WASE 22
Sa Laurai Tiko ena Nomu Bula “na Vuku Maicake”?
1-3. (a) E vakaraitaka vakacava o Solomoni na vuku e tu vua ena nona walia na nodrau veiba e rua na marama? (b) Na cava e yalataka o Jiova me solia vei keda? Na taro cava e basika kina?
SA BAU kisi dredre dina—erau veibataka tiko e dua na gone e rua na marama. Erau tiko vata na marama oqo, rau vakaluveni ruarua tale ga ia e veisivi na sucu ni luvedrau ena vica ga na siga. E mate e dua vei rau na gone, erau sa qai veibataka na tina na gone e se bula tiko. E sega ni dua e tu me vakadinadinataka na ka a yaco. Sa rairai rogoci oti na kisi oqo ena mataveilewai e ra, ia e sega ni wali rawa. Qo e sa kau na veileti vei Solomoni na tui kei Isireli. Ena kila rawa beka o koya na ka dina?
2 Ni rogoca oti o Solomoni nodrau veiba, sa qai vakarota me kau mai vua e dua na iseleiwau. Sa qai tauca nona lewa me sa musu rua na gone me rau qai yadua na kena veimama na marama. Sega ni bera ga nona sa vakamasuti koya na tui na tinanigone dina me sa soli ga na gone—na luvena lomani—vua na marama kadua. Ia, na marama kadua e sa donu sara ga vua me musu rua na gone. Sa qai kila oqo na ka dina o Solomoni. E kila o koya ni tina ni gone dina ena mosita ga na leweniketena, e vakayagataka o koya na kilaka oya me walia kina na veileti. Vakasamataka mada nona sa na marau na marama oqo ni sa solia vua o Solomoni na gone qai kaya: “Sa tinana ga ko koya.”—1 Tui 3:16-27.
3 Sa tu tu na vuku! Era druka sara ga na lewenivanua nira rogoca nona walia o Solomoni na veiba oya, “ni ra sa kunea sa tu vua na vuku ni Kalou.” Io, na vuku i Solomoni e isolisoli ni Kalou vua. E solia vua o Jiova “na yalo sa vuku ka daukila rawa na ka.” (1 Tui 3:12, 28) Ia, vakacava o keda? E rawa tale beka ga ni solia vei keda na Kalou na vuku? Io, ni a uqeti o Solomoni me vola: “Sa solia na vuku ko Jiova.” (Vosa Vakaibalebale 2:6) E yalataka o Jiova me solia na vuku vei ira era vakasaqara ena yalodina, me rawa kina nira vakayagataka na ka era sa kila kei na ka era sa vulica. Eda na rawata vakacava na vuku mai cake? Na cava meda cakava me laurai kina ena noda bula?
“Mo Rawata Mada na Vuku”—Ena Sala Cava?
4-7. Na cava na va na ka e gadrevi meda rawata kina na vuku?
4 Dodonu beka meda tamata lomakasa da qai vuli vinaka me rawa kina ni qai soli vei keda na vuku vakalou? Sega. Na nona via solia vei keda o Jiova na vuku e sega ni vakatau ena noda vuli vinaka se cava tale. (1 Korinica 1:26-29) Ia, o keda ga e sa na qai vakatau vei keda, baleta na iVolatabu e vakauqeti keda meda “[“saga meda,” NW] rawata mada na vuku.” (Vosa Vakaibalebale 4:7) Eda na vakayacora vakacava oqo?
5 Kena imatai, e dodonu meda rerevaka na Kalou. E kaya na Vosa Vakaibalebale 9:10: “A rerevaki Jiova na vu ni vuku [se, “na itekitekivu ni vuku,” The New English Bible].” E yavu sara ga ni vuku dina na rerevaki Jiova. Ena vuku ni cava? Nanuma tiko ni na kilai na vuku dina ena vakayagataki ni ka e vulici. Na rerevaki ni Kalou e sega ni vaka na nona domobula e dua e matana, ia na nona veidokai ga kei na nona veivakabauti. Oqo na mataqali rere e dodonu me tiko vei keda. Na rere vaka oqo e vakalou ena uqeti keda meda moica noda bula me salavata kei na ka eda vulica me baleti koya na Kalou kei na nona ivalavala. Oqo ga na sala vinaka duadua meda muria, ni ivakatagedegede i Jiova ena yaga dina ga vei keda.
6 Kena ikarua, e dodonu meda dau yalomalumalumu tale ga. Ena sega ni rawa ni tiko na vuku vakalou vua e dua e sega vua na yalomalumalumu. (Vosa Vakaibalebale 11:2) Ena vuku ni cava? Kevaka eda yalomalumalumu, eda na kaya vakadodonu ni sega ni taro kece ga eda kila na kena isau, e sega tale ga ni dau dina tu ga na noda nanuma, qai gadrevi meda kila na nanuma i Jiova ena veika eda dau tarogi kina. E “dau vorati ira na viavialevu na Kalou” o Jiova, ia e tu vakarau me solia na vuku vei ira na yalomalumalumu.—Jemesa 4:6, VV.
E vinakati na sasaga ke da vinakata meda kunea na vuku vakalou
7 Na ikatolu ni ka bibi na vulici ni Vosa volai ni Kalou. E vakatakilai na vuku i Jiova ena nona Vosa. Me rawa ni qai tiko vei keda na vuku oya, e dodonu meda vakasaqara. (Vosa Vakaibalebale 2:1-5) Na ikava ni ka bibi na masu. Ena solia vei keda na Kalou na vuku kevaka eda kerea vua mai vu ni lomada. (Jemesa 1:5) Ena sega ni tale wale na noda masu nida masuta na veivuke ni yalo i Jiova. Na yalo i Jiova tale ga ena vakarawarawataka noda kunea na iyau vuni e tu ena nona Vosa. Na iyau vuni oqo ena vukei keda meda walia kina na leqa, sabaya kina na veika dredre, da vakatulewa vinaka tale ga kina.—Luke 11:13.
8. Ena kilai vakacava ke sa tiko dina vei keda na vuku vakalou?
8 Me vaka eda sa raica mai ena Wase 17, na vuku i Jiova e vuku bulataki. Kevaka gona e tiko vei keda na vuku vakalou, ena laurai ena noda bula. E vakamacalataka na tisaipeli o Jemesa na vua ni vuku vakalou ena gauna e vola kina: “Ia na vuku maicake sa savasava mada, emuri sa dauia na veivakacegui [se, “veivinakati,” NW], sa yalomalua [se, “yalorawarawa”], sa vakamasuti rawarawa, sa sinai e na loloma kei na vua vinaka, sa sega ni digitaki ira vakatani na tamata [se, “veivakaduiduitaki”], se dauveivakaisini.” (Jemesa 3:17) Nida sa na veivosakitaka yani na vuku vakalou oqo, e vinaka meda dui tarogi keda, ‘Sa laurai tiko beka ena noqu bula na vuku mai cake?’
“Sa Savasava Mada, e Muri sa Dauia na Veivinakati”
9. Na cava na kena ibalebale meda savasava? Na cava e veiganiti kina me cavuti sara ga e liu ena kena vakamacalataki na vuku?
9 “Sa savasava mada.” Na savasava e kena ibalebale ga na sega ni duka e taudaku, e loma tale ga. E dau cavuta vata na iVolatabu na vuku kei na lomada, ia na vuku vakalou e sega ni rawa ni curuma na lomada kevaka e vakadukadukalitaki tu ena vakanananu ca, gagadre ca, kei na inaki ca. (Vosa Vakaibalebale 2:10; Maciu 15:19, 20, VV) Ia, kevaka e savasava na lomada ena kena ivakatagedegede eda rawata na tamata ivalavala ca, eda na “biuta laivi na ka ca, ka caka vinaka.” (Same 37:27; Vosa Vakaibalebale 3:7) Sa rauta me cavuti sara ga e liu ena vakamacalataki ni vuku na savasava! Baleta kevaka eda sega ni savasava vakayalo, se sega ni vinaka na noda ivalavala, ena sega ni rawa ni tiko vei keda na vuku mai cake!
10, 11. (a) Na cava e bibi kina meda dau veivinakati? (b) Ke o vakila ni o vakacudruya e dua na tacimu, o na vakaraitaka vakacava ni o dau saga na veivinakati? (Raica tale ga na ivakamacala e ra.)
10 “E muri sa dauia na veivinakati.” Ni tiko vei keda na vuku mai cake, eda na dau qara na veivinakati, e dua na vua ni yalo tabu ni Kalou. (Kalatia 5:22) Eda sega ni vinakata meda tagutuva na ‘ivau ni veivinakati’ eda vauci vata kina na tamata i Jiova. (Efeso 4:3) Eda solia tale ga noda vinaka kece meda veivinakati tale kei ira eda sa sega tiko ni veiyaloni. Na cava e bibi kina oqo? E kaya na iVolatabu: “Mo dou veivinakati tiko; ia ena tiko vata kei kemudou na Kalou ni loloma kei na vakacegu.” (2 Korinica 13:11) Ena tiko kei keda na Kalou ni vakacegu kevaka eda saga tiko ga meda dau veivinakati. Na noda veiwekani kei Jiova e rawa ni vakatau tale ga ena noda veimaliwai kei ira na tacida vakayalo. Eda na vakaraitaka vakacava nida dau vinakata na vakacegu se veivinakati? Vakasamataka mada oqo.
11 Na cava mo cakava ke o vakila ni o vakacudruya e dua na tacimu vakayalo? E kaya o Jisu: “Kevaka ko sa kauta na nomui madrali ki nai cabocabo-ni-soro, a sa nanuma maikina sa dua na ka sa beitaki iko kina na wekamu; biuta tu na nomui madrali e na mata ni cabocabo-ni-soro, ka mo lako, mo drau veivinakati mada eliu kei na wekamu, mo qai lako mai ka vakacabora na nomui madrali.” (Maciu 5:23, 24) Rawa mo muria na ivakasala oqo ena nomu vakaliuliu mo torovi koya. Ia, na cava me nomu inaki? “Mo drau veivinakati.” * Kua ni wereubiubi, tukuna vakadodonu vua ni o raica na rarawa ni lomana. Ke inaki ni nomu torovi koya mo drau veivinakati tale, ena rawa ni vakamatatataki na nanuma cala, drau veivosovosoti tale ga. Ni o vakanadakuya na veika kece ena nomu saga mo drau veivinakati tale kei na tacimu, o sa vakaraitaka tiko ni nomu idusidusi na vuku vakalou.
‘Yalorawarawa Qai Vakamasuti Rawarawa’
12, 13. (a) Na cava na ibalebale ni vosa e dau vakadewataki me “yalorawarawa” ena Jemesa 3:17? (b) Eda na vakaraitaka vakacava nida tamata yalorawarawa?
12 “Yalorawarawa.” Na cava na ibalebale ni yalorawarawa? Era kaya na dau vakadidike ena iVolatabu ni vosa vakirisi e vakadewataki me “yalorawarawa” ena Jemesa 3:17 e dredre na vakadewataka. Era vakayagataka na dauvakadewa e so na vosa me vaka na “yalomalumalumu,” “veiciqomi,” kei na “yalololoma.” Ia, na vosa vakirisi oqo e vakaibalebaletaka e dua na ka e rawarawa ni moici se veisautaki. Eda na vakaraitaka vakacava ni tiko vei keda na itovo oqo, e dua tiko vei ira na ivakatakilakila ni vuku?
13 E kaya na Filipai 4:5: “Me kilai na nomudou yalomalumalumu [se, “yalorawarawa,” NW] vei ira na tamata kecega.” E kaya e dua tale na vakadewa: “Me kemu idivi na nomu dau yalorawarawa.” (The New Testament in Modern English, e vola o J. B. Phillips) Kena ibalebale nida na kauaitaka tiko vakalevu e ke na ka era raica se nanuma na tani me baleti keda, sega ni noda nanuma ga. Na tamata yalorawarawa e kila ni so na gauna ena vakatau na muri ni lawa e so ena ituvaki e sotavi, ena sega tale ga ni cikeva me caka ga na lomana. Ena tu vakarau me rogoca nodra nanuma e so, me na veisautaki koya tale ga ke ganita me vaka kina. E yalomalua tale ga o koya, e sega ni kaukaua se voravora ena veika e cakava. E bibi dina oqo vei keda na lotu Vakarisito kece, ia vakauasivi vei ira era veiqaravi tiko vaqase. E dau taleitaki na ivalavala malua, era dau torovi rawarawa kina na qase. (1 Cesalonaika 2:7, 8) E vinaka kina meda dui tarogi keda, ‘Vakacava o yau, au kilai niu dau veinanumi, yalorawarawa, qai dau malua na noqu ivalavala?’
14. Eda na vakaraitaka vakacava nida tamata “talairawarawa”?
14 “Vakamasuti rawarawa.” Na vosa vakirisi e vakadewataki e ke me “vakamasuti rawarawa” e sega ni kunei ena dua tale na vanua ena iVolatabu Vakirisi Vakarisito. E kaya e dua na daunivosa ni vosa oqo “e vakayagataki vakalevu ga me vakamacalataka nodra dau tu vakarau na sotia mera qarava na itavi e vakacolati vei ira.” E vakaibalebaletaki tale ga vua e “dua e kerekerei rawarawa” qai dau “muria na vosa.” E dua e vakarorogo ena vuku mai cake ena tu vakarau me muria na ka e kaya na iVolatabu. Ena sega ni na yalodredre se me dre tu ga na nona mua. Ena totolo nona veisau ni vakadinadinataki vua mai na iVolatabu ni a cala tiko na ka e cakava, se a cala na nona nanuma. O dau vaka oqo o iko?
“Sinai e na Loloma kei na Vua Vinaka”
15. Na cava na loloma, na cava e veiganiti kina me cavuti vata na “loloma” kei na “vua vinaka” ena Jemesa 3:17?
15 “Sinai e na loloma kei na vua vinaka.” * E dua na ka e kilai tani kina o koya e tu vua na vuku mai cake oya ni “sinai ena loloma.” Ia, erau cavuti vata tiko e ke na “loloma” kei na “vua vinaka.” E veiganiti dina oqo baleta na iVolatabu e vakaraitaka ni dodonu me vua na loloma—me vakavatukanataki ena caka ni veika vinaka. E dua na ivola e vakamacalataka na loloma me “nomu kauaitaka na leqa e sotava tiko e dua kei na nomu cakava sara ga kina e dua na ka.” O koya gona, na vuku vakalou e sega ni vulici ga, tukuni ga, se vatavatairalagotaki ga. Me vakaraitaki sara ga ena noda bula qai salavata kei na veinanumi, kei na veikauaitaki. Eda na vakaraitaka vakacava nida sinai ena loloma?
16, 17. (a) Me ikuri ni noda lomana na Kalou, na cava tale e vakavuna meda vakaitavi ena cakacaka vakavunau, ena vuku ni cava? (b) Sala cava soti eda na vakaraitaka kina nida sinai ena loloma?
16 Sega ni vakabekataki ni dua na sala bibi eda vakayacora kina oqo na noda wasea yani na itukutuku vinaka ni matanitu ni Kalou. Na cava e vakavuna noda cakava na cakacaka oqo? Kena imatai sara ga na noda lomana na Kalou. Qai kena ikuri na noda veinanumi kei na veikauaitaki. (Maciu 22:37-39) Levu nikua era “sa malumalumu, ka biu wale tu, me vaka na sipi sa sega na nodrai vakatawa.” (Maciu 9:36) O ira oqo era vakalolomataki, ra qai vakamatabokotaki tu vakayalo vei ira na iliuliu ni lotu. Oya na vuna era lecava tu kina na idusidusi yaga e tu ena Vosa ni Kalou, se na veivakalougatataki sa na vakarau kauta mai na Matanitu ni Kalou e vuravura. Nida vakasamataka gona na waloloi vakayalo sa tarai vuravura tu nikua, e gu na lomada meda dikeva na sala e so e rawa nida tukuna yani kina na veika vinaka sa nakita tu o Jiova.
17 Eda na vakaraitaka vakacava ni tu vei keda na loloma dina? Vakasamataka tale mada na vosa vakatautauvata i Jisu me baleti koya na kai Samaria a kunea e dua na turaga ni davo koto e batinisala ni butakoci qai mokulaki. E tuburi koya na kai Samaria oqo na ‘loloma’ levu, mani savata nona mavoa na turaga oqo, lai maroroi koya tale ga. (Luke 10:29-37) Sega li ni vakaraitaka oqo ni loloma e okati kina nodra vukei dina sara ga o ira era gadreva tu na veivuke? E tukuna na iVolatabu “me da caka vinaka vei ira na tamata kecega, ka vakalevu vei ira era veitokani e na vakabauta.” (Kalatia 6:10) Dikeva mada e so na ituvaki oqo. Ena gadreva tu beka e dua e sa qase me vukei ena nona ilakolako ina soqoni, kei na nona ilakolako lesu. Ena gadreva tu beka e dua na yada ena ivavakoso me vakavinakataki e so na ka e nona vale. (Jemesa 1:27) Ena yalolailai tu beka e dua, qai via rogoca tu e so na “vosa vinaka” me vakayaloqaqataki koya. (Vosa Vakaibalebale 12:25) Nida dau loloma ena ituvaki vaka oqo, sa da vakaraitaka tiko kina ena noda bula na vuku mai cake.
‘Sega ni Veivakaduiduitaki se Dauveivakaisini’
18. Ke noda idusidusi na vuku mai cake, na cava meda saga meda cavuraka mai lomada, ena vuku ni cava?
18 ‘Sega ni veivakaduiduitaki.’ Na vuku vakalou e cata na veivakaduiduitaki kei na boletaki vanua. Ni tu vei keda na vuku oqo, eda na cavuraka mai lomada na yalo e so e rawa ni vakavuna na veivakaduiduitaki. (Jemesa 2:9, VV) Eda na sega ni tovaka e so ena vuku ni nodra ivakatagedegede ni vuli, nodra rawati ira beka, se nodra ilesilesi ena ivavakoso; eda sega tale ga ni beca e dua na dau qaravi Jiova veitalia se mani vakacava sara na kena ituvaki vakaloloma. Ke sa lomani ira na vaka oqo o Jiova, na cava meda qai bureitaka kina o keda na noda loloma vei ira?
19, 20. (a) E vu mai vei na vosa vakirisi e vakadewataki me “dauveivakaisini”? (b) Eda na vakaraitaka vakacava na loloma e ‘sega ni dauveivakaisini’?
19 ‘Sega ni dauveivakaisini.’ Na vosa vakirisi e vakadewataki me “dauveivakaisini” e rawa ni cavuti vua e dua na “dauvakatasuasua.” Ena gauna makawa, era dau dara na matavulo lelevu na dauvakatasuasua ni Kirisi kei Roma. Na vosa vakirisi gona ni veivakaisini e sa dau vakaibalebaletaki tale ga vua e dua e vakalecaleca se lasutaka ni o koya e dua tani tale. Na vuku vakalou oqo e dodonu meda bulataka ena noda veimaliwai kei ira na tacida vakayalo, ena noda kauaitaki ira tale ga.
20 E vola na yapositolo o Pita ni noda “talairawarawa ki na ka dina” e dodonu me uqeti keda meda ‘lomani ira na wekada vakabauta ena veilomani dina sara.’ (1 Pita 1:22, VV) Io, me kua ni ka vakarairai wale ga na noda lomani ira na tacida. Meda kua ni dauveivakaisini. Me dina na noda loloma, me vu sara ga mai lomada. Ke da vakayacora oqo, era na vakabauti keda na tacida vakayalo, baleta ena sega ni dredre mera kila na tamata e dau dina. Na veimaliwai dina vaka oqo ena savasava kina na veimaliwai ni lotu Vakarisito, ena rawa ni tete tale ga kina na veivakabauti ena ivavakoso.
“Taura ga na Vuku Dina”
21, 22. (a) A luluqa vakacava nona taura o Solomoni na vuku dina? (b) Eda na taura matua vakacava na vuku dina? Ena yaga vakacava vei keda noda vakayacora oqo?
21 Na vuku vakalou e isolisoli i Jiova, e dodonu meda taura matua. A kaya o Solomoni: “Na luvequ, . . . mo taura ga na vuku dina kei na lewa vinaka.” (Vosa Vakaibalebale 3:21) Ka ni rarawa ni a veivunauci vakairakasala o Solomoni. Dua na ka na vuku i Solomoni ena gauna a yalodina voli kina. Ia, e muri, era qai vakamuai koya tani mai na nona qaravi Jiova o ira na watina kai tani. (1 Tui 11:1-8) E macala mai na ivakaraitaki i Solomoni ni sega ni yaga na kilaka ke sega ni vakayagataki vinaka.
22 Eda na taura matua vakacava na vuku dina? Sega ena noda wilika wale tiko ga vakawasoma na iVolatabu kei na ivola vakaivolatabu e vakarautaka na “dauveiqaravi yalo dina ka vuku,” ia e dodonu meda saga meda bulataka sara na ka eda vulica. (Maciu 24:45, VV) E sega tale ni dua na vuna meda sega ni via bulataka kina na vuku vakalou. Eda na vakila na kena yaga ena noda bula ena gauna oqo. Ena vakarawarawataka tale ga na noda “taura kina na bula sai koya na bula dina”—ena vuravura vou ni Kalou. (1 Timoci 6:19) Qai kena e bibi duadua, ni noda saga me laurai ena noda bula na vuku maicake ena kauti keda vakavoleka yani vua na itaukei ni vuku levu duadua, na Kalou o Jiova.
^ para. 11 Na vosa vakirisi e vakadewataki “mo drau veivinakati” e vu mai na dua na vosa e kena ibalebale na “‘vuki, se veisau,’ me rawa tale kina na ‘veiyaloni.’” Me nomu inaki gona mo vukica lesu na veimaliwai me vinaka tale, ke rawa, mo veisautaka se kauta laivi sara ga na mosi ni yalo e sa lai vakila o koya e vakacudrui.—Roma 12:18.
^ para. 15 E dua tale na vakadewa e biuta vaka oqo, “sinai ena loloma kei na ivalavala vinaka.”—A Translation in the Language of the People, e vola o Charles B. Williams.
ssw_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn