Kacerita dugasé imalu
ada koné anak tua luh maadan Ni Jepun. Diastun ja suba tua tur kaadanin dadong,
sakéwala Dadong Jepun tuara ngelah pianak apa buin cucu. Kurnané masih suba
makelo mati. Jani Dadong Jepun idup padidiana tuara ngelah nyama, kurnan, tur
pianak. Sewai-wai gagaéné tuah ngalih saang di alasé. Suba liu matambun saangé
lantas kaadep, pipisné anggona meli baas. Darang nasiné pragat suba uyah lengis
tekéning sambel sera dogén. Yéning peteng Dadong Jepun masaré di balé tiingé
masaput kamben uék. Umahné madinding bedég maraab apilan. Uduh Déwa Ratu.....,
tiwas pisan Dadong Jepun, tuna arta tuna putra. Tusing ada ajaka mawirasa,
tusing ada pagelantingan idup.
Né jani dinané suba
petengn, langité galang gumilang santukan petengé jani nuju bulan pumama.
Dadong Jepun kala ento sedek mabakti di sanggah kamulané ané suba remek kayuné
amah séksék. Ditu ia mabakti sambila ngacep.
“Ratu Bhatara... titiang
nunas pangampura ring wenginé mangkin ngaturang sembah pangabakti majeng ring Ratu.
Suryanin nika kawulané sané kasangsara, mangda polih rurung galang mangda tan
kapetengan. Suryanin jagaté mangda sami pada rahayu....!” Teleb pisan Dadong
Jepun mabakti, diastun wantah nganggon bunga atangkih. Tusing taén ia
engsap ngastiti bakti majeng Ida Sang Hyang Widi Wasa.
Petengé jani suba
kaliwat nuju tengah lemeng. Dadong Jepun entil pesan sirepné. Disirepné ento Dadong
Jepun mangipi, makeber ngindang di langité. Suud makeber majalan koné ia
ditamané ané asri tur ngulangunin pisan. Sedek kalangen sagét tepukina anak
luih jegég mapanganggo sarwa putih lung tur makenyah. Manis pesan kenyem anaké
luh ento. Dadong Jepun bengong kalangen maningalin. Anaké luh jegég ento
majalan maakin Dadong Jepun lantas geluta. Miik ngalub bon awaké luh ento
makada ngulayang angen Dadong Jepun. Suud kéto anak luh jegég ilang dadi kakupu
putih makeber ngiterin Dadong Jepun.
Tusing kerasa galahé
majalan sagét suba semengan. Dadong Jepun usap-usap bangun sada bengong
mengenehang unduk ipiané ento. Tumbén jani Dadong Jepun marasa liang kenehné
tur awakné marasa seger. Yéning ibi puané sabilang semengan mara bangun uli
pulesné jet setata ia nyakitang awak tur bayuné oon. Jani unduké malénan.
Dadong Jepun lantas ngénggalang bangun, ngelantas ia répot makedas-kedas di
umahné. Suba kedas makejang Dadong Jepun lantas nuju pancoran di durin umahné.
Ditu ia lantas kayeh sambila mupuh. Jangih pisan munyin pupuhné, makada
kalangen atin anaké madingehang. Kadirasa sakancan isin guminé bungah prajani
mara ningehang Dadong Jepun mupuh. Suud kayeh lantas ia mabakti di sanggah
kamulané, ngastiti Ida Sang Hyang Widhi Wasa. Dumadak Ida mapaica wara nugraha
majeng sakancan daging gumi tur sami pada rahayu.
Jani I Dadong Jepun
majalan nuju alasé ngalih sang kaadep apang ada anggona meli baas. Répot
padidian Dadong Jepun maspasin saang di tengah alasé. Suba mapupul saangé
lantas suuna nuju ka peken. Suba nangked di peken saangé lantas adepa. Dadong
Jepun maan ngadep saang aji duang tali rupiah. Kendel atiné Dadong Jepun ngelah
pipis, jani ada anggona meli baas. Diastun ebedik, nah kanggoang tuah amoné
Widhiné mapaica. Dadong Jepun lantas nuju ka warung tongos ia biasa mabelanja.
Sedek ia majalan, sagét liu anaké uyut masuriak. Sengap paling Dadong Jepun
mangiwasin. Tingalina ada anak muani bajang kajagurin tur katanjungin tekén
jelema ramé. Kapili-pili anaké bajang ento malaib tur nyelamatang raga sakéwala
kagisiangin baan jelema gedé-gedé siteng. Aduh-aduh kasakitan anaké muani ento.
Dadong Jepun kesiab maningalin unduk buka kéto. Ngénggalang ia malaib malasang.
Mara ningalin Dadong Jepun teka, mara suud anaké bajang ento kajagurin.
“Aduh... déwa ratu!
Idadané ajak makejang ento nguda kanti ada unduk buka kéné? Iwasin Dadong anaké
bajang ento kajagurin, katendangin. Kéngkén unduké ené?” Matakon Dadong
Jepun, ada lantas anak nyautin.
“Anaké muani ento anak
ngidih-ngidih, Dadong. lcang suba ngemaang séket rupiah buin nagih ngidih nasi.
Gedeg basang icangé jeg kajagur endasné!” Bangras pisan anaké muani ento
tangkahné menék tuun angkihané naang basang gedeg.
“Men ané lénan nguda
bareng nyagurin ento kénkén unduké?” Buin matakon Dadong Jepun.
“Icang anak milu-milu
dogén, Dong. Apang ada dogén gaé!” masaut muani buin besikan.
“Sajaan ento, Dong. Eda
baanga anaké ento ngidih. Iraga dogén kenyel ngalih gaé, ia jaan natakang lima
ngidih!” masaut ané lénan. Pangriem krimik jelemané ditu. Ada ané gedeg, ada
ané medalem, tur ada ané tusing nawang apa. Dadong Jepun lantas maakin anaké
bajang ento, mabaju bengil nénténg pondongan. Diastun bengil sakéwala anak
bajang ento marupa bagus pisan. Dadong Jepun lantas ngucap.
“Ida dané ajak
makejang. Iraga idup di guminé, suba pada ngelah bekel idup. Ada ané dadi
pedagang, petani, anak tiwas buka Dadong, kéto masih anak ngidih-ngidih buka
anaké bajang ené. Diastun mabinaan pajalan hidupé, sakéwala raga patut
tetep asih kapining anak lén. Né jani cai tusing lega ngemaang ngidih, Dadong
ngelah pipis duang tali ulian ngadep saang, ento lakar kabeliang nasi baang
anak bajangé ento!”
“Men yéning Dadong
meliang ia nasi, Dadong apa lakar daar, pipis Dadongé suba telah?” matakon I
krama lénan.
“Pipis énu dadi alih,
eda kanti anaké bajang ené mati ulian seduk. Dadong suba tiban-tibanan hidup
kuangan, jani nepuk anak bajang tiwas buka Dadong, apang tusing taén ada nuutin
idup Dadongé. Dadong suba tua, buin kejep dogén mati, apang taén Dadong
nulungin anak kéweh!”
Mleger bengong krama
désané, ningehang tuturné Dadong Jepun. Marasa déwek pelih, nyesel, tur tusing
juari tekén asih tresna pikenoh Dadong Jepun. Ada anaké ngeling mapangenan. Dadong
Jepun lantas maakin anaké bajang ento sada ngejuhang pipis duang tali rupiah.
Sagét kéto anaké bajang ento lantas maucap.
“Dadong, kéto masih
krama désa ajak makejang. Rasa bagia I déwék nepukin anak ngelah pikenoh asih
trensa buka Dadong. Sujatiné Dadong, kéto masih krama désa ajak makejang. I
déwék tuara lén wantah sang natha ratu di Kerajaan Mérudwipa. Idéwék maparab
Sang Maha Wirya Panedung Jagat. Né keris pasupati, cihna panyenengan I déwék
dadi natha ratu!”
Kadi tatit nglépat di
langité, macedar kesiab krama désané ajak makejang. Tan pawirasa tan parungu,
Ida Sang Raja ngadeg di désa sada mapanganggo bengil tur ngidih-ngidih. Bah bedég
krama désané makejang nyelémpoh ngaturang sembah. Ngeling pasigsigan nyesel
déwék itunian nyagurin Sang Raja. Nunas urip nunas lugra mangda kayun Sang
Natha Ratu mapaica kalédangan antuk pangampura. Ida Sang Raja lantas ngandika.
“Krama désa panjak
gelah makejang. Eda pesan malaku kasar tekéning anak. Iraga patut nincapang
rasa tresna asah asih lan asuh di guminé. Buka I Dadong sané mara nresnain
gelah. Yén ajak makejang malaksana asih, sinah gumi Mérudwipané pacang landuh
kerta raharja.
Sang Maha Raja lantas
ngucapang suksma marep Dadong Jepun. Raris I Dadong Jepun kaangkat dadi juru
empu putran sang Maha Raja di puri. Rasa tan kadi kendel I Dadong Jepun, awak
maraga tiwas jani kaangkat dadi panyeroan ngiring putran sang Maha Raja di
puri. Dadong Jepun suud tiwas idupné. Jani ia suba kapaica umah luung tur
panganggo sarwa kedas. Indik pangupa jiwa tusing lakar kuangan. Di puri Dadong
Jepun ngayah dadi juru empu putran sang Natha Ratu sané kari alit. Kéto pajalan
idup I Dadong Jepun. Ulian nincapang rasa asih lan tresna ia nemuang idup sané
bagia.
NB: Kaketus saking cakepan Kumpulan Satua Bali ke: 3 sane kasusun antuk I Putu Sanjaya
ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn hat_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn jav_Latn ilo_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn