E DUA na vanua era dau laki qarava kina na kedra i totogi .
Eso vei ira na curu kina era sa veisau, ia, eso era tomana tikoga mera bulataka na bula ni basu lawa ka vakawasoma na nodra sikova tikoga na loma ni rumu lalaga simede oqo ka duidui na balavu ni gauna era qarava kina na kedra i totogi.
Dina ni dau vakatarai vei ira eso na ka e dau gadrevi e na i vakarau ni noda bula, ia, me yalani ga na galala e dau vakarautaki.
Na i totogi levu taudua me rawa ni soli ki vua e dua na tamata ena gauna oqo na cakacaka mate, ka dau soli vei ira na beitaki e na laba se taura vakaukauwa na matanitu.
Ia, e na i tukutuku ni veigauna kei Viti era a se dau kuna me yacova nira mate o ira na beitaki e na laba.
E virikotori vakaituktuku ni otioti ni otioti ni tamata me kuna e a yaco e na 1964, e dua na ka e dau vakamosia na yalo ka tubu na loloma.
Oqori e dua na ka e se tu ga ena nona vakanananu me yacova na gauna oqo, ka dina ga ni i otioti ni veikuna e a donumaka e a se qai kena i matai me vakaitavi kina.
Ia, nikua e kauta mai vei kemuni na Nai Lalakai na i talanoa butakatakata kei koya na turaga ka a vakaitavi vakacakacaka e na kena kuna na i otioti ni tamata beitaki e na laba.
E a masu vata kei koya na kaivesu ni bera ni qai tomani koya mai na nona lokamu ki na vatavata ni veikuna, me raica e matana votu na kuna ka masulaki koya tale ni sa mate ni oti na veikuna.
E a cakacaka tu e na tabana ni Kasitaba na turaga oqo ni oti koto ga na nona biu vuli. Ni oti koto ga e vica na yabaki ni nona veiqaravi vakamatanitu, sa tosocake sara na nona i tutu vakacakacaka.
Na tosoicake ni nona i tutu oqo e sega ni vanua ni veiqaravi e na tabana ni Kasitaba (HM Customs and Excise department), ia, mai na tabana ni Valeniveivesu ka se kilai e na gauna ko ya me HM Prisons Department.
E a yaco na tosocake oqo e na maliwa ni 1964 ka vu mai na cakacaka ka a vakayacora ena kena maroroi na kako ena dua na meli sitima ni Noway, na Ragna Ringdal ka a kasa e na cakau mai Vatoa e na Yatu Lau e na 1962. E a qai lesu tale mai ki Suva ni oti e lima na vula na nona tiko voli e na yanuyanu ko Vatoa ka mai tavaki koya kina na i tukutuku ni nona sa tosocake e na i tutu vakacakacaka ka vaka sara talega kina na i sau.
Me vaka ni se gone ka bulabula, a sega ni vaskasamataka tale vakarua na nona vinakati e na taba ni cakacaka vou. E na nona cakacaka e valeniveivesu na i matai ni cakacaka e qarava sa i koya me liutaki ira na kaivesu e na kena qaravi na i bulubulu.
E a veiqaravi voli e na valeniveivesu e Suva o Isoa Koroivuki, ka sa yabaki 79 e na Moniti ni macawa mai oqo.
Ia, e kaya o koya ni a gadreva voli me vuli vuniwai, ia, e a vakasalataki koya na nodratou Qasenivuli Liu e na Marist Brothers High School ni na sega ni rawa ni vuniwai ni dau malumalumu ni raica na dra.
Sa i koya oqori na vuna e sasaga kina ki na tabana ni Kasitaba ki na cakacaka vaka Assistance Custom Examiner.
Me vaka ni a rawata na nona veitarogi ni Secondary Senior Cambridge e na MBHS, e a kena i sau ni tekivu cakacaka e na gauna ko ya e $18 na paudi e na dua na vula ka $200 na paudi e na dua na yabaki.,
Kaya o Koroivuki ni gauna e sega ni dau cakacaka kina e dau gade voli e na tolo ni gaunisala me dau toboka e so na kisi.
Ni dua na vakialesilesi ni kasitaba e vesuka rawa e dua na kisi ni butako,e dau vagolei ki vua e 50 na pasede ni kena i totogi ka beitaki me kena i vakavinavinaka.
Dau veiyabaki e dau tubu na kequ i sau e na vuku ni noqu dau qaravi i tavi.
Era dau vosa vakacacataki au, ia, au kaya ga vei ira sega...sega ni o koya qori!
Au qaravi rau tiko na noqu i tubutubu ka rau sa qase kei na luvei taciqu. Sa i koya oqori na vuna au dau gumatua kina e na cakacaka...sa vaka meu sega ni taleitaki vakalevu e na vanua ni cakacaka, e kaya.
Ia, e na Me ni 1964 e a mani vaqara cakacakakina ena tabana ni valeniveivesu.
E a tauyavutaki na valeniveivesu oqo e na 1913.E na 1966, rau a digitaki kei na nona i tokani vakacakacaka e na valeniveivesu ko Peter Singh me rau goleva e dua na vuli vula ono ki na Southern Australia Prison Service.
Na yaca ni vuli oqori na, Reform Approach and Rehabilitation of the Inmates, se na nodra vakacokotaki na kaivesu.
E na 1969, a gole taudua ga o Koroivuki e na dua na vuli vula tolu ki Iurope (United Kingdom) e na Wakefield College.
E a qarava talega o koya na cakacaka lailai eso ka dau gadrevi e Vale Levu e na lomanibai ni Kovana e Nasese. Gauna ko ya e se dau dredre sara na veilakoyaki, ka mani soli kivei au e dua na basikeli, kau dau vakayagataka me kauti au ki na veivanua ni cakacaka, e kaya.
Dau vakatolu e na dua na macawa au dau sikova kina na veibulubulu e tiko e na i Wasewase e Loma ka vaka kina ki Naboro.
Gauna ko ya e se gaunisala qereqere kina na sala ki Naboro.
E a se tu donu kina na turaga ni Tubou yabaki 28 oqo, ia, e sa vakawati talega kina.
Au dau marautaka na noqu cakacaka e na gauna ko ya.
Kaya o Koroivuki ni dredre ni sala ena gauna ko ya e rawa ni tauri koya e dua na auwa na vodo basikeli mai na valeniveivesu e Korovou ki Naboro,
Oqori ni sa rui levu na kuvu e gaunisala.
Kaya o koya ni dua na tikina e raica rawa ni so vei ira era dau vakaliuci e na vanua ni cakacaka e na vuku ni veiqaravi vakabibi e valeniveivesu era dau vakayagataka na lawa mera vakayaco lomadra kina.
Era a curu tiko e na gauna ko ya na mataqali kaivesu ka sega ni vakataki ira e na gauna oqo ena vuku ni kila-ka.
Vuqa ga vei ira na i Taukei era se vesu e na gauna ko ya e baleta na nodra dau sega ni solia na nodra soli ni yasana. Levu ga vei ira na dau beitaki e na laba era vakaitikotiko e na taudaku ni koro lelevu vakavavalagi.
E na vuku ni veisau e kauta mai o gauna sa tekivu mera curu mai ki valenivesu eso na tamata vuli vinaka, ia, era i vakarau kaukauwa.
Kuria ka kaya o Koroivuki ni gauna a se cakacaka voli kina vaka ovisa ni valeniveivesu e a bau goleva tale e vica na vuli ki valagi ka vukei koya sara vakalevu e na vuku ni kila vakacakacaka vakabibi ni qaravi ira tiko na tamata cala vakalawa.
Ia, e vakadinadinataka o koya ni sega ni ka rawarawa na veiqaravi e valeniveivesu.
Dau tiko na gauna ni rarawa kei na loloma ka dau luvuci e na gauna e dau vakasamataka lesu tale kina na gauna ni nona qaravi e na tabana ni valeniveivesu se na HM Prisons Department me vaka e se kilai kina e na gauna ko ya.
E na nona lesuva tale tiko na gauna ni veiqaravi ko ya e laurai e matana votu na rarawa, lomabibi ka so na gauna e tonawanawa na wai ni matana.
Ena qai tomani yani.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn eng_Latn eng_Latn