Update: 2:42PM E KOTO oqo e ra na nodra sa mai buli i tutu o ira na vuda e na nodra sa yaco mai na waqa e tolu ka talanoataki tiko. Ni wiliwili sara yani. Ia ni sa dede vakalailai nodra dui tiko na noda qase ena veivanua era cabe taumada kina.
Sa qai rogo yani vei ratou na turaga ka lako mai na Kaunitoni ka tiko mai Nakauvadra, ni ra sa tiko e Viti na wekadratou eso, ka liu mai ena Rogovoka, kei ratou na turaga ka muri mai na Kaunitera kei rau na Dau ni voce yatu, ka lako mai ena waqa voce.
Ni ratou taroga sa dina; era sa marau vakalevu sara, ni sai ira dina na wekadra ka liu mai ena Lolopeau, ka veitalatala kei ira mai Vuda, Aferika.
O keda nodra kawa ena gauna oqo, eda sa qai kila na liga loloma ni Kalou sa tuberi ira vata mai noda qase ena vanua kalougata oqo.
Na vanua sa tubu wale kina mai na kena qele na kakana e sega ni tei ena buno ni tamata, ena loloma ga ni Kalou. Na vanua sa uto i vuravura, ni cabeta taumada mai na matanisiga. Sa i koya na were ni Kalou o Ratu mai bula. Sa vakatubura kina na tamata sa yali, ka vakatikora kina emuri na nona kawa sa sucu emuri; ni sa vakasinaita oti mai ena tamata, na veivanua lelevu, se lalai e vuravura ka qai tawa tale e muri na vanua sa tubu e liu.
Oqo na vuku ni Kalou.
Ia, sa dodonu sara vei ira na i taukei ni vanua oqo mera soli ira taucoko sara Vua na Kalou; ke ra sa muri ena vuku, ena kilaka, ena lewa, kei na vutuniyau. Ia mera liu ga ena rerevaka na Kalou, vakarokoroko Vua ka lomani Koya; kei ira talega na tamata.
Ia, sa dodonu ena i tukutuku oqo, me da kila na vanua era vakoro taumada kina na qase vu kei Viti era liu mai i na vanua:
(1) O Naicobocobo;
(2) Nasauvuki (Moturiki);
(3) O Delailagi;
(4) O Vunilagi;
(5) O Nakauvadra;
(6)O Narokorokoyawa (Yatu Malolo);
(7) O Naisogotokalau (Totoya); (8) O Korolevu (Beqa).
Emuri sa ra qai vakatokai na veivanua oqo me vanua ni Kalou, se vanua tabu (ni tiko kina na Vu).
Ia ni sa lala, ka rusa, sa qai cavuti me i cibaciba.
Ia, ena gauna ga oya, e ratou sa qai bose na turaga mera sa lakovi kece na veiyavusa oya, mera mai vakatawa vata ga na vanua o Nakauvadra, ni vanua levu ka vinaka.
Ia ni ra sa lakovi na turaga kece oya, ka sa tukuni vei ira na lomadratou na turaga ka tiko mai Nakauvadra, mera lai vakatawa vata na vanua e ratou tiko kina ni sa vanua vinaka; era sa dui vakavinavinaka mai kina.
Nira sa yaco mai ki Nakauvadra, era sa marau ni veikune kei ira na wekadra. Ka sa votai sara vei ira na tiki ni vanua mera dui tiko kina. Oqo na vuna sa matanitu taumada kina e Viti o Nakauvadra, ka vanua tabu talega; ka ni ra mai tiko vata kina na qase Vu kei Viti; ka lako mai me vakatawa na vanua.
Ia, o Kiranamoli, kei ira na kawa ni tamata wale eso, era biu tu yani mai Papua, ka so tale vei ira sa dro i Marata mai yatu Solomoni. Era sega so ni kacivi rawa me lako mai i Nakauvadra, ni sa rui yawa yani.
ena gauna o ya, era sa loma vata kina na veimata i tikotiko; me sa buli mada e dua na turaga me sa liutaki ira. Era sa qai loma vata, me sa cavuti o Lutunasobasoba na luvei Tura, me sa Ratu ni vanua. Ka ra sa cavuti vata kaya eso na qase, mai na veimata i tikotiko vakavanua, mera sa masi ni vanua, mera sa vukei koya ena lewa.
Oqo na i matai ni veicavu yaca buli ni tutu Vakavanua sa caka e Viti; ena dua ga na koro o Nakauvadra na yacana. Ia o ira oqo, era sa dui kauta voli ga mai na yaca ni nodra i tutu.
Ia, era sa lomavata ena gauna ga o ya, me sa liu mada na Ratu, ni sa i koya na yaca buli dina ni nodra qase era vu vata mai kina; o Ratu Maibula na yacana.
Ia, ena i ka rua ni mata turaga ka curu mai, era sa qai buli me liu; mai na nodra gumatua ka qaqa, ena ika rua ni veibuli i tutu Vakavanua. Ia ena i matai ni veibuli oqo, era sa cavuti taumada kina na turaga eso, me vaka na nodra veitarataravi ni tutu vakavanua ena gauna o ya, ena imatai ni veibuli. Raica sa vakaoqo.
lTutu Vaka vei vanua mai na Cavuti me nodra
lYacadra sa nodra
lYacadra Buli Nodra i Tavi
lQali Kamani kei na Qali Cavakilagi.
1. Turaga Ratu
lLutunasobasoba
lRatu
lLewa na Vanua.
2. Bete levu ni Kalou
lDegei II
lMasi Ratu
lMe tukuna na vosa ni Kalou
3. Bete ni Veibuli
lNakumilevu
lMatanivanua
lMaroroya na Turaga kei na Vanua
4. Dau
lRamasilevu
lTuni dau
lDau ni soko, Dau ni qoli, Dau ni tuli kuro
5. Mataisau
lRokola
lDau levu
lMatai ni waqa, matai ni vale, sivisivi
1. Turaga Tui
lKubunavanua
lTui
lLewa na Vanua
2. Turaga sau, se
lKoya Nasau
lKomai ni koro
lLewa na Koro
lTuraga Lewena
3. Sau Turaga.
lTui wai
lKomai ni Bure
lSauvaka na cakacaka
4. Bete ni Kalou mai lagi Rau na Cavakilagi Tokalou. E rau lewe rua, e dua na bete, e dua na Dau.
lkalou. l (a) Ai Valu
(b) A Bure kalou
(c) Maroroya na (Tunikalou) me sau vaka na cakacaka: turaga kei na
(a) Bure kalou kei na vanua
(b) Kena qaravi (d) Bati ni vanua (c) Veibuli (d) Dau ni soko, qoli.
Ia sai ira kece oqo, era sa cavuti ena gauna oya ena yacadra buli, mera sa i liuliu ni veimata i tutu vakavanua mai Nakauvadra ena imatai ni veibuli. Ia era sa dui turaga ga, ena nodra cakacaka, ia sa 7 na itutu.
Ia o Rokola e cavuti walega na yacana mai na nona cakacaka, me nodratou matai na Sau: sa mani cavuti vakalekaleka kina emuri, me Mataisau.
Ia e dau cavuti tale ga me Daulevu, ni nodratou Dau kece ni cakacaka vakamatai na turaga. Ia emuri, o koya ga e qase vei ira, era sa cavuta me Daulevu, me liutaki ira ena lewa ni cakacaka. Ia e sega ni buli; ia sa bulia ga na yacana, nona cakacaka. Ia na Matavule e yaca vaka Toga (Qase).
Ia ena ikarua ni veibuli i tutu Vakavanua, sa bera ni tukuni, sa qai cavuti tale kina e dua me ikawalu ni tutu. O koya sa qai cavuti rawa kina ena uli itukutuku Vakavanua: na Vakavitu Vakawalu, mai na gauna oya ka yacova na siga oqo.
Ia ni da sa wilika na itukutuku oqo; eda sa qai kila vinaka, ni sa vitu ga na Uma ni tamata sa tiko oqo e Viti. Ka sa 7 talega, na Uma dina ni tutu vakavanua.
Niu sa tuva nodra veitarataravi; mo raica vinaka ka vakasama, o na qai kila ni sa vitu ga na tamata vakaitutu sa lako mai i Viti, ena nodra yaco mai.
Eda sa vakadinadinataka rawa ena imatai ni veibuli yaca ni tutu vakavanua ni sa vitu ga na yaca ni Uma tamata. Ia na kena tubu o ya, sa tubu ga mai na yaca ni tutu vakavanua sa tukuni oti; me vaka ni sa tubu na tamata, sa tubu talega na cakacaka, sai koya sa qai tubu kina na yaca, mai na itokatoka ni nona i tavi cakacaka vakavanua. Ia na mataisau duadua ga sa sega ni tubu cake na kena i tokatoka. Sa dua tiko na kena yaca buli (Dau levu) mai na gauna oya ka yacova na siga oqo.
Ia sa lomaqu mo ni raica mada, niu sa tuva veitarataravi noda i tutu vakavanua na itaukei sa vakaoqo:
1. Turaga: Sa wili ena itutu oqo na kawa Ratu, na Tui kei na Sau. Ia sa sega ni buli vei iratou na Sau. Sa cavuti ga me turaga lewena se kai lomanikoro. Ke sa leqa ena dua na turaga Vunivalu. Sa qai wili ga ena itutu turaga ena ika rua ni veibuli sa qai cavuti tale kina e dua na itutu me yacana na Vunivalu.
2. Sau Turaga: Ai tutu oqo, sa mataqali Bati, ia sa cavuti me Bati turaga; ni sa kawa ni gone, ka kawa ni yalewa mai vei ratou sa cavuti e cake. Sa cavuti talega ena itutu oqo mei Kaso ni turaga ka sa cavuti talega me bati ni yaqona mei Ratu. Ke sa caka na veibuli, se soqo vakaturaga, sa nodrai tavi na itutu oqo, na qarava na yaqona. Ia sa sega ni dau buli na itutu oqo. Sa cola Sau ga. Ia ke sa leqa na itutu ni buli mai cake; sa rawa me cavuti walega e dua ena kawa oqo me liu ia ena sega ga ni rawa me buli.
E na vuku ni vosa i Rokomautu ni a kaya, me lai wai mai ni yaqona ni veibuli na luvena yalewa o Radinisei, ia ni lako yani ka mani sota kei Tui wai mai na mataniwai, ka rau mani domoni, ka mani vosa bubului kina o Rokomautu, me kua ni toro cake me buli na kawa i Radinisei, me sa bati ni yaqona ga.
Ni sa sucu mai o Radikedike na luvedrau o Tuiwai kei Radinisei, sa mani cavuti ga vua me turaga mataniwai ko ya ni sa kune mai mataniwai. O Radikedike oqo, sa nodra Vu kece na kawa Sau turaga era tiko oqo e Viti, ka dua tale na itokatoka Sau turaga mai na kawa i Vula, kei Rakavono; o ratou oqo, eratou sa tu ena itutu ni Sau turaga, ni sa sega ni vakavanuataki o tinadratou. Ia na matasau sa qai colata ena ika rua ni veibuli na Sau ni tui, kei na Vu ni valu.
3. Bete Levu ni Kalou Vu: Ai tutu oqo, sa ra dau cavuti e Viti me Kawa ni bete levu. Sa nodra i tavi me vakaraitaka na loma ni Kalou; vei ira na tamata, se lomadra na tamata baleta nodra digia na turaga me buli ia era sa mataqali Bati. Era sa cavuti tale ga me Vunikalou. Sa kena yaca buli ni tutu oqo na Masi Ratu se Rasau se Masau se Ramasi. Ni sa oti nodra gauna ni liutaka na vanua era sa qai cavuti me Malosivo, se Malotu, se Malo.
Ia ena veivanua kece sa tiko kina na yaca vakaoqo era sa kawa i Degei I. Ia sa so tale na yaca mai na kawa oqo sa ra qai cavuti me vaka nodra i tokatoka mai na ika rua ni veibuli.
Ai tutu oqo, sa liutaka na vanua, ena gauna sa mate kina o Lutunasobasoba. Sa qai buli kina o Degei II mai Nakauvadra me liutaki ira, ni sa qase vosa mana, ka kaukaua.
Ni sa mate, era sa qarava na yalona na kai Viti, ena vulu ni sa daukune vua na kaukaua mana i Ratumaibula nodra Kalou Vu. Ia emuri, sa qai suka tale na masi ena kawa i Lutunasobasoba, me tu vei Rokomautu. ena gauna oya era sa qai daucavuti kina na kawa ni Bete Levu me Vusasivo, se Malosivo, sa Malotu, se Malo. Ia sai ira ga oqo na kawa i Degei II. O koya sa daucavuti eliu me Ramasi, se Masi Ratu, se i Taukei ni yavu. E na qai tomani tale yani.
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn kin_Latn eus_Latn fij_Latn fij_Latn lim_Latn bjn_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn smo_Latn lin_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn ron_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn luo_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn swh_Latn fij_Latn fij_Latn smo_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn