“E levu na ka e nanuma kina na loma ni tamata: ia sa na tu ga na lewa i Jiova,” (Vosa V’balebale 19:21).
“Ia ko Tevita…… sa qarava oti na nona i tabatamata me vaka na lewa ni Kalou,” (Cakacaka 13:36).
Na bulataka na bula e vakainaki, e sa sala duadua ga me da bula dina kina. Na veika kece tale, e vaka na bula e sega na kena yaga ka sega ni vakaibalebale.
Na iwiliwili levu ni tamata era veimulomulo tu kei na tolu na ka ena bula oqo: Na imatai, oya na nodra vakasaqara me ra kila se ko cei dina o ira: “O cei dina koi au?” Na ikarua, oya na bibi se ibalebale ni nodra bula, “E bibi beka na noqu bula?” Na ikatolu, oya na yaga ni nodra bula: “Evei na noqu tikina ena bula oqo?” Na isau ni taro e tolu oqo, e rawa ni kunei ena lima na inaki ni Kalou ena nomu bula.
Ena tabavale e cake, ena Nona sa vakacavara tiko kina na iotioti ni siga ni Nona itavi vei ratou na tisaipeli, e a vuya na yavadratou ko Jisu me idusidusi vei ratou, ka kaya, “Kevaka dou sa kila na veika oqo, dou sa kalougata kevaka dou sa kitaka,” (Joni 13:17). Ena gauna ko sa kila kina na ka e gadrevi iko na Kalou mo cakava, na kena veivakalougatataki ena qai yaco mai ni ko sa cakava. Ena noda sa yacova na icavacava ni noda ilakolako vata mai ena vasagavulu na siga sa sivi, ka ko sa kila na inaki ni Kalou ena nomu bula, ko na vakalougatataki kevaka ko vakayacora! E kena ibalebale beka oqo, ni dodonu mo sa muduka eso na ka ko dau vakayacora tu mai. E vuqa tu na itavi “yaga” ko rawa ni cakava ena nomu bula, ia na inaki e lima ni Kalou ena sega ni dodonu mo vakalutuka. E ka ni rarawa ni dau rawarawa me da vakawelei, me da guilecava kina na veika e bibi duadua. E dau rawarawa me da ciri tani mai na veika e bibi taudua, ka da vagolei tani vakamalua. Ia, mo levea rawa kina oqori, e sa dodonu mo bulia e dua na ile me baleta na nomu bula, ka mo dau lesuva wasoma.
NA CAVA NA ILE NI BULA E VAKAINAKI?
Oqo e vica na iyatu vosa ka vakasoqona vata na inaki e lima ni Kalou me baleta na nomu bula. Ena nomu vakasama vakai iko, mo bulia na iyatu vosa e vica, ka mo vakadeitaka kina na nomu sa solia na nomu bula ki na inaki e lima ni Kalou ena nomu bula. Na nomu ile, e sega ni isausau mo sasaga kina. E sega ni dau tudei na isausau eda tekia me da sasaga kina, ia era ka tawamudu na inaki. E kaya na iVola Tabu, “E na tu ga ka sega ni mudu na bose i Jiova, kei na nanuma ni yalona ki na veitabatamata kecega,” (Same 33:11).
Oqo e vica na iyatu vosa ka dusimaka na ilakolako ni nomu bula. Ena nomu vola ena ivola na nomu inaki, ko na dusimaki mo vakasamataka matua na sala ni nomu bula. E kaya na iVola Tabu, “Mo lewa deivaka na i lakolako ni yavamu, ia na nomu sala kecega e na vakadodonutaki,” (Vosa V’balebale 4:26). Na ile ni bula vakainaki e sega wale ga ni vakamatatataka na veika ko via vakayagataka kina na nomu gauna, na nomu bula, kei na nomu iyau, ia e cauraka talega na veika ko sega ni via cakava. E kaya na tui ko Solomoni, “Sa tu ga vua na yalomatua na vuku: ia na matana na lialia sa rai ki na i yalayala kei vuravura,” (Vosa V’balebale 17:24).
Na ile oqo e vakamatatataka na ibalebale ni “qaqa” se “sautu” ena vukumu. E cauraka tiko na veika ko vakabauta ni bibi, ka sega ni ka e vakabibitaka ko vuravura. E kaya ko Paula, “Mo dou vinakata kina na veika sa vinaka sara,” (Filipai 1:10).
Na ile oqo e vakamatatataka na nomu itavi duidui. Ena veiveisau na nomu itavi ena veigauna duidui ena nomu bula, ia na nomu inaki ena sega ni veisau. Era cecere cake na inaki mai na veitavi kece ko na qarava.
Na nomu ile, e vakavotukanataka na nomu ibulibuli. E voqataka na veisala duidui ka buli iko kina na Kalou mo qaravi Koya.
Mo kakua ni vakatotolotaka na kena volai na nomu ile ni bula vakainaki. Kua ni tovolea mo vakaotia ga ena dua na nomu volavola, ka kua ni saga me sa vinaka vakaoti ena nomu imatai ni volavola, ia mo vola ga na veivakasama kece ka basika mai vei iko. E dau rawarawa cake me da qai veisautaka e muri, ia e dau dredre na noda se qai bulia tiko. Oqo e lima na taro ka dodonu mo vakasamataka ena nomu vakarautaka tiko na nomu ile.
LIMA NA TARO BIBI DUADUA ENA BULA OQO
Na cava na ka me na usutu ni noqu bula? Oqo na taro me baleta na vakarokoroko kei na sokalou. Ko cei ko na bula ena vukuna? Ko na rawa ni tuvana na veika ni nomu bula me vakanamata tiko ki na nomu cakacaka, ki na nomu matavuvale, ki na dua na qito se ka ni veivakalasai, ki na ilavo, ki na vakasaqara na marau, se ki na vuqa tale na ka. Oqo era veika vinaka kece, ia e sega ni nodra na tikina ka uto ni nomu bula. E sega ni dua vei ira na ka oqo e kaukauwa vinaka me tauri iko vata tiko kevaka e sa tekivu kakaseresere na nomu bula. Ko gadreva e dua na usutu ni bula ka sega ni yavalati rawa.
Ko Asa na tui, e a kaya vei ira na Juta me ra “golevi Jiova na Kalou ni nodra qase,” (2 Veigauna 14:4). Ia, e ka dina sara oqo, ni ka e tiko ena uto ni nomu bula, e nomu kalou. Ena gauna ko a solia kina na nomu bula vei Karisito, e a toki o Koya ki na uto ni nomu bula, ia e dodonu mo vakadeitaki Koya tiko e kea ena nomu vakarokoroko kei na sokalou. E kaya ko Paula, “Me tiko ga e na lomamudou na Karisito e na vakabauta,” (Efeso 3:17).
Ko na kila vakacava ni sa tiko ena uto ni nomu bula na Kalou? Ena gauna e tiko kina ena uto ni nomu bula na Kalou, ko na vakarokoroko ka sokalou tiko Vua. Ia, kevaka e sa yali mai kina, ko sa na tekivu nuiqawaqawa. Na nuiqawaqawa kei na lomaleqa, e sa ivakatakilakila ni sa biligi vakatikitiki mai na uto ni nomu bula na Kalou. Ia, ena gauna ga ko kauti Koya tale mai kina ki loma, ko na kunea tale na vakacegu. E kaya na iVola Tabu, “Ia na vakacegu ni Kalou,….. e na vakataudeitaka na yalomudou kei na lomamudou e na vuku i Karisito Jisu,” (Filipai 4:7).
Na vei itovo cava me’u vakaitovotaki au kina? Oqo na taro me baleta na bula vakatisaipeli. Na vei itovo cava mo na taurivaka? E kauwaitaka vakalevu cake na Kalou na nomu itovo mai na veika ko cakava. Nanuma tiko ni nomu itovo ena nomu ikaukau ki lomalagi, ka sega ni nomu cakacaka. Mo vola e dua na ituvatuva ni itovo kece ko via taurivaka ka vakamatautaka ena nomu bula. Ko rawa ni tauyavutaka ena Vua ni Yalo Tabu (Kalatia 5:22-23), se ena iVunau nei Jisu mai na Ulunivanua (Maciu 5:3-12).
E a kaya ko Pita, “Dou gumatua vakalevu sara kina, mo dou vakaikuritaka na nomudou vakabauta e na i valavala vinaka, kei na i valavala vinaka e na vuku; kei na vuku e na i valavala malua; kei na i valavala malua e na vosota; kei na vosota e na daulotu; kei na daulotu e na veilomani vakaveitacini; kei na veilomani vakaveitacini e na yalololoma,” (2 Pita 1:5-7). Mo kua ni yalolailai se soro ke ko tarabe. E taura e dua na bula taucoko me da vakatubura kina na itovo vaKarisito. E a vakasalataki Timoci ko Paula, ka kaya, “Vakaraici iko vinaka, kei na i vakavuvuli; tu dei kina,” (1 Timoci 4:16).
Na cava me’u na solia me yaga kina na noqu bula? Oqo na taro me baleta na veiqaravi. Na cava me na nomu itavi ena Yago i Karisito? Ni ko sa kila na isoqoni kece ni nomu isolisoli vakayalo, na nomu taledi, na yalomu kei na nomu ibulibuli se kila, na itavi cava e rauti iko vakavinaka taudua ena vuvale ni Kalou? Na veika yaga cava ko rawa ni vakayacora? E tiko beka e dua na umatamata ena Yago, ka’u taukena na taledi kei na isolisoli me’u veiqaravi kina? E a dusimaka ko Paula e rua na yaga lelevu, ena nomu vakayacora na nomu itavi ni veiqaravi: “Ni sa ia na cakacaka oqo sa sega ni veirauti walega na nodra dravudravua era sa lotu, ia sa tubu cake vakalevu talega kina na vakavinavinaka vakalevu vua na Kalou,” (2 Korinica 9:12).
E dina ni ko a mataitaki mo veiqaravi vei ira na tani, ia ko Jisu mada ga e a sega ni sotava rawa na nodra gagadre na tamata kece ena Nona bula voli e vuravura. E dodonu kina mo digia o cei ko rawa ni vukea vakalevu duadua, ka me vakatau ena nomu ibulibuli. E dodonu mo taroga, “O cei au gadreva me’u vukea vakalevu duadua?” E a kaya ko Jisu, “Ka’u sa digitaki kemudou, ka lesi kemudou mo dou lako ka vua, ka me tiko talega na vuamudou,” (Joni 15:16). E duidui na vua eda vuataka yadua.
Na itukutuku cava me na tukuna tiko na noqu bula? Oqo na taro me baleta na nomu ilesilesi vei ira na tawalotu. Na nomu ile ni lesilesi oqo e tiki talega ni nomu ile ni bula vakainaki. E dodonu mo okata talega na nomu sa vakatulewa mo wasea na nomu tukuniyalo kei na iTukutuku Vinaka vei ira na tani. E dodonu talega mo vola e dua na ituvatuva ni veilesoni ni bula kei na kauwai vakalou, ko vakila ni sa solia vei iko na Kalou mo wasea ki vuravura. Ena nomu tubu tiko vakayalo, ena rawa ni vakauqeti iko na Kalou mo vakanamatataka na nomu dodoliga ki vei ira e dua na umatamata e gadreva. E dodonu mo nanuma talega oqo ena nomu ile ni lesilesi ko na bulia.
Kevaka ko itubutubu ni gone, e tiki ni nomu ilesilesi talega mo susugi ira cake na luvemu me ra kilai Karisito, mo vukei ira me ra kila na inaki ni Kalou ena nodra bula, ka me ra talai talega kina ena ilesilesi ni veiqaravi ki vuravura. E rawa ni ko okata talega na ile nei Josua me tomani kina na nomu ile: “Ia koi au kei ira na noqu lewe-ni-vale, keitou na qaravi Jiova,” (Josua 24:15).
Ia, na noda bula vakai keda e dodonu me tukuna ka tokona tiko na itukutuku eda kacivaka. Ni bera ni ra ciqoma na tawalotu na dina ni iVola Tabu, era na via kila taumada ni da tamata dina koi keda. Oya na vuna e kaya kina na iVola Tabu, “Mo dou ia ga na i valavala sa kilikili kei na i tukutuku vinaka kei Karisito,” (Filipai 1:27).
Na isoqosoqo lotu cava me’u na la’ki curu ka veimaliwai kina? Oqo na taro me baleta na veitokani. Ko na vakayacora vakaevei na nomu yalayala ni kauwai vei ira na tamata vakabauta, kei na nomu sema ki na matavuvale ni Kalou? Evei na vanua mo na la’ki vakatovotovotaka kina na ivakaro ni veitokani kei ira na tamatalotu? Na ivavakoso lotu cava mo na la’ki lewena mo rawa ni vakaitavitaki iko kina? Ena levu ga ni nomu matua cake tiko vakayalo, na levu talega ni nomu na lomana na Yago iKarisito kei na nomu gadreva mo solia kina na nomu bula. E kaya na iVola Tabu, “Me vaka sa lomana na i soqosoqo lewe ni lotu na Karisito, a sa soli koya e na vukuna,” (Efeso 5:25). Ena vinaka mo okata talega e vica na iyatu vosa ena nomu ile, mo vakaraitaka kina na nomu lomana na Nona lotu na Kalou.
Ena nomu vakananuma tiko na isau ni taro ki na veitaro oqori, ena vinaka mo okata na veitiki ni Vola Tabu ka vosa tiko vei iko ena vuku ni veinaki oqori. E vuqa sara e vakayagataki tu ena ivola oqo. Ena rawa ni vakamacawa se vakavula sara na nomu bulia tiko na nomu ile ni bula vakainaki ena kena ibulibuli ko gadreva. Dau masulaka, veinanuyaka, ka veitalanoataka kei ira na nomu itokani voleka, ka dau vakanananu ena iVola Tabu. Ena rawa ni ko vola vakavica, ni bera ni ko yacova na kena ko vinakata vakalevu duadua. Ni toso tiko na gauna, ko na gadreva beka mo veisautaka vakalalai, ka rawa talega ni vakavurea vei iko na Kalou eso na ka vovou ka veirauti kei na nomu ibulibuli kei na nomu kila.
Ni ko vakarautaka tiko na kena matailalai na nomu ile ni bula vakainaki, ena vinaka mo vola talega e dua na isoqoni lekaleka (summary) ni inaki e lima ni nomu bula, ena dua na kena ivolavolai me guiguilecavi dredre kina ka veivakauqeti talega. Ena qai rawa kina mo dau taleva lesu tiko ena veisiga. E a vakasalataki keda ko Solomoni na tui, ka kaya, “Ni sa ka vinaka kevaka ko vakabauta e lomamu; e na rauta talega na tebenigusumu,” (Vosa V’bale 22:18). Oqo e vica na kena ivakaraitaki:
“Sa inaki ni noqu bula me’u vakarokorokotaki Karisito ena lomaqu, qaravi Koya ena noqu ibulibuli, veitokani kei ira na lewe ni Nona matavuvale, tubu me’u ucui Koya ena noqu itovo, ka vakayacora na Nona veitalai ki vuravura me Nona kina na lagilagi.”
“Sa inaki ni noqu bula me’u lewe ni matavuvale nei Karisito, me’u taurivaka ka vuataka na Nona itovo, me’u italatala ni Nona loloma, me’u dau kauta na Nona Vosa, ka me’u dau vakalevulevuya na Nona lagilagi.”
“Sa inaki ni noqu bula me’u lomani Karisito, tubu me’u ucui Koya, veiwaseitaka na Nona Vosa, ka qaravi Koya ena Nona isoqosoqo lewenilotu, ka tuberi ratou na noqu matavuvale kei ira na tani me ra cakava talega vakakina.”
“Sa inaki ni noqu bula me’u solia na noqu bula ki na kena vakayacori na Vunau Levu kei na iLesilesi Levu.”
“Sa noqu inaki na bula vaKarisito; sa noqu vuvale na lotu, noqu itavi ni veiqaravi ……., noqu ilesilesi ki vuravura ………, ka sa ka e vakayavalati au na lagilagi ni Kalou.”
Ko na vakananuma beka, “E vakacava na lewa ni Kalou me baleta na noqu cakacaka, se na noqu vakawati, se na vanua me’u vakaitikotiko kina se la’ki vuli kina?” Me’u tukuna vakadodonu sara, oqo era ka e lailai sobu na kedra bibi ena nomu bula; ena levu tu beka na veika ko rawa ni cakava ena nomu bula, ka ra sa na tu rawa ena lewa ni Kalou me baleti iko. Na ka e bibi duadua, oya, mo vakayacora na inaki tawamudu ni Kalou, se evei na vanua ko vakaitikotiko se cakacaka kina, se o cei ko na vakawatitaka. Na digidigi kece oya, e dodonu me ra qai muria ka tokona na inaki ni Kalou me baleta na nomu bula. E kaya na iVola Tabu, “E levu na ka e nanuma kina na loma ni tamata: ia sa na tu ga na lewa i Jiova,” (Vosa V’bale 19:21). Mo vakanamata ga ki na inaki ni Kalou me baleta na nomu bula, ka sega ena nomu ituvatuva vakai iko, me vaka ni oya na ka ena tu ka tawamudu.
Au a rogoca ni a kainaki ena dua na gauna, ni dodonu mo bulia na ile ni nomu bula ena yavu ni veika ko gadreva me ra na kaya na tamata me baleti iko ena nomu lotu ni veibulu. Oya, mo vakasamataka na veika vinaka kece era rawa ni cavuta na tamata me baleti iko ena lotu oya, ko qai bulia na nomu ile ni bula ena yavu oya. Ia, e sega ni ituvatuva vinaka oya. Ni sa cava na nomu bula, ena sega sara ni dua na yaga ni veika era kaya na tamata me baleti iko. Na ka duadua e bibi, o ya, na ka ena kaya na Kalou me baleti iko. E kaya na iVola Tabu, “Sa sega ga me keitou vinaka vei ira na tamata, vua ga na Kalou,” (1 Ces 2:4).
Ena dua na siga, ena dikeva na Kalou na nomu isau ni taro ki na veitaro oqo. Ko a biuti Jisu e na uto ni nomu bula? Ko a taurivaka na Nona itovo? Ko a solia na nomu bula mo veiqaravi vei ira na tani? Ko a vakadewataka na Nona itukutuku ka vakayacora na Nona ilesilesi vei iko? Ko a lomana na Nona matavuvale ka vakaitavitaki iko kina? Oqo ga na veika ena bibi Vua ena siga oya. Me vaka e kaya ko Paula, “Ia, koi keitou, keitou na sega ni vakalevulevui keitou na veika sa uasivita na i vakarau, me vaka ga na i vakarau ni yalayala sa vota vei keitou na Kalou,” 2 Kor 10:13).
E GADREVA NA KALOU ME VAKAYAGATAKI IKO
Ni rauta beka e tolusagavulu na yabaki sa oti, au a kunea kina e dua na iyatu vosa lekaleka ena Cakacaka 13:36, ka sa vukica vakadua na ilakolako ni noqu bula. E vica wale ga na vosa e koto ena tikina oqo, ia, me vaka na sitaba katakata ni nabataki manumanu, e a sitabataki vakadua tu ena noqu bula na veivosa oqo: “Ia ko Tevita, ni sa qarava oti na nonai tabatamata me vaka na lewa ni Kalou, sa qai moce,” (Caka 13:36). Au a sa qai kila tu e kea na vuna e a vakatokai Tevita kina na Kalou me “tamata sa vaka na lomaqu,” (Caka 13:22). E a solia na nona bula ko Tevita me vakayacora na inaki ni Kalou e vuravura. E sega tale ni dua na itukutuku ni nomu bula me na tautauvata kei na iyatu vosa oya! Vakasamataka mada ni sa na volai tu ena vatu ni nomu ibulubulu: Ni ko a qarava na inaki ni Kalou ena nomu tabatamata. Sa noqu masu tu ni oya na ka era na kaya na tamata me baleti au ni’u sa mate. Ka vakakina, sa noqu masu ni oya na ka era na kaya talega me baleti iko.
Na iyatu vosa oya, e sa ivakamacala vinaka duadua ni dua na bula ka bulataki vakavinaka. Oya na ibalebale dina ni bula e vakainaki. E sega ko ira na itabatamata eliu, se ko ira na itabatamata ka na muri mai, me ra na rawa ni qarava na inaki ni Kalou ena itabatamata oqo. E rawa duadua ga vei keda. Me vakataki Esiteri, e a buli iko na Kalou “e na vuku ni gauna oqo,” (Esi 4:14).
E se vakasaqaqara tikoga oqo na Kalou me kunea eso na tamata me vakayagataka. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa veiraiyaki na mata i Jiova e vuravura taucoko, me totaki ira vakaidina sa dodonu na lomadra vua,” (2 Veigauna 16:9). Sa i iko beka e dua ka rawa ni vakayagataka na Kalou ena Nona inaki? Ko na qarava beka na inaki ni Kalou ena nomu tabatamata?
E a bulataka ko Paula e dua na bula ka vakainaki. E a kaya, “Au sa cici vakakina, ia sa sega ni vaka e dua e sega ni kila,” (1 Kor 9:26). Sa inaki duadua ni nona bula me vakayacora na ituvatuva ni Kalou ena nona bula. E a kaya ko Paula, “Ni sa i koya na Karisito ka’u sa bula kina; ia sa ka vinaka ke’u sa mate,” (Fil 1:21). E a sega ni rerevaka na mate se na bula ko Paula. Kevaka e bula se mate, ena vakayacora ga kina na inaki ni Kalou. E a sega ni druka rawa!
Ena dua na siga, sa na mudu kina na itukutuku ni bula ena vuravura oqo, ia, na bula vakalomalagi, ena ia tu ga ka sega ni mudu. E a kaya ko William Carey, “Na bula ni mataka e serau tu me vaka na yalayala ni Kalou.” Ena veigauna ko dau vakila kina ni sa dredre na nomu vakayacora na nomu inaki, kakua ni soro se yalolailai. Mo nanuma tiko na kemu isau, oya na ka ena bula tu me tawamudu. E kaya na iVola Tabu, “Ia na noda rarawa mamada, sa dede vakalailai sara ga, sa vakayacora vei keda na serau levu sa uasivi cake vakalevu sara, ka tawa mudu,” (2 Kor 4:17).
Vakananuma na kena talei, ni dua na siga ni da na duri kece tu ena mata ni dabedabe vakatui ni Kalou, eda na qai cabora na noda bula ena vakavinavinaka titobu kei na vakacaucau vei Karisito. Eda na qai kaya vata, “Kemuni na neitou Turaga kei na neitou Kalou, sa dodonu me ia vei Kemuni na vakarokoroko kei na veidokadokai, kei na kaukauwa: ni sa i kemuni ka bulia na ka kecega, era sa buli ga ka tu dei talega e na nomuni lewa,” (Vakatakila 4:11). Eda na vakacaucautaki Koya ena vuku ni Nona ituvatuva, ka da na qai bulataka na Nona inaki me tawa mudu!
KA 40 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Na bulataka na bula e vakainaki e sa sala duadua ga me da rawa ni bula dina kina.
Tikina Koula: “Ko Tevita…..ni sa qarava oti na nona i tabatamata me vaka na lewa ni Kalou, sa qai moce.,” (Caka 13:36).
Taro mo Taroga: Ena gauna cava me‘u sa tekivu vola kina na noqu isau ni taro ki na lima na taro lelevu ni noqu bula?
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn