Ko te whenua pakeke<unk> tae atu ki nga maunga teitei me nga raorao, nga waipuke me nga moutere<unk> me te utu nui o te whakawhanake i nga hanganga, i honoa ki etahi atu take (tae atu ki nga raru nui o te ture me te ture i roto i etahi pokapū me te punaha o nga taitara whenua ritenga) he uaua ki nga kaiwhakawhanake o waho. Ko nga kaiwhakawhanake a rohe e raru ana i nga tau o te haumi ngoikore i roto i te maatauranga, hauora, ICT me te uru ki te tahua. Ko te ahuwhenua, mo te oranga me te moni moni, he oranga mo te 85% o te taupori me te whakarato i te 30% o te GDP. Ko nga putunga motuhake, tae atu ki te hinu koura, me te parahi, he nui mo te 72% o ia moni whiwhi. Kua tipu haere tonu te hua o te hinu koura i roto i nga tau kua hipa, kua whai ake nei i nga mahi a te kawanatanga a-motu ki te whakatutuki i nga wero nui, tae atu ki te tautoko aunoatanga a te kawanatanga a-motu ki te whenua, tae atu ki nga umanga
koura, hinu, parahi