-
Recent Posts
Recent Comments
Archives
Categories
Meta
Vosa Taumada
Na Vakabulabulataki Tale ni Yalomu, Yagomu Kei na Nomu Bula
Na ivola oqo e volai me da wasea kece kina na gone ni Viti e veiyasai vuravura, na veika veivakurabuitaki me baleta na dra talei i Jisu, ka sa cakacaka mana tiko e na nodra bula na tamata.
Au gadreva me’u vakauqeti kemuni mo ni wasea vei ira na wekamuni kei ira na nomuni tokani, me ra vakaivotavota talega e na veika yaga eda rawa ni vulica kina, me da kunea kina na Nona loloma kei na Nona veisereki na noda Kalou.
E koto qori e ra na link ni website oqo, ka ko ni rawa ni vakauta vei ira na nomuni tokani kei ira na wekamuni:
http://kaukauwavuni.com
E cabori e na loloma na ivola oqo ki vua na Lami Talei ni Kalou, o Koya ka a dave na Nona dra me vueti kina na bula druka ni tamata. Kevaka e a sega na dave ni Nona dra, ke da sa yali tawamudu tu na tamata.
Me vakalougatataki kemuni na Tamada mai cake e na nomuni wilika ka sarava na veika cecere e sa mai vakayacora na Luvena e na kauveilatai, me da vakabulai kina na kai vuravura!
I. Q. Varea
Malevani 2012
————————————————-
TABLE OF CONTENTS
LEWE NI IVOLA
3. Na Dra ni Vakacabo iSoro e na Veiyalayalati Makawa
5. Na Dra ni Veiyalayalati Vou
6. Na Kaukauwa E Na Bai ni Dra
8. Na Veivinakati E Na Vuku Ni Dra
9. Na Veisau Ka Yaco E Na Vuku Ni Dra
10.Na Dra Sa iWali ni Leqa, Mavoa Kei na Tauvi Mate
11.Na Veisereki e na Vuku ni Dra
13. Na Kaukauwa ni Dra Edaidai
Yaloyalo Yavala – Jesus Movie in Fijian
—————————————
Ni qai sikova talega na websites oqo:
Na iNaki Vuni E 5 Ni Nomu Bula
Ellen G White – E Parofita Dina Beka?
Wase 1 – NA IBALEBALE NI DRA
“Io, kevaka eda sa veivinakati kei na Kalou e na vuku ni nona mate na Luvena, ni da sa veimecaki, ena qai rawarawa cake, ni da sa veivinakati tu, me da vakabulai tiko e na vuku ni nona bula.” — Roma 5:10
Na iyaloyalo yavala, na Passion of the Christ, e sa saravi ka veitalanoataki vakalevu e veiyasa ivuravura. E sa vu ni nodra vakananuma e udolu vakaudolu na tamata, na rarawa levu e sotava ko Jisu, e na dave ni Nona dra e na Nona mate e na kauveilatai. Ia, e vuqa era se sega ni kila vinaka sara na bibi ni dra e a vakadavea. Era sa rairai kila tu beka vakatikina ni a mate ko Jisu e na vukudra, ia e se sega ni curuma sara na uto ni nodra vakanananu na bibi kei na titobu ni loloma talei oqo.
Na kena kilai vinaka na ibalebale ni Nona mate kei na vakadavei ni Nona dra, e sega ni baleta ga me isau ni noda lomatarotaro, se me ka ni ivolatukutuku ni veika e a yaco e na dua na gauna. Na revurevu ni mate kei na tucake tale nei Jisu, e dodo yawa mai e na dela ni veitaba yabaki, ka yacovi keda mai na bula tu e daidai.
E levu vei keda, eda se bera ni kila, na kena rawa ni vakayagataki na dra iJisu ki na veitiki kece sara ni noda bula – o ya ni rawa ni veivakabulai, veitaqomaki, ka veisereki vei keda, ka vakakina vei ira eda lomana. E vakatarai keda na Nona dra, me da kunea na galala, na kaukauwa kei na veisereki, e na veisala eda se sega ni bau nanuma eliu. Ni da vakayagataka na dina ni dra ki na noda bula, eda na qai kunea kina na taucoko ni bula kei na kaukauwa e solia vei keda ko Jisu.
TOLU NA IVAKAMACALA NI DRA
E na noqu a vunau tiko e na dua na bogi e na dua na valenilotu mai Phoenix, e a qai vakaraitaki vei au e dua na raivotu me baleta na kaukauwa levu ni Kalou. E a dolava na mataqu vakayalo na Turaga, ka’u raica ni vaka e dave mai me vaka na dobui e na loma ni macawa na kaukauwa levu oqo. Au a rai basikata na doka ni valenilotu, ka vaka e kovuta tu na lomalagi e dua na kabu damudamu.
E vaka e curuma tu na valenilotu o ya e dua na livaliva se kaukauwa vuni, ka dua na ka au se vakila vakavica ga e liu, se mai na gauna o ya me yacova mai nikua. Au a raica e dua na agilosi ni uqeti ira tiko e so, e na ivavakoso o ya, ka vaka me taviraka tiko na ibe ni valenilotu, me caramaka tiko na sala ni kena vakarau ciqomi na Vosa mai vua na Kalou.
Au a qai taroga vua na Turaga, se cava na ibalebale ni veika au raica tiko – na kabu damudamu kei na agilosi e veivakarautaki tiko. E a qai kaya vei au ni oqo, e vakaibalebale tiko ki na kena veivakasavasavataki kei na veivakatabui na dra ni Lami ni Kalou.
E qai vakaraitaka talega vei au na Turaga e dua na ka, e vaka e dua na Iloilo levu, ka basika vakasauri e na lalaga ni valenilotu. E vaka beka e dua na “screen” levu ni yaloyalo yavala, ka sa tekivu laurai kina e so na veika vakadomobula ka veivakurabuitaki. E na veika oqo, e qai tekivu vakaraitaka kina vei au na Kalou, e tolu na ivakamacala ni dra nei Luvena, na Lami talei ni Kalou, kei na isoro e a cakava e na vukuda mai Kalivari.
NA IVAKAMACALA VAKAIVOLATUKUTUKU
Na imatai ni vakamacala ni dra ni Lami, e ka vakaivolatukutuku. Na ivakamacala oqo e baleta tiko na tabagauna ni 2,000 na yabaki sa oti, e na gauna ka bula kina e vuravura ko Jisu, ka sotava kina na beci, na mavoa, kei na dave ni dra. Na tabagauna lekaleka o ya, e sa dua na tabagauna bibi duadua e na ivolatukutuku kei vuravura. E na nona a colata na ivalavala ca ni tamata kece mai Kalivari – vei ira mai na ivakatekivu, me yacovi ira e na ivakataotioti – e a solia kina vei keda na tamata na galala me da sema tale kina vua na Dauveibuli. E a solia vei keda na iloloma ni galala oqo, me da volekati Koya yani kina e na dua na veitokani veilomani, me vaka e a sa nakita oti tu mai liu.
NA IVAKAMACALA KA KOVUTA NA VEIGAUNA KECE
A ikarua, na vakararawataki nei Jisu, e ivakamacala ka kovuta na veitabagauna kece. E kaya na iVola Tabu, ni “Sai koyakoya tikoga ko Jisu Karisito, e na siga so oti, kei na siga edaidai, kei na veisiga emuri” (Iperiu 13:8). Na Vosa ni Kalou, e tukuni Jisu Karisito talega me “Lami sa vakamatei mai nai vakatekivu kei vuravura” (Vakatakila 13:8). E a navuca na vakararawataki nei Jisu na Kalou, me kovuta na veitabagauna kece, ka sa kilai ni sa vakacavari talega e na vuku ni veitabagauna kece. Sa veirauti sara na dra i Jisu, ka sa dodo mai vei keda kece na tamata e veitabagauna taucoko, na veivosoti ni Kalou.
NA IVAKAMACALA NI “IA TIKOGA”
Katolu, e tiko talega na ivakamacala ni dra, o koya e kaya ni ia tikoga na kena cakacaka. Na dra nei Jisu, e ia tikoga na kena veivakabulai e na vukudra o ira era sa vakabauti Koya; e se rawa ni vakayagataki – ka dodonu me vakayagataki – ki na nodra bula na tamata vakabauta e vuravura raraba.
Na cakacaka ni veivakabulai oqo ni dra, e dodonu me ka eda vakadinadinataka na kena kaukauwa. E dua vei ira na ka e kaya vei au na Kalou, e na vuqa na itukutuku e vakatakila vei au, o ya, me’u “Nanuma na dra!” E dodonu me da nanuma na vu ni kena a dave na dra i Jisu. O keda, eda sa tamata vueti ni Kalou, ka dodonu me da dau kacivaka ka vakatusa na isoro savasava nei Jisu kei na nona dra, o koya ka a dave me savai keda mai na noda ivalavala ca kei na lecaika.
Na ivakaro me da dau vakananuma tikoga na Nona mate kei na dave ni Nona dra, e a solia vei keda ko Jisu e na iotioti ni vakayakavi e a kana vata kina kei ratou na Nona tisaipeli. Oqo e dua na itovo ka sega ni dodonu me da calata se taura vakamamada. E sega ni dodonu me da vakawaletaka na dra i Jisu. E ka mareqeti vua na Kalou, ki vei keda talega. Kevaka e sega na dra, ke sega ni dua vei keda e veitokani rawa vata kei na Tamada vakalomalagi, se me da bula qaqa mai na veitemaki, na ivalavala ca, ka vakakina mai vua na keda meca. E vuku ni dra i Jisu, eda sa semati rawa kina vua na Tamada vakalomalagi, ka soli kina vei keda na kaukauwa me da qaqa mai na veika oqo.
Na kaukauwa ni veivakabulai ni dra ka ia tikoga, e i ulutaga ka vakabibitaki tiko e na kena volai na ivola oqo.
NA ISOLISOLI NI DRA
Na dra i Jisu Karisito e sa dua na vure damudamu ka sega walega ni drodro takosova na veitabayabaki se veitabatamata, ia e drodro takosova talega na veikawatamata kei na veitovo duidui. E vorolaka na bai kecega ka wasei keda tu na tamata. E rawa ni vakawaicalataka na yalo kaukauwa, yalo ni veivakamatei kei na yalo e sinai e na cudru. E tarai ira e kavoro tu na nodra bula kei ira era kunea na mavoa ni yalo. E kauta mai na inuinui, na veisavai, na veivakabulai kei na veisereki.
E na dra i Jisu, eda taukena rawa kina na veisolisoli veivakurabuitaki oqo, ka da na raica e na ivola oqo:
• Eda kunea na bokoci (vosoti) ni noda ivalavala ca (Maciu 26:28).
• Eda savai mai na noda ivalavala ca (Vakatakila 1:5).
• Eda sa rawata na bula sa voli (Efeso 1:7).
• Eda sa vakadonui, ka sega ni beitaki, e mata ni Kalou (Roma 5:9).
• Eda sa kau voleka mai vua na Kalou (Efeso 2:13).
• Eda sa kunea na veivinakati mai vua na Kalou (Kolosa 1:20).
• E sa vui na noda lewa-eloma (Iperiu 9:14).
• Eda sa vakasavasavataki ka vakatabui me nona na Kalou (Iperiu 13:12).
• Eda kunea na doudou me da toro voleka vua na Kalou, me da kerea Nona veivuke (Iperiu 10:19).
• Eda kunea na veivakasavasavataki e veigauna kece
( 1 Joni 1:7).
• Eda rawa ni vakadruka na meca (Vakatakila 12:11).
RAIVOTU NI KAUVEILATAI
E na noqu a masumasu tiko e na dua na siga, au a qai raica na raivotu me baleta na siga ka a mate kina ko Jisu. E kavoro sara ga na utoqu e na veika au raica. Au a raica na nodra sa vakota na ligana ki na kau, ka ra tukia kina na ivako lelevu. Au a raica na kena sa dave ka tiri sobu na Nona dra.
E sega ni dave walega mai ligana, ia e dave talega mai na yagona kece. E a sa warolaki tu vakaca ko Jisu, ka’u sa gadreva dina me’u lako vua ka vukei Koya.
Ko ira na tamata ka ra vakararawataki Koya tiko oqo, era sa vosavosacataki Koya, ka vosabecitaki Koya talega. Ia, e a qai coba sara vei ira na mata i Jisu, ka ra qai veilutuyaki tani mai Vua e na rere. Ia, ni dede vakalailai, era sa tomana tale na nodra vakarautaki Jisu me rube e na kauveilatai. Au a qai raica nodra sa laveti Koya me vakaduri cake e na kauveilatai. Sa dua na ka vakaloloma e na noqu raica, ka sa drodro vakayauyau tu na wai ni mataqu e na levu ni noqu rarawa.
Ia, au a qai raica tale e dua na ka veivakurabuitaki: e udolu vakaudolu na agilosi, era sa tekivu siro sobu mai vakayadudua. Era sega ni laurai mai vei ira na soqo tu e kea, ia au raici ira vinaka tu. Era sa qai tekivu tawana na dra kece nei Jisu ka tiri mai, e loma ni tavaya lalai era kauta voli mai, ka ra sa qai kauta cake tale ki lomalagi.
Sa dua na ka na nodra tagi na agilosi, e na nodra sa kauta lesu tiko na dra nei Jisu. Na iyau talei ka ra kauta tiko o ya, e vakaibalebaletaka tiko na isoro vakaitamera ka sa cakava ko Jisu. E na noqu raivotu tiko e na rere, e sa biti au vakalevu na tagi, ka vakavuna na kena sa lai seyavu yani kina na veika au a raica tiko. Au sa vakadrukai e na isau vakaitamera ka mai sauma ko Jisu e na vukumu kei na vukuqu.
Sa qai tekivu tukuna vei au na Kalou ni gadrevi au me’u vola e dua na ivola me baleta na dra ni Lami ni Kalou. E a vakaraitaka vei au e na raivotu, na veika ka vakavotukanataka na veika e kaya Nona Vosa me baleta na kaukauwa ni dra. Ka sa tekivu vakavulici au talega e na ibalebale ni vakasavasavataki, maroroi, ka sereki e na dra talei nei Jisu ka a dave mai Kalivari.
E a buebue tu na lomaqu e na Nona sa tuberi au na Turaga me’u volavola ka veivosaki kei ira na tamata me baleta na dra talei ni Lami ni Kalou. E na vuqa na raivotu au raica, kei na veika e vakatakilai vakayalo vei au, au sa tekivu raica kina ni sa gadrevi sara ga, ka sega ni rawa ni qai vakasukai, na dave ni dra i Jisu. E dua na vu bibi ni kena gadrevi, ka sega ni rawa ni vakasukai, o ya e baleta ni noda bula e dodonu me voli, ka “Ni sa kena bula ni yago na dra” (Vunau ni Soro 17:11). Eda na raica na ivakamacala ni dra ni bula e na wase ka tarava.
Ni qai sikova talega na website oqo:
http://kaukauwavuni.com/dranilami/
Back to Table of Contents
Wase 2 – SA BULA NI YAGO NA DRA
“Ni sa kena bula ni yago na dra.” – Vunau ni Soro 17:11
Na dra ka drodro e noda veisala ni dra, sai koya na ka e vauci keda me da tautauvata kece na tamata. E na dra ga, e rawa kina me da bula vakayago na tamata.
E na yabaki 1628, e a tabaka kina e dua na ivola na vuniwai ka kena dau ni vakadidiketaki ni yago, ko Dr William Harvey, ka yaca ni ivola na “On The Circulation of the Blood” (Na Drodro ni Dra). E a vakatura kina na turaga oqo, ni sa tiko ga e na dra na bula. Na kena vakadidiketaki ka vulici na drodro ni dra e yagoda, e sa rairai ka ni vuli bibi duadua me vulica na tamata e na ikatinikavitu ni senitiuri. Na vuli oqo e a gadrevi vakabibi, me da kila kina vakavinaka na cakacaka ni gacagaca yadua, ka vakakina na kena qaravi na mate ni yago.
Ia, na dina bibi oqo, ni sa vakatau e na dra, na bula ni veitiki ni yago kece, e a sa volai tu e na iVola Tabu e na vica na udolu na yabaki eliu. E a kaya na Kalou vei Noa e na Veiyalayalati Makawa,
“A ka bula kecega sa lako rawa sa na kemudou kakana; me vaka na kau drokadroka, ka’u sa solia vei kemudou na ka kecega: ia na lewena ga sa tiko kina na vu ni bula, io na kena dra, mo dou kakua ni kania. Ia ka’u na taroga vakaidina na nomudou dra na vu ni nomudou bula; au na taroga kina na manumanu kecega, kei na liga ni tamata; ia au na taroga na mate ni tamata yadua mai vua na tamata kadua: ko koya sa vakadavea na dra ni tamata, ena vakadavea talega na nona dra ko ira na tamata: ni sa bulia na tamata na Kalou me sai tovo vata kaya.” (Vakatekivu 9:3-6)
NA IVAKAMACALA KEI NA CAKACAKA NI DRA
Na veimataqali yaya lalai ni bulibuli ka ra tiki ni kena buli na dra, era cakacaka e na dua na sala ka se sega ni yacova na noda vakasama, dina ga ni sa rabailevu sara na noda kila ka e na gauna oqo. Na dra ni tamata kei na kena cakacaka e na yagoda, e sa dua na iulutaga ka sa rui vereverea, ka sa buli kina e dua taucoko na tabana ni vuli me vakatabakidua ga e na kena vulici.
Na wai veivakurabuitaki oqo, e drodro wavolita na yago taucoko, e na veiya-ruasagavulu-ka-tolu na sekodi. E sega ni cegu na kena cakacaka, ka drodro wavoli tiko e loma ni uto, sala ni dra lelevu, ka me curu talega e na veisala ni dra matailalai sara.
Na (icegu ni) bula, o koya na ka e se sega ni dua na tamata vuku (scientist) e se bau vakamacalataka rawa, se kila na kena cakacaka, e kaya na Kalou ni tiko e na dra ni lewe, ka na sega ni rawa ni dua na bula kevaka e sega na dra.
E na yagoda na tamata, e sinai kina na veimataqali yaya ni cakacaka lalai ni yago (tissues). Eda vakatokai ira me ra viciko, nave, uro, gacagaca, sui kei na lewe etc. Na veiyaya lalai ni yago oqo, era tautauvata kece e na dua na sala, o ya ni ra dui tu vakadua ga e na dua na vanua, era ka matailalai sara me ra sega ni laurai rawa e matada, e tabakidua ka qiqo talega na cakacaka era dui cakava.
Ia na dra, e sega ni tautauvata kei ira na veiyaya lalai oqo, ka ni sega ni tu vakadua, ia e drodrova na loma ni yago taucoko, ka kauta na kakana vei ira kece na veiyaya lalai ni yago ka ra cavuti koto e cake, me ra vakani kina, ka qai soqona talega na nodra benu, me kauta tani yani.
Na tamata yadua, e tiko e yagona e 10 na paidi na dra. Oqo e rauta ni 7 na pasede ni bibi ni yagona e dua. Na dra, e buli mai na lewe ni sui (marrow), ka cowiritaki ka vakasavasavataki koya tikoga vakai koya, me vakavica na drau e na dua na siga. E drodrova na yago taucoko ni pamutaki mai na uto, ka qai ceguvi e na cagi ni bula mai na yatevuso (lungs). Na dra, e veivotayaka na kakana kei na cagi ni bula, ka vaka kina na veimataqali yaya ni cakacaka lalai (hormones), kei na vuqa tale na ka, kivei ira kece na veitiki ni gacagaca ni yago, ka qai sosoqona na nodra dui benu kei na cagi ca, me kauta laivi yani. Na sotia lalai ni yago ka ra bini tu e na noda dra, era vakasasataka ka ra vakarusa na veimataqali yamata ni mate-ni-yago era dau kabakoro mai.
Eda raica rawa e ke, ni solia vei keda na kaukauwa, na dra. E vakatara na tubu me yaco. E isasabai ni yago. E valuta na mate veitauvi kei na mate ni gacagaca. E sa iyatu eliu ni sasabai mai na kabakoro ni manumanu lalai ni mate. E solia e dua na ituvatuva dei ni vorati ni veika kece e vakavu leqa ki na yago. E qarava e dua na itavi bibi ka yaga e na cakacaka ni kena vorata na yago na leqa kece mai taudaku, ka vukea na vakataudeitaki ni katakata ni yago. E na Ivakaraitaki tiko ni bula vinaka kei na bulabula ni yago.
Na kena soli na dra bulabula, e sa dua na solisoli ni loloma levu vei ira na tauvi mate. E rauta e tolusagavulu-karua na udolu na paidi dra, e vakayagataki e Amerika e na veisiga yadua ni dua na yabaki, E kaya na isoqosoqo ni Red Cross, ni na gadreva e dua na kai Amerika me soli vua na dra, e na veiya rua na sekodi kece. Na soli dra e gadrevi e na veisele, e na nodra qaravi na mavoa e na vakacalaka, ka vakakina vei ira era tauvi mate. E sega ni rawa na bula vinaka mai na dra matemate, ka sa vakabulai tiko e udolu vakaudolu na tamata e na veiyabaki e na vuku ni soli ni dra.
NA DRA E “UCIWAI NI BULA”
Na Kalou duadua ga e rawa ni bulia e dua na wai veivakurabuitaki me vaka na dra. Na veitabana ni vuli cecere kei ira na dauvakadidike, era se sega ni kila vinaka sara na veisala duidui ni kena cakacaka na dra, ia e sa matata tu vakasigalevu, ni na mudu na bula kevaka e sega na dra. E dua na kena i vakaraitaki oqo: kevaka e dua na viciko ni yago e sa sega ni cakacaka, e se rawa ga ni ra cakacaka na vo ni yago; ia, kevaka e sa sega ni cakacaka na dra, sa na mate na yago taucoko. E tiko e na dra e dua na ka, ka sega ni kilai vakavinaka rawa, o koya ka solia na bula ki na veitiki ni yago taucoko.
Na iVola tabu e vakatakila na bibi ni “uciwai ni bula” talei oqo, ka drodro tiko e na veisala ni dra e yagoda. E sa lesia ki na “wai ni bula” oqo na Kalou, e dua na itavi tabu, ka yaco kina na bula e na sala e so eda sega ni kila na tamata. E kaya Nona Vosa:
A ka oqo sa kenai lesilesi ka tawa mudu e na nomudou veitabatamata e na nomudoui tikotiko kecega, mo dou kakua ni kania e dua na uro se na dra. (Vunau ni Soro 3:17)
Ia mo ni raica vinaka mo ni kakua ni kania na dra: ni sa kena bula na dra; a sa tabu mo ni kania vata na kena bula kei na lewena. Mo ni kakua ni kania; mo ni livia ki na qele me vaka na wai. Mo ni kakua ni kania: me yacovi kemuni kina na ka vinaka, kei ira na luvemuni era sa muri kemuni, ni ko sa caka dodonu e na mata i Jiova. (Nai Vakarua 12:23 – 25)
NA KENA VAKACACANI NA DRA NI TAMATA
Na dra e ka mareqeti ka bibi ki na bula, ia na dra ka tu vei keda edaidai, e sega ni dra vata ka a solia taumada vei keda na Kalou. E na gauna ka a talaidredre kina na tamata vua na Kalou, e a qai vakatanitaki na nona bula, ka vakadukadukalitaki na nona dra. Na nona vakamacala e dua na turaga lotu kilai levu, e kaya,
“Na ivalavala ca nei Atama…..e kauta mai na ivalavala ca kei na mate ki na dra ni tamata. Ke a sega ni valavala ca ko Atama, ke a sega ni mate. Ia, mai na nona ivalavala ca, e a sureti “mate” kina, me curu mai ki na vuvale vakatamata. Sa qai yaco me ilesilesi ni yago na vuca, ka yaco me noda ilesilesi na tamata na mate.”
E dua tale na turaga dauvola ivola kilai levu, e duavata kei na vakadidike oqori, e kaya:
“Ni sa tu e na dra na BULA, me vaka e kaya na iVola Tabu, ka sa isau ni ivalavala ca na mate, e a vakaleqa na dra nei Atama na nona ivalavala ca, ka vakavuna kina me mate. Me vaka ni da vu kece na tamata mai vei Atama, na dra ni tamata kece e sa vakaivotavota talega e na ivalavala ca nei Atama, ka sa rawa ga ni vakasavasavataki kevaka e savai e na dra tawa cala, baleta na dra ga e rawa me ivoli ni bula.
NA IMATAI NI DAVE NI DRA
Eda dau nanuma tu beka ni a imatai ni vakadave dra e a yaco, o ya e na nona vakamatei Epeli ko Keni. Ia, e a dua tale na vakadave dra ka a yaco eliu, ka vakamatatataka vei keda na kena gadrevi na isoro dra me isau ni valavala ca kei na vakadave dra.
Na imatai ni kena a caka na vakadave dra, o ya mai na were ko Iteni, ni a vakamatea na manumanu na Kalou, me vakasuluma kina na luvawale ni tamata. Ni rau a talaidredre vua na Kalou ko Ivi kei Atama, ka rau saga me rau sa bula vakatikitiki mai Vua, e qai kaya na iVola Tabu, “A sa qai yadra na matadrau, a rau sa kila ni rau sa luvawale: a rau sa cula vata na drau ni lolo, ka cakava na nodrau liku” (Vakatekivu 3:7).
Ia, eda kila ni a sega ni ubia vinaka sara na yagodrau na isulu draunikau o ya, baleta ni kaya na iVola Tabu, “Ia na Kalou ko Jiova, sa cakava vei Atama kei na watina nai sulu kuli ni manumanu, a sa vakaisulutaki rau” (Vakatekivu 3:21).
E a basika mai vei na kuli ni manumanu o ya? E a gadrevi me vakamatei na manumanu, me rawa ni caka kina na isulu kuli ni manumanu me vakasulumi kina na nodrau luvawale ko Atama kei Ivi. Na vakadave dra oqo, e a sega ni baleta walega me rau ubi kina vakayago, ia e a nakiti me rau ubi talega kina vakayalo. Na liku draunikau, e na rairai rauta beka me ubi rau vakayago, ia e na sega ni veirauti me isau ni valavala ca, se me vakatara na tamata me veimaliwai tale kina kei na dua na Kalou tawa cala.
E na Vakatekivu 4:3-5, e na gauna e rau a kauta mai kina na nodrau imadrali na luvei Atama kei Ivi, ko Keni kei Epeli, me rau cabora vua na Kalou, eda raica ni a ciqoma na Kalou na imadrali manumanu, ka cata na imadrali vuata. Oqo e sega ni baleta ni cakacaka dokai cake na susu manumanu, mai na teitei. E rau cakacaka dokai ruarua oqori. Ia, kevaka me rau donu e mata ni Kalou ko Keni kei Epeli, e dodonu me vakasavasavataki na nodrau ivalavala ca, ka na rawa duadua ga qori e na dave ni dra.
E kaya na ivola vei ira na kai Iperiu, “Ni sa vakabauta sa vakacabora ko Epeli na isoro sa vinaka vua na Kalou ka ca na nei Keni, ka sa rawata kina na ivakadinadina ni sa yalododonu, ni sa vakatakila na Kalou ni sa vinakata na nonai madrali” (Iperiu 11:4). E na vosa ka sega ni balebale rua, e kaya vakamatata na iVola Tabu, “Ia kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci nai valavala ca” (Iperiu 9:22).
Me tekivu mai na gauna ni nodrau talaidredre ko Atama kei Ivi, e sa gadrevi na imadrali mate me isau ni ivalavala ca ni tamata, me rawa ni saumi kina na dinau ni valavala ca ni tamata, ka me rawa ni veitokani tale kina na tamata vata kei na Kalou tawa cala. E a gadrevi na dra tawa cala me vakacabori e na vuku ni valavala ca ni tamata – e ke, e vakaibalebaletaki tiko ki na dra ni manumanu. Ia, na imadrali oqo, e a sega ni iwali tudei ni valavala ca. E raitayaloyalotaki tikoga kina na imadrali dina duadua, o ya ko Jisu Karisito – e dua ka sega nona ivalavala ca – me mai vakacabori e na vuku ni valavala ca kei vuravura.
NA IMATAI NI LABA
E tasereki tale tiko vei keda na veika talei me baleta na dra, e na noda wilika na italanoa ni keda itekitekivu na tamata. Baleta ni sa ka tabu na dra, e sa na laurai me ka bibi dina na kena vakadavei vakatawadodonu. E ka ni rarawa ni a vakavotukanataki na vakadave dra vakaoqo, ni a se sega ni dede na noda bula vakatamata e vuravura. E a kani Keni na cudru e na gauna e sega ni ciqomi kina na nona imadrali vuata. Dina ga ni a vakasalataki Keni na Kalou ni na rawa ni vakavuna na ivalavala ca na nona cudru, e a vakanadakuya na ivakasala oqori ko Keni, ka labati tacina e na nona yalo veiqati – o ya na imatai ni laba ka a vakayacori e vuravura.
E qai tarogi Keni na Kalou,
“A cava ko sa kitaka? A dra nei tacimu sa tagi vei au mai na qele: ia oqo, ko sa qai cudruvi e na vanua oqo, o koya sa gunuva na dra nei tacimu ko sa vakamatea.” (Vakatekivu 4:10-11)
Na italanoa oqo e vakamatatataka na kena bibi na dra ni tamata. Na laba kei na kena vakadavei na nona dra e dua, e sa cakacaka e rui vakadomobula ka vakarerevaki, ka ni gauna e dave kina na dra i Epeli, e a qai “tagi … mai na qele” vua na Kalou me kerea na tau ni lewa.
E a kaya vei Mosese na Turaga, e na gauna e solia kina vua na ivunau,
“Ia mo dou kakua ni vakadukadukalitaka na vanua dou sa tiko kina: ni sa vakadukadukalitaka na vanua na laba: a sa sega ni sorovaki rawa na vanua e na vuku ni dra ka vakadavea.” (Tiko Voli Mai na Lekutu 35:33).
Me vaka ni tiko na bula e na dra, na dra duadua ga e rawa ni sauma na kau laivi ni bula. E a kaya vei ira na Isireli na Kalou,
“Ni sa kena bula ni yago na dra: ia ka’u sa solia vei kemudou me sorovaka na yalomudou e na dela ni cabocabo-ni-soro: ia sa rawa mei soro na dra, ni sai koya na bula. Ni sa kena bula ni yago kecega na dra sa tu e na yagona: o koya ka’u sa kaya kina vei ira na Isireli, Mo dou kakua ni kania na dra ni dua na manumanu, ni sa kena bula ni yago kecega na dra sa tu e na manumanu kecega: ko ira kecega sa kania e na muduki tani” (Vunau ni Soro 17:11,14)..
E ka ni rarawa, ni tekivu mai na gauna nei Keni me yacova mai edaidai, era sa ia tu mai na tamata e na vakadave dra, ka ra vakarusai ira kina na tamata ka buli me ucuya na Kalou, ka ra sa guilecava ni ka mareqeti na bula, ka sega ni voli rawarawa. Ko Maika, na parofita mai na Veiyalayalti Makawa, e vakamacalataka na itutu veilecayaki ni bula vakatamata, e na nona kaya:
“Sa yali sara mai na vanua na tamata yalololoma: ia na tamata yalododonu sa sega ga vei ira na tamata: o ira kece era lawavaka ga na dra; era dui vakasava na wekana ki na lawa. Me ra qacoya sara ki na ligadra ruarua na nodra caka ca. Sa taroga ko koya sa turaga, kei koya talega na turaga ni lewa, na kedraui sau; ia ko koya sa turaga levu cake sa tukuna sara na gagadre ca ni yalona, ka ra sa bukia vata vakakina. O koya sa uasivi sara vei ira e na vinaka, sa vaka ga na soni: o koya sa yalododonu sara vei ira, sa bai wa vakavotona.” (Maika 7:2-4).
E sa bale tu na bula ni tamata. E dina beka ni wiliwili levu ni tamata, era sega ni daulaba, ia eda sa vakaraitaka kece na noda bula bale, ni da sa calata kece na isausau. Eda sa ivalavala ca kece, e na veisala duidui. E sega ni dua vei keda e bulataka na bula savasava vakaoti. Veitalia mada ga ke da dau yalovinaka, se da dauloloma, ia e se tiko ga na veigauna eda dau lomadredre se veiqati kina. Ka kena ikuri, ni laurai vakamatata talega na kena sa bale tu na vuravura oqo, e na levu ni dredre kei na rarawa era sotava tu na tamata. E sa sega ni dua na ka e dodonu e na noda bula yadua, ka vakakina e na vuku ni vuravura raraba.
Sa sega walega ni beci na bula ni tamata e matadra e lewe vuqa, ia e sa vakatanitaki talega na noda raica kei na noda kila na veika e tabu me baleta na dra. Na dra e ceuraka cake mai na veika duidui ena vakasama ni tamata: e rawa ni vakavuna na vakasisila se na gagadre. E vuqa e tuburi ira na rere kei na taqaya ni ra raica na dra, ka so e dreta na yalodra ka ra taleitaka na irairai ni dra kei na vakatakilakila e vuqa ni dra.
E vuqa era tovolea me ra vakilakila na vuna e rui veidreti kina na kaukauwa vuni ni dra. Ko ira na daubuli yaloyalo yavala e Hollywood, era kila vinaka na kaukauwa vuni ni dra kei na kena veidreti na vakadave dra. Ko ira na dau vakadraunikau kei ira na vakaluveniwai talega, era dau vakayagataka na dra me itakele ni nodra qarava na nodra lotu lasulasu. Na veika oqo e veidreti ki na yalodra na tamata tawalotu. Na kena dina oqo: ni o Setani e kila dei tu na veika e vakatabui me baleta na dra, ka dau vakauqeta na yalo ni tamata me vakayagataka vakatani me vakayacora kina na nona inaki ca.
E na gauna e a bale kina na tamata, e a tubu me levu sara na ca kei na vakadave dra e vuravura. A qai vakavuna me vakarusa na Kalou na tamata era bula e vuravura – me qai vakavo ga ko Noa kei ratou na nona matavuvale, o ratou ka raica na Kalou ni ratou yalododonu e Matana. E kaya na iVola Tabu,
A sa raica ko Jiova ni sa ka levu nai valavala ca ni tamata e vuravura, io sa ca walega e na veisiga kecega nai naki kecega ni lomana. A sa veivutuni ko Jiova ni sa bulia na tamata e vuravura, a sa rarawa kina na lomana. (Vakatekivu 6:5-6)
NA VALUTI NI YALOYALO VAKALOU
E na veivakaro ka a solia vei Noa na Kalou ni sa oti na waluvu levu, eda kila cake kina vakavinaka na ivakamacala me baleta na tabu ni dra kei na vuna e sa rui mareqeti kina. E na i Vakatekivu 9:6, e a vakamacalataka kina na Kalou vei Noa kei ratou na lewe ni nona matavuvale, ni sa ka tabu ka sega nai sau e rawa ni volia, na bula kei na dra ni tamata, baleta ni da sa buli na tamata e na iyaloyalo vakalou: “Ko koya sa vakadavea na dra ni tamata, e na vakadavea talega na nona dra ko ira na tamata: ni sa bulia na tamata na Kalou me sai tovo vata kaya.” Na nodra bula mada ga na tamata tawalotu, e ka tabu e Mata ni Kalou, baleta ni da a buli kece e na iyaloyalo vakalou, ka ra na tarogi kece ko ira era vakarusa na bula.
E GADREVI NA VEIVAKAMEAUTAKI
Na cava na nomu nanuma: e rau a kila beka ko Atama kei Ivi, ni na vakavuna na i tekivu ni vakadave dra e vuravura na nodrau talaidredre vua na Kalou? E sega sega sara, ia oqori na ka e a yaco e na nodrau vakanadakui Koya kei na Nona ivakaro. Eda sa curuma mai e udolu na veiyabaki ni vakadave dra mai na veivaluvaluti, kei na nodra labati e vuqa na kawatamata, me baleta ga na imatai ni talaidredre o ya. E sega walega ni vu ni leqa na vakadave dra; ia na noda talaidredre ga vua na Kalou, e vu levu ni noda leqa, ka dodonu me vakameautaki. Me vaka e a kaya vei keda ko Jisu,
Dou sa rogoca ni sa kainaki vei ira eliu, Mo kakua ni laba; ia ko koya e na laba, ena cudruvi koya na mataveilewai; ia koi au, ka’u sa kaya vei kemudou, O koya yadua sa cudru walega vua na wekana, e na cudruvi koya na mataveilewai levu: ia ko koya e na rurulialiataki koya, e na cudruvi e na bukawaqa mai eli. (Maciu 5:21-22).
Na ivalavala ca taucoko, ka wili kina na laba, e na tini e na mate vakayalo, ka na rawa ga ni vakameautaki e na imadrali dra. E levu na kena ivoli, ka sa gadrevi me saumi. E dodonu me vakameautaki na ivalavala ca. Na vakadave dra e sa dodonu me saumi talega e na dra. E na veiudolu na yabaki sa sivi, e a kilai vakamatata tu na veika oqo e na parofisai kei na vakacabo isoro ni Veiyalayalati Makawa. Na vakacabo isoro oqo e a sala ni Nona vakaraitaka vei keda na Kalou, na veika e na vakayacora na dave ni dra nei Jisu, me vakaduavatataki keda kina vua na Kalou, ka me solia talega kina vei keda na bula tawamudu.
Ni qai sikova talega na website oqo:
http://kaukauwavuni.com/dranilami/
Back to Table of Contents
Wase 3 – NA VAKACABO ISORO E NA VEIYALAYALATI MAKAWA
“Kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci nai valavala ca”. (Iperiu 9:22).
Na kena gadrevi na dave ni dra me yaco kina na veivakaduavatataki kei na Kalou, e uto sara ga ni itukutuku ni veivakabulai ni lotu vaKarisito. Me tekivu sara mai na italanoa ni veibuli e na Vakatekivu, me yacova yani na raivotu ni Vakatakila, na iulutaga oqo e basika cake tikoga mai e na veivanua e vuqa kei na veisala duidui.
E na vuqa na iVola Tabu e daidai, e tabaki e na iqi damudamu na vosa kece nei Jisu. Ia, e sa dau cauraki wasoma, ni iVola Tabu taucoko, e tabaki tu e na iqi damudamu – na damudamu ni dra. Oqo e baleta tiko ni dua “na ibuki damudamu” e bukia vata kece na iVola Tabu, me vakatekivu mai na kuli ni manumanu ka a vakamatea na Kalou me cakava kina na nodrau isulu ko Atama kei Ivi, me yacova sara na ivakamacala kei Koya e vodoka na ose vulavula e na Vakatakila. E vakatokai Koya na iVola Tabu me ko “Dodonu ka Dina”, ka kaya talega ni, “Sa vakaisulu e na isulu sa kureitaki kina na dra; a sa vakatokai na yacana Na Vosa ni Kalou.” (Vakatakila 19:11,13).
E rauta ni vica na drau na levu ni vanua e cavuti kina na vosa oqo, na “dra”, e na Veiyalayalati Makawa, ka rauta ni dua ga na drau na kena vakayagataki e na ivakamacala ni vakacabo isoro. Na vakacabo isoro oqo, era iyaloyalo kece tiko ni isoro cecere duadua ni Karisito tawa cala, kei na veivakaduavatataki vua na Kalou e na dave ni Nona dra. Na vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa, e a gadrevi me dau caka e veisiga, se veiyabaki, ka caka e na vuku ni vuqa na ka duidui, ia na Nona dra duadua ga na Karisito, e rawa ni sauma na isau ni valavala ca ni vuravura raraba, ka yaco vakadua ga.
Na nodra dau vakacabo isoro na Isireli mai na gauna sara ni Lako Yani, ka curuma mai na vo ni Veiyalayalati Makawa, e vutuniyau tu e na veika vakaibalebale. Na icakacaka kece ni vakacabo isoro oqo, e a vakamacalataki sara vakamatailalai e na veivakaro ka a solia na Turaga vei Mosese mai na ulunivanua ko Sainiai. E sega walega ni cauraka na itukutuku matata, ni dodonu me saumi na isau ni valavala ca, ia e tukuna talega ni dra duadua ga e rawa ni sauma na isau ni valavala ca. Oqo, e vakarautaki keda me da kila kina na isoro nei Karisito.
NA ISAU NI NODA IVALAVALA CA
E na veivakaro vakaLivai me baleta na kena vakayacori na vakacabo isoro, e vakabibitaki kina na dra. Kevaka me ra vakamuria vakamatailalai sara na tamata na ivakaro ni Kalou, era na kauta mai me nodra imadrali na manumanu mai na nodra qele ni sipi se bulumakau, ka sega me ra la’ki volia tani mai. Ia, ni toso tiko na gauna, ka sa toro sobu na ivakarau ni nodra qaravi Kalou na tamata, ka ra sa vakawaletaka na veika e dodonu me ra cakava, era sa tekivu voli manumanu na Isireli mai vei ira na dauvolivolitaki e lomanibai ni vale-ni-soro. (Dua na kena ivakaraitaki e na Marika 11:15).
Ia, mai na ivakatekivu, e a vakarota na Kalou me ra kauta ga mai na manumanu bulabula duadua ka ra sa taukena oti tu. Oqori e vakadeitaka tiko na kena bibi na isau me saumi kina na nodra ivalavala ca.
E daidai, e vuqa ka ra raica na lewe ni manumanu mate ni sa tawai pakete tu e na kena sitoa, era dau nanuma ni ka duka ka beci na cakacaka ni vakacabo isoro ka vakamatei kina na manumanu. E so era sa bau vakatoka sara na cakacaka ni vakacabo isoro, me lotu ni vakamate manumanu. Taumada, e dodonu me da kua ni guilecava ni ko ira na Isireli era a bula e na dua na itovo ni bula ni susu manumanu, ka sa nodra itovo tudei me ra vakamate manumanu me kedra kakana. Ia, na vuna bibi duadua ni Nona solia vei ira na Kalou na itovo ni vakacabora na manumanu era susuga, o ya me ra kila kina ni sa ka levu sara na isau ni valavala ca, ka sa dodonu me ra sauma. Ko ira ka ra kauta mai na imadrali vua na bete, e gadrevi me ra ciqoma na dina oqo, ni tiko na isau me ra sauma e na vuku ni nodra ivalavala ca, ka na sega ni dua e rawa ni curu vakaveitalia ki na Nona serau na Kalou yalosavasava kevaka e sega ni sauma taumada na isau ni nona ivalavala ca.
E a caka na vakacabo isoro e na loma ni bai ni vale-ni-soro, ka qai toki ki loma ni vale-ni-soro, ni sa oti na kena vakacabori kei na vakatusai ni ivalavala ca. E na sala oqo, na dina vakayalo ni kena bibi na vakacabo isoro, e nakiti me veilauti ki na yalodra na tamata. E kena inaki me ra kila vakamatata sara ni sa gadrevi na dra me yaco kina na veivakadonui kei na veibuluti.
- NA IBALEBALE NI VEIBULUTI
Na vosa vakaIperiu ka vakayagataki vakawasoma duadua e na Veiyalayalati Makawa me tukuni kina na veibuluti, o ya na kaphar. E dau vakayagataki na vosa oqo me kena ibalebale “me ubia”. Na veibuluti e nakiti me vakamacalataka na noda sa sema tale kina vua na Kalou, ka da sa “duavata” kei Koya. Na imadrali dra e sa iubi ni valavala ca, ka me kua ni qai vakalatilatitaka na noda veimaliwai kei na Kalou na ivalavala ca o ya.
NA IMADRALI KA VAKAROTA NA KALOU
E na cakacaka ni vakacabo isoro vakaLivai, e so na imadrali e sa vakarota tu na Kalou. E wili e ke na imadrali manumanu yava iva me isoro kama (Burnt Offering), na imadrali ni cala vakacalaka e na mata ni Kalou (Sin Offering), na imadrali ni cala vakacalaka vua e dua e na yalayala se bubului lasu (Trespass Offering), kei na imadrali ni veivinakati (Peace Offering). Na kena iotioti ka cavuti e cake, e qai wase tale vakatolu: na imadrali ni vakavinavinaka, na imadrali ni yalayala, kei na i madrali ka cabo e na yalosoli (freewill offering). E a tiki ni cakacaka talega oqo na imadrali laukana, me vaka na madrai.
Me da sa dikeva mada vakalekaleka na veimadrali duidui, kei na ibalebale ni vakacabo isoro yadua oqo, ka ni ra vakatakila vei keda na Nona rai na Kalou e na vuku ni noda veimaliwai kei Koya, kei na Nona imadrali ni veibuluti na Lami ni Kalou e na vukuda.
NA ISORO KAMA (Burnt Offering)
Na imadrali ka dau cabori wasoma duadua, sa ikoya na isoro kama, ka tukuni vakamatailalai e na Vunau ni Soro Wase 1 kei na Wase 6:8-13. E a dau vakacabori e veisiga, e na mataka kei na yakavi, ka so na siga, e dau caka vakatolu se sivia e na loma ni dua na siga. Na Zondervan Pictorial Dictionary e vakamacalataka vakaoqo: “ Na inaki ni isoro kama, o ya na veivakayalovinakataki, ka sala vata kei na nanuma oqo, na nona cabora na nona bula e dua me vakatabui ki na Nona cakacaka na Kalou. Oqo sa vakacabo isoro tudei ni dua na kai Isireli e na nona veimaliwai dodonu kei na Kalou.” Na New Unger’s Bible Dictionary e kaya vakaoqo: “Na cakacaka oqo e raitayaloyalotaka na Nona cabori Koya na Karisito me imadrali savasava ki vua na Kalou, e na Nona vakayacora na inaki vaKalou e na yalomarau, me yacova sara na mate.”
Na vakacabo isoro oqo e gadrevi kina e dua na manumanu tagane gone, ka kau mai na qele ni manumanu nei koya e cabora na isoro – o ya na bulumakau, sipi tagane, luve ni sipi, se me – ka sega ni dua na duka e yagona. Ia, e soli talega na galala vei ira ka ra sega ni tu vinaka vakailavo, me ra cabora na manumanu vuka, ka sega ni ra vakasaurarataki me ra kauta mai na manumanu yava iva.
Na isoro kama e duidui mai vei ira tale na kena vo, baleta ni vakamai vakadua sara, ka vakatakilakilataka tiko na nona sa vakatabui taucoko kei na nona soro vakadua vua na Kalou na tamata se ivavakoso ka vakacabo isoro. O ya na vuna e dau vakatokai kina me “isoro kama kece”. O koya ka kauta mai na imadrali manumanu, e cabora vua na bete e mata ni vale ni veitavaki, (ka qai toki ki vale-ni-soro). Ni caka na cakacaka oqo, e tabaka ko koya e vakacabo isoro, na ligana ruarua e na ulu ni manumanu, me ivakatakilakila ni sa talaca na nona ivalavala ca kece ki vua na manumanu, o koya me sa kena isosomi.
E sa qai taura na isele o koya oqo, ka vakamatea na manumanu. E sa na qai kureitaka na dra o koya na bete e dela ni cabocabo ni soro. Ni oti o ya, e sa qai cebecebeta na lewe ni manumanu o koya e vakacabo isoro tiko, ka solia vua na bete me vakama. (Vunau ni Soro 1:3-9).
NA ISORO NI CALA VAKACALAKA E MATA NI KALOU (Sin Offering)
E vakamacalataki na isoro oqo e na Vunau ni Soro 4:1-35, kei na 6:24-30. E dau cabori na isoro vakaoqo mai vua e dua e cala vakacalaka, ka sega ni kila ni ka e vakayacora e ivalavala ca. E vakakina talega vua e dua ka ivalavala ca ka sega ni nakita se nakita taumada. E imadrali nodra na Iperiu ka vakabibitaki duadua kina na veivakayalovinakataki kei na veivakaduavatataki kei na Kalou. Na kena cabori na imadrali oqo e tukuna tiko na titobu ni veivutuni e na vuku ikoya ka vakacabo isoro tiko.
Ni cabo na isoro ni cala vakaoqo e na vukuna e dua na bete se na ivavakoso taucoko, e qai dau kauta na bete na dra ni imadrali bulumakau gone ki na loqi tabu, ka kureitaka vakavitu na dra e mata ni ilati ni vale tabu. E so na dra e qai boroya na bete e na icabocabo ni kau boi vinaka e na mata ni vale ni veitavaki. Sa qai sova na vo ni dra ki na vu ni cabocabo-ni-soro kama.
Ia, kevaka e cabo na isoro oqo e na vukuna e dua tale, ka sega ni vukuna na bete, na dra ni madrali me yalewa (female goat), e dau boroya na bete e na ileu se tutu balavu ni cabocabo-ni-soro kama (horns of the altar), ka sova na vo ni dra kecega ki na vu ni cabocabo-ni-soro.
Na kena uro kece na imadrali oqo, e dau vakamai e na icabocabo-ni-soro. Na imadrali ka cabo e na vukuna na bete se na ivavakoso taucoko, e qai dau kau ki na ibili ni koro ka vakamai kina. Ia, na imadrali ka cabo e vukuna e dua tale, era dau kania na bete e na loma ni vale tabu. E so na ivakaro e vakatabakidua ga me baleta na Siga ni Veibuluti (Day of Atonement), ka da na qai dikeva vakamalua oqori.
ISORO NI YALAYALA SE BUBULUI LASU (Trespass Offering)
Na ivakaro ni isoro oqo e vakamacalataki e na Vunau ni Soro 5:14 – 6:7. E duidui mai na isoro ni cala vakacalaka e mata ni Kalou (Sin Offering), baleta ni gadrevi talega kina me saumi lesu na iyau e vakayalia o koya kadua, ka vu mai na yalayala se bubului lasu o ya. Oqori e saumi vua ka yaco vua na mavoa ni bubului lasu, se saumi vua na bete (kevaka e cala vua na Kalou). E gadrevi me sauma lesu o koya e cala, na iyau ka a taura se vakayalia, ka me qai vakuria tale kina e dua na ikalima ni iyau o ya. Na imadrali oqo e raitayaloyalotaka tiko na Nona sauma na Karisito na veivakamavoataki ni ivalavala ca….e sega soti ni vakabibitaki kina na cala ni ivalavala ca, (sin offering), ia e nakiti me vakameautaki kina na mavoa e yaco e na vuku ni valavala ca o ya. E qai yaco na vakacabo isoro oqo ni sa saumi oti na iyau e yali mai vei koya ka yaco vua na leqa.
NA ISORO NI VEIVINAKATI (Peace Offering)
Me vaka au sa kaya oti mai cake, e tolu na isoro ni veivinakati ka tukuni tiko e na Vunau ni Soro Wase 3, o ya na imadrali ni vakavinavinaka, na imadrali ni yalayala, kei na i madrali ka cabo e na yalosoli (freewill offering). Na yacadratou na imadrali e tolu oqo, e tukuna tiko na kedratou inaki yadua: me cabora na vakavinavinaka e na vuku ni veivakalougatataki e soli, me vakaraitaka ni sa caka na vosa ni yalayala, ka me tukuna na vakavinavinaka kei na yalomarau.
Na Zondervan Pictorial Bible Dictionary e kaya, “E vakatokai na imadrali kece oqo me isoro ni veivinakati baleta ni ra vakacabora o ira ka ra sa bula veisaututaki kei na Kalou, me ra vakaraitaka na nodra vakavinavinaka kei na nodra sa solia kece nodra bula vua na Kalou, ka vakakina na nodra veitokani kei Koya. E sega ni vakaroti na gauna cava me cabo kina na isoro oqo, vakavo ga na Penitiko (Vunau ni Soro 23:20), ka vakatau sara ga ki na nona vakauqeti e dua. (Vunau ni Soro 19:5). Na New Unger’s Bible Dictionary e vakuria ka kaya ni madrali oqo e raitayaloyalotaki Karisito tiko: “Na imadrali oqo e vakatakarakarataki Karisito ni sa vu ni noda veivinakati.”
Na isoro ni veivinakati e vakayagataki kina na imadrali manumanu yava iva. Na uro ni manumanu e a vakamai e na icabocabo-ni-soro e na iserau ni Turaga, ka qai laukana na kena vo. Na veitikina ka rawa ni laukana, e dau votai ki vua e kauta mai, ka vakakina vei ira na bete era ciqoma na isoro. Na Vunau ni Soro e kaya ni lewe ni manumanu kece mai na isoro vakaoqo, e gadrevi me laukana kece e na siga vata ga e vakacabori kina, se e na siga ka tarava. (Vunau ni Soro 7:15-17).
NA IMADRALI LAUKANA
Na imadrali laukana e isoro ka vakayagataki kina na madrai. E sega ni gadrevi e ke na lewe ni manumanu, dina beka ni dau cavuti e na iVola Tabu, ni dau salavata kei na imadrali oqo na imadrali manumanu (Vunau ni Soro 2:1-6, 6:14-23). E dau cabori vakarua e na dua na siga na imadrali laukana, ka veimuri vata kei na isoro kama.
E rawa ni dau kau mai na imadrali laukana vua na bete, e na vica na kena i cakacaka, me vaka na keke buta se na madrai droka. Kevaka e keke ka vavi, e dodonu me buli mai na yaya ni buli keke vinaka duadua, ka sega ni vakatarai me vakayagataki kina na ivakatubu (yeast) se na oni (honey).
E dau ciqoma na bete e dua na kena iwase lailai me vakamai, ka ra qai kania na bete na kena vo. Na inaki levu duadua ni madrali laukana, o ya me vakamasuti se me mareqeti kina na yalovinaka ni Kalou. Me baleta na kena vakaibalebale ki na iMadrali cecere duadua, “na imadrali oqo e vakatakarakarataki Karisito e na Nona bula savasava vakatamata, ka vakatovolei mai na dredre kei na rarawa. Na madrai droka matailalai vinaka e vakaibalebale tiko ki na Nona bula tawacala na noda Turaga. Na buka sa ikoya na dredre e vakatovolei kina me yacova sara na mate.”
NA IBALEBALE NI MADRALI
Na bibi ni madrali e vakacabori, e vakamatatataki e na Vunau ni Soro 1:3-4:
Me vakacabora mai na katuba ni vale ni veitavaki, me vinakati kina e na mata i Jiova. Ia me tabaka ko koya na ulu ni soro kama e na ligana; e na qai ka me vinakati kina ko koya, ka me nonai bulubulu.
E sa na tuburi koya beka o koya ka kauta mai na imadrali, e dua na rarawa vakamosiyalo, ni kila ni manumanu oqo e iyau mareqeti vua, ka ni a susuga cake mai ni se qai sucu. E kila tu, ni vu ni kena sa na vakarau mate na nona manumanu, o ya e baleta na nona ivalavala ca. Na nona kauta yani na manumanu, ka tabaka na uluna e ligana me talaca vua na icolacola ni valavala ca, kei na nona cabora ki na ligana na bete – na veika kece oqo e sa na kauta lesu mai ki na nona vakanananu, na isau vakaitamera me saumi e na vuku ni valavala ca. E sa dodonu me mate na imadrali me rawa ni yaco kina na veibuluti. Oqo e baleta ni tiko e na dra na bula ni lewe, ka dodonu me dave na dra me buluti kina na ivalavala ca.
NA ITAVI NI BETE
E na sega ni taucoko na ivakamacala ni vakacabo isoro kevaka eda sega ni dikeva talega na nona itavi na bete. E a nona itavi na bete me tukuna vei ira na ivavakoso na nodra itavi ni vakacabo isoro. E rawa ni laurai e ke na kedrau duidui na itavi vakabete kei na itavi vakaparofita. Na parofita e rogoca na itukutuku mai vua na Kalou, ka qai kaburaka vei ira na tamata na veika e gadreva na Kalou me ra rogoca, ia na itavi levu ni bete, o ya me ciqoma na nodra isoro na tamata, ka qai cabora vua na Kalou.
Eda rawa ni raitayaloyalotaka na parofita ni rai tu vua na Kalou, me rogoca na veika e vakatakilai mai vua, ka qai rai vei ira na tamata me kaburaka na veika e sa rogoca. Ia, na iyaloyalo ni bete, eda rawa ni raitayaloyalotaki koya ni vuki tu vei ira na tamata, me rogoca na vakatutusa ni nodra caka ca, ka ciqoma na nodra isoro, ka sa qai vuki vua na Kalou me cabora ki Vua na nodra isoro na tamata.
Sa nona itavi na bete me utura tiko na buka ni cabocabo-ni-soro me kua ni boko, ka me kureitaka ka sova talega na dra e na icabocabo-ni-soro kei na veivanua vakatabui tale e so. E dodonu me dusimaki e ke, ni sa nona itavi na bete me cabora talega na isoro ni nona ivalavala ca vakai koya, me vakataka na nodra vakacabo isoro na tamata, ia e dua na ka e duidui kina na nona o koya mai vei ira na tamata. Era vakatarai na tamata me ra kania e dua na iwase ni nodra imadrali, ia na bete e vakatabui me kania na nona imadrali. Na vovo ni nona imadrali na bete ni sa vakamai oti, e na kauta ki na ibili ni koro me la’ki vakama kina. Ni da vakadikeva vakavoleka na imadrali nei Jisu, kei na itavi vakaBete Levu e a vakacavara, e sa qai matata vinaka kina na kena vakaibalebale vakatitobu vei keda na vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa.
NA VALE NI KALOU: NA IVAKATAKARAKARA KEI LOMALAGI
Eda sa dikeva oti na imadrali duidui kei na nona itavi na bete. Ia oqo, eda sa na dikeva na Vale ni Kalou (Tabernacle) – e muri, era sa qai tara na Isireli na vale-ni-soro me vakayacori kina na sokalou kei na vakacabo isoro. Na icabocabo-ni-soro, e a caka e na loma ni rara e mata ni vale ni Kalou. Au a sa cavuta e liu na “tutuna sa balavu cake e na icabocabo-ni-soro” se ileu (horns of the altar). Oqo na tutu e va ni cabocabo-ni-soro. E tiko e loma ni vale ni Kalou na Tikina Tabu, e vanua e tiko kina na icabocabo koula ni ka boi vinaka.
E dua na ilati e wasea na Tikina Tabu mai na Tikina Tabu Sara. Na ka vakatabui duadua e na Tikina Tabu Sara, o ya na kato ni veiyalayalati, se kato ni vunau. Na kato oqo e rauta ni vasagavulu-ka-lima na idi na kena balavu, ruasagavulu-ka-vitu na idi na kena raba, ka ruasagavulu-ka-vitu na idi na kena cere. E caka mai na kau sitimi, (acacia wood) ka qai botani e na koula dina, e na loma kei na taudaku. Na isogo ni kato, se batina e cake, e vakatokai me icabocabo-ni-bulubulu.
E a vakaroti Mosese na Kalou me bulia e rua na jerupi koula (cherubim) ka me rau vakaduri e na rua na muani cabocabo-ni-bulubulu, e na vanua me na kureitaki kina na dra ni veibuluti. Na tabadrau na jerupi oqo, me rau vakatetaba tiko e cake, ka me rau vakaibalebaletaka na veibuluti. Oqo na inaki ka solia vei Mosese na Kalou, e na vuku ni cabocabo-ni-bulubulu.
Mo cakava talega e dua na icabocabo-ni-bulubulu e na koula dina: me rua veimama na kiupiti na kena balavu, ka dua veimama na kiupiti na kena raraba. Mo cakava e rua na jerupi koula, e na koula sa lautuki, me tu e na muana ruarua ni cabocabo-ni-bulubulu. Ia mo cakava e dua na jerupi me tu e na dua na muana kei na jerupi kadua e na muana kadua: ia na uma taucoko me caka kina na icabocabo-ni-bulubulu kei na jerupi ruarua, e na muana ruarua. Ia na jerupi, me rau vakate taba tiko ecake, me ubia na icabocabo-ni-bulubulu e na tabadrau; ia me rau veiqaravi tu; me qarava talega na icabocabo-ni-bulubulu na matadrau na jerupi. Mo qai vakataqara na icabocabo-ni-bulubulu e na dela ni kato; ia mo virinoca ki loma ni kato na vunau ka’u na solia vei iko. Ia ka’u na tavaki iko mai keri, ka veivosaki kei iko mai na dela ni cabocabo-ni-bulubulu, mai na maliwa ni jerupi ruarua sa tu e dela ni kato ni vunau, e na ka kecega ka’u na vunautaka vei iko mo tukuna vei ira na Isireli. (Lako Yani 25:17-22).
NA SIGA NI VEIBULUTI (Day of Atonement)
E siga bibi na Siga ni Veibuluti e na cakacaka ni vakacabo isoro. Na vosa vakaIperiu ni Veibuluti, o ya na kippur. E ka bibi me da kila, ni kaya na New American Standard Concordance ni vosa oqo na kippur, e vu mai e na dua na vosa vakaIperiu ka kena ibalebale na “isau ni dua na bula.”
E dodonu me da kila, ni dina ni sa mai mudu na itovo makawa vakaIsireli ni vakacabo isoro ka vakayagataki kina na imadrali manumanu, na Siga ni Veibuluti, ka sa vakatokai nikua me Yom Kippur, e se siga vakatabui duadua tiko e na nodra ivola ni yabaki na Jiu.
Na Siga ni Veibuluti e a sega ni siga ni marau: ia e siga ga ni lolosi kei na veivutuni. E a dua na siga era vakatusa kina na Isireli na nodra caka ca e mata ni Kalou, kei na kena sega vei ira na kaukauwa me ra biuta laivi na nodra itovo ca. E na Vunau ni Soro wase 16, e sa matata sara kina ni siga oqo e siga bibi, ka dolava na katuba vei ira kece, me tekivu mai vua na bete levu, ka yaco sara vei koya na lewe-ni-vanua, ka wili talega kina na vale-ni-soro, me ra cabori vua na Kalou, me ra vakasavasavataki kina.
Na ka e bibi duadua e ni Siga ni Veibuluti, o ya na kena cabori me imadrali e rua na me tagane. E dua na me e cabori me i madrali dra, ka kau na kena dra ki na Tikina Tabu Sara, me la’ki kureitaki e na icabocabo-ni-bulubulu, na vanua e rau vakatakarakarataka tiko kina na rua na jerupi vakatabana, na sala ki na i dabedabe vakatui ni Kalou. Na lagilagi ni Kalou e vakavotukana e na icabocabo-ni-bulubulu (Vunau ni Soro 16:2). E na vanua e yaco kina na veibuluti, sa yaco kina na veimaliwai ni tamata kei na lagilagi ni Kalou.
E tabaka na ligana ruarua na bete e na ulu ni me kadua, me vakatakarakarataka na kena sa talaci ki vua na me, na nodra ivalavala ca na tamata. Sa qai tuberi yani na me ki na lekutu (se vanua liwa) me la’ki sereki kina. E vakatokai na me oqo, me o koya ka cola na nodra caka cala kecega na tamata.
E na vosa vakaIperiu, e vakayagataki na vosa asasela (azazel), me vakatokai kina na manumanu oqo. Na yaca oqo, e sa vakavuna na veileti levu vei ira na dauvulica vakatitobu na iVola Tabu. Era nanuma e so ni ko Asasela e dua na tevoro se mata nei Setani. Ia, e rairai kena i vakamacala dodonu beka oqo: ni yaca oqo e vu mai na dua tale na vosa. Na vosa vakaIperiu, azal, e kena ibalebale “me kauta tani”, ka vakatakarakarataka tiko na kena sa kau tani na nodra ivalavala ca na tamata. E dua na ivakadewa ni yaca azazel e kena ibalebale “ me kauta tani taucoko.”
Na me ka a vakamatei, ka kena dra e a kureitaki e na icabocabo-ni-bulubulu, e vakatakarakarataka tiko na Nona sa buluta na ivalavala ca na Kalou. Ia, na me ka tuberi yani ki na lekutu, e vakatakarakarataka na Nona vueti ira na Nona tamata na Kalou, mai na ivesu ni valavala ca. O rau ruarua na cakacaka oqo, e rau vakaraitaka tiko na dina ni sa taucoko ka vakacavari na veibuluti ni Kalou.
E na Siga ni Veibuluti, e sa bulubulu oti na bete levu e na vukuna vakai koya kei iratou na nona vuvale, e na vuku talega ni vale tabu, ka vakakina e na vukui Isireli taucoko. (Vunau ni Soro 16). Na veibuluti oqori e vakatarai koya me donu kina e mata ni Kalou, ka me cabora rawa kina na dra e na icabocabo-ni-bulubulu, o koya me na buluti kina na nodra ivalavala ca na tamata. E na gauna e curu kina na bete ki na Tikina Tabu Sara me la’ki cabora na dra ni veibuluti, e sa vakameautaki kina na Nona lewa savasava na Kalou e na vukudra na tamata caka cala, me yabaki dua na kena dede.
Ia, e na yabaki ka tarava, e gadrevi me cakava kece tale na cakacaka ni veibuluti oqo.
NI SA YACO NA KENA GAUNA
Era kaya vei keda na dau vakadidiketaka na cakacaka ni vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa – ni, na vakadave dra kece ka a yaco tu mai e na nodra icabocabo-ni-soro na Isireli e na veitaba yabaki sa sivi yani, e sega ni kauta tani e duabulu na ivalavala ca. Ia, e a vakarota ga na Kalou me vakayacori, me ubi tu mada kina na ivalavala ca ni tamata, me yacova na gauna e na qai basika mai kina na iMadrali Cecere ka Dina, o koya e na qai savata laivi kece na ivalavala ca. “Ia sai bulubulu ni nodai valavala ca ko koya (Jisu); a sa sega e na vuku ni noda walega, e na vuku talega ni nodra na kai vuravura kecega” (1 Joni 2:2).
Ia, na vakadave dra yadua e na Veiyalayalati Makawa, era cakacaka tabu kece baleta na dra e dave kina, ka qai sova talega e na vu ni icabocabo-ni-soro. Era imadrali bibi taucoko vua na Kalou, me vaka ni manumanu yadudua e cabo, e sa imadrali, a ivakadinadina, ka iyalayala.
- Ni sa imadrali, baleta na isoro ni veibuluti kece e buluta na ivalavala ca nei koya ka vakacabora.
- Ni sa ivakadinadina, baleta na isoro yadua e vakatusa na tadu mai ni Lami dina ni Kalou.
- Ni sa iyalayala, baleta na isoro yadua e dusia tiko na dra mareqeti ni Lami ni Kalou, na dra ka sa veirauti me muduka na cakacaka ni vakacabo isoro kece.
Ni qai sikova talega na website oqo:
http://kaukauwavuni.com/dranilami/
Back to Table of Contents
Wase 4 – NA ISORO BIBI DUADUA
Ni sa vakacabora vakadua na isoro sa cakava kina ko koya na ka kecega e yaga vei ira sa vakasavasavataki tiko. – Iperiu 10:14
E veivanua kece au lako kina e daidai, au dau sotavi ira na tamata ka ra vakila tu na itovo ni bula yali. E sega walega ni ra vakila ni sega na ibalebale e na nodra bula, ia era vakila talega na bula galili. E na udolu ni veitaba yabaki e sa sivi yani, e vuqa na turaga kei na marama, era sa vakila vakatitobu talega na itovo ni bula vata oqo. E na so na gauna, era vakila ni sa vaka e vica na milioni na maile na nodra yawa mai vua na Kalou.
Veitalia se lotu cava era lewena, se ra na kaya vakadodonu se segai, e vuqa era saga tiko na veisaututaki kei na Kalou e na vakacabo isoro kei na qaravi itavi. O ira mada ga na tamata qaravi kalou vu e veivanua tani, era cabo isoro me ra vakameautaka kina na nodra dui kalou (lasu). Se kalou cava era sokalou kina na tamata e veiyasa ivuravura, era na dau vakayacora e dua na itovo ni vakacabo isoro, me ra kune veivakadonui kina mai vua na nodra kalou. Na yalodra na tamata, sa vaka e vakayayamo tiko, ka tagica tiko me kunea e dua na sala me ra yaco kina vei Koya na Dauveibuli.
Na vakilai ni yali vakaoqo, e basika mai na dina oqo: ni ra sega ni rawa me ra volekata na Kalou na tamata e na nodra sasaga ga vakai ira. Era gadreva e dua me Dauvakatutusa e na vukudra. Me da raica mada vakavoleka na vuna e sa sala duadua ga me da veiwekani rawa kina kei na Kalou, na Nona soli Koya ko Jisu me imadrali e na vukuda.
NA TAWA YAGA NI VEIYALAYALATI MAKAWA
E dina ni a soli na cakacaka ni vakacabo isoro vakaMosese vei ira na Isireli, ia na kena ibalebale e yaga vei keda kece na tamata. Na imadrali, ko ira na bete, na icabocabo-ni-soro e na Loqi Tabu Sara, kei na veitiki kece ni Vale Tabu, era ivakatakarakara vakayago walega ni veika vakalomalagi ka ra se sega ni laurai votu. (Iperiu 8:4-5).
Ia sa curu ki na kena ikarua na bete levu duadua ga, vakadua ga e na veiyabaki, ka kauta na dra, e sa vakacabora e na vukuna, e na vuku talega ni nodra vakacala ka na tamata: a sa vakatakila na Yalo Tabu na ka oqo, ni sa sega ni vakarairaitaki mai na sala ki na loqi tabu sara, e na gauna sa tu ga kina na vale tabu ka taumada. A kena ivakatakarakara walega oqori, ka yacova na gauna oqo, sa vakacabori kina na imadrali kei na isoro, o koya sa sega ni vakasavasavataka rawa na nona lewa e loma ko koya sa mai lotu; (e na kakana kei na ka-ni-gunu, kei na vuivui vakavuqa) kei na veivakaro vakavuravura, sa lesi me yaco mada na gauna ni veivakadodonutaki. (Iperiu 9:7-10).
Na imatai ni veiyalayalati, o koya ka yavutaki e na nodra talairawarawa ki na lawa na tamata, kei na vakacabori ni isoro manumanu, e a sega ni ka tudei me vaka na ikarua ni veiyalayalati, o koya ka a basika e na lako mai nei Jisu Karisito, ka yavutaki e na loloma kei na vakabauta. “Ia ko Mosese sa soli kina na vunau; ko Jisu Karisito sa yaco kina na loloma kei na dina” (Joni 1:17).
E a sega ni vakayacora rawa na veivakaduavatataki vua na Kalou na veiyalayalati makawa, kei na savai ni dukadukali ni ivalavala ca, o koya ka sa vakabobulataka tu mai vakadede na kawa ni tamata. Na inaki ni vakacabo isoro, o ya me vakalesuya mai ki na vakasama ni tamata na nona i valavala ca, ka vakamatatataka talega na vua ni caka ca.
E a solia na Turaga na ivakaro momona, matata ka taubibi, me baleta na vua ni valavala ca, e na nona tukuna na parofita ko Isikeli, “Na yalo sai valavala ca, e na mate ga” ( Isikeli 18:20). E na sega ni vakatarai Jiova na Nona yalododonu kei na Nona yalosavasava, me vosota na ivalavala ca, e na Nona solia wale tu ga na ivakaro vaKalou me caka na veivosoti oqori. E sega ni rawa me rai sobu mai ka kaya, “E a vinaka na nomu inaki ni cakava na cala o ya, ka mo kua ni leqataka,” se “Ko a tamata vinaka e na macawa sa oti, ka’u na sega ni wilika kina na nomu caka ca.”
Au nanuma sara na noqu a raivotutaka na Kalou e na dua na siga, e na Nona serau kei na cecere ni Nona itutu vakaTui. E a vakatubu qoroqoro dina vei au na savasava kei na lagilagi ni raivotu o ya. E na kena drodrova mai vakayauyau na yaloqu na Nona lagilagi, au a vakila sara ga na Nona yalosavasava dina na Kalou. E sa qai vakadeitaka sara ki na yaloqu, ni sa dredre sara me vakawaletaka na ivalavala ca na Nona yalosavasava na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa kena isau ni valavala ca na mate” (Roma 6:23). Ia, na noqu mate se na nomu mate, e na sega ni sauma rawa na nodaru dinau vua na Kalou, se me sauma na isau ni nodaru ivalavala ca. E sega na kaukauwa e na dra ni manumanu se e na sasaga vakatamata me na veirauti. Na imadrali duadua ga e veirauti me sauma na isau ni noda ivalavala ca, ka vakaduavatataki keda tale vua na Kalou, sa ikoya na dra tawacala ka a vakadavea ko Jisu e na kauveilatai.
Na cakacaka ni vakacabo isoro, e a nakiti talega me dusimaka vei keda na noda gadreva na vakaduavatataki vua na Kalou, kei na noda veitokani kei Koya. Kevaka me na levea na mate na tamata e na vuku ni nona ivalavala ca, ka me kua ni bula vakatikitiki mai vua na Kalou, ia sa dodonu me dua e kena isosomi me mate e na vukuna. Oqo sara ga na uto ni itukutuku me baleta na cakacaka ni vakacabo isoro.
NA BIBI NI VEIYALAYALATI VOU
E dua na leqa levu e na cakacaka ni vakacabo isoro, o ya na kena sega ni tudei na yaga ni isoro e vakacabori. E a yaga na imadrali me baleta na kena buluti e dua na caka cala, ia kevaka e yaco tale e dua na caka cala, e gadrevi me dua tale na imadrali vou me vakacabori e na icabocabo-ni-soro. E sega tale beka ni dua na ivakamacala e matata cake, me tukuna na bibi ni dave ni dra nei Jisu, me vaka na ivakamacala e koto oqori e ra:
Kevaka sa vinaka oqori sa taumada, e sega tale ni vakasaqarai e dua tani. (Iperiu 8:7)
Ni sa dredre sara me kauta tani na ivalavala ca na dra ni pulumokau kei na me. O koya oqo sa kaya kina ko koya ni sa lako mai ki vuravura, “Ai soro kei na imadrali ko sa sega ni vinakata, ia ko sa vakarautaka ga vei au na yago.“ Sa kaya eliu ko koya, Ai soro kei na imadrali kei na isoro kama kei na isoro sa sorovaki kina na ivalavala ca, ko sa sega ni vinakata, se rekitaka (o koya sa vakacabori me vaka na ivunau), sa qai kaya ko koya, “Raica, au sa lako mai me’u cakava na ka ko sa vinakata. Sa kauta tani ko koya na imatai, me vakayacora na kena ikarua. (Iperiu 10:4-5, 8-9).
NA DRA NEI JISU E SA SAUMA NA ISAU
E a vakasavasavataki na bete levu ni Veiyalayalati Makawa, ka vakakina na Vale ni Kalou, e na dra. E na Siga ni Veibuluti e na veiyabaki, e a curu ki na Loqi Tabu Sara na bete levu, ka kauta tiko e dua na beseni dra, me la’ki kureitaka vou tale na dra e na icabocabo-ni-bulubulu. Oqo na ivakatakarakara ni veika me na mai cakava ko Jisu e na Nona mate e na kauveilatai.
Ia sa dodonu kina me vakasavasavataki na ivakatakarakara ni veika mai lomalagi e na veika oqo; ia na veika dina sa vakalomalagi sa vakasavasavataki e na isoro e uasivi cake vei ira. Ni sa sega ni curu na Karisito ki na loqi tabu sa caka e na liga, oqori sa ivakatakarakara ga ni ka dina; sa curu ki na lomalagi dina ga, me raira edaidaii e na mata ni Kalou e na vukuda. (Iperiu 9:23-24).
E sa cecere cake na mate nei Jisu e na kauveilatai, mai na dra ni udolu vakaudolu na imadrali manumanu. (Maika 6:7) Na Nona cakacaka vakabete levu ni veivakatusai e na kedrau maliwa na Kalou kei na tamata, e sa cecere cake sara mai vei ira na bete taucoko e na veitaba gauna kece.
Ia sa lako mai na Karisito, a sa bete levu e na ka vinaka e na muri mai, e na vale tabu levu ka uasivi cake na kena vinaka, e sega ni tara e na liga, ni sa sega ni caka vakakina; e sega talega e na dra ni me kei na luve ni pulumokau, e na nona dra ga sa curu vakadua ki na loqi tabu sara, ni sa rawata me solia na bula tawa mudu. Ia kevaka sa yaga na dra ni pulumokau kei na me, kei na dravusa ni pulumokau yalewa ni sa kureitaki vei ira sa dukadukali, me savasava kina na yagodra: e na vakatanievei na dra nei Karisito, o koya ka vakacabori koya vua na Kalou e na vuku ni Yalo Tabu tawa mudu ia ka sega vua na ca, e na sega beka ni rawarawa sara me vui laivi kina na nomudou lewa-eloma mai na cakacaka sa ka ni mate, mo dou qarava na Kalou bula?
O koya oqo sa yaco kina ko koya me dautataro e na veiyalayalati vou, me ra rawata kina ko ira ka kacivi na ivotavota tawa mudu ka yalataki, e na vuku ni nona mate, sa isoro ni valavala ca ka caka oti e na gauna ni veiyalayalati taumada. (Iperiu 9:11-15)
E Amerika, era solia na nodra veivakadonui na tamata ki na dua na veiyalayalati, e na nodra sainitaka na yacadra e na pepa ni veiyalayalati o ya. Era qai sainitaka talega na ivakadinadina (witness) na veiyalayalati o ya. E qai kena iotioti, na kena sitabataki na veiyalayalati o ya mai vua na loya. E na vakasama vakayalo, e sa vakadonuya, vakadinadinataka, ka sitabataka talega na Kalou na veiyalayalati vata kei keda na tamata, e na dra – na dra nei Koya na Luvena duabau, ko Jisu Karisito.
Na inaki ni dra ni vakacabo isoro, o ya me yaco rawa kina na buluti ni valavala ca. “Ia sa ibulubulu ni noda ivalavala ca ko koya; a sa sega e na vuku ni noda walega, e na vuku talega ni nodra na kai vuravura kecega” (1 Joni 2:2). Me caka na “bulubulu,” e kena ibalebale me vakaduavatataka se me vakameautaka se me vakayalovinakataka. Oqo dina na inaki ni vakadavei ni dra me imadrali, ka sa vakameautaki kina na Yalo ni Kalou yalosavasava. E na vuku ni Nona loloma tawa yalani vei keda na Kalou, e a sauma kina na isau ni dinau ni noda ivalavala ca. Na dra i Jisu e sa sauma kece sara na noda dinau!
Ni sa ivalavala ca ko ira kecega na tamata, ka ra sega ni yacova na ka e vakarokorokotaki kina na Kalou; a ra sa vakadonui walega e na nona loloma ni sa volia na bula ko Jisu Karisito: o koya sa lesia na Kalou me ibulubulu vei ira sa vakabauta, e na nona dra, me vakatakila na nona ivalavala dodonu ni sa sega ni sauma na ivalavala ca sa caka oti, ka ni sa vosota na Kalou; io, me vakatakila e na gauna oqo na nona yalododonu; me sa dodonu ko koya, ka vakadonui koya sa vakabauti Jisu. (Roma 3:23-26).
Me da dikeva mada vakavoleka na sala e a sauma kina ko Jisu na dinau ka rawa ni sauma duadua ga o Koya, ka veivakaduavatataki keda kina vua na Kalou, ka vakatarai keda talega me da rawata na bula tawamudu.
NA IVOLATUKUTUKU KEI KALIVARI
E na veiyabaki, e udolu vakaudolu na saravanua era veisiko mai e Jerusalemi, ka ra taubaletaka na veisala ka dau taubale kina ko Jisu. Era veikau na dau veivakasarasarataki ki na Garden Tomb, na ibulubulu ka vakabauti ni a tucake tale kina mai na mate ko Jisu. Ni oti na sarasara e na delana ni veiolive, era qai kau cake na saravanua e na dua na sala, me ra yaco yani ki na dua na vatavata ni sarasara rewaicake, na vanua era rawa ni sarava sobu mai kina na veisala e na koro makawa ko Jerusalemi.
Ni ko duri tu e na vatavata o ya, e na dreti na nomu rai ki na dua na delana kei na bari-ni-savu ki na yasana i mawi. Na bari-ni-savu oqo e qivoqivora ka qaqakilo na babana, ka da rawa ni raica kina, e na veilutuki ni veivanua rarama kei na veivanua rurugu, na ivakatakarakara ni qavokavoka ni tamata. E na qai kaya mai o koya ka veivakasarasarataki tiko, ni oqori na delana ko Kalivari, ka yacana e na vosa vakaIperiu, ko Golgotha, na yasana ni qavokavoka.
E na gauna nei Jisu, ni cavuti ni yaca “Kalivari”, e dau vakatubu rere e lomadra na tamata, vakabibi vei ira na dau basulawa, ni kilai raraba tu ni vanua ni veikuna ko Kalivari, ka vaka beka na idabedabe ni veikuna (electric chair), se na rumu ni kasi gaga (gas chamber) e na gauna nikua. E na rua na udolu na yabaki sa oti, na delana lailai o ya, e a vanua yaga e na kena cicivaki na cakacaka ni veitotogitaki ni matanitu vakaRoma. E a dua vei ira na vanua ka ra vakayagataka na kai Roma, me ra cakava kina na veivakamatei e na kauveilatai, e dua na itotogi mate ka veivakararawataki duadua. E na loma ni vica na auwa ni veivakatotogitaki – e so e rawa ni vakasiga sara na kena dede – na tamata e totogitaki, e na rube tu e maliwa kei lomalagi kei vuravura, ka na lili tu mai na ivako ka coba tu e ligana kei na yavana.
E na delana lailai o ya, e tiko kina e dua na ibulubulu ka vakatawani tu e na kedra ivakananumi e vuqa ka ra bulu tu e kea. Ia, vei ira na Jiu ka ra bula e kea e daidai, ko Kalivari e sa dua walega na ibulubulu, na vanua era la’ki bulu kina na yago ni mate. Ko ira na Muslim, o ira ka ra vakamuria na lotu vakaIslam, era vakatoka me vanua ka a vakararawataki kina ko Jisu, e dua vei ira na parofita lalai.
Ki vei ira e so na tamata tawalotu, ka vakakina vei ira era sega ni vakabauta na Kalou, ko Kalivari e yaca ka dau veiwalitaki, ka vu ni nodra veivakalialiai. Vei ira na dau vakasama vakatitobu, ko Kalivari e vanua walega ka a mate kina e dua na tamata na yacana ko Jisu. Era na rairai kaya beka ni a sega ni dodonu na nona mate, ia era sega ni raica kina e dua na ka me bibi e na noda bula vakayalo na tamata. E so era na kaya beka, “E a sega dina ga ni Luve ni Kalou, baleta na Kalou e sega ni mate rawa. Kevaka e sa yali na yago iJisu, e rairai sega beka ga ni mate, ia e a mavoa beka ga vakaca ka qai bula vinaka tale mai. Se, ratou a butakoca na yagona na nona tisaipeli ka la’ki vunitaka, ka ratou qai lasutaka ni sa tucake tale mai na mate.”
Ia, e na Nona ituvatuva cecere na Tamada vakalomalagi, ko Kalivari e a vanua ka nakiti me caka kina na cakacaka ka na veisautaki vuravura taucoko e na kena revurevu, na cakacaka ni veivakaduavatataki ni Kalou kei na tamata. E a digitaka na Kalou na delana lailai o ya me icabocabo-ni-soro ka na vakacabori kina na imadrali cecere duadua. E na Nona vuku tawa yalani ka tawa kilai rawa, e a cakava na delana o ya, me tikina ka na vakadavea kina na Nona dra na Luve ni Kalou, me buluti kina na noda ivalavala ca.
Ki vei ira era sa vosoti ka ra sa wili me ra luve ni Kalou, ko Kalivari e sa tikina tabu. E delana o ya, e a sauma kina na Luve ni Kalou na isau ni nodra bula tawamudu. E na tawamudu na kena tu me ivakananumi ni Nona vakararawataki kei na Nona a cabori me imadrali e na vukudra.
NA VAKARARAWATAKI NEI JISU
RARAWA NI YALO
E na wase 1, au a vakamacalataka kina e dua na wase ni noqu raivotu ka a vakatakilai vei au me baleta na mate nei Jisu e na kauveilatai. E a vakatarai au talega na Kalou me’u raici Jisu e na were mai Kecisemani, na yasana ka a la’ki masu kina, e na bogi ni se bera Nona mate. E kaya na iVola Tabu, “Ia ni sa yaluma sara, sa masu vagumatua cake kina: ia na nona buno sa vaka na titiri ni dra ni sa lutu ki na qele” (Luke 22:44). Au a rogoci Jisu ni kaya vei ratou na Nona tisaipeli, “Sa rarawa vakalevu na yaloqu, me vaka ka’u na mate” (Maciu 26:38).
Au a raica ka’u vakila talega na tarabi vakalevu ni Nona ilesilesi; e a taqa kece tu e tabana na kena bibi. Au vakabauta ni a colata rawa ga na icolacola bibi o ya, baleta ni sa Luve ni Kalou. Ia, e a colata rawa vakavinaka dina! Ia e na Nona wili talega me Luve ni Tamata, e a malumalumu na Yagona, ka sa laurai votu Vua na kena bibi na icolacola o ya. Ia, oqo e se qai kena itekivu, ka ni sega walega me na vakarau vakamatei, ia e na sotava e vuqa na ka ni veivakararawataki ni bera na Nona qai vakamatei e na kauveilatai.
LIUMURITAKI
E na noqu raivotu, au a raici ira kina na vakaitavi vakalevu duadua e na vakamatei nei Jisu. Vei ira kece ka’u raica e na raivotu, e a kena lolovira duadua ko Jiutasa, baleta ni a sa tisaipeli tu mai nei Jisu me tolu veimama na yabaki, ka qai vuki me veiliumuritaki e na vuku ni nona yalokocokoco. E na vuku walega ni tolusagavulu na tiki ni siliva, e a liumuritaki Jisu kina vei ira ka ra a vakasasataka tiko mai na Turaga. E kaya na iVola Tabu ni a curumi Jiutasa Isikarioti ko Setani (Luke 22:3).
E vakasisila ka veidabui na sala e muria ko Jiutasa me veiliumuritaki kina. E a liutaki ira na bete, kei ira na kavetani ni vale-ni-soro, ka vakakina ko ira na qase-ni-lotu, kei na dua na ilawalawa levu, ki na yasana e masu tiko kina ko Jisu. Ni sa yaco yani e kea, e a qai lako ka reguci Jisu. E tarogi koya na Turaga, “I Jiutasa, ko sa solia yani na Luve ni tamata ni ko sa reguca, oi?” (Luke 22:48). E a sotava na Luve ni Kalou na veiliumuritaki oqo mai vua e dua ka a lewe ni Nona ilawalawa voleka duadua.
Au a qai raici ira talega na bete kei na vunivola. E kaya na iVola Tabu, ni bera na Nona vakamatei ko Jisu, “A ra sa veinanuyaka ko ira na bete levu kei ira na vu-ni-vola se ra na vakamatei koya vakaevei” (Luke 22:2). Ko ira na iliuliu ni lotu oqo, o ira ka ra vakarokorokotaki ka dokai mai vei ira na Jiu, era a imatai ni domo e rogo e na kena kacivaki me mate ko Jisu. O ira oqo, era a imatai vei ira na drau na tamata era sa soqoni vata me ra kacivaka na nodra ile me mate ko Jisu.
WAROLAKI KA VAKALIALIAI
Au a vakadinadinataka talega e dua na iwase ni Nona vakararawataki ko Jisu: e a warolaki vakaca sara mai vei ira na vesuki Koya tu. Au qai raici ira na iliuliu ni lotu oqo, e na nodra sa kauta na Karisito ki nona itikotiko na nodra iliuliu na bete levu. Era sa qai tekivu vakatarogi Koya. Era vauca na matana e na isulu, ka qai sabica na matana. E na nodra vakayacora tiko vua na itovo oqo, era qai tarogi Koya e na vosa kaukauwa, “Tukuna mai, se ko cei sa sabici iko” (Luke 22:64). E a ia tiko na veimoku oqo e na bogi taucoko o ya.
Ni sa kida mai na mataka, era sa ia sara na veivosaki na iliuliu ni lotu. Era a beitaki Jisu vakailasu, ka ra sa kacivaka sara na itukutuku, ni ko Jisu e cala e na Nona vosabecataka na lotu. Era sa qai kauti Koya vei Pailato, na kovana ni matanitu vakaRoma.
E na nona rogoca ko Pailato ni kai Kalili ko Jisu, e a qai vakatalai Koya vei Eroti, o koya e dua e vakailesilesi ka qarava na vanua vakaKalili. Ni sa vakalialiai Jisu oti ko Eroti, e a qai vakasulumi Koya e na dua na isulu lokaloka vakatui, ka qai talai Koya lesu tale vei Pailato. E kaya vei keda na iVola Tabu, e na siga o ya, e rau a veivakameautaki kina ko Eroti kei Pailato, ni sa dede na gauna e rau a veimecaki tu mai kina (Luke 23:12). E a sa mai vakavinakataki tale na nodrau veimaliwai, e na nodrau vakaitavi ruarua e na cakacaka duka ni vakararawataki Jisu.
BEITAKI VAKAILASU ME MATE
Ni sa oti na veika oqori, sa qai kauti Jisu ko Pailato vei ira na iliuliu ni lotu kei ira na tamata. E a vakabauta tu ko Pailato ni sega na cala nei Jisu, ka a via sereki Koya. Ia, e macala vei keda ni a lomalomarua me cakava na ka dodonu se me vakalomavinakataki ira na tamata.
Au a qai raica ni a laveta na ligana ko Pailato, ka ra sa vagagalu sara na tamata. E a qai vosa e na domo levu ka matata, ka tarogi ira na tamata era osodrigi tu, se cava era gadreva vua me cakava vei Jisu. Era sa qai yavalati ira na tamata ko ira na bete levu, me ra kaya yani vei Pailato na lomadra. Sa vakatubura vakalevu na nodra cudru na nodra vosa na bete, ka ra sa kailavaka yani na tamata, “Vakota ki na kauveilatai!” (Marika 15:13).
E na nona gadreva me riba tani mai na vanua e na rawa ni beitaki kina vua na veivakamatei oqo, e a qai vuya na ligana e na beseni wai ko Pailato, ka kaya, “Dou kauti koya ka vakota ki na kauveilatai: ni’u sa sega ni kunea vua e dua na ivalavala ca” (Joni 19:6).
E sa qai vakatauca na lewa ni totogi mate vei Jisu, ka vakarota me warolaki ni bera ni qai soli Koya yani me vakoti e na kauveilatai. Au a raica na sotia ni Roma ni sa lave na nona kuita ka qai mokulaka na daku iJisu e na nona igu taucoko.
WAROLAKI VAKACA
Na veikuitataki e na kena itovo era cakava na kai Roma, e sa dua na sala ni veivakararawataki kaukauwa duadua. E dau vesu na ligana ruarua ki na dua na duru o koya me moku, o ya ni lave tu na ligana e dela ni uluna. Ko ira na sotia ni Roma ka ra dau veimoku, era sa vulica vinaka na veikuitataki, ka sa nodra mesamesa na solia na mosi e warumisa duadua.
Na kuita era vakayagataka e tautauvata kei na cat-o’-nine-tails, o ya na mataqali ka tali e na kuli ni manumanu, ka qai vica vata na buina e vesuvesu kina na tikitiki ni sui kei na kaukamea lalai. Na veigauna e tau kina na kuita oqo vua e dua, na kena warumisa e na vakavurea votu mai na vuce damudamu e na kuli ni yago. Na tikitiki ni sui kei na kaukamea lalai, era na qai tava na kuli ka sa vuce tu, me sa qai kekeli vakatitobu ga na kuita o ya. E na gauna e qai mudu kina na veimoku oqo, era sa na lili sobu tu mai na tikitiki ni kuli kei na lewe, mai na yago ikoya e warolaki, ka sa na yali vakalevu mai vua na dra.
VAKALIALIAI KA VOSACATAKI
E sa qai soli Jisu yani ko Pailato me vakamatei. Na ilawalawa sotia ni Roma kece ka ra lesi ki na itavi o ya, era sa qai wavoliti Jisu, ka vakalialiai Koya me baleta na Nona kaya ni nodra tui na Jiu. Era luvata na Nona isulu kece, ka qai vakasulumi Koya e na dua na kote damudamu, ka tura e ligana e dua na gasau. Au qai raica na nodra sa talia na wavotovotoa me buli kina e dua na isala vakatui. Era tekiduru e matana e na vakarokoroko veidabui, ka ra qai kasivita na Matana.
Au raica tu ni ra sa vakadarama Vua na isala wavotovotoa o ya, ka ra qai biliga sobu vakaukauwa e ulu iJisu. Ni ra sa wale e na vakalialiai Koya tiko, e qai tu e dua vei ira, ka tekivu samuta sobu na isala o ya e ulu iJisu, e na gasau vavaku ka a soli Vua. Na iVola Tabu e vakamacalataka na itovo lolovira oqo ni kaya:
Ka ra sa qai talia e dua na isala e na wa-votovotoa, era sa vakaisalataki koya kina, ka tura e ligana i matau e dua na gasau: a ra sa tekiduru e matana, a ra sa vakalialiai koya, ka kaya, Sa loloma, na nodra Tui na kai Jutia! A ra sa qai kasivita, ka kauta na gasau, ka waroca na uluna. Ia ni ra sa vakalialia oti, era sa luvata vua na isulu, ka vakasuluma e na nona isulu dina; ka kauta yani me ra vakota ki na kauveilatai. (Maciu 27:29-31)
Ia ko Pailato kei Eroti, e a tu vei rau ruarua na kaukauwa kei na galala me rau sereki Jisu, e na gauna rau a sa kila kina ni sega na cala nei Jisu me tau kina vua na itotogi mate. Ia, e vesuki rau ruarua tu na leqa ni via vakalomavinakataki ira na tamata, ka rau sega kina ni via sereki Jisu. E na nodra a warolaki Jisu tiko na sotia, era a sega ni cegu na iliuliu ni lotu e na nodra kailavaka tiko, “Vakoti koya ki na kauveilatai!” E na nona vakatauca tiko Vua na itotogi mate na nodra iliuliu na kai Roma, era a kacivaka tiko mai na tamata, “Vakoti koya ki na kauveilatai!”
Oqo na veika kece ka a vakararawataki tu kina ko Jisu ni se bera ni kau ki na kauveilatai. Sa rarawa dina na yaloqu ni’u nanumi ira na tamata yalo vakatani ka ra a vakaitavi e na cakacaka duka ka vakavuna na mate nei Jisu. O ira na bete levu, na vunivola, na Farisi kei na vale ni veilewai, era a vakaitavi kece e na nodrau vakauqeti na iluliu ni Roma, me rau vakatauca na itotogi mate vei Jisu, ka me ra qai vakayacora na veivakamatei. Era a duavata kece e na nodra vakayavalati na tamata ka ra soqoni tu e Jerusalemi, me ra kacivaka yani me mate ko Jisu.
Ko ira na Jiu kei ira na kaitani, o ira na turaga kei na nodra tamata cakacaka, ko ira na iliuliu kei na lewenivanua – era a duavata kece e na nodra kailavaka me vakadavei na dra i Jisu. E dau ka ni veiba e na vuqa na gauna, se o cei e a vakavuna dina na vakamatei nei Jisu. Ia, kevaka ko tovolea mo vakadeitaka se o cei na tamata o ya, e sa na bau ka dredre dina mo na kunea e dua na tamata se ilawalawa tamata, ka levu cake na nodra beitaki mai vei ira na kena vo. Ko na rawa ni beitaki Jiutasa, Pailato, se o ira na vakailesilesi e vale ni veilewai, o ira na kai Roma, se ko ira na lewenivanua, ia e a sasaga cokovata mai vei ira kece oqo – kei keda talega.
Na iVola Tabu e vakadeitaka na dina oqo, baleta ni a lako ko Jisu ki na kauveilatai me saumi kina na noda ivalavala ca:
Me vaka na ka sa volai, “Sa sega e dua sa ivalavala dodonu, sa sega sara e dua: sa sega e dua sa kila, sa sega e dua sa vakasaqara na Kalou. Era sa lesu tani kecega, era sa yaco vata me sega ni yaga; sa sega e dua sa ivalavala vinaka, sa sega sara e dua.” (Roma 3:10-12)
Sa sega ni dua na tamata se ilawalawa tamata, e levu cake na nona beitaki mai vei keda na kena vo, e na mate nei Jisu. Me vaka ga na noda sa beitaki e na vuku ni valavala ca, sa vaka talega kina na noda beitaki e na dave ni dra nei Jisu mai Kalivari.
Na raivotu ka a vakaraitaka vei au na Kalou me baleta na mate nei Jisu e na kauveilatai, e se matata vinaka tu ga e noqu vakanananu kei na yaloqu. E sa samuqawetaka tu na iqaqalo ni liga ni Kalou e noqu bula, na iyaloyalo e vuqa me baleta na mate nei Jisu. E sa sivi tale oqo e rua na udolu na yabaki mai na siga ni yaluma o ya. Sa wasei keda tu oqo mai na gauna ni rarawa o ya, e rua na udolu na yabaki. Ia, mai na uto ni yaloqu, au kila dei tu ni o iko kei au, daru sa beitaki talega vata kei ira era a vakayacora na vakamatei nei Jisu.
MATE E NA KAUVEILATAI
Na iyaloyalo ni mate nei Jisu ka ra dau nanuma e vuqa na tamata, o ya, e na Nona a rube tu e na kauveilatai. Era sa kila tu ni o ya na ivakarau ni Nona a mate na Turaga, ia era sega ni kila vinaka sara na mosi kei na rarawa e dau salavata mai kei na itovo ni mate vakaoqo.
E na noqu raivotu, au a raici ratou e lewe va na tamata, ni ratou vesuka tu na liga kei na yava iJisu, ka qai dua e tukia na ivako kaukamea, me vakoti Koya tiko ki na kauveilatai. E sega ni ratou vakadodoka vinaka sara na yagona, ia e ratou vakatara Vua e so na galala me rawa ni yavalata na ligana kei na yavana. Au qai kila e muri, ni oqo e ratou a cakava, sega baleta ni ratou lomani Koya, ia me ratou vakalevutaka ga kina na mosi e sotava.
Ni vakaliligi tu vakaoqo e dua na tamata, na kena bibi taucoko e na lili tiko ga mai na ivako ka curu tu e ligana kei na yavana. Na bibi kece ni yagona ka na lili tiko mai na ivako, e na vakavuna na mosi vakaitamera, ka na vakavuna me dodoka na yavana ka biligi koya cake, me vakamamadataka na dre ni ivako e ligana. Ia oqo, e na vakavuna tale na kena dewa na mosi ki na yavana, baleta ni sa na butu sobu tiko vakaukauwa me laveti koya cake kina. Ni sa sega ni vosota rawa na mosi mai na yavana, e sa na vakalaiva na kena bibi me lili tale mai na ivako e ligana. Ni yaco tiko na itovo ni veivakararawataki vakaoqo, me vica na auwa se mani vica sara na siga, sa sega ni lewai rawa na levu ni mosi kei na vutu e sota kaya.
E na veigauna kece e yavala kina ko Jisu, e yacaraka tiko kina na dakuna ka sa warolaki ka mavoa tu, e na varovaroa ni kauveilatai e lili tu kina. E sega ni kunea e dua na vakacegu, e kunea ga kina na mosi ka toroicake tikoga na kena ivakatagedegede.
Na saresarena kei na viciko ni tolona – na veitiki ni yagona ka lewa na nona icegu – e sa na yaco me vakaleqai e na nona lili tu o ya. Sa na sega ni dua na ka e rawa ni cakava, ia e sa na biligi koya cake tale e na nona butu sobu e na ivako e yavana, me vakatarai koya me cegu rawa kina.
E qai dau yaco mai vei koya e lili tu e na kauveilatai na mate, e na kena sa tasogo na nona icegu. E sa na malumalumu sobu tikoga e na dede ni nona lili tu, ka na qai yacovi koya na iotioti ni ka rarawa. Ni sa oti kece na nona kaukauwa, e sa na biti koya na malumalumu levu, ka sa na sega ni qai rawa me biligi koya cake tale me vakaceguya kina na mosi mai ligana, ka sa na tasogo mai na nona icegu.
E qai vakuria na veika kece oqo na nodra vakalialiai Jisu ni sotava tiko na veika mosi oqori.
A ra sa vota na nona isulu, ka ia e na vakawiri madigi. A ra sa tu na lewe vuqa me ra vakaraica. Ko ira talega na turaga era sa vakalialia, ka kaya, “O koya sa dau vakabulai ira na tani; me tei vakabulai koya, kevaka sa Karisito ko koya, na digitaki ni Kalou”. Ko ira talega na sotia era sa vakalialiai koya, a ra sa lako mai vei koya, ka solia vua na wai wiwi, a ra sa kaya, “ Kevaka ko sa nodra Tui na kai Jutia, mani vakabulai iko.” A sa dua na ivola sa toka e cake vua, sa volai e na vosa vaKirisi, kei na vosa vakaRoma, kei na vosa vakaIperiu, “O KOYA OQO NA NODRA TUI NA KAI JUTIA”. A sa vosavakacacataki koya e dua vei rau na tamata caka ca sa rube, ka kaya, “Kevaka ko sa Karisito ko iko, vakabulai iko kei keirau talega.” (Luke 23:34-39).
Me’u tokaruataka tale, na veivakamatei vakaoqo, e dau rawa me vica na siga na kena dede. Ia, kevaka era via vakatotolotaka na ivakalesilesi, na nona mate e dua na tamata beitaki, era na vakaramusutaka na yavana, me kua ni rawa ni biligi koya cake tiko kina. E a vakamatei ko Jisu e na kedrau tadrua e rua na tamata dau basulawa, ka ra sega ni gadreva na iliuliu ni lotu me lili tu ga na yagodratou e na kauveilatai e na siga ni vakacecegu ka sa roro tiko mai e na siga ka tarava. Era sa qai kerei Pailato kina me solia na nona veivakadonui me ra vakaramusutaka na yavadratou. E a vakadonuya ko Pailato, ia ni ra lako yani vei Jisu, era qai kunea ni sa mate tu, ka ra mani sega ni cakava kina vua na lomadra. (Joni 19:31-33).
Ia, e na nodra via vakadeitaka ni sa mate dina ko Jisu, e a qai suaka na tolona e dua na sotia ni Roma, ka vakavuna me tacoka mai na mavoa na dra kei na wai, e dua na ivakatakilakila ni sa mate dina na tamata o ya. E kaya vei keda na iVola Tabu,
Ni sa caka na veika oqo, me vakayacori kina na iVola Tabu, “Me kakua ni musuki e dua na suina.” Ia e dua tale na tiki ni Vola Tabu sa kaya, “Era na raici koya era sa suaka.” (Joni 19:36-37)
Na vakadomobula ni veivakamatei e na kauveilatai, e rairai ca cake sara mai na veivakararawataki vakaloloma au a vakadinadinataka e na noqu raivotu. Sa dodonu kina me da dau nanuma, ni a vosota na veika o ya ko Jisu, me rawa ni da vosoti, veivakaduavatataki kei na Kalou, ka qai soli vei keda na bula galala ka tawamudu.
VAKACOLATI E NA BIBI NI VALAVALA CA
E a solia na yagona, nona vakasama kei na yalona ko Jisu, ki na rarawa ni kauveilatai. E so era dau wilika ga na mosi vakayago ka a sotava ko Jisu. E a sota kaya na mosi vakayago, ia oqori e sega sara ni bibi ke vakatauvatani kei na levu ni mosi tale e so e a sotava.
E na Nona sa rube tu e na kauveilatai, e a vakila na icolacola bibi ni ivalavala ca ni tamata kece era sa bula e vuravura. E dodonu me da dau nanuma ni ko Jisu Karisito e a sega ni bau caka cala vakadua, ia, e a qai vakacolati Vua na noda ivalavala ca taucoko na tamata e na dua ga na gauna. Oqori e sa na dua na icolacola ka na sega ni dua e colata rawa. Ka kena ikuri, baleta ni sa Kalou yalosavasava na noda Kalou, ka sa ka vakasisila Vua na ivalavala ca, e a tu vakasuka kina mai vei Luvena ko Tamana. Oqo e se qai matai ni gauna me cakava vakakina na Kalou. E a vakila ko Jisu na Nona sa yawaki Koya ko Tamana, me vaka ga na Nona sa yawaki keda tu mai na Kalou. E a tu sara ga vakai koya ko Jisu e na gauna ko ya, ka sa vakila vakatitobu dina na galili!
E A SOTAVA KECE KO JISU NA VEIKA E GADREVI ME IMADRALI E NA VUKUDA
NA IMADRALI KA SEGA NI VOLI RAWA
E na wase e 4, eda a raica kina ni o koya ka vakacabo isoro e na veiyalayalati makawa, e gadrevi me cabora na imadrali manumanu se na vua ni itei ka taukena sara ga o koya. E na Nona a cabora na isoro cecere duadua e na vukuda, e a solia kina ko Jisu na ka mareqeti duadua ka taukena – o ya na Nona bula.
A ka oqo sa lomani au kina ko Tamaqu, ni’u sa solia na noqu bula, me’u kauta tale. Sa sega e dua sa kovea oqo vei au, ia ka’u sa solia vakai au ga. Au sa rawata me’u solia, ia ka’u sa rawata me’u kauta tale. A ivunau oqo sa solia mai vei au ko Tamaqu. (Joni 10:17-18)
Ko Karisito e a sega ni tamata walega ka a ciqoma na i totogi mai vei ira na tamata yalo ca ka veiqati, me vaka na nodra vakabauta e so. Ia, e a vakatulewataka ka solia e na yalo lomasoli na Nona bula e na vukuda. Na kauveilatai, e sa uto ni ituvatuva tawamudu ni veivakabulai ni Kalou. E a sega walega ni vakaraitayaloyalotaki Kalivari na Kalou, ia e a navuca talega na kena vakayacori. E sega vei ira na tamata yalo vakatani na kaukauwa, veitalia sara na kedra levu kei na nodra raravisa, me ra vakota rawa na Luve ni Kalou ki na kauveilatai, vakavo ga ke sa vakatara na Kalou, ka qai talairawarawa talega kina na Luvena.
A IMADRALI SAVASAVA VAKAOTI
Mo nanuma talega ni imadrali ka ra cabo e na lawa vakaMosese, e dodonu me ra manumanu ka sega vei ira na dukadukali. Ko Jisu talega, ni cabori me noda imadrali cecere ka keda isosomi, e a gadrevi me savasava, ka a sega na Nona caka cala e mata iTamana e na Nona a soli Koya me keda isosomi. E vuqa na tiki ni Vola Tabu, era vakadinadinataka na Nona yalosavasava kei na Nona vakatabui e mata ni Kalou kei vuravura talega, me vaka oqo:
[ E kaya ko Jisu,] “Ko cei vei kemudou sa vakadinadinataka ni’u sa cala? Ia kevaka ka’u sa vosa dina, dou sa sega ni vakadinati au e na vuku ni cava?” (Joni 8:46)
[ Ko Jisu,] o koya sa sega ni cakava e dua na ka ca, a sa sega ni kune e na gusuna na dauveivakaisini.” (1 Pita 2:22)
Sa vakaraitaki ko koya me kauta tani na noda ivalavala ca; a sa sega na nona ivalavala ca. (1 Joni 3:5)
E sa savasava ka talei vakaoti na dra iJisu. E sa Nona dra na Luvena duabau na Kalou, na Kalou liatamata, ko Karisito Jisu.
Me tiko e na lomamudou na yalo oqo ka tiko talega vei Karisito Jisu: o koya ni sa itovo vata kei na Kalou, sa sega ni vakasama ni sa butako ni sa vakatauvatani kei na Kalou; a sa vakadravudravuataki koya, ka kauta vua na itovo ni tamata dauveiqaravi, a sa caka me tautauvata kei na tamata: ia ni sa kune ni sa itovo vata kei na tamata, sa vakamalumalumutaki koya, a sa talairawarawa me mate, io me mate e na kauveilatai. (Filipai 2:5-8)
Na dra iJisu e vakaraitaka tiko na imadrali savasava ni Nona bula ka sa vakacabori, o koya ka a cabo me isoro ni ivalavala ca ni vuravura taucoko. Na veika kece e na bula ni Karisito e a savasava vakaoti – ka a sega ni laurai kina e dua na dukadukali, se na mawe ni valavala ca. E a talairawarawa vua na Kalou e na kena i vakatagedegede cecere duadua. Sa iMadrali duadua ga ka rawa ni ciqomi mai vua na Kalou, me buluti kina na ivalavala ca ni tamata.
Dou a sega ni voli e na veika e caca walega, e na siliva se na koula, … e na dra talei ga i Karisito, me vaka na lami sa sega ni ca e dua na tikina. O koya sa lesi eliu sa qai tauyavutaki e muri ko vuravura. (1 Pita 1:18-20)
NA IMADRALI E KAU KI NA IBILI NI KORO
E kena ikuri oqo: e a sotava na veika e gadrevi me baleta na isoro ni buluti ni ivalavala ca ko Jisu, e na Nona a la’ki mate e na taudaku ni koro ko Jerusalemi. Me vaka e kaya na iVola Tabu,
Ni sa vakamai e na ibili ni koro na yago ni manumanu oqori, sa kauta na kedra dra ki na loqi tabu ko koya na bete levu me isoro ni valavala ca. O koya ga oqo sa mate kina ko Jisu e taudaku ni matamata ni koro, me vakasavasavataki ira na tamata e na nona dra. (Iperiu 13:11-12)
Na soli dra vakaitamera duadua e na ivolatukutuku kei vuraviura, e a yaco e na kauveilatai mai Kalivari, e na rua na udolu na yabaki sa oti. Na dra duadua ga i Jisu, e rawa me solia na bula, o koya e tawamudu! Na dra ka a dave e na siga o ya, e sa veirauti me vakabulai kina na tamata ivalavala ca kecega era sucu mai ki vuravura, ka na veirauti tiko na kena kaukauwa me veivakabulai me yacova na ivakataotioti.
A IMADRALI ME VEISOSOMITAKI
E dua tale na sala ka sotava kina ko Jisu na veika e gadrevi e na isoro ni bokoci ni ca, o ya ni Nona mate e veisosomitaki. E a yaco me vakameautaki kina na gagadre ni Kalou e na vuku ni veivakadonui kei na kena tau na lewa dodonu. Na Nona dra e sotava taucoko na gagadre o ya, ka qai buluta na ivalavala ca.
Ni da kaya ni veisosomitaki na mate nei Jisu, e kena ibalebale oqo ni ko Jisu Karisito, e a mate e na vukudra na tamata ivalavala ca. Na vosa oqo, “veisosomitaki” e sega ni kunei e na iVola Tabu, me vaka ga ni sega ni kunei talega kina na vosa “kaulotu.” Ia, na vakasama ni veisosomitaki e basika vakavuqa e na iVola Tabu.
E na Nona sauma ko Jisu na noda ivalavala ca, e a sosomitaki ira na tagane kei na yalewa ivalavala ca. O koya e a navuca kina na Tamada e na vuku iJisu “o koya sa sega vua na cala sa qisia ko koya mei soro ni noda ivalavala ca; me vakayacori kina vei keda na veivakadonui ni Kalou e na vukuda” (2 Korinica 5:21).
Me’u tokaruataka, na mate ni Turaga ko Jisu Karisito, e a sega ni nona totogitaki e dua na tamata dau basulawa, se na nona mate e dua ka solia nona bula e na vuku ni veika e vakabauta. E a mate ni veisosomitaki. “Ni sa vakararawataki vakadua na Karisito talega e na vuku ni valavala ca, o koya na caka dodonu e na vukudra na caka cala, me kauti keda kina vua na Kalou, ni sa vakamatei na yagona, a sa vakabulai na yalona” 1 Pita 3:18).
O Jisu, e a sega na Nona ivalavala ca vakai Koya. E a mate me baleti keda, e na vukuda, me keda isosomi. E a mate e na vukuda kece sara, ka ciqoma kina na itotogi ka dodonu me noda.
E na Iperiu 9:5, na vosa vaKirisi ka vakadewataki me icabocabo-ni-bulubulu, ka dusia tiko na itikotiko ni Kalou e na Vale Tabu, e vosa vata talega ka vakayagataki e na veivakayalovinakataki. E sa donu vinaka na kena vakayagataki vakaoqo, baleta na lawa e vakarota na mate e na vuku ni ivalavala ca, ka ni gauna e kureitaki kina na dra e na icabocabo-ni-bulubulu, e vakaraitaka tiko ni sa yaco na mate, ka sa saumi na isau e veiraurau kei na cala.
Na isoro ni dra nei Jisu e sa veirauti vakavinaka me bokoca na noda ivalavala ca, ka me solia vei keda na bula vou. E kaya vei keda na Iperiu,
Ia eda sa vakasavasavataki e na vuku ni lewa oqo, e na yago i Jisu Kairisito ni sa cabori vakadua……Ni sa vakacabora vakadua na isoro sa cakava kina ko koya na ka kecega e yaga vei ira era sa vakasavasavataki tiko. (Iperiu 10:10,14)
E dua vei ira na lesoni levu duadua ni iVola Tabu ka vakaraitaka na kena veirauti na dra veisosomitaki nei Jisu, o ya na italanoa ni Lako Sivia. Na talaidredre nei Ijipita vua na Kalou e a vakavuna na Nona lewa me kau tani kina na nodra bula na gone ulumatua kece ni Ijipita. Na ituvatuva ni Kalou me taqomaki na nodra bula na gone ulumatua ni Isireli e a vakatokai me Lako Sivia.
E a vakaroti me vakamatea e dua na lami na matavuvale yadua ni Isireli, ka me ra qai boroya na kena dra e na dela ni katuba, ka vakakina e na yasa ruarua ni isogo ni nodra veivale. E dina beka ni a se vo tu e vica tale na udolu na yabaki me qai yaco na gauna ni Veiyalayalati Vou, ia na ivakatakilakila ni kauveilatai e a sa taukena tu na kaukauwa me tarova na ravuravu nei mate.
E na vica vata na drau na yabaki ka tarava, era sa dau vakamuria tu mai na veimatavuvale ni Isireli na ivakavuvuli ni Lako Sivia, me ra vakananuma tu kina na kaukauwa ni ituvatuva ni veivueti ni Kalou. Ke ra kila tu se segai, e na veigauna kece era vakayacora tu mai kina na cakacaka ni Lako Sivia, era sa parofisaitaka tiko kina na siga me na vakadavea kina na Nona dra na Lami ni Kalou.
E na kena vakasama vakayalo, na dra i Jisu e sa rawa ni vakayagataki me boroi kina na yaloda kei na lomada, me vueti keda mai na mate vakayalo kei na cudru ni Kalou. E sega ni ka ni vakacalaka e na Nona a kana vata kei iratou na Nona tisaipeli e na iotioti ni gauna, e na Nona vakavulici ratou e na bibi ni madrai e dovia kei na bilo, e a veidonui kei na kena vakananumi na kana vata ni Lako Sivia ka dau caka e na veiyabaki.
E na nona a vakatakilai Jisu ko Joni na Daupapitaiso mai na uciwai ko Joritani, e a vakatokai Koya me “Lami ni Kalou, ko koya sa kauta tani na nodra ivalavala ca na kai vuravura” (Joni 1:29). E a kaya na apositolo ko Paula e na 1 Korinica 5:7, “Ni sa vakamatei e na vukuda na noda lako-sivia, io na Karisito.”
E se vakarusa tikoga na kaukauwa kei mate na kauveilatai. Me vaka ga ni a ivakananumi ni veivueti mai na mate na imatai ni Lako Sivia, edaidai talega, na dra e sa ivakatakilkila ni loloma kei na veivosoti ni Kalou, kei na Nona kaukauwa me sereki keda kina mai na itotogi kei na kaukauwa ni ivalavala ca. Me vakarokorokotaki ga na Kalou ni sa noda Lako Sivia ko Jisu!
SA IMADRALI CECERE KA KENA IOTIOTI DUADUA NA MATE NEI JISU
E kaya na iVola Tabu ni a soli Koya ko Jisu Karisito, me imadrali “ni sa cabori vakadua” (Iperiu 10:10). E kena ibalebale oqo, ni mate nei Jisu, e sega ni qai gadrevi me tokaruataki, me vaka na vakacabo isoro e na lawa. E sa isoro me baleta na ivalavala ca kei vuravura raraba, ka kovuta na veitabagauna kece sara. Sa vakacavari kina na cakacaka ni veivakabulai. E sega ni qai gadrevi tale kina e dua na ka: na vakabauta ga ni sa sauma na isau na imadrali, kei na nona sorovaka na nona bula vei Jisu Karisito e dua na tamata
Ni sa sega ni curu na Karisito ki na loqi tabu sa caka e na liga, oqori sa ivakatakarakara ga ni ka dina; sa curu ki na lomalagi dina ga, me rairai edaidai ena mata ni Kalou e na vukuda; sa sega talega ni vakacabori koya vakavuqa, me vaka sa curu na bete levu ki na loqi tabu e na veiyabaki, ka kauta na dra ni ka tani; ia ke sa vakakina ka sa dodonu me mate vakavuqa mai na ivakatekivu kei vuravura: sa qai vakarairaitaki vakadua ko koya e na ivakataotioti ni veigauna sa loku me kauta tani na ivalavala ca ni sa vakacabori koya. Ia me vaka sa lesi me mate vakadua ko ira na tamata, ka me qai muri na siga ni lewa: sa vakacabori vakadua vaka talega kina na Karisito me cudruvi e na vuku ni valavala ca ni lewe vuqa. (Iperiu 9:24-28).
Me tokaruataki, na veiyalayalati vou e na vuku iJisu, sa sega ni ka me baleta na gauna ga oqo, ia sa ka e tawamudu:
Ia ko ira kecega na bete era sa tu ka cakacaka e na veisiga, ka vakacabora wasoma na isoro ko ya sa sega ni kauta tani rawa na ivalavala ca: ia ko koya oqo, ni sa vakacabora oti vakadua na isoro e dua ga e na vuku ni valavala ca, sa qai tiko sobu e na liga imatau ni Kalou: a sa qai waraka tiko me vakayacori ko ira na nona meca me itutu-ni-yavana. Ni sa vakacabora vakadua na isoro sa cakava kina ko koya na ka kecega e yaga vei ira era sa vakasavasavataki tiko…….[Sa kaya na Turaga,] Ia na nodra ivalavala ca kei na nodra talaidredre ka’u na sega ni nanuma tale. Ia kevaka sa bokoci na veika oqori, sa sega ni vakacabori tale na isoro ni valavala ca. (Iperiu 10:11-14, 17-18).
E VITU NA IMADRALI DRA
E na noqu a raivotutaka na mate nei Jisu, au a raica na veigauna duidui e a vakadavea kina na Nona dra na Karisito me noda isoro vakadua ga. E na noqu vakawilika tiko na Vunau ni Soro, au a wilika kina na tikina vakavu yalotarotaro oqo:
[Na bete levu] me qai kauta na dra ni pulumokau ko koya, ka kureitaka e na nona iqaqalo ki dela ni cabocabo-ni-bulubulu vaka ki na tu-i-cake; ka kureitaka vakavitu na dra e na mata ni cabocabo-ni-bulubulu e na nona iqaqalo. (Vunau ni Soro 16:14)
Me vaka ni a vakaraitayaloyalotaka tiko na veika dina me baleta na Veiyalayalati Vou na cakacaka ni vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa, au vakabauta kina, na kureitaki vakavitu ni dra ka cavuti koto e cake, e vakatakilakilataka tiko na Nona na vakadave dra vakavitu na Karisito e na Nona gauna ni rarawa kei na yaluma, e na vukuda.
BUNOTAKI DRA
Na imatai, e a bunotaki dra ko Jisu e na Nona a masu tiko vei Tamana e na were e Kecisemani me baleta na Nona sa vakarau me mate. E a masu vua na Kalou na Tamana, ka kaya, “Kevaka ko ni sa vinakata, ni kauta tani vei au na bilo oqo: ia me kakua ni yaco na noqu lewa, me yaco ga na nomuni lewa” (Luke 22:42). E rairai beka, ni sa yaco mai na gauna me tau na itotogi ni noda ivalavala ca e Yagona savasava tawacala, e a qai tu vakasuka ko Koya e na Nona sega ni ciqoma rawa na kena bibi. “Ia ni sa yaluma sara, sa masu vagumatua cake kina: ia na nona buno sa vaka na titiri ni dra ni sa lutu ki na qele” (v. 44).
LAUROBA NA MATANA
A ikarua, e a dave na dra iJisu ni a lauroba na matana. “Era sa qai kasivita na matana, ka vaculaka; a sa sabica ko ira e so” (Maciu 26:67). E a parofisaitaka na parofita ko Maika, “Era sa yavita kina na baluna na turaga ni lewa ni Isireli e na ititoko” (Maika 5:1). E na vuku ni veimoku ka a caka Vua, e a kaya kina na parofita ko Aisea, “Ni sa vakacacani vakalevu na matana ka vakalailai na mata ni tamata kecega, kei na yagona talega me sega ni vakataki ira na luve ni tamata” (Aisea 52:14). E na raivotu ka a vakatara na Kalou me’u raica, e a sega ni dua na tiki ni Matana me sega ni dradra tu.
WAROLAKI
A ikatolu, e a dave na dra talei iJisu e na kena warolaki na dakuna e na kuita warumisa o ya. Ia ni sa vakanakuitataki Jisu mada (ko Pailato), sa qai solia yani me vakoti ki na kauveilatai” (Maciu 27:26). Na parofita ko Aisea, e a sa kaya tu me baleta na Mesaia, “A dakuqu ka’u a solia vei ira na dauveiyaviti” (Aisea 50:6).
WAVOTOVOTOA
A ikava, e a dave na dra iJisu e na nodra daramaka Vua na isala wavotovotoa, ka ra qai vakayagataka na gasau me ra waroca sobu kina vakaukauwa e uluna. “Ka ra sa qai talia e dua na isala e na wa-votovotoa, era sa vakaisalataki koya kina…..A ra sa qai kasivita, ka kauta na gasau, ka waroca na uluna” (Maciu 27:29-30).
LAUVUTI NA KUMINA
A ikalima, me ra tenetenea Vua na veika rarawa kei na ivakarau veibeci, era sa qai vutivutia na kumi Jisu. E a parofisaitaka ko Aisea, “Ka’u a solia…….na baluqu vei ira na dauveivuti; ka’u a sega ni tabonaka na mataqu mai vei ira na veivakamaduataki kei na veikasiviti ” (Aisea 50:6).
VAKOTI KI NA KAU
A ikaono, e a dave Nona dra ni sa vakoti ki na kauveilatai. Na Nona tagi ni vutugu, mai na Vosa ni Kalou e kaya, “Era sa coka na ligaqu kei na yavaqu” (Same 22:16). E a drodro vakayauyau mai na Ligana kei na Yavana na Nona dra savasava tawacala, e na Nona sa rube tu e na kauveilatai, ka solia na Nona veika kece e na vukuda.
LAUCOKA E NA MOTO
Na kena ikavitu ka iotioti, e a dave Nona dra ni a coka na sotia ni Roma o ya na saresarena, me kilai ke sa mate vakaidina ko Jisu. “Ia sa suaka na sarisarina e dua na sotia e na dua na moto, a sa dave sara mai kina na dra kei na wai” (Joni 19:34). Na veicoka oqo e rairai na kena vakayacori na parofisai oqo, “Ka ra na vakaraici au era sa coka” (Sakaraia 12:10).
NA IKURI NI TALANOA
Vei ira kece tale na tamata ka ra a mate e na i tovo ni veivakamatei e na kauveilatai, e a cava na kedra i talanoa e na tiki ni gauna e cavuka kina na nodra icegu. E a sa sega na ka e vo me vakayacori, vakavo ga na kena kau yani na yagodra me la’ki bulu. Ia ko Jisu Karisito, e a sega ni tamata walega. E a Luve ni Kalou ko Koya. E a se sega ni dua na tamata e vakai Koya oqo mai liu, ka na sega ni dua tale me vakataki Koya mai muri.
Ko Jisu, e a Kalou sara ga e na waqawaqa vakatamata. E na Nona itutu vaKalou, e a tiko o Koya e na tauyavu kei vuravura, ka a vakaitavi sara ga e na cakacaka ni veibuli o ya.
E na ivakatekivu a sa bula ko koya na Vosa, a rau sa tiko vata kei na Kalou ko koya na Vosa, a sa Kalou ko koya na Vosa. E na ivakatekivu e rau sa tiko vata ko koya oqo kei na Kalou, sa cakava na ka kecega ko koya; a sa sega ni dua na ka sa caka, me sega ni cakava ko koya. (Joni 1:1-3).
E na cakacaka oqo nei Jisu, e a tuvani kina na veikalokalo kece e na nodra itutu dina, ka a tuvani na veivuravura kece e na nodra itutu me ra cowiri wavokita na matanisiga. E na Nona vosa, e a basika kina na lomalagi, ka a wasei koya tani na wasawasa mai na vanua. E na Nona cakacaka, e a tubu ka solega na dela ivuravura na veico kei na kau kecega. E a cakava me vua na vuata ni veivunikau. E qai bulia ka vakasinaita na wasawasa e na veika bula, ka solia vei ira na manumanu vuka na isolisoli me ra vuka rawa.
E a tiko ko Jisu e na Nona buli Atama na Kalou mai na kuvu ni soso. E a tiko e na Nona ceguvi Atama na Kalou e na icegu ni bula, ka vakavuna kina me cecere cake na tamata mai vei ira na manumanu kei ira na vo ni veika bula. E a raica na Nona vakamoceri Atama na Kalou, ka qai ucuna mai e dua na sui ni sarisarina, me bulia kina na yalewa.
E a vakadinadinataka talega ko Jisu na cakacaka vakatubu leqa ni kena curu mai ki vuravura na ivalavala ca, ka a qai talairawarawa me lako mai ki vuravura, me mai soli Koya me imadrali ni ivalavala ca ni tamata. E na vuku ni ka oqo, e a lako mai kina ki vuravura. E na vuku ni ka oqo, e a mai bula kina vakatamata. E na vuku ni ka oqo, e a mai cabora kina na Nona bula e na vukuda, ka a qai vakaturi cake tale mai na mate e na lagilagi.
E “VOSA” NA DRA I JISU
E kaya na iVola Tabu, “na dra sa kureitaki, oqori ga sa cavuta tiko na ka vinaka, sa cavuta na ka ca na dra i Epeli” (Iperiu 12:24). Me da nanuma, e na nona a yaviti Epeli ko Keni, e qai kaya vua na Kalou, “A dra ni tacimu sa tagi vei au mai na qele” (Vakatekivu 1:10). E a tagica mai na dra nei Epeli, na veilewai kei na tau ni totogi. Ia na dra i Jisu, e tukuna na “veika e talei cake” mai na veilewai.
Na cava na veika oqori? Na Nona dra e cauraka na loloma, na veivosoti kei na veivakaduavatataki. Ko Jemesa na taci Jisu, o koya ka a vakadinadinataka na veika kece e na vuku ni mate nei Jisu e na kauveilatai, e a vola, Ia na dauloloma sa rawa na veilewai” (Jemesa 2:13).
Ni “vosa” na dra i Jisu –
- E solia na vakacegu ki na yalo e lomaleqa
- E walia na yalo e kavoro
- E vagaluya na loma vakatitiqa dau veivakararawataki
- E vakamalumalumutaka ka vakasava na rere
Na dra i Karisito e vosa talega e na vukuda “e loma ni lati” (Iperiu 6:19), na tikina e sa la’ki kureitaki kina e na icabocabo-ni-bulubulu mai lomalagi. Na domo ni dra loloma i Jisu e rogo e na lagilagi, e na domo e kamica ka rogo levu cake mai na domodra kece na agilosi e na mata ni dabedabe vakatui ni Kalou.
Na Nona dra, e vakatutusa vakadomoilevu cake e na vukumu mai lomalagi, ka vakalailai na veibeitaki e cakava vei iko na nomu ivalavala ca e vuravura.
Ia ko koya oqo, sa sega ni vakaisosomitaki na nona cakacaka vakabete, ni sa tiko ga ka tawa mudu. O koya oqo sa rawarawa kina vua me vakabulai ira sara era sa lako mai vua na Kalou e na vukuna, ni sa bula tikoga ko koya me masulaki ira. (Iperiu 7:24-25)
E DODONU ME VAKAYAGATAKI NA DRA I JISU
Na dra i Jisu, e “dra sa kureitaki” talega (Iperiu 12:24). E vakamacalataka ko David Wilkerson,
“Oqo e sega ni kena kureitaki vakayago na dra; ia e cakacaka vakalawa ka vakayalo. E kureitaka ko Jisu na Nona dra e lomada, kevaka eda sa vakabauta. Vakavo kevaka eda sa vakabauta dina na kaukauwa ni Nona vakacabo isoro mai Kalivari, e na sega ni vakavotukana na cakacaka ni dra i Jisu ki na noda bula.”
E kena ibalebale oqo, ni dra i Jisu, e dra me taurivaki –me boroi ki lomada kei na noda bula, me kauta mai na veivosoti, na sautu kei na veisereki. E sega na kena yaga vei keda na dra oqo, vakavo kevaka e taurivaki ka boroi ki na noda lewaeloma, me vaka ga na kena sega na yaga ni dra ni lami e na Lako Sivia kevaka e a sega ni boroi kina na mata ni katuba ni nodra vale na Isireli mai Ijipita. E a kaya na Kalou vei ira na Nona tamata, “Ia ni’u sa raica na dra, ka’u na qai lako siviti kemudou” (Lako Yani 12:13, emphasis added).
Au nuitaka ni na tu vei keda na rai me da raica, kei na yalomatua me da ciqoma na cakacaka cecere ni loloma ni Kalou, e na vakacabo isoro ni Turaga ko Jisu Karisito! E daidai, e sega walega ni ra vakasisilataka e vuqa na tamata na cakacaka ni vakadave dra ka a uto ni vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa, ia era vakasisilataka talega na ivakavuvuli ni Veiyalayalati Vou me baleta na dra i Karisito. Era beca e vuqa na veisere ni lotu ka vakabibitaka na kaukauwa kei na kena gadrevi na dra nei Karisito. Era cati ira na dauvunau ka ra vunautaka na kaukauwa ni dra.
O ira ka ra vosabecataka na dra i Jisu, era vakamatabokotaki tu ki na Vosa ni Kalou kei na itovo vakasisila ka veivakalolomataki ni valavala ca. E ka vakadomobula na ivalavala ca, ka sa gadrevi kina e dua na iwali ka cakacaka e na sala e vakavotukana. Na mate ka veisosomitaki, e sa sala taudua ga e basika rawa kina na bula.
E dua na tamata ka a tauyavutaka e dua na isoqosoqo lotu ka sega ni vaKarisito e vuqa na kena vakavuvuli (sect), e a kaya, na yaga ni kena liviraki na dra i Jisu mai Kalivari, e tautauvata walega kei na kena yaga ni se drodrova tu na veisala ni dra i Jisu. E kaya tiko oqo, ni tawayaga me dua e vakanuinui kina, ka ni sega ni dua na ka yaga e tu kina me da kauwai kina. Ia o keda, eda kila “kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci na ivalavala ca” (Iperiu 9:22). E a liviraki na dra i Jisu, baleta e na sala duadua ga oqo, e soli rawa kina vei keda na bula.
SA YAGA NA LAMI
E na dua vei ira na noqu raivotu me baleti lomalagi, au a rogoci ira na agilosi mai lomalagi ni ra sere tiko e na domoilevu me baleti Koya, “Sa yaga na Lami ka vakamatei, me soli vua na kaukauwa, kei na iyau, kei na vuku, kei na qaqa, kei na veidokadokai, kei na vakarokoroko, kei na vakavinavinaka!” (Vakatakila 5:12). E a kaila ko lomalagi ka marau e na vakacabo isoro lagilagi nei Karisito.
E na maliwa ni kaila kei na vakamuduo oqo, au a qai rogoca na nodra lagasere na tamata ni Kalou. E sa qai dua na sere rogorogo vinaka ka totoka vakaoti, au se qai bau rogoca. E a vaka na rorogo ni “domo ni wai e vuqa” (Vakatakila 19:6), ka vaka me veitubuyaki ka tamela takosova na veivuravura e na maliwa lala. E a sega ni dua na yasa ilomalagi ka sega ni yaco kina na kena voqa na sere rogorogo talei o ya. Na sere cava era a laga tiko?
Oi kemuni sa yaga me kauta na ivola, me cecega talega na kena drega: ni kemuni a vakamatei, ka voli keimami e na nomuni dra mai vei ira kecega na veimataqali, kei na duivosavosa, kei na veimatanitu, kei na veivanua, me keimami nona na Kalou: ia keimami sa lesi me keimami tui, me keimami bete talega, vua na neimami Kalou; ia keimami na lewa tiko e vuravura. (Vakatakila 5:9-10)
E vaka talega kina, na nodra voqataka e na reki levu, na tamata vakabauta e na veitaba yabaki sa sivi, na qaqa ni sere ni lotu makawa oqo:
I hear the Saviour say,
“Thy strength indeed is small,
Child of weakness, watch and pray,
Find in me thine all in all.
For nothing good have I
Whereby Thy grace to claim –
I’ll wash my garments white
In the blood of Calv’ry’s Lamb.
Jesus paid it all
All to Him I owe
Sin had left a crimson stain,
He washed it white as snow.
Me vakarokorokotaki na Kalou e na vuku ni kaukauwa tawamudu ni dra ni Lami!
Back to Table of Contents
Ni qai sikova talega na website oqo:
http://kaukauwavuni.com/dranilami
var _gaq = _gaq || []; _gaq.push(['_setAccount', 'UA-38526439-1']); _gaq.push(['_trackPageview']);
(function() { var ga = document.createElement('script'); ga.type = 'text/javascript'; ga.async = true; ga.src = ('https:' == document.location.protocol ? 'https://ssl' : 'http://www') + '.google-analytics.com/ga.js'; var s = document.getElementsByTagName('script')[0]; s.parentNode.insertBefore(ga, s); })();
Wase 5 – NA DRA NI VEIYALAYALATI VOU
“O koya oqo sa yaco kina ko koya me dautataro e na veiyalayalati vou, me ra rawata kina ko ira ka kacivi na ivotavota tawa mudu ka yalataki.” – (Iperiu 9:15)
E na Nona a cabora na i madrali cecere ni Nona bula na Karisito, e a tauyavutaki kina na veiyalayalati vou ni Kalou kei ira na Nona tamata. Na veiyalayalati vou oqo, o koya ka sosomitaka na ka makawa ka a caka e na gauna e liu sara, e na nona a kureitaka na dra vei ira na Isireli ko Mosese e na ruku ni ulunivanua ko Sainiai, e a tauyavutaki e na dra i Jisu e na ruku ni delana mai Kalivari.
O koya ka vola na ivola vei ira na kai Iperiu, e a tokaruataka na ka e a sa yalataka oti na Kalou e na vosa nei Jeremaia me baleta na veiyalayalati vou oqo:
Sa vosa ko Jiova, e na yaco na siga, “Ka’u na cakava kina na veiyalayalati vou vei ira na mataqali nei Isireli kei na mataqali nei Juta: E na sega ni vaka na veiyalayalati ka’u a cakava vei ira na nodra qase. E na siga ka’u a taura kina na ligadra me’u tuberi ira mai na vanua ko Ijipita; Ni ra sa sega ni tu dei e na noqu veiyalayalati, a sa kaya kina ko Jiova, ka’u a sega ni maroroi ira. A sa kaya ko Jiova, sa vakaoqo na veiyalayalati ka’u na cakava vei ira na mataqali nei Isireli ni sa oti na gauna ko ya; Au na tugana na Noqu vunau ki na lomadra, ka vola e na yalodra: ia ka’u na yaco me nodra Kalou, ia era na yaco me Noqu tamata. (Iperiu 8:8-10)
Na veiyalayalati vou, e solia vei keda e dua na loloma mai yaloda vua na Kalou kei na Nona ivunau, ka sega ni vaka na noda muria ga na ivakaro e taudaku. E qai kena ikuri, ni da ciqomi Jisu Karisito me Turaga ka iVakabula ka da vakacabori keda Vua, eda sa na yalodei ni na dau dinata na Nona yalayala kece na noda Kalou yalo dina. E sa na noda Kalou ko Koya, ka da sa na wili me Nona tamata.
E a kaya ko Jisu, “Oqo na noqu dra ni veiyalayalati vou sa liviraki e na vukudra e lewe vuqa, me bokoci na ivalavala ca” (Maciu 26:28). Na veiyalayalati ka vauci keda Vua na Kalou e sa vakadeitaki tu e na dra i Jisu. Kevaka e a sega na dave ni Nona dra, ke sega ni rawa me vakadeitaki na veiyalayalati. E na sega na kena kaukauwa. Ia, baleta ga na Nona dra, e sa rawa kina me noda na yalayala kece ni veiyalayalati vou. Na iVola Tabu e ivakadinadina ka cereka vei keda na ka e sa solia vei keda na Kalou e na vuku i Karisito. E na veiwase ka tarava, eda na dikeva kina na veivakalougatataki e vuqa ka sa soli tu me noda e na vuku ni dra i Jisu.
KO JISU NA NODA BETE LEVU CECERE
E sega walega ni imadrali me bokoci kina na noda ca ko Jisu, ia e noda Bete Levu cecere talega, o Koya ka a kauta na isolisoli ni Nona dra talei ki na icabocabo-ni-bulubulu ni Kalou. “Sa qai nona na cakacaka vakabete e uasivi cake, me vaka sa dautataro talega ko koya e na dua na veiyalayalati e uasivi cake, o koya sa vakataudeitaka e na vosa ni yalayala e uasivi cake” (Iperiu 8:6). O koya ka a vola na ivola vei ira na kai Iperiu, e a kila vakamatata tu na itavi vakabete nei Karisito. E vakamacalataka o koya na kena uasivi cake na veiyalayalati vou ni dra, kei Koya e Nona:
E sega talega e na dra ni me kei na luve ni pulumokau, e na nona dra ga sa curu vakadua ki na loqi tabu sara, ni sa rawata me solia na bula tawa mudu. Ia kevaka sa yaga na dra ni pulumokau kei na me, kei na dravusa ni pulumokau yalewa ni sa kureitaki vei ira sa dukadukali, me savasava kina na yagodra; e na vakatanievei na dra nei Karisito, o koya ka vakacabori koya vua na Kalou, e na vuku ni yalo tabu tawa mudu ia ka sega vua na ca, e na sega beka ni rawarawa sara me vui laivi kina na nomudou lewa-eloma mai na cakacaka sa ka ni mate, mo dou qarava na Kalou bula? (Iperiu 9:12-14)
Na veiyalayalati vou e sega ni buluta walega na ivalavala ca. Ia, e savata na noda lewa-e-loma, ka sereki keda me da bula e na vukuna na Kalou e na sautu kei na reki.
E na Nona a vakaraitaka vei au na Kalou na raivotu ni mate nei Jisu e na kauveilatai, au a raica ni a dave mai na Nona dra me vaka na dave ni dra ni manumanu e vakamatei. Au a raica na isulu tikidua era a ubi Koya kina, ka a sa suasua veluvelu tu e na dra damudamu. Au a raica ni sa titiri sobu ki Yavana ruarua. Sa bau sivia dina na dra e dave mai Vua! E na iotioti ni Nona icegu, au a raici ira na agilosi, e na nodra siro mai ka cabe cake tale, e na nodra mai soqona kece na dra me ra kauta Vua na Kalou.
Au a qai taroga e dua vei ira, “Na cava o ni cakava tiko?”
E a qai sauma mai na agilosi, “Keimami kauta tiko oqo ki lomalagi. Oqo na isoro Vua na Kalou e na vuku ni ivalavala ca kei vuravura.” Na kena irairai vei au, ni vaka e udolu vakacaca na kedra levu na agilosi, era talai mai me ra mai kauta lesu na Nona dra. Ia, e na qai Nona itavi na Noda iVakabula ka a vakamatei, e na Nona itutu vakaBete Levu, me la’ki kureitaka na Nona dra talei e na icabocabo-ni-bulubulu mai kea. Au a qai raica na noqu Turaga dokai, ni sa kureitaka tiko na Nona dra ka a vakadavea e vuravura, me isoro ni ivalavala ca e vukuqu – kei na vukudra na tamata kece era vakabauti Koya.
Me tokaruataki, na vale tabu e a ivakatakarakara vakayago walega ni ka dina vakayalo, ia ko Jisu e sa cabe ki na Loqi Tabu Sara mai lomalagi, o koya na kena ka dina, e mata ni dabedabe vakaTui ni Kalou. E sa kauta tiko o Koya “na isoro e uasivi cake vei ira” (Iperiu 9:23) – na Nona dra ni veivakadonui, kei Koya na iMadrali cecere duadua. Na imadrali kei na cakacaka taucoko ni vakacabo isoro, era sa kunea kece Vua na nodra sotavi kei na nodra icavacava.
E sa la’ki curu ko Jisu ki na serau ni tikotiko ni Kalou e na vukudra na Nona tamata, me vaka ga e a cakava na bete levu e na gauna makawa e na vukudra na kai Iperiu. Oqo na vanua e sa la’ki vakaitikotiko kina na Turaga, me “bula tikoga ko Koya me masulaki (keda)” (Iperiu 7:25). E sa vakadruka vakadua na kaukauwa ni valavala ca e na noda bula, ni da cabori keda taucoko Vua. E sa sotava na gagadre ni lewa ni Kalou na Nona dra ni veivinakati, ka da sa kunea na veivosoti e na vuku ni Nona dra.
E tiko e dua na duidui levu vei Jisu na Bete Levu Cecere, kei ira na bete levu ka ra a veiqaravi e na veiyalayalati makawa. Na bete levu ni Isireli, e a sega ni rawa me tiko e na Loqi Tabu Sara. Ni dau cava na vakacabo isoro lekaleka, e sa dodonu me vagalala mai na tikina tabu o ya. E na nona a biubiu mai kea, na ilatilati ka dau wasea tani na Loqi Tabu Sara mai na vo ni Vale Tabu, e a uru sobu mai e dakuna, me lati koya tani me dua tale na yabaki na kena dede.
Ia, ni a cabori Koya ko Jisu e na kauveilatai, e kaya na iVola Tabu ni a sei rua na ilati ni vale-ni-soro, me tekivu mai cake me yaco ki ra. (Maciu 27:51.) Oqo na ivakatakilakila ni sa biu vakatikitiki na veiyalayalati makawa, ka sa sosomitaka na veiyalayalati vou e na vuku i Jisu Karisito.
Na nodrau vakatauvatani na cakacaka e rua oqo, e sa na qai matata ka vakaibalebale vakalevu cake e na noda dikeva vakavoleka na ilesilesi vakaBete Levu nei Karisito. Na Iperiu wase 7 – 9 e vakadikeva na veitiki ni lesilesi ni cakacaka vakabete levu, ka qai la’ki cava e na ivakamacala ni curu vakaBete Levu nei Jisu ki lomalagi, me kauta tiko na dra ni isoro – o ya na iMadrali ka a cabora – ki na icabocabo-ni-bulubulu vakalomalagi. E na noqu raivotu, ni’u a raica na curu nei Jisu ki na Loqi Tabu Sara mai lomalagi, e a sega Vua na lomalomarua se na tu vakasuka. E a yabe vakadoudou sara ki na icabocabo-ni-bulubulu mai lomalagi, ka la’ki sovaraka kina na Nona dra. E laurai kina na duabulu kei na taucoko ni Nona vakatulewa.
E sa saumi na isau tawamudu. Na Lami ka a vakamatei mai na ivakatekivu kei vuravura, e sa kauta tani kece vakadua na ivalavala ca kei vuravura. Ia oqo, e sa taura tu na itutu ni Bete Levu yalodina ka yalololoma, me vaka ni sa mai cava na Nona ilesilesi ni vakacabo isoro. E sa soli oti na Nona dra, ka sa vueti na bula ni tamata.
“E na kunea ko Koya na vua ni veivakaocataki ni yalona ka na vakacegui ga: ni ra sa kilai Koya na noqu italatala yalododonu, e na vakadonui ira kina na lewe vuqa ko koya; ni na colata ko Koya na nodra caka cala” (Aisea 53:11).
Na noda Bete Levu, e sa tu kece Vua na ivolatara me sotava kina na Nona ilesilesi vaka Dauveivakatusai. E sa dolava e dua “na sala vou ka bula” (Iperiu 10:20) o koya eda rawa ni toro voleka yadua kina vua na Kalou. E na vuku ni Nona isoro, eda sa okati kina me da luvena na Tamada vakalomalagi. Eda sa vakatarai me da toro voleka ki na serau ni Kalou e na doudou, ka da sega ni vakuwai mai na Nona loloma. (Iperiu 4:16) Na yaga ni Nona cakacaka ni veivakatusai, e sa dola tu vei keda.
E sa dua na ka e veivakayaloqaqataki me da kila ni dua na noda Bete Levu, o Koya e noda ito e na mata ni dabedabe vakaTui ni Kalou. Oqo, e vakaibalebale vakalevu sara, baleta ni tiko e dua e “daubeitaki ira na wekada” (Vakatakila 12:10), o koya e dau saqati keda e veigauna, ka kauta mai na veibeitaki me baleti keda vua na Kalou. E sa noda ito ko Karisito e na serau ni Kalou.
O koya oqo sa kilikili kina kei koya, me yaco me vakataki ira na wekana e na ka kecega, me bete levu yalovinaka ka lomadina e na veika ni Kalou, me sorovaka na nodra ivalavala ca na tamata….O koya oqo, kemudou na veiwekani yalosavasava, sa kacivi me itaukei ni ka vakalomalagi, dou vakananuma na iApositolo kei na Bete Levu eda sa vakatusa tiko, ko Jisu: o Koya ka lomadina vua o koya sa lesi koya, me vakataki Mosese talega e na nona mataqali taucoko. (Iperiu 2:17, 3:1-2)
Baleta ni ko Karisito e “Dodonu ka Dina” (Vakatakila 19:11), au sa vakararavi Vua. Baleta ni sa qaqa, e na vukei au me’u dro tani mai na vere nei koya na dau veitemaki. Baleta ni sa kacivi au vagumatua me’u vakasaqarai Koya, au sa yalodei me’u tevuka e Matana na noqu bula. Na Bete Levu oqo – baleta na veika kece e sa rawata e na vuku ni dra – e sa noqu inuinui ni veivueti, ni veisereki, ni veivosoti, kei na kaukauwa.
NA VEIYALAYALATI VOU
KEDA NA TAMATA NI KALOU
E na vuku ni veiyalayalati vou, e sa kunea kina na Kalou e dua na ilawalawa tamata ni veiyalayalati vou me Nona. E sa sega tale ni dua na duidui ni Jiu kei na kai tani, vei ira era sa vakabauta na cakacaka ni vakacabo isoro nei Karisito e na vukudra. Ia, e sa tauyavu e dua na kawatamata vou ni Kalou. E kaya ko Paula, “Sa sega kina ni nanumi se kai Jutia se kai tani, se cili se sega ni cili, na tawa vuku, na kai lekutu, na bobula, na itaukei; ia sa uasivi sara e na ka kecega na Karisito” (Kolosa 3:11), ka vakakina, “Ni sai koya na vu ni noda veivinakati tale, o koya sa qisia na rua me duabau, a sa basuka na bai sa ia kina na tawasei” (Efeso 2:14).
Na iVola Tabu e vakaraitaka ni taura vakabibi na Kalou na Nona veiwekani kei na isoqosoqo lewe ni lotu. Na isoqosoqo oqo a sega ni qai basika walega vakasauri e na vakasama ni Kalou, ka sega talega ni cakacaka ni tamata. Ia, e a tiki ni tuvatuva vaKalou, ka a vakatautaki ki na dra talei i Jisu, me tauyavu rawa kina.
E sega ni dua na vanua e matata cake kina na dina oqo, me vaka na ivola nei Paula vei ira na tamata vakabauta mai Efeso e na Cakacaka 20:28:
O koya ga mo dou vakaraici kemudou, kei ira kecega na qele-ni-sipi, sa lesi kemudou kina na Yalo Tabu mo dou nodra ivakatawa, mo dou vakania na isoqosoqo lewe ni lotu ni Kalou, ko ira sa volia ko koya, e na nona dra ga.
Se cava na veivakadiloi nei vuravura me baleta na lotu, ka veitalia mada kevaka era vakasavuliga e na nodra kauwaitaka na lotu na tamata era kaya ni ra lotu, na dina oqo e na dei tu ga: Na isoqosoqo lewe ni lotu, e a vakasucumi mai na vakasama ni Kalou, ka a voli e na dra talei ni Noda iVakabula. E sega ni dua e na rawa ni kila vinaka sara na ibalebale kei na inaki ni soqosoqo oqo, kevaka e sega ni nanuma na dra ni Lami e a voli kina.
NA KILAI VINAKA NI MATAVUVALE VAKAYALO NI KALOU
E daidai, eda vakayagataka na vosa oqo, lotu, e na vuqa na veisala duidui. E vakaduiduitaki kina ko ira na tamata vakabauta, mai vei ira na tawa vakabauta; e vakamacalataka na veisoqosoqo duidui (Methodist, Church of God, Baptist etc.); e vakayagataki me baleta na vale era soqoni kina na tamata me ra sokalou; e so na gauna, e vakayagataki me baleta e dua na ka e kovuti vuravura raraba, ka so na gauna, e vakayagataki me baleta na veika vakaitikotiko lalai. Baleta ni da vakayagataka na veibalebale duidui oqo me baleta na lotu, e dau rawa ni yali kina vei keda na kena ibalebale dina.
Na isoqosoqo lewe ni lotu, e vuvale vakayalo ni Kalou. Oqo na veitokani vaKarisito ka a voli e na dra ni Lami, o Koya ka a vakamatei mai na ivakatekivu kei vuravura. E a kunekunetaki e na matabose tawamudu vakalomalagi, ka qai vakavotukanataki vakayago e na Nona kacivi ratou na Nona tisaipeli ko Jisu, vakatavulici ratou, ka qai talai ratou ki vuravura me ratou la’ki qarava na Nona ilesilesi. E a caudre cake mai me laurai vakamatanavotu e na Siga ni Penitiko. (Cakacaka 2.)
Na vosa oqo, lotu, e basika vakavuqa e na Veiyalayalati Vou. E na levu na vanua e basika kina, e dusia tiko e dua na ilawalawa tamata vakabauta e na veitikotiko lalai. Ia, e na vo ni veivanua e kunei kina, e dusia tiko na isoqosoqo lotu raraba, ka vakatokai e na so na vanua me isoqosoqo lotu ni vuravura. E daidai, eda vakayagataka na vosa oqo me tukuna na Yago i Karisito, o koya ka kovuta na veitabagauna kecega, ka drodro takosova na veitaba yabaki, na veimatatamata taucoko, o ira era bula tu kei ira era sa takali yani, ka ra sa vakabauti Karisito, ka wili me ra lewe ni vuvale ni Kalou, ka ra sa voli e na dra ni Lami.
Na isoqosoqo lewe ni lotu, e isoqosoqo vakalomalagi, ka vakayago talega. E vakalomalagi baleta ni a kaya ko Jisu, “Au na tara na noqu isoqosoqo lewe ni lotu; ia e na sega ni rawata na matamata-ni-koro ni etesi” (Maciu 16:18). E vakayago talega baleta ni kaya vei keda ko Paula, e na nona a vosa tiko me baleta na tarai cake ni lotu, “ni da sa daucakacaka vata kei koya na Kalou” (1 Korinica 3:9). E veivanua kece e kauti ira kina na tamata vakabauta na Yalo Tabu, vei Karisito kei ira na tamata vakabauta tale e so, e sa bula kina na isoqosoqo lewe ni lotu.
E sa kaciva na isoqosoqo lewe ni lotu na kena iTaukei, me sotava ka vakayacora na ilesilesi ka sa solia kina me cakava. Oqo na yasana e vunautaki kina na Kosipeli, e qaravi kina na Kalou, na vanua e veiliutaki kina na Yalo Tabu vei ira na sokalou, na yasana e qaravi kina na papitaiso kei na Vakayakavi ni Turaga, ka vanua talega era sasaga tiko kina na tamata me ra “maroroya na yalovata ni Yalo Tabu, ni (ra) sa vauci vata e na veivinakati” (Efeso 4:3).
NA VAKATAKILAI NI SOQOSOQO LEWE NI LOTU
Na kena vakatakilai na vakasama ni isoqosoqo lewe ni lotu e na Veiyalayalati Vou, e vuqa ka duidui. E na noda vakananuma ga na yaca kei na vosa vakaibalebale e vuqa ka vakayagataka na Vosa me vakatakila kina, eda na qai ciqoma rawa kina na totoka kei na veika vuni ni lalawa ni Kalou, e na kena vakamacalataki na isoqosoqo lewe ni lotu me isoqosoqo ni tamata ni veiyalayalati vou ni Kalou.
NA LOTU ME GONEYALEWA E VAKAWATITAKI
Matai, e vakatakilai na lotu me goneyalewa e musuki me wati Karisito. Na iyaloyalo oqo e sotava na rai ni Veiyalayalati Makawa, o koya ka kaya ni ra sa musuki Vua na Kalou ko ira na Nona tamata me watina. Na iyaloyalo ni yalewa e vakawatitaki, e ivakatakilakila ni veimaliwai veilomani ka talei, ka vauci rau vata ko Karisito kei na isoqosoqo lewe ni lotu. E dua na ivakamacala matata vakaoti me baleta na veimaliwai oqo, e kunei e na Efeso 5:25: “Oi kemudou na tagane vakawati, lomani ira na watimudou, me vaka sa lomana na isoqosoqo lewe ni lotu na Karisito, a sa soli koya e na vukuna.”
E na veivanua vakatokalau-e-loma, e na gauna vakaiVolaTabu (ka vakakina e na so na vanua e daidai), e nodra itovo tudei me sauma na tagane, e dua na isau vei rau na itubutubu nei yalewa, me rawata kina na galala kei na marau ni vakawatitaka na luvedrau. Na dina veivakurabuitaki ka cereki e ke, o ya ni a sauma ko Karisito na isau kei watina, na isoqosoqo lewe ni lotu, ka a volia e na Nona dra talei.
NA LOTU ME YAGO I KARISITO
E dua na iyaloyalo ka da kila vinaka me baleta na isoqosoqo lewe ni lotu e na Veiyalayalati Vou, o ya ni sa yago i Karisito. “O Koya na ulu talega ni yago, na isoqosoqo lewe ni lotu” (Kolosa 1:18). E a vakayagataka wasoma ko Paula na iyaloyalo oqo, me vaka e cakava e na Efeso 1:22-23: “A sa vakamalumalumutaka na ka kecega me tu e ruku ni yavana, a sa lesi koya me lewa na ka kecega, e na vuku ni soqosoqo lewe ni lotu, o koya na yagona, sa sinai sara vua sa vakasinaita na ka kecega e na ka kecega.” Ka kuri tale e na 1 Korinica 12:12, eda wilika, “Me vaka sa duabau ga na yago, ka sa vuqa na kena tikina, ia na tiki ni yago kecega, sa vuqa ga, ka sa duabau ga na yago, sa vaka talega kina na Karisito.”
Na iyaloyalo ni yago oqo, e vakadeitaka vei keda, ni solia na Ulu na vuku kei na idusidusi me cakava rawa kina na yago na Nona ilesilesi. Oqo na veimaliwai ka dodonu me tiko e na vuku iKoya ka sauma na isau dra, kei na isoqosoqo lewe ni lotu e a volia. Na dra nei Karisito e solia na bula ki na Yagona.
E so era dau vakalewa na vakasama me baleta na “yago”, ni tukuni talega me “yalewa e vakawatitaki”, ka ra dau taroga se rawa vakacava me rau dua ga. Ia, na vakalelewa oqori e vakawaicalataki kevaka eda nanuma lesu, e na rai ni Kalou, na tagane kei na watina, e rau “na lewe dua” (Maciu 19:5). Na iyaloyalo ni lotu me goneyalewa e vakawatitaki, e dusia tiko e dua na itukutuku ni dodomo; ia na iyaloyalo ni yago, e dusia tiko e dua na itukutuku ni bula.
NA LOTU ME TABA-NI-VAINI, QELE-NI-SIPI, VATU BULABULA
E vutuniyau na Veiyalayalati Vou e na iyaloyalo e vuqa me baleta na isoqosoqo lewe ni lotu, ka wili kina o ira oqo: O Koya na vaini, ko keda na tabana (Joni 15:5). O Koya na iVakatawa, ko keda na qele-ni-sipi. (Joni 10:16.) O Koya na vatu ni yavu, ko keda na vatu bulabula. (1 Pita 2:4-5.)
Na iyaloyalo kece oqo, era taukena vata ga e dua na ka: Era ka bula kece. E na iyaloyalo ni dua na ka mate – na vatu – e vakatokai ira ko Pita me ra “vatu bulabula” (v. 5), ka vakabibitaka tiko kina na dina oqo: ni sa yago bula, na isoqosoqo lewe ni lotu.Na veiyalayalati vou e baleta na bula vou – na bula vakayalo ka rawa e na vuku ni dra talei i Karisito.
Back to Table of Contents
Ni qai sikova talega na website oqo:
Wase 6 – NA KAUKAUWA E NA BAI NI DRA
“Ia ni’u sa raica na dra, ka’u na qai lako siviti kemudou.” – Lako Yani 12:13
E na noda sa vakabulai vei Karisito, e okati talega kina na noda sa ubi e na veitaqomaki ni Nona dra talei. E na noda masu me da taqomaki e na sala oqo, eda vakadeitaka tiko ni da sa vakabauta ni a sa solia vei keda kei ira na noda vuvale, na iubi ni veitaqomaki e na vuku ni iMadrali ni Veivinakati. O ira na agilosi, era sa tekivu sara me ra ubia na noda bula ka taqomaki keda. E na vuku ni dra ni veiyalayalati, e sa noda kina na bai ni veitaqomaki oqo, ka’u na vakatoka me “bai ni dra” (Bloodline).
NA BAI NI DRA E VAKATAKILA NA VUVALE NI KALOU
Me da tekivu e na noda dikeva na itovo se ivakamacala ni bai ni dra. Matai, na bai oqo e veivakaduiduitaki. E na kena vakasama vakayalo, na dra i Jisu e vakaduiduitaki keda na tamata vakabauta, mai vei ira era tawase tani mai vua na Kalou. E na Nona raica na Tamada vakalomalagi ni sa boroi tu na dra i Jisu e lomada, o ya sa ivakatakilakila vei lomalagi taucoko, ni da sa Nona. Na dra duadua ga i Jisu, e na vakabula na tamata vakabauta mai na tawase tani mai vua na Kalou.
Vakavo ga kevaka ko sa viribaiti e na bai ni dra, e sa sega na nomu inuinui ni vakabulai. Ia, kevaka sa tiko na nomu vakabauta e na dra ni veivinakati i Jisu, ko sa na taqomaki e na dra.
NA BAI NI DRA E WASEI KEDA TANI
Na kauveilatai e taukena na kaukauwa levu me vauca na tamata vua na Kalou, kei ira na vo ni tamata vakabauta, ia e rawa talega me vakavuna na tawase levu e na veimaliwai ni tamata. Na veitokani ka nodra na sa vakabulai, kei Koya e Veivakabulai, e sa kaukauwa ka cecere cake mai na veitokani vakatamata, ka wili kina na noda veiwekani vakadra. Ni dua e sa tamata vakabauta, ka dua tale e sega ni tamata vakabauta, na nodrau tawase vakayalo e sa vakaitamera dina. E na so na gauna, na tawase oqo e rawa me vakavuna na veisaqa, ka wili kina na veisaqa e na loma ni dua na vuvale. Me vaka e kaya ko Jisu,
Dou kakua ni vakasama ni’u sa lako mai me’u kauta mai ki vuravura na veivinakati: au sa sega ni lako mai me’u kauta mai na veivinakati, ai seleiwau ga. Ni ka’u sa lako mai me tawasei rau na veitamani-tagane, kei na veitinani-yalewa, kei na veivugoni-yalewa talega. Ia e na nona meca na tamata ko ira na nona lewe-ni-vale. O koya sa loloma vakalevu vei tamana se tinana ka vakalailai vei au, sa sega ni yaga vei au: ia ko koya sa loloma vakalevu vua na luvena-tagane se na luvena-yalewa, ka vakalailai vei au,, sa sega ni yaga vei au. (Maciu 10:34-37)
E a kaya talega ko Jisu e na vuku ni siga o ya, me baleta na tamata – na tagane, na yalewa kei na gone yadua ka sucu mai ki vuravura – ni ra na sotava na tawase ka vu mai na dra i Jisu Karisito.
Ia e na siga e na lako mai kina na Luve ni tamata e na nona iukuuku kei ira vata kaya na agilosi yalosavasava kecega, e na qai tiko e na nona itikotiko vakaturaga sa vakaiukuuku: e na qai soqoni vata e matana na lewe ni veivanua kecega: e na qai tawasei ira rua ko koya, me vaka na ivakatawa ni sipi sa tawasei ira na sipi mai vei ira na me. (Maciu 25:31-32)
Na bai ni dra, e na vu ni veitawasei e na siga o ya!
E dua na ivakaraitaki ni veitawasei oqo e rawa ni laurai e na kedra italanoa na Isireli mai Ijipita, o koya eda a tekivu raica e na dua na iwase eda sa sivia. E vakaciwa na nona kauta ko Mosese vei Fero na ivakaro ni Kalou, me sereki ira na Isireli me ra lako yani ki na lekutu, me ra la’ki sokalou kina. Ia, e veigauna kecega, e a vakabesebese ko Fero, ka veigauna yadua oqori, e a talai kina ki Ijipita na veileqa duidui. E na imatai ni tolu na leqa oqori, era a sotava vakatautauvata na kai Ijipita kei na kai Isireli, na raravisa ni leqa duidui o ya. Ia, ni sa vakarau tau na lewa ni ka va ni leqa, e a qai vakaroti Mosese na Kalou me kaya vei Fero,
Ia e na siga ko ya ka’u na wasea na vanua ko Koseni, era tiko kina na noqu tamata, me kakua ni tiko kina na yavusa lago; mo kila kina ni sai au ko Jiova e vuravura; ia ka’u na vakatakilakilataki ira na noqu tamata kei na nomu tamata. (Lako Yani 8:22-23)
NA BAI NI DRA E VEITAQOMAKI
Na bai ni dra e ivakatakilkila talega ni veitaqomaki. Na dra talei i Jisu e sa tiko tawamudu e Mata ni Kalou, ka da sa taqomaki tu kevaka eda sa tiko ga e rukuna. Na ikatini ka iotioti ni leqa me talai ki Ijipita, o ya na mate ni ulumatua e na veivuvale kece. Na vakadomobula ni bogi ni siga o ya e sa na bau veivakadasilataki dina. Oqo na ivakamacala ni Vola Tabu me baleta na siga o ya:
A sa yaco e na lomaloma ni bogi, sa qai yaviti ira kecega na ulumatua e na vanua ko Ijipita ko Jiova, na ulumatua i Fero, ko koya sa tiko e na nona itikotiko vakaturaga, kei na nona ulumatua talega na bobula sa tiko e na vale butobuto; kei na ulumatua kecega ni manumanu e yavai va. A sa duri cake ko Fero e na bogi, kei ira kecega era qaravi koya, kei ira kecega na kai Ijipita; ka sa qai dua na tagi levu mai Ijipita; ni sa sega e dua na vale sa sega ni mate kina e dua. (Lako Yani 12:29-30)
Ia, era a taqomaki mai na leqa oqo na vuvale kece ni Isireli. Na Kalou, o Koya sa sinai sara e na yalololoma, e a vakarautaka e dua na sala me sabai ira kina na Nona tamata mai na leqa vakarerevaki oqo; o ya e na kena vakadavei na dra e na nodra rogoca na Isireli na ivakaro ni Kalou e na imatai ni Lako Sivia. E kainaki “me vaka sa vakarota vei Mosese kei Eroni na Kalou, era sa kitaka vakakina” (Lako Yani 12:28). Na tikina oqo e baleta tiko na ivakaro me vakamatei na lami ni Lako Sivia, me laukana na kakana ni Lako Sivia, ka vakabibi duadua, me boroi na dra ni lami e dela ni katuba kei na yasa ruarua ni isogo.
E a kaya vei ira na Isireli na Kalou, ni na lako takosovi Ijipita na agilosi ni mate,
Ia na dra e na kemudou ivakatakilakila e na veivale dou sa tiko kina: ia ni’u sa raica na dra, ka’u na qai lako siviti kemudou, e na sega ga ni yacovi kemudou e dua na ka mo dou rusa kina, ni’u sa yavita na vanua ko Ijipita. (Lako Yani 12:13)
Na dra e na wasei ira tani mai vei ira na kai Ijipita talaidredre e mata ni Kalou.
Oqo na ibalebale matata vei ira na Isireli: “Kua ni lako takosova na bai ni dra, de ni na sega ni taqomaki.” E vaka tale beka ga kina na ivakaro ni Kalou vei koya na agilosi ni mate, “Mo kua ni takosova na bai ni dra!” Era a vakabauta na Kalou na Isireli, ka ra biuta kina na dra ni lami ni Lako Sivia me viribaiti ira mai vua na agilosi ni mate.
Na Lako Sivia e a imatai ni magiti vaKalou ka a vakarota ko Jiova me ra maroroya na Isireli. (Lako Yani 12:13-20.) E a kaya vei ira me ra dau cakava na magiti oqo me tawamudu, me ra dau vakananuma kina na veivueti ka na cakava vei ira. E daidai, eda kila ni ko Karisito, na noda Lako Sivia, e a vakamatei e na vukuda (1 Korinica 5:7). E kaukauwa cake mai na kaukauwa nei mate kei na ca, na dra ni Lami ni Kalou!
E na noqu a tekivu masumasuti Jiova me baleta na dra i Karisito, e a qai vakauqeti au me’u masu ka cabora na veika kece ka tu wavoliti au, vua na Tamana, na Luvena, kei na Yalo Tabu, e na vuku ni dra ni Lami. E a qai kaya vei au ni’u na raivotutaki ira na agilosi, e na nodra na siro mai lomalagi, ka na nodra ikaukau tiko mai na kauveilatai. Ni’u sa vakatekivu me’u cabora na veivale ni lotu, na veitikotiko, na veivale, na itaba gone, kei na veika tale e so, au a qai raici ira na agilosi. Ka kena ikuri, au a raica na dra ni biu tu e dela ni qele me vaka e dua na bai ni dra ni Lami, ka ra sega ni lako takosova rawa na yalo velavela. E dua na dina veisereki, e a qai vakatakila vei au na Kalou me baleta na bai ni dra.
E na veiyalayalati makawa vei ira na Isireli e na gauna makawa, e a yalataki vei ira na tamata, ni kevaka era talairawarawa ki na lawa, e na rokova na Kalou na Nona yalayala vei ira, ka na vakasaututaki ira (Nai Vakarua 28). Ia, kevaka era talaidredre ki na lawa, era na sota kaya na itotogi mai vua na Kalou. Ia vei keda na bula e daidai, e sa noda e dua na veiyalayalati vou ka uasivi cake:
Raica, sa kaya ko Jiova e na yaco na gauna, ka’u na cakava kina kei na mataqali ni Isireli kei na mataqali ni Juta e dua na veiyalayalati vou: e na sega ni vaka na veiyalayalati ka’u a cakava kei ira na nodra qase e na siga ka’u a taura kina na ligadra me’u tuberi ira mai na vanua ko Ijipita; ni ra sa vakacataka na Noqu veiyalayalati ko ya, ia koi Au ka’u sa watidra ga, sa kaya ko Jiova. Ia sa vakaoqo na veiyalayalati ka’u na cakava kei ira na mataqali ni Isireli; Ni sa oti na gauna ko ya, sa kaya ko Jiova, ka’u na tugana na Noqu vunau ki na lomadra, ka’u na vola talega ki na yalodra: ia ka’u na yaco me nodra Kalou, ka ra na yaco ko ira me ra Noqu tamata. (Jeremaia 31:31-33)
Ni raica na Kalou ni sa boroi tu na nomu bula e na dra, e na sabai iko ka taqomaki iko. Na bai ni dra, e bai ni veitaqomaki ka viribaiti ira era sa vakabauti Koya. Me vaka ga na kena a viribaiti ira na Isireli mai Ijipita, e vakakina ni na viribaiti iko na bai ni dra i Karisito, ka na taqomaki iko. Kevaka e sa doka vakalevu na Kalou na dra ka vakatakilakilataka tu na veikatuba ni Nona tamata talairawarawa, sa na qai vakacava na levu ni nona na doka ko Setani na bai ni dra ka vakatakilakilataka tu na nodra bula na luve ni Kalou, ni sa raica na dra ni Luve ni Kalou ka boroi tu e lomadra.
NA BAI NI DRA E CAKACAKA YACO
Na ivakaro ni Kalou me baleta na caka ni matai ni kana ni Lako Sivia, e a matata sara: “Ia mo dou vakaoqo ni dou sa kania; Me vauci na tolomudou, me vakaivava na yavamudou, ka me taura na ititoko na ligamudou; ia dou kania vakatotolo: ko ya na kana ni lako-sivia i Jiova: (Lako Yani 12:11).
E a sa lalawataka tu na Kalou na veivueti me baleti ira na Nona tamata, ka a sa nakita tu me cakava vakatotolo. E na nodra taqomaki mai na dra ka boroi tu e na katuba, ko ira era tiko e loma ni veivale oqori, era a kania na lewe ni lami vavi ka a dave mai kina na dra o ya. Era a kania me vaka era sa vakarau lako tiko e na dua na ilakolako balavu. E a nakita na Kalou me totolo na nodra vueti na Isireli, me vaka na totolo ni kena cici na liga ni mate, ni lako takosovi Ijipita.
E na loma ni nodra veivale na Isireli e na bogi o ya, au kila ni a sobuti ira tu e dua na vakacegu, yalo taqomaki kei na mamau ni yalo. Era sa kana ka mamau tu, ka ra sa dadabe tiko e na yalo e vakavakarau, ka ra sa daramaka tu na nodra ivava, ka tokara tu na nodra isulu ni lako. E na loma ni nodra veivale ka boroi tu e na dra, era a sa waraka tikoga na ivakaro mai vei Mosese, me ra sa biubiu ka lako.
Ia, e na loma ni nodra veivale na kai Ijipita, vei ira ka ra vakarau tiko me ra davo me ra vakacegu, e ka ni kidacala levu vei ira ni sa curu yani ko mate e na nodra veikatuba ka sega ni taqomaki tu. E kaya vei keda na iVola Tabu na veika e qai yaco:
A sa duri cake ko Fero e na bogi, kei ira kecega era qaravi koya, kei ira kecega na kai Ijipita; ka sa qai dua na tagi levu mai Ijipita; ni sa sega ni dua na vale sa sega ni mate kina e dua. A sa kacivi Mosese kei Eroni ko koya e na bogi, ka kaya, “Drau ia, drau lako tani mai vei ira na noqu tamata, koi kemudrau, kei ira na Isireli; ia ni lako, qaravi Jiova, me vaka ni a kaya: ni kauta talega na nomuni sipi, kei na nomuni pulumokau, me vaka na nomuni vosa, ia ni lako; ka mo ni vosa vakalougatataki au talega.” Ia ko ira na kai Ijipita era sa cikevi ira na tamata, me ra vakatalai ira vakusakusa sara yani e na vanua; ni ra sa kaya, “Eda na mate kecega.” (Lako Yani 12:30-33)
E na bai ni dra o ya, e a vu ni kena yaco na bula, ka sega na mate. Na kena boroi na dra e na nodra mata-ni-katuba na kai Iperiu, e a soli kina vei ira na bula. Kevaka e a sega na dra, ke ra a sotava talega na Isireli na lolosi ni nodra ulumatua, me vaka na nodra lolosi na kai Ijipita. Kevaka e a sega na dra, ke ra sa rairai lako na Isireli ki na ibulubulu me buluti ira na mate, ka ra sega ni lako ki na nodra Vanua Yalataki.
E na vuku ni dra i Jisu Karisito, na Lami ni Lako Sivia ni Kalou, eda sa vueti kina e daidai mai na ivalavala ca kei na mate. O ira ka ra sa vakabobulataki tu mai e na veigagadre ca vakayago ka vakayalo, me yacova na vanua era sa sega ni kunea kina e dua na iwali ni nodra leqa, era sa boroya na dra talei ni Lami ki lomadra, ka ra sa vakabulai, ka ra sa vakasinaiti e na veisereki e veivakurabuitaki.
E sa yaco na kauveilatai me katuba ki na dua na bula e vutucoqa e na veitaqomaki, veisereki kei na marau ni yalo. Au sa sureti iko e daidai, mo ciqomi Karisito ki na nomu bula, mo kunea kina na veitaqomaki e loma ni bai ni Nona dra.
UBIA E NA DRA
Au gadreva me’u tinia na iwase oqo e na ivakamacala ni balebale ni vosa, “ubia e na dra.” E sa vakaraitaka oti vei au na Kalou na bibi ni kauveilatai, na veiyalayalati ni dra, kei na veitaqomaki e sala vata mai. Na ibalebale ni vosa, “ubia e na dra”, e vutucoqa e na veika vakayalo ka vakalawa talega. E kena ibalebale, me kacivi sobu mai na veika mana e sa cakava na Karisito e na kauveilatai, me cakacaka yaco ki na dua na draki ni bula dredre, se vua e dua e gadreva na veivakabulai. Na iubi ni dra, e soli ni da vakabauta na Kalou, e na noda masu, kei na noda vakararavi ki na yalayala kece ni Kalou. Au sa vulica, ni da masulaki ira tiko na tamata, ka uqeta na yaloda na Kalou me da ubi ira e na dra, e dodonu me da kaya, “Au sa ubi iko e na dra i Jisu, na veiyalayalati ni Kalou!”
E sega ni dodonu me da maduataka na dra ni Lami. Ni da kaya ni da sa ubia e dua e na dra talei i Jisu, e kena ibalebale oqo ni da sa vakatoka me noda na yaga ni dra e a vakadavea, o koya ka rawa kina vei keda me da vakaivotavota e na veiyalayalati vou kei na Kalou. E kena ibalebale ni na rai sobu mai lomalagi na Kalou Cecere, ka na yadravi keda ka taqomaki keda talega. E kena ibalebale ni rawa me da masulaki ira na luveda, ka ubi ira e na dra ni veiyalayalati nei Jisu Karisito. Era sautaninini na tevoro ni ra rogoca na yaca i Jisu, ka ra dro tani mai na dra ni Lami.
Ni da veiubi e na dra, e soli vei keda na galala me da kaciva vakadoudou na kaukauwa kei na veimaroroi ni Kalou. Me vaka e kaya na iVola Tabu, eda, “sa doudou rawa me da curu ki na Loqi Tabu Sara e na vuku ni dra i Jisu, e na sala vou ka bula, o koya sa qai vakatara vei keda ko Koya, ia sa ka e curu kina nai lati, oqori na Yagona” (Iperiu 10:19-20).
Na kena ivakaraitaki oqo: eda rawa ni ubi keda vaka ikeda e na dra, e na gauna e tovolea kina ko Setani me vakatotogitaki keda me da nanuma lesu tale na noda ivalavala ca e liu ka sa boko oti. E na noda cakava oqo, e na kauta lesu mai kina ki na noda nanuma, kei na nanuma talega nei Setani, ni sa vosoti keda oti na Kalou e na vuku ni isoro nei Jisu kei na Nona dra. E kaya na Vosa ni Kalou, “Era sa rawai koya e na vuku ni dra ni Lami, kei na vuku ni vosa era sa tusanaka” (Vakatakila 12:11). Au vakabauta ni “vosa era sa tusanaka”, e kena ibalebale, na noda vakabauta na kena veirauti na kaukauwa ni dra.
E dua na tamata vakabauta ka kaciva na veiubi ni dra e na gauna ni leqa, se e na kabakoro mai ni meca, e sa kaciva tiko na kaukauwa kei na daulewa ni dra i Jisu. Ni da kaciva na veiubi ni dra e na masu, eda sa vakatusa ka vakadinadinataka tiko na kaukauwa veirawai ni isoro nei Jisu e na vukuda. Kevaka mo vakadruka na tevoro, e dodonu mo tutaka na dra ka vakatusa na kena kaukauwa! E na vica na iwase ka tarava, eda na dikeva na veisala matata e so, ni kena vakayagataki na dra ki na noda bula.
Back to Table of Contents
Ni qai sikova talega na website oqo:
http://kaukauwavuni.com/dranilami
Wase 7 – NA VEIVAKABULAI NI DRA
“Ia ni da sa qai vakadonui e na vuku ni Nona dra, e na qai rawarawa cake me da vakabulai mai na cudru e na Vukuna.” – Roma 5:9
Na vakabulai e sa imatai ni kena yaga na dra i Karisito ki na noda bula. E dina ni da sa veitalanoa e na ulutaga oqo e na veisala e so e na ivola oqo, ia e na vinaka me da dikeva vakavoleka cake, baleta na kena rui bibi.
Vei ira kece na veika e sa vakatakila vei au na Kalou, e sega ni dua e lauti au vakalevu cake mai na noqu vulica, ni uto ni vakabauta dina, ke da biuta vakatikitiki mada na duidui ni vakatavuvuli e so ka tu e na veimata lotu duidui, o ya, ni veivakabulai e basika duadua ga mai na dra nei Jisu Karisito. Na dina oqo e vakadeitaki vakaruasagavulu-ka-lima e na Veiyalayalati Vou, o ya ni dra nei Karisito, e sema dei tu ki na kena veivakabulai na Nona mate.
Au vakabauta, na imatai ni gauna e sotava kina na dra i Jisu e dua na tamata, e na nona ciqoma ki na nona bula e na vakabauta, o ya e rairai dua na gauna e na vakaibalebale ka vakavu veisau duadua e na nona bula. Na tamata vakabauta taucoko ka ra sucu vou tale, era vakila na veisau oqo ni ra sotava ka ciqoma na dra i Jisu, e na dua na sala e tatara vakatitobu ki na nodra bula vakayalo, ni ra veivutuni ka vakabauta na Kalou e na vuku i Karisito. E sega ni dua na ka e vuravura oqo e rawa ni vakatauvatani kei na nona vakila e dua, na veivakasavasavataki kei na veivakavoui, e na gauna e vuya tani kina ko Jisu na ivalavala ca kei na caka cala kecega.
Ni taurivaki na dra i Jisu ki na nona bula e dua, e savata laivi kece na nona dukadukali, ka na savasava vuka e mata ni Kalou. Sa dua na ka na levu ni reki e vakila e dua na tamata ni sa sucu vou tale! Ni da raica e dua na tamata vakabauta vou vakaoqo, e na vaka beka ni da raica tikoga na tamata makawa, ka ni sega ni veisau na kena irairai vakayago kei na nona itovo. Ia, na kena irairai vakayago o ya, e dau vaka me rairai vou e na veisala e so. Eda rawa ni vakila e dua na veivakavoui e sa ovica tu e dua na gone sucu vou vakayalo ni Kalou. E vakavuqa, ni dau vaka e dua na serau kei na totoka vou e sa curuma e dua vakaoqo.
Ia, na veisau ka yaco e loma, e na gauna ni sucu vou, e sa dua na ka e dredre me vakamacalataki, ka sa dua na ka duadua e tawa kilai rawa e na bula vaKarisito. E kaya vei keda na iVola Tabu, “Ia kevaka sa tu vata kei Karisito e dua na tamata, sa qai buli vou: sa lako tani na veika makawa; raica, sa yaco me vou na ka kecega” (2 Korinica 5:17).
Na veisau lelevu duadua, era yaco e lomana, yalona kei na nona vakasama na tamata sucu vou. Na yalo beitaki (guilt) ka dau vakabobulataka tu mai vakadede na tamata oqo, e sa taluva mai vua. Na yalo beitaki e sa dua na mate ni vakasama veivakaleqai levu duadua e rawa ni sotava e dua. E dau taubibi ka vakavu lomaleqa ki na nona bula, me vaka e dua na mavoa e sega ni mavo rawa.
Na yalo beitaki e dau rawa me vakayadrati keda mai na moce, me veivakarerei e na veibeitaki e sa katakata dina. E dau bulia na ilatilati e na keda maliwa kei ira na wekada, ka dau vakatanitaka na itovo ni noda veitokani kei ira na tamata, ka vu mai e na levu ni lomaleqa. E dau veivakabobulataki vei keda e veigauna ni da vakila ni vakawadrava kece tiko na ka eda cakava. Na yalo beitaki e sa dua na iyaragi warumisa ni veivakarusai nei Setani.
Ia, na vanua e drodrova na dra i Jisu, e vui tani mai kina na yalo beitaki kecega. Ni basika mai na veivakabulai dina, e kau laivi kina na yalo beitaki kecega. Ni yali na yalo beitaki, e sereki na yalo me vukatubu cake me vaka na yalo i Atama, e na nodrau a gade voli kei na Kalou e na mudremudre ni siga. (Vakatekivu 3:8.) Ni yali na yalo beitaki, e sereki me galala na vakasama me rekitaka na veikilai kei na Kalou ni veivosoti, e na veisala e se sega ni bau kilai e liu.
Me da dikeva mada na veisala e vuqa, e veivakabulai kina na dra i Jisu.
NA DRA E VOLIA LESU NA BULA
Matai, e na dra ga, eda sa voli lesu kina mai na ivalavala ca. E taudaku ni lotu, na vanua ga eda rogoca kina na “voli lesu”, o ya, e na sitoa ni vesu iyaya, se pawnshop. E curu yani kina e dua, ka la’ki vesuka e dua na nona iyaya mareqeti, me vaka beka na kaloko ni liga. E qai sauma vua ko taukei ni sitoa na ilavo e rau sa veiyalayalati kina. Kevaka e gadreva na tamata o ya me mai kauta lesu na nona iyaya, e dodonu me sauma lesu tale na ilavo vua na taukei ni sitoa, ka qai vakuria tale e na kena tubu. Na nona mai taura lesu tale na nona iyaya e na nona sauma vakailavo, e vakatokai me “volia lesu tale” (redemption).
E dua beka na kena vakatautauvata, o ya, ni noda bula e a vesu tu vua na vuni ca, ia na dra i Jisu e a qai voli keda lesu, ka sauma na isau ka sega tale ni dua e sauma rawa. Na dra i Jisu duadua ga, e taukena na kaukauwa me sereki keda mai na vale ni veivesu ni valavala ca. E rawa me vakasavasavataka na tamata dukadukali duadua, ka veisautaki koya me savasava vuka ka me taucoko na nona bula. O Pita e a kaya, ni da sa sega ni voli lesu e na veika caca wale, se e na ka e sega ni tudei, ia e na dra talei ga i Jisu:
Ni dou sa kila ni dou a sega ni voli e na veika e caca wale, e na siliva se na koula, mai na nomudou ivalavala sesewa dou sa rawata mai vei ira na nomudou qase; e na dra talei ga i Karisito, me vaka na lami sa sega ni ca e dua na tikina; o koya sa lesi e liu sa qai tauyavutaki e muri ko vuravura, a sa qai vakaraitaki e na gauna e muri oqo e na vukumudou. Ia sai koya dou sa vakabauta kina na Kalou, o koya ka vakaturi Koya cake tale mai na mate, ka solia Vua na i ukuuku; me sa i Koya ga na Kalou dou sa vakabauta ka vakanuinui kina. (1 Pita 1:18-21)
Na iVola Tabu e kaya vakamatata vei keda ni “kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci na ivalavala ca” (Iperiu 9:22). E a vakadeitaka talega ko Jisu, e na Nona kaya, “Oqo na noqu dra ni veiyalayalati vou sa liviraki e na vukudra e lewe vuqa, me bokoci na ivalavala ca” (Maciu 26:28). Na Efeso 1:7 kei na Kolosa 1:14, e rau kaya ruarua, e na vuku i Karisito, “Eda sa rawata kina na bula sa voli e na Nona dra, io, na vakabokoci ni valavala ca.”
Me’u tokaruataka, na dra i Jisu duadua ga e rawa me voli keda lesu. Na ilavo, e dua na iyau ka levu na kena yaga, ia na ilavo kece ka tu e vuravura, e sega ni rauta me volia lesu na bula ni duabulu na tamata ivalavala ca. Na vosoti, e sega ni ka sau rawarawa; e a vakayalia kina na Kalou na bula nei Luvena. E na Nona solia na Nona bula ko Jisu, e a titobu dina na Nona vakararawataki. Na rarawa ka a sota kaya, e sega na vosa me rawa ni tukuna na kena tarabi Vua. E a kila tu ni na colata na icolacola bibi kei vuravura taucoko e vatuvatu ni tabana, ia e a lomasoli ga me colata, me vueti keda kina mai na tawase tawamudu mai vua na Kalou. Na dra i Jisu e sa yavu-vatu dei ni noda vakabauta kei na noda bula.
E sa dua na ka lagilagi dina vei au, e na kena a vakatakilai vei au me’u raica, ni Kalou e solia vei keda na Nona bula mai na dra i Jisu. E dodonu me da vakabauta ni na vakayacora na dra, na veika e kaya na Kalou ni na cakava. Ni da cakava oqo, eda na sega ni tovolea me da vakanuinui ki na noda caka vinaka se itovo vinaka, o koya ka na sega ni vakabulai keda rawa. Kevaka ko nanuma ni ko rawa ni vakalomavinakataka na Kalou e na nomu caka vinaka se itovo vinaka, ka sega kina na cakacaka ni dra nei Jisu, ia e sa cala sara na nomu nanuma. Eda sega ni vakabulai e na noda caka vinaka se itovo vinaka. Ia, eda vakabulai ga e na noda vakabauta na dra i Jisu, kei na noda vakatusa e gusuda ni da gadrevi Jisu me noda Turaga ka me Tui ni noda bula. (Roma 10:9.)
Me vaka eda sa raica oti, e na Veiyalayalati Makawa, e dua na ilati e a wasei koya na bete – o ya o koya ka cabora na dra e na icabocabo-ni-soro – mai vei koya e vakasaqara tiko na veivosoti kei na veisavai. E na kena vakasama vakayalo, na ilati ka wasei keda mai vua na Kalou, sa ikoya na kena vakavotukana tu na ivalavala ca e na noda bula. Na ivalavala ca e taukena tu na kaukauwa e na noda bula vakayago, ka sega ni da rawa ni vakalasuya na dina o ya. Na ilati ni “yago ivalavala ca” oqo, e na rawa ga ni kau tani e na gauna e sa kau tani kina na ivalavala ca mai na noda bula. E sega ni da kauta laivi rawa na ilati oqori, e na noda kaukauwa vakai keda. E sega ni da kauta laivi rawa na ivalavala ca mai na yagoda, e na noda caka vinaka se e na noda sasaga ga vakatamata. Ia, e se tiko na noda inuinui: na Lami ni Kalou e sa kauta laivi oti na ilati.
Ia ni da sa sega ni rawarawa ki na vunau, ni sa malumalumu e na vuku ni tovo vakayago, sa qai lewa na Kalou me mate na ca e na yago, ni sa tala na Luvena e na itovo ni yago sa tu kina na ca, ka me isoro ni valavala ca: me da cakava rawa kina na ivalavala dodonu ni vunau, ni da sa sega ni muria tiko na itovo vakayago, eda sa muria ga na Yalo. (Roma 8:3-4)
E kena ibalebale oqo, e na Nona a lako mai vakatamata ki vuravura ko Jisu, e a kauta laivi kina na ilati, e na Nona cabora na Yagona me keda iSosomi, ka mani vakatawayagataka kina na kaukauwa ni valavala ca e lomada. “E na sala vou ka bula, o koya sa qai vakatara vei keda ko Koya, ia sa ka e curu kina na ilati, oqori na Yagona” (Iperiu 10:20). Ia oqo, e sa dua na ka dokai ka lagilagi dina vei keda, me da vakacurumi ki na Loqi Tabu Sara vakalomalagi, ka la’ki tiko e na serau ni Kalou. (tikina e 22.) E rawa ga na veika oqo baleta ni a vakadavea na Nona dra e na vukuda na Lami ni Kalou.
E SOLIA NA VEIVINAKATI NA DRA
Na kena vakacabori na manumanu kei na imadrali me yaco kina na veivinakati e na Veiyalayalati Makawa, e vakatavulici keda e na rua na ka. Matai, e sega ni dua na ka e cakava rawa na tamata, me sauma taucoko kina, (ka yaco vakadua ga), na isau ni valavala ca ni tamata. Karua, na kena veiokati na veimadrali duidui ka dau vakacabori e liu, e a vakaraitayaloyalotaka tikoga na kena taucoko kei na kena veiokati na dave ni dra nei Karisitio e na kauveilatai. Ka kena ikuri, me vaka na kena yaco ga vei ira era talairawarawa ki na veiyalayalati kei Koya, na mana ni veivinakati o ya, e vakakina na kena yaco ga na veivakabulai e daidai, vei ira era ciqomi Jisu e na nodra vakabauta na dra e a vakadavea.
E a curu ko Jisu Karisito ki na serau ni mata ni dabedabe vakaTui nei Tamana, ka kauta tiko na ikaukau ni Nona dra talei. E daidai, e kacivi keda tiko na Nona dra ni sa sivi oqo e 3,500 na yabaki mai na gauna ni matai ni Siga ni Veibuluti, ka uqeti keda tiko me da, “Curu yani. Ni kua ni vakarokoroko tu mai vakayawa! Ko ni sa vakadonui e mata ni Kalou!”
Na dra i Jisu, e sa isau ka a saumi me da sereki kina mai na vale-ni-veivesu ni valavala ca. Na vakacabo isoro nei Jisu, e sa buluta kece na nomu ivalavala ca: o koya e nakiti, kei koya e vakacalaka; o koya e vakaitamera, kei koya talega e nanumi ni tawa yaga.
E SOLIA NA VEIVAKADONUI NA DRA I JISU
Me tokaruataki, e sega walega ni buluta na noda ivalavala ca na dra i Jisu, ia e sauma taucoko sara na kena isau, ka sotava kece kina na isau e dodonu ka veiraurau kei na gagadre ni Kalou.
A ra sa vakadonuya walega e na Nona loloma ni sa volia na bula ko Jisu Karisito: o koya sa lesia na Kalou me ibulubulu vei ira sa vakabauta, e na Nona dra, me vakatakila na Nona ivalavala dodonu ni sa sega ni sauma na ivalavala ca sac aka oti, ka ni sa vosota na Kalou. (Roma 3:24-25)
Na iVola Tabu e kaya vakamatata ni da sa vakadonui e na vuku ni Nona dra. E kena ibalebale oqo ni da sa veisautaki me vaka ga eda a sega ni caka cala.
Ia na Kalou sa vakatakila na Nona loloma vei keda, ni sa mate na Karisito me noda isosomi ni da sa tamata ca. Ia ni da sa qai vakadonui e na vuku ni Nona dra, e na qai rawarawa cake me da vakabulai mai na cudru e na vukuna. (Roma 5:8-9)
E dua na vua ni noda sa vakadonui, o ya eda sa veisaututaki kei na Kalou, ka oqo, e qai vakatarai keda me da bulataka e dua na bula ni veimaliwai voleka kei Koya. “Ia e na gauna oqo ni dou sa tu vata kei Karisito, oi kemudou ka a yawa e liu, dou sa qai voleka mai e na vuku i Karisito” (Efeso 2:13). Na dra i Karisito e vueti keda mai na cudru ni Kalou (Roma 5:9). E vakatarai keda talega me da vorata na kaukauwa nei koya na dauveibeitaki, o Setani (Vakatakila 12:11). E na vuku ni dra i Karisito, e sa vakatawayagataki kina na kaukauwa nei Setani me beitaki keda.
E TAUCOKO NA NODA VOSOTI E NA VUKU NI DRA
Ni kaya na Vosa ni Kalou, “Kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci na ivalavala ca” (Iperiu 9:22), na vosa na “bokoci” e vakadewataki mai na vosa vakavavalagi, “remission”, ka dau tukuni me baleta na kena sa tarovi na tete ni “cancer” e na yagona e dua e tauvi koya na mate o ya. Ni vakayagataki na “remission” e na kena ibalebale oqo, e sa kilai tu vei ira era vosataka, ni rawa me lesu tale mai na mate, dina beka ni sa tarovi na kena tete. Ia, na vosa na “bokoci”, mai na kena vakadewataki mai na vosa vaKirisi, e kena ibalebale e ke, ni sa vakawabokotaki se vakayali vakadua. E kena ibalebale ni sa vakarusai ka yali vakadua, me vaka ga e sega ni a tu e liu. E na sega ni rawa me lesu tale mai. Na Yalo Tabu e vakadeitaka vei keda, ni gauna e sa vosoti kina na ivalavala ca, e sa sega ni rawa me da qai beitaki tale kina. E sa kau laivi vakadua na noda caka cala, ka na sega ni qai nanuma tale na Kalou. Ni da kerea na Kalou me vosota na noda ivalavala ca, na dra i Jisu e na kauta laivi vakadua
Ko Tevita e a vakaraitaka na vakasama oqo ni a kaya, “Me vaka na kena yawa na vanua e cadra kina na siga, ki na vanua sa dromu kina na siga, sa vakayawataka vakakina vei keda ko Koya na noda ivalavala ca” (Same 103:12). Ni raica mada na kena dina vaka “jiokaravi” (geographic reality) na ka e tukuna ko Tevita. Ni bera ni qai kila na tamata na ibulibuli ni vuravura, e a sa kila vinaka tu na Kalou na kena ibulibuli, ka a vakatakila vei Tevita e dua na ka veivakurabuitaki me baleta na noda vakabulai: o ya, na yawa ni vanua e kauta laivi kina na noda ivalavala ca mai vei keda. Na kena ivakaraitaki oqo: kevaka ko vodo waqavuka, mo vuka cake ki na vualiku (north), ko na yacova e dua na vanua, ni ko sa na tekivu vuka sobu tale tiko ki na sauca (south). Ia, kevaka e sega ni cegu na nomu vuka sobu tiko, ko sa na tekivu vuka cake tale tiko ki na vualiku. Ia, na tokalau (east), kei na ra (west), e rau na sega ni sota rawa. Ko na rawa ni vuka ki na tokalau, se ki na ra, ka ko na rawa ni vuka tu me tawamudu, ia ko na sega ni yacova rawa e dua na vanua mo rawa ni kaya kina, ni ko sa vuka sivia na tokalau, ka ko sa tekivu vuka tiko ki na ra.
E a kaya ko Tevita, ni o ya na kena yawa na vanua e sa kauta laivi kina mai vei keda na noda caka cala na Kalou. E sega walega ni savata laivi na noda ivalavala ca na dra i Jisu Karisito, ia e vakawabokotaka tani mai vei keda na ivalavala ca, me da savasava vuka, e na kena ivakarau ka rawata duadua ga o Koya.
E VAKASAVASAVATAKI KEDA NA DRA
Na dra i Jisu, “a sa vakasavasavataki keda mai na ca kecega” (1 Joni 1:7). E dau vakavuqa, e na noqu raivotu mai vua na Kalou, au sa raica na iyaloyalo ni valavala ca, ni ra taubena tu na tamata me vaka na vatu e vesu tu e domodra. Na iyaloyalo vakaloloma oqo e ivakaraitaki matata ni nodra itutu vakayalo na tamata ka ra se sega ni vakatusai ira, ka ra se sega ni vakabauti Jisu me vosoti ira.
Ia, ni da ciqomi Koya, na dra talei ni Lami ni Kalou e na vakasavasavataki keda mai na caka cala kece eda sa vakayacora. “Vei Koya sa lomani keda, ka savai keda mai na noda ivalavala ca e na Nona dra dina” (Vakatakila 1:5). E vakavoui keda vakadua na kauveilatai. Au kila ni’u sa savasava vuka ka sa vakavinakataki tale na noqu bula.
E sega ni dua na ka e rawa ni vakatauvatani ki na kaukauwa kei na yalodei ko vakila, ni ko kila ni ko sa sega ni beitaki. Kevaka ko kila tu ni sega na nomu cala, ka ko tu e na dodonu, ko na rawa ni sotava na veibeitaki lasu kece ka vakanamata mai vei iko. Eda sega ni vakadonui e na vukuda vakai keda, e na vuku ni caka cala eda a cakava. E kena ibalebale ni sega vei keda na kaukauwa me da taqomaki keda mai na lewa ni Kalou. Ia, na dra i Karisito e sa veisautaka na veika kece. E kaya vei keda na Iperiu 13:12, ni da sa vakatabui e na vuku ni dra i Jisu. E kena ibalebale oqo, ni da sa vakatabui e mata i Jiova.
E dina ni rau viavia tautauvata na ka e rua oqo, ia na vakasavasavataki kei na vakaduavatataki, e rau ka duidui. E na vuku ni dra i Karisito, e sa vakasavasavataki kina mai na ivalavala ca kei na beitaki, e dua na tamata vakabauta ka sa ciqoma na Turaga ko Jisu Karisito ki na nona bula, ka sa vakatarai koya talega me vakaduavatataki kina vua na Kalou.
Oqo na ka eda gadreva vakalevu duadua: na vosoti ni valavala ca, na kau laivi ni veibeitaki, na savai ni lomada, kei na vakasavasavataki ni noda lewa-eloma, e na vuku ni dra i Jisu. Mo sili kina, ko na qai “vulavula vakalevu ka vakalailai na uca-vulavula” (Same 51:7).
E na vakatanievei na dra nei Karisito, o Koya ka vakacabori Koya vua na Kalou e na vuku ni Yalo Tabu tawa mudu ia ka sega vua na ca, e na sega beka ni rawarawa sara me vui laivi kina na nomudou lewa-eloma mai na cakacaka sa ka ni mate, mo dou qarava na Kalou bula? (Iperiu 9:14)
Sa sinai na yaloqu e na vakavinavinaka e na vuku ni dra i Jisu. E dau vakawasoma e na gauna ni sokalou, ni’u dau raica na kena sa boro damudamu tu na lalaga ni veivale ni lotu. E vakakina na kena boro damudamu talega na tevale ni vunau. Ni ra lako cake mai na tamata me ra soli bula vua na Kalou, au dau raica ni ra sa vui ka vakasavasavataki. Era dau kaya, “Au vakila sara ga na noqu sa savasava vuka. E vaka ni’u sa vakasilimi e na uciwai ni bula.” E wasoma talega na noqu sa raica na nodra laivi ira na tamata na yalo velavela, ka ra sa dro tani.
E na dua na gauna, au a vunautaka tiko na Vosa ni Kalou mai Trinidad. Au a vakabibitaka tiko na kaukauwa ni veivakabulai ni dra i Jisu me vueti ira na tamata mai na nodra caka cala. E na gauna au qai kacivaka kina na veisureti ni soli bula, e rauta ni drau vakacaca na tamata – ka levu ga vei ira era lotu vakaMoselamani – era sa lako cake mai me ra ciqoma na Turaga ko Jisu Karisito me nodra i vakabula.
E VEIVAKATURI CAKE TALE MAI NA MATE KA SOLIA NA BULA TAWAMUDU NA DRA
Na dra i Jisu e taukena talega na kaukauwa me veivakaturi cake tale mai na mate. Me vaka ga na kena sa mate na yago ka sa kau laivi mai kina na dra, sa vakakina na vakabauta e mate, ni sega kina na dra veivakasavasavataki i Jisu. Se, sa na wili me vakabauta ka sa vakatawayagataki, baleta ni vakararavitaki tu ki na dua na ka e mate.
Na wainimate, e rawa ni taukena na kaukauwa veivakurabuitaki me vakabula na tauvi mate, ia na dra duadua ga i Jisu Karisito, e taukena na kaukauwa me vakatura cake tale na mate. Sa ka rawarawa sara vua e dua na tamata yalo vakatani ka tauri dakai tu, me kauta laivi na bula, ia , na dra duadua ga i Jisu, e rawa ni kauta lesu mai na bula. E na vuku ni dra i Jisu, era na curuma bula kina na mate ko ira era vakabauti Koya; ka ra na bula tawamudu talega vata kei na Kalou! E a kaya ko Jisu,
E dina, e dina au sa kaya vei kemudou, o koya sa vakabauti au sa rawata na bula tawa mudu. Koi au na madrai ni bula. Sa kania na mana mai na veikau ko ira na nomudou qase, a ra sa mate ga. Sai koya oqo na madrai , sa lako sobu mai lomalagi, me ra kania na tamata, ka sega ni mate. Koi au na madrai bula sa lako sobu mai lomalagi; kevaka sa dua e kania na madrai oqo, e na bula ka tawa mudu; ia na madrai ka’u na solia sa lewequ, o koya ka’u na solia me bula kina ko ira na kai vuravura. (Joni 6:47-51)
Sa gagadre tawamudu ni tamata kece me bula tawamudu. Eda sa gadreva kece me da kila ni da na bula tu ga, e na gauna eda sa takali yani kina. Ko Jisu, e sa solia tu vei keda na sala me vakamamautaki kina na noda gagadre tawamudu oqori. Ko ira na veimataqali lotu lelevu kece, era vakatavuvulitaka e dua na itovo ni bula tawamudu ni sa oti na bula oqo, ia, na lotu vakaKarisito duadua ga, e rawa ni kaya ni o Koya ka a tauyavutaka na lotu oqo, e sa ivakadinadina ni tucake tale mai na mate.
Ia ni sa lewe vata ka dra vata ko ira na gone, sa yaco talega ko Koya me vakakina; me vakamalumalumutaki koya kina sa lewa na mate, o koya na tevoro, e na vuku ni mate; me sereki ira talega era vaka na bobula e na nodra bula voli taucoko ni ra sa rerevaka na mate. (Iperiu 2:14-15)
E a lako mai ki vuravura ko Jisu, me rawa vakalevu na bula (Joni 10:10), ia e a lako talega mai me rawa kina na bula tawamudu: “Oi au na vu ni tucake-tale, kei na vu-ni-bula: ko koya sa vakabauti au, kevaka sa mate, e na bula ga: ia ko koya yadua sa bula ka vakabauti au, e na sega sara ni mate” (Joni 11:25-26). Me vaka ni sa tu e na dra na bula, e na vuku ni Nona dra ga, o koya eda na bula kina ni sa cava noda bula. Au vakabauta ni kaya na iVola Tabu, ni ko Jisu, e a vakaturi cake mai na mate e na kaukauwa ni Nona dra vakai Koya:
Ia na Kalou ni veivakacegui, o Koya ka kauta tale mai na mate na noda Turaga ko Jisu, na nodra iVakatawa levu na sipi, e na vuku ni dra sa ia kina na veiyalayalati tawa mudu, me vakavinakataki kemudou mada ko Koya e na ivalavala vinaka kecega, mo dou cakava na Nona lewa, ka me cakava ko Koya e na lomada na ka sa vinaka Vua. (Iperiu 13:20-21)
Baleta ni sa bula tiko ko Jisu, era na vakabulai talega mai na mate ni yagodra, ko ira na tamata vakabauta, e na vuku ni dra talei ni Lami. E na dua na siga, eda na soqoni kina vata kei ira era sa vakabulai mai lomalagi, kei ira na jerupi, kei ira na lewe ruasagavulu-ka-va (Vakatakila 5:11), ka da na qai lagata, “Sa yaga na Lami ka vakamatei, me soli Vua na kaukauwa, kei na iyau, kei na vuku, kei na qaqa, kei na veidokadokai, kei na vakarokoroko, kei na vakavinavinaka” (v 12).
NA IMADRALI CECERE DUADUA
E dau talanoataki na kedrau italanoa e dua na veiganeni, ka rau a sucu vata mai kei na dua na mate ni dra kunekunei dredre, ka rau gadreva na veiqaravi maqosa sara mai vei ira na vuniwai. O koya na gonetagane, me vaka ni se qai yabaki tolu ga, e a sa tekivu sotava na kaukauwa ni mate o ya. E a gadreva vakatotolo na gonetagane oqo na soli ni dra, ka sa kilai ni ko ganena duadua ga e tiko vua na mataqali dra e veiganiti kei koya. E sa tekivu sara me ratou vakamacalataka vakamalua vei goneyalewa, ko rau na itubutubu kei ratou na vuniwai, na ituvaki ni veika e gadrevi me caka: o ya, ni sa gadreva o ganena na soli ni dra, ka sa ikoya duadua ga e rawa ni solia vua.
E mani galu vakadede tu ko goneyalewa, ka rairai vakasamataka vakatitobu sara na ibalebale ni veika e tukuni vua. Ia, ni dede vakalailai, e sa mani vakadonuya me ratou taura na vuniwai na nona dra, me soli vei ganena. A mani davo sara e na dela ni teveli, ka sa vakacuruma sara na icula ki ligana na nasi. E vakaraica matua toka ko goneyalewa ni sa drodro na nona dra ki loma ni tavaya ka na vakayagataki me soli kina vei ganena. Ni sa oti na tauri ni nona dra, e a ucuna sara mai tuba ko nasi na icula, ka kaya sara vei goneyalewa, “Ko sa gone vinaka dina ni ko sega ni rere se tagi. Ia, tu sara mo lako.”
E a veilecayaki vakalevu ko goneyalewa, ka tarogi nasi sara, “Ia, au na qai mate e na gauna cava?”
E a nanuma cala ko goneyalewa ni sa na mate o koya, me bula kina ko ganena, ia e a qai solia ga na nona dra e na yalo lomasoli, dina ga ni nanuma tu ni sa na mate.
Ia, na yalololoma kei na yalo lomasoli vakaoqo, e sa kunekunei dredre e daidai. E lewe vica wale sara vei keda, eda na solia na noda bula e na vukudra na noda daulomani, kevaka e gadrevi. E Dua ga, e rawa ni sauma na noda ivalavala ca, e na Nona vakatara me vakadavei na Nona dra, ka sa i Jisu, e a solia na Yagona kei na Nona dra, e na yalololoma kei na yalo lomasoli, me daru vueti kina, ko iko kei au. E sega tale e dua me veirauti kei na bibi ni isau me saumi. E sega tale e dua, me na rawa me noda imadrali ka me sauma na isau e gadrevi.
KO KARISITO E LOMADA
Mai na itekivu ni Vakatekivu, me yaco sara ki na icavacava ni Vakatakila, e vakaraitaka tiko vei keda na Kalou ni gadreva e dua na kawatamata, o koya e na vakarokorokotaki Koya ka lomani Koya. E a kila dei tu ni sega ni dua e rawa me talairawarawa taucoko ki na Lawa ka a soli mai vei Mosese, ka qai tala mai kina na Luvena duabau, me mai vueti keda ka solia talega vei keda na Yalona, na Yalo Tabu. Ia, ni da veivutuni ka vakatusa na noda ivalavala ca vua na Turaga, ka da solia Vua na noda bula, e cakava o Koya e dua na ka veivakurabuitaki – e lako mai ka mai vakaitikotiko e lomada, ka sa vakavoutaki tale kina na noda veitokani kei na Tamada vakalomalagi.
Au via vakauqeti iko mo ciqomi Jisu kei na vakacabo isoro cecere ka sa cakava e na vukumu. Kevaka ko se sega ni kilai Jisu, wilika na iVola Tabu ka vulica na veika me baleti Koya. Ko gadreva mo kila vinaka sara se o cei o Koya. Na iVola Tabu, e sa Nona Vosa dina na Kalou, ka kaya tiko ni dodonu mo sucu vou ki na matanitu ni Kalou:
Sa vosa ko Jisu ka kaya vua (vei Nikotimo), E dina, e dina, au sa kaya vei iko, “Kevaka sa sega ni sucu tale na tamata, e na sega ni raica rawa na matanitu ni Kalou. (Joni 3:3)
Na nomu ivalavala ca, e sa rawa me savai mai na veivakadonui e sa vakatara na dave ni dra i Jisu e na kauveilatai. Se mani vakacava na nomu nanuma ni ko sa tamata ca duadua e delai vuravura, ko se rawa ga ni vuki vei Jisu, me vosoti kina na nomu caka cala kece. Ko rawa ni cavuta na qaqa ni masu oqo, “I Jisu, au sa vakabauta ni ko ni sa Luve ni Kalou ka noqu iVakabula. Au vakabauta ni ko Ni a mate e na kauveilatai, ka tucake tale, me rawa ni’u bula vou kina vei Kemuni. Au kerei Kemuni mo Ni vuya laivi na noqu ivalavala ca e na Nomuni dra savasava, ka mo Ni vakasavasavataki au. Ni vakasinaiti au e na Nomuni Yalo Tabu, me rawa ni’u bula kina e Vukumuni. Au sa cabora na noqu bula me’u lomani Kemuni ka qaravi Kemuni. Emeni.”
Kevaka ko a cavuta na masu o ya mai na uto ni lomamu, e na yalodina na Kalou me vosoti iko ka vakasavasavataki iko taucoko. E na solia vei iko na iloloma ni Nona Yalo Tabu, o Koya ka na mai vakaitikotiko e lomamu, ka vukei iko mo talairawarawa Vua ka qaravi Koya. Ko sa na okati mo lewe-ni-vuvale ni Kalou, ka ra na yadravi iko ka taqomaki iko na Nona agilosi.
E na dua na siga, o Koya sara ga ka a vakadavea na Nona dra e na vukuda, e sa na noda Turaga-ni-lewa. E kaya na iVola Tabu, “Sa lesi me mate vakadua ko ira na tamata, ka me qai muri na siga ni lewa” (Iperiu 9:27). E na vinaka me da dau nanuma tikoga na Nona vakacabo isoro e na vukuda, ka me da cabori keda taucoko Vua. Au vakauqeti iko mo se tei cakava rawa oqo, ka ni ko sega ni kila tu, se na auwa cava ko na sotavi Koya kina, o Koya na nomu Turaga-ni-lewa.
- VAKABAUTA NA DRA
Ko na sega ni sauma rawa na isau ni nomu ivalavala ca, ka sega talega, e na nomu talairawarawa, mo rawata na isolisoli ni lagilagi. Ia, ko Jisu e sa lomasoli me kauta laivi kece na nomu ivalavala ca, ka solia talega vei iko na isolisoli ni bula e na Nona matanitu lagilagi, kevaka walega ko vakatara mo vakararavitaka Vua na nomu vakabulai.
Ko sa luve ni Kalou li? Ko sa wilika na Turaga ko Jisu Karisito me nomu iVakabula? Ko veimoqe tiko beka kei na ivalavala ca e na nomu bula? Ko sa gadreva dina beka mo sereki mai na ivesu ka tarovi iko tiko mo marautaka na bula e na kena cecere duadua? E a vakadavea na Nona dra ko Jisu, mo kunea kina na veivosoti kei na vakacegu. Vakabauta na dra i Jisu, o koya ka bokoca na ivalavala ca kecega. E sa cecere ka kaukauwa cake na Nona dra, mai na nomu ivalavala ca. Vakabauta ni a mate e vukumu ka tucake tale mai na mate me vosoti iko e na vuku ni nomu ivalavala ca.
E kureitaki se boroi na dra ni Lami ki lomada e na vakabauta. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa vakabauta sa ia kina ko Koya na kana vata ni lako-sivia, kei na kureitaki na dra, me kakua ni tarai ira ko koya sa vakamatei ira na ulumatua” (Iperiu 11:28). Vakabauti Jisu, na nomu Bete Levu, me kureitaka ki lomamu na Nona dra ni veivinakati.
E kureitaki talega ki lomamu na Nona dra, ni ko vakamalumalumutaki iko e na serau ni Kalou, ka guta mo vakasaqarai Koya. E na masu kilai levu ni kere veivosoti nei Tevita, e vakatusa kina o koya na dina oqo:
Kemuni sa sega ni vinakata me’u vakacabo isoro, se’u na cakava: Ko ni sa sega talega ni rekitaka na isoro kama. Ai soro vua na Kalou na yalo sa raramusumusu; a yalo sa ramusu, ka bibivoro, ko Ni na sega ni cata, na Kalou. (Same 51:16-17)
E na vakasama vakayalo, na dra i Jisu e tagica tiko me vueta na yalomu. Me vaka au sa kaya oti, e vakatutusa tiko vakadomoilevu cake na Nona dra e na vukumu, ka lailai na rorogo ni veibeitaki ni nomu ivalavala ca. Ia, e sega ni yaga vei iko na kaukauwa ni dra i Jisu, kevaka e sega ni kureitaki ki lomamu kei na nomu lewa-eloma.
Kevaka ko tamata vakabauta, ko sa bula tiko beka e na ibalebale kece ni nomu vosoti kei na nomu ciqomi e na vuku i Jisu? E sa nomu oti tu beka ka sa vakadeitaki tu na nomu inuinui ni bula tawamudu? Kevaka e sega, ko rairai se sega ni vakayagataka kece tiko na yaga ni kureitaki ni dra ki na nomu bula. Kakua ni vakatara e dua na yalo beitaki me bula tale tiko e nomu lewa-eloma, ia mo sili e veisiga e na dra talei i Jisu, o koya “sa vakasavasavataki keda mai na ca kecega” (1 Joni 1:7)
What can wash away my sin?
Nothing but the blood of Jesus;
What can make me whole again?
Nothing but the blood of Jesus.
O! Precious is the flow
That makes me white as snow;
No other fount I know,
Nothing but the blood of Jesus.
E vakakina na nona vosa e dua na dau buli serekali kilai levu, ni kaya,
There is a fountain filled with blood
Drawn from Immanuel’s veins
And sinners plunged beneath that flood
Lose all their guilty stains.
Na dra talei ni Lami e sa noda inuinui ka noda ivakadei. E sega ni vakaiyalayala na ka e sa vakayacora na dra, ka rawa talega ni vakayacora. E vakadeitaka vei keda na dra na noda sa vakabulai kei na noda sa vosoti. Me tokaruataki, eda sega ni vakanuinui rawa ki na noda caka vinaka me da rawata kina na veivosoti, baleta eda na sega ni yacova rawa na ivakatagedegede ni vinaka e veirauti kei na noda dinau ni valavala ca. Ia, na dra i Karisito, e sa solia vei keda na veivueti e veirauti ka talei duadua. “O koya eda sa rawata kina na bula sa voli e na Nona dra, io na veibokoci ni valavala ca, me vaka na Nona loloma levu” (Efeso 1:7). Na Nona dra e sa cakava na veika e sega ni dua tale na ka, se dua tale na tamata, e cakava rawa.
Back to Table Of Contents
Ni qai sikova talega na websites oqo:
Na iNaki Vuni E 5 Ni Nomu Bula
Ni sarava e ke na Jesus Movie e na vosa vakaViti.
unk eng_Latn eng_Latn knc_Latn eng_Latn mlt_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn zho_Hans fij_Latn fij_Latn swe_Latn fij_Latn unk eng_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn unk fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn zho_Hans eng_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn zho_Hans eng_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn ibo_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn bam_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn zho_Hans eng_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn kon_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn fij_Latn eng_Latn fij_Latn zho_Hans eng_Latn nno_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn fij_Latn zho_Hans fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn fij_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn fij_Latn eng_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn