Putu Merta
tusing nyidayang ngengkebang kenehné sebet. Ia tuara lega ngadep tanah carikné.
Abedik cuil tusing ada keneh lakarang ngadep tanah. Sawalikné yén ada anak
ngadep tanah, ia setata dot meli sawiréh geginanné mula demen mamacul. Sasukat
tepén unduk cara janiné, ia tusing nyidayang makiba. Tusing ada pilihan lénan,
sajaba ngadep tanahné. Budi tusing adep, masé tusing nyidayang magarapan ka
carikné.
Ia ngadep carik
boya sangkaning kena kabrebehan gelem cara krama lénan. Ngadep carik lantas
anggon nebus ubad lan prabéa di rumah sakit. Utawi ngadep carik baan pianaké
ngeruing nagih meli montor. Tusing buka kéto. Ada unduk ané seliwah nibénin
ipun.
Yén alih uli
lelintihan kulawarga, Putu Merta cara adanné, ia mula sugih. Liu ngelah
artabrana. Kadadua pianakné tamat kuliah turin makejang dadi dokter ulian asil
magarapan di carik. Sesukat ada pembangunan pumahan di désané, ia setata
nyapnyap. Setata uyang. Pidan nyidayang kekeh dungkeh nyambatang tekén makelar
tanahé tusing ngadep tanah. Kéwala jani tusing nyidayang makiba. Sundel tanahé
dueg ngéka daya.
Sakabedik, tanah
carik di samping umané Putu Merta kikis pipis. Wangunan pumahané suba malejer
majujuk. Umané jani kaiterin umah. Sakabedik uma dadi umah. Nganti Putu Merta
tusing ngelah jalan lakar ngalih carikné mapan kaserung baan umah.
“Pa, adep gén
tanahé. Pipisné tabung utawi dépositoang. Sinah sabilang bulan maan bunga. Bapa
tusing kéweh-kéweh jangkak jongkok di cariké. Sabilang bulan nyidayang meték
pipis. Bos tiangé bani meli tanah bapané tekén aji ané mael!” Makelar tanahé
ngrayu dugasé macepuk di cariké.
“Ampura Pak.
Tiang tan wénten manahé pacang ngadol tanah. Sawalikné tiang dot meli tanah
carik,” sautné Putu Merta.
Kéwala makelar
tanahé tusing ja jerih nyatua. Buina ngaruh-ngaruhin, rugi yén bertani. Ruginé
sawiréh asil ané kaarepang joh maimpas tekén panelahanné. Prabéa rabuk lan
ubad-ubadan péstisida ajiné satata ngamenékang nyabran bulan. Risamping ento,
satondén mupu, tetanduranné uyak mrana. Alih bikul, wereng, lan sarwa sato sané
ngusak-asik tanduran padiné. Apabuin pajeg tanahé sabilang tiban setata
ngedénang.
“Paling melaha
adol tanah cariké. Prabéa ané katelasang bandingang tekén asil ané kapanggih
joh. Besar pasak daripada tiang. Sakadi atur tiangé wau, yan adol, jinahé
genahang ring bank, sinah nyabran bulan polih bunga. Bunga tabungan utawi bunga
dépositoné sinah masaih tekén asil tetanduranné. Nenten wénten orti gagal
panén, napimalih bayuné nguwon magarapan. Samaliha idupé tenang sawilang wulan
polih bungan bank. Punapi?”
“Yén tiang
ngadol tanah, jinahé genahang di bank, kénten? Suba liu ada bank bangkrut, yén
pis tiangé ilang, nyén tanggung jawab?”
“Nika kan
résiko, Pak. Pateh sakadi matanduran ring cariké. Masan numbeg, bisa kena
tambah, masan ngarit bisa kena arit. Masan matekap bisa kajét sampi. Nika
résiko soang-soang. Napi ja pakaryanné sinah wénten résikoné. Mangda jinah
bapaké aman, genahang di bank pemerintah dogén!”
“Ji kuda ja
bapak nagih meli tanah tiangé, cutet tiang tusing ngadep!” Putu Merta masaut
saklek. Makelar tanahé magedi.
Kéwala jani
jainé suba mabading. Putu Merta kéweh ngalih mambahan lakar ka carikné. Onyang
suba tanah cariké empet. Majujuk beton. Umané kaiterin umah. Payu jani tanah
carikné tusing nyidayang kagarap. Putu Merta atiné sebet.
Ia laut ngalih
makelar tanahé ento. Ia nyambatang dot meli tanah gelah invéstoré anggona jalan
ngalih carikné. Ditu lantas makelar tanahé melet-meletang Putu Merta. Buina
pangembangé saklek tur ngomong, “Aji kuda ja Bapak meli tanah tiangé, cutet
tiang tusing ngadep tanah!”
Ping telu ping
pat, Putu Merta nekain kantor pangembangé ento. Ia dot meli tanah anggona jalan
ngalih umané. Pang kuda ja kema, Putu Merta satata mamocol. Makelar tanahé
satata saklek ngorahang tusing lakar ngadep tanah, aji kuda ja tagih belia
tusing banga.
Sesukat majujuk
pumahan di samping carikné, Putu Merta jani tusing nyidayang magarapan. Jani
suba liu umah disamping umané. Ia tusing maan jalan, ngranayang umané jani
neng. Tanahné wayah cara batu kaang. Makelo tusing ka carik, Putu Merta, sakit.
Yapitui kadadua
pianakné dadi dokter, tusing masé nyidayang nyegerang. Putu Merta boya ja sakit
médis, nanging sakit keneh. Ia kukuh teguh tusing lakarang ngadep warisan
leluhurné. Ia tusing bani tulah idup baan ngadep gelah anak lingsir. Kenehné
tusing luung, ingat ia tekén tutur rerama. Nyén ja bani ngadep tanah leluhur
idupné tusing lakarang bagia. Sauripné lakarang tulah idup; batis ba duur,
tendas di betén. Putu Merta tusing bani kakéto.
Pianakné kadadua
makejang kenehné tusing luung. Pang kuda ja katuréksa, Putu Merta tusing ada
sakit. Yapitui cék darah, cék kencing lan ma-rontgen tusing ada ngenah ané
sakitanga. Nak mula saja, Putu Merta tuah sakit keneh.
“Pa, napi sané
banget kenehang. Yén tarka tiang, bapa nyakitang keneh. Tegar sambatang ajak
tiang, nyen nawang, tiang ajak I Madé nyidayang ngisinin keneh bapané!” Pitagih
dokter Putu, pianakné ané kelihan. Putu Merta tan pasaut.
Dokter Madé
lantas natasin. Nyumunin patakon Bliné, Dokter Putu. Putu Merta tetep tan
pasaut.
Disubané
kaalus-alusin, ditu mara Putu Merta nyak ngorahang krebetan kenehné. Sakit ati
baan bikas makelar tanahé ané tan bina cara sundel ento tusing suud-sud ngoda
apanga ia ngadep tanah. Disubané kukuh nyambatang tusing ngadep, makelar tanahé
ngelah reriptan jelé. Tanah cariké kepung umah turin tusing baanga jalan masuk.
“Jani bapa
tusing nyidayang magarapan ka carik. Ba taén sambatang bapa nyadia meli tanah
anggon jalan, nanging tusing adepa!”
Baan tusing
nyidayang macelep ka tanah cariké, mapan suba tusing ada jalan. Makejang braya
di samping cariké, ngadep tanahné. Tanahé ento suba jujukina umah.
“Lamun kéto Pa,
adep gén tanahé ditu. Pipisné beliang tanah carik lénan di tongos ané anyar.
Yén adep tanah cariké ditu ané tuah séket aré, beliang di tongos ané lénan bisa
maan ahéktar. Buin séket are dadi bati. Kanggoang meli tanah tusing di sisin
jalanné gedé!” Tutur dokter Putu.
“Men bani bapa
ngadep tanah. Sing ngopak nyen leluhuré?”
“Apang leluhuré
tusing krodha, pipis baan ngadep tanah cariké ento tusing dadi anggon mamoya.
Paling luung beliang tanah. Tanahé tileh turin ngalebihang. Tiang cumpu tekén
usulné Bli Putu. Tanahé ditu adep gén, lan nyumunin ngalih tongos!” Dokter Madé
ngimbuhin.
Mara masriang
galang kenehné Putu Merta. Suud magendu wirasa ajak pianak-pianakné. Prajani
nyak tekén nasi. Prajani nyegerang bayuné. Disubané luung tegteg bayuné, Putu
Merta laut ngalih makelar tanah di kantor pengembang pumahanné.
Di arepan
makelar tanahé, Putu Merta nyambatang kenehné. Dot meli tanah anggona jalan
ngalih tongos pumahané. Aji kuda ja, ia nyadia meli. Makelar tanahé ten pasaut.
“Tiang tusing
ngadep tanah. Ji kuda ja Bapa bani meli, cutet tiang tusing ngemaang!”
Putu Merta negak
bengong. Cara petinju, ia suba ngenah di bucu, di sudut nétral. Tusing nyidaang
makelid, sajaba cakcak timpal. Makelo ia mangenang. Tanah carikné lakar dadi
gelah anak. Uma dadi umah, baan kasaktian sang Dananjaya. Jinah!
“Inggih lamun
kéto, janten suba tiang kalah. Tiang suba tusing nyidayang ka carik. Tanahé punika
jagi adol tiang. Aji kuda Bapak bani?”
“Ampura Pak,
tanah Bapaké sampun ten maji. Tiang tan nyidayang meli mael. Tiang nyadia meli,
kéwala pangajinné mudah. Durusang pikayunin!”
Pamuputné Putu
Merta sakadi ngajeng buah simalakama.
bos_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn kea_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ces_Latn ban_Latn ban_Latn kon_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn zsm_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn min_Latn tuk_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn kmb_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bjn_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn zsm_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn zsm_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn swh_Latn ban_Latn ban_Latn ind_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ces_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn