ENA tavuloni ka vakadikevi mada vakavinaka e so na tikina ka vakavuna na kena yaco na veivakamatei vakaloloma vei Nai Talatala Tomasi Peka kei iratou na lewe ni nona i lawalawa kaulotu gone i Taukei e na i ka 21 ni Jiulai, 1867e na i bili ni koro o Naqaqadelavatu.
Yalodina me yacova na mate
E na nona i tukutuku e dua ka raica na veivakamatei me vaka e vola toka o Nai Talatala Arthur J. Small ni gauna sa lutu kina o Nai Talatala Misi Peka mai na ta ni kia kava, a sega ni bera o Setareki ka toka yani e dakui koya ka vakamatei Talatala, a lutu sobu ka tekiuduru ka reguca na nona i liuliu. Sa i koya sara talega na i otioti ni regu ni loloma kei na lolosi oqori e na nona sa davo matemate talega e yasai koya na nona i liuliu na turaga i Talatala.
Lolosi ni dua na marama
E na kena sa laki vakadavori koto na yagoi Nai Talatala e na loma ni rara ni dua na koro (e vakabauti o Yarawa), sa qai curu yani ki tautuba e dua na kena marama ka yacana o Masima mai na nona bure ka roqota vata tu yani e dua na ibe kei na dua na saqa lailai (vaka toka na tavaya) ka tawani no e loma na waiwai niu. E vakotora na ibe e yasa ni yagoi Nai Talatala me vaka na nona i reguregu ka salavata na nona sa lalata e cake na domona e na tagi lagalaga ni nona mate e dua na Talai ni Kalou yago vulavula. E sa kila talega o koya na cala levu sa mai yaco kei na kena revurevu. Oilei o Navosa! oilei o Navosa!
E na kena vaqaqai se marama ni vei ka tagi lagalaga ko ya, e vakaraitaka na qasenivuli vakacegu o Nemani Driu mai Viseisei, Vuda, ni marama ni Vuda. Kaya o koya ni sega tale ni dua na marama e rawa ni vakayacora ko ya ka vakavo kevaka e sa rarama e na vosa ni Kalou.E na i tukutuku ni cabe ni lotu e Vuda, e tukuni ni a ciqomi e kea na i sulu ni Lotu e na 1832 e na koro o Mereke mai na dua na waqa ni Amerika. E se tiko ga na kenai vakadinadina bula e loma ni valenilotu na
Jone Wesele e Viseisei.
Na vakavakarau ni kau lotu
Na vanua sa macala rawa tu me na sikovi e Naitasiri ko Viria, Navunidakua, Soloira (Serea) kei Dawarau e na gauna ko ya ka sa yacana tiko oqo ko Vunaqumu. E vaka talega kina e so na vanua e Wainimala e ra. Ia, sa sega ni vaka kina ka sa laki veisau na i tosotoso ni sa yaco e Vunaqumu vei Ratu Nawaqaliqali.
Sa gadreva o koya me sa mua vaka ki Navosa ka dewa sara yani ki Vuda ka muri baravi ki Nadroga, Serua, Namosi ki Rewa ka lesu tale ki Davuilevu.
E vakaraitaka o Wiliame Vereivalu Rabunebune, e dua na lewe ni koro o Korovou e na Yavusa o Nakurukuruvakatini e na colo kei Naitasiri ni a qaravi vakavinaka o Misi Peka kei iratou na nona i lawalawa e na loma ni rua na siga.
E vavi na kakana, vakaicoitaki vakavinaka, wai katakata, gunu yaqona, rokovi ka ra marautaka na lotu na lewenivanua. Sa nanuma ka vakadeitaka o Misi Peka ni na vaka oqo na i rairai ni veiciqomi kei na yalo loloma dina e na sotava me yaco sara ki Vuda, e kaya o Rabunebune.
Na i lakolako oqo e sala muria tiko na veiyavu cere ni veivanua me caka lotu ka moce kina.
Kaya o Rabunebune ni ka ni veitalanotaki ena gauna ko ya ni duatani taudua na veiqaravi e caka mai Vunaqumu ka sa Nakurukuruvakatini tiko nikua.
Sema vakavanua
Na sala ni vanua e muria e tiko kina na i sema vakavanua (turaga). Na ka me na matata tiko ni vanua e a muria ko Misi Peka era dui turaga ga vakataki ira ka ra dui tu na nodra tamata ka dui mataivalu kaukauwa ka rerevaki.
Sa tu na sala ni vanua ni nodra veirogorogoci ja tu na uma qele lelevu era lewa ka taukena me yacova mai oqo. Ko ya sa bera sara ni cokoti vata e muri me sa yasana ko Naitasiri kei na veitikina cokocokovata e liu, qai mai oti e na 1967.
Kaya o Rabunebune ni tukuni ni a tube kamuinaga e na i lakolako oqo e na veivanua e moce ka caka lotu kina e na i tekitekivu ni toso.
Sa bau dua li na tabua e tuberi vua na Turaga na Qaranivalua me baleta na i tikotiko kei na vanua era lewena me yaco ki na gusu ni uciwai na Waidina ni bera ni toki yani ki Viria (o ira na Turaga ni Lomaivuna) ?
Sauma ko Rabunebune ka kaya e na nona vakatataro, vakasaqaqara ka vakekeli, e sega, sega ni bau tukuni.
Kevaka oqo na ka e yaco, ia, oqo e so na vuna ka muri koya kina na tabua ni mate, e kaya.
Me da toki sara mada ki Vunimoli (sa Waidracia tiko nikua) ka toka e na yasa ni uciwai na Wainimala.
Ni namaka na kena i kuri e na macawa mai oqo.
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn