Present Remotely
Send the link below via email or IMCopy
Present to your audienceStart remote presentation
- Invited audience members will follow you as you navigate and present
- People invited to a presentation do not need a Prezi account
- This link expires 10 minutes after you close the presentation
- A maximum of 30 users can follow your presentation
- Learn more about this feature in our knowledge base article
Do you really want to delete this prezi?
Neither you, nor the coeditors you shared it with will be able to recover it again.
Make your likes visible on Facebook?
Connect your Facebook account to Prezi and let your likes appear on your timeline.
You can change this under Settings & Account at any time.
Paribasa Bali
satya wecaon 18 October 2013
Comments (0)
Please log in to add your comment.
Transcript of Paribasa Bali
Paribasa,yen basa Indonesiane mearti Pribahasa.Paribasa taler kawastanin Pralambang. Pralambang kawitne saking bahasa Jawi Kuna.sane sampun kaketahang ring Bali. Pralambang maarti pangimbang utawi pangande (bahasa indonesia = perumpamaan).Pralambang punika ketah (lumbrah) anggena mabebaosan olih parajanane ring Bali.
Sloka
Soroh Paribasa atau
Pralambang Luire
I. Sesonggan (Pepatah)
II. Sesawangan (Perumpamaan)
III. Sesenggakan (Ibarat)
IV. Bebladbadan (Methapora)
V. Wewangsalan (Tamsil)
VI. Cecangkitan (Olok-olokan)
VII. Rawos ngempelin (Lelucon)
VIII. Cecimpedan (Teka-teki)
IX. Sloka (Bidal)
X. Sesimbing (Ucapan)
XI. Peparikan (Pantun)
I. Sesonggan:
Linggane "songga" kadwi purwaang dados sesonggan.
Conto Sesonggan:
1. Awak buta mabet kedat
Tetuwekne: buka anake belog mapi-mapi ririh.
2. Bebek ajahin ngelangi
Tetuwekne: buka nuturin anake ane suba maraga ririh (pradnyan).
3. Sikep layah desek pitik
Tetuwekne : buka anake kacunduk ngajak dadoyane.
4. Gede ombak gede angine
Tetuwekne: gede pikolih gede masih panelahne.
5. Manise ngranayang manesin
Tetuwekne: munyin anake ane manis nyujur,pepesan nyengkalen.
Sesimbing punika kruna ( ucapan ) pepiring
sane pades suksmanipun, mawinan sang kasimbing jengah wiadin sebet, riantuk ngrasa ring
dewek katiben sesimbing. Sesimbing punika sering kaucapang ring arepan sang kesimbing,
anggena kruna paimbang sane sada singid artinipun, indik kaanan, rupa kalih laksanan jadma, barang wiadin baburon.
Ring asapunapine, sesimbing punika ngangge kruna nungkalik, upami belog kaucapang belog, kual kaucapang jemet, msl.
Peparika (Pantun)
Peparikan pateh sakadi Wewangsalan, kewanten binanipun weangsalan punika wantah kalih palet (carik), yening peparikan kawangun antuk petang palet dados apada (satu bait), taler mawirama miwah mapurwakanti. Peparikan puniki pateh sakadi "madah" ring kasusastran Indonesia. Yening sihang ipun minab sakadi "Pantun", antuk "ri", punika sering masilur dados "ntun", sakadi; sari, dados = santun. Peparikan,
kruna lingganipun "parik", artinipun; awi
(karang), polih pangiring "an" dados parikan, kadwipurwayang dados: peparikan,
artinipun: awi-awian
utwai reragragan.
Peparikan puniki taler sakadi sasimbing indik kahanan kalih polah janma, kawangun antuk lengkara petang carik dados apada (satu bait). Lengkarane sane riinan kalih carik dados "sampiran", lengkarane pungkuran sane kalih carik dados arti sejatine, saha mawirama purwakanti, (a-b, a-b). Purwakanti punika wenten tatiga, luiripun: Purwakanti sastra, Purwakanti basa, Purwakanti suara, sakadi:
Raos Ngampelin
Raos ngempelin wantah kruna sane asiki sakewanten suksmane kakalih (bermakna ganda).Sane asiki maarti sujati,sane asiki ngintar (maid).Raos ngempelin pateh sareng cecangkitan, binannyane wantah akedik. Sakewanten suksmane pateh. Puniki kaanggen magegonjakan.
Cecimpedan
Cecimpedan linggane "cimped" polih pangiring "an" dados cimpedan. Kadwipurwayang dados "cecimpedan". Cecimpedan puniki wantah kaanggen pangasah/pangulir budi.Kakawitin antuk pataken: Apake?
Om Swastyastu
Luh Putu Venida Manuari (03)
Putu Haris Chandra Hartana (04)
I Made Adi Saputra Karya (05)
Putu Sri Ayu Yuliandinawati (06)
I Putu Gede Aryatna (22)
III. Sesenggakan
Linggane "senggak" artine singguk wiadin sentil aji munyi. Senggak polih pangiring "an" dados "senggakan" kadwi purwayang dados "sesenggakan",artine: bebanyolan sane ngawinang ida dane ica/kedek. Sesenggakan wantah sasimbing imanusa sane "kaimbaang" ring saparipolah iburon. Sesenggakan puniki mesib sekadi sesonggan. Sakewanten binannyane: setata kadumunin antuk kruna "buka" lianan ring punika taler wenten sane kasengguh "sampiran".Sampiran punika wantah lengkara sane ring arep/maluan mawasta sampiran (giing). Lengkara sane pungkuran mawasta katerangan. Kalanturang antuk "suksman-nyane.
II. Sesawangan:
Linggane : "sawang",ane maarti "mirib (Indonesia = mirip) , sawangang = iribang/miribang cara; masawang kuning= mirib cara kuning agigis. Polih pangiring "an".Kadwi purwayang dados: sesawangan,tegesne
Conto sesawangan:
1. Buka nyuh gadinge kembar
Tetuwekne: nyonyo nyangkih putih gading.
2. Kadi tunjung tan pawarih
Tetuwekne: layu dudus.
3. Jerijine luir bulun landak
Tetuwekne: jerijine ane rurus mangancan.
4. Kemikane luir madu juruh
Tetuwekne: kemikane manis nyujur.
5. Madiane kadi sulur gadung tempuh angin
Tetuwekne: lemuh magelohan.
IV. Bebladbadan
Linggane "babad" artine tutur jati sane sampun kamargiang/kamanggehang saking dumun (ilu). Polih seselan "el" dados "blabad" polih pangiring "an" dados "blabadan" Kadwi purwayang dados "bebladbadan". Bebladbadan puniki kawinangun antuk lengkara tigang palet. Palet lengkarane sane pinih ajeng mawasta "giing" (batang), palet lengkarane sane pungkuran mawasta sampiran,wantah arti sane sujati (arti yang sebenarnya) sane ngewangun
purwakanti. Lengkara sane pinih
ungkur/kaping tiga
wantah tetuwek ipun.
V. Wewangsalan
Yening ring Bahasa Indonesiane wewangsalan puniki
mawasta "tamsil". Linggane "wangsal" suksmanne (artine) "pajalan". Polih pangiring "an" dados "wangsalan" kadwipurwayang dadosne "wewangsalan".Suksman ipun: paripolah wiadin kaadaan jatmane,marupa sasimbing sane kalangkung lalah pakeh. Wewangsalan puniki kawinangun olih kalih palet (paos) lengkara. Lengkara sana ring ajeng pinaka "giing" lengkara sane pungkuran pinaka suksman ipun (artine).
Conto wewangsalan:
1. Ada sente ada plindo artine: ada kene ada keto.
2. Eber-eber ilih-ilih,artine: beger baan nyilih.
3. Klungah di tembuku,artine: ane pongah doyan mupu.
4. Buah jaka buah beluluk,
artine nyen masa ento nuduk.
5. Asep menyan maja gau,
artine tendas lengar tekep kau.
Conto sesenggakan:
1. Buka bikule pisuhin,sumingkin bejit.
Tetuwekne: buka anake cerik-cerik ane kual (nakal),yening ajahin wiadin glemekin ia sumingkin kual.
2. Buka bantene masorohan.
Tetuwekne: buka anake ngelah perusahaan,tuah ngutamaang panyamanane dogen.
3. buka bucicane ujanan,nguci.
Tetuwekne: buka anake ngomong tuara karoan tuktuk bongkolne.
4. Buka batun buluane,nglintik tuah abesik.
Tetuwekne: Kaimbangang marep teken anake ane tusing ngelah nyama wiadin timpal tuah ia padidiana.
5. Buka benange,kadung suba maceleban.
Tetuwekne: buka anake ane kadung nyemak gegaen,nyalah-nyalah yening ia megae tonden pragat.
Umpama:
1. Bantang (giing) : Masampat bale;
2. Arti sujatine : sesabet;
3. Tetuwek : artine sebet (sedih).
1. Batang (giing) : macarang uga;
2. Arti sujatine : sambilan;
3. Tetuwek : artine mesambilan.
Conto Bebladbadan:
1. Tumben tiyang makunyit di alas teken Ni Nyoman. Tetuwekne: Katemu.
2. I ketut maberuk tanah pesan apang lulus ujian.
Tetuwekne: Sarat (meled).
3. Apang sida ja tiyang madon jaka ngajak ia iketut.
Tetuwekne: makaronan.
4. Bikas beline setata masok gedean.
Tetuwekne: ngodag-ngodag
5. Bebikasne setata maatin jaka.
Tetuwekne: ngagu.
Cecangkitan punika wantah
lengkara sane maid arti. Cecangkitan
lumrah kaucapang ritatkala magonjakan atau
maguyuan. Taler anggena melog-melog
sawitra (timpal).
Cecangkitan
Conto cecangkitan:
1. Ibi kone ada bangke masiksikan,
tegesne: mekejang anake ngelah siksikan.
2. Awakne mula kereng,yening kandik katos.
tegesne: Kandike wireh malakar aji besi sinah katos.
3. Awak suba bajang enu masih menyonyo, tegesne : Diapin suba bajang nyonyone tetep enu.
Conto Raos ngempelin:
1. Jerone saking punapi? tegesne: Saking punapi = saking dija. Saking punapi = saking lenggatan.
2. Raab umahne seng. Tegesne: Raab umahne seng=songgeng. Raab umahne seng= melakar aji seng (besi).
3. Ipidan dugase nukangin. Tegesne: nukangin = dadi tukang. Nukangin = nu kangin (bedangin).
Conto Cecimpedan:
1. Apake anak cerik maid cacing? artinne: benang misi jaum.
2. Apake anak cerik matapel? artinne: cueng
3. Apake anak cerik bisa ngukir? artinne: tetani.
4. Apake cekuk kajengitin? artinne: caratan
5. Apake bale gede matampul abesik? artinne Pajeng
Sloka (Bidal)
Ring Basa Indonesia sloka kabaos bidal.
Sloka masaih ring sesonggan, kewanten kantun singid/ilid tegesipun. Binanipun ring sesonggan, sloka puniki ngangge lengkara “Buka slokane, …”.
Upami : buka slokane ajum – ajum puuh sangkure masih ipun. Tetuekipun kadi anak sane seneng belog ajum, pamuputne ipun sane pocol wiadin nemu baya.
Wimba/conto :
1) Buka slokane, musuh wenang apus. Suksmanipun : satrune sane pacang nyengkalen ragane, dados linyokin mangda ragane rahayu.
2) Buka slokane, taru tan luputing angin. Suksmanipun : sakancaning maurip tan luput pacang manggih sungkan.
3) Buka slokane, pegat batu tusing dadi atepang. Artinipun : sakadi anake sane pegat manyama wiadin makakasihan, sane tan dados malih pakaryanin.
4) Buka slokane, juru gambele pelih megambel. Suksmanipun : yening i pangayah iwang makarya, sinah juru oneke sane iwang ngonekang.
5) Buka slokane, awak baduda makeneh madain garuda. Artinipun : sakadi anake tiwas, mamanah jaga nandingin anak sugih.
Puniki Wimba Sesimbing
1) Yadin amun apa ja tegeh pakeber bebudane, diulungne masih ke taine. Tegesipun : yadin amunapi luih kasukan wiadin kasubagian sane kamolihang olih jadmane, kasuen – suen sinah ipun pacang mawali nista malih.
2) Be di pangorengane baang ngeleb. Tegesipun : sakadi anak ngambil anak istri bajang, sampun ka keniang, rikala ipun lenge anake istri punika malaib.
3) Bas tegeh baan negak, dilabuhe baonge lung. Teges ipun : sakadi anake polih pangkat tegeh, raris nyeled pipis (korupsi), ipun katara raris kausanang makarya tur ipun salah mahukum.
4) Sadueg-dued semale makecos, pasti taen ulung; tegesipune : Asapunapi je ririh anake, pasti ipun
taen iwang utawi salah.
Conto Sasimbing
sane mawangun tembang (Geguritan Sampik Ingtay)
1) Aduh beli to kenkenang, uh ban ento ene danda juang beli, sang ja nganggeh nyang adauh, ya I Babah nampi danda, ya I Nyonyah masasimbing saking saru, “Cangkeme tempuh timbungan, sikep galak desek pitik”.
2) Dadi beler tong nyak ngamah, jeneng jelma betek malu layah duri, amonto ya raris pesu, ka kantor padidian, bane keweh makita pacang mabanyu, yan majujuk meh katara, yan nyongkok awake pelih.
3) Yan beli kadi ring ayam, kalu bojog mati tegil, mua wanci tembuyukan, ikute regreg carungcung,
pantes tongosang di teba, rebut muring,
matane bengul pilaran.
Purwakanti Sastra
Doyan liang ngandong kanji (a)
depang tiang ngaba pitu (b)
yan tiang ngelong janji (a)
apang tiang kena tantu. (b)
Aksara "ji" ring kruna "kanji", makanti ring "ji" ring kuna "janji".
Aksara "tu" ring kruna "pitu", makanti ring "tu" ring kruna "tantu".
Purwakanti Basa
Meli gabus duang kranjang
lamben bodag sing ngenyakin
yadin bagus mata kranjang
enyen kodag mangenyakin.
Mata "kranjang" makanti ring kruna duang "kranjang".
kodag "ngenyakin" makan ti ring kruna sing "ngenyakin".
Purwakanti Suara
Dengdenge kurma lua
jaene ditu plapahin
adeng-adeng magama tua
gaene malu plajahin.
Suara "a" ring kruna "tua", mapurwakanti ring "a" ring kruna "lua"
suara "in" ring kruna "plajahin", mapurwakanti ring "in" ring kruna "plajahin".
Om Shanti Shanti Shanti Om
eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn ban_Latn ban_Latn eng_Latn eng_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn zsm_Latn ban_Latn slk_Latn umb_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn zsm_Latn min_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ind_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn min_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn afr_Latn ban_Latn bos_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn min_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bjn_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn slk_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ind_Latn som_Latn ban_Latn bjn_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bug_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bjn_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn kea_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn eus_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bug_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ace_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn nno_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn min_Latn eus_Latn ban_Latn lua_Latn ban_Latn ban_Latn afr_Latn