Olih: IGA Darma Putra
Semeng-semeng, suryané endag badangin. Ri kala suryané endag, sami sané kasunarin mrasidayang kacingakin. Sapunika manawi maka awinan, suryané dados saksin jagat. Minab punika taler mawinan, ring sanggar surya anaké nunas upasaksi. Anaké nunas upasaksi ring sanggar surya malantaran banten suci.
Satios ring surya, wénten malih sané kabaosang saksi. Akéh saksi punika wénten tiga welas. Ring basa Bali wayah, kabaos trayodasa. Sajangkepnyané kabaos trayodasa saksi. Sapunika manut pitutur sang hyang shastra. Sapunika taler manut pitutur para sujana. Silih tunggil saksin jagat, satios surya wantah candra. Yéning wacak, wawu kalih. Kantun wénten saksi tiosan, siraké saksin-saksin jagat punika? Iring benjangan malih baosang, sira punika kasengguh saksin jagat. Sané mangkin, ngiring baosang pamargin surya dumun.
Yéning suryané sayan-sayan negehang, guminé sayan-sayan panes. Yéning sampun panes, punika ciri wénten bayu. Yéning sampun mabayu, punika ciri kantun murip. Cirin urip wantah bayu sané malingsé ring ukudané. Pradé bayu punika matilar, sinah matilar taler uripé. Manut bacakan shastra, bayu punika wénten dasa. Wénten bayu ring paningalan, ring karna, ring lidah, ring papusuh, miwah bayu-bayu ring genah tiosan. Sapunika manut katuturan anaké sané mituturin.
Mangkin wénten pitutur lingsir-lingsiré sané tawah. Kabaos tawah santukan yakti-yakti tawah bebaosané. Kocap, wénten surya sané endag ri tatkala wengi. Ketahnyané kabaos surya tengahing dalu. Wénten taler sané maosang, rawi telenging dalu. Sapunapiang mangkin mineh-minehang, kocap wénten surya endag ri tatkala wengi. Indayang kayun-kayunin.
Napiké sané kabaos dalu? Dalu punika, basa Bali wayah sané mateges wengi. Yéning rereh ring basa Bali kapara, mateges peteng. Guminé kabaos peteng, yéning nénten wénten endihan utawi téja sané makenyit napi malih makebyar. Yakti kadi asapunika. Mawinan, yéning wénten anak sadaweg wengi nénten ngendihang api, kabaos mameteng. Yéning baosé ngémpélin, anaké kabaos mameteng yéning mamargi nénten makta sundih ngendih.
Maosang sundih, taler wénten bacakané. Wénten sundih sané malakar antuk api. Wénten sundih malakar antuk endihan kunang-kunang. Wénten antuk endihan bulan. Sami punika kabaos sundih. Sakéwanten wenten taler sundih tiosan, ri tatkala kapetengan. Sundih puniki nampek pisan. Santukan nampek, arang wénten anak sané rungu ring sundih punika. Sundih sané nampek puniki mawasta Shastra.
Wénten baos para kawi duké riin. Kabaosang, shastra punika pinaka sundih sané ngawinang jagaté galang. Manut baos inucap, cirin jagaté galang wantah bagia. Cirin jagaté bagia, kocap suka nénten mawali duka. Nénten akéh anak sané mamargi makta sundih puniki, mawinan nénten akéh sané nyingakin margi. Sakéwanten, ri tatkala makta sundih, patut taler tiaga, santukan pradé sundihé malakar antuk api, jerih panes raris puun.
Kadi asapunika bacakan sundih ring guminé manut katuturan shastra, miwah pituturan anak nyastra. Sané mangkin, malih kayun-kayunin, sapunapi pradé wénten surya ring tengah wengi? Sakadi iwawu, sané kabaos wengi wantah peteng. Sané kabaos peteng manut bebaos para panglingsir, para kawi, para yogi, para wiku, wantah déwéké puniki. Sané mawasta déwék, inggih punika sarira. Sarira kabaos peteng, santukan sarirané puniki sané negul. Sarira manut bacakan tattwa, mawasta pradhana tattwa. Pradhana kabaos wengi. Pradhana kabaos peteng.
Napi sane wenten ring tengah sarira? Ring tengah sarira wenten atma. Atma punika mawasta Purusa. Purusa wantah atma sané wénten ring sarira. Yéning sarira punika peteng, atma punika kabaos surya. Sampun kasinahang, atmané wénten ring tengah sarira. Surya ring telenging dalu. (*)
Subscribe to: Post Comments ( Atom )
ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn eng_Latn