WASE TINIKATOLU
Rai ni Kalou me Baleta na Bula
E raica vakacava na bula na Kalou?
Na cava na rai ni Kalou me baleta na vakalutu?
Eda na vakaraitaka vakacava nida doka na bula?
E KAYA na parofita o Jeremaia: “Ko Jiova ga na Kalou dina…na Kalou bula.” (Jeremaia 10:10) Kena ikuri, na Kalou ga o Jiova e bulia na veika bula kece. Era kaya vua na ibulibuli vakayalo mai lomalagi: “Sai kemuni ka bulia na ka kecega, era sa buli ga ka tu dei talega e na nomuni lewa.” (Vakatakila 4:11) A kaya tale ga o Tui Tevita ena qaqa ni nona sere ni veivakacaucautaki vua na Kalou: “O kemuni na ivurevure ni bula.” (Same 36: 9, NW) Io, na bula e isolisoli ni Kalou.
2 E vakatau tale ga vei Jiova na noda bula tiko. (Cakacaka 17:28) E vakarautaka o koya na kakana meda kania, wai meda gunuva, cagi eda ceguva, kei na vanua eda bula voli kina. (Cakacaka 14:15-17) Qai vakarautaka o koya na veika kece oqo ena sala meda marautaka kina na bula. Ia, ena qai taucoko na noda marautaka na noda bula kevaka eda vulica na lawa ni Kalou da qai muria.—Aisea 48:17, 18.
NODA DOKA NA BULA
3 E vinakata na Kalou meda doka na noda bula, vaka kina na nodra bula na tani. Ena nodrau gauna o Atama kei Ivi, me kena ivakaraitaki, na luvedrau o Keni a cudruvi Epeli sara vakalevu na tacina. Mani vakasalataki Keni o Jiova me qarauna, ni nona cudru e rawa ni tini ena cala bibi. Ia, e sega ni via kauaitaka na ivakasala o Keni. “Sa qai tu cake ko Keni vei Epeli na tacina, ka vakamatei koya.” (Vakatekivu 4:3-8) E qai totogitaki Keni o Jiova ena vuku ni nona labati tacina.—Vakatekivu 4:9-11.
4 Ni oti e rauta ni 2,400 tale na yabaki, sa qai solia vei ira na Isireli o Jiova e so na lawa me nodra idusidusi me rawa nira qaravi koya ena sala e vakadonuya. A taurivaki o Mosese me vakadewataka na lawa oqo vei ira na Isireli, oya na vuna e dau vakatokai kina ena so na gauna me Lawa i Mosese. E kaya e dua na tiki ni Lawa i Mosese: “Mo kakua ni laba.” (Vakarua 5:17) Oqo e vakaraitaka vei ira na Isireli ni ka dokai vua na Kalou na bula, e dodonu mera doka tale ga o ira.
5 Vakacava na bula ni gone se bera ni sucu? E matata vakasigalevu ena Lawa i Mosese ni cala na vakamatei ni gone e se tiko e kete i tinana. E ka vakamareqeti mada ga vei Jiova na bula ni gone e se sega ni sucu. (Lako Yani 21:22, 23; Same 127:3) Oqo e dusia ni cala na vakalutu.
6 Nida doka na bula, eda na sega ni raici ira vakatani na wekada. E kaya na iVolatabu: “Sa tamata daulaba ko koya yadua sa cata na wekana; ia ko ni kila ni sega ni dua na daulaba e tiko vua na bula tawa mudu.” (1 Joni 3:15, VV) Ke da vinakata meda bula tawamudu, e dodonu meda cavuraka laivi mai lomada na yalo ni veicati, baleta ni veicati e dau tini ena ivalavala kaukaua. (1 Joni 3:11, 12) E bibi meda vulica meda dau veilomani.
EDA VAKARAITAKA NIDA DOKA NA BULA
- ena noda sega ni vakadonuya se tokona na vakalutu
- ena noda muduka na ivalavala tawasavasava
- ena noda cavuraka tani na yalo ni veicati
7 Vakacava na noda doka se vakamareqeta na noda bula? E sega ni dua e via mate, ia e so era bolea na mate ena nodra via vakaceguya ga na nodra gagadre. Me kena ivakaraitaki, e levu era kana tavako, kana mariwana, se vakayagataka e so tale na wainimate gaga mera vakaceguya ga kina na nodra gagadre. Na veika oqo ena vakaleqa na nodra bula, e rawa sara mada ga nira mate kina. O koya e nona ivalavala me dau vakayagataka e sega ni doka na bula. Na ivalavala oya e tawasavasava ena mata ni Kalou. (Roma 6:19; 12:1; 2 Korinica 7:1) E dodonu meda muduka na noda vakayagataka na veika oqo ke da vinakata me vakadonuya na Kalou na noda veiqaravi. Ena dredre beka na noda vakayacora, ia ena solia vei keda o Jiova na veivuke eda gadreva. E taleitaka o koya na noda kauai tiko ga meda vakamareqeta na nona isolisoli talei, na noda bula.
8 Kevaka eda doka na bula, eda na dau qaqarauni. Eda na sega ni cakacaka vakasabalia se bolea meda cakava e so na ka rerevaki me ka ni lasa. Eda na sega ni draiva vakasausa, se vakaitavi ena qito rerevaki. (Same 11:5) E kaya na lawa ni Kalou vei ira na Isireli makawa: “Ni kemuni sa tara e dua na vale vou, mo ni qai viria e dua na bai e na dela ni nomuni vale, mo ni kakua kina ni vakayacora na dra ki na nomuni vale, kevaka sa lutu maikina e dua na tamata.” (Vakarua 22:8) Me salavata kei na ka e cavuti ena lawa oya, e dodonu mo raica me tu vinaka na veika e vale me vaka na ikabakaba, me kua kina ni dua e tacaqe se lutu ni na mavoa kina vaka ca. Ke o vakamotoka, vakadeitaka mera tu vinaka kece na kena gacagaca. Me kua sara ga ni vakavuleqa vei iko se vei ira e so tale na nomu motoka, se na nomu vale.
9 Vakacava na bula ni manumanu? Oqo tale ga e ka tabu vei koya na Dauveibuli. E vakatara na Kalou me vakamatei na manumanu kevaka ena vakaleqa na noda bula, me rawa tale ga kina na kakana kei na isulu. (Vakatekivu 3:21; 9:3; Lako Yani 21:28) Ia, e cala na nodra vakalolomataki na manumanu se na nodra vakamatei tu ga me ka ni lasa, baleta ni sega ni dokai kina na bula.—Vosa Vakaibalebale 12:10.
DOKAI NI DRA
10 A kaya o Jiova vei Keni ni sa vakamatei Epeli oti: “A dra ni tacimu sa tagi vei au mai na qele.” (Vakatekivu 4:10) Nona cavuta na Kalou na dra i Epeli a vakaibalebaletaka tiko na bula i Epeli. Sa muduka o Keni na bula i Epeli, oya na vuna e dodonu kina me totogitaki o Keni. E vaka ga e kerei Jiova tiko na dra i Epeli, se nona bula, me tau na itotogi kei koya e veivakamatei. E vakaraitaka tale o Jiova na nona raica vakatautauvata na bula kei na dra ni oti na Waluvu ena siga i Noa. Ni bera na Waluvu, o ira e liu era dau kana vuanikau, kakana draudrau, co vuata, kei na kakana dina. Ni oti na Waluvu, sa qai tukuna o Jiova vei Noa kei iratou na luvena: “A ka bula kecega sa lako rawa sa na kemudou kakana; me vaka na kau drokadroka ka’u sa solia vei kemudou na ka kecega.” Ia, e qai vakaroti iratou o Jiova: “Na lewena ga sa tiko kina na vu ni bula, io, na kena dra, mo dou kakua ni kania.” (Vakatekivu 1:29; 9:3, 4) E matata vakasigalevu e ke ni o Jiova e raica vakatautauvata na bula kei na dra.
11 Eda na vakaraitaka na noda doka na dra ena noda sega ni kania. A veivakaroti o Jiova ena Lawa e solia vei ira na Isireli: “Na tamata kecega…sa vakasasa manumanu e yavai va se manumanu vuka sa tara me laukana; me livia mada ga ko koya na kena dra, ka ubia e na soso…. [Au] a kaya kina vei ira na Isireli, Mo dou kakua ni kania na dra ni dua na manumanu.” (Vunau ni Soro 17:13, 14) Nona vakatabuya na Kalou na laukana ni dra ni manumanu ena lawa a solia vei Noa ena rauta ni 800 na yabaki yani e liu, e se dei tu ga me yacova mai na gauna oya. E matata na rai i Jiova: E rawa nira kania na nona tamata na lewe ni manumanu, mera kua ga ni kania na dra. E dodonu mera livia na dra ina qele—oqo e vaka ga e vakasukai tiko kina na bula ni manumanu oya vua na Kalou.
12 E via vaka tale ga oqo na ivakaro e soli vei keda na lotu Vakarisito. Ena imatai ni senitiuri, era dabe vata na yapositolo kei ira na qase mera vakatulewataka se ivakaro cava mera na muria kece na lewe ni ivavakoso vakarisito. Oqo na ka era sa qai lewa vata: “Sa vinaka vua na Yalo Tabu, vei keimami talega, me keimami kakua ni tauca vei kemudou nai colacola levu, oqo ga ni sa ka dodonu: Me tabu vei kemudou na veika sa cabo ki na veimatakau, na dra talega, kei na ka sa kuna [sega ni vakadrodroi na dra], kei na daudara.” (Cakacaka 15:28, 29; 21:25) O koya gona, e dodonu meda ‘vakatabui keda mai na dra.’ Ena mata ni Kalou, na bibi ni noda vakatabui keda ena tikina oqo e tautauvata sara ga kei na noda vakatabui keda mai na qaravi matakau se na veiyacovi tawadodonu.
13 E okati tale beka ga ena noda vakatabui keda mai na dra na kena soli vei keda na dra ena veiqaravi vakavuniwai? Io. Vakasamataka mada oqo: Kaya mada ke vakaroti iko e dua na vuniwai mo tabu ena gunu yaqona ni valagi. Kena ibalebale beka ni vakatatabu oqo e baleta wale ga na kena gunuvi, e sega ni tabu mo vakacuruma ena nomu salanidra? Sega! Na noda vakatabui keda tale ga mai na dra e kena ibalebale nida na sega sara ga ni via vakacuruma i yagoda na dra. O koya gona, na ivakaro meda vakatabui keda mai na dra e kena ibalebale nida na sega ni vakadonuya me soli vei keda na dra.
14 Vakacava ke mavoa vakaca e dua na lotu Vakarisito se vakayacori vua e dua na veisele levu? Kaya mada ke ratou kaya na vuniwai ni dodonu me soli vua na dra, ke sega ena mate. E macala ni sega ni dua na lotu Vakarisito ena via mate. Ena nona vinakata gona me maroroya na bula talei e solia vua na Kalou, ena vakadonuya kina na veiqaravi vakavuniwai e sega ni vakayagataki vakatawadodonu kina na dra. Ena vakasaqara na veiqaravi vakavuniwai vaka oqo ena vanua e rawa ni kunea kina, ena vakadonuya tale ga me vakayagataki vua na isosomi ni dra (alternatives) sa tu ena gauna oqo.
15 Ena beca beka na lawa ni Kalou e dua na lotu Vakarisito me rawa ni dede vakalailai ga kina na nona bula ena vuravura e se lewa tu oqo o Setani? A kaya o Jisu: “Ko koya yadua sa via maroroya na nona bula, ena vakayalia: ia ko koya yadua ena vakayalia na nona bula e na vukuqu, ena maroroya.” (Maciu 16:25) Eda sega ni via mate. Ia, ke da bolea meda beca na lawa ni Kalou ena noda via maroroya noda bula ena gauna oqo, sa na rawa sara ga nida sega ni rawata kina na bula tawamudu. Kevaka gona eda yalomatua, eda na muria ga na ivunau ni Kalou. Kevaka eda na mani mate, e rawa nida nuidei ni na qai nanumi keda o koya na Vunibula ena gauna ni veivakaturi ni sa na vakalesuya tale vei keda na nona isolisoli talei, na bula.—Joni 5:28, 29; Iperiu 11:6.
16 E dei na nodra vakatulewa na tamata ni Kalou nikua mera muria ga na ivakaro ni Kalou me baleta na dra. Era na sega ni kania na dra. Era na sega tale ga ni vakadonuya me soli vei ira na dra ena veiqaravi vakavuniwai.* Era vakabauta dei ni o koya ga a bulia na dra e kila na ka e vinaka duadua vei ira. O vakabauta oqo?
IVAKAVAKAYAGATAKI DUADUA GA NI DRA E VAKADONUYA NA KALOU
17 E vakabibitaka na Lawa i Mosese e dua ga na ivakavakayagataki dodonu ni dra. A vakarota o Jiova vei ira na Isireli makawa me baleta na nodra sokalou: “Sa kena bula ni yago na dra: ia ka’u sa solia vei kemudou me sorovaka na yalomudou e na dela ni cabocabo-ni-soro: ia sa rawa mei soro na dra.” (Vunau ni Soro 17:11) Nira cala na Isireli, e rawa nira vosoti kevaka era cabora e dua na manumanu, qai sovaraka e so na kena dra ena icabocabonisoro ena vale ni Kalou. Oqo duadua ga na ivakavakayagataki dodonu ni dra vei ira.
18 Eda sega ni vauci na lotu Vakarisito dina ena Lawa i Mosese, eda na sega gona ni vakacaboisoro se sova na dra ni manumanu ena icabocabonisoro. (Iperiu 10:1) Ia, na vakayagataki ni dra ena icabocabonisoro e Isireli makawa e dusia tiko e dua na isoro talei, oya na nona isoro na Luve ni Kalou, o Jisu Karisito. Eda sa vulica mai ena Wase 5 ni ivola oqo ni a solia na nona bula vakatamata o Jisu ena vukuda ena nona vakalaiva me dave nona dra me isoro. Sa qai cabe i lomalagi me lai cabora vei Tamana na nona bula vakatamata, na ka e vakatakarakarataki ena nona dra. (Iperiu 9:11, 12) Oya sara ga na yavu e vosoti rawa tale kina na noda ivalavala ca, e dolava tale ga na sala meda rawata kina na bula tawamudu. (Maciu 20:28; Joni 3:16) Io, e bibi dina sara ga na ivakavakayagataki ni dra oqo! (1 Pita 1:18, 19) Sa qai vo ga meda vakabauta na yaga ni dra a vakadavea o Jisu me qai rawa nida vakabulai.
19 Eda vakamuduo vua na Kalou ena nona vakarautaka vakayalololoma vei keda na isolisoli talei oqo, na bula! E sega li ni dodonu me vakauqeti keda oqo meda tukuna yani na nodra rawa ni bula tawamudu na tamata kece kevaka era vakabauta na isoro i Jisu? Ena gu na yaloda meda tukuna yani na itukutuku oqo kevaka eda nanuma dina na nodra bula na wekada. (Isikeli 3:17-21) Ke da vakayacora na itavi oqo ena noda vinaka kece, e rawa nida duavata kei na yapositolo o Paula ni a kaya: “Sa na sega ni noqu cala kevaka e na mani cudruvi e dua vei kemuni [“Au sa galala mai na nodra dra na tamata kece ga,” NW]…. ni’u a sa vakamacalataka vakavinaka sara vei kemuni na i naki ni Kalou, ka sega ni vunia e dua na tikina.” (Cakacaka 20: 26, 27, VV) E dua na sala vinaka eda vakaraitaka kina nida doka, da qai vakamareqeta na bula kei na dra na noda tukuna yani na veika e baleta na Kalou kei na nona inaki.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU
- Na bula e isolisoli ni Kalou.—Same 36:9; Vakatakila 4:11.
- E cala na vakalutu, baleta ni ka talei vua na Kalou na bula ni gone e se tiko e kete i tinana.—Lako Yani 21:22, 23; Same 127:3.
- Eda vakaraitaka nida doka na bula ena noda maroroi keda, kei na noda sega ni kania na dra.—Vakarua 5:17; Cakacaka 15:28, 29.
* Ke o via raica e so tale na ivakamacala me baleta na isosomi ni dra (alternatives to transfusion) ena veiqaravi vakavuniwai, raica na brochure How Can Blood Save Your Life? tabana e 13-17, tabaka na iVakadinadina i Jiova.
Taro ni Vuli
1. O cei e bulia na veika bula kece?
2. Na cava e vakarautaka na Kalou meda bula voli kina?
3. Na cava na rai ni Kalou me baleta na nona labati o Epeli?
4. E vakabibitaka vakacava na Kalou ena Lawa i Mosese na rai dodonu me baleta na bula?
5. Meda raica vakacava na vakalutu?
6. Na cava meda kua kina ni cati ira na wekada?
7. Na cava era dau cakava e levu e vakaraitaka nira sega ni doka na bula?
8. Na cava meda dau qaqarauni kina?
9. Ke da doka na bula, eda na raici ira vakacava na manumanu?
10. E vakaraitaka vakacava na Kalou na nona raica vakatautauvata na bula kei na dra?
11. Na ivakavakayagataki cava ni dra e vakatabuya na Kalou me tekivu mai na siga i Noa?
12. Na ivakaro cava me baleta na dra a tau ena imatai ni senitiuri ena veidusimaki ni yalo tabu e se dei tu ga me yacova mai oqo?
13. Vakamacalataka na vuna e okati tale ga kina ena vakatatabutaki ni dra na kena soli vei keda na dra ena veiqaravi vakavuniwai.
14, 15. Ke ra kaya na vuniwai ni bibi me soli vua e dua na lotu Vakarisito na dra, na cava me cakava, ena vuku ni cava?
16. Na cava era vakabauta dei na tamata ni Kalou me baleta na dra?
17. E Isireli makawa, na cava na ivakavakayagataki duadua ga ni dra e vakadonuya na Kalou?
18. E yaga vakacava vei keda na vakadavei ni dra i Jisu?
19. Na cava meda cakava me rawa kina nida “galala mai na nodra dra na tamata kece ga”?
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn