human
Can you write me a poem about pyrrhus and mortiferum?
assistant
Sure, here's a poem about pyrrhus and mortiferum:
  Pectora fida tenet desiderium: simul inter
sese sic memorant, 'o Romule, Romule die,
qualem te patriae custodem di genuerunt!
O pater, o genitor, o sanguen dis oriundum,
tu produxisti nos intra luminis oras.'
_2. Pyrrhus dismissing the Prisoners without Ransom._
Nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis:
nec cauponantes bellum sed belligerantes
ferro, non auro, vitam cernamus utrique.
Vosne velit an me regnare era quidve ferat Fors
virtute experiamur. Et hoc simul accipe dictum:
quorum virtuti belli fortuna pepercit
eorundem libertati me parcere certumst.
Dono ducite doque volentibus cum magnis dis.
Quem nemo ferro potuit superare nec auro.
noenum rumores ponebat ante salutem;
ergo plusque magisque viri nunc gloria claret.
Moribus antiquis res stat Romana virisque.
_6. A Bereaved Father's Fortitude._
Ego cum genui, tum morituros scivi et ei re sustuli.
Praeterea ad Troiam cum misi ob defendendam Graeciam,
scibam me in mortiferum bellum, non in epulas mittere.
Ego deum genus esse semper dixi et dicam caelitum,
sed eos non curare opinor, quid agat humanum genus;
nam si curent, bene bonis sit, male malis; quod nunc abest.
Nemo me dacrumis decoret nec funera fletu
faxit. Cur? Volito vivus per ora virum.
_1. 'Things unattempted yet in Prose or Rhyme.'_
Nunc age quod superest cognosce et clarius audi.
Nec me animi fallit quam sint obscura; sed acri
percussit thyrso laudis spes magna meum cor
et simul incussit suavem mi pectus amorem
musarum, quo nunc instinctus mente vigenti
avia Pieridum peragro loca nullius ante
trita solo. Iuvat integros accedere fontes
atque haurire, iuvatque novos decerpere flores
insignemque meo capiti petere inde coronam
unde prius nulli velarint tempora musae;
primum quod magnis doceo de rebus et artis
religionum animum nodis exsolvere pergo,
deinde quod obscura de re tam lucida pango
carmina, musaeo contingens cuncta lepore.
E tenebris tantis tam clarum extollere lumen
qui primus potuisti inlustrans commoda vitae,
te sequor, o Graiae gentis decus, inque tuis nunc
ficta pedum pono pressis vestigia signis,
non ita certandi cupidus quam propter amorem
quod te imitari aveo; quid enim contendat hirundo
cycnis, aut quidnam tremulis facere artubus haedi
consimile in cursu possint et fortis equi vis?
Tu, pater, es rerum inventor, tu patria nobis
floriferis ut apes in saltibus omnia libant,
omnia nos itidem depascimur aurea dicta,
aurea, perpetua semper dignissima vita.
Nam simul ac ratio tua coepit vociferari
naturam rerum, divina mente coorta,
diffugiunt animi terrores, moenia mundi
discedunt, totum video per inane geri res.
Apparet divum numen sedesque quietae
quas neque concutiunt venti nec nubila nimbis
aspergunt neque nix acri concreta pruina
cana cadens violat semperque innubilus aether
integit, et large diffuso lumine rident.
Omnia suppeditat porro natura neque ulla
res animi pacem delibat tempore in ullo.
At contra nusquam apparent Acherusia templa
nec tellus obstat quin omnia dispiciantur,
sub pedibus quaecumque infra per inane geruntur.
His ibi me rebus quaedam divina voluptas
percipit adque horror, quod sic natura tua vi
tam manifesta patens ex omni parte retecta est.
It ver et Venus, et veris praenuntius ante
pennatus graditur zephyrus, vestigia propter
Flora quibus mater praespargens ante viai
cuncta coloribus egregiis et odoribus opplet.
Inde loci sequitur calor aridus et comes una
pulverulenta Ceres _et_ etesia flabra aquilonum.
Inde autumnus adit, graditur simul Euhius Euan.
altitonans Volturnus et auster fulmine pollens.
Tandem bruma nives adfert pigrumque rigorem,
prodit hiemps, sequitur crepitans hanc dentibus algor.
Ergo perfugium sibi habebant omnia divis
tradere et illorum nutu facere omnia flecti.
In caeloque deum sedes et templa locarunt,
per caelum volvi quia nox et luna videtur,
luna dies et nox et noctis signa severa
noctivagaeque faces caeli flammaeque volantes,
nubila sol imbres nix venti fulmina grando
et rapidi fremitus et murmura magna minarum.
O genus infelix humanum, talia divis
cum tribuit facta atque iras adiunxit acerbas!
quantos tum gemitus ipsi sibi, quantaque nobis
volnera, quas lacrimas peperere minoribu' nostris!
Nec pietas ullast velatum saepe videri
vertier ad lapidem atque omnis accedere ad aras
nec procumbere humi prostratum et pandere palmas
ante deum delubra nec aras sanguine multo
spargere quadrupedum nec votis nectere vota,
sed mage pacata posse omnia mente tueri.
Nam cum suspicimus magni caelestia mundi
et venit in mentem solis lunaeque viarum,
tunc allis oppressa malis in pectora cura
illa quoque expergefactum caput erigere infit,
nequae forte deum nobis inmensa potestas
sit, vario motu quae candida sidera verset.
Temptat enim dubiam mentem rationis egestas,
ecquaenam fuerit mundi genitalis origo,
et simul ecquae sit finis, quoad moenia mundi
solliciti motus hunc possint ferre laborem,
an divinitus aeterna donata salute
perpetuo possint aevi labentia tractu
inmensi validas aevi contemnere viris.
Praeterea cui non animus formidine divum
contrahitur, cui non correpunt membra pavore,
fulminis horribili cum plaga torrida tellus
contremit et magnum percurrunt murmura caelum?
Non populi gentesque tremunt, regesque superbi
corripiunt divum percussi membra timore,
nequid ob admissum foede dictumve superbe
poenarum grave sit solvendi tempus adultum?
Denique sub pedibus tellus cum tota vacillat
concussaeque cadunt urbes dubiaeque minantur,
quid mirum si se temnunt mortalia saecla
atque potestatis magnas mirasque relinqunt
in rebus viris divum, quae cuncta gubernent?
Furi, villula nostra non ad Austri
flatus oppositast neque ad Favoni
nec saevi Boreae aut Apeliotae,
verum ad milia quindecim et ducentos.
O ventum horribilem atque pestilentem!
Chommoda dicebat, si quando commoda vellet
dicere, et insidias Arrius hinsidias,
et tum mirifice sperabat se esse locutum,
cum quantum poterat dixerat hinsidias.
Credo, sic mater, sic liber avonculus eius,
sic maternus avos dixerat atque avia.
Hoc misso in Syriam requierant omnibus aures:
audibant eadem haec leniter et leviter,
nec sibi postilla metuebant talia verba,
cum subito adfertur nuntius horribilis,
Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset,
iam non Ionios esse, sed Hionios.
et quantum est hominum venustiorum!
Passer mortuus est meae puellae,
passer, deliciae meae puellae,
quem plus illa oculis suis amabat;
nam mellitus erat, suamque norat
ipsam tam bene quam puella matrem,
nec sese a gremio illius movebat
sed circumsiliens modo huc modo illuc
ad solam dominam usque pipilabat.
Qui nunc it per iter tenebricosum
illuc unde negant redire quemquam.
At vobis male sit, malae tenebrae
Orci, quae omnia bella devoratis;
tam bellum mihi passerem abstulistis.
O factum male! io miselle passer!
Tua nunc opera meae puellae
flendo turgiduli rubent ocelli.
Verani, omnibus e meis amicis
antistans mihi milibus trecentis,
venistine domum ad tuos penates
fratresque unanimos anumque matrem?
Venisti! o mihi nuntii beati!
Visam te incolumem audiamque Hiberum
narrantem loca, facta, nationes,
ut mos est tuus, adplicansque collum
iucundum os oculosque saviabor.
O quantum est hominum beatiorum,
quid me laetius est beatiusve?
Iam ver egelidos refert tepores,
iam caeli furor aequinoctialis
iucundis Zephyri silescit auris.
Linquantur Phrygii, Catulle, campi
Nicaeaeque ager uber aestuosae:
ad claras Asiae volemus urbes.
Iam mens praetrepidans avet vagari,
O dulces comitum valete coetus,
longe quos simul a domo profectos
diversae variae viae reportant.
Paene insularum, Sirmio, insularumque
ocelle, quascumque in liquentibus stagnis
marique vasto fert uterque Neptunus,
quam te libenter quamque laetus inviso,
vix mi ipse credens Thyniam atque Bithynos
liquisse campos et videre te in tuto!
O quid solutis est beatius curis,
cum mens onus reponit, ac peregrino
labore fessi venimus larem ad nostrum
desideratoque adquiescimus lecto?
Hoc est quod unum est pro laboribus tantis.
Salve, o venusta Sirmio, atque ero gaude:
gaudete vosque, o Lydiae lacus undae:
ridete, quidquid est domi cachinnorum.
Si quicquam mutis gratum acceptumve sepulcris
accidere a nostro, Calve, dolore potest,
quo desiderio veteres renovamus amores
atque olim missas flemus amicitias,
certe non tanto mors inmatura dolori est
Quintiliae, quantum gaudet amore tuo.
Etsi me adsiduo confectum cura dolore
sevocat a doctis, Ortale, virginibus,
nec potis est dulcis Musarum expromere fetus
mens animi: tantis fluctuat ipsa malis:
namque mei nuper Lethaeo gurgite fratris
pallidulum manans adluit unda pedem,
Troia Rhoeteo quem subter litore tellus
ereptum nostris obterit ex oculis.
Nunquam ego te vita frater amabilior
adspiciam posthac: at certe semper amabo,
semper maesta tua carmina morte canam,
qualia sub densis ramorum concinit umbris
Daulias absumpti fata gemens Ityli:
sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto
haec expressa tibi carmina Battiadae,
ne tua dicta vagis nequiquam credita ventis
effluxisse meo forte putes animo.
Multas per gentes et multa per aequora vectus
advenio has miseras, frater, ad inferias,
ut te postremo donarem munere mortis
et mutam nequiquam adloquerer cinerem,
quandoquidem fortuna mihi tete abstulit ipsum,
heu miser indigne frater adempte mihi.
Nunc tamen interea haec, prisco quae more parentum
tradita sunt tristi munere ad inferias,
accipe fraterno multum manantia fletu
atque in perpetuum, frater, ave atque vale.
Quis deus hanc, Musae, quis nobis extudit artem?
Unde nova ingressus hominum experientia cepit?
Pastor Aristaeus fugiens Peneia Tempe,
amissis, ut fama, apibus morboque fameque,
tristis ad extremi sacrum caput adstitit amnis,
multa querens, atque hac adfatus voce parentem:
mater, Cyrene mater, quae gurgitis huius
ima tenes, quid me praeclara stirpe deorum--
si modo, quem perhibes, pater est Thymbraeus Apollo--
invisum fatis genuisti? aut quo tibi nostri
pulsus amor? quid me caelum sperare iubebas?
En etiam hunc ipsum vitae mortalis honorem,
quem mihi vix frugum et pecudum custodia sollers
omnia temptanti extuderat, te matre, relinquo.
Quin age, et ipsa manu felicis erue silvas,
fer stabulis inimicum ignem atque interfice messis,
ure sata, et validam in vitis molire bipennem,
tanta meae si te ceperunt taedia laudis.
At mater sonitum thalamo sub fluminis alti
sensit. Eam circum Milesia vellera Nymphae
carpebant, hyali saturo fucata colore,
caesariem effusae nitidam per candida colla.
Cydippeque et flava Lycorias, altera virgo,
altera tum primos Lucinae experta labores,
Clioque et Beroe soror, Oceanitides ambae,
ambae auro, pictis incinctae pellibus ambae,
atque Ephyre, atque Opis, et Asia Deiopea,
et tandem positis velox Arethusa sagittis.
Inter quas curam Clymene narrabat inanem
Volcani, Martisque dolos et dulcia furta,
aque Chao densos divom numerabat amores.
Carmine quo captae dum fusis mollia pensa
devolvunt, iterum maternas inpulit auris
luctus Aristaei, vitreisque sedilibus omnes
obstipuere; sed ante alias Arethusa sorores
prospiciens summa flavum caput extulit unda,
et procul: O gemitu non frustra exterrita tanto,
Cyrene soror, ipse tibi, tua maxuma cura,
tristis Aristaeus Penei genitoris ad undam
stat lacrimans, et te crudelem nomine dicit.
Huic percussa nova mentem formidine mater,
Duc, age, duc ad nos; fas illi limina divom
tangere, ait. Simul alta iubet discedere late
flumina, qua iuvenis gressus inferret. At illum
curvata in montis faciem circumstetit unda
accepitque sinu vasto misitque sub amnem.
Iamque domum mirans genetricis et humida regna
speluncisque lacus clausos lucosque sonantis
ibat, et ingenti motu stupefactus aquarum
omnia sub magna labentia flumina terra
spectabat diversa locis, Phasimque, Lycumque,
et caput, unde altus primum se erumpit Enipeus,
unde pater Tiberinus, et unde Aniena fluenta,
saxosusque sonans Hypanis, Mysusque Caicus,
et gemina auratus taurino cornua voltu
Eridanus, quo non alius per pinguia culta
in mare purpureum violentior effluit amnis.
Postquam est in thalami pendentia pumice tecta
perventum, et nati fletus cognovit inanis
Cyrene, manibus liquidos dant ordine fontis
germanae, tonsisque ferunt mantelia villis;
pars epulis onerant mensas, et plena reponunt
et mater, Cape Maeonii carchesia Bacchi:
Oceano libemus, ait. Simul ipsa precatur
Oceanumque patrem rerum Nymphasque sorores,
centum quae silvas, centum quae flumina servant.
Ter liquido ardentem perfudit nectare Vestam,
ter flamma ad summum tecti subiecta reluxit.
Omine quo firmans animum sic incipit ipsa:
Est in Carpathio Neptuni gurgite vates
caeruleus Proteus, magnum qui piscibus aequor
et iuncto bipedum curru metitur equorum.
Hic nunc Emathiae portus patriamque revisit
Pallenen; hunc et Nymphae veneramur et ipse
grandaevus Nereus; novit namque omnia vates,
quae sint, quae fuerint, quae mox ventura trahantur.
Quippe ita Neptuno visum est, inmania cuius
armenta et turpis pascit sub gurgite phocas.
Hic tibi, nate, prius vinclis capiendus, ut omnem
expediat morbi caussam, eventusque secundet.
Nam sine vi non ulla dabit praecepta, neque illum
orando flectes: vim duram et vincula capto
tende; doli circum haec demum frangentur inanes.
Ipsa ego te, medios cum sol accenderit aestus,
cum sitiunt herbae, et pecori iam gratior umbra est,
in secreta senis ducam, quo fessus ab undis
se recipit, facile ut somno adgrediare iacentem.
Verum ubi correptum manibus vinclisque tenebis,
tum variae eludent species atque ora ferarum.
Fiet enim subito sus horridus, atraque tigris,
squamosusque draco, et fulva cervice leaena;
aut acrem flammae sonitum dabit, atque ita vinclis
excidet, aut in aquas tenuis dilapsus abibit.
Sed quanto ille magis formas se vertet in omnis,
tanto, nate, magis contende tenacia vincla,
donec talis erit mutato corpore, qualem
videris, incepto tegeret cum lumina somno.
Haec ait, et liquidum ambrosiae diffundit odorem,
quo totum nati corpus perduxit; at illi
dulcis conpositis spiravit crinibus aura,
atque habilis membris venit vigor. Est specus ingens
exesi latere in montis, quo plurima vento
cogitur inque sinus scindit sese unda reductos,
deprensis olim statio tutissima nautis;
intus se vasti Proteus tegit obiice saxi.
Hic iuvenem in latebris aversum a lumine Nympha
collocat; ipsa procul nebulis obscura resistit.
Iam rapidus torrens sitientis Sirius Indos
ardebat caelo, et medium sol igneus orbem
hauserat; arebant herbae, et cava flumina siccis
faucibus ad limum radii tepefacta coquebant:
cum Proteus consueta petens e fluctibus antra
ibat; eum vasti circum gens humida ponti
exsultans rorem late dispergit amarum.
Sternunt se somno diversae in litore phocae;
ipse, velut stabuli custos in montibus olim,
vesper ubi e pastu vitulos ad tecta reducit
auditisque lupos acuunt balatibus agni,
considit scopulo medius, numerumque recenset.
Cuius Aristaeo quoniam est oblata facultas,
vix defessa senem passus conponere membra,
cum clamore ruit magno, manicisque iacentem
occupat. Ille suae contra non inmemor artis
omnia transformat sese in miracula rerum,
ignemque, horribilemque feram, fluviumque liquentem.
Verum ubi nulla fugam reperit fallacia, victus
in sese redit, atque hominis tandem ore locutus:
Nam quis te, iuvenum confidentissime, nostras
iussit adire domos? quidve hinc petis? inquit. At ille:
Scis, Proteu, scis ipse; neque est te fallere quicquam;
sed tu desine velle. Deum praecepta secuti
venimus, hinc lassis quaesitum oracula rebus.
Tantum effatus. Ad haec vates vi denique multa
ardentis oculos intorsit lumine glauco,
et graviter frendens sic fatis ora resolvit:
Non te nullius exercent numinis irae.
Magna luis commissa: tibi has miserabilis Orpheus
haud quaquam ob meritum poenas, ni Fata resistant,
suscitat, et rapta graviter pro coniuge saevit.
Illa quidem, dum te fugeret per flumina praeceps,
inmanem ante pedes hydrum moritura puella
servantem ripas alta non vidit in herba.
At chorus aequalis Dryadum clamore supremos
inplerunt montis; flerunt Rhodopeiae arces,
altaque Pangaea, et Rhesi Mavortia tellus,
atque Getae, atque Hebrus, et Actias Orithyia.
Ipse, cava solans aegrum testudine amorem,
te, dulcis coniunx, te solo in litore secum,
te veniente die, te decedente canebat.
Taenarias etiam fauces, alta ostia Ditis,
et caligantem nigra formidine lucum
ingressus, Manisque adiit Regemque tremendum,
nesciaque humanis precibus mansuescere corda.
At cantu commotae Erebi de sedibus imis
umbrae ibant tenues simulacraque luce carentum,
quam multa in foliis avium se milia condunt,
vesper ubi aut hibernus agit de montibus imber,
matres atque viri, defunctaque corpora vita
magnanimum heroum, pueri innuptaeque puellae,
inpositique rogis iuvenes ante ora parentum;
quos circum limus niger et deformis arundo
alligat, et noviens Styx interfusa coercet.
Quin ipsae stupuere domus atque intima Leti
Tartara caeruleosque inplexae crinibus anguis
Eumenides, tenuitque inhians tria Cerberus ora,
atque Ixionii vento rota constitit orbis.
Iamque pedem referens casus evaserat omnis,
redditaque Eurydice superas veniebat ad auras,
pone sequens,--namque hanc dederat Proserpina legem--
cum subita incautum dementia cepit amantem,
ignoscenda quidem, scirent si ignoscere Manes:
restitit, Eurydicenque suam, iam luce sub ipsa,
inmemor, heu! victusque animi respexit. Ibi omnis
effusus labor, atque inmitis rupta tyranni
foedera, terque fragor stagnis auditus Avernis.
quis tantus furor? En iterum crudelia retro
fata vocant, conditque natantia lumina somnus.
Iamque vale: feror ingenti circumdata nocte,
invalidasque tibi tendens, heu non tua, palmas!
Dixit, et ex oculis subito, ceu fumus in auras
commixtus tenuis, fugit diversa, neque illum,
prensantem nequiquam umbras et multa volentem
dicere, praeterea vidit; nec portitor Orci
amplius obiectam passus transire paludem.
Quid faceret? quo se rapta bis coniuge ferret?
Quo fletu Manis, qua Numina voce moveret?
Illa quidem Stygia nabat iam frigida cymba.
Septem illum totos perhibent ex ordine menses
rupe sub aeria deserti ad Strymonis undam
flevisse, et gelidis haec evolvisse sub antris,
mulcentem tigris et agentem carmine quercus;
qualis populea maerens philomela sub umbra
amissos queritur fetus, quos durus arator
observans nido inplumis detraxit; at illa
flet noctem, ramoque sedens miserabile carmen
integrat, et maestis late loca questibus inplet.
Nulla Venus, non ulli animum flexere hymenaei.
Solus Hyperboreas glacies Tanaimque nivalem
arvaque Rhipaeis numquam viduata pruinis
lustrabat, raptam Eurydicen atque inrita Ditis
dona querens; spretae Ciconum quo munere matres
inter sacra deum nocturnique orgia Bacchi
discerptum latos iuvenem sparsere per agros.
Tum quoque marmorea caput a cervice revolsum
gurgite cum medio portans Oeagrius Hebrus
volveret, Eurydicen vox ipsa et frigida lingua,
Ah miseram Eurydicen! anima fugiente vocabat;
Eurydicen toto referebant flumine ripae.
Haec Proteus, et se iactu dedit aequor in altum,
quaque dedit, spumantem undam sub vertice torsit.
At non Cyrene; namque ultro adfata timentem:
Nate, licet tristis animo deponere curas.
Haec omnis morbi caussa; hinc miserabile Nymphae,
cum quibus illa choros lucis agitabat in altis,
exitium misere apibus. Tu munera supplex
tende, petens pacem, et facilis venerare Napaeas;
namque dabunt veniam votis, irasque remittent.
Sed, modus orandi qui sit, prius ordine dicam.
Quattuor eximios praestanti corpore tauros,
delige, et intacta totidem cervice iuvencas.
Quattuor his aras alta ad delubra dearum
constitue, et sacrum iugulis demitte cruorem,
corporaque ipsa boum frondoso desere luco.
Post, ubi nona suos Aurora ostenderit ortus,
inferias Orphei Lethaea papavera mittes,
et nigram mactabis ovem, lucumque revises;
placatam Eurydicen vitula venerabere caesa.
Haud mora; continuo matris praecepta facessit;
ad delubra venit, monstratas excitat aras,
quattuor eximios praestanti corpore tauros
ducit, et intacta totidem cervice iuvencas.
Post ubi nona suos Aurora induxerat ortus,
inferias Orphei mittit, lucumque revisit.
Hic vero subitum ac dictu mirabile monstrum
aspiciunt, liquefacta boum per viscera toto
stridere apes utero et ruptis effervere costis,
inmensasque trahi nubes, iamque arbore summa
confluere et lentis uvam demittere ramis.
Aesopus auctor quam materiam repperit,
hanc ego polivi versibus senariis.
Duplex libelli dos est: quod risum movet
et quod prudenti vitam consilio monet.
Calumniari siquis autem voluerit,
quod arbores loquantur, non tantum ferae,
fictis iocari nos meminerit fabulis.
Ad rivum eundem lupus et agnus venerant
siti compulsi; superior stabat lupus
longeque inferior agnus. Tunc fauce improba
latro incitatus iurgii causam intulit.
Cur, inquit, turbulentam fecisti mihi
aquam bibenti? Laniger contra timens:
Qui possum, quaeso, facere quod quereris, lupe?
A te decurrit ad meos haustus liquor.
Repulsus ille veritatis viribus:
Ante hos sex mensis male, ait, dixisti mihi.
Respondit agnus: Equidem natus non eram.
Pater hercle tuus, ille inquit, maledixit mihi.
Atque ita conreptum lacerat iniusta nece.
Haec propter illos scripta est homines fabula,
qui fictis causis innocentes opprimunt.
Amittit merito proprium qui alienum adpetit.
Canis per flumen carnem dum ferret natans,
lympharum in speculo vidit simulacrum suum,
aliamque praedam ab altero ferri putans
eripere voluit: verum decepta aviditas
et quem tenebat ore dimisit cibum,
nec quem petebat potuit adeo adtingere.
Successus ad perniciem multos devocat.
Aesopo quidam petulans lapidem impegerat.
Tanto, inquit, melior! Assem deinde illi dedit,
sic prosecutus: Plus non habeo mehercule,
sed, unde accipere possis, monstrabo tibi.
Venit ecce dives et potens: huic similiter
impinge lapidem et dignum accipies praemium.
Persuasus ille fecit quod monitus fuit;
sed spes fefellit inpudentem audaciam:
conprensus namque poenas persolvit cruce.
_5. How Castor and Pollux rewarded Simonides._
Quantum valerent inter homines litterae,
dixi superius: quantus nunc illis honos
a superis sit tributus, tradam memoriae.
Simonides idem ille, de quo rettuli,
victori laudem cuidam pyctae ut scriberet,
certo conductus pretio secretum petit.
Exigua cum frenaret materia impetum,
usus poetae more est et licentia
atque interposuit gemina Ledae pignera,
auctoritatem similis referens gloriae.
Opus adprobavit; sed mercedis tertiam
accepit partem. Cum relicuam posceret:
illi, inquit, reddent, quorum sunt laudis duae.
Verum, ut ne irate te dimissum censeas,
ad cenam mihi promitte; cognatos volo
hodie invitare, quorum es in numero mihi.
Fraudatus quamvis et dolens iniuria,
ne male dissimulans gratiam corrumperet,
promisit. Rediit hora dicta, recubuit.
Splendebat hilare poculis convivium,
magno adparatu laeta resonabat domus:
repente duo cum iuvenes spavsi pulvere,
sudore multo diffluentes, corpora
humanam supra formam, cuidam servulo
mandant, ut ad se provocet Simonidem;
illius interesse, ne faciat moram.
Unum promorat vix pedem triclinio,
ruina camarae subito oppressit ceteros;
nec ulli iuvenes sunt reperti ad ianuam.
Ut est vulgatus ordo narratae rei,
omnes scierunt numinum praesentiam
vati dedisse vitam mercedis loco.
Utilius nobis quid sit dic, Phoebe, obsecro,
qui Delphos et famosum Parnasum incolis.
tripodes moventur, mugit adytis Religio,
tremuntque lauri et ipse pallescit dies.
Voces resolvit icta Pytho numine:
Audite, gentes, Delii monitus dei:
Pietatem colite; vota superis reddite;
patriam, parentes, natos, castas coniuges
defendite armis, ferroque hostem pellite;
amicos sublevate; miseris parcite;
bonis favete, subdolis ite obviam;
delicta vindicate; castigate impios;
punite turpi thalamos qui violant stupro;
malos cavete; nulli nimium credite.
Haec elocuta concidit virgo furens:
furens profecto, nam quae dixit perdidit.
Pravo favore labi mortales solent
et, pro iudicio dum stant erroris sui,
ad paenitendum rebus manifestis agi.
Facturus ludos quidam dives nobilis
proposito cunctos invitavit praemio,
quam quisque posset ut novitatem ostenderet.
Venere artifices laudis ad certamina;
quos inter scurra, notus urbano sale,
habere dixit se genus spectaculi,
quod in theatre numquam prolatum foret .
Dispersus rumor civitatem concitat.
Paulo ante vacua turbam deficiunt loca.
In scaena vero postquam solus constitit
sine adparatu, nullis adiutoribus,
silentium ipsa fecit expectatio.
Ille in sinum repente demisit caput
et sic porcelli vocem est imitatus sua,
verum ut subesse pallio contenderent
et excuti iuberent. Quo facto simul
nihil est repertum, multis onerant laudibus
hominemque plausu prosequuntur maximo.
Hoc vidit fieri rusticus. Non mehercule
me vincet, inquit: et statim professus est
idem facturum melius se postridie.
Fit turba maior. Iam favor mentes tenet
et derisuri, non spectaturi, sedent.
Uterque prodit. Scurra degrunnit prior
movetque plausus et clamores suscitat.
Tunc simulans sese vestimentis rusticus
porcellum obtegere, (quod faciebat scilicet,
sed, in priore quia nil compererant, latens)
pervellit aurem vero, quem celaverat,
et cum dolore vocem naturae exprimit.
Adclamat populus scurram multo similius
imitatum, et cogit rusticum trudi foras.
At ille profert ipsum porcellum e sinu,
turpemque aperto pignore errorem probans:
En hic declarat, quales sitis indices!
Audax nimium qui freta primus
rate tam fragili perfida rupit
terrasque suas post terga videns
animam levibus credidit auris,
dubioque secaus aequora cursu
potuit tenui fidere ligno,
inter vitae mortisque vias
nimium gracili limite ducto.
Candida nostri saecula patres
videre, procul fraude remota.
Sua quisque piger litora tangens
patrioque senex factus in arvo,
parvo dives, nisi quas tulerat
natale solum, non norat opes:
nondum quisquam sidera norat,
stellisque quibus pingitur aether
non erat usus, nondum pluvias
Hyadas poterat vitare ratis,
non Oleniae lumina caprae,
nec quae sequitur flectitque senex
nondum Boreas, nondum Zephyrus
nomen habebant.
Ausus Tiphys pandere vasto
carbasa ponto legesque novas
scribere ventis.
Bene dissaepti foedera mundi
traxit in unum Thessala pinus
iussitque pati verbera pontum,
partemque metus fieri nostri
mare sepositum.
Dedit illa graves improba poenas
per tam longos ducta timores,
cum duo montes, claustra profundi,
hinc atque illinc subito impulsu
velut aetherio gemerent sonitu,
spargeret arces nubesque ipsas
mare deprensum.
Palluit audax Tiphys et omnes
labente manu misit habenas,
Orpheus tacuit torpente lyra
ipsaque vocem perdidit Argo.
Quid cum Siculi virgo Pelori,
rabidos utero succincta canes,
omnes pariter solvit hiatus?
Quis non totos horruit artus
totiens uno latrante malo?
Quid cum Ausonium dirae pestes
voce canora mare mulcerent,
cum Pieria resonans cithara
Thracius Orpheus solitam cantu
retinere rates paene coegit
Sirena sequi? Quod fuit huius
pretium cursus? Aurea pellis
maiusque mari Medea malum,
merces prima digna carina.
Nunc iam cessit pontus et omnes
patitur leges: non Palladia
compacta manu regumque ferens
inclita remos quaeritur Argo--
quaelibet altum cumba pererrat;
terminus omnis motus et urbes
muros terra posuere nova,
nil qua fuerat sede reliquit
pervius orbis:
Indus gelidum potat Araxen,
Albin Persae Rhenumque bibunt--
_'The Prophecy of Nero's Tutor-victim.'_
venient annis saecula seris,
quibus oceanus vincula rerum
laxet et ingens pateat tellus
Tethysque novos detegat orbes
nec sit terris ultima Thule.
_Agamemnon._ Tandem revertor sospes ad patrios laris;
o cara salve terra. Tibi tot barbarae
dedere gentes spolia, tibi felix diu
potentes Asiae Troia submisit manus.
Quid ista vates corpus effusa ac tremens
dubia labat cervice? Famuli, adtollite,
refovete gelido latice. Iam recipit diem
marcente visu. Suscita sensus tuos:
optatus ille portus aerumnis adest.
Festus dies est.
_Cassandra._     Festus et Troiae fuit.
_Agam._ Veneremur aras.
_Cass._                 Cecidit ante aras pater.
_Agam._ Iovem precemur.
_Agam._ Credis videre te Ilium?
_Cass._                         Et Priamum simul.
_Agam._ Hic Troia non est.
_Cass._                    Ubi Helena est Troiam puto.
_Agam._ Ne metue dominam famula.
_Cass._                          Libertas adest.
_Agam._ Secura vive.
_Cass._              Mihi mori est securitas.
_Agam._ Nullum est periculum tibimet.
_Cass._                               At magnum tibi.
_Agam._ Victor timere quid potest?
_Cass._                            Quod non timet.
_Agam._ Hanc fida, famuli, turba, dum excutiat deum,
retinete ne quid impotens peccet furor.
At te, pater, qui saeva torques fulmina
pellisque nubis, sidera et terras regis,
ad quem triumphi spolia victores ferunt,
et te sororem cuncta pollentis viri,
Argolica Iuno, pecore votivo libens
Arabumque donis supplice et fibra colam.
Caesar in omnia praeceps,
nil actum credens cum quid superesset agendum.
Nec quemquam iam ferre potest Caesarve priorem
Pompeiusve parem. Quis iustius induit arma,
scire nefas: magno se iudice quisque tuetur:
victrix causa deis placuit, sed victa Catoni.
_3. Cato refusing to consult the Oracle of Jupiter Ammon._
Ille deo plenus, tacita quem mente gerebat,
effudit dignas adytis e pectore voces:
'Quid quaeri, Labiene, iubes? An liber in armis
occubuisse velim potius, quam regna videre?
an sit vita nihil, et longa? an differat aetas?
an noceat vis ulla bono? Fortunaque perdat
opposita virtute minas? laudandaque velle
sit satis, et numquam successu crescat honestum?
Scimus, et haec nobis non altius inseret Hammon.
Haeremus cuncti superis, temploque tacente,
nil agimus nisi sponte dei: nec vocibus ullis
numen eget: dixitque semel nascentibus auctor
quidquid scire licet: steriles nec legit harenas,
ut caneret paucis, mersitque hoc pulvere verum:
estque dei sedes, ubi terra, et pontus, et aer,
et caelum, et virtus. Superos quid quaerimus ultra?
Iuppiter est quodcumque vides, quodcumque moveris.
Sortilegis egeant dubii, semperque futuris
casibus ancipites: me non oracula certum,
Hoc satis est dixisse Iovem.' Sic ille profatur:
servataque fide templi discedit ab aris,
non exploratum populis Hammona relinquens.
Ipse manu sua pila gerens praecedit anheli
militis ora pedes: monstrat tolerare labores,
non iubet: et nulla vehitur cervice supinus,
carpentoque sedens. Somni parcissimus ipse est,
ultimus haustor aquae. Cum tandem fonte reperto
indiga conatur laticis potare iuventus,
stat dum lixa bibat. Si veris magna paratur
fama bonis, et si successu nuda remoto
inspicitur virtus, quidquid laudamus in ullo
maiorum Fortuna fuit. Quis Marte secundo,
quis tantum meruit populorum sanguine nomen?
Hunc ego per Syrtes, Libyaeque extrema triumphum
ducere maluerim, quam ter Capitolia curru
scandere Pompeii, quam frangere colla Iugurthae.
Ecce parens verus patriae, dignissimus aris,
Roma, tuis!
Hi mores, haec duri inmota Catonis
secta fuit: servare modum, finemque tenere,
naturamque sequi, patriaeque inpendere vitam;
nec sibi, sed toti genitum se credere mundo.
Huic epulae, vicisse famem: magnique penates,
submovisse hiemem tecto: pretiosaque vestis,
hirtam membra super Romani more Quiritis
induxisse togam.
Urbi pater est, Urbique maritus:
iustitiae cultor, rigidi servator honesti:
in commune bonus: nullosque Catonis in actus
subrepsit partemque tulit sibi nata voluptas.
Crimine quo merui, iuvenis placidissime divum,
quove errore miser donis ut solus egerem,
Somne, tuis? Tacet omne pecus volucresque feraeque
et simulant fessos curvata cacumina somnos,
nec trucibus fluviis idem sonus, occidit horror
Septima iam rediens Phoebe mihi respicit aegras
stare genas, totidem Oetaeae Paphiaeque revisunt
lampades et totiens nostros Tithonia questus
praeterit et gelido spargit miserata flagello.
Unde ego sufficiam? Non sunt mihi lumina mille,
quae sacer alterna tantum statione tenebat
Argus et haud unquam vigilabat corpore toto.
At nunc, heu, si aliquis ultro te, Somne, repellit,
inde veni! Nec te totas infundere pennas
luminibus compello meis (hoc turba precetur
laetior); extremo me tange cacumine virgae,
sufficit, aut leviter suspenso poplite transi.
Non de vi neque caede nec veneno,
sed lis est mihi de tribus capellis:
vicini queror has abesse furto.
Hoc iudex sibi postulat probari:
tu Cannas Mithridaticumque bellum
et periuria Punici furoris
magna voce sonas manuque tota.
Iam dic, Postume, de tribus capellis.
Cur non mitto meos tibi, Pontiliane, libellos?
Ne mihi tu mittas, Pontiliane, tuos.
Saepe rogare soles, qualis sim, Prisce, futurus,
si fiam locuples simque repente potens.
Quemquam posse putas mores narrare futuros?
Dic mihi, si fias tu leo, qualis eris?
_4. The Country Resident seeking City Markets._
Capena grandi porta qua pluit gutta
Phrygiumque Matris Almo qua lavat ferrum,
Horatiorum qua viret sacer campus
et qua pusilli fervet Herculis fanum,
Faustine, plena Bassus ibat in raeda,
omnes beati copias trahens ruris.
Illic videres frutice nobili caules
et utrumque porrum sessilesque lactucas
pigroque ventri non inutiles betas.
Illic coronam pinguibus gravem turdis
leporemque laesum Gallici canis dente
nondumque victa lacteum faba porcum.
Nec feriatus ibat ante carrucam,
sed tuta faeno cursor ova portabat.
Urbem petebat Bassus? Immo rus ibat.
Donasti, Lupe, rus sub urbe nobis;
sed rus est mihi maius in fenestra.
Rus hoc dicere, rus potes vocare?
in quo ruta facit nemus Dianae,
argutae tegit ala quod cicadae,
quod formica die comedit uno,
clusae cui folium rosae corona est;
in quo nec cucumis iacere rectus,
nec serpens habitare tota possit,
erucam male pascit hortus unam,
consumpto moritur culex salicto,
et talpa est mihi fossor atque arator.
Non boletus hiare, non mariscae
ridere aut violae patere possunt.
Fines mus populatur et colono
tamquam sus Calydonius timetur.
Et sublata volantis ungue Prognes
in nido seges est hirundinino.
Vix implet cochleam peracta messis
et mustum nuce condimus picata.
Errasti, Lupe, littera sed una.
Nam quo tempore praedium dedisti,
mallem tu mihi prandium dedisses.
Cras te victurum, cras dicis, Postume, semper.
Dic mini, cras istud, Postume, quando venit?
Quam longe cras istud, ubi est? Aut unde petendum?
Numquid apud Parthos Armeniosque latet?
Iam cras istud habet Priami vel Nestoris annos.
Cras istud quanti, dic mihi, possit emi?
Cras vives? Hodie iam vivere, Postume, serum est:
ille sapit, quisquis, Postume, vixit heri.
Vitam quae faciant beatiorem,
iucundissime Martialis, haec sunt:
res non parta labore, sed relicta;
non ingratus ager, focus perennis;
lis numquam, toga rara, mens quieta;
vires ingenuae, salubre corpus;
prudens simplicitas, pares amici;
convictus facilis, sine arte mensa;
nox non ebria, sed soluta curis;
non tristis torus, et tamen pudicus;
somnus, qui faciat breves tenebras;
quod sis, esse velis nihilque malis;
summum nec metuas diem, nec optes.
Hic est pampineis viridis modo Vesbius umbris,
presserat hic madidos nobilis uva lacus.
Haec iuga quam Nysae colles plus Bacchus amavit,
hoc nuper Satyri monte dedere choros.
Haec Veneris sedes, Lacedaemone gratior illi,
hic locus Herculeo numine clarus erat.
Cuncta iacent flammis et tristi mersa favilla:
nec superi vellent hoc licuisse sibi.
Coniugis audisset fatum cum Porcia Bruti
et subtracta sibi quaereret arma dolor,
'Nondum scitis' ait 'mortem non posse negari?
Credideram, fatis hoc docuisse patrem.'
Dixit et ardentes avido bibit ore favillas:
i nunc et ferrum, turba molesta, nega.
Casta suo gladium cum traderet Arria Paeto,
quem de visceribus strinxerat ipsa suis,
'siqua fides, vulnus quod feci non dolet,' inquit;
'sed quod tu facies, hoc mihi, Paete, dolet.'
Quisquis Flaminiam teris, viator,
noli nobile praeterire marmor.
Urbis deliciae salesque Nlli,
ars et gratia, lusus et voluptas,
Romani decus et dolor theatri
atque omnes Veneres Cupidinesque
hoc sunt condita, quo Paris, sepulcro.
Puella senibus dulcior mihi cygnis,
agna Galaesi mollior Phalantini,
concha Lucrini delicatior stagni,
cui nec lapillos praeferas Erythraeos,
nec modo politum pecudis Indicae dentem,
nivesque primas liliumque non tactum;
quae crine vicit Baetici gregis vellus
Rhenique nodos aureamque nitellam;
fragravit ore, quod rosarium Paesti,
quod Atticarum prima mella cerarum,
quod sucinorum rapta de manu gleba;
cui comparatus indecens erat pavo,
inamabilis sciurus et frequens phoenix:
adhuc recenti tepet Erotion busto,
quam pessimorum lex amara fatorum
sexta peregit hieme, nec tamen tota,
nostros amores gaudiumque lususque.
Et esse tristem me meus vetat Paetus,
pectusque pulsans pariter et comam vellens:
'Deflere non te vernulae pudet mortem?
Ego coniugem' inquit 'extuli, et tamen vivo,
notam, superbam, nobilem, locupletem.'
Quid esse nostro fortius potest Paeto?
Ducenties accepit, et tamen vivit.
Hanc tibi, Fronto pater, genetrix Flacilla, puellam
oscula commendo deliciasque meas,
parvula ne nigras horrescat Erotion umbras
oraque Tartarei prodigiosa canis.
Impletura fuit sextae modo frigora brumae,
vixisset totidem ni minus illa dies.
Inter tam veteres ludat lasciva patronos
et nomen blaeso garriat ore meum.
Mollia non rigidus caespes tegat ossa, nec illi,
terra, gravis fueris: non fuit illa tibi.
Quis timet aut timuit gelida Praeneste ruinam,
aut positis nemorosa inter iuga Volsiniis, aut
simplicibus Gabiis, aut proni Tiburis arce?
Nos urbem colimus tenui tibicine fultam
magna parte sui; nam sic labentibus obstat
vilicus et veteris rimae cum texit hiatum
securos pendente iubet dormire ruina.
Vivendum est illic ubi nulla incendia, nulli
nocte metus. Iam poscit aquam, iam frivola transfert
Ucalegon, tabulata tibi iam tertia fumant:
tu nescis; nam si gradibus trepidatur ab imis,
ultimus ardebit quem tegula sola tuetur
a pluvia, molles ubi reddunt ova columbae.
Lectus erat Codro Procula minor, urceoli sex,
ornamentum abaci, nec non et parvulus infra
cantharus, et recubans sub eodem marmore Chiron.
Iamque vetus Graecos servabat cista libellos,
et divina opici rodebant carmina mures.
Nil habuit Codrus: quis enim negat? Et tamen illud
perdidit infelix totum nihil: ultimus autem
aerumnae est cumulus, quod nudum et frusta rogantem
nemo cibo, nemo hospitio tectoque iuvabit.
Si magna Asturici cecidit domus, horrida mater,
pullati proceres, differt vadimonia praetor;
tum gemimus casus urbis, tunc odimus ignem.
Ardet adhuc, et iam accurrit qui marmora donet,
conferat inpensas: hic nuda et candida signa,
hic aliquid praeclarum Euphranoris et Polycliti,
haec Asianorum vetera ornamenta deorum,
hic libros dabit et forulos mediamque Minervam,
hic modium argenti; meliora ac plura reponit
Persicus orborum lautissimus et merito iam
suspectus, tamquam ipse suas incenderit aedes.
Si potes avelli circensibus, optima Sorae
aut Fabrateriae domus aut Frusinone paratur,
quanti nunc tenebras unum conducis in annum.
Hortulus hic puteusque brevis nec reste movendus
in tenuis plantas facili diffunditur haustu.
Vive bidentis amans et culti vilicus horti,
unde epulum possis centum dare Pythagoreis.
Est aliquid, quocumque loco, quocumque recessu
unius sese dominum fecisse lacertae.
Plurimus hic aeger moritur vigilando; sed ipsum
languorem peperit cibus inperfectus et haerens
ardenti stomacho; nam quae meritoria somnum
admittunt? Magnis opibus dormitur in urbe.
Inde caput morbi. Raedarum transitus arto
vicorum inflexu et stantis convicia mandrae
eripient somnum Druso vitulisque marinis.
Si vocat officium, turba cedente vehetur
dives et ingenti curret super ora Liburna
atque obiter leget aut scribet vel dormiet intus;
namque facit somnum clausa lectica fenestra.
Ante tamen veniet: nobis properantibus obstat
unda prior, magno populus premit agmine lumbos
qui sequitur; ferit hic cubito, ferit assere duro
alter, at hic tignum capiti incutit, ille metretam.
Pinguia crura luto, planta mox undique magna
calcor, et in digito clavus mihi militis haeret.
Nonne vides quanto celebretur sportula fumo?
Centum convivae, sequitur sua quemque culina.
Corbulo vix ferret tot vasa ingentia, tot res
impositas capiti, quas recto vertice portat
servulus infelix et cursu ventilat ignem.
Scinduntur tunicae sartae modo; longa coruscat
serraco veniente abies, atque altera pinum
plaustra vehunt, nutant alte populoque minantur.
Nam si procubuit qui saxa Ligustica portat
axis et eversum fudit super agmina montem,
quid superest de corporibus? Quis membra, quis ossa
invenit? Obtritum vulgi perit omne cadaver
more animae; domus interea secura patellas
iam lavat et bucca foculum excitat et sonat unctis
striglibus et pleno componit lintea gutto.
Haec inter pueros varie properantur: at ille
iam sedet in ripa taetrumque novicius horret
porthmea, nec sperat caenosi gurgitis alnum
infelix nec habet quem porrigat ore trientem.
Respice nunc alia ac diversa pericula noctis:
quod spatium tectis sublimibus unde cerebrum
testa ferit, quotiens rimosa et curta fenestris
vasa cadant, quanto percussum pondere signent
et laedant silicem. Possis ignavus haberi
et subiti casus inprovidus, ad cenam si
intestatus eas: adeo tot fata, quot illa
nocte patent vigiles te praetereunte fenestrae.
Ergo optes votumque feras miserabile tecum,
ut sint contentae patulas defundere pelves.
'Nil ergo optabunt homines?' Si consilium vis,
permittes ipsis expendere numinibus quid
conveniat nobis rebusque sit utile nostris.
Nam pro iucundis aptissima quaeque dabunt di;
impulsu et caeca magnaque cupidine ducti
coniugium petimus partumque uxoris; at illis
notum qui pueri qualisque futura sit uxor.
Ut tamen et poscas aliquid voveasque sacellis
exta et candiduli divina tomacula porci,
orandum est ut sit mens sana in corpore sano.
Fortem posce animum mortis terrore carentem,
qui spatium vitae extremum inter munera ponat
naturae, qui ferre queat quoscumque labores,
nesciat irasci, cupiat nihil, et potiores
Herculis aerumnas credat saevosque labores
et venere et cenis et pluma Sardanapali.
Monstro quod ipse tibi possis dare: semita certe
tranquillae per virtutem patet unica vitae.
Nullum numen abest si sit prudentia; nos te,
nos facimus, Fortuna, deam caeloque locamus.
Mollissima corda
humano generi dare se natura fatetur,
quae lacrimas dedit: haec nostri pars optima sensus.
Plorare ergo iubet causam dicentis amici
squaloremque rei, pupillum ad iura vocantem
circumscriptorem, cuius manantia fletu
ora puellares faciunt incerta capilli.
Naturae imperio gemimus, cum funus adultae
virginis occurrit, vel terra clauditur infans,
et minor igne rogi. Quis enim bonus et face dignus
arcana, qualem Cereris vult esse sacerdos,
ulla aliena sibi credat mala? Separat hoc nos
a grege mutorum, atque ideo venerabile soli
sortiti ingenium divinorumque capaces
atque exercendis capiendisque artibus apti
sensum a caelesti demissum traximus arce,
cuius egent prona et terram spectantia. Mundi
principio indulsit communis conditor illis
tantum animas, nobis animum quoque, mutuus ut nos
adfectus petere auxilium et praestare iuberet,
dispersos trahere in populum, migrare vetusto
de nemore et proavis habitatas linquere silvas,
aedificare domos, Laribus coniungere nostris
tectum aliud, tutos vicino limine somnos
ut collata daret fiducia, protegere armis
lapsum, aut ingenti nutantem vulnere civem,
communi dare signa tuba, defendier isdem
turribus, atque una portarum clave teneri.
Di, maiorum umbris tenuem et sine pondere terram
spirantisque crocos et in urna perpetuum ver,
qui _praeceptorem sancti voluere parentis
esse loco_.
Nil dictu foedum visuque haec limina tangat
intra quae pater est; procul, a procul inde puellae
lenonum et cantus pernoctantis parasiti.
_Maxima debetur puero reverentia_; siquid
turpe paras, nec tu pueri contempseris annos,
sed peccaturo obstet tibi films infans.
Animula, vagula, blandula,
hospes comesque corporis,
quae nunc abibis in loca,
pallidula, rigida, nudula,
nec, ut soles, dabis iocos?
_Optimus est_, Cleobulus ait, _modus_, incola Lindi;
ex Ephyra, Periandre, _doces cuncta emeditanda_;
_tempus nosce_ inquit Mitylenis Pittacus ortus;
_plures esse malos_ Bias autumat ille Prieneus;
Milesiusque Thales _sponsori damna_ minatur;
_nosce_ inquit _tete_ Chilon Lacedaemone cretus;
Cecropiusque Solon _ne quid nimis_ induperabit.
Puer natus in Bethlehem,
Unde gaudet Jerusalem.
Hic iacet in praesepio
Qui regnat sine termino.
Cognovit bos et asinus
Quod puer erat Dominus.
Reges de Saba veniunt,
Aurum, tus, myrrham offerunt.
Intrantes domum invicem
Novum salutant Principem.
Sine serpentis vulnere
De nostro venit sanguine;
In carne nobis similis,
Peccato sed dissimilis;
Ut redderet nos homines
Deo et sibi similes.
In hoc natali gaudio
Laudetur sancta Trinitas,
Deo dicamus gratias.
peccatores.
fallaci.
Plaudite caeli,
Rideat aether,
Summus et imus
Gaudeat orbis!
Transiit atrae
Turba procellae:
Subiit almae
Gloria palmae!
Surgite verni,
Surgite flores,
Germina pictis
Surgite campis,
Teneris mixtae
Violis rosae,
Candida sparsis
Lilia calthis!
Currite plenis,
Carmina, venis!
Fundite laetum,
Barbytha, metrum:
Namque revixit,
Sicuti dixit,
Pius illaesus
Plaudite montes,
Ludite fontes;
Resonent valles,
Repetunt colles:
'Io revixit,
Sicuti dixit,
Pius illaesus
Pone luctum, Magdalena!
Et serena lacrimas:
Non est iam Simonis cena,
Non, cur fletum exprimas:
Causae mille sunt laetandi,
Causae mille exultandi:
Sume risum, Magdalena!
Frons nitescat lucida;
Demigravit omnis poena,
Lux coruscat fulgida:
Christus mundum liberavit,
Et de morte triumphavit!
Gaude, plaude, Magdalena!
Tumba Christus exiit!
Tristis est peracta scena,
Victor mortis rediit;
Quem deflebas morientem,
Nunc arride resurgentem!
Tolle vultum, Magdalena!
Redivivum aspice:
Vide, frons quam sit amoena,
Quinque plagas inspice:
Fulgent, sic ut margaritae,
Ornamenta novae vitae.
Vive, vive, Magdalena!
Tua lux reversa est,
Gaudiis turgescat vena,
Mortis vis abstersa est;
Maesti procul sunt dolores,
Laeti redeant amores!
Salve, caput cruentatum,
Totum spinis coronatum,
Conquassatum, vulneratum,
Arundine sic verberatum,
Facie sputis illita.
Salve, cuius dulcis vultus,
Immutatus et incultus,
Immutavit suum florem,
Totus versus in pallorem,
Quem caeli tremit curia.
Omnis vigor atque viror
Hinc recessit, non admiror,
Mors apparet in aspectu,
Totus pendens in defectu,
Attritus aegva macie.
Sic affectus, sic despectus,
Propter me sic interfectus,
Peccatori tam indigno
Cum amoris intersigno
Appare clara facie.
In hac tua passione
Me agnosce, pastor bone,
Cuius sumpsi mel ex ore,
Haustum lactis ex dulcore
Prae omnibus deliciis.
Non me reum asperneris,
Non indignum dedigneris,
Morte tibi iam vicina
Tuum caput hic acclina,
In meis pausa brachiis.
Tuae sanctae passioni
Me gauderem interponi,
In hac cruce tecum mori
Praesta crucis amatori,
Sub cruce tua moriar.
Morti tuae tam amarae
Grates ago, Iesu care,
Qui es clemens, pie Deus,
Fac quod petit tuus reus,
Ut absque te non finiar.
Dum me mori est necesse,
Noli mihi tunc deesse;
In tremenda mortis hora
Veni, Iesu, absque mora,
Tuere me et libera.
Cum me iubes emigrare,
Iesu care, tunc appare;
O amator amplectende,
Temetipsum tunc ostende
In cruce salutifera.
Iesu, dulcis memoria,
Dans vera cordis gaudia,
Sed super mel et omnia
Eius dulcis praesentia.
Nil canitur suavius
Auditur nil iucundius,
Nil cogitatur dulcius,
Iesu, spes poenitentibus,
Quam pius es petentibus,
Quam bonus te quaerentibus,
Sed quid invenientibus?
Iesu, dulcedo cordium,
Fons vivus, lumen mentium,
Excedens omne gaudium,
Et omne desiderium.
Nec lingua valet dicere,
Nec littera exprimere,
Expertus potest credere
Quid sit Iesum deligere.
Iesu, decus angelicum,
In aure dulce canticum,
In ore mel mirificum,
In corde nectar caelicum:
Desidero te millies.
Mi Iesu, quando venies?
Me laetum quando facies
Ut vultu tuo saties?
Et emitte caelitus
Lucis tuae radium.
Veni, pater pauperum,
Veni, dator munerum,
Veni, lumen cordium.
Consolator optime,
Dulcis hospes animae,
Dulce refrigerium:
In labore requies,
In aestu temperies,
In fletu solatium.
O lux beatissima,
Reple cordis intima
Tuorum fidelium!
Sine tuo numine
Nihil est in homine,
Nihil est innoxium.
Lava quod est sordidum,
Riga quod est aridum,
Sana quod est saucium:
Flecte quod est rigidum,
Fove quod est languidum,
Rege quod est devium.
Da tuis fidelibus
In te confidentibus
Sacrum septenarium;
Da virtutis meritum,
Da salutis exitum,
Da perenne gaudium.
Tandem audite me,
Sionis filiae!
Aegram respicite,
Dilecto dicite:
Amore vulneror,
Amore funeror.
Huc oderiferos,
Huc soporiferos
Ramos depromite,
Rogos componite;
Ut phoenix moriar!
In flammis oriar!
An amor dolor sit,
An dolor amor sit,
Utrumque nescio!
Hoc unum sentio:
Iucundus dolor est,
Si dolor amor est.
Quid, amor, crucias?
Aufer inducias!
Suavis tyrannus es:
Momentum, annus es:
Tua sunt vulnera!
Iam vitae stamina
Rumpe, O anima!
Ignis ascendere
Gestit, et tendere
Ad caeli atria;
Haec mea patria!
Dies irae, dies illa
Solvet saeclum in favilla,
Quantus tremor est futurus,
Quando iudex est venturus,
Cuncta stricte discussurus!
Tuba, mirum spargens sonum
Per sepulcra regionum,
Coget omnes ante thronum.
Mors stupebit, et natura,
Cum resurget creatura
Iudicanti responsura.
Liber scriptus proferetur,
In quo totum continetur,
Unde mundus iudicetur.
Iudex ergo cum sedebit,
Quidquid latet apparebit,
Nil inultum remanebit.
Quid sum miser tunc dicturus,
Quem patronum rogaturus,
Cum vix iustus sit securus?
Rex tremendae maiestatis,
Qui salvandos salvas gratis,
Salva me, fons pietatis!
Recordare, Iesu pie,
Quod sum causa tuae viae;
Ne me perdas illa die!
Quaerens me sedisti lassus,
Redemisti crucem passus:
Tantus labor non sit cassus!
Iuste iudex ultionis,
Donum fac remissionis
Ante diem rationis!
Ingemisco tanquam reus,
Culpa rubet vultus meus:
Supplicanti parce, Deus!
Qui Mariam absolvisti,
Et latronem exaudisti,
Mihi quoque spem dedisti.
Preces meae non sunt dignae,
Sed tu bonus fac benigne
Ne perenni cremer igni.
Inter oves locum praesta,
Et ab haedis me sequestra,
Statuens in parte dextra.
Confutatis maledictis,
Flammis acribus addictis,
Voca me cum benedictis!
Oro supplex et acclinis,
Cor contritum quasi cinis,
Gere curam mei finis!
Lacrimosa dies illa
Qua resurget ex favilla
Huic ergo parce, Deus!
Pie Iesu domine,
Dona eos requie! Amen!
'The World is very Evil.'
Hora novissima, tempora pessima sunt; vigilemus.
Ecce minaciter imminet arbiter ille supremus.
Imminet, imminet et mala terminet, aequa coronet,
Recta remuneret, anxia liberet, aethera donet,
Auferat aspera duraque pondera mentis onustae,
Sobria muniat, improba puniat, utraque iuste.
Ille piissimus, ille gravissimus, ecce! venit rex!
'Brief Life is here our Portion.'
Hic breve vivitur, hic breve plangitur, hic breve fletur;
Non breve vivere, non breve plangere retribuetur;
O retributio! stat brevis actio, vita perennis;
O retributio! caelica mansio stat lue plenis;
Quid datur et quibus? aether egentibus et cruce dignis,
Sidera vermibus, optima sontibus, astra malignis.
Sunt modo praelia, postmodo praemia; qualia? plena;
Plena refectio, nullaque passio, nullaque poena.
Spe modo vivitur, et Sion angitur a Babylone;
Nunc tribulatio; tunc recreatio, sceptra, coronae;
'For thee, O Dear, Dear Country!'
O bona patria, lumina sobria te speculantur,
Ad tua nomina sobria lumina collacrimantur:
Est tua mentio pectoris unctio, cura doloris,
Concipientibus aethera mentibus ignis amoris.
Est ibi consita laurus et insita cedrus hysopo;
Sunt radiantia iaspide moenia clara pyropo;
Hinc tibi sardius, inde topazius, hinc amethystus;
Est tua fabrica contio caelica, gemmaque Christus.
Lux tua mors crucis, atque caro ducis est crucifixi.
Laus, benedictio, coniubilatio personat ipsi.
Tu sine litore, tu sine tempore, fons, modo rivus,
Dulce bonis sapis, estque tibi lapis undique vivus.
Est tibi laurea, dos datur aurea, Sponsa decora,
Primaque Principis oscula suscipis, inspicis ora.
Urbs Sion aurea, patria lactea, cive decora,
Omne cor obruis, omnibus obstruis et cor et ora.
Nescio, nescio, quae iubilatio, lux tibi qualis,
Quam socialia gaudia, gloria quam specialis.
Sunt Sion atria coniubilantia, martyre plena,
Cive micantia, Principe stantia, luce serena.
Urbs Sion incluta, turris et edita litore tuto,
Te peto, te colo, te flagro, te volo, canto, saluto.
Me Pater optimus atque piissimus ille creavit;
In lue pertulit, ex lue sustulit, a lue lavit.
Diluit omnia caelica gratia, fons David undans
Omnia diluit, omnibus affluit, omnia mundans.
O mea, spes mea, tu Sion aurea, clarior auro,
Agmine splendida, stans duce, florida perpete lauro.
O bona patria, num tua gaudia teque videbo?
O bona patria, num tua praemia plena tenebo?
Plaude, cinis meus, est tua pars Deus; eius es, et sis.
Plaude, cinis meus, est tua pars Deus; eius es, et sis.
Me receptet Sion illa,
Sion, David urbs tranquilla,
Cuius faber Auctor lucis,
Cuius portae lignum crucis,
Cuius muri lapis vivus,
Cuius custos Rex festivus.
In hac urbe lux solennis,
Ver aeternum, pax perennis:
In hac odor implens caelos,
In hac semper festum melos;
Non est ibi corruptela,
Non defectus, non querela;
Non minuti, non deformes,
Omnes Christo sunt conformes.
Urbs in portu satis tuto,
De longinquo te saluto,
Te saluto, te suspiro,
Te affecto, te requiro.
Quantum tui gratulantur,
Quam festive convivantur,
Quis affectus eos stringat
Aut quae gemma muros pingat,
Quis chalcedon, quis iacinthus,
Norunt illi qui sunt intus.
In plateis huius urbis
Sociatus piis turbis
Pium cantem Alleluia. Amen.
A. & G. = Allen and Greenough's New Latin Grammar.
B.      = Bennett's Latin Grammar.
G. & L. = Gildersleeve and Lodge's Latin Grammar.
Lex.    = Harper's Latin-English Lexicon.
cf.     = _confer_, compare.
e.g.    = _exempli gratia_, for example.
ff.     = following.
lit.    = literally.
sc.     = _scilicet_, understand, supply.
vol.    = volume.
Ennius ut noster cecinit, qui primus amoeno
Detulit ex Helicone perenni fronde coronam,
Per gentes Italas hominum quae clara clueret.
Ennius introduced the dactylic hexameter into Latin poetry.
Prose translation and fine comment in Sellar, Roman Poets of the
_4._ These lines were often quoted. They are imitated by Vergil,
Tu Maximus ille es,
unus qui nobis cunctando restituis rem.
Prose translation in Sellar, Roman Poets of the Republic, p. 106.
What constitutes a state?
Not high-raised battlement, nor labored mound,
Thick wall or moated gate:
Not cities fair with spires and turrets crowned:
Men, who their duties know,
But know their rights, and knowing dare maintain.
like Gods together, careless of mankind.
For they lie beside their nectar, and the bolts are hurl'd
Far below them in the valleys, and the clouds are lightly curl'd
Round their golden houses, girdled with the gleaming world:
Where they smile in secret, looking over wasted lands,
Blight and famine, plague and earthquake, roaring deeps and fiery
But they smile, _etc_.
You still shall live--such virtue hath my pen--
Where breath most breathes, even in the mouths of men.
Felix, qui potuit rerum cognoscere causas
atque metus omnis et inexorabile fatum
subiecit pedibus strepitumque Acherontis avari.
Chief poet on the Tiber-side.
The _De Rerum Natura_, Lucretius' only work, left at his death
unfinished, is a didactic poem in six books which aims to give an
And numbs the Fury's ringlet-snake and plucks
The mortal soul from out immortal hell.
o'erlaying, a compound of tango.--Munro.
Ergo vivida vis animi pervicit, et extra
processit longe flammantia moenia mundi
atque omne inmensum peragravit mente animoque.
The Gods, who haunt
The lucid interspace of world and world,
Where never creeps a cloud, or moves a wind,
Nor ever falls the least white star of snow,
Nor ever lowest roll of thunder moans,
Nor sound of human sorrow mounts to mar
Their sacred everlasting calm!
and his description of the
island-valley of Avilion,
Where falls not hail, or rain, or any snow,
Nor ever wind blows loudly
descried.--Munro. 28, 29. voluptas adque horror:
delight mixed with shuddering awe.--Munro.
Lucretius. 8. fremitus: distant, rumbling thunder. murmura magna
difficult, for the grandeur and terror of nature are almost
Concharumque genus parili ratione videmus
pingere telluris gremium, qua mollibus undis
litoris incurvi bibulam pavit aequor arenam. 2. 374-376.
micant aeterni sidera mundi. 5. 514.
Simul ac primum sub diu splendor aquai
ponitur, extemplo caelo stellante serena
sidera respondent in aqua radiantia mundp. 4. 211-213.
caeli labentia signa. 1. 2.
Raraque per caelum cum venti nubila portant
tempore nocturno, tum splendida signa videntur
labier adversum nimbos atque ire superne. 4. 443-445.
totum circum tremere aethera signis. 1. 1089.
stellis fulgentibus apta
signiferi super aetheris aestas. 6. 481.
altaque caeli
densebant procul a terris fulgentia templa. 5. 490-491.
rosea sol alte lampade lucens. 5. 610.
aeternum lampada mundi. 5. 402.
Si tamen e nobis aliquid nisi nomen et umbra
restat, in Elysia valle Tibullus erit:
obvius huic venias, hedera iuvenalia cinctus
tempora, cum Calvo, docte Catulle, tuo.
Tenderest of Roman poets...
Tennyson, '_Frater, Aae atque Vale._'
Catullus is the greatest lyric poet of Roman literature.
For Reference: Sellar, _Roman Poets of the Republic_, chapter 15;
The following is Martin's translation:
Whenever Arrius wished to name
'Commodious,' out 'chommodious' came:
And when of his intrigues he blabbed,
With his 'hintrigues' our ears he stabbed;
And thought, moreover, he displayed
A rare refinement when he made
His h's thus at random fall
With emphasis most guttural.
When suddenly came news one day
Which smote the city with dismay,
That the Ionian seas a change
Had undergone, most sad and strange;
For, since by Arrius crossed, the wild
'Hionian Hocean' they were styled.
_3._ 1. Veneres: the plural is symmetrical with Cupidines, while
The undiscover'd country from whose bourn
No traveller returns.
_4._ 2. antistans...trecentis: worth a million of the rest to me.
Row us out from Desenzano, to your Sirmione row!
So they row'd and there we landed--'O venusta Sirmio!'
There to me thro' all the groves of olive in the summer glow,
There beneath the Roman ruin where the purple flowers grow,
Came that 'Ave atque Vale' of the poet's hopeless woe,
Tenderest of Roman poets nineteen hundred years ago,
'Prater, Ave atque Vale'--as we wander'd to and fro
Gazing at the Lydian laughter of the Garda Lake below
Sweet Catullus' all-but-island, olive-silvery Sirmio!
_7._ 2. Calve: Calvus was an accomplished orator and poet. Of his
Roman Vergil, thou that singest
Ilion's lofty temples robed in fire,
Ilion falling, Rome arising,
Wars, and filial faith, and Dido's pyre;
Thou that singest wheat and woodland,
Tilth and vineyard, hive and horse and herd;
All the charm of all the Muses
Often flowering in a lonely word;
Poet of the happy Tityrus
Piping underneath his beechen bowers;
Poet of the poet-satyr
Whom the laughing shepherd bound with flowers;
I salute thee, Mantovano,
I that loved thee since my day began,
Wielder of the stateliest measure
Ever molded by the lips of man.
influence of Lucretius was powerful. The poet shows an intense
enthusiasm for his subject, which Mr. Merivale asserts to be the
For Reference: Conington's _Vergil_, Fifth Edition, revised by
reluctance, lose. 15. Quin age: _Why not go on?_ in ironical
By the rout that made the hideous roar
His gory visage down the stream was sent,
Down the swift Hebrus to the Lesbian shore.
Yet ev'n in death Eurydice he sung,
Eurydice still trembled on his tongue,
Eurydice the woods, Eurydice the floods,
Eurydice the rocks, and hollow mountains rung.
Flourished about 15 A.D.
_2._ 4. latro: the robber wolf. 7. Qui: how? Qui is the old
ablative of the relative, interrogative, and indefinite pronouns.
Of those who at Thermopylae were slain,
Glorious the doom, and beautiful the lot;
Their tomb an altar: men from tears refrain
To honor them; and praise, but mourn them not.
Such sepulchre nor drear decay
Nor all-destroying time shall waste; this right have they.
Within their grave the home-bred glory
Of Greece was laid; this witness gives
Leonidas, the Spartan, in whose story
A wreath of famous virtue ever lives.
Metres: Anapaestic Dimeter Acatalectic with Anapaestic Dipody,
Then did I entertain the poets' song,
My great Idea's guest, and, passing o'er
That iron bridge the Tuscan built to hell,
I heard Ulysses tell of mountain-chains
Whose adamantine links, his manacles,
The western main shook growling and still gnawed.
I brooded on the wise Athenian's tale
Of happy Atlantis, and heard Bjorne's keel
Crush the gray pebbles of the Vinland shore:
_I listened musing to the prophecy
Of Nero's tutor-victim_...
And I believed the poets.
prophetic frenzy Agamemnon's death and her own at the hand of
Lucan was born in Spain; was taken early to Rome; was carefully
In philosophy Lucan was a Stoic, in style a rhetorician. The
_Pharsalia_, his only extant work, is an epic poem of about eight
For her [i.e. Liberty] to thee not bitter
Was death in Utica, where thou didst leave
The vesture, that will shine so, the great day.
concerning the outcome of the war and the nature of virtue. The
I have felt...a sense sublime
Of something far more deeply interfused,
Whose dwelling is the light of setting suns,
And the round ocean, and the living air,
And the blue sky, and in the mind of man;
A motion and a spirit that impels
All thinking things, all objects of all thought,
And rolls through all things.
And every human interest is mine."'
See the entire passage. 12. sibi nata: selfish.
Somne, quies rerum, placidissime Somne deorum,
pax animi, quem cura fugit, qui corda diurnis
fessa ministeriis mulces reparasque labori;
Sleep that knits up the ravelled sleave of care,
The death of each day's life, sore labour's bath,...
Chief nourisher in life's feast.
A flock of sheep that leisurely pass by,
One after one; the sound of rain and bees
Murmuring; the fall of rivers, winds, and seas,
Smooth fields, white sheets of water and pure sky;
I have thought of all by turns and still do lie
Sleepless! and soon the small birds' melodies
Must hear, first uttered from my orchard trees;
And the first cuckoo's melancholy cry.
Even thus last night and two nights more I lay,
And could not win thee, Sleep, by any stealth;
So do not let me wear to-night away:
Without thee what is all the morning's wealth?
Come, blessed barrier between day and day,
Dear mother of fresh thoughts and joyous health!
assassinate King Porsena, showed his insensibility to threats by
_5._ 2. sed...fenestra: window-gardens were common in Rome.
praedium...prandium: lands...a lunch.
_7._ 4. focus perennis: a kitchen fire never idle. 5. toga rara:
_10._ 1. Arria: the wife of Caecina Paetus. In 42 A.D., on the
scuriolus, squirolus, squirelus. 19. pariter: in like manner with
_13._ Martial at the tomb which has just received Erotion's ashes
In another epigram (10. 61), a translation of which by Leigh Hunt
Underneath this greedy stone
Lies little sweet Erotion;
Whom the Fates, with hearts as cold,
Nipped away at six years old.
Thou, whoever thou mayest be,
That hast this small field after me,
Let the yearly rites be paid
To her little slender shade;
So shall no disease or jar
Hurt thy house or chill thy Lar;
But this tomb be here alone
The only melancholy stone.
Irati histrionis exsul.--Sidouius Apollinaris, _Carmen_ 9. 273.
Facit indignatio versum.--_Satira_ 1. 79.
where the gorgeous East, with richest hand,
Showers on her kings barbaric pearl and gold.
strongman; as we might say 'a Samson.' Tacitus, _Annales_, 13. 8,
_4._ 1. Di: sc. date or dent. sine pondere terram: cf. Martial,
The diminutives express affection and compassion.
Pope translates:
Ah, fleeting Spirit! wand'ring fire,
That long hast warm'd my tender breast,
Must thou no more this frame inspire?
No more a pleasing, cheerful guest?
Whither, ah whither art thou flying?
To what dark, undiscover'd shore?
Thou seem'st all trembling, shiv'ring, dying,
And Wit and Humor are no more.
At Steele's request that he should write an ode in imitation of
Vital spark of heav'nly flame!
Quit, oh quit this mortal frame:
Trembling, hoping, ling'ring, flying,
Oh the pain, the bliss of dying! etc.
Haec omnia vidi inflammari,
Priamo vi vitam evitari, etc.
The subject is the birth of Christ. Cf. Matthew 2. 1. Bethlehem:
Spring breezes are blowing,
Spring flowers are at hand,
Spring grasses are growing
Abroad in the land,
And violets brighten
The roses in bloom,
And marigolds heighten
The lilies' perfume.
Rise then, O my praises,
Fresh life in your veins,
As the viol upraises
The gladdest of strains,
For once more he sees us,
Alive, as he said;
Our holy Lord Jesus
Escaped from the dead.
exercised a personal influence equal to his.
Thou bliss of souls in bitter need,
Water to lip and light to eye,
All joy thou dost how far exceed,
All yearning more than satisfy.
Robert, the son of Hugh Capet, to whom this hymn is commonly, but
O Thou, of comforters the best,
O Thou, the soul's most welcome guest,
O Thou, our sweet repose,
Our resting-place from life's long care,
Our shadow from the world's fierce glare,
Our solace in all woes.
Rivers to the ocean run
Nor stay in all their course:
Fire ascending seeks the sun:
Both speed them to their source.
So the soul that's born of God
Pants to view his glorious face,
Upward tends to his abode
To rest in his embrace.
For the literature see Julian, p. 294.
Far the echoing aisles prolong
The awful burthen of the song,--
Thus the holy fathers sung.
That day of wrath, that dreadful day,
When heaven and earth shall pass away,
What power shall be the sinner's stay?
How shall he meet that dreadful day?
When, shrivelling like a parched scroll,
The naming heavens together roll;
When louder yet, and yet more dread,
Swells the high trump that wakes the dead.
Oh! on that day, that wrathful day,
When man to judgment wakes from clay,
Be THOU the trembling sinner's stay,
Though heaven and earth shall pass away.
Do not forsake me in my end!
language. 7. Tuba: 'the trumpet shall sound and the dead shall be
King of awful majesty,
Saving sinners graciously,
Fount of mercy, save Thou me!
Here we have many fears; this is the vale of tears, the land of
sorrow.
With jasper glow thy bulwarks,
Thy streets with emerald blaze;
The sardius and the topaz
Unite in thee their rays;
Thine ageless walls are bonded
With amethyst unpriced;
Thy saints build up its fabric,
And the corner-stone is Christ.
The cross is all thy splendor,
The crucified thy praise;
His laud and benediction
Thy ransomed people raise.
Thou hast no shore, fair ocean;
Thou hast no time, bright day
Dear fountain of refreshment
To pilgrims far away.
Beneath thy contemplation
Sink heart and voice oppressed.
Exult, O dust and ashes!
The Lord shall be thy part.
Mine be Sion's habitation,
Sion, David's calm foundation:
Built by him, light's source immortal,--
To whose streets the cross is portal:
In this city, uninvaded
Peace,--spring endless, light unfaded:
Endless breath of flowerets vernal,
Festal melody eternal.
Home, no change nor loss that fearest,
From afar my soul thou cheerest:
Thee it seeketh, thee requireth,
Thee affecteth, thee desireth.