Me tekivu mai na nodra yaco taumada mai na kai vavalagi e Viti, ka yacova sara na yabaki 1950, era dau kacivi kece tu ga (na tagane kei na yalewa), ena vosa ‘Misi’.
“Sa sega na nona loloma e dua na tamata me uasivi cake ena ka oqo, me solia na nona bula ena vukudra na wekana.”Joni 15:13.
Ni oti ga e lima na vula ena nodrau sa mai cakacaka voli ena veiyasa i Suva o i rau na veiwatini Daukaulotu oqo, sa yaco me rawai John na tauvimate ka ciba ena 1892.
E dina ni sa takali ka mai kacikaci ni cagi koto ena noda vanua na turaga yaloqaqa oqo, ia na nona sorovaka na nona bula sa yaco me vakauqeti ira na vakailesilesi mai Natovata, Ositerelia kei Niu Siladi; me ra sa tekivu kauwaitaka na nodra qaravi na vei yatuyanuyanu ena Ceva ni Pasifika.
Ena yabaki 1895, ni oti koto ga e rua na yabaki nona mai leqa o John I. Tay, e rau sa sobu e Suva e rua tale na i Talatala Daukaulotu mai Natovata.
O John E. Fulton, nona marama, kei Agnes na luvedrau goneyalewa. Tomani iratou tiko mai na veitamani oqori ko John Cole kei na nona marama.
Sivi koto ga e rua na yabaki mai na nodrau yaco taumada mai o Misi Fulutoni kei Misi Koulu, e ratou sa sobu mai ena i ka 17 ni Okosita, 1898 e dua tale na i Talatala Daukaulotu mai Natovata. O Calvin H. Parker, o Myrtle na nona marama, kei Ramona na luvedrau yalewa.
Na nodratou yaco mai na veitamani oqo sa mai vakatotolotaka sara na tete ni kena vunautaki na i “Tukutuku Vinaka” ena noda vanua.
Ena yabaki 1903 e a vakauta kina ko Misi Fulutoni na nona kerekere ki na vuni cakacaka mai Ositerelia ni gadrevi e Viti e dua e vaka-i-vola ena tabana ni bula me rawa ni mai tomani iratou. Rau sa qai talai mai na veiwatini o Louis kei Lizzie Currow.
Tomani rau tiko mai na veiwatini oqo, o Eva Edwards, e dua na goneyalewa yabaki 19, e a se qai rawata tikoga mai Avondale na nona i Vola tara ni veivakavulici. Eratou kele mai i Suva ena yabaki tikoga ko ya, ka mai tekivu sara na nodratou cakacaka.
Na gagadre levu ni via vuli kei na gadrevi ni Talatala kei na i vakavuvuli sa babasika mai ena veiyasai Viti ena gauna ko ya; sa vakavotuya vakamatata vua na Qase Levu o Misi Fulutoni, ni dua bulu ga na ka ena rawa ni walia na leqa ko ya. Aya me sa tauyavu e dua na koro ni vuli.
Veitaudonui vinaka kei na gagadre sa koto yani e Viti na nona sa sobu mai e Suva ena yabaki 1904 ko Septimus W. Carr e dua na cauravou e se qai rawata tale tikoga mai Avondale ena yabaki ko ya na nona i vola tara ni veivakavulici.
Ena veiliutaki ni Kalou sa laki kunea o Misi Fulutoni e dua na qele mai Bureta ena yanuyanu turaga ko Ovalau. Rau sega tale ni qai bera ena nodrau sa yavala o Misi Fulutoni kei Misi Ka; ka sa tauyavu sara na i matai ni koro ni vuli ni Lotu ni Kavitu e Viti ena yabaki 1904.
Sa tara na vale ni vuli kei na dua na bure ena i naki me ra vuli ga kina na cauravou. E kunei votu na veiliutaki ni Kalou ena cakacaka sa vakayacori tiko, ka ni qai yacova yani na vula ko Tiseba, sa cava vata kei na kena sa vakarau na veika kece.
Sa dola na vuli ka tekivu sara na veiqaravi ni koro ni vuli ni Lotu ni Kavitu mai Buresala, ena i matai ni gauna ena yabaki 1905.
Namaka na kena i kuri e tarava
Na vuvale nei Misi Fulutoni, ni se bera ga vakalailai na nodratou gole mai i Viti
Picture from “Fulton’s Footprints in Fiji” by Eric Hare, Pacific Press (1985)
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn