Tirohia te wāhanga i raro nei, kātahi ka whakautu i te pātai i muri mai i te reo kotahi me te wāhanga:  Te ara: I hangaia te hau o te whenua me nga moana e te mahi puia me te putanga hau. Ko te waipiro wai mai i ēnei pūtake i kōpeke ki roto i nga moana, i whakarahihia e te wai me te huka mai i ngā aorangi, i ngā aorangi tuatahi, i ngā aorangi. I roto i tēnei tauira, ko ngā "hau greenhouse" o te āhuarangi i ārai i ngā moana i te mātao i te wā e 70% noa iho te mārama o te Rā e hanga hou ana. Na te 3.5 By, i whakapumautia te mara aukume o te Ao, i awhina i te aukati i te hau o te hau ki te pupuhi i te hau o te ra. I hangaia he kiri i te wa i makariri ai te papa o waho o te Ao ki te hanga i tetahi mea pakari. Ko nga tauira e rua e whakamārama ana i te papatipu whenua e whakaaro ana kia tipu haere tonu ki nga momo o tenei ra, ki te mea pea, he tipu tere i te timatanga o te hitori o te Ao, ka whai ake i te rohe whenua pumau mo te wa roa. Ko ngā whenua i hangaia e te papa tectonics, he tukanga i whakahaeretia e te ngaronga o te wera mai i roto o te Ao. I roto i te wā o ngā rau miriona tau, kua huihui, kua wehewehea ngā whenua nui. Tata ki te 750 miriona tau ki muri (Mya), ko tētahi o ngā tino whenua tuatahi e mōhiotia ana, ko Rodinia, ka tīmata ki te wehewehe. I muri mai ka whakakotahi ano nga whenua ki te hanga Pannotia 600<unk>540 Mya, ka mutu ko Pangaea, i wehe ke ano hoki 180 Mya. Ko te tauira o nga tau hukapapa i timata i te 40 Mya ka kaha ake i te wa o te Pleistocene tata ki te 3 Mya. Mai i taua wa, kua puta nga huringa o te hukapapa me te rewa i nga rohe teitei, e whakahoutia ana ia 40,000-100,000 tau. I mutu te wā hukapapa whenua whakamutunga i te 10,000 tau ki muri.  Pātai: He aha te whānuitanga o te mutunga o te tau e pā ana ki ngā rohe e pā ana ki te whakakoi me te rewa?
100,000 tau