COVID-19 Veivakadreti mai na Tabana ni Bula
COVID-19 Public Health Recommendations in Fijian
E totolo sara tiko na dewa ni matę vou ni COVID-19. Ena Sepiteba 7 sa na vinakati kece vei ira na lewenivanua ena yasana o King County, mera na dara na iubi ni mata ke ra tiko ena dua na soqo e vakayacori e tautuba era na tiko kina e le 500 se sivia, kei na veivanua kece sara era. E vinakati (ia sega vakaukauataki vakalawa) me daramaki na iubi ni mata ena veivanua e tautuba e dredre kina mera veiyawaki me 6 na fiti na lewenivanua. Ke o via kila eso tale na ka, yalovinaka raica na King County order kei na neitou tabana ni idusidusi ni daramaki ni iubi ni mata (volai ga Vakavalagi na website).
Lai dikevi vakavuniwai kevaka ko:
E yaco vei iko na veika oqo:
Vuvu, dredre ni cegu vakavinaka, katakata se batabata ni yago, momosi ni masela, momosi ni tilotilo, dredre ni veitaduitaki ni boi se dredre ni kila na kanakana ni kakana.
se
Sa dua beka li na gauna drau veitikivi se veitaratara kina kei dua e tiko vua na mate na COVID-19?
Kevaka madaga e rairai mamada se se lailai na mate, e dodonu mo lai dikevi vakavuniwai. Sikova na nomu Vuniwai me dikevi iko vakavuniwai. Kevaka e sega nomu Vuniwai se sega beka ni rawa nio laurai vakavuniwai, e rawa niko vukei vei ratou na neitou dauniveiqaravi. Qiria na naba ni talevoni 206-477-3977 ena loma ni bai ni 8 na mataka lailai kin a 7 na yakavi. E vakarautaki tu o ira na daunivakadewa vosa ka rawa ni vukei iko ena vosa cava ga ko gadreva. Kakua ni veimaliwai iko kei ira tale na so me yacova nio sa vakadinadinataki vakavuniwai nio galala mai na mate na COVID-19. Na totolo ni nomu dikevi vakavuniwai ena gauna o sa vakila nio tauvimate ena rawa ni vukea nodra taqomaki na lewe ni nomu vuvale, tokani kei ira na lewe ni tikotiko.
Na cava na novel coronavirus?
Na COVID-19 (kilai taumada me "novel coronavirus") e dua na mataqali mate vou eda rawa ni vakadewava na tamata. Na mate oqo e sa tiko e Amerika kei na vuqa tale na vanua e vuravura.
E tete vakacava na novel coronavirus?
Era se vulica tiko ga na dauvakadidike kei na saenitisi na veika me baleta na kena tete. Ena gauna oqo, e nanumi ni vakatetei::
- mai na wai se weli e kaburaki ena gauna e vu se suru kina e dua
- ni rau duri veivolekati e lewe rua (ena loma ni 6 na fiti)
- ena nomu tara e dua na vanua se dua na iyaya e tiko kina na mate mo qai tara na gusumu, ucumu se matamu
Na cava soti na kena ivakatakilakila?
O ira na sa kune vei ira na mate na novel coronavirus era sa vakila voli na ivakatakilakila ni mate oqo ena loma wale ga ni 2 na siga e tauvi ira kina na manumanu ni mate, se ke balavu sara loma ni 14 na siga.
Eratou veivakadreti na Tabana ni Bula mera na tiko ga vakadua e vale ra qai kua ni vakasosoqoni vata kei ira tale eso o ira na rivarivabitaki nira rawa ni tauvimate bibi. O ira na rivarivabitaki nira rawa ni tauvimate bibi era okati kina:
- Na yabaki 60 vakacaca
- O ira na sa tauvi ira tiko na mate ni uto, mate ni yatevuso, se mate ni suka
- O ira e malumalumu na isasabai ni yagodra me valuta na matedewa
- O ira na tikobibi (kunekune)
Ke dua e via vakataroga ke na mani tauvimate bibi ena COVID-19 ena vuku ni kena ituvaki me na veitaratara rawa kei ira na ivakalesilesi ni tabana ni bula.
O na rawa ni tarova na kena rawa ni dewa vei iko na mate, vakauasivi o ira na rivarivabitaki sara na kena dewavi ira na mate na COVID-19:
- Tiko ga e vale qai sega ni veilakoyaki ena gauna o tauvimate kina.
- Kakua ni o sikova e dua na valenibula se valeniwai vakavo ke o gadreva sara ga vakabibi. Kevaka o tauvimate qiriti nomu vuniwai rawa ni bera ni o lai laurai.
- Kevaka mada ga o sega ni tauvimate, kakua ni sikova na valenibula, vanua era qaravi kina na tauvimate se vale ni veiqaravi vei ira na malumalumu. Kevaka o gadreva mo sikova e dua na vanua vakaoqo, me kua ni balavu nomu veisiko qai saga me rauta ni 6 na fiti nomu veiyawaki kei ira na curu tu kina.
- Kakua ni lako ki na rumu ni leqa tubukoso e valenibula (emergency room) vakavo sara ke o gadreva dina. O ira na dauniveiqaravi ni leqa tubukoso e gadrevi me ratou na qaravi ira e liu na tauvimate bibi. Kevaka o vuvu, katakata se tiko tale e dua na ivakatakilakila vei iko, qiriti nomu vuniwai rawa mada e liu.
- Mo maqosa ni vakatovotovotaka na tikobulabula, okati kina nomu savata vakawasoma na ligamu ena sovu kei na wai, vu ena tavoi veva se na duruduruniligamu, ka mo kakua ni vakatara na matamu, ucumu, se na gusumu.
- Yawaki ira era tauvimate, vakabibi ke o dua vei ira na rawa ni tauvimate bibi ena mate na coronavirus.
- Vakasavasavataka vakawasoma na veivanua kei na veika e tarai vakalevu (me vaka na idola ni katuba, kei na iwaqawaqa ni cina). O rawa ni vakayagataka ga wainimate ni sasamaki o dau vakayagataka e vale mo vakasavasavataka kina.
- Nanuma mo na vakacegu tiko vakalevu, gunuwai vakalevu, kania na vei kakana bulabula, qai saga mo qarauna vinaka na ivakarau ni nomu vakasama mo kua ni lomaocaoca me na kaukauwa tiko ga na nomu isasabai mai na tauvimate.
Kevaka e laurai vei iko na ivakatakilakila ni COVID-19 se dua na nomu vakatataro, e rawa ni o qiri ina:
- Seda ni Qiri me baleta na Novel Coronavirus e King County, ena 206-477-3977. Na laini ni veivuke oqo e dola mai na 8 a.m. – 7 p.m. ena veisiga.
- Seda ni Qiri me baleta na Novel Coronavirus e Washington State, ena 1-800-525-0127 ka tabaka na #. Na laini ni veivuke oqo e dola mai na 6 a.m. – 10 p.m. ena veisiga.
O ira na ciqoma na nomu qiri ena rawa nira semati iko vua e dua na kenadau ni vakadewavosa. O na rawa ni tukuna vei ira ena vosa vaka-Peritania na vosa cava ko na gadreva me vakadewataki vei iko. E rawa ni o wawa dede ena gauna o qiri tiko kina.
Tu vakarau ni veivuke. Ena vukei keda na noda cakacakavata ena gauna dredre eda sotava tiko oqo.
Link/share our site at www.kingcounty.gov/covid/fijian
fij_Latn eng_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn kbp_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn