Fiji's Family Network
Nai sau ni Bauxite ena gauna oqo e weipa na vanua e tiko kina e dua na bauxite mine levu 'Kena i sau e $351 a ton.(AD) O ira nai taukeni Qele era qaravi ena dua na Agreement , taukei ni qele,Aboriginal Australian, Rio TinTo/ Alcan.Kabani e kelia na Bauxite kei na matanitu levu. Au marau nira bau nanumi nai taukei ni Qele.o weipa e tiko ena north kei Queensland e Australia.Na Agreement qoka e vakatokai na western cape consultative Agreement.
Okati kina na Scholarship,Cakacaka ena mine vei ira nai taukei ni qele,Maroroi na vei yavu tabu,Lavo e soli me qarava nodra mate,nodra i yaya ni loma ni Vale,Tara nodra outstation se koro ni galala ena nodra vei tiki ni Qele kei na kena invest taki e dua na wase ni lavo levu ena dua na account ka ratou raica vata na i taukei ni qele land councilkei na matanitu.Yaca ni agreement na Western Capeco-existent consultative agreement .E levu tale na benefit e lako vei ira nai taukei ni qele.
Au raica ni dua na ka vinaka nira bau vakatarai nai taukei ni Qele mera vosa ka vakadonui e dua na wase ni lavo rawa mai na volitaki ni nodra i yau bula me lako vei ira.Vaka evei ya.
Au nuitaka nina dua na agreement vinaka e lako vei irtou na wekaqu mai Bua.
Views: 671
Amani kei Aisake,
Drau bau talanoataka mada na yaga vata kei na ca ni ka e sa yaco tiko ena keli bauxite mai Bua. Vakloloma na veidabui vakaitamera. Vakasisila na nomudrau tokona vakamataboko tiko na ca. Ie e leqa gona ni kamikamica ga nai lavo ka a taura o Jiutasa Isikarioti.
Ko drau bau kila tu nai sau ni qele ka kau tiko i China vei ira nai taukei ni qele? Nai sau dina ni bauxite? Na i sau ni other minerals kei na mataqali minerals e rawata tiko kina o China mai na qele ka kau tiko vakadua ki China? Ko drau kila nai sau ni other minerals ni compare-taki vata kei na i sau e rawa tiko mai na bauxite? Ko drau kila na yaga ni other minerals kei nai sau e sauma kina o Viti ni sa volia tale mai China?
O drau saumi tu mo drau lasutaki ira ka vakawelei ira nai taukei ni qele. Ko drau sega ni madua ni bula tu ko ira na nomudrau dui lewe ni Matavuvale ena i lavo duka. Era kana na veitinani kei na weka, vuli na gone, voli i yau ni ukuuku ni vale, nodra i ukuuku na marama ena i lavo duka. Vakaloloma qai vakasisila.
@Joni Mativaludina sa bau matata nomu vamacalataka nai yau kei na qele ..So Funny Wahahahaahaa !!
E dina ya Amani kei Aisake ? kaila :) :) :)
Amani kei Waisake,
E dua na yaniyanu sa soli ki n Land Bank ka sa tara tiko kina e dua na otela. E sa tekivu daunimatitaki na veicakau me baleta na ka e vinakata na otela. Sa vakaloloma nai qoliqoli. Era kauta cake na nodra kudru nai taukei ni vanua, ka sa laki yaco ki na valeni volavola nei PM ka yaco vai PM; sega ga ni dua na ka e caka kina.
Na veika e yaco tiko mai vanua ni keli bauxite mai Bua kei na yanuyanu mai vei ratou na Turaga Naita, sa bau vakaloloma dina. Sa tekivu kau tani tiko yani na ka e vakamareqeta nai taukei ka dau maroroi vinaka tu ena 1997 Constitution ka sa sega ni tiko ena 2013 Constitution qai veitokoni tale tu kina o Bau kei Kai.
Qai veitokoni tiko talega kina o Waisake Bogirua kei Amani. Sa vaka tu ko ya na vakaloloma ni veidabui kei na voli rawarawa ni so nai taukei ena gauna qoka, sa veivakurabuitaki tale na kena ca kei na kena vakasisila.
CORRECTION
"...veitokoni tale tu kina o Bai kei Kai."
Na yaca ni yanuyanu ka tara tiko kina na Otela ka sa basuraki e dua na kena veicakau o Yakuve mai Kadavu.
Au lesu tale kina Western Cape co existence Consultative agreement ka ratou signtaka na Federal Govt. of Australia,Taukeni Qele kei na mining company, (Rio Tinto Alcan), ka okati ena agreement oqo na benefit vei ira nai taukei ni Qele.E taura e rua na yabaki na veitalanoa kei na Bosebose me yacova ni dui sotavi nodratou dui interest na stake holders taucoko.Na ka bibi e vinakati ena agreement, nina oti na keli ni yau, me biu tu mai e dua nai yau vei ira nai taukei ni Qele.Kena i karua mera bau kila nai taukei ni qele na benefit era sa vakayagataka tiko ena veiyabaki baleta nisa cawadru mai ligadra na lewa ni nodra qele, mera bau marautaka vakalailai eso na cau mai vei ira na investors,(RioTinto/ Alcan} o koyana kabani e kelia na nodra i yau nai taukei ni qele.Kena i balebale e rawa nida bula vata( Co Existence} meda rokova na nona dodonu kei na ka e nona na wekamu.
Amani kei Waisake, drau bau vakamacala mada mai ena ka levu sa yaco tu qo mai Nawailevu mai Bua kei na yanuyanu mai Kadavu o Yakuve.
Sa donu tiko ya vei kemudrau?
Vaka e veicalati toka, se vakaevei Amani kei Waisake?
E sega li ni dodonu me soli vua nai taukei ni qele e dua se rua na yabaki na veitalanoa kei na investors, se iTLTB kei na matanitu me macala vaka vinaka na cava soti me nodra nai taukei ni Qele ni nodra qele kesa lisitaki e na loma ni sagavulu na yabaki , era na vakacegu ni so na ka ena lesu vei ira. Meda vaqara Oqo e noda i tavi meda veivuke ena kena vakamacala taki vakasavasava.Sega walega ni tavi ni matanitu, nai to talega ni veisaqa me ratou kelia na veika e dodonu se sega ni dodonu me vakayacori.Oqo na tikina bibi ka vakatokai na noda dodonu nai taukei ni resources.Ena sega ni mosi vei ira e sega na nodra qele.Kua nida wawa, Nise bera ni vosa mai na vatu .
Kemuni saka nai taukei ni qele e Viti,
Rawa ni da kunea e na Sections 27 & 28 ni na dua na lawa ena solia na kaukauwa ni compulsory acquisition (tauri na qele cava ga e vinakata na matanitu); na lawa ka sa buli oti sai koya na Land Use Decree ka tukuni tiko kina ni lewa ena vakatauca, e sega ni rawa ni veilewaitaki ena dua na mataveilewai se Tribunal. Na Land Use Decree e qai solia na kaukauwa ma tauyavutaki na Land Bank. Na soli ni qele ki na Land Bank e curu mai kina na Pillar 6, Clause 11 ni CHARTER ka sa sega kina ni qai vakamuri na procedure ka virikotori ena Native Land Trust Act, ka tukuni tale tiko ga ena Land Use Decree ni kaukauwa cake o koya mai na lawa kecega kevaka e kunei e dua na duidui vakalawa. ka sa wili tale tikoga e ke na noda qele kovuti ka sega ni rawa ni ratou dau solia na NLTB me lisitaki; kevaka me lisitaki ena muria toka e dua na veitalanoa vinaka qai caka taumada na de-registration ni se bera na kena lisitaki.
Au sa druka vei ira na gone i taukei lewe ni Parlimedi ni Fiji First ni ra sega ni kauwai ena tikina oqo, kau kasamita tiko ni ra se sega tiko ga ni kila.
Au druka vei Bainimarama, Pio Tikoduadua, Seruiratu, Nacuva, Kubuabola, kei ira era dau vakamacala tiko mai; wili kina o Raturala kei Kisoko (lasulasu); wili kina o Amani kei Waisake Bogirua.
Drau vakamacala mai Amani kei Waisake ena ka au sa vakamacaka tiko kina qo. Drau kua ni vuni, drau vosa mai.
Au kerea mo ni vakamacala mai na Turaga kei na Marama me kilai ka vakadewataki yani na dina qoka me yacova na veimata ni katuba kece sara ni taukei ni qele. Me ra kila kece na sotia, ovisa kei na ovisa ni vale ni veivesu nai lawaki qaseqase ka cakava o Kaiyum ka sa voli keda tu kina ena gauna qoka, ka wili kina nai bikibiki tamata vuli, cakacaka vinaka era sa vakamumuri tu ga vakamataboko.. Me tarovi o Kaiyum ni vakavuna na vakaloloma, na tiko yavavala, na nui qawaqawa, ka rawa ni vakavuna na dave ni dra.
Ni vakamacala mai ka vakadewataka yani na dina qoka baleta ni sega ni access kece ena forum qoka na kawa i taukei. O keda eda sa raica na dina me da veitukutukunitaka yani me kila nai taukei kece sara na ka vakaloloma era sa cakava vei keda nai lala qo ena gaunisala vakapolitiki.
Kalougata tiko mada ga na noda vanua lomani o Viti.
Joni sa rui levu nomu vesu mona kei na lasulasu..sa tu qori na kena tabana kei na kena tamata..lako mai lai raici koya sara drau veitalanoa sa matata vei iko qai wasea mai se cava drau veitalanoa taka..sa rauta na vesu mona lasulasu tiko...
THE fourth iTaukei public consultations was held at Tamavua Village outside Suva last week.
About 100 people were part of the consultation chaired by the iTaukei Affairs Ministry permanent secretary Savenaca Kaunisela.
Issues surrounding the iTaukei people were discussed at the consultations.
Waisake Bogirua,
Na forum ko tukuna tiko qori e ra veiliutaki tiko ga kina na tamata voli oti vakataki Savenaca Kaunisela. Sega na betena na forum qori ka ni sega ni na sega ni mana na veika eda wasea tiko ena forum qoka. Na forum corrupt qori ena nakiti ga kina na interest ni Matanitu nei Kaiyum. Au via vakaraitaka vei iko mo kila ni ko iko ko tamata voli. Vakaloloma, vakasisila.
]
Na gaunisala vinaka ga ena forum qo, dina ni lewe lailai era access kina, ia era na vakadewataka na dina qoka me yacova na mata ni katuba ni vei matavuvale i taukei ni qele. Se vo tiko na tamata dina Waisake, se bera ni volia kece o Kaiyum na dina ni taukei ni qele; se vo tiko e so. O au e dua vei ira kau kila ni ko vinakata tiko meu tobo ka qaqauraki ka rawa sara niu vakamatei kina.
Mo kila vinaka sara tiko Waisake, ni political system e Satanic ia e vakatara na Kalou me cici tu e vuravura; ka na kilai rawarawa sara kina na duidui e kuna vei ira na kawa ni tevoro (Setani) (Joni 8: 44) kei na tamata ni Kalou.
Joni
Sa qai dei vakasigalevu na vanua ko tu kina.. o iko a cata ga na matanitu e cici tiko qoka..meu tukuna sara vaka vinaka vei iko, eratou na veiliutaki tiko na Fiji First me yacova na veidigdigi tarava..koya na nomu via vunau lila mai qori biuta sara ena kava ni benu..era sa lewe levu na Kai VITI era sa duavata meratou veiliutaki na Fiji First...qoka gona na DEMOCRACY o kaila vaka tiko mai...moce JO !!!!
Waisake Bogirua,
E sega ni issue na Fiji First se na democracy. They are peripheral and persuasive in the discussion but the substantive issue is the safety of native land as it was in the 1997 Constitution.
Na issue au tukuna tiko sai koya na qele ni taukei e sa cakava vakapolitiki vuni toka o Kaiyum ena Sectiona 27 & 28 ena 2013 Fiji Constitution na katuba me rawa ni kautani mai na ligada ena kaukauwa ni lawa.
Kua ni leve tiko nomu i vakamacala ka mo vakamacalataka mai na tikina au vosa tiko kina. Ko sa tokona li me sa tokitaki na qele mai ligada. Sauma mai na taro Waisake ka vakamacala mai ena sections 27 & 28.
eng_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fra_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn fij_Latn fij_Latn unk fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn fij_Latn fij_Latn