Mɛ̈c ë thiëk yekunu?
Të tɔ̈ yïn në thiëŋ cïnë yïn macthïn ka ye yïn diɛr yïn abë mäc thiëk, ke alim ba nyic na kony atɔ̈ ku yïn acï tɔ̈ yïtök. Tɛk ke yïn ariɔ̈c ku akuc pïrdun nhiäk tɔ̈ nhom tëno. Tɛk ke yïn acï nhom liäp (riɛr) në të ye yɔ̈k rɔt ku ka kun ba loi ku tɛk yïn akuc kë ba bɛr loi. Yïn alëu ba yup në namba tök de ye nɛmbɛi tɔ̈ piny tɛ̈n në ya päm känic ba kony yök ku kɔc lëu bë kɔ̈ɔ̈c në yïkɔ̈u.
Thiëŋ ë riɛl (riɛr) ee të cïnë ran thiak ke cï läu ku gɛm në puɔ̈nde. Kän alëu bë ya wɛ̈t këc kek ee deetic yen tënë thiëk ku kë ye ajuɛɛr de thiëëk nɔ̈k ka cï kek macthïn në riɛl (riɛr), ka cï kek riääc ka wet (dhom). Kän aye mätic riäk ë puɔ̈u tënɔŋ kɔckuɔ̈n, bë yïn ya waac në, ka nääk (dui), ka bë yïn wetnyin ba ran görkë thiaak. Të nɔŋ ran ruɔ̈n 16 lɔpiny në thää de thiëëk, kë kek acie tïŋ ke kek cïk lëu bïk läu ku gɛm në puɔ̈unde yen thiëëk. Thiëk cït käk aye naŋ kërɛc yekë bɛ̈i tënë kɔc ku kɔc mac-thok në nïn tɔ̈ tueŋ ku aye löŋ Australia jai.
LËK KƆ̈K NË BAK DE LÖŊ NË AUSTRALIA TUANY TËNË
Në pɛi diäkic (kol) run de 2013 ke löŋ acï bɛ̈i bec bë mɛ̈c ë thiëëk ya kë ye löŋ jäi në Australia. Yen awuɔ̈c ba ran cɔk alɔ në thiëŋ mɛ̈c yen yic ka ba ya bak de mɛ̈c ë thiëëk (ila ee yïn ye ran thiɛɛk ë në riɛl). Yen löŋ acï mat në atekic 270 de Löŋ ë baai de run ë 1995 (Commonwealth Criminal Code Act 1995). Kek awuɔ̈c aa yenë ke kɔc mac në run ke 7, ka run ka 9 të cï ran ee ciir bë randɔ̈ luɔ̈i tëtöök, kënë mätic aya mɛ̈c ë thiëëk de manh këc naŋ run ka 18 lɔnhial bë thiaak, ka bë ran nɔŋ ŋääk (ŋääth) në ye guɔ̈p mäc thiëëk. Të nɔŋ yen ran kony randɔ̈ në ajuɛɛr bënë manh këc naŋ run ka 18 bë nyai Australia lɔ baai bë lɔ thiaak, kë kek alëu bë ke mac në run ka 25.
Të tɔ̈ yïn në thiëëŋ cï mäc yïn në riɛl
… ye yïn diɛr yïn abë mäc thiëk, ke alim ba nyic na kony atɔ̈ ku yïn acï tɔ̈ yïtök. Tɛk ke yïn ariɔ̈c ku akuc pïrdun nhiäk tɔ̈ nhom tëno. Tɛk ke yïn acï nhom liäp (riɛr) në të ye yɔ̈k rɔt ku ka kun ba loi ku tɛk yïn akuc kë ba bɛr loi. Yïn alëu ba yup në namba tök de ye nɛmbɛi tɔ̈ piny tɛ̈n në ya päm känic ba kony yök ku kɔc lëu bë kɔ̈ɔ̈c në yïkɔ̈u.
Cït ke thiëk ke riɛl (riɛr)
“Nyan nɔŋ run ka 17 anɔŋ athuut (ran ë gɔ̈k) ku kɔcken aye yɔ̈ɔ̈k bë kɔ̈ɔ̈c ë cï ber athunde tïŋ ku bë randɔ̈ thiaak. Acï yɔ̈ɔ̈k na cï gɛ̈m bë randɔ̈ ë thiaak, kë yen abë nɔ̈k (that/dui). Të leer nya tueŋ ke thiëëk në wɛ̈t cï yen riɔ̈ɔ̈c në näk bënë yen nɔ̈k, ke kënë ee thiëŋ ë riɛl (riɛr).”
Cït ke thiëk ke riɛl (riɛr)
“Nyan nɔŋ run ka 15 acï yɔ̈ɔ̈k na yen aa lɔ keeny ka kɔcken në thää cï panpööc (thukuul) thiök. Na wën cï yen ku kɔcken ɣet të keny kek thin gonë yɔ̈ɔ̈k na yen adhil bë wënë wulënë thiaak. Ku lëk yen na cï gɛm bë thiëëk loi kë yen acï bë puɔ̈l bë dhuk Australia. Të leer thiëŋë tueŋ kë kënë ee thiëŋ ë riɛl.”
Cït ke thiëk ke riɛl (riɛr)
“Dhɔ̈ŋ nɔŋ run ka 19 acï lɛ̈k kɔcken nadɛ̈k na yen ee gei (rör kɔ̈k cït yen nhiar). Na cï wiik liik lɔ, ke kɔcken yɔ̈ɔ̈k yen na yen adhil bë nyan akuutden nyic apuɔth në run juɛ̈c thiaak. Go thiëëk lɔtueŋ në wɛ̈t cï yen yɔ̈ɔ̈k të ci thiɛɛk yïn yen, ke yïn abë riäk ë guɔ̈pdït-tet (lɛ̈t) bɛ̈i panden arɛ̈k ke mandït tɛkdɔ̈ ka bë kɔ̈ɔ̈c. Kënë ee thiëŋ ë riɛl.”
THIËŊ CÏ JUIIR NË KƆC PANDUN YE YAKUNU?
Në bɛ̈ɛ̈i kɔ̈k yic, thiëk aye juiir në kɔc ruäi. Riɛ̈nythii aye nyuɔ̈th röt në kɔc ruäi ë kek ka kɔc kɔ̈k. Guɔ̈t ë ran në kek yic alëu bë lɔc ke läu na gör ka cï gör bë lɔtueŋ ka thiëëk ku kɔcken aye piŋ në kë cïkë lɔc të cïn kë dhuk kek thin. Thiëk ye juiir atɔ̈ në löŋic Australia tënë kɔc nɔŋ run ka 18 lɔnhial në wɛ̈t ye kɔc kerou aye röt thiaak të cï kek kedhia ye lɔc bïk röt thiaak.
Të cï kek cak gam tueŋ, ke thiëŋ ë juiir alëu bë rɔt wel bë ya thiëŋ ë riɛl të cï ran tök ka kek kedhia riääc, wet ka piɛlic ku bïk thiëëk gam. Ran alëu bë rɔt yök ke niɔp ku cï të lëu bë yen jai në thiëëk. Në ye thää kënë, kë kek acï lëu bïk gam në puɔ̈u ëbɛ̈n ku ë ke läunhïïm ku cï thiëëk ya thiëŋ de riɛl (riɛr).
GƆT TƐ̈N BA CÏT KE THIËŊ Ë JUIIR YÖK
Ran nɔŋ run ka 19 acï lɔ nyuɔ̈th nyan bë thiak në ran ruai ke yen, mɛ̈dhë ka randɔ̈. Kë ran alëu bë lɔc bë ya ‘ɣëë’ (gam) ka ‘ɣei’ (gam) në thiëëk. Të cï kek ee tak bïk lueel ‘ɣei’ acïn thiëëk, kë thiëëk acï lɔtueŋ. Të cï kek ee tak bïk lueel ‘ɣëë’ në puɔ̈u ëbɛ̈n ku kek läunhïïm, kë thiëëk alɔtueŋ. Gɛ̈mden në puɔ̈u ëbɛ̈n ku kek läu nhïïm ee yen nyuɔth na yen ee cïn riɛ̈ɛ̈c, wët ka pilic tënë kek bïk thiëëk gam.
KA PUƆTH KƆMPÖTA KU TELEPUN
Muk nhom ba tɔ̈ tëcïn kërɛc lëu bë yïn yök të nɔŋ yïn kë loi në telepunic ka kɔmpöta-yic ku bë yïn cuɔ̈k ë buɔth ka kuanycök. Të diir yïn në pialdu, ke yïn lim mobaal de muɔ̈th ka lɔɔr në kɔmpöta në ɣön de kuɛ̈n de tëëŋ ka të ye akut mathïn.
Të göör yïn ba dac jaal në wɛbthiat kënë yic, gɔt kë cï gɔ̈t “luäŋbec (lɔrbec) në wɛbthiatic” nhial në cin cuëëcdu de apäm. Kënë abë yïn yäth (ɣäth) cïth yïn nhom në apäm lääric de Gugol (Google) yenë göör thïn ku yen acï bë ɣän cïn ke göör thïn weeyic.
dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn