kërilic ye tuɔ̈l (kë dhuk kë cï tuɔ̈l nhom)
Guɔ̈ɔ̈t de kë wën rilic e cïï nyic ke bï tuɔ̈l ye tuɔ̈l të cenë raan yiɛ̈k bakthiin ka wɛ̈ɛ̈l de akïm. Kë e cïï nyic mɛn ben tuɔ̈l.
Kërlic ye tuɔ̈l të cenë wɛ̈ɛ̈l gël guɔ̈p tuɔɔm (AEFIs)
Kë cïn raan e nyic yeen bï tuɔ̈l të cenë raan toom në wɛ̈ɛ̈l ye guɔ̈p gël ye cɔl bakthiin. Bakthiin acïï lëu bï ya yen e bïï kërilic.
E kë ye wïc bï antïbɔdï cak në guɔ̈pic
E kë ye alei (e bɔ̈ aɣeer) cït baktëriya, bairääth ka käm ke abuuk ye ke cɔl päŋgaai (fungi) ye wuɔɔk ku tuaany bɛ̈i të cï kek lɔ në guɔ̈p de raanic. Aa ye ajuiɛɛr ye guɔ̈p gël tïŋ ku looi kä ye keek cɔl antïbɔdïth (kä ye guɔ̈p gël) bïkë thɔ̈ɔ̈r kenë keek.
Thëm yenë akïm wɛ̈ɛ̈l yam them në kɔc
E dhöl dɛ̈t yenë käŋ looi bï këdɛ̈ŋ deetic mɛn yeŋö ku ye luui kadï. Kɔc aa ye bakthin yam lööm ka tɔ̈ukë në akutnhom de kɔc cï keek wɛ̈k bei në athëm. Akutnhom alëu bïkë bakthin peei wääc lööm ka palathebou (placebo), ku luɛlde e kë cïn kë ye looi në guɔ̈p de raanic. Kɔc cï yiɛ̈k een aa ye tɔ̈ në aköl juëc e kek kuckë ye akutnhom yïndï yen tɔ̈ kek thïn. Kɔc nyic kä ke thaany ye keek cɔl thaanytïïth (scientists) aa ye piath de bakthiin ku mɛn cïn en kërɛɛc bï looi ku kä piath ye bakthiin yam yiɛ̈k kɔc luɔ̈i athëëm.
Tuɔ̈m në bakthiin kerou ka bakthiin juëc
Bakthiin cï keek määt yiic aa ye bakthiin kerou ka bakthiin juëc lööm mɛn bï keek tuɔɔm kepäc ku ye keek tääu etök e kek ye tuɔ̈m tök.
Akutnhom (de pinynhom luui kɔc etök në wɛ̈t bï kɔc gël në tuaany de COVID-19)
Luɔɔi de bɛ̈i ke pinynhom kedhia etök wïc bïkë kony në luɔi benë bakthiin ke COVID-19 looi ku ɣɛ̈th benë keek ɣäth të ɣän wïc keek thïn në pinynhom ebɛ̈n në dhöl piath lɔcök.
Gɛm de wal cï rɔt wuɔ̈ɔ̈c
Të cenë wɛl ke akïm cï keek gam e ke cïe cït ciin wïc bï lööm, në kaam këcë cäk bï keek ya gam thïn ka në enɔŋ raan cïe yen bï yeen lööm.
Nyɛɛi de tuaany në ɣän kɔ̈k ceŋ keek ke pinynhom
Acïn döm tiɛɛt de tuaany të töŋ ceŋ (cït paandït töŋ de bɛ̈i ke pinynhom). Kë cït: Ajuäk në Awuthtereliya
Tuaany ka kë ye tuɔ̈l të tɔ̈ raan ke cïï guɔ̈p piɔl në wɛ̈t tuaany ye wuɔɔk ka këdɛ̈t peei bɛ̈i
Mɔrbidïti (morbidity) e tuaany wën ye tuɔ̈l në wɛ̈t de kä ye kɔc dɔm ka tuɛny ye keek wuɔɔk ka kä kɔ̈k loi thook peei e bïï keek.
Këril waar bï niööp
Dhöl töŋ lëu bï ajuiɛɛr de riau de guɔ̈p wook gël në döm de tuaany. Ajuiɛɛrdɛɛn ye guɔ̈p gël e kä ke antïbɔdïïth ye röth tääu në bairäth kɔ̈u ebɛ̈n looi. Të ye bairäth yeen them bï rɔt cuɔɔk në biäk thïn de rïŋ ke guɔ̈p, kä ke antïbɔdïïth aa yekë röth gɛ̈ɛ̈ŋ dholic ku pënkë bairäth bï lɔ në biäk thïn tɔ̈ rïŋkuɔ yiic. Aa ye ɣän kɔ̈k ke ajuiɛɛr ye guɔ̈p gël kuɔny eya bïkë bairäth tïŋ ku bï nɔ̈k
dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn