SA mai yala toka na noda i talanoa e na yanuyanu oqo o Vatoa ka a vakatokayacataka o Kavetani James Cook me Yanuyanu ni Vonu se Turtle Island kei na nona kila vakavinaka na vanua e dabe toka kina na o Vatoa e na Yatu Lau e cake.
Ia, e muri e qai laurai ni sega walega ni yanuyanu ni vonu o Vatoa, e koto sara talega e na kena wasawasa e dua na livaliva vuni e na boto ni sauloa ka via vaka toka na kena ka vakaluvu waqa tiko vei ira na takosova e na dua na yasai vuravura ka kilai levu na Bermuda Triangle.
Ia, na kena oqo e Vatoa e vaka me dreta na waqa ka tini takasa sara mai na livaliva vuni e koto kina.
E na kena i talanoa mai vei Tevita Tuikabara, yabaki 64, e dua na kavetani talega ni waqa ka turaga ni Vatoa, ni nodra gole tiko yani na waqa mai na veivanua tani mera dau veisau kosi e Vatoa (Turtle Island), era dau laki tini takasa e na cakau o Vatoa se Vuata-Vatoa.
Oqo tale na kena i kuri.
A yaco na gauna e na nona a tadu yani ki Vatoa (Turtle Island) ko Lieutenant- Commander Ringgold me laki vaqaqa na ka e a yaco vei iratou na lewe walu (8) na kai waqa ka vo tiko yani e Vatoa e na gauna era sa dro kina ko Kavetani, na nona i vukevuke (chief mate) kei na lewe 16 na kai waqa.
E ratou kalougata ni ratou a kasa e Vatoa (Turtle is.), ni vanua e koto no kina kina o Vatoa e sa kilai levu tu vei ira na kavetani e na gauna ko ya e na nona a mai vakadeitaka toka ko Kavetani James Cook na Vatoa (Turtle Is) - Position - Latitude 19 na dikiri 50 South, Longtitude 178 na dikiri 13 West.
Ratou kalougata ni ratou a takasa e Vatoa (Turtle Is.), ke a dua tale na yanuyanu e Viti ke ratou a sega ni rawata na veiuvke na i lawalaw anei Kavetani ka ratou a dro rawa e na velovelo ni waqa na Shylock.
E kaya ni kevaka me a caka e dua na ka ca vei iratou na lewe walu (8) na kai waqa ka vo tiko yani e na waqa e Vuata-Vatoa se me a butakoci na waiwai ni tovuto, ka a qai volia ko Calvert, ke rairai a sa vesu talega ko Vatoa (Turtle Is) me i sau ni veika e vakacacani.
Oqori e na via tautauvata kei na vakamakama ka yaco mai Nukulau.
E na noqui talanoa oqo au sa na kauti keda tiko yani vakamalua ki na livaliva vuni kau na talanotaka yani se sereka vakamatailalai.
Oqori ni sa na oti na noqu sereka yani vakamatailalai na veika e yaco vei iratou na veiwaqa ka rtatou sa kasa no toka ga e na kena cakau e Vuata-Vatoa kei Vatoa (Turtle Is.) me yacova mai na gauna oqo, e vakadeitaka o Tuikabara.
Kuria ka kaya e dodonu mo ni nanuma tiko na gauna a kasa tiko kina na waqa (7-10 e na bogi- vula o Noveba ki na Janueri kei na Alumminium e veiwekani voleka sara kei na livalvia vuni ka lako tiko mai e na baba vatu (mua ni vatu) ka a vakamacalatyaki tiko yani.
Oqori na vanua era mua tiko kina na waqa sa kasa tu oqo e na cakau kei Vatoa.
Kuria ka kaya o Tuikabara ni sa dodonu mo ni kila tiko na veika e ratou a tukuna na kavetani ni veiwaqa ka sa koto no e ra na yacadra:
1942 - USS Thomas A. Edison - Amerika
1943 - USS Grebe - Amerika
1962 - Ragna Ringdal - Noway
1973 - Labasa Princess - Waqa ga e na noda vanua
Ni oti e dua na senitiuri (century) e na nonakasa na SHYLOCK (Whaler) e nani ka va (4) ni siga ni vula o Tiseba, 1942, a kasa tale kina e Vuata-Vatoa na USS Thomas A. Edison. E na qai kuri tale yani.
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn zsm_Latn zsm_Latn luo_Latn fij_Latn fij_Latn