Na itukutuku me baleti ira na dau vosavakaviti e
Ositerelia
Na vosa vakaviti e wili e na iwasewase ni vosa ka vakatokai na Austronesian. E kune e 300 na veimataqali vosavosa e na iwasewase oqo.
E dau kaburaki na porokaramu ni gone ni Viti ena SBS Radio e na vosa vakabau ia e dau dola vei ira na vulagi mai kin a porokaramu me ra vakayagataka ga na nodra vosa ni yasana.
Na nodra yaco mai ki Ositerelia na Gone ni Viti
E nanumi ni o ira na imatai ni gone ni Viti era yaco mai ki Ositerelia era a tiki ni dua na ilala kai Melanesia ka ra a kau mai na Pasifika me ra mai cakacaka e na veiloga ni dovu mai Kuinisiladi.
E a tubucake na iwiliwili ni gone ni Viti era yaco mai ki Ositerelia e na tekivu ni 1960 ka tosocake tikoga na iwiliwili oqo ni oti na nona tu vakaikoya kina o Viti e na 1970. Ia ni oti na vuaviri, sa tubu sara tiko na gone Taukei mai Viti kei ira na dui kaikai mai Viti era curuvanua mai. (O ira na gole mai Viti era sa mai vakaitikotiko e Ositerelia era okati kina na dui kaikai mevakataki ira na kai Jaina, kai Idia kei ira na vavalagi. Era tiko talega e Ositerelia na veiwekani mai na yanuyanu o Rotuma.)
O ira na gone ni Viti e Ositerelia
E na 1991, e kune ena gauna era wiliki kina na lewe ni vanua e Ositerelia, ni voleka ni 63 na pasede na gole mai Viti ki Ositerelia era Idia.
E 19 na pasede era taukei mai Viti
E a tubucake sara vakatotolo na iwiliwili ni lewe ni vanua mai Viti era curuvanua mai ki Ositerelia e na maliwa ni 1970 ki na 1980, ka nanumi ni vuna oqo na tiko yavavala e na bula vakapolitiki kei kena kune ni a tadre sara tiko na bula veimaliwai vakamatatamata mai Viti.
E levu veiira na itaukei mai Viti era curuvanua mai ki Ositerelia me baleta na cakacaka, vakabibi veiira na carauvou era mai qito rakavi e na rugby union kei na rugby league. Ia e na gauna oqo sa levu sara na cakacaka vinaka era gole mai ka ni sa dolava tu o Ositerelia na cakacaka eke.
E levu mai Viti era curuvanua mai era vakaitikotiko e Serene, Malevani kei Brisbane. E na WILI LEWENIVANUA e na yabakii 2011, e kune ni ra vakaitikotiko e Ositerelia e 6827 na lewe ni vanua era vosa vakaviti e vale. E na yabaki 1996, e kune ni 4983 na lewe ni vanua e Ositerelia era vosa vakaviti.
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn