“Ni kemuni a bulia na noqu ivi; ko ni a ubi au e na kete i tinaqu” (Same 139:13).
Ko iko duadua ga, ko rawa ni o “iko”.
E a buli keda ka mataitaki keda yadua na Kalou me da duidui taudua mai vei ira kece na vo ni tamata e vuravura. E sega tale ni dua e taukena na iwakiwaki ni veika e buli kina na yagomu kei na yalomu, ka ko duidui taudua mai vei ira na vo ni tamata. E kena ibalebale oya, ni sega ni dua tale e vuravura ena rawa ni qarava na ilesilesi e sa tuvana tu na Kalou me nomu. Kevaka ko sega ni vakayacora na nomu ilesilesi ki na Yago i Karisito, ena sega tale ni dua e rawa ni cakava. E kaya na iVola Tabu, “Ia sa duidui na ka sa soli….sa duidui talega na kena cakacaka…ka sa duidui talega na i valavala ni ka sa caka,” (1 Korinica 12:4-6). Ena iwase ni ivola sa sivi, eda a dikeva kina na imatai ni rua na veiulutaga oqo: na isolisoli vakayalo, kei na lomada. Ia oqo, eda sa na dikeva na vo ni nomu ibulibuli ni qarava na Kalou.
BULIBULI: NA VAKAYAGATAKI NI NOMU TALEDI (ABILITIES)
Na nomu taledi sa i koya na veisolisoli ko a sucu kaya mai. Eso na tamata, e tu vei ira na taledi ni vosa: era qai sucu ga mai, era sa vosavosa tu! Eso tale, era vakataledi ena qito kei na vakayagataki ni kaukauwa ni yago. Eso tale, era vakataledi ena veika ni vuli, se ena sere kei na ivakatagi, ka so, ena cakacaka ena ligadra.
Ena gauna e a vinakata kina me bulia na Vale Tabu kei na kena iyaya ni vakacaboisoro na Kalou, e a digitaki ira na daudroini kei na matai, ka ra sa mataitaki tu “e na vuku kei na yalomatua, kei na daukilaka, kei na cakacaka vakamatai kecega, me vakavuna nai vakatakarakara ni cakacaka vakavuku…. me dui caka vakamatai kecega,” (Lako Yani 31:3-5).
E daidai, e se solia tikoga na Kalou na veitaledi oqori, kei na udolu vakaudolu tale, me rawa ni ra qaravi Koya kina na tamata.
Na noda taledi kece e lako mai vua na Kalou. Na taledi talega ka vakayagataki ena ivalavala ca, e solia na Kalou, ia e cala ga na kena ivakavakayagataki. E kaya na iVola Tabu, “Ni da sa rawata na veisolisoli sa duidui me vaka na loloma sa soli vei keda,” (Roma 12:6). Me vaka ni lako talega mai vua na Kalou na nomu taledi kece, era sa isolisoli bibi me vakataka talega na bibi ni isolisoli vakayalo ko taukena. Na kedrau duidui ga ni ko a sucu vata mai kei na nomu taledi.
E dua na iulubale ka ra dau solia wasoma na tamata me ra vakaiulubaletaka kina na nodra sega ni veiqaravi, oya, “E sega ni’u taukena e dua na taledi se isolisoli me’u solia.” Oqori, e sa bau dua na iulubale lokiloki! E tu vei iko e levu na isolisoli, ka rawa ni tini se drau sara, ka ko sega ni kila tu, ka ra se moce tu e lomamu. E vuqa na vakadidike ka sa caka, e kunei kina ni o keda, eda taukena mai na lima na drau ki na vitu na drau na taledi se isolisoli duidui – ka sivia vakalevu ne kena eda kila tu.
Me kena ivakaraitaki oqo: na nomu mona e rawa ni katona e dua na drau na milioni (100,000,000) na ka se vakasama. E rawa ni cakacakataka na mona oqori e tinikalima na udolu (15,000) na vakatulewa se vakasama ena loma ni dua ga na sekodi, me vaka talega na kena cakacaka tiko na nomu gacagaca ni qaqi kakana. Na ucumu e rawa ni boica e tini na udolu (10,000) na iboi duidui. Ena nomu tara na ka e ligamu, ko rawa ni vakila e dua na tiki ni nuku, ka dua-nai-ka ruasagavulu na udolu (1/20,000) ni idi na kena vavaku. Ko sa kato ni veitaledi kei na veisolisoli veivakurabuitaki dina, ka ko sa ibulibuli talei ni Kalou. E dua tiko na itavi ni isoqosoqo lotu, oya, me vakaqaqa ka cereka na nomu taledi kece, me vakayagataki ena nomu qarava na Kalou.
Na taledi kece e rawa ni vakayagataki me vakalagilagi kina na Kalou. E kaya ko Paula,
“Se dou kana, se dou gunu, se cava na ka dou sa kitaka, mo dou kitaka kecega me vakarokorokotaki kina na Kalou,” (1 Korinica 10:31). E vutucoqa tu ena iVola Tabu na itukutuku ni veitaledi ka dau vakayagataka na Kalou me vakalagilagia kina na Yacana. Oqo e vica ga ka cavuti ena iVola Tabu: na daudroini, na mataitaki ni tara ni vale, na veiqaravi, na vavavi, na ta waqa, na vakasaqa veika kamikamica, na veivosaki me kune kina na dina, na droinitaki ni veika e tara, na vakarautaki ni yago ni mate me vakarau bulu, na culacula, na ceuceu ena kaukamea, na teitei, na qoli, na veiliutaki, na cicivaki ni cakacaka se bisinisi, na voro vatu, na qiri yaya ni vakatagi, na buli iyaragi, na boroboro, na buli lawa, na buli iyaya vovou, na ta iyaya kau, na vakatasosoko, na volivolitaki, na cakacaka vakasotia, na cula isulu, na veivakatavulici, na vola ivola, kei na vola serekali. E kaya na iVola Tabu, “Sa duidui talega na i valavala ni ka sa caka, ia sa dua bauga na Kalou, o koya sa cakava na ka kecega vei ira kecega,” (1 Korinica 12:6). E sa vakarautaka tu na Kalou e dua na tikina me nomu ena nona isoqosoqo lotu, me la’ki cila kina na serau ni nomu taledi, ka mo la’ki vakayacora kina e dua na veisau vinaka. Sa na qai vakatau vei iko mo kunea na tikina oya.
Na Kalou e solia vei ira eso na taledi ni rawa ilavo vakalevu. E a kaya vei ira na Isireli ko Mosese, “Mo ni nanumi Jiova ga na nomuni Kalou: ni sa i Koya sa solia vei kemuni na kaukauwa mo ni rawata kina na i yau,” (Vakarua 8:18). Ko ira ka ra taukena na taledi oqo, era matai ena kena tarai cake na bisinisi, na volivolitaki, kei na kena rawa na tubu vakailavo. Kevaka e tiko vei iko na taledi oqo, e dodonu mo vakayagataka tiko mo vakacerecerea kina na Kalou. E rawa vakaevei oya? Ai matai, mo kila ni sa lako mai vua na Kalou na nomu taledi, ka mo vakavinavinaka tiko vua. A ikarua, mo vakayagataka na nomu bisinisi mo qarava kina na nodra gagadre na tamata, ka wasea na nomu vakabauta vei ira era sega ni kila na Kalou. Na kena ikatolu, mo vakasuka e dua na ikatini ni nomu tubu vua na Kalou, me nomu cakacaka ni vakacaucau vei Koya. Na kena iotioti, mo saga mo yaco mo “Dauvakatubu Matanitu” ka sega wale ga ni “Dauvakatubu iYau”. Au na qai vakamacalataka oqo ena wase e 34.
Na veika au rawa ni cakava, e sa gadreva na Kalou me’u cakava. Ko iko duadua ga e vuravura taucoko ko rawa ni vakayagataka na veitaledi ka tu vei iko. E sega tale ni dua e rawa ni qarava na nomu ilesilesi, me vaka ni sega vei ira na kena vo na nomu ibulibuli duidui taudua ka solia vei iko na Kalou. E kaya na iVola Tabu ni sa “vakavinakataki kemudou mada ko Koya e na i valavala vinaka kecega mo dou cakava na Nona lewa,” (Iperiu 13:21). Mo kunea na lewa ni Kalou ena nomu bula, e dodonu mo dikeva matua sara na veika ko vinaka kina, kei na veika talega ko sega soti ni vinaka kina.
Kevaka e sega ni solia vei iko na Kalou na domo ni lagasere, e sega tale ga ni namaka mo daulagasere saumi. Ena sega ni gadrevi iko na Kalou mo solia na nomu bula ki na dua na ilesilesi ka sega ni ko vakataledi kina. Ia, na veitaledi ko taukena sa ivakatakilakila tiko ni veika e gadreva na Kalou mo vakayagataka kina na nomu bula. Kevaka e tiko na nomu mesamesa ena droini, se ena qara tamata cakacaka, se ena mataitaki ni vale, oya e sa ivakatakilakila vinaka ni taledi oqori e sa okati tu ena ituvatuva ni nomu bula. E sega ni dau vakasabusabutaka na taledi na Kalou; e dau tuvana ga me veiriti na Nona veikacivi vei keda kei na taledi e solia.
E a sega ni soli vei iko na nomu taledi mo rawata ga kina na nomu tiko vinaka; e a solia vei iko na Kalou ena vuku ni nomu ilesilesi ni veiqaravi. E kaya ko Pita, “Me vaka dou sa dui rawata nai solisoli, mo dou dui solia vakakina vakai kemudou me vaka na dauniyau vakayalo e na loloma e vakavuqa ni Kalou,” (2 Pita 4:10). Ena gauna ka’u volavola tiko kina oqo, e voleka ni vitu na udolu (7,000) na lewenilotu era sa vakayagataka tiko na nodra dui taledi ena veiqaravi ena neitou ivavakoso ena yasai i California oqo, ka ra solia tiko na veiqaravi duidui kece ko rawa ni vakasamataka: na vakavinakataki ni motoka ka ra soli mai ki na lotu me qai soli vei ira na dravudravua ni sa caka oti; na kena vakasaqarai na iyaya ni lotu ka sau vinaka duadua; na caka lomanibai; na tuva pepa ena vale ni volavola ni lotu; na droinitaki ukuuku ni valenilotu, kei na porokaramu; na soli veiqaravi vei ira na tauvimate; na vakasaqa; na buli sere; na vakavulici ni ivakatagi; na vakaleweni ni fomu ni kere ilavo ki na matanitu; na vakatavulici ni qito vei ira na itabagone; na vakasaqarai tukutuku me yaga ena buli vunau, kei na drau tale na itavi duidui. E dau tukuni vei ira na lewenilotu vou, “Na itavi ga ko vinaka kina, e dodonu mo cakava ena vuku ni nomu ivavakoso lotu.
BULIBULI: VAKAYAGATAKA NA NOMU ITOVO NI VEIMALIWAI KEI NA RAI (PERSONALITY)
Eda sega ni kila tu ni da sa duidui dina sara mai vei ira kece na vo ni tamata. E sega ni wili rawa na levu ni sala era rawa ni veiwaki kina na iyaya lalai ni buli yago (DNA) me rawa ni vakavuna na noda duidui mai vei ira na kena vo. E sega tale ni dua na tamata ka sa bula oti e vuravura, se bula tu oqo, se na bula mai muri, me tautauvata vinaka kei iko na nona ibulibuli kei na veiwaki ni yaya ni bulibuli ka buli kina na yago kei na yalo.
E sa kilai levu tu ni taleitaka na Kalou na keda duidui – mo rai wavoliti iko ga! E a buli keda yadua me da duidui mai vei ira kece na tamata era sa bula oti, era bula tu oqo, se ra na bula mai muri. E a bulia eso me dauvosa, ka so me ra galugalu. E a bulia eso me ra taleitaka na veika e tautauvata, ka bulia eso me ra taleitaka na duidui. E a bulia eso me ra dau vakasama, ka so me ra daukilakila. Eso era dau cakacaka vinaka duadua ni ra tikoga vakai ira, ka so era cakacaka vinaka cake ni ra cakacaka ena loma ni dua na ilawalawa tamata. E kaya na iVola Tabu “Sa duidui talega na i valavala ni ka sa caka, ia sa dua bauga na Kalou, o koya sa cakava na ka kecega vei ira kecega,” (1 Korinica 12:6).
E solia vei keda na iVola Tabu e vuqa na ivakadinadina ni Nona vakayagataki ira na veimataqali tamata kece na Kalou. Ko Pita e a tamata yalototolo, ko Paula e a tautauvimate, ko Jeremaia e a tamata galugalu ka dau yalomalumalumu. Ena nomu dikeva na kedratou duidui na tisaipeli e lewe tinikarua, ena rawarawa mo kila kina na vu ni nodratou dau veileti ka veisaqasaqa ena so na gauna.
E sega ni rawa ni da kaya ni dua ga na mataqali tamata e veirauti kei na veiqaravi. E gadrevi na veimataqali tamata kece me rawa ni dei kina na lotu, ka me solia talega kina na talei ni duidui. Ke da a tautauvata kece tu na tamata, ke sa sega ni dua na kamikamica ni vuravura oqo. Ia, e ka ni marau ni sivia e tolusagavulu ka dua na veimataqali roka ni tamata e vuravura.
Na itovo ni nomu veimaliwai kei na nomu rai, ena vakatulewataka na ivakarau kei na vanua ko na vakayagataka kina na nomu isolisoli vakayalo kei na nomu taledi. Me kena ivakaraitaki oqo: kevaka e rua na tamata e tu ruarua vei rau na isolisoli ni veivakalotutaki, ia e dua e galugalu ka dua e dauvosa, ena vakavotukanataki na nodrau isolisoli ena sala e duidui.
Era kila vinaka na matai dautara vale ni rawarawa cake na tocitoci kevaka e toci na kau me muria na idavodavo ni taqana, ka me kua ni saqata. E vakakina kevaka ko vakasaurarataki mo veiqaravi ena sala ka sega ni veiriti kei na itovo ni yalomu, ena vakavuna na tadre kei na votivoti, ena gadrevi mo toroya cake na igu ni nomu cakacaka, ka na sega ni vakavuana vakavinaka sara na itavi ko qarava. Oqo na vuna e sega ni dau yaga kina na noda vakatamurimuria na nona veiqaravi e dua tale. E sega vei iko na itovo ni yalo kei na nona ibulibuli o koya ko vakatamurimuria tiko. Ka kena ikuri, ni a buli iko na Kalou me o iko! Ko na rawa ni vuli mai na nodra cakacaka na so, ia e dodonu mo tauvulona na ka ko vulica ena vulo ni nomu ibulibuli. E daidai, e sa vuqa tu na ivola kei na iyaya ni vuli e rawa ni vukei iko mo kila vinaka kina na itovo ni nomu veimaliwai kei na rai, ka mo rawa ni lewa na veisala mo vakayagataka kina, ena Vukuna na Kalou.
Me vaka na iloilo duiroka, na noda ibulibuli kei na itovo ni yaloda e vakacilava lesu na rarama ni Kalou ena vuqa na veiroka kei na veimataqali ituvatuva duidui. Oqo e vakalougatataki kina na matavuvale ni Kalou ena kena soli vei keda na talei ni solisoli e vuqa ka duidui. E vakalougatataki keda yadudua talega. E ka rekitaki dina ni da cakava na ka e a buli keda kina na Kalou me da kitaka. Ni ko veiqaravi ena sala e veiriti kei na itovo ni nomu veimaliwai kei na rai ka solia vei iko na Kalou, ko na vakasinaiti ena mamau ni yalo, na marau kei na vuavuai levu.
BULIBULI: VAKAYAGATAKA NA NOMU KILA KEI NA KILAKA
Na nomu bula e sa moici ka muloci mai na veika ko sa sotava mai ena veigauna sa oti, ka vuqa vei ira na veika oqori ko a sega ni lewa na kena yaco vei iko. E a vakatara na Kalou mo sotavi ira me yaco kina na Nona inaki ni muloci iko (Roma 8:28-29). Ena nomu vatavatairalagotaka tiko na ibulibuli mo qarava kina na Kalou, e dodonu mo dikeva e ono na veika ko sa sotava mai:
Na nomu tubu cake mai ena nomu matavuvale: Na cava ko a vulica ena nomu susugi mai vale?
Na nomu vuli: Na lesoni cava soti ko a dau taleitaka mai koronivuli?
Na nomu cakacaka: Na cakacaka cava ko a maqosa kina ka taleitaka vakalevu duadua?
Na veika vakayalo: Na veigauna cava e a gauna vakaibalebale duadua vei iko ena nomu qaravi Kalou?
Na nomu ilesilesi ni veiqaravi: Ko sa veiqaravi vakacava vua na Kalou ena veigauna sa sivi?
Na nomu veigauna dredre: Na veileqa, mavoa, dredre, kei na rarawa cava ko sa vuli mai kina?
Sa i koya na iotioti ni ulutaga oqori, na veigauna dredre, ka dau vakayagataka wasoma duadua na Kalou me vakarautaki iko kina ki na ilesilesi ni veiqaravi. E sega ni dau vakasabusabutaka e dua na mavoa na Kalou! E dau wasoma, ni itavi ni veiqaravi cecere duadua e dau basika mai na nomu rarawa se dredre levu duadua. O cei tale ena rawa ni veiqaravi vakavinaka cake vei rau na itubutubu ni dua na gone ka tauvi koya e dua na mate bibi, mai vei rau e rua na itubutubu ka tauva talega na luvedrau na mate vata oya? O cei tale ena rawa ni vukea vakalevu cake e dua e daumateni, mai vua e dua ka a daumateni eliu ka sa vakabulai mai kina? O cei tale ena rawa ni vakayaloqaqataka vakalevu cake e dua na yalewa ka lasa e tuba ko na watina, mai vua e dua na marama ka sa sota kaya mai na leqa oqori?
E dau nakita na Kalou me vakatara mo sotava na veika dredre me vakarautaki iko kina ena veiqaravi vei ira na tani. E kaya na iVola Tabu, “O Koya sa vakacegui keitou e na neitou rarawa kecega, me keitou vakacegui ira rawa era sa rarawa e na dua na ka, e na vakacegui keitou sa vakacegui kina mai Vua na Kalou,” (2 Korinica 1:4).
Kevaka ko gadreva dina me vakayagataki iko na Kalou, e dodonu mo kila vinaka e dua na dina bibi: na veika sara ga ko sevaka ka veivutunitaka vakalevu duadua ena nomu bula – o koya ko dau via vunia ka guilecava – o koya oqori na veika e via vakayagataka na Kalou me vukei ira kina na tani. Oqori sara ga na nomu ilesilesi ni veiqaravi!
Me yaco me rawa ni vakayagataka na nomu rarawa kei na dredre na Kalou, e dodonu mo tu vakarau mo wasea vei ira na tamata. E dodonu mo kua ni ubia e dua na ka, ka mo vakatusai ira vakadodonu na nomu malumalumu, na nomu druka, kei na nomu nuiqawaqawa kece. Ena nomu vakayacora rawa oqori, ena yaco kina me rawa ni nomu veiqaravi yaga duadua. Era dau vakayaloqaqataki vakalevu cake na tamata ni da wasea vei ira na kena vukei keda na loloma ni Kalou ena gauna ni noda druka, ka vakalailai sobu kevaka eda dokadokataka na noda kaukauwa.
E a kila vinaka ko Paula na dina oqo ka ni dau tukuna vakadodonu na leqa ni yalolailai ka dau yacovi koya. E a tusanaka o koya, “Ni keitou sa sega ni vinakata, na veiwekani, mo dou lecava na neitou rarawa sa yaco vei keitou mai Esia, ni keitou sa bitaki vakalevu sara, sa dredre kina na vosota, ka keitou sa sega ni dinata ni keitou na bula: ia keitou sa vaka ni keitou sa lewai me keitou mate, me keitou kakua ni vakararavi kina vei keitou, vua ga na Kalou o Koya sa vakaturi ira cake tale na mate: o Koya ka vakabulai keitou mai na mate levu ko ya, ka na vakabula tikoga; o Koya talega keitou sa vakararavi kina ni na bula tikoga,” (2 Korinica 1:8-10).
Kevaka beka e a vunia ko Paula na nona malumalumu ni vakatitiqa kei na yalolailai, ke a ra sega ni vakaukauwataki e vuqa na milioni na tamata mai na nona tukuna vakadodonu na ka e sotava. Na veika ga eda wasea ena rawa ni vukei ira na tani. E kaya ko Aldous Huxley, “Na kila, e sega ni ka e yaco vei iko, ia sa i koya ga na itovo ni nomu vakayagataka na veika e yaco vei iko. Ko na vakayagataka vakaevei na veika ko sa sotava mai? Kakua ni vakamaumautaka na nomu mosi kei na nomu rarawa; vakayagataka mo vukei ira kina na tani.
E na nomu sa dikeva mai na lima na sala ni Nona vakarautaki iko ki na nomu ilesilesi ni veiqaravi na Kalou, au sa nuitaka ni sa vakararamataki vakalevu cake na nomu raica na cecere ni Kalou, ka sa matata cake vei iko na itovo ni Nona vakarautaki iko ki na nomu veiqaravi Vua. Na nomu vakayagataka na nomu ibulibuli, sa i koya na dina vuni ni vuavuai levu kei na mamau ni yalo ena nomu ilesilesi ni veiqaravi. Ko na yaga vakalevu duadua ni ko vakayagataka na nomu isolisoli vakayalo kei na nomu taledi ena veitikina se veiulutaga ka domona na lomamu, kei na sala e vakavotukanataka vakalevu duadua na itovo ni yalomu kei na nomu kila. Na levu cake ga ni kena veiriti na veika oqo, na kena vuavuai levu talega ni nomu veiqaravi.
KA 31 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E sega tale ni dua e rawa ni o “au“.
Tikina Koula: “Me vaka dou sa dui rawata na i solisoli, mo dou dui solia vakakina vakai kemudou, me vaka na dauniyau vakayalo e na loloma e vakavuqa ni Kalou,” (1 Pita 4:10).
Taro mo Taroga: Na isolisoli ni Kalou cava, se kila cava ka’u taukena, e rawa ni’u vakayagataka ena noqu ivavakoso lotu?
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn