“Mo dou i valavala vakayalomatua, mo dou kakua ni vakataki ira na lialia, mo dou vakataki ira ga na vuku,” (Efeso 5:15).
“Dou vakaraici kemudou talega, de dou qai kau vakatani e na nodra dau veivakacalai na tamata i valavala ca, dou na qai bale kina mai na nomudou tu dei,” (2 Pita 3:17).
Era sa kalougata ko ira na tudei; era na bula sivi ira na tamata kecega.
E dua na qito ka dau qitotaki ena Olympic Games, e vakatokai na “pentathlon”. E okati kina e lima na veisisivi (events): na vanataka na dakai lekaleka, na vala ena iseleiwau, na veitau vodo ose, na veitau cici, kei na veitau qalo. E nodra vakanuinui na qito ena qito oqo, me ra qaqa ena veisisivi kece oqo, ka sega ena rua se tolu ga.
Na nomu bula e sa vaka na “pentathlon” ni lima na inaki, ka mo vakatautauvatataka na nomu sasaga vei ratou limalima. Era a vakatovotovotaka na inaki e lima oqo na imatai ni ilawalawa ni tamatalotu vaKarisito ena Cakacaka 2, e a vakamacalataka ko Paula ena Efeso 4, ka a vakatavuvulitaka ko Jisu ena Joni 17, ia ratou sa qai vakalekalekataki ki na Vunau Levu (Great Commandment), kei na iLesilesi Levu (Great Commission) nei Jisu. E rau isoqoni kece ni veika e cauraki tiko ena ivola oqo ko rau na ivunau bibi oqo – ka sa inaki e lima ni Kalou ena nomu bula:
1. “Mo lomana na Kalou e na lomamu taucoko”: Ko a nakiti mo vu ni marau vua na Kalou, ka sa inaki ni nomu bula mo lomana na Kalou ena nomu vakarokorokotaki Koya.
2. “Mo lomana na kainomu me vaka ko sa lomani iko”: Ko a mataitaki mo veiqaravi, ka sa inaki ni nomu bula mo lomani ira na tani ena nomu ilesilesi ni veiqaravi.
3. “Lako ka vakalotutaki ira”: Ko a buli ena vuku ni dua na ilesilesi, ka sa inaki ni nomu bula
mo wasea na itukutuku ni Kalou ena nomu veivakalotutaki vei ira na tamata.
4. “Papitaisotaki ira…”: Ko a buli mo lewe ni matavuvale ni Kalou, ka sa inaki ni nomu bula
mo lewe ni nona isoqosoqo lewenilotu, ena nomu veimaliwai kei ira na tamata vakabauta.
5. “Vakatavulici ira me ra kitaka na veika kece…”: Ko a buli mo yaco mo ucui Karisito, ka sa inaki ni nomu bula mo tubu mo matua vakayalo, ena nomu bulataka na bula vakatisaipeli.
Ena nomu talairawarawa ki na Vunau Levu kei na iLesilesi Levu, ko na tubu kina mo tamata lotu kaukauwa.
E sega ni ka rawarawa na noda vakataudeitaka na noda sasaga ena lima na inaki oqo. E matau ga me da dau vakabibitaka vakasivia na inaki ka da kauwaitaka vakalevu cake, ka da dau vakawaletaki ira na kena vo. E vakaoqo talega na nodra itovo na veisoqosoqo lotu duidui. Ia, ko rawa ni vakataudeitaka na nomu bula, mo kua ni gole tani kina mai na inaki ni nomu bula, e na nomu curu mo lewe ni dua na isoqosoqo lailai ka yaco kina na veiyadravi, kei na nomu dau dikeva wasoma na nomu bulabula vakayalo, ena nomu dauvola ka maroroya na itukutuku ni nomu tubu, kei na nomu tukuniyalotaka na veika ko sa vulica, vei ira na tamata. Oqo e va na itavi bibi ni bulataka na bula e vakainaki. Kevaka ko sa yalodinataka na nomu ilakolako, e dodonu mo vakamatautaka na itovo e va oqo.
Wasea vua e dua na nomu itokani vakayalo se isoqosoqo lailai. Na sala vinaka duadua me da tugana kina ki na noda bula na veivakavuvuli e cauraki tiko ena ivola oqo, oya, me da veivosakitaka kei ira na noda itokani ena loma ni dua na isoqosoqo lailai. E kaya na iVola Tabu, “Sa vagatai na kaukamea e na kaukamea; ia na tamata, sa vagata vakakina na mata ni wekana,” (Vosa V’balebale 27:17). Eda vuli vakavinaka duadua ena loma ni dua na isoqosoqo tamata. E vagatai kina na noda vakasama, ka vakatitobutaki na noda vakabauta ena noda veiwasei.
Au vakauqeti iko sara vakabibi mo vakasoqona e dua na ilawalawa itokani, mo ni bulia e dua na isoqosoqo, mo ni dau dui wilika ka veivosakitaka na veiwase ni ivola oqo ena veimacawa. Ni veivosakitaka na ibalebale kei na kena vakayacori na veika e cauraki ena veiwase yadua. Mo ni taroga na taro: Na cava na kena ibalebale oqo vei au, noqu matavuvale, noqu ivavakoso? Na cava me’u na cakava kina? E kaya ko Paula, “A veika dou sa vakatavulici kina, ka vakabauta, ka rogoca, ka raica vei au, dou cakava,” (Filipai 4:9). E na Appendix 1 e daku ni ivola oqo, au sa vakarautaka tu kina e dua na ituvatuva ni veitaro mo ni veivosakitaka ena nomuni isoqosoqo lalai ni masumasu kei na vuli Vola Tabu.
E levu cake sara na yaga ni noda wilivola vakaisoqosoqo lalai, mai na noda wilivola yadudua. Eda rawa ni veisoli vakasama ena veika eda vulica tiko, ka veiwasei ena kena yaga ki na veika eda sota kaya dina tiko ena noda dui bula. Ko ni rawa ni veimasulaki, veivakaukauwataki, ka veilaveti ena nomuni tekivu mo ni bulataka na inaki e lima oqo. Mo nanuma tiko, ni a nakiti me da tubu vata tiko, ka sega me da tubu yadudua. E kaya na iVola Tabu, “O koya oqo mo dou qai ia na veivakacegui vakai kemudou, ka veivakatataki cake vakai kemudou,” (1 Cesalonaika 5:11).
Au via vakauqeti iko talega mo vakalevutaka na nomu vuli Vola Tabu. Au sa vola tu ena veiwase ni ivola oqo na veitiki ni Vola Tabu me vukei iko ena nomu vakarabailevutaka na nomu vakasaqaqara ena veiulutaga yadua.
Mo dau dikeva wasoma na ivakatagedegede ni nomu bulabula vakayalo. Na sala vinaka taudua ni nomu vakataudeitaka tiko na nomu sasaga ena lima na inaki ni nomu bula, oya, ena nomu dau dikevi iko vakai iko vakawasoma. E vakabibitaka sara na Kalou na yaga ni itovo ni noda dau ilovi keda vakayalo. E vakalima ena iVola Tabu, eda vakaroti kina me da vakataroga ka dikeva na noda bulabula vakayalo (Lele i Jeremaia 3:40, 1 Korinica 11:28,11:31, 2 Korinica 13:5, Kalatia 6:4). E kaya na iVola Tabu, “Dou dikevi kemudou, se dou tu e na vakabauta, se segai; vakatovolei kemudou. Dou sa sega beka ni kilai kemudou, ni sa tiko vei kemudou ko Jisu Karisito? de dou sa sega dina ni vakabau,” (2 Korinica 13:5).
Kevaka ko via maroroya na nomu bulabula vakayago, e dodonu mo dau laurai vakavuniwai ena veigauna, me dikevi kina na ivakatakilakila ni nomu bulabula vakayago – na kaukauwa ni kena pamutaki na nomu dra, na katakata ni yagomu, na kemu bibi, kei na veika tale e vuqa. Ia, ena vuku ni nomu bulabula vakayalo, e dodonu mo dau dikeva e lima nai vakatakilakila oqo: na nomu dau sokalou, na nomu veitokani se veimaliwai kei ira na tamata vakabauta, na nomu tubu vakayalo, na nomu veiqaravi ena loma ni lotu, kei na nomu ilesilesi ni veiqaravi ki vuravura. E vakasalataki keda ko Jeremaia ni kaya, “Me da dikeva mada na noda i valavala, ka vakataroga, ka lesu tale vei Jiova,” (Lele i Jeremaia 3:40).
Mo dau volaitukutukutaka na nomu tubu. Na sala vinaka taudua mo vakataudeitaka tiko kina na nomu vakayacora na inaki ni Kalou ena nomu bula, oya, mo maroroya tiko e dua na ivolatukutuku ni nomu ilakolako kei na nomu tubu vakayalo. Oqo e sega ni ivolatukutuku ni veika e yaco, ia, e sa ivolatukutuku ga ni veilesoni ni bula ko sa vulica ka sega ni via guilecava.
E kaya na iVola Tabu, “O koya oqo, e dodonu me da vakananuma vakalevu sara kina na ka eda rogoca, de dua na siga e yali kina vei keda,” (Iperiu 2:1). Eda na dau nanuma tu ga na veika eda volaitukutukutaka.
Na volavola e vukea me vakamatatataka na veika e cakava tiko na Kalou ena nomu bula. E a dau kaya ko Dawson Trotman, “Era na dui tasereki ira vakai ira na veivakasama, ni ra curu ena maliwa ni qaqalo ni ligamu.” E tu ena iVola Tabu e vica na ivakaraitaki ni nona vakaroti ira na tamata na Kalou, me ra dau maroroya na ivolatukutuku ni nodra tubu vakayalo. “A sa vola na nodra i tokitoki ko Mosese e na nodra i lakolako, me vaka ka vakarota ko Jiova,” (Tiko mai na Lekutu 33:2). Eda sega beka ni marautaka ni a talairawarawa ko Mosese ki na ivakaro ni Kalou me vola na ivolatukutuku ni nodra ilakolako vakayalo na Isireli? Ke a guce beka me vakayacora, ke da a qai vakuwai mai na veivakavuvuli yaga ni bula ka tu ena ivola nei Mosese me baleta na nodra ilakolako na Isireli.
E dina beka ni na sega ni rabailevu na kena wiliki na nomu ivolatukutuku me vaka na kena wiliki na nei Mosese, ia e sa bibi ka yaga. E kaya na iVakadewa Vou (New International Version), “E a volaitukutukutaka ko Mosese na veikalawa ni nodra ilakolako.” Na nomu bula e sa dua na ilakolako, ka sa dodonu me dua na ivolatukutuku me baleta na ilakolako oqori. Au sa vakanuinui tu ni ko na volaitukutukutaka na veikalawa ni nomu ilakolako vakayalo, ena nomu bulataka tiko na bula e vakainaki.
Kakua ni vola ga na veika e vinaka. Me vaka e a cakava ko Tevita, mo volaitukutukutaka na nomu vakatitiqa, na nomu nuiqawaqawa, kei na veika dredre ko sotava ena vuku ni nomu via talairawarawa vua na Kalou. Na noda veilesoni lelevu taudua, e dau vure mai ena ka rarawa, ka kaya na iVola Tabu, ni dau maroroya tu na Kalou na itukutuku kece ni noda tagi, (Same 56:8). Ena veigauna e yaco kina na veika dredre, mo nanuma ni dau vakayagataki ira na Kalou me vakayacora kina na inaki e lima ena nomu bula. Na veika dredre, era vakasaurarataki iko mo vakanamata vua na Kalou, ka kauti iko vakavoleka vei ira na tamata ena veimaliwai, tara cake na nomu bula vakarisito, solia vei iko na itavi mo veiqaravi kina, ka solia talega vei iko e dua na italanoa mo rawa ni tukuniyalotaka. Na veika dredre kece e vakainaki.
Ena loma ni dua na draki ni bula rarawa, e a vola na DauniSame, “E na volai oqo me ra kila ko ira nai tabatamata mai muri; ka ra na vakavinavinaka vei Jiova ko ira na mataqali era na buli maimuri,” (Same 102:18). E sa nomu itavi vei ira na muri mai, mo maroroya na ivakadinadina ni Nona vukei iko na Kalou mo vakayacora na Nona inaki e vuravura. Ena yaco me dua na ivakadinadina me na vosa tu ena veigauna ni ko sa lako oti ki lomalagi.
Mo wasea na nomu kila vei ira na tamata. Kevaka ko vinakata mo tubu tikoga, na sala vinaka duadua mo vakarabailevutaka kina na nomu kila, sa i koya, na nomu wasea vei ira na tani na veika ko sa vulica oti. E kaya ko Solomoni na tui, “A daulomasoli e na vakamamautaki: ia ko koya sa vagunuva na tani e na vagunuvi talega ko koya,” (Vosa V’balebale 11:25). Ko ira era wasea na nodra kila, era na wasei talega vakakina mai vua na Kalou.
Ia oqo, ni ko sa qai kila na inaki ni bula, e sa nomu itavi mo kauta na itukutuku vei ira na tani. E kacivi iko tiko na Kalou mo Nona italai. E kaya ko Paula, “Ia na veika ko a rogoca mai vei au e na kedra maliwa na lewe vuqa era dauvakadinadina, mo solia vei ira na tamata yalodina, era na rawata me vakavulici ira na tani,” (2 Timoci 2:2). Ena ivola oqo, au sa wasea kina vei iko na veika era a vakavulici au kina na tani ena inaki ni bula; ia oqo, e sa nomu itavi mo wasea vei ira na tani na veika ko sa vulica mai kina.
Ko na kila tu beka e vuqa sara na tamata ka ra sega ni kila tu na inaki ni bula. Wasea na veika dina oqo vei ira na luvemu, ira na nomu itokani, ira era tiko volekati iko, kei ira ko ni cakacaka vata. Kevaka ko lolomataka vua e dua na ivola oqo, mo vola toka e loma e dua na nomu itukutuku kei na nomu vakanuinui ni na vukei koya vakalevu na veika e vakatavulica tiko.
Na levu ga ni nomu kila, na levu talega ni Nona gadrevi iko na Kalou mo vakayagataka na kila oya mo vukei ira kina na tani. E kaya ko Jemesa, “O koya sa ca kina vua sa kila me caka vinaka, ka sega ni kitaka,” (Jemesa 4 :17). Na noda kila, e vakalevutaka na noda itavi vei ira na tani. Ia, na noda wasea na inaki ni bula, e sega wale ga ni noda itavi; e sa dua talega na iloloma levu duadua ni bula eda rawa ni solia vua e dua. Vakasamataka mada na kena duidui na ituvaki kei vuravura kevaka eda kila kece tu na noda inaki ni bula. E kaya ko Paula, “Kevaka ko sa vakananumi ira na veiwekani e na veika oqo, o na qai talatala vinaka nei Jisu Karisito,” (1 Timoci 4:6).
E BALETA KECE NA NONA LAGILAGI NA KALOU
Na vuna me da wasea kina na veika eda sa vulica, oya me baleta na lagilagi ni Kalou kei na tubu ni Nona matanitu. Ena bogi ni bera na Nona vakoti ki na kauveilatai, e a tukuna vei Tamana ko Jisu, “Au sa vakarokorokotaki Kemuni e vuravura: ni’u sa vakaotia na cakacaka ko Ni a solia mai vei au me’u kitaka,” (Joni 17:4). Ena Nona a cavuta na vosa oqo ko Jisu, e a se bera ni mate e na vuku ni noda ivalavala ca, ka da na taroga beka se “cakacaka” cava e a sa vakaotia? Ia, ena Nona masu oya, e a sega ni kaya tiko me baleta na Nona mai mate ena vukuda. Na isau ni taro oqori e koto ena ruasagavulu na tiki ni Vola Tabu ka tarava na Nona masu. (Joni 7:6-26).
E a kaya vei Tamana ko Jisu na veika e a cakava tu mai ena loma ni tolu na yabaki sa sivi: na Nona a vakarautaki ratou tu mai na Nona tisaipeli me ratou bulataka na inaki ni Kalou ena nodratou bula. E a vukei ratou me ratou kila ka lomana na Kalou (vakarokoroko), vakavulici ratou me ratou veilomani (veitokani), solia vei ratou na Vosa me ratou tubu ka matua vakayalo (vulika), vakaraitaka vei ratou na itovo ni veiqaravi (ena loma ni lotu), ka talai ratou me ratou la’ki tukuna vei ira na tani (lesilesi ki vuravura). E a bulataka ko Jisu e dua na bula e vakainaki, ka vakavulici ira na tamata me ra bulataka talega. Oya na “cakacaka” ka a vakalagilagia kina na Kalou.
E daidai, e kacivi keda yadua tiko na Kalou me da kitaka na cakacaka vata oya. E sega wale ga ni gadrevi keda me da bulataka na Nona inaki, ia e gadreva talega me da vukei ira na tamata me ra bula talega vakakina. E gadrevi keda na Kalou me da vakaveikilaitaki ira na tani vei Karisito, kauti ira mai ki na veitokani kei Koya, vukei ira me ra tubu ka matua vakayalo, vukei ira me ra kunea na vanua ni nodra veiqaravi, ka talai ira me ra dodoliga yani vei ira na tani.
Oqo na ibalebale dina ni bulataka na bula e vakainaki. Se cava na nomu yabaki ni bula, na vo ni nomu bula e sa rawa ni yaco me gauna talei duadua ni nomu bula, ka ko sa rawa ni bulataka na bula e vakainaki mai na tiki ni gauna sara ga oqo.
KA 39 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Era kalougata ko ira na tudei.
Tikina Koula: “O koya mo dou qai raici kemudou vinaka, mo dou i valavala vakayalomatua, mo dou kakua ni vakataki ira na lialia, mo dou vakataki ira ga na vuku,” (Efeso 5:15).
Taro mo Taroga: O cei vei ratou na itavi e va me’u tekivuna, me’u kua kina ni gole tani, ka me’u vakataudeitaka rawa kina na noqu sasaga ena lima na inaki ni Kalou ena noqu bula?
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn