Olih: IGA Darma Putra
Sastra kocap pateh sakadi anaké nedeng mamula padi.
Sastra sané kadi asapunika kawastanin sastra jalan mula. Yéning wénten anak
mamula padi, pajalané wantah ngori-ngoriang. Lima kebot makta bulih, sané
kenawan ngepih saha nyelekang ring tanahé. Batisé sadah ningkang kidik, anggén
sepat genah bulihé sané jagi tanem. Yéning anaké sampun biasa mamula, pamulané
ngalangenin pisan, nénten madaging léngkang-léngkong, jeg leser!
Majalan ngori-ngoriang pateh sakadi nginget-ingetang
sané sampun liwat. Sané liwat wantah kala utawi galah, méweh pisan malih rereh.
Manawi mapikayun ngarereh sané sampun liwat, irika genahné ring idhep.
Sakéwanten nénten sami mrasidayang karereh olih idhepé, santukan sampun engsap,
sampun lali. Melali wantah ngengsapang sané tiosan. Yéning wénten anak mamula
pajalané ngori-ngoriang, bulihé sané sampun kapula wénten diarepé. Tunduné
bungkut kadi nuding sané wénten di duri. Mangkin embas pitakén, sané mawasta
duri punika sané engken? Bulihe sané sampun kapula, napi tunduni sané nuding?
Indik sastra mamula, wénten kepitan satua indik Sang
Arunika sané kapanganikayang matetanduran olih Bhagawan Domya. Kocap manut baos
satua punika, sadurung Sang Arunika kapicayang Dharmasastra, kaping riin mangda
ngalintangin panuréksan ida nabé Bhagawan Domya. Sampun pariné katandur,
nadaksara wénten sabeh, saha ngemasin cariké embid. Irika Sang Arunika mautsaha
mangda nénten rusak tetanduran idané. Sakéwanten méweh mecikang sané sampun
embid, napi malih sabehé kantun masriok, ngemasin toyané maliah. Irika raris
Sang Arunika, ngempel toyané antuk anggan idané. Kacingak indiké punika, olih
Bhagawan Domya. Santukan Sang Arunika sampun lintang ring panuréksané, Bhagawan
Domya mapaica waranugraha. Panugrahan idané wantah manggih kasukan,
siddhimantra miwah wak bajra. Satios punika, Sang Arunika taler magentos aran
dados Sang Addyayatu.
Ring satua punika, sinah pisan indik paletan
panuréksan Ida Bhagawan Domya ring sang Arunika. Sadurung polih dharmasastra,
patut uning ida ring sastra jalan mula. Patut taler ida uning ring kautaman
carik linggih Bhatari Sri. Undagan margin jagaté wantah kapatutang mangda
entasin. Yéning nénten mrasidayang nuluh margi sepi, kocap dados nuluh margi
sané ramya. Sakewanten kadulurin antuk tiaga, nénten dados kadropon.
Tiaga ring déwék sampun marasa bisa. Pecaknyané
kabisané dados margi ngaruruh margi sané becik. Kabisané taler dados lantaran
manggihin margi rengka. Napi sané kabaosang ruang musuhin, punika kocap sané
dados panganggé. Bilih-bilih marasa ring déwéké wikan, punika sandang tiaganin.
Kénten manut baos geguritan Sucita Subuddhi, sané maosang mangda setata tiaga
ring kawikanan. Bilih-bilih wikane sane kasaputin antuk indriya. Santukan sané
mawasta wikan wantah kabisané magawé galir, ngawéntenang miwah ngicalang. Sané
wénten miwah ical wantah hala hayu miwah suka duka. Punika kapatut kauningin
ring sang wikan. Akéh yéning aturang bebaosan sané wénten ring geguritan
inucap.
Bebaosan kadi asapunika wantah bebaosan sastra sané
sampun lumbrah. Sakéwanten kantun déwéké puniki katunan ring dagingnyané.
Setata kategul antuk rasa marasa bisa. Kabisané tuah kanggén ngangkabin ruang.
Kadi ngigelang barong somi. Déréng neked pajalané ring tetujon, marasa bisané
ngawinang sadah tampek tetujoné. Nénten uningin tetujoné sayan-sayan ngedohang.
Manawi nénten kalugra jagi ngalungsur manggihin tetujon. Napi tetujone punika
sajawaning kasukan ring jagaté puniki. Kasukané sané nénten kaulurin, jerih
indriyané negul antuk benang-benang sutra sané alus. Manahin benangé panganggé
bungah, kancit déwéké sampun tegul baan kamelahan. Sapunapiang mangkin?
Rasa-rasané becikang malajahin pamula-mulan, malajahin unteng padi sané jelih
puyung. (*)
IGA Darma Putra
embas lan magenah ring Bangli. Kakawiannyané kawedar ring makudang-kudang média, minakadi Bali Post, Pos Bali, Tatkala.co, Suara Saking Bali, miwah sané lianan.
ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn ban_Latn sun_Latn ban_Latn