Bibi Bulan Luas ka Bulan
Olih: IDK Raka Kusuma
Adané sujati Ni Ketut Puspita Sari.
Sakéwala adin bapan tiangé ané pinih cerika ténénan kaukin tiang Bibi Bulan.
Ada ané ngranaang tiang ngaukin ragané kéto. Uli dina Soma kanti Sukra,
satondén ragané ngebahang awak di samping tiangé. Sarwi ngusuh-usuhin gidat
tiangé ngendingang Ratu Bulan . Kéné Bibi Bulan ngendingang: Ratu Bulan, margi
ka ujung malali, drika taman Ida, drika wénten tlaga kalih, makakayon nyambu
rata. Sisinnyané, bayem raja manumbuhin, mayéh sentrup kocap, mabias ban gula
pasir, lalépayan cara Jawa.
Jangih pesan munyinné Bibi Bulan. Demen
pesan tiang ningehang. Munyinné Bibi Bulan, rasaang tiang, melahan tekén munyin
anaké ané magending di radioné. Kemélan bibihné napkala magending, demen pesan
tiang nepukin. Bibihné ané duuran sibarengan makemélan ajak bibihné ané
beténan. Bibihné ané duuran miwah ané beténan, belus tingalin tiang di tanggun
bibihné makadua sing taén tingalin tiang didih neket pinaka cihna deket poos.
Uli bibihné sing taén masi tiang nepukin poos pesu.
Dugas mara ngawitin ngendingang Ratu
Bulan, tiang sing nyak ngidemang paningalan, sing nyak masi masaré, satondén
Bibi Bulan ngorahang nyén sujatiné Ratu Bulan
ané sambatanga di gendingané ané gendinganga. Sinambi ngusap-usap bok
tiangé, Bibi Bulan ngorahang, Ratu Bulan
ento anak luh jegég. Jegégan tekén dedari.
“Kén jegégan tekén dedari Supraba, ané
taén satuang Bibi?” Takonin tiang Bibi Bulan sambil ngusap-usap pipinné.
“Nu jegégan Ratu Bulan.”
“Yén padaang tekén bibi, kén jegegan?”
Bibi Bulan kedék ningeh patakon tiangé ento. Suud kedék, Bibi Bulan masaut.
Sakéwala pasautné kisi-kisianga di koping tiangé.
“Ratu Bulan sanget jegégan. Bibi bocok maklecok.”
“Nyén ngorahang Bibi kéto?”
“Liu anaké ngorahang.”
“Tawang Bibi adané ané ngorahang?”
“Yén luh nawang, lakar kudiang?”
“Lakar sigit.”
Bibi Bulan makenyem.
Disubané
pang telu Bibi Bulan ngendingang Ratu Bulan, buin mani sanjané tiang ajaka
malali ka Taman Ujung. Sakéwala satondén ka Taman Ujung tiang orahina maorahan
tekén i mémé miwah i bapa. Mémé miwah bapan tiangé sing nombaang. Sakéwala
orahina apang sing kanti peteng ditu.
Bibi Bulan ngandéng tiang aji sepeda ka
Taman Ujung. Wiréh rurung nganuunang tur lempeng, gasir palaib sepédané. Sarwi
nulak sepéda, sing suud-suud Bibi Bulan magending. Sing Ratu Bulan ané
gendinganga. Bibi Bulan ngendingang gendingan mabasa Indonesia. Sing tatas
dingéh, apa kadén ané gendinganga. Ané samar sawat dingeh tiang: di matamu
kulihat bulan.
Satondén teked di Taman Ujung, Bibi
Bulan ngendingang gendingan Bali: nanem ubi ratu sayang di munduké, dagang
batur nawah suah di seraya.
Di Taman Ujung, negak di sisin telagané,
Bibi Bulan ngendingang Ratu Bulan sarwi ngabin tiang. Di pabinané Bibi Bulan,
sarwi ningehang ragané magending, tiang nlektekang telaga di arepé. Yéhné ning
gati. Tepukin tiang buka kaca lantang buin linggah membat. Di betén yehé
tingalin tiang bé. Ada ngalangi. Ada mauber-uberan.
Makesiab tiang, wiréh marawat di yéhé
lawat sliab-slieb. Liu pesan. Mara tiang tungadah, lega tiang. Tepukin tiang
capung makeber di patongosan. Rasaang tiang capungé ento demen ningeh Bibi
Bulan magending. Demen ningehang Bibi Bulan ngendingang Ratu Bulan. Ratu Bulan
pasti suba taén mai kéto tiang ngrémon di ati. Pasti macanda ngajak capungé
ento.
Meled nakonang. Wiréh Bibi Bulan nu
ngendingang Ratu Bulan, kenehé matakon ilang. Nu nlektekang capungé, buin tiang
ngrémon di ati. Pasti demen capungé ento ajaka macanda tekén Ratu Bulan. Yén
sing kéto ngudiang girang pakeber capungé tepuk.
“Bibi, taén Ratu Bulan mai?” patakoné
ento makeplos uli bibih tiangé suud Bibi Bulan magending.
“Taen.”
“Ipidan ia mai?”
“Jani.”
“Jani, ia mai?”
“Aa.”
“Cén ia, orahin té, tujuin enggalin.
Apang tawang cara apa ya jegégné.”
“Meled gati luh nawang?”
“Amat ya.”
“Ratu Bulan tuah ragan luhé.”
“Tiang?”
“Beneh.”
“Dadi tiang.”
“Luh jegég.”
“Tiang jegeg?”
“Jegégan teken dedariné ané taén satuang
bibi tekéñ luh.”
Bungah tiang ningeh raosné Bibi Bulan
ento. Mabunga-bunga rasan kenehé. Soléh, kala ento, punyan remawa lan punyan
jempiring tingalin tiang materég di sisin telagané kangin, di sisin telagané
kauh, di sisin telagané kaja miwah di sisin telagané kelod. Materég, bungané
mekar makejang. Tan mari layak-layak tempuh angin ngusisir uli kelod kangin.
Di mulihé, tiang sing bani ngorahin Bibi
Bulan unduk ané rasaang tiang totonan. Nyeh kadékina miwah éwérina. Nyeh
orahanga anak cerik soléh. Laut orahanga tekén i mémé miwah i bapa. Sing dadi
singang pasti wélanga.
Teked di ajeng puri Madurané, Bibi Bulan
nyangetang nulak sepédané. Sawi nulak Bibi Bulan ngorahin tiang tekek ngisi
lapak sepédané. Tiang sing bani nakonang ané ngranaang Bibi Bulan ngorahin
kéto.
Napkala Bibi Bulan sing sanget nulak
sepédané, tiang nakonin Bibi Bulan ané ngranaang ngorahin apang tekek magisian.
Bibi Bulan sing nyautin patakon tiangé. Sawatara limang meter uli jumah Bibi
Bulan nyambat:
“Ada anak buduh demen ngelut anak luh.”
Nuju purnama, yén sing pelih purnama
kalima dugasé ento, Bibi Bulan ngajak tiang negak di natahé. Makebat tikeh
klasa di betén punyan nyambuné. Satondén ngendingang Ratu Bulan orahina tiang
nlektekang bulané kanti petékan pang roras. Tiang nuutang ané orahina tekén
Bibi Bulan. Sekenang tiang ningehang Bibi Bulan mapetékan.
Suud petékan pang roras, Bibi Bulan
ngorahin tiang ngidemang paningalan. Kalanturang baan ngorahin ngrawatang Taman
Ujung sunarin bulan. Ngorahin masi Ratu Bulan ané lénan majalan nglinderin
telaga sarwi magending.
Soléh. Ané marawat déwék tiangé. Sing
majalan nglinderin telaga. Sing majujuk di sisin telagané nlektekang yéh miwah
bé. Ané marawat, tiang majukungan di tengah telagané. Jukung ané tumpangin
tiang jukung cenik. Sonder dayung ngeser pedidina. Yén kitané mabikuk, mabikuk
pedidina. Tunjung di telagané ané lad bek supenuh, magumpluk di tengah
telagané. Magumpluk dadi besik. Sibarengan layak-layak. Buka magending: Ratu
Bulan, Ratu Bulan jegéh tan kadi, malayar di telagané, demen nepukin. Nepukin
paliatné bingar, nepukin semitane égar, nepukin kenyemné manis ngametuang bo
juruh macampuh gula pasir. Ratu Bulan, Ratu Bulan, kanti kawekas, kanti
sakayang-kayang idéwa malayar dini, di telagané ené. Da nyeh bedak, da nyeh
seduk. Yén bedak sentrup ngilangang bedak lakar enjuhin yén seduk nasi tulén
majukut liklik mabé pésan telengis lan bé jair mapanggang mabasa gedé lakar
enjuhin.
Buka orahang tiang inucap, Bibi Bulan
uli Soma kanti sukra ngebahang awak di samping tiangé di pasaréané. Bibi Bulan
uli Soma kanti sukra ngendingang Ratu Bulan. Sabilang Saniscara peteng lan
Redité peteng, Bibi Bulan ada nglalinin tur ngajak pesu. Ané nglalinin tur
ngajak pesu, anak muani. Anaké muani ento bagus genjing. Awakné tegeh sakéwala
nyempaka. Bokné kriting sakéwala sing berit.
Nyautin patakon tiangé unduk anaké muani
ento, bapan tiangé kisi-kisi di koping kenawan tiangé.
“Anaké ento gagélané Bibi Bulan.”
“Gagélan ento apa?” tiang nyesed.
“Timpal melah.”
“Bibi Bulan ajak anaké muani ento
matimpal melah lamun kéto.”
“Beneh.”
“Ngudiang ajak anak muani matimpal
melah?” Tiang matakon, “Ngudiang sing ajak anak luh?”
“Bibi Bulan, ngelah masi timpal melah
luh, sakéwala sing bani peteng-peteng mai.”
“Dadi sing bani?”
“Yén pesu peteng-peteng wélanga tekén
mémé-bapanné. Buina sing ada ngatehang mai. Ané ngatehang anak muani.”
“Ané ngatehang apang anak muani?”
“Aa, di kenapa kudané apang ada anak
ngrunguang lan ngilonin.”
Ningalin ibapa neketang tujuh kenawan di
bibihné tiang sing payu mesuang patakon ané suba ngincil di muncuk layahé,
Satondén pesu ajak anaké muani ento,
tiang ngojog Bibi Bulan. Majadengan di arepné sapisanan mesuang patakon.
“Bibi lakar kija?”
Bibi Bulan ngorahang lakar luas ka
bulan. Tiang ngorahin, Bibi Bulan ngabaang gagapan di tekané. Bibi Bulan
maangutan lan makenyem.
Buin mani semengané, gagapan ané baanga
tekén bibi bulan, daarang tiang nasi. Sing bani tiang nakonin dija meli. Kapin
di samping tiangé Bibi Bulan madaar. Mémé miwah bapa nombaang tiang madaar
sambil ngraos.
“Yén madaar sambil ngraos,” kéto mémé
miwah bapan tiangé nuturin, “Kala caplokan macelep ka tengah basangé. Lénan
tekén nasi ané daar caploka makejang ané ada di tengah basangé miwah di tengah
tangkahé telahanga nyaplok.”
Tiang nyeh tekén kala caplokan. Ané
ngranaang tiang nyeh, bapan tiangé ngédéngin gambarané suud nuturin tiang.
Dina Soma, petengé suud ngendingang Ratu
Bulan tiang ngorahin Bibi Bulan nyaritaang pajalané luas ka bulan.
Bibi Bulan ngorahang luas ka bulan
negakin angin. Teked di bulan, nepukin anak istri nunun. Ané tununa sunar
barak-putih-selem. Anaké istri ento nunun sambilangan magending. Ané
gendinganga: Enggalin pragat, énggalin pragat. Lakar embatang di ambara. Di
subané ngembatang, lakar tampih laut pejang. Lakar anggon busana Betara-Betari
miwah dedariné makaonya di subané liu pragat. Kaanggén napkala nirtain isin
akasané miwah isin guminé. Apang suci nirmala makaonya, apang suci nirmala
setata suci nirmala, tan keréng leteh kanti kawekas.
Wiréh sing ngerti, artin gendingané sing
takonang tiang. Ané takonang tiang:
“Anaké istri ento nu bajang, Bi?”
“Anaké lingsir sakéwala nu jegég.”
“Lingsir to apa?”
“Tua.”
“Suba tua nu jegég?”
“Aa.”
“Jegégné jegeg seken-seken apa jegég
mapayas.”
“Jegég seken-seken.”
“Di pipinné....”
“Di pangarasané.”
“Di parasangané...”
“Di pangarasané.”
“Di pangarasané ada pupur apa sing?”
“Sing.”
“Abedik sing ada?”
“Aketulan sing ada.”
“Lamun kéto patuh tekéñ Bibi.”
“Patuh kénkén?”
“Jegég gati kapin sing mapupur. Sing
cara mémén tiangé. Pupur tebel gati di muané sakéwala nu dogén bocok.”
Bibi Bulan neketang jriji tujuh kenawan
di bibihné. Laut ngitukang sirahné pang telu. Tawang tiang artinné. Tiang
tombanga nglanturang raos. Yén i mémé ningeh pasti wélanga. Di lepeté tigtiga
aji garisan kayu gelahné ibapa.
Di panglimané pesu ajak gagélané, dina
Soma petengé, Bibi Bulan ngorahang luas ka bulan negakin jukung bintang
padaduanan. Anginé baret tan kadi, ngranaang pajalané makelo. Ampehang angin
baret jukung bintangé glibag-glibeg. Aget sing kena baya tur kena bancana.
Suud maangkihan, Bibi Bulan ngorahang
teked di bulan dapetanga anaké lingsir totonan nangis sengi-sengi. Anaké
lingsir totonan masaur di subané pang dasa nakonin.
“Apa orahanga, Bi?”
“Nikaanga.”
“Apa nikaanga, Bi?”
“Anaké lingsir totonan nganikaang
nyingakin bintang kukus.”
“Bintang kukus ento apa, bi?”
“Bintang mesuang andus.”
“Ngudiang ngeling....?”
“Nangis.”
“Ngudiang nangis nyingakin bintang
kukus?”
“Ida nganikaang gumi baliné lakar uug.”
“Uug?”
“Aa.”
“Uug kénkén?”
“Uug uyak getih.”
“Uug uyak getih?”
“Uli dija tekan getihé?”
“Uli awak anaké ané matianga.”
“Apa anggona ngamatiang?”
“Yén sing bedil, keris. Yéñ sing keris
klewang.”
“Yén sing kléwang?”
“Goroka aji tiuk.”
Buin maninné, ané orahanga tekén Bibi
Bulan ento, orahang tiang tekén i bapa. Bapan tiangé kedék. Tiang nakonin bapan
tiangé ané ngranaang kedék. Bapak tiangé nyautin:
“Ané orahanga tekén Bibi Bulan ento
orta. Orta maimbuh tulisan ané ada di buku Ramalan ané tulisa tekén anak Jawa.”
“Ramalan ento apa, Pa?”
“Tebagan. Adané tebagan. Liunan sing
sajané. Bibi Bulan sing taén ngugu kakéto. Apang ada dogéñ orahanga.”
Ukananga buin tiang matakon. Tamiu ané
teka ngranaang tiang buung mesuang patakon ané suba ngincil di muncuk layahé.
Warsa 1966, Redité tengai. Bibi Bulan
ada anak ngalih. Ané ngalih anak muani ajaka telu. Ané dadua mabaju selem.
Sirahné maseet baan kain barak. Limané ngamel kléwang maaud. Kléwangé ento
ngulélam tempuh sunar suria. Ané buin abesik mabaju réngréng. Di palané
magantung kain tebel misi sanjata. Sanjatané ento sing lantang, sing bawak.
Sing tawang apa kadén adané.
Anaké muani ento, makatelu gedé gangsuh.
Awakné siteng maguet. Makatélu makumis. Ané mabaju selem, kumisné jempé. Ané
mabaju réngréng, kumisné sing tipis sing tebel.
I Bapa pesu uli jumaan dugas anaké muani
makatelu ento nyambat permisi. Gagéson bapan tiangé nyagjagin. Dugas
marep-arepan, anaké ané mabaju réngréng ngraos ajak i bapa. Sing tawang apa
kadén raosanga. Kala ento, kapin akesep, tingalin tiang muané i bapa nyinahang
anak makesiab. Kesiab unduk ané sing taén takeha nepén. Kesiabang unduk ané
sing taén kadéna ada tur nadaksara nepén.
Ngalnturang raos anaké mabaju réngréng
totonan, anaké muani ané mabaju selem, plapan ngraos ajak I bapa. Sing tawang
masi, apa kadén raosanga.
Bibi Bulan ané sedek nyakan, nyagjagin
dugas bapan tiangé ngaukin. Tiang ané majujuk di natahé nepukin Bibi Bulan dan
dana baan bapan tiangé ka tongos anaké ajaka telu totonan majujuk. Dugasé
maarep-arepan, tingalin tiang Bibi Bulan ngraos ajaka anaké ané ajaka telu
ento. Tiang sing ningeh ané raosanga. Asledéran tingalin tiang muan bapan
tiangé nyinahang rasa jejeh tan kadi. Asledéran masi tingalin tiang muané Bibi
Bulan seeming sakéwala akesep. Salanturnyané, tingalin tiang muané Bibi Bulan
biasa-biasa. Di acepokpindoné makenyem. Soléh, kenyemné bibi bulan, rasaang
tiang sing kenyem nyinahang rasa bagia. Sing kenyem nyinahang Bibi Bulan liang
tan kadi. Kenyemné bibi bulan, rasaang tiang buka kenyem nyaruang sebet ané
nepén nadaksara.
Tan maa Bibi Bulan nuding tiang. Anaké
ané ajaka telu ento laut ngraos ajak bapan tiangé. I bapa, suud ngraos ajak
anaké ané ajaka telu ento, dingeh tiang ngaukin i mémé. I mémé ané sedek
magarapan di paon pesu. Bapan tiangé kisi-kisi di koping kenawané i mémé. Mémén
tiangé maanggutan laut ngojog tiang. Limané makadua nyaup awak tiangé dugas
teked di arep tiangé. Sarwi nyalekepang awak tiangé ka palanné ané kenawan,
sangkola tiang ajaka ka pasaréan tongos tiangé ningehang Bibi Bulan ngendingang
Ratu Bulan.
I mémé nyekolang tiang di kasuré. Sonder
ngorahang apa, glejiganga di tebén pasaréané. Tingalin tiang paningalané
bengul. Tingalin tiang masi yéh paningalané di pipinné ane cemil. Satondén
tiang nakonin i mémé ngeling sarwi nekep mua. Satondén buin tiang nakonin, i
mémé ngadébras bangun tur majalan pesu. Teked diwangan pasaréané koriné
unebanga. Makejengan tiang, wiréh koriné gabléganga.
Negak di duur kasuré tiang sing
makrisikan. Apa ya ngranaang i mémé ngeling? kéto tiang ngremon di keneh. I
bapa di natahé sing kenapa-kenapa. Bibi Bulan seger oger. Pasti wélanga tuni
tekén I bapa. Wélanga, wiréh i mémé sing pesu uli paon milu nyagjagin anaké ané
ajaka telu totonan. Wélanga, wiréh sing ngrunguang tiang tur nepin nlektekang i
bapa ajak Bibi Bulan ngraos ajak anaké ané ajaka telu totonan. Di kamar tamu,
abulan ané liwat i bapa taén dingeh tiang nuturin i mémé.
“Uli buin mani, yén ada tamiu teka, da
pianaké baanga kanti mabalih maraosan. Ajak ia ka pasaréané. Unebin jelanan.
Yén sing kéto, orahin maplalianan di natahé tongosin ia.”
Tiang nu inget, mémén tiangé nyautin aji
patakon.
“Dadi kéto?”
“Tusing patut tur tondén panumayané
pianaké ningehang reraosan anak tua. Ada
ané nyehin. Ané raosang, tuturanga tekén timpalné. Timpalné nuturang tekén
reraman gelahné. Aa ané raosang unduk ané luung. Yén unduk ané jelék, sing
buungan ngawetuang uyut.”
I mémé sing buin matakon. Tiang ané
negak di pabinané orahina maplalianan.
Petengé, satondén masaré, mémén tiangé
ngorahang Bibi Bulan luas ka bulan. Anaké ané ajaka telu ento ngatehang. Mémén
tiangé masi ngorahang, ané ngranaang tengai majalan. Wiréh masan ujan suba
panumaya, apang sing ujanan di jalan-jalan. Tusing marasa bibih tiangé mesuang
patakon. Ané takonang tiang, dadi gagélané Bibi Bulan sing ngatehang. Mémén
tiangé ngorahang gagelané Bibi Bulan suba maluan luas ka bulan.
“Buin bidan Bibi Bulan teka, Mé?”
“Mémé sing nawang.”
“Dadi mémé sing nawang?”
“Bibi Bulan kanikain ngayah di bulan.”
“Ngayah ngudiang?”
“Ngayah ngigel.”
“Ngingel apa?”
“Ngingel rejang déwa”
“Dadi ngigel kéto di bulan?”
“Ada odalan di purané di bulan.”
“Nyén nganikain ngayah?”
“Betara-betari sami.”
“Betari-betari to, nyén mé?”
“Ané magenah di suargan.”
“Suargané ento, dija mé?”
“Di duur langité.”
“Yén kema uli dini apa tegakin?”
Mémén tiangé sing masaut. Lima tujuhné
deketanga di bibihné. Tiang ngerti, mémén tiangé kakéto, ngorahin apang tiang
masaré wiréh suba panumaya galahé masaré. Kacirinin tekén kruyuk siap manuké di
umah pisagané. Nyeh wélanga, tiang sing bani nungkasin. Tiang mendep dugasé
mémén tiangé nyaputin, yadiastun sing demen tiang masaput nuju masaré. Tiang
ngidemang paningalan dugas mémén tiangé ngorahin aji kijepan.
Kapin paningalané suba kidemang, kéweh
tiang masaré. Ané makada inget tekén Bibi Bulan.
Nadaksara uli keneh tiangé pesu akal:
mapi-mapi lelep masaré. Kaukina tekén i mémé mapi-mapi sing ningeh. Apang sing
sangsayaina tiang mapi-mapi ipit. Ane ipitang tiang:
“Bibi bulan, Bibi Bulan gagapin manisan
dimulihé lakar baangi i mémé. Padalem tuyuh magaé.”
Marasa tiang suba lelep masaré. Mémén
tiangé matilar.
Dugas kori kamaré unebanga tekéñ mémén
tiangé, tiang bangun. Negak di balené, tiang ngami-ami Bibi Bulan. Leleh
ngami-abi Bibi Bulan tiang ngendingang Ratu Bulan di keneh. Laut masaré.
Uli sekat ento, satondén masaré tiang
ngami-ami bibi bulan. Uli sekat ento masi, satondén masaré tiang ngendingang
Ratu Bulan di keneh. Di subané pang telu
kéto, imbuhin tiang ngrawatang ajak Bibi Bulan ngiterin telaga di Taman Ujung.
Madandan. Makenyem. Nglayungang lima sabilang matindakan.
Di kénkéné, tengah lemengé tiang bangun
uli pasareané. Majujuk ngampakang jendéla nlektekang bulané tan péndah bokor
selaka neket di langité. Di keneh tiang mapangidih tekén bulané. Di keneh tiang
mapangidih. Ané idih tiang, apang Bibi Bulan orahina mulih. Laut kisi-kisi
tiang ngorahin bulané.
“Makelo pesan inguh satondén masaré.
Bulan nawang ané makada? Makelo sing dingeh Bibi Bulan ngendingang Ratu Bulan.”
Wiréh tiang demen ngambar, uli masekolah
di SMP kanti SMA, gambar tiang potrékané Bibi Bulan ané ada di albumné.
Potrékané Bibi Bulan ané gambar tiang sebehin tiang jangin tiang tali laut
gantung tiang di tembok kamar tongos tiangé masaré. Gantung tiang masi di kamar
tongosné i bapa miwah i mémé.
Lénan tekén ngambar potrékané Bibi Bulan
ané ada di albumné, tiang masi ngambar Bibi Bulan nglinderin bulan. Nglinderin
sambilanga ngigel. Yén sing ngigel margapati, ngigel trunajaya. Yén sing kéto
ngigel demang miring. Gambarané ento, makejang gantung tiang di kamar tongosné
masaré bibi bulan.
Ané sing suud-suud gambar tiang, Bibi
Bulan ngigel rejang dewa pedidiana nglinderin bulan. Gambarané ento makejang
gantung tiang di kamar tamu. Timpalné i bapa liu nagih meli di katujuné
matamiu. Kapin ajinin maal lakar belina. Pasaut tiangé yén ada tamiunné I bapa
nagih meli: tiang sing ngadep. Yén ada nawah aji pis liu, sautin tiang baan
raos ané pesuang tiang banban: tiang, ajanian tondén merluang pipis. Pipis ané
baanga tekén bapan tiangé sing telah melanjaang abulan.
Dugas mémén tiangé nyesed, apa makada
tiang sing ngadep gambaran Bibi Bulan ngrejang déwa nglinderin bulan ané
magantung di kamar tamu, sautin tiang aji:
“Sayang tiangé tekén Bibi Bulan sanget
gati. Sayang tiangé tekén Bibi Bulan sing dadi padaang tekén pipis, akuda ja
liunné.”
Kangén mémén tiangé ningeh. Baan
kangené, geluta tiang saha kisi-kisi:
“Mémé bagia ngelah pianak buka ragan
luhé. Nyadia malaibin pipis, wiréh ngutamaang rasa sayang tekén anak ané sayang
tur taén ngempu ragan luhé.”
Tamat SMA purnama dugasé ento. Suud
mabakti di sanggah kemulan, i mémé
miwah i bapa ngaukin tiang. Tegakanga tiang di ampik umahé.
Mémé tiangé ngawitin ngraos.
“Lakar ada orahang kapining luh.”
Satondén masaut, bapan tiangé nimbalin.
“Ané lakar orahang unduk Bibi Bulan.”
“Unduk Bibi Bulan luas ka bulan?” Tiang
nyelag aji patakon.
“Sing unduké ento. Sakéwala unduk surat
ané papétanga tekén bibi bulan. Surat ané tulisa dugas nu di Kodim satondén
maselong ka pulo Buru. Bibi Bulan ngorahin, apang suraté kaserahang tekén luh
di subané tamat SMA. Manut raos Bibi Bulan satondén nyerahang suraté ento, di
subané luh tamat, ragan luhé nawang ané madan patut lan pelih. Tur nawang
kénkén carané ngibehang pajalané pelih dadi pajalan patut.”
Sing maang selah ngraos utawi matakon,
bapan tiangé nyerahang amplop putih uli kantong bajunné. Amplopé ento serahanga
tekén i mémé. Sing ngantiang tempo buin, i mémé nyerahang tekén tiang. Wiréh
tiang bengong sing makrisikan, I mémé nyemak liman tiangé. Sing ngantiang tempo
masi, amplopé cekolanga sig telapakan liman tiangé.
Satondén masaré baca tiang. Mara atenga maca, sing sida nglanturang. Nek tangkahé ulian sebet kaliwat ngranaang.
Amlapura, 2014-2017
bjn_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bjn_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ind_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn min_Latn ind_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ace_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ind_Latn sun_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bjn_Latn ban_Latn ban_Latn smo_Latn ayr_Latn smo_Latn dik_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn dik_Latn ban_Latn min_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ace_Latn ban_Latn ban_Latn ace_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn bjn_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ind_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn kon_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn tgl_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn zsm_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn run_Latn ban_Latn ind_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ind_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ind_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn kmb_Latn ban_Latn dik_Latn ban_Latn quy_Latn tpi_Latn kea_Latn sun_Latn sun_Latn sun_Latn bjn_Latn jav_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn zsm_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn twi_Latn mri_Latn twi_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn lim_Latn dik_Latn hun_Latn sun_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn tsn_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bjn_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn bjn_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn yor_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn jav_Latn ind_Latn jav_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ban_Latn bjn_Latn sun_Latn ban_Latn lmo_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ceb_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ban_Latn ind_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn min_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ind_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn min_Latn ban_Latn ban_Latn scn_Latn ban_Latn min_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn cjk_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn