E VUQA sara vei keda na kawa i Taukei e na gauna oqo eda dau vakawalena tu na veiyavu makawa kara tu e na noda veidelaniyavu se na noda dui koro. Eda dau nanuma tu ni sa sega na kena yaga vei keda na i taba tamata eda bula e na gauna oqo, ka da sa nanuma ni sa dodonu meda talaraka ka vaqeavutaka na veivanua maroroi vakaoqori. Ia, eda sega tu ni kila ni oqori saraga na vanua e koto kina na keda i vola i tukutuku bula ka semati keda mai vei ira na tubuda kara a tawa vanua mai kei na veivanua era a vakaitikotiko kina e na gauna koya.
Ena neitou veitalanoa kei Sepeti Matararaba, e dua na kena i vakalesilesi e na Tabana ni vakadidike me baleta na veika makawa (Archaeology Department) e na vale ni i yaya maroroi e Suva (Fiji Museum) e vakaraitaka kina na bibi ni kedra maroroi na veivanua vakaoqori. E rui bibi sara na kena maroroi na veiyavu makawa e tu e na noda dui koro baleta ni koto kina na keda i vola tukutuku se na veika dina me baleti keda na i taukei kei na vanua eda vu mai kina. Ia, e sega walega ni o koya oya, e baleti ira talega na noda kawa e na veigauna mai muri, e kaya o Matararaba.
E nodratou i tavi saraga na Tabana ni vakadidike e na veika makawa me ratou dau laki vakekeli se vakadidike e na veiyavu makawa eso. Ka sa i iratou duadua ga e tu vei ratou na dodonu me ratou dikeva ka vakatabuya na veivanua eso me vaka e tiko e na lawa ni Tabana ni yaya maroroi se na Fiji Museum Act. E vakaraitaka talega ko Matararaba ni tabu vakalawa me dua e vakacacana na vanua ka ratou sa yalana ka vakatabuya (archaeological sites). Ena gauna oqo e sa sivia toka e rua na drau na koro e ratou sa lesuva mai ka sa taqomaki ka vakatabui tu na veivanua maroroi oqori. Eso na veika era kune kina me vaka na tikitiki ni Lapita, na sui ni tamata kei na veika tale eso ka vakadinadinataki nira a vakayagataka taumada na noda qase e na gauna makawa. Eso na veivanua ka ratou sa lesuva mai ka sa kune kina na i vakadinadina me vakataka mai Bourewa e Nadroga.
fij_Latn fij_Latn fij_Latn