Information on this topic also available for:
Kä kɔn ran puɔc riɔp caar yic - New tenant checklist
Lëk në jiɛ̈ŋ
Kä dhil ba keek nyic ke yïn kën amat ariɔ̈p thany yic
Në jɔ̈k amat ë riɔ̈p ëbɛ̈n, kë yïn adhil bïï yiɛ̈n kä bɔ̈ piiny kë në ran riɛp käŋ wei ka ran muk ariöp nhom:
- Bak de ye wël cïï lueel kë
- Bak de amat ë riɔ̈p cïï gɔ̈t
- Bɛ̈k keerou cïï gɔ̈t në tää tɔ̈ ɣöt thïn (wël kɔ̈k ke yee wɛ̈t ë yic aabɔ̈ ciɛ̈ɛ̈n)
- Ba awereŋ de wëu ë muɔ̈ɔ̈k amat cök thany, ku bïï cuɛ̈t akutnhom de NSW Fair Trading.
- Muktääu ke ɣön duun puɔc riɔp.
Kë tueeŋ puɔth lëu ba kan looi ke yïn kën amat guɔ thany ee ku ba kan kueen apuɔth. Na nɔŋ kë kɛ̈në deet yic apuɔth, ke yï thiɛ̈c ë.
Nyic në yïnhom, lɔn leer yïn amat nɔŋ yic löŋ cï lëu bïï yïn yïnhom bɛɛr geer në thaa dɔ̈. Yïn adhil këriɛ̈ɛ̈c ëbɛ̈n deet yic ku ba kë thany nyic cök ëbɛ̈n.
Yïn alëu ba amat de riöp jal thany të cïï yïn wël bɔ̈ piiny käk Gam
Awereŋ de Ariöp
- Ɣɛn acï awereŋ de ariöp kueen ku ɣɛn acï kä kɛ̈n deet yiic thiëëc ëbɛ̈n.
- Anyiɛc lɔn yenë kaam de ariöp kan jaam yic kë raan kën guɔ thany, cïmɛn alëu bï ya pɛ̈i kee dhetem (6), pɛ̈i kee thiɛ̈ɛ̈r ku rou (12) ka guɔ̈t ë kaam cïï gam.
- Anyiɛc lɔn lëu bïnë ɣa kan dhil ë yïk dhöl töŋ bïï ɣɛn wëu ariöp ya tääu piny të cïn yic wëu kɔ̈k ye lööm në dhöl ke tɛ̈ɛ̈u ë piny yic.
- Anyiɛc lɔn yenë lööŋ kɔ̈k ke amat de riöp kan jaam yic kë ɣa kën guɔ thany.
- Wël kɔ̈k ke amat de riöp aaca ke caar ku yɔ̈k ke keke tɔ̈ në löŋ yic, cïmɛn de, bïrïny tɔ̈ piiny acï gör ɣɛn ba kan lɔɔk apuɔth të jiɛ̈l ɣɛn, ka ca gam ba piny lɔɔk në wɛ̈t muk ɣɛn lɛ̈ɛ̈i thii ye piny rac baai.
Top of page
Juɛ̈r de kä cï riääk
Tënɔŋ ɣööt ye wun baai ka ran de akutnhom ariöp riap yiic wei (cïmɛn de, gɛ̈r de many ë that, töc de ɣöt yic, juɛ̈r de ɣöt kɔ̈u akënbaai ku ka juɛ̈c kɔ̈k):
- Aca them bïï käk ëbɛ̈n kan looi, ka
- ɣɛn acïï yiɛ̈n awereŋ cïnë käk ëbɛ̈n gät piny ku luɔɔi bïnë ke looi (kë ɣa kën amat guɔ thany).
Top of page
Wëu tueeŋ ye cuat piny
ɣɛn acï gör ba wëu tääu piny:
- Wëu wɛ̈r wëu ke wiik kee rou ya tääu piny tueeŋ ariöp nhom, të kɛ̈n ɣɛn bäny ba ya tɔ̈ ariöp në wiik juɛ̈c.
- Wëu wɛ̈r wëu ke wiik ke ŋuan ya tääu piny keke ye käk ke muɔ̈ɔ̈k amat de riöp cök.
Ɣɛn acï ye thiɛ̈c wëu ke:
- Juɛ̈r de awereek ke amat de riöp
- Gɛm de muktääu ku kɔ̈k ke thiɔ̈ɔ̈k ë ɣöt thok tënɔŋ kɔc tɔ̈ në amat de riöp yic ëbɛ̈n.
Top of page
Të cïï yïn jɔɔt ɣöt
Tääu ë yïnhom ba:
- Gät ë këriɛ̈ɛ̈c ëbɛ̈n ca tïŋ ku ca yök baai ke cï riääk ku dunë nhom mɛ̈r ba dhuɔ̈k ciɛ̈ɛ̈n tënɔŋ wun baai në nïn kee dhorou yiic. Kän ee wɛ̈t ril yic ye tää tɔ̈ ɣöt thïn nyuɔɔth. Na cï yï löm thaa ba thiɔ̈ɔ̈ŋ yic apuɔth, kë wëuku alëu bïï nyaai në wëu ke muɔ̈ɔ̈k ë amat ë riöp yic bïnë ka cï riääk looi acɔk ya yen ë cï yien yïn rɛc ke.
- Them ba warga yök tënɔŋ akutnhom de Fair Trading në pɛ̈i tueeŋ kee rou yiic, ye yïn lɛ̈k yök cïï kek wëu kuuk ke muɔ̈ɔ̈k amat cök yök ku jɔl ya Rental Bond Number (namba cïnë wëu gät piny). Na kën Awerek ɣëët, yuɔ̈p ë Fair Trading bï cɔ̈k piny na cïï wëu gaam.
Top of page
Kä tueeŋ ye wääc bɛ̈i – ariöp ëbɛ̈n
Buɔth ë kä nyuth yïn kë cök bïk yïn kony ne kë lëu bï wääc në kaam riöp yïn:
- Thuur de kä cï riääk ee dhöl puɔɔth yenë kä cï riääk ka të tɔ̈ɔ̈ ɣöt thïn gät piny ke yïn kën guɔ lɔ thïn. Thur thuraa (nɔŋ yic nïn ke pɛɛi, ruɔ̈ɔ̈n) ke ɣöt, të niɛ nɔŋ kä cï riääk ka kä cï cuɔl. Muk ë thuraa käk agut wadɔ̈ bï wun baai yï dhuɔ̈k wëu ke muɔ̈ɔ̈k amat ë riöp tëcïn ariɛɛr.
- Muk bak duun de amat ë riöp, bak de warga de tënë yök yïn ɣöt thïn, madhɔɔl ke riöp, Rental Bond Number ku bɛ̈k ke awereek cïï tuɔ̈c yïn ka ca tuɔɔc tënɔŋ akum de ‘ariöp’ ku tääu ë të lëu bïï yïn ye dac ya yök thïn.
- Dunë kääc në cuɛt ë piny de wëu ke ariöp na cɔk ya yien ë cï leer yïn tueŋ apuɔth keke wun baai (cïmɛn de kuec bï kä cï riääk ya juiir) –yïn alëu bïï cuɔp bic të cï looi yïn e ëkaya.
- Ye këriɛ̈ɛ̈c ëbɛ̈n ca kuany yic keke wun ɣöt gät piny ku muk apuɔth – gät ë thaa ku nïn ke pɛɛi ë jiɛɛm yïn ke wun ɣöt piny, rin ke ran cï jam keke yïn ku kë cïk gam bïk looi. Na nɔŋ kä gör bïï ke juiir, thiëc kë gör në gɔ̈t tënɔŋ wun baai ku muk bak. Kän e këriɛɛc ëbɛ̈n cï rɔt lueel/looi nyuɔɔth ku kee kɔc kony tënɔŋ yen kë wɛ̈ɛ̈c kɔc thook tueeŋ lëu bï ɣet agut Consumer, Trader and Tenancy Tribunal.
- Buɔth lööŋ ke ariöp yiic ëbɛ̈n. Tiɛ̈ɛ̈t ë nyin ba ke cïï kɔn geer/wuɔ̈ɔ̈c yic, cïmɛn ba lɛ̈ɛ̈i thii ye piny rac bɛ̈i bai ka kɔc kɔ̈k ke yïn kën kan thiëc tënɔŋ wun baai.
- Them ba këriɛ̈ɛ̈c ëbɛ̈n gël kɔ̈u. Kän abï käk adöcku gël kɔ̈ɔ̈th të kuɛl ë keek, ka të dëp kek ɣöt, ka të rac kɔ̈k ke nhialic ye röt tɛ̈ɛ̈m keek. Gël ë kɔ̈u de ɣöt në wun baai acie käku ë mat thïn.
- Na nɔŋ baai pul ka dom, ke yïn tääu ë në yïnhom, ye kä yïndï gör wun baai ba ya looi ku bïk ya tɔ̈ në nyïn ken yiic.
- Thiɛth ë yïnhom piny apuɔth tëde thɛ̈ny de amat ë riöp, ku dunë anɔŋ ran rip yïn. Dunë warga läär yic kɔn thany, cïmɛn de Claim for refund of bond (dhuk ciɛ̈n ë wëu ë muɔ̈ɔ̈k amat cök).
- Na piath ë keke tëcieŋ ku amat de riöp, ke yïn thiëc amat de ariöp bïï bɛrpiny ka cot ë ciɛɛn në kaam cak gam. Kän alëu bï yï nyuɔ̈c puɔ̈u ke yï cï lëu bïï yɔ̈ɔ̈k ba jäl ke yïn kën rɔt juïïr, ku kee yïn kony në riöp ba wëu thɛɛr ya tääu piny keke cï ger ke yiic agut aba mat thök.
Top of page
Wël kɔ̈k
Lɔɔr në wɛbthait de Fair Trading, yuɔ̈p ë 13 32 20 ka lɔɔr Fair Trading Centre ba wël kɔ̈k ke riöp ku yithku ku kä ba looi lɔ lööm.
Miric de NSW ee akutnhïïm ke Tenants Advice (wëët de kɔc cïriɔp) ku Advocacy Services (pööc de riöp) tɔ̈ ke thäi juɛ̈c yic muɔɔc në wëu ku bïk wël ke riöp ya wɛ̈ɛ̈t. Lɔɔr në wɛbthait de Tenants Union tɔ̈ në www.tenants.org.au, ba kë thiääk ke yïn yök tïŋ awereŋ ye telepuun nyuɔɔth yic.
Top of page
eng_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn eng_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn eng_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn eng_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn eng_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn eng_Latn dik_Latn dik_Latn dik_Latn eng_Latn