Warsa anyar, kalénder anyar. Wénten sesuratan “Coma”. Makudang kalénder sané uratiang titiang, nyurat sakadi punika. Meled titiang ngereh, nakénang, nunasang ring buku-buku, internét, utawi genah siosan.
Puniki wantah paleluasan titiang ring jagat maya, internét. Yéning saihang titiang maleluasan ring anaké sané uning (juru baos), titiang polih. Titiang polih ring situs Wikipedia. Ring situs punika kaunggahang makudang-kudang klompok basa indik wastan rahina.
Redité, Soma, Anggara, Buda, Wraspati, Sukra, lan Saniscara wantah rahina-rahina sajeroning awuku. Punika taler kabaos Saptawara. Rahina kapertama wantah Redité. Sané kaping untat, kaping pitu wantah Saniscara.
Wastan rahina ring basa Bali maiketan sareng astrologi (lelintangan) Hindu miwah basa Sanskerta lan basa turunannyané. Sajeroning lelintangan Hindu wastan rahina punika maiketan ring Surya (Rawi), Soma (Bulan), Manggala (Mars), Budha (Merkurius), Guru (Jupiter), Shukra (Venus), Shani (Saturnus). Wastan rahina punika nganutin wastan planét.
Saking situs Wikipedia unggahang titiang wastan rahina sané maiketan sareng wastan rahina ring basa Bali. Kawitin titiang saking basa Sanskerta sané pinaka witnyané.
Pinaka catetan mangda nénten wénten pikobet ri kala nyurat lan ngwacén, /a/ panjang kasurat antuk /aa/ lan /v/ patut kawacén /w/.
Ring basa Sanskerta wastan rahina inggih punika Bhaanu Vaasaram, Indu Vaasaram, Bhauma Vaasaram, Saumya Vaasaram, Guru Vaasaram, Bhrgu Vaasaram, lan Sthira Vaasaram. Ring basa Hindi (basa sané kaanggé ring India wewidangan kalér) wastannyané: Ravivaar, Somavaar, Mangalavaar, Budhavaar, Guruvaar, Shukravaar, lan Shanivaar. Ring basa Mon (basa sané kaanggé ring Burma lan Thailand) wastan rahinannyané: Aaditya, Candra, Anggaara, Budhavaara, Brhaspati, Shukra, lan Sani. Ring basa Divehi (basa sané kaanggé ring Maladéwa): Aadheettha, Homa, Anggaara, Budha, Buraasfathi, Hukuru, lan Honihiru. Ring basa Kannada (basa sané taler kaanggé ring India): Bhanu Vaara, Soma Vaara, Mangala Vaara, Budha Vaara, Guru Vaara, Shukra Vaara, lan Shani Vaara.
Saking seseleh punika, lugrayang titiang matetegar nuréksa wastan rahina ring basa Baliné. Sakadi unggahang titiang ring ajeng, titiang matetegar maluasan. Ring maleluasan titiang polih.
Kapertama, ngawit saking Redité. Rahina kakawitin antuk Surya. Surya taler kabaos Rawi, Raditya (Reditya). Redité ring basa Hindi, Ravivaar (maartos rahina Surya); basa Mon, Aaditya; lan basa Divehi, Aadheettha.
Kaping kalih inggih punika Soma. Indik Soma puniki sané dados unteng bebaosan. Akéh sané nyurat “Coma”. Sakéwanten arang pisan sané ngucapang [coma]. Yéning rerehang ring lelintangan, Soma punika bulan. Soma ring basa Hindi, Somavaar (maartos rahina Bulan); basa Kannada, Soma Vaara.
Kaping tiga inggih punika Anggara. Anggara basa Bali pateh pisan ring basa Mon lan basa Divehi, Anggaara; basa Hindi, Mangalavaar; basa Kannada, Mangala Vaara.
Kaping pat inggih punika Buda. Basa Bali ring sesuratan Latin nénten madué /dh/. Ri kala nyurat antuk aksara Latin, /dh/ kagentosin antuk /d/. Punika mawinan /Budha/ kasurat /Buda/. Buda ring basa Bali sajajar sareng basa Divehi, Budha; basa Hindi, Budhavaar; basa Mon, Budhavaara; basa Kannada, Budha Vaara.
Kaping lima inggih punika Wraspati. Wraspati puniki sering kasurat Wrespati, Warespati, lan Respati. Wraspati ring basa Mon, Brhaspati; basa Divehi, Buraasfathi. Manut para wikan ring indik basa, /b/ lan /w/ sering saling ngentosin, sakadi /batu/ dados /watu/, /bulan/ dados /wulan/ miwah sané lianan.
Kaping nem inggih punika Sukra. Sukra sané sajajar wantah basa Mon, Shukra; basa Hindi, Shukravaar; basa Kannada, Shukra Vaara. Sejaroning nyurat bahasa Bali nganggé aksara Latin, /sh/ kagentosin antuk /s/. Dadosné, /Shukra/ kasurat /Sukra/.
Sané kaping untat, kaping pitu inggih punika Saniscara. Saniscara sering kasurat utawi kaucapang antuk Caniscara. Saniscara mawit saking Shani (Saturnus). Ring basa Mon, Shani; ring basa Hindi, Shanivaar; basa Kannada; Shani Vaara. Yéning uratiang, wantah Saniscara puniki sané polih paweweh. Sani maweweh wara. Boya ja dados Saniwara, sakéwanten Saniscara. Manut ilmu bunyi, kalih kruna utawi lintang yéning kajangkepang, pantaraning kruna-kruna punika sering medal bunyi sané anyar nganutin bunyi sané nampek. Sani kawewehin wara, medal /s/. Raris /w/ ring /wara/ magentos dados /c/. Punika mawinan /Saniswara/ dados /Saniscara/.
Mawali ka Coma napi Soma?
Indayang uratiang Saniscara, Caniscara lan Soma, Coma. Saniscara dados Caniscara santukan /c/ ring /canis/ lan /c/ ring /cara/ sajajar. Punika mawinan dangan antuk ngucapang lan punika sering kaanggé. Sakéwanten Soma lan Coma, manut titiang matiosan. Sampunang /s/ ring Soma kagentosin antuk /c/ dados Coma. Dadosne, sané anut wantah Soma, boya ja Coma.
ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn