Tirohia te wāhanga i raro nei, kātahi ka whakautu i te pātai i muri mai i te reo kotahi me te wāhanga:  Te rerenga: Kaore i taea e Louis Pasteur te kimi i tetahi mea e pa ana ki te rabies me te whakaaro mo tetahi pathogen iti rawa kia kitea ma te whakamahi i te miihini. I te tau 1884, i waihangatia e Charles Chamberland, he tohunga koiora o Wīwī, tētahi tātari (e mōhiotia ana i tēnei rā ko te tātari Chamberland, ko te tātari Pasteur-Chamberland rānei) he iti ake ngā kōaro i te huakita. Na reira, ka taea e ia te tuku i tētahi rongoā kei roto i te huakita mā roto i te tātari, ā, ka tino tangohia atu. I te tau 1892, i whakamahia e te kaimātai koiora o Rūhia a Dmitri Ivanovsky tēnei tātari ki te ako i te mea e mōhiotia ana i tēnei wā ko te huaketo o te tupeka. I whakaaturia e ana whakamātautau ko nga tangohanga rau pakaru mai i nga tipu tupeka kua pangia e te mate ka noho mate tonu i muri i te whiri. I whakaarohia e Ivanovsky ko te mate pea na te paitini i hangaia e te huakita, engari kaore i whai i te whakaaro. I taua wā i whakaarotia ka taea te pupuri i ngā kaituku mate katoa mā ngā tātari, ā, ka whakatipuhia ki runga i tētahi taiao kai - he wāhanga tēnei o te ariā ārai mate. I te tau 1898, ka whakahoutia e te tohunga koiora o te whenua o Netherland a Martinus Beijerinck nga whakamātautau, a, ka tino whakapono ia he momo mate hou kei roto i te rongoā kua oti te tātari. I kite a ia e whakarea ana anake te mea i roto i nga pūtau e wehewehe ana, engari i te mea kaore i whakaaturia e ana whakamātautau he matūriki te mea i hangaia, i huaina e ia he contagium vivum fluidum (te huaketo ora wairewa) ka whakauruhia ano te kupu huaketo. I kii a Beijerinck he wai nga huaketo i roto i te taiao, he ariā i whakakahoretia e Wendell Stanley, nana nei i whakaatu he matūriki. I taua tau ano ka tukuna e Friedrich Loeffler me Paul Frosch te huaketo kararehe tuatahi o te mate huka-me-te waha (aphthovirus) na roto i te taatari rite. I te timatanga o te rautau 20, i kitea e te kairangahau bacteriologist Ingarihi a Frederick Twort he roopu huaketo e pangia ana e te huaketo, e kiia nei ko te bacteriophages (ranei ko nga phages), a ko te French-Canadian microbiologist Félix d'Herelle i whakaahua i nga huaketo, ka taapirihia ki te huakita i runga i te pereti agar, ka whakaputa i nga waahanga huakita mate. I tika tana whakakorenga i te whakaraerae o ēnei huaketo, ā, i kitea e ia ko ngā whakakorenga teitei rawa atu...  Pātai: He aha ngā mea e rua anake i whakatipuhia ai ngā huaketo?
ngā tipu me ngā kararehe