Piteket Saking Gunung
Olih: Edy Juniawan
Angin ngelilus sing pegat-pegat ngeberang
buk, duaning ané jani nyedek Sasih
Kapat. Kadirasa ngepah metagenan ngantiang ujan tuara teka. Panes bara
kerasa guminé ngancan ngawai. Ngaé inguh di keneh sayan kaliwat.
Otaké buntu sing ngidayang makeneh.
Buina jani gunungé setatus awas koné, kéwala makelo
gati ngantiang meletus. Liu nyama
braya suba ngungsi, sakéwala déwéké mulih melali ka kampung. Sepi litig sing ada anak né macelapatan nang aukud.
Gerrr.... “idup.. idup.. idup,”
mekojodan jité negak di ampik umahé. Uduh Ratu Betara nguda kakéné tepuk pajalan tiangé. Minab binjul suba Widhiné tekén iraga. Tusing ja kerana gunungé lakar meletus lan guminé panes.
Ada né sanget seselang déwék ané jani. Metagenan ibané padidi di
ampik umah, ngetél mkerébés yeh peningalané.
Saget makesiab ada nak nundikin tunduné. Saruang ngusap yéh
peningalan sambilang ngudap mauaban
pang kadéna
kiap. Lek atiné suba tua misi ngeling.
“Yé.. Madé, pidan teka? Sing
ngoraang kal mulih méméné suba
nyakan ya
to, sing tepuk bapa di nah munyin motoré.”
“Mara
Pa, tepuk Bapa nu
mesaré sing kadundun, pedalem Bapa
kenyel uli di tegale.” Bapa
negak di maluné ningalin muan déwéké, saruang ngusap buin peningalané.
“Dé... mekletek bayun Bapané jani,”
bapa sambilnga ngusap muané ané suba keriput.
“Kenapa Pa,
adi bisa kéto,”
jejeh kenehé tawanga
suud ngeling sambilang limané nyemak HP,
mukak-mukak facebook
padahal kuota ba
telah.
“Adi lén semitan Madéné tepuk bapa sing cara biasané,” I Bapa ngeraos sambilanga neletekang muan déwéké.
“Sing.. sing
pa,” kebibil déwéké kelingusan, jeg sing ngidang suba naenang sebeté, ngetél buin yéh
peningalané sayan ngeliunan. Tusing bani ningalin muan I Bapa. Melingeb déwéké
sambil sigsigan. Aget pedaduanan jak Bapa. Takut Bapa milu sebet ngéngalang
bangun laut mesugi tur megegas maekin Bapa. I Bapa bengong metagenan nepuk
unduke ne tunian.
“Dé... coba tuturang tekén bapa, kenapa Dé tumbén jani misi ngeling pada? Muané
cara nak sing taén kena yéh. Sinah pa bapa ngidayang nulungin,” I Bapa nyeseh.
“Kénkén kadén Pa, jeg saget sesek tangkahé, nepuk unduk tiangé
kakéné.”
“Émangné kenapa Dé, miyegan jak kurené? Nah tuturang jak Bapa.”
“Sing Pa, kurenan tiangé luung-luung, kéné Pa, kéné té lacur tiangé jani, ningalin timpal-timpalé
ngidayang meliang kurenané baju, ngajak jalan-jalan, ngajak makan di tongos né
luung. Déwéké tuara
taén ngidayang. Nagih
HP luung kurenané kondén ngidayang meliang,
sepéda motor nu nyicil, pidan kadén lunas ba ping lima aliha jak débtkoléktor. Kadang tiang lek dadi nak muani sing ngidayang ngaénang
keluarga liang, gaji maan tanggal 1 tanggal 15 ba telah anggo mayah utang, amun to tiang magaé di rantauan sing taén ngenjuhin Bapa
jak Mémé pis.”
Sing kerasa
buin ngetél yéh peningalané.
“Éhh.. kadén ja kénkén, kadén gawat sajan,” Bapa
makeengan sambilanga makenyem.
“Waktu
né ada maturan di dadia tiang
sing ngidayang
ngaé banten, mekejang nyama dadiané
ngaé sesayut tiang
duén ngaba
sokasi cenik lebihan canang ajak bunga. Matungkas
ajak kurenanné sing nyak ka
sanggah. Lek atin tiangé
Pa,” sambilang ngusap
yéh peninggalan. Suud mamunyi
kéto, makesiab bayuné. Ningalin muan i bapa barak biing. I bapa mamedih.
“Mih... Madé
yan ambul to té sesai Bapa mabesen
tekén Madé, da
metolihan menék, da
ningalin langit né tegeh, tingalin bentén pang sing katanjung batisé.” I Bapa ngaraos keras.
“Dingehang munyin Bapané jani Dé, amunné
té kerasé Bapa ngedénang Madé, miyayain masuk kanti tamat masekolah. Dong kéné lemah jiwan Madéné
nepuk unduk buka
kéné suba ngeling mabelé-belé.” I Bapa sayan ngerasang ngaraos sambil nigtig tangkah. Déwéké nguntul
sing bani ningalin muan I Bapa.
“ Ipidan dugas Bapa nu saumuran cai, kema
mai Bapa ngalih tongos pang ngidayang ngamaang makan cai jak méméné. Kema Bapa ngungsi, bes terak guminé dugasé to.
Ngalih umbi banah,
ngalih gebang, ngalih kaang, ngalig batu, ngalih bias, gaé apa sing maan jemak Bapa. Ulian baan tangung
jawab Bapané lakar
ngedénang cai.”
Mih I Bapa nyangetang pedihné luian kén gunung meletus.
“Ipidan dugas gunungé meletus tusing ja cara
jani, kondén meletus ba
ada sumbangan,
ngungsi kema
mai. Mara
jegur-jegur sambrag pada ngungsi. Né Bapa sing ngungsi jani. Ipidan tatakin abuné aji liman Bapané,
mejedur kondén masé ngungsi, bes kaliwat sengsarané kija nyen laku. Yan sing té pekak cainé nundén ngungsi Bapa sing ngungsi. Kema mai Bapa masayuban, sagét makan sagét sing wainé to.
Ada nak ngutang ampas
nangka to bakat duduk alih ampasné. Ada
nak ngadep kuah pindang jak usam Bapa maan ningalin dogén. Kalingké baang cara kéto, jeg mati di tempat cai Dé!” Bapa
sayan memedih sambilanga
ngusap ngusap tangkahné.
“Yan masalah mebakti, cara Bapa ambul cén ja ngidayang ambul to jemak. Betarané sing
kal nagihang guling, apel puji, anggur mérah. Da anggob ningalin anaké ngidayang ngaé sesayut
tegeh-tegeh nak kondén
pasti to kal keterima baktiné.
Cenik bantené yang penting iraga
tulus. Jani ada
nak ngidayang matirta
yatra sampai kajoh-joh guminé, depang nak liu ngelah pis, da to toliha. Bagi Bapa ngalih Widhi to sing perlu kema mai, dija taén Bapa nyakupang lima sabilang wai. Boya sing subakti kén Widhi.
Bapa nak yakin Ida melinggih dini di keneh
Bapané. Sing perlu kema
mai ngepung Betara. Cara
Madé suba ngedénang pianak, ngempu somah
to suba adané ngelinggihang Betara sekala di padéwékan. Jani ada anak pengenahné rajin mebanten sakéwala siduriné mamiut, mamitra, mamadat,
mamunyah.
Bapa sing héran jak né kakéto.”
Sambilanga Bapa nepak dipan. Déwéké nguntul ngurek tanah sing ngidayang makiba,
tahu tekén déwéké pelih.
Buin Bapa ngeraos, “buin cepok Bapa mebesen tekén Madé, buin pidan yan Bapa mati da ja
gaénanga
badé tumpang selaé cara
anaké sugih-sugih to, suargané nak sing dadi tombok aji lembu emas, aji pis.
Bapa ngetohin karma Bapané, bani Bapa nyenggak kadirasa raja ajak ujian ka suargan malunan Bapa lulus maan suargan. Bapa ngarep Madé karesep baan munyin Bapané. Da dadi jelema maawak
muani makeneh luh. Bedik-bedik makeengan misi ngeling. Jengah Bapa, serasa sing maguna sakayan Bapané ngedénang Madé. Legaang Bapa
sing ngidayang ngamang warisan apa-apa, cuma
sekolaan né sanggup Bapa tetamaang. Ingetang da angob tekén anak sugih ulian ngadep
warisan, ulian ngalamit
ulian nguluk-nguluk.
Jalanang pejalan idupé cara
biasa. Nah ambul to,
suud nyangetang né kakéné.” I Bapa ngaraos
ngadéng sambil nyemak bahu. Maguyang
déwéké ngeling di pabinané. Saget usapa
sirahé tekén Bapa,
“nah suud, suud.. muh
jani kayeh, to méméné ba teka uli ngalih ménté. Mirib suba nyakan nasi sakéwala kondén ngaé jukut.
Mara
tenangan keneh déwéké suud banga munyi.
Beneh munyin Bapané. Déwéké ané belog ngaba iba. Ratu Betara ampurayang titiang.
ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn jav_Latn ceb_Latn nso_Latn sun_Latn swh_Latn sun_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bem_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ind_Latn zsm_Latn jav_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn lua_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bam_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn lmo_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ces_Latn jav_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn kea_Latn ban_Latn ban_Latn zsm_Latn tgl_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn yor_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn yor_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn sun_Latn ban_Latn bjn_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn sun_Latn ban_Latn war_Latn zsm_Latn ban_Latn kac_Latn ban_Latn sun_Latn zsm_Latn zsm_Latn ban_Latn ban_Latn tgl_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn bug_Latn ban_Latn ban_Latn taq_Latn ban_Latn sun_Latn jav_Latn oci_Latn ban_Latn ban_Latn bjn_Latn jav_Latn jav_Latn jav_Latn ban_Latn tum_Latn bjn_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn jav_Latn kmb_Latn ban_Latn ind_Latn ban_Latn zsm_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn swh_Latn ban_Latn ban_Latn