“Ena nomudou tamata ga ko koya vei kemudou sa viavialevu,” (Marika 10:43).
“Dou na kilai ira e na vuadra,” (Maciu 7:16).
Eda sa qarava na Kalou ena noda veiqaravi vei ira na tamata.
Ko vuravura, e veidutaitaka na cecere ni itutu, vata kei na bula sautu, na kaukauwa, na vutuniyau kei na rogo. Kevaka ko dua e dauqaravi, sa kena ibalebale ni ko sa turaga se marama e cecere na nomu itutu. Ena draki ni bula ni vakaliuci keda vakai keda ka sa tu e vuravura e daidai, na noda taurivaka na itovo ni tamata veiqaravi e sega ni ka e dau taleitaki vakalevu.
Ia ko Jisu, e a taurivaka na itovo ni tamata dauveiqaravi me ivakaraitaki ni cecere. Na Kalou e vakatulewataka na nomu cecere ena iwiliwili ni tamata ko qarava, ka sega ena iwiliwili ni tamata era qaravi iko. Na kedrau rui veibasai na vakasama e rua oqo, e vakavuna na kena rui dredre me ciqomi, ka sa qai yawa sara me taurivaki ena noda bula ni veisiga. E ratou a veiletitaka na tisaipeli se ko cei vei ratou e dodonu me nona na itutu ni veiliutaki, ka sa sivi tale oqo e rua na udolu na yabaki, ia e se ia tikoga na veileti oqo vei ira era veiliutaki ena veisoqosoqo ni lotu e vuravura.
E sa udolu vakacaca na ivola e volai me baleta na iulutaga ni veiliutaki, ia e vica wale sara e sa volai me baleta na bula ni veiqaravi. Eda sa vinakata kecega me da veiliutaki, ka sega ni dua e taleitaka me dauveiqaravi. Eda gadreva cake me da turaganivalu, ka sega ni da taleitaka me da sotia wale ga. Oi keda mada ga na tamata lotu, eda gadreva me da veiqaravi/veiliutaki, ka sega me da dauveiqaravi wale ga. Ia, kevaka eda via ucui Jisu, e dodonu me da dauveiqaravi. Oya na yaca ka a vakatokai koya kina vakai koya ko Jisu.
E dina ni ka bibi mo kila na nomu ibulibuli mo qarava kina na Kalou, ia e ka bibi cake me tiko vei iko na yalo ni dauveiqaravi. Mo nanuma tiko ni a mataitaki iko na Kalou mo veiqaravi, ka sega mo nanumi iko ga vakai iko. Kevaka e sega vei iko na yalo ni dauveiqaravi, ena rawa ni ko temaki mo vakayagataka cala na nomu ibulibuli me yaga duadua ga vei iko. Ko na rawa talega ni temaki mo vakayagataka me iulubale ni nomu vagalalataki iko mai na kena qaravi eso na itavi ka gadrevi me qaravi.
E dau vakawasoma ni dau vakatovolei keda na Kalou ena Nona kacivi keda me da veiqaravi ena so na itavi ka sega ni veiriti se veisotari kei na noda ibulibuli. Kevaka e lutu e dua e loma ni ikeli, e namaka na Kalou mo vukei koya, ka sega me ko kaya, “E sega vei au na isolisoli ni veivuke se dauveiqaravi.” E dina beka ni ko sega ni vakaisolisoli ena so na itavi, ia ko na rawa ni kacivi mo cakava kevaka e sega ni dua ka vakataledi kina, e tiko me cakava. Na imatai ka ilesilesi levu vei iko, sa i koya ka kune e na veitavi ka veiriti kei na nomu ibulibuli, ka ikarua ka ilesilesi lailai sobu, sa i koya ka kune ena vanua ga ko gadrevi kina vakatotolo.
Na nomu ibulibuli e vakaraitaka na nomu ilesilesi ni veiqaravi, ia na yalo ni dauveiqaravi ko taukena, e vakaraitaka na nomu matua vakayalo. E sega ni gadrevi na taledi se isolisoli vakayalo, mo tiko tale mai ni sa suka na bose, mo veivuke ena sasamaki kei na tuva idabedabe. Eda rawa ni dauveiqaravi taucoko. Na ka ga e gadrevi kina, oya, na kena yalo kei na matua vakayalo.
E rawa ni da veiqaravi tu ena lotu ena noda bula taucoko, ka sega ga ni da dauveiqaravi. E dodonu me tiko vei keda na yalo ni dauveiqaravi. Ko na kila vakacava ke sa tiko vei iko na yalo ni dauveiqaravi vakaoqo? E kaya ko Jisu, “Dou na kilai ira e na vuadra,” (Maciu 7:16).
Ko ira na dauveiqaravi dina, era na solia na nodra gauna me ra veiqaravi. Ko ira na dauveiqaravi e sega ni ra vakatawana na nodra gauna ena veika tale eso ka rawa ni vakalailaitaka na gauna era galala kina me ra veiqaravi. Era gadreva me ra tu vakarau, me ra lade mai ki na buturara ni veiqaravi kevaka era sa kacivi. Me vaka e dua na sotia, na tamata dauveiqaravi ena waraka tu me kacivi ki na itavi e gadrevi me qarava: “Sa sega na tamata sa dau ia na i valu me sa vakaogai koya talega e na cakacaka ni bula oqo; me vinaka kina vua sa digitaka me sotia,” (2 Timoci 2:4). Kevaka ko veiqaravi wale ga ena nomu gauna galala, ko sa sega ni tamata dauveiqaravi dina. Ko ira na dauveiqaravi dina, era na qarava na itavi ka sa gadrevi me caka, kevaka mada ga e sega ni gauna vinaka vei ira.
E vakaevei o iko? Ko sa tu vakarau tu ena veigauna kece mo rogoca na kaci mai vua na Kalou? Ko na ciqoma vakacava na Nona kacivi iko kevaka e sega ni gauna vinaka vei iko? Ko na rarawa se vuturi? Me vaka ni ko tamata dauveiqaravi, sa kena ibalebale ni ko sa solia yani na lewa ni nomu gauna kei na nomu igu, ka vakatara na Kalou me vakasosataka na nomu ituvatuva ena gauna e gadreva kina.
Kevaka ko vakadeitaka e lomamu ena veimataka ni ko sa tamata dauveiqaravi ni Kalou, ena sega ni levu na ka tubukoso ena basika mai me vakasosataki iko, baleta ni sa nomu ituvatuva ga na veika e via kauta mai na Kalou ki na nomu bula. Ko ira na dauveiqaravi, era dau raica na veivakasosataki me ituvatuva vuni ni Kalou, ka ra marautaka na veikatuba e dola vei ira me ra vakatovotovotaka kina na nodra veiqaravi.
Ko ira na dauveiqaravi dina, era na yadrava tiko na gagadre ni veivuke. Era na vakararai tiko na dauveiqaravi dina me ra kunea na veisala era rawa ni veivuke kina vei ira na tani. Ena gauna era raica kina e dua na gagadre ni veivuke, era sega tale ni wawa ka ra sa tekivu sara me ra veiqaravi me vaka e vakarota vei keda na iVola Tabu, “Ni sa rawa, me da caka vinaka vei ira na tamata kecega, ka vakalevu vei ira era veitokani e na vakabauta,” (Kalatia 6:10). Ena gauna e biuta kina e matamu na Kalou e dua ka gadreva na veivuke, e sa dolava tu vei iko e dua na katuba mo rawa ni tubu kina ena nomu bula ni dauveiqaravi. Mo nanuma tiko ni kaya na Kalou, mo vakaliuca na nodra gagadre ni veivuke na tamata vakabauta, ka sega ni ko biuti ira sara ki muri.
Eda dau calata e vuqa na gauna e dola kina vei keda na katuba me da veivukei baleta ni sega vei keda na itovo ni vakasaqara na gagadre ni veivuke, kei na yalo ni solia na veivuke ena gauna sara ga e gadrevi kina. E sega ni dau tadola vakadede na katuba me da soli veivuke vakalevu kina. E dau tasogo vakatotolo ka vuqa na gauna, ena sega ni dola tale vakarua. Ena dola beka ga vakadua vei iko na katuba mo vukea kina na tamata oya, ka sa dodonu mo kua ni calata. “Kakua ni kaya vua na kainomu, ‘Mo lako mada, ka mani lako tale mai. Au na qai solia vei iko ni mataka,’ ka ni sa tu vei iko na ka ko ya,” (Vosa V’balebale 3:28).
Ko Jone Wesele e a tamata dauveiqaravi ni Kalou ka sega ni bau oca se vuturi. E dau nona ile tu oqo: “Mo caka vinaka ena kena levu duadua ko rawata, ena kena sala kece ko rawata, ena veivanua kece ko rawata, ena veigauna kece ko rawata, ki na iwiliwili levu duadua ni tamata ko rawata, kei na balavu ni gauna duadua ko rawata.” Oya na yalo ni dauveiqaravi dina! Ko rawa ni tekivu ena nomu vakasaqara eso na itavi lalai ka sega tale ni dua e via cakava. Mo qai cakava na veika lalai oqo me vaka ga era ka lelevu baleta ni vakaraici iko tu na Kalou.
Na dauveiqaravi dina ena solia na nona vinaka taucoko ka vakayagataka ga na veika sa tu rawa vua. Era sega ni dau vakaiulubale se vakaberabera ena tekivutaka na itavi, se ra waraka me vinaka cake na draki ni bula ni veiqaravi. Era sega ni dau kaya, “Ena dua na siga, au na qai cakava….” se “Ni sa tu vinaka na veika kece, au na qai tekivu,” ia, sa ra qarava sara ga na itavi oya. E kaya na iVola Tabu, “Ko koya sa nanuma na cagi e na sega ni kaburaka na sila; kei koya sa vakaraica na o, e na sega ni tamusuka,” (Dauvunau 11:4). E namaka na Kalou mo cakava na ka ko rawata ena nomu vakayagataka na ka sa tu rawa vei iko ena vanua cava ga ko tu kina. E dua na ivosavosa ka dau taurivaki vakavuqa oya: “E vinaka cake me caka na cakacaka ka sega ni taucoko sara, ia e ca ga na inakinaki vinaka duadua ka sega ni cakacakataki.”
E dua na vuna era sega ni doudou kina e vuqa me ra veiqaravi, e baleta ni ra nuiqawaqawataka ni sega ni rawa me ra veiqaravi vakavinaka. Era se vakabauta tu na lasu oya, ni qaravi Kalou e rauti ira ga na yalosavasava. Eso na isoqosoqo lotu era vakabulabulataka tiko na itukuni lasutaki oqo ena nodra sa bulia tiko na kalou lasu ni “vakasavasavataki iko mada eliu”. Oqo e dau veicemuri tale vei ira e se sega ni taucoko sara na nodra bula vakayalo ka ra gadreva me ra vakaitavitaki ira ena loma ni lotu.
Ko sa na rogoca oti beka ni dau tukuni, “Kevaka e sega ni rawa ni caka vakavinaka sara, ia me kua ni caka.” Ia, e a sega ni kaya oya ko Jisu! Na kena dina oqo: e voleka ni veika kece eda cakava, ena sega ni caka vakavinaka sara ni da se qai tekivu cakava – oya na itovo ni noda vulica e dua na ka vou. Ena neimami vavakoso e na taba-ni-were au qarava tiko e California, keimami dau taurivaka na ibole ni “da cakava na kena vinaka eda rawata”. E sega ni gadrevi me vinaka vakaoti me rawa kina ni qai vosavinakataka ka vakayagataka na Kalou. E vinaka cake vei keimami me ra vakaitavitaki na vica na udolu na lewe ni vavakoso ena qaravi itavi, ka ca me ra vakaitavitaki ga na lewe vica era kenadau ena itavi era dui qarava.
Na dauveiqaravi dina ena solia na nona igu taucoko ena kena qaravi na itavi yadua. Veitalia se itavi cava e soli vei ira, era “kitaka mai na vu ni yalodra,” (Kolosa 3:23). E sega ni bibi ke itavi levu se itavi lailai. Na ka ga me tarogi: e sa gadrevi dina me caka?
Ena nomu bula tiko, ko na sega ni yacova rawa e dua na gauna mo sa nanuma ni sa ka beci vei iko mo cakava na itavi era dau qarava na so. E tiki taucoko ni nomu tubu ka matua vakayalo. E kaya na iVola Tabu, “Kevaka e dua sa nanumi koya me ka levu, ia sa ka walega, sa qai vakaisini koya vakai koya,” (Kalatia 6:3). Ena noda qarava na veitavi lalai vakaoqo, eda sa tubu kina me da ucui Karisito.
E a mesamesa nei Jisu na qarava na itavi lalai ka beci, o koya era dau levea e vuqa na tamata: na vui yava, na vukei ira na gone, na vakarautaki katalau, kei na qaravi ira na tauvimate. E sega ni dua na itavi e beci Vua, baleta ni a lako mai me dauveiqaravi. E a sega ni vakasaurarataki ko Jisu me kevu sobu mai na Nona itutu cecere me mai cakava na cakacaka ni dauveiqaravi, ia e a baleta ga na Nona itutu cecere, o koya e a vakalolovirataki Koya mai kina, ka namaki keda talega me da muria na we ni yavana. (Joni 13:15).
Sa i ira na itavi lalai vakaoqo, era vakaraitaka cake mai na yalo dina ni dauveiqaravi. Na yalo dina ni dauveiqaravi ka tiko vei iko ena vakaraitaki ena itavi lalai ko qarava, ka sega tale ni dua e bau nanuma ni bibi me caka, me vaka na nona a la’ki ca buka ko Paula, me ra tatalai kina na tamata era a cabe vata ki vanua ni sa kasa na nodra waqa. (Cakacaka 28:3). E a sa oca tale tu ga ko Paula me vakataki ira na kena vo, ia e a la’ki cakava ga o koya na ka me vukei ira kina na tamata oya. Sa sega ni dua na itavi e itavi beci ni sa tiko vei iko na yalo ni dauveiqaravi. E dau vakamatavulotaki tu ena itavi lalai ka beci na katuba ki na veika lelevu. Ena bula oqo, sa i ira na veika lalai ka ra vakatulewataka na veika lelevu. Kakua ni vakasaqara na itavi lelevu mo cakava vua na Kalou. Mo cakava ga na itavi ka sega ni dau taleitaki, ena qai lesia vei iko na Kalou na veika e gadrevi iko mo qarava. Ia, ni bera ni ko tovolea na veika veivakurabuitaki, tovolea mada eliu mo veiqaravi ena sala eso ka sega so ni vakavuna na nodra qoroqoro na tamata. (Luke 16:10-12).
E sa kena ivakarau tu ni dau levu cake na iwiliwili ni tamata era via cakava na itavi “lelevu” vua na Kalou, ka lailai sobu ko ira era gadreva na itavi lalai. Na kena veitautaki na itutu ni veiliutaki era dau osodrigi kina na tamata, ia e dau galala levu tu na sala vei ira era makutu me ra dauveiqaravi. Ena so na gauna, ena vakanamata cake na nomu veiqaravi vei ira na veiliutaki, ka so tale na gauna ena vakanamata sobu vei ira na dravudravua kei na vakaloloma. Ia ke vakanamata cake se vakanamata sobu, ko sa vakatubura tiko kina na yalo ni dauveiqaravi ena nomu makutu mo cakava na veika e gadrevi me caka.
Na dauveiqaravi dina e sa yalodina ki na nona ilesilesi. Era na vakacavara kece na nodra itavi, era na vakayacora kece na nodra iyalayala, ka ra na vakaotia vinaka na veika era tekivuna. Era na sega ni cakava tu vakavo na nodra itavi, ka ra na sega ni biuta tu na itavi ena nodra sa yalolailai. Eda rawa ni vakabauti ira ka vakararavi ki na nodra veiqaravi.
E sa dau ka dredre na kunea na yalo dina (Same 12:1, Vosa V’balebale 20:6, Filipai 2: 19-22). Na iwiliwili levu ni tamata, era sega ni kila tu na ibalebale dina ni kena dinati na vosayalayala. Era na cakava e dua na yalayala ena yalo e taura tu ga vakamamada, ka ra sega ni vakasama vakarua se veivutunitaka kevaka era voroka ena vuku ni dua na ka e sega ni bibi. E veimacawa, era na vaqara isosomi na veisoqosoqo ni lotu baleta ni so ka ra a bole me ra vakaitavi, era sega ni vakarau tu, se ra sega ni basika, ka ra sega mada ga ni qiri mai me ra kaya ni ra sa sega ni lako mai.
E vakaevei o iko, e rawa beka ni ra vakararavi vei iko na tamata? E tu beka eso na yalayala e dodonu mo cakava, eso na bubului e dodonu mo vakayacora, se so na itavi e dodonu mo qarava? Oqori e dua na veivakatovolei. E vakatovolea tiko na Kalou na nomu yalodina. Kevaka ko qaqa ena veivakatovolei oqori, ko sa na wili vata kei ira na ilawalawa yalodina oqo: Eparama, Mosese, Samuela, Tevita, Taniela, Timoci kei Paula. Ka qai kena ikuri, ni sa yalataka tu na Kalou me solia vei iko na kemu isau ena bula sa bera mai ena vuku ni nomu yalodina. Vakasamataka mada na kena rogorogo vinaka ni sa na kaya vei iko na Kalou ena dua na siga, “E vinaka a tamata vinaka ka dina: ko sa dina e na ka e vica ga, au na lesi iko mo lewa na ka e vuqa: curu ki na marau ni nomu Turaga,” (Maciu 25:23).
Ia, era na sega ni vakacegu ko ira na tamata dauveiqaravi dina. Era na veiqaravi vakayalodina tu ena nodra bula taucoko. Ko na rawa ni vakacegu mai na nomu cakacaka se ilesilesi vakavuravura, ia ko na sega ni vakacegu rawa mai na nomu qarava na Kalou.
Na dauveiqaravi dina, era sega ni vakaraitaki ira se tukutukuni ira vakai ira. Era sega ni vakasaqara na dokai, ka ra sega ni tokara na isulu ni bula dokadoka, ia era “vakaisulu e na yalomalumalumu,” (1 Pita 5:5). Kevaka era vakacaucautaki ena vuku ni nodra cakacaka vinaka, era na ciqoma ena yalomalumalumu, ka ra sega ni vakatara na yalo dokadoka me vagolea tani na nodra vakanamata ki na nodra itavi.
E a cereka ko Paula na iubi ni dua na itovo ni veiqaravi, ka rairai tu me vaka e vakayalo, ia e caka wale ga me ka ni vakarairai me dreta na nodra kauwai na tamata. E a vakatoka ko Paula na itovo ni veiqaravi vakaoqo, me “makutu e matadra,” (Efeso 6:6), se “ia walega e na matanavotu,” (Kolosa 3:22) – na veiqaravi ka caka wale ga me ra dokai keda kina na tamata. Oqo a nodra ivalavala ca na Farisi. Era a sa vukica na veivukei, na solika, kei na masu, me ka ni vakarairai wale ga. E a cata ko Jisu na itovo ni bula vakaoqo, ka a vosataki ira ka kaya, “Dou kakua ni kitaka na nomudou i loloma e na matadra na tamata, me ra raici kemudou kina; kevaka e vakaoqo, e na sega na kemudou i sau mai vua na Tamamudou sa tiko mai lomalagi,” (Maciu 6:1).
E rau sega ni veiriti na vakalevulevui keda vakai keda, kei na bula ni dauveiqaravi. Ko ira na dauveiqaravi dina, era sega ni veiqaravi me ra dokai se me ra vakacaucautaki mai vei ira na tamata. Era bula me ra saravi ga mai vua e Dua. Me vaka e kaya ko Paula, “Kevaka sa ka ga me ra vinakati au ko ira na tamata, au na qai sega ni talatala nei Karisito,” (Kalatia 1:10).
Ko na sega ni kunea e vuqa na dauveiqaravi dina ena buturara ni rogo kei na kilai; ia era sa dau digitaka ga me ra levea na buturara oqo kevaka e rawa. Era sa dau taleitaka ga na veiqaravi ena veivanua ka sega ni laurai. Ko Josefa e a ivakaraitaki vinaka ni itovo ni veiqaravi vakaoqo. E a sega ni gadreva me laurai, ka veiqaravi galugalu voli ga vei Potifa, vua na nona ivakatawa e vale ni veivesu, vua na dauvavi madrai nei Fero, ka vakakina vei koya ka dau tovolea na waini mei Fero; ka a vakalougatataka na Kalou na nona bula ni veiqaravi oqo. Ena nona solia vua ko Fero na itutu cecere ni veiliutaki, e a sega ni bau veisau na yalo ni dauveiqaravi nei Josefa, ka vakaraitaka vakakina vei ratou na tuakana kei na tacina, o ratou ka a volitaki koya yani.
E ka ni rarawa me da dau raica wasoma, ni vuqa na dauveiliutaki e daidai, era a tekivu ga vaka dauveiqaravi, ia era sa la’ki vuki me ra tamata kilai ka vakacecerei. Sa qai vesuki ira na gagadre me ra vakaliuci ka me ra rogoci, ia ka ra sega ni kila tu ni dau vakaremoremotaki na matadra mai na serau ni cina ena nodra buturara na rogo kei na kilai.
Ko rairai veiqaravi tu oqori ena dua na vanua lailai ka sega ni laurai, ka ko sega tu beka ni kilai se vakacaucautaki. Ia, mo rogoca oqo: e biuti iko e keri na Kalou ena dua na inaki! E kila vinaka tu o Koya na iwiliwili kece ni drau ni ulumu, ka kila talega na nomu itikotiko. Ena vinaka mo kua ni nanuma na toki mai keri, me yacova ni sa digitaka na Kalou me toki iko. Ena vakaraitaka vei iko o Koya kevaka e gadrevi iko mo toki ki na dua tale na vanua. E bibi ki na Nona matanitu na nomu ilesilesi ni veiqaravi. “Ni na rairai mai na Karisito, sa noda vu-ni-bula, dou na qai rairai vata kaya e na i ukuuku,” (Kolosa 3:4).
E sivia na vitu na drau ka limasagavulu na iwiliwili ni vale ni vakananumi e Amerika me baleti ira na tamata rogo ka kilai, ka sivia na va na drau ka limasagavulu na iwiliwili ni ivola e volai kina na yacadra, ia, ena dredre mo kunea kina na yacadra e vuqa na dauveiqaravi dina. E sega ni vakaibalebale vei ira na dauveiqaravi dina na irogorogo se na kilai, baleta ni ra kila tu na kedrau duidui na qara wale ga na rogo, kei na bibi dina ni veiqaravi. E vuqa na tiki ni yagomu era laurai ena matanavotu, ia era sega soti ni tiki ni yago bibi sara, ka ko na rawa ni bula ga kevaka era kau tani. Sa i ira na gacagaca ni yagomu ka ra sega ni laurai era gadrevi vakalevu cake mo bula rawa kina. Sa vakakina na itovo ni veitiki ni Yago i Karisito. Sa i ira na dauveiqaravi ka sega ni laurai levu era yaga ka bibi duadua.
Mai lomalagi, e sa na saumi ira vakamatanavotu na nona dauveiqaravi na Kalou, o ira ka ra a sega sara ga ni kilai se rogoci tu – eso ka da se sega sara ga ni bau rogoca na yacadra e vuravura, ko ira era dau veituberi vei ira na gone ka vakaleqai tu na nodra bula, ko ira era dau samaki ira na qase ka ra sa sega ni qaravi ira rawa vakai ira, ko ira era veiqaravi vei ira na tauvi AIDS, kei ira era veiqaravi ena udolu tale na sala eso ka sega ni laurai se kilai tu.
Ni ko sa kila oqo, mo kakua ni qai yalolailai kevaka e sega ni laurai se vakacaucautaki na nomu veiqaravi. Mo ia tikoga ena qarava na Kalou! “Mo dou uasivi cake e na cakacaka ni Turaga e na gauna kece ga, ni dou sa kila sa sega ni ka walega na nomudou cakacaka e na vuku ni Turaga,” (1 Korinica 15:58). Na itavi lailai duadua mada ga ena laurai ka na saumi na kena isau mai vua na Kalou. Mo nanuma tiko na vosa nei Jisu: “Ko koya e na solia vua e dua vei ira oqo era sa lailai ga, e dua walega na bilo wai liliwa me gunuva, ni sa vakatokai me tisaipeli, au sa kaya vakaidina vei kemudou, e na sega sara ni yali vua na kena i sau,” (Maciu 10:42).
KA 33 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Au qarava na Kalou ni‘u veiqaravi vei ira na tamata.
Tikina Koula: “Ia ko koya e na solia vua e dua vei ira oqo era sa lailai ga, e dua walega na bilo wai liliwa me gunuva, ni sa vakatokai me tisaipeli, au sa kaya vakaidina vei kemudou, e na sega sara ni yali vua na kenai sau,” (Maciu 10:42).
Taro mo Taroga: O cei vei ratou na ono na itovo ni yalo ni dauveiqaravi dina e bolei au vakalevu duadua?
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn