Yaktiké Anak Bali Demen Ajum?
DUK kantun maurip, Madé Kembar Kerepun naenin maosang anak Bali punika méweh pisan nrima kritik saking anak siosan taler méweh introspéksi diri. Sakéwanten, anak Bali seneng pisan kaajum utawi seneng ngajum déwék. Kahanan kadi punika ngawinang anak Bali setata ngangkenin napi sané sampun katami utawi kamargiang mangkin sampun sané pinih becik. Pamuputné nénten wénten manah pacang marobah malih. Siosan punika, sangkaning demen kaajum utawi ngajum déwék ngawinang anak Bali nénten prasida objéktif nuréksain raga.
Pengamat adat Bali, Windia maosang yéning anak Bali kabaos demen ajum wantah patut. Sakéwanten yéning kabaos belog ajum, dané durung satinut. “Seniman ring dija-dija kénten, demen ajum,” baos Windia. Anak Bali, manut Windia makéhan pinaka seniman. Seniman punika wantah kréatif utawi setata madué rerincikan. Sakéwanten, manut Windia, sakancan manusa madué rasa demen ajum utawi demen ngédéngang napi sané kagelahang. Sejarawan Unud, Prof. Dr. I Gedé Parimarta, M.A., taler satinut sareng Windia. Yéning kabaos demen ajum, sapa sira ja pastika madué rasa kadi punika. Sakéwanten, yaning kabaos belog ajum, patut kabligbagang malih.
“Sayuwakti wénten anak Bali sané belog ajum. Sakéwanten yaning kabaosang makéhan anak Bali kadi punika, ngiring bligbagang malih,” baos Parimarta. Indik demen ajum sané kaselehin saking kahanan anak Bali seneng pisan ngwéntenang yadnya mageng yadiastun madasar antuk pamargi mutang, Parimarta maosang punika sangkaning wirasa sané durung jangkep indik pamargin yadnya agama. Sayuwakti wénten sané kabaos yadnya utama, madia, lan nista. Sakéwanten, manut Parimarta, makasami pah-pahan yadnya punika utama.
“Kasuksmannyané makasami utama duaning punika wantah yadnya. Wantah daging utami pamarginnyané sané matiosan. Wénten sané magengan, wénten sané alitan,” baos Parimarta.
Yan seleh-selehin, manut Parimarta, anak Bali punika sujatinné wantah sadarana pisan. Parimarta ngicén conto pamargin upacara yadnya ring désa-désa kuna ring Bali makéhan sadarana pisan. Nénten wénten mabina-binayan pantaraning soang-soang soroh utawi siosan.
“Pamargin yadnya mapah-pahan, wénten mageng, wénten alit kalaksanayang ring Bali ngawit sapemadeg ratu sané karauhang saking Majapahit,” baos Prof. Parimarta.
Mangdané sifat demen ajum punika nénten ngawinang krama Baliné sayan-sayan kasor ring tanah palekadannyané, Parimarta maosang kaweruhan turmaning wirasa krama Baliné ring kasuksman adat, budaya lan agama patut katincapang. Yaning kaweruhan lan wirasa punika sampun nincap, sinah krama Baliné nénten malih mamanah sané kabaos utama wantah sané mageng.
Dosén Antropologi Univérsitas Udayana, Drs. IBG Pujaastawa, M.A., maosang nénten ja makasami anak Bali demen ajum. Duaning wénten taler patitip sané kadadosang agem-ageman ngantos mangkin, inggih punika, eda ngadén awak bisa. Saking i riki raris metu makéh wénten lontar utawi karya seni ring Bali sané nénten kategepin antuk aran sané ngaryanin. “Ngantos mangkin kantun prasida kapanggihin lontar sané nénten madaging aran pangawinnyané. Nika makacihna, nénten makasami demen ajum,” Pujaastawa nugesin.
(aya/BP/03082008), Kaposting Olih : I Wayan Ardika
ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn