May 06, 12: Na Tucake Tale mai na Mate nei Jisu 5 [Easter 5]: Nodai naki meda veikilai dina sara [bonding-gathering and knowing each other-Base 1], me vakatorocaketaki ka vakavoui na noda bula vakayalo. Affirmation-sharing our spiritual journeys-Base 2] kei na noda cakacakataka se vakadewataka na veika eda sa rawata [caring/sharing-Base 3]. Sa vaka na qito na Baseball ka va na kena i cegucegu; e tolu na naki ni noda veitokani. Ni rawa kece eda sa rawata e dua na kai ka eda sa yacova nai naki ni qito se veitokani [Home Base].
NODA VEIKILAI
Me vakayacori e dua na porokaramu ka rawa ni vukea na noda veikilai vinaka.
Eda soqoni, lululu, veitalanoa ka veiwasei talanoa. Tekivu na soqo ena gunu ti se qai vakayacori ni oti na vuli. Me dau qarauni na vakayagataki ni sevusevu me kua ni vakadaroya na mai lotu ena Siga Tabu kei na nomu cakacaka
NODA BULA VAKAYALO
1. Ena macawa oqo Me 06, 2012 eda goleva kina na:
A.Cakacaka 8:26-40
I. E na wase 8 eda raica kina na vakaitavi nei Saula [Paula, yacana vaKirisi] ena mate nei Sitiveni, tarava yani na nona vunautaki Jisu na Mesaia ko Filipe ena veikoro mai Samaria. Sa tekivu tukuni yani ko Jisu sa tucake tale mai na mate kei na veivakaukauwataki ni Yalo Tabu ki na veimatanitu tani. Erau sa talai talega yani kina ko Pita kei Joni. Sa vakayacori ga kina na Veitalai nei Jisu me tukuni nai Tukutuku Vinaka me tekivu mai Jerusalemi ka me vakatisaipelitaki ko vuravura raraba [Cakacaka 1: 8; Maciu 28: 18-20]. II. Ena 8: 26-40, sa cakacaka tiko na Yalo Tabu ka kauti Filipe vua na turaga Dauniyau levu ena nona vuvale na Ranadi ni Iciopea. Na ‘ eunoxus’ vaKirisi se “eunuch” e dua na gone tagane se cauravou e nakiti me vakayacori vua na veisele me dawai tawamudu, sega ni vakawati ka sega ni rawa ni vakaluveni, sa nodrai lesilesi ga me qaravi ira na turaga se marama tui se ranadi se dua e vakaitutu cecere; ko koya sa musuki nona bula ena veiqaravi. III. Oqo edua na turaga lotu me vaka ni a lesu tiko mai ena nona la’ki lotu ki Jerusalemi. Ia, enai lakolako lesu mai oqo e a sega ni cegu ena nona wilika tiko na VOSA ni Kalou [Aisea 53:7-8]. Sa cakacaka na Yalo Tabu vei Filipe ka kauti koya sara yani me rau veitalanoa ka vakamacalataka vua nai Vola Tabu kei na tikina e wilika tiko. Sa tukuni Jisu vua ko Fipile, ni sai Koya ga sa tukuna nai Vola Tabu sa wilika tiko; e a lauti na nona bula na turaga oqo ni a rogoca na VOSA kei na kenai vakamacala se kena vakadewataki, sa vakabauta ka papitaiso sara. Sa rawa nida siqema ni sa vakabauta na yacai Jisu k papitaiso ena yacana. Sa tukuni ga ni tiko na wai, me papitaisotaki kina…sa wai drodro, se bilo wai e sega ni tukuni. Sa bibi ga noda raica ni vakauti Filipe voli na Yalo Tabu, ka sa matata sara ni sa papitaiso talega na turaga oqo ena kaukauwa ni Yalo Tabu, sa curumi koya. Sa kauti Filipe na Yalo Tabu me tomana tale na nona vunautaki Jisu mai Asota volekati Kasa ka toso yani ki Sisaria [duatani ko Sisaria Filipai]. V. Oqo ga nai tukutuku eda kila me baleti Filipe,e dua vei ira na tisaipeli/apositolo gumatua nei Jisu; ko Filipi e sa vakasinaiti ka vakarorogo ena veituberi ni Yalo Tabu. Sa dewa nai Tukutuku Vinaka ki na vuvale vakatui mai Iciopea, ka da sa siqema ni sega ni yaco ga e kea, ia sa vakdewataki yani na yacai Jisu mera kila na lewe ni vanua ko ya. Sa dua na gaunisala oqo ni kena tete nai Tukutuku Vinaka, mai cake ki ra, mai vei ira na veiliutaki ki na lewe ni vanua [Veitalanoataka mada na dewa ni lotu mai Viti kei na sala meda muria mera vakatisaipelitaki kin na wekada].
B. Same 22:25-31: I. Na tikina rogo 22: 1 “Noqu Kalou, noqu Kalou, ko sa biuti au ena vuku ni cava…” na vutugu nei Tevita, sa vutugu talega nei Jisu ena gauna dredre ni tu taudua rarawa ka mate kina ena kauveilatai ka vakayacora ena vukuda. II. Na 22:25-31 sa veisau na domo ni vutugu ki na domo ni marau. Sa dau vakaraitaka ko Tevita ena matana votu na nona vakabulai vakayalo, ka sega ni vunitaka, sa vakacaucautaka ga na Kalou. III. Sai tavi bibi sara na kena maroroi na dina ni noda veikilai kei na Kalou, sa sega walega ni ra vuli kina ko ira na luveda, ia era na vakalougatataki kina ko ira noda kawa era se bera ni sucu. Ko ira nai liuliu ni mataka era sa gone lalai tiko se ra sa bera ni sucu mai, ka sa nodai tavi, sa vakarota na Daunisame “E na qaravi koya e dua na kawa, e na okati vua na Turaga me nona kawa. Era na lako mai ka vakatusa na nona yalododonu vei ira na tamata era sa sucu mai, ni sa cakava oqori ko koya.”
C. I Joni 4: 7-21: E levu na vakasama totoka era vakacokoti vata ena wase ni vola oqo[ wilika vakamalua na veitikina, qai raica vata kei nai vakamacala oqo]: I.Sa vu [vure] mai Vua na Kalou na loloma [tikina 7]; II. E rua na sala eda loloma kina, dua, ni da kila na Kalou, eda vulica na loloma; rua, ni da loloma tiko, eda qai kila ni vu mai Vua na Kalou na loloma; III. Eda kila na Kalou ena vuku ni loloma [t.12], sa Yalo na Kalou, me vaka na cagi, sa sega ni laurai na Kalou, sa kune ga na kena mawe ena nona loloma se na cakacaka loloma; IV. Sa vakaraitaki na loloma ni Kalou ena bula nei Jisu: dua, sa sega ni vakavotaka e dua na ka, sa solia taucoko; rua, na loloma sa soli wale, sa sega ni ganiti keda; V. Eda sa loloma baleta ni sa vakauqeti keda na loloma ni Kalou meda loloma lesu; VI. Ni tarai keda na loloma, sa yali vakadua se seyavu na rere [t.17-18]; VII. Sa sega ni rau veitawasei rawa na loloma ni Kalou kei na loloma ni tamata [t.7,11,20, 21]; sa dredre meda kaya rawa ni da lomana na Kalou, eda qai cata na wekada, ke vaka ko ya eda yaco me tamata bula lasulasu ga! VIII. Sa Loloma na Kalou, dua, sa vakamacalataka ga ni bulia na vuravura me baleti keda; rua, sa vakamacalataka na noda galala; tolu, sa vakamacalataka na Nona kauwaitaka na vuravura kei keda na tamata na Kalou oqo; va, sa vakamacalataka na Nona veivakabulai; lima, sa vakamacalataka na bula sa bera mai, sa sega ni biuti keda na Kalou oqo; IX. Ko Jisu na Luve ni Kalou, na nodai Vakabula na tamata: 1. sa tukuna vei keda ni sa kauta mai na bula [t.9]; 2. sa tukuna vei keda ni sa vakalesuya tale mai na noda veiwekani kei na Kalou eda a vakacacana ena vuku ni valavalaca,[t.10]; 3. sa tukuna ni sai Vakabula kei vuravura ko Jisu [t.14]; 4. sa tukuna vei keda ni sa Luve ni Kalou ko Jisu [t.15]. Na veitikina oqo sa tukuni kina na Kalou eda qarava, sa tukuni Jisu, ka sa tukuna na Yalo Tabu talega. X. Na tikina 13 sa tukuna: 1. ni Yalo Tabu sa vakavuna meda kila ni da sa Nona na Kalou; 2. Na cakacaka ni Yalo Tabu eda sa dau vakasaqara kina na Kalou; 3. Sa vakavuna na Yalo Yabu meda kila na Nona tiko kei keda na Kalou; 4. Na cakacaka ni Yalo Tabu eda sa kila kina ni da sa vakacegui mai Vua na Kalou; 5. Na Yalo Tabu ga sa rawa kina meda kaya Vua na Kalou, ‘Apa, Tamaqu!’ [Roma 8:15,16]; 6. Na Yalo Tabu sa vakadeitaka ena lomada ni sa bula na Kalou ena noda bula. EMENI!
D. Joni 15:1-8: I. “Koi au nai Vakatawa vinaka” eda goleva ena macawa sa oti, eke sa kaya ko Jisu ‘Koi au na vaini dina, ka sai vakatau- ni- were ko Tamaqu.” Meda kila tiko ni veitikina oqo [mai na Joni 13-17] sa vosataka tiko ko Jisu ena nona vakarau lako yani ki Kecisemani ni oti na Kanavata ni Lakosivia, ka tini sara yani ki na kauveilatai. Sa kenai balebale ni vosa ni veitataunaki sei vakaro bibi sara ena gauna oqo sa cavuta tiko ko Jisu vei iratou na tisaipeli kei keda talega. Ena Kosipeli nei Joni e vakayagataka vakalevu ko Jisu na vosa “Koi au” [I am] sa dusia na vosa sa kilai kina na Kalou, ni yacana ‘Koi au, koi au ga”--“ I am who I am” [Yani 3:14 ]. Sa vakayagataka ko Jisu na yaca ni Kalou oqo, ka sa kenai balebale se macala kina meda kilai Jisu ni sega ni tamata walega, ia sa Kalou talega. II. Meda raica mada eso na vakasama bibi mai na veitikina oqo: 1. Enai VTM sa vakatauvatani me were ni vaini ni Kalou ko Isireli [Aisea 5:1-7; Jeremaia 2:21; Isikeli 15:1-8;19:10; Osea 10:1]. 2. Ena gauna ni veiliutaki ni Mekapisi-Maccabbes [ko ya ena maliwa ni gauna ni oti nai VTM ki na tekivu ni VTV e rauta e 400 na yabaki, sai vakatakilakila ni matanitu ko Isireli na taba ni vaini; sa ceuti na vaini koula ena katuba ni Loqi Tabu ena Vale ni Soro mai Jerusalemi. Sa dua talega nai cocovi se i loloma talei na taba ni vaini. Sa kila vinaka ko Jisu nai balebale kei na talei ni kena kilai e Isireli na vaini. III. Nai yaloyalo ni vaini ko Isireli, e dua na vaini tubu vakasivia [Osea 10:1], sa veisautaka ko Jisu nai yaloyalo oqo mai nai VTM ni kaya “Koi au na vaini dina!” Me ra kakua ni nanuma cala tiko na Isireli, ko ya, ni ra taba ni vaini dina ni Kalou; segai sara! Kevaka era vinakata mera taba ni vaini ni Kalou mera sema ga vei Jisu, ni sai Koya ga na Vaini Dina! Na tikina e 7 “ Kevaka dou sa tu vei au ka tu vei kemudou na noqu vosa…” Dua ga na sala, ko ya me da sema ga vei Jisu... na noda vakabauti Koya e na noda sema Vua ena noda wilika se kania na Nona VOSA ena veisiga kecega. IV. Baleta ni vaini tubu vakalialia ko Isireli, eda sa raica e cake [Osea 10:1] sa lewa nai taukei ni were ni vaini ni dodonu me musu mada eso na tabana. Sa nakita ko Koya me kua ni vua me oti mada e tolu na yabaki, oti me qai vakatarai me vua. E tolu na vuna: Dua, ni oti e tolu na yabaki, sa na yacova kina na kena matua vinaka me vakatarai me vua mai; Rua, me musu na taba ni vaini eso e vakaoti kakana ka tarova na kena vua vinaka na vaini, Ni musuki na coke ca oqo, sa vukea ga me vua vinaka kina na vaini; Tolu, na tabana e sega ni vua, na coke ca, sa musu laivi ka vakamai, ni sa sega ni yaga. V. Nai talanoa oqo sa macala vakasigalevu ni ko Jisu na ‘Vaini Dina ka sai Vakatawa ni Were ko Tamaqu’ [Joni 1:1]. Na Kalou ga e lewa se ko cei me musu laivi baleta ni sega na betena! Masuta na Kalou me kua ni ko iko; ke ko sema tiko vei Jisu ko na sega ni musu laivi! VI. Ena veigauna era dau kauta yani na buka na la’ki vakacaboi soro ki na Vale ni Soro mai Jerusalemi. Na taba ni vaini sa musu sa tabu ni kau yani ki Vale ni Soro me buka baleta ni malumalumu, ia sa yaga ga me biu laivi ka vakamai, sa sega na betena! Sa dusia beka na dina ni na vakaloloma ni tamata e sega ni sema vei Jisu, ka sega na betena, ka sa yaga li me vakamai se vakaevei?
3. Na Sala ni Vuli Vola Tabu [Bible Study Methods], na sala ni vakadewataki ni vosa [exegesis]:A. Ni soli mai na lesoni se tikina mo wilika: wilika sara, oti qai wilika nai talanoa ni bera na lesoni, tarava nai talanoa ni oti na lesoni ko ya [context]. B. Tovolea mo kila toka nai naki ni kena volai nai vola ko ya; me vakataki Joni 20:30-31.C. Wilika tale na lesoni ka toqa na vosa kei na vakasama bibi e lauti iko? Qai raica sara na kenadui balebale? D. Ko raica rawa e dua na vakasama e buwawa ka sega ni macala vinaka, raica tale ka wilika na kena vakadewa vakavavalagi, kena e rawarawa? E. Raica tale na tikina enai Vola Tabu e rawa ni vakamacalataka na vakasama ko raica tiko, me vaka ena veivola tale eso enai Vola Tabu.Vakayagataka e so na taro ena vosa: A cava [what]? Gauna cava e volai kina se cavuti kina na vosa [when]? A cava na vuna [why]? Caka/yaco/rawa vaka evei [how]? F. Raica na “a” “b” “c” lalai enai Vola Tabu vakaidusidusi ka tukuna na vanua mo wilika tale me vakamatatataka na tikina ko wilika tiko; na references se foot/end notes. Indexes enai VT Vakavavalagi. G. Dikeva na vakayagataki ni gauna [tenses]: “Au a lako!” [past], “au sa lako!” [present] kei “au na lako! “ [future ]? I. Raica rawa e so na vakasama vou? [Goleva na veitikina ena lesoni ni kua? Se dua ga na tikina] J. Mo nanuma tiko ni ko wilika tiko e dua nai vola ka volai ena 2000 vakacaca na yabaki sa oti, mo vakasamataka na i tuvatuva ni vanua [geography], nai tovo ni bula, [culture and traditions], na veika e yaco ena gauna ko ya [history], kei nai vakarau ni nodra volavola [literature].K.Ia sa dei tu ni oqo na vosa ni Kalou, e vosa bula [Ipiriu 4:12]. Mo masulaka ka nuitaka na Kalou ena nomu vukei ni sereki ni vosa.L. Sa kena gauna oqo mo tovolea ke ko gadreva me toso cake tikoga na nomu kila na i Vola Tabu , mo tekivu vakavolia e so nai vola ka rawa me vukei iko. Eso nai Vola Tabu sa tu vata kei na kenai vakamacala [Commentary] se Dictionary of the Bible kei na nomu Dauwilika wasoma na Taro enai vola ni Sere vakaviti sa no kina na yavu ni noda vakabauta kei na cioloji ni lotu. M.Na kena i otioti mo qai taroga na taro: A cava e da vulica rawa mai nai talanoa oqo? Se A cava na kenai balebale vei au/kena yaga vei au ena noqu i tutu vakatamata, vakalotu vakarisito, etc, se cava na kenai balebale /yaga ki nai vavakoso? N.Kua ni rawai sara ena muria nai kalawa e soli yani enai vola baleta ni na tubu mai eso na vakasama e vakavotuya na Yalo Tabu, me golevi sara.
VEIKAUWAITAKI: A cava meda cakava me sureti kina ko ira era sega ni lewe ni lotu? E dua e da nanuma meda sikovi koya? A cava tale e rawa ni vakayacori?
Jovili kei Lisa Meo
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn