Epereli 29, 12: Na Tucake Tale mai na Mate nei Jisu 3 [Easter 4]: Nodai naki meda veikilai dina sara [bonding-gathering and knowing each other-Base 1], me vakatorocaketaki ka vakavoui na noda bula vakayalo. Affirmation-sharing our spiritual journeys-Base 2] kei na noda cakacakataka se vakadewataka na veika eda sa rawata [caring/sharing-Base 3]. Sa vaka na qito na Baseball ka va na kena i cegucegu; e tolu na naki ni noda veitokani. Ni rawa kece eda sa rawata e dua na kai ka eda sa yacova nai naki ni qito se veitokani [Home Base].
NODA VEIKILAI
Me vakayacori e dua na porokaramu ka rawa ni vukea na noda veikilai vinaka.
Eda soqoni, lululu, veitalanoa ka veiwasei talanoa. Tekivu na soqo ena gunu ti se qai vakayacori ni oti na vuli. Me dau qarauni na vakayagataki ni sevusevu me kua ni vakadaroya na mai lotu ena Siga Tabu kei na nomu cakacaka
NODA BULA VAKAYALO
1. Ena macawa oqo Epereli 29, 2012 eda goleva kina na:
A.Cakacaka 4:5-12: I. Cakacaka 4:5-12: Sa vakabulai oti na lokiloki, era sa yavala na lewe ni vanua, vakauasivi ko ira nai liuliu ni lotu. Era sa nanuma ga ni sa oti vakadua na kilai nei Jisu, ia oqo sa tu ena kedra maliwa e dua sa vakabulai ena yacai Jisu. Erau sa mai lewai ko Pita kei Joni me vaka ga na nona lewai ko Jisu ena Mataveilewai cecere na Seniadrini, ka ra lewena na kawa ni Bêtelevu, ko ira nai tokani i Setoki kei na so na Vunivola kei na Farisi. E dau lewe 71 kece na lewe ni Matabose. Era tiko eke nai tokani Setoki baleta ni ra saqata nai vakavuvuli me baleta na tucake tale mai na mate. III. Ni da lesu ga vakalailai ki muri eda raica na rere, na mate ni nuinui kei na kavoro ni bula vakatisaipeli. Eda vakadinadinataka ni sa lesu tale mai na vakanuinui, ko ya ni sa tucake tale mai na mate ko Jisu, ka ratou sa vakadinainataka. Eratou sa raica, rogoca, tara, kana vata kei koya, sa tucake dina ko Jisu. Sa kenai vakadinainalevu taudua ni tucake tale mai na mate, niratou sa vakayagataka nai apositolo na kaukauwa oqo me ia kina na veivakabulai. Eda sa raica oti na veiceguvi nei Jisu vei iratou na tisaipeli, ka ratou sa vakasinaiti ena Yalo Tabu [Joni 20:22-23]; sa vakadeitaka ga na kaukauwa ni Kalou eratou sa vakasinaiti kina me sai yaragi ni veiqaravi. Na veika veivakurabuitaki sa yaco ena taba vale e cake ni ratou sa tiko lomavata ka lako mai na Yalo Tabu me curumi iratou. Na vua ni veika veivakurabuitaki sa yaco oti oqo, sa kune sara veirau ko Pita kei Joni. Sa totoka nida sarava ni sa oti na rere, taqaya ka sosomitaka na yalo qaqa, doudou, yalodei kei na vakacegu. IV. Sa dredre mera lewa e dua na ka nai liuliu ni lotu, ia era sa vunauci Pita kei Joni me rau kua ni vunau tale ena yacai Jisu. Erau sa vakadeitaka ni sai Jisu ga sa tucake tale, sai Koya talega sa solia na kaukauwa me ia kina na veivakabulai. Sa dredre veirau me rau talaidredre vua na Kalou, sa rawarawa cake na saqata na lewa vakatamata. Erau sa sega ni galu, erau sa vunautaki Jisu tikoga!
B. Same 23: I. Meda tekivu me da raica edua nai vakamacala lekaleka ga, oti meda qai raica eso na vosa bibi: Nai yaloyalo ni Vakatawa Vinaka [Adonai Rohi-Iperiu] sa tekivu boroya eke ko Tevita [I Samuela 16:10-11]. Na sipi era vakararavi, vakarorogo, muria nai Vakatawa e maroroi ira vakavinaka. Sa laurai na veivakasama oqo ena Ipiriu 13:20; Joni 10:11; I Pita 5:4]. Ni sa nodai Vakatawa ko Jiova, ena sega talega nida leqa { Adonai Jareh se Jiova Jaire]; eda sa na kila ga nai Vakatawa Vinaka ka muri Koya. Sa tuberi keda ga ena vanua vinaka meda bula kina. Ni da sotava na veika ca kei na rere, meda yalodei ni sa veitaqomaki ko Jiova [El Shaddai]. Nai Vakatawa oqo sa maroroi keda, vakauti keda ka na sabaya laivi na meca, me rawa kina meda marautaka na kana vata ena Nona tepeli ka meda sotava kina na veiqaravi uasivi duadua eda sa bera ni raica. Sa rauta meda gadreva meda na tiko vataga kei na Kalou ka sega ni mudu. Na Same oqo sa kauti keda yani ki na Joni 10: 1-18 eda sa raica e ra. II. Meda raica mada ga e so na vosa bibi ena Same oqo: 1. “sa sega na ka me yali vei au”na noda vakatara me liutaka noda bula nai Vakatawa, sa yalataka ni na vakarautaka na veika kece sara e rauti keda, ka da na sega ni na leqataka e dua na ka. Nai Vakatawa sa kila vakavinaka na vanua me vakauti keda kina, na vanua e tu kina na ‘madrai ni bula’ kakana, na wai tovure ki na bula tawa mudu , na wai ni bula; 2. Na ‘buca ni yaloyalo ni mate’ kei na veika rerevaki e vuqa: na vutu, na tauvi mate [ cancer, AIDS/HIV ka sega na kenai wali vakavuniwai], na rarawa e da sotava ena veisiga, na vakacalaka: na veileqa kece oqo sa vaka me da sa yacova nai otioti ni bula ka sai cavacava ni vei ka kece sara. Ena yasana kadua, sa tu kina nai Vakatawa… “au na sega ni rerevaka na ca ni kemuni sa tiko vata kei au” 3. Nai yaragi ni Vakatawa ni sipi: i). ‘scrip’ na noke lailai caka e na kuli ni manumanu ka tawa kina na kena kakana-madrai, vuanikau vakamamaca, olive kei na jisi; ii). ‘sling’- nai rabo, raica ga na Dauveilewai 20:16, sega na koli, ia sa vakayagataki nai rabo me maroroi ira na sipi me kua ni ra veisebayaki; iii). ‘staff’ titoko kau lekaleka, sukusukura na uluna mei yaragi. Me taqomaki ira na sipi kei koya mai na manumanu kila kei ira na daubutako sipi; iv). ‘Rod’ titoko ka ulu takelo vaka na bati ni siwa, me coroti ira kina na sipi era lako tani se lako sese mai nai qele. Sa vakayagataka nai Vakatawa na ucuna takelo me biuta sobu ena qele mera lako sivita se curuma na sipi ka rawa ni ra wiliki kina ena veiyakavi. v). sa veivolekati sara nai Vakatawa kei na sipi ka cavuti ira yadua ena yacadra [qai vakuri ni sa golevi na Joni 10:1-18; 3. “Lumuta na uluqu enai lumu” sa kenai vakarau me vakayacora nai taukei ni soqo vei ira yadua na sureti, era sa vulagi bibi kece sara. Nai lumu sa vakayagataki talega ena lumuti ni buli e dua na tui se bete ka veiceguvi kina na Kalou. 4. “Tepeli e matadra noqu meca” sa veisureti na Kalou ena kana magiti ka da vulagi dokai kina; 5. “ sa vuabale na mequ bilo” sa vakaraitaka na vakaikuritaki kei na vuabale ni veiqaravi se nona loloma [gace upon grace] ko koya e veisureti ena kana magiti; 5. “muri au na yalololoma…tikoga ena vale nei Jiova…sega ni mudu… sa dei tu na dina , dodonu kei na savasava ni Kalou nona loloma tawa mudu.
C. I Joni 3:16-24: I. Na 3:16-24. Na vunau levu taudua sai koya na noda lomana na Kalou ka lomani ira talega na wekada; oqo ena noda vakadinadinataka ena bula ni veisiga yadua; kevaka eda kaya nida lomana na Kalou ka sega ni vukea na wekada e dravudravua ka vakaloloma, sa sega vei keda na loloma ni Kalou. Na Yalo Tabu ga ena vakadeitaka vei keda kevaka sa dina na noda loloma! II. Sa dusia tikoga nai tovo se nai vakarau ni bula e sega ni cakacakataki ena mate, se na loloma sega na kena cakacaka e loloma ga sega ni vakavotukana. Ni kaya ko Jisu ni lomani vuravura, sa vakaraitaka ena cakacaka ni veivakabulai ka mate kina mai na kauveilatai. Sai koya dina ko ya na loloma dina ka sega ni “Au qai loloma yani ki Viti vei ira era leqa ena ualuvu, keimami sa masulaki ira tiko” Sega ni taucoko oya, ia nomu loloma vei ira na leqa ena ualuvu me vakau kina nai loloma ka da solia mai na vei ka e bini tu vei keda. Sa kenai kuri na noda masulaki ira.
D. Joni 10:11-18: I. Tikina 11-15 sa vakaraitaka ko Jisu na duidui ni Vakatawa ni Sipi Dina se yalo dina kei nai Vakatawa e sega ni Dina se sega ni yalo dina. 1. Nai vakatakilakila ni Vakatawa Dina/Vinaka sai koya e maroroi ira vinaka na sipi; ia kevaka e vakamatea na sipi e dua na manumanu kila [raica na Emosi 3:12] sa dei tu na lawa, [Lako Yani 22:13], ko ya me kauta mai nai vakatawa e dua na tiki ni sipi sa mate me kenai vakadinadina. Ko Tevita ea tukuna vei Saula ni a vakamatea e dua na laione kei na pera [I Samuela 17:34-36] ena nona a taqomaki ira na sipi. Sai tavi dokai ni Vakatawa me taqomaka na sipi, ka rawa vua me solia na nona bula ena vukudra na sipi. 2. Ia,’o koya nai Vakatawa sega ni Dina sa qarava ga na nonai tavi baleta ga ni saumi kina. Sa tekivutaka taudonu ni sa gone na nona cakacaka vakaivatatawa ka me taraicake kina na nona kilai ira ka lomani ira vinaka na sipi. 3. Sa vakayagataka talega ko Jisu nai yaloyalo ni cakacaka vakatisaipeli me vaka na sipi ena kedra maliwa na olifa [Maciu 10:16]. Nai Vakatawa sega ni Dina ena dro ga ka biuti ira na sipi baleta ni sa voli na nona cakacaka [Cakacaka 20:29]. 4. Na vakasama bibi meda raica: ko Jisu nai Vakatawa Dina/Vinaka: e rua na vosa Vakirisi e dau vakayagataki, ko ya na: ‘agathos’ kei na ‘kalos’: na agathos e kenai balebale ga na totoka ni bula e vakaraitaka, ia na ‘kalos’ sa kenai balebale na cakacaka maqosa, totolo, ka vinaka, ka kenai kuri na totoka ni bula e vakaraitaka. Ko Jisu e vakayagataka na vosa ‘kalos’ ka dusi Koya talega ni vaka ko ya na Nona bula, ea kaya “Koi au nai Vakatawa Vinaka.” II. Tikina 16: Sa dusia e vica na ka bibi: dua, sa matata ni vuravura oqo sa tu kina na veitawasei; eso era digitaki, eso era sega ni digitaki, eso era vutuniyau, ka so era dravudravua. Rua, Ko ira na Jiu era vakabauta ni sai ira ga sa digitaki; ia ko Jisu sa kaya eke, ni so tale era sa bera ni okati enai qele ni sipi mera kau talega mai [raica na Aisea 42:6;49:6;56:8]. Dina ga ni duidui na vakasama ena Maciu 10: 5-6, ia nai talanoa ni marama ni Kenani [Sairo-Fonisia] sa vakamasuti Jisu mera nanumi talega na kai matanitu tani [Maciu 15:24;Marika 7:24-30]. Eda sa raica na kenai vakadinadina ni sa nanumi ira na tani ko Jisu [Joni 4:40; Joni 8:39; Luke 17:18-19; Luke 10:37 Marika 16:15; Maciu 28:19]. III.Tikina 17-18: E dusia e tolu na vakasama bibi: Dua, Sa vakadindinataka ko Jisu ni Nona bula taucoko e bula ni talairawarawa Vua na Kalou; o Koya sa solia Vua nai tavi me mai qarava; sa qarava sara me yacova na mate. Sa titobu na veiwekani oqo; na veiwekani ga ni Tama kei na Luvena; Rua, Ko Jisu sa raici rau vata na mate ena Kauveilatai kei na lagilagi [glory] ka tarava yani. Sa sega sara ni vakatitiqataka na Nona mate, sa sega talega ni vakatitiqataka na Nona tucake tale mai na mate; Tolu, sa matata sara vei keda ni mate nei Jisu e sega ni vakasaurarataki kina, ia sa bolea ga me solia na Nona bula [voluntary]. Ena Maciu 26:53 sa digitaka me yaco ga na lewa ni Kalou, ka me kua ni tarovi; ena mata i Pailato, e sa ciqoma Nona sa na vakarau mate [Joni 19:10-11]. Sa matata sara ni ko Jisu e sega ni vinakata me maroroya Nona bula, ia sa solia ga, sa sega ni vakasuararataki Vua na kauveilatai, ia sa ciqoma ena vukumu kei na vukuqu, ALELUYA!
3. Na Sala ni Vuli Vola Tabu [Bible Study Methods], na sala ni vakadewataki ni vosa [exegesis]:A. Ni soli mai na lesoni se tikina mo wilika: wilika sara, oti qai wilika nai talanoa ni bera na lesoni, tarava nai talanoa ni oti na lesoni ko ya [context]. B. Tovolea mo kila toka nai naki ni kena volai nai vola ko ya; me vakataki Joni 20:30-31.C. Wilika tale na lesoni ka toqa na vosa kei na vakasama bibi e lauti iko? Qai raica sara na kenadui balebale? D. Ko raica rawa e dua na vakasama e buwawa ka sega ni macala vinaka, raica tale ka wilika na kena vakadewa vakavavalagi, kena e rawarawa? E. Raica tale na tikina enai Vola Tabu e rawa ni vakamacalataka na vakasama ko raica tiko, me vaka ena veivola tale eso enai Vola Tabu.Vakayagataka e so na taro ena vosa: A cava [what]? Gauna cava e volai kina se cavuti kina na vosa [when]? A cava na vuna [why]? Caka/yaco/rawa vaka evei [how]? F. Raica na “a” “b” “c” lalai enai Vola Tabu vakaidusidusi ka tukuna na vanua mo wilika tale me vakamatatataka na tikina ko wilika tiko; na references se foot/end notes. Indexes enai VT Vakavavalagi. G. Dikeva na vakayagataki ni gauna [tenses]: “Au a lako!” [past], “au sa lako!” [present] kei “au na lako! “ [future ]? I. Raica rawa e so na vakasama vou? [Goleva na veitikina ena lesoni ni kua? Se dua ga na tikina] J. Mo nanuma tiko ni ko wilika tiko e dua nai vola ka volai ena 2000 vakacaca na yabaki sa oti, mo vakasamataka na i tuvatuva ni vanua [geography], nai tovo ni bula, [culture and traditions], na veika e yaco ena gauna ko ya [history], kei nai vakarau ni nodra volavola [literature].K.Ia sa dei tu ni oqo na vosa ni Kalou, e vosa bula [Ipiriu 4:12]. Mo masulaka ka nuitaka na Kalou ena nomu vukei ni sereki ni vosa.L. Sa kena gauna oqo mo tovolea ke ko gadreva me toso cake tikoga na nomu kila na i Vola Tabu , mo tekivu vakavolia e so nai vola ka rawa me vukei iko. Eso nai Vola Tabu sa tu vata kei na kenai vakamacala [Commentary] se Dictionary of the Bible kei na nomu Dauwilika wasoma na Taro enai vola ni Sere vakaviti sa no kina na yavu ni noda vakabauta kei na cioloji ni lotu. M.Na kena i otioti mo qai taroga na taro: A cava e da vulica rawa mai nai talanoa oqo? Se A cava na kenai balebale vei au/kena yaga vei au ena noqu i tutu vakatamata, vakalotu vakarisito, etc, se cava na kenai balebale /yaga ki nai vavakoso? N.Kua ni rawai sara ena muria nai kalawa e soli yani enai vola baleta ni na tubu mai eso na vakasama e vakavotuya na Yalo Tabu, me golevi sara.
VEIKAUWAITAKI: A cava meda cakava me sureti kina ko ira era sega ni lewe ni lotu? E dua e da nanuma meda sikovi koya? A cava tale e rawa ni vakayacori?
Jovili kei Lisa Meo
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn