“Mo dro tani mai na gagadre ca vakacauravou; ia mo muria na yalododonu, na vakabauta, na loloma, na veivinakati kei ira era sa masuta na Turaga e na yalosavasava,” (2 Timoci 2:22).
“Sa sega na vere tani sa yaco vei kemudou, o koya ga sa vorata rawa na tamata: ia sa yalodina na Kalou o koya e na sega ni laivi kemudou mo dou dauveretaki vakalevu cake, me vaka ga na nomudou kaukauwa; ka na cakava talega kei na vere na sala mo dou dro kina, mo dou vosota rawa,” (1 Korinica 10:13).
Ena dau tiko e dua na sala ni dro.
Ena so na gauna, ko na vakila ni sa rui kaukauwa na veitemaki ko sotava ka ko sa sega ni vorata rawa, ia oqori na lasu e via vakaisini iko kina ko Setani. E sa yalataka tu na Kalou ni na sega ni vakatara na veitemaki me levu cake mai na kaukauwa ka solia vei iko mo vorata kina. Ena sega ni vakatara o Koya e dua na vere ko na sega ni vorata rawa. Ia sa nomu itavi mo vakayacora e va na ka bibi mo rawa ni vakadruka kina na vere ko sotava.
Mo vagolea na nomu vakanamata ki na dua tani na ka. Ko na kurabui beka ni sega ni cavuti e na iVola Tabu mo vorata na veitemaki. E tukuni vei keda me da “vorata na tevoro” (Jemesa 4:7), ia oya e duidui sara, me vaka au na qai vakamacalataka malua. Ia, eda vakasalataki me da vagolea tani na noda vakasama, baleta e sega na kena yaga na vorata na vakasama ca e votu mai lomada. Ena vakaukauwataka cake ga vakalevu na noda vakanamata ki na vere oya, ka vakalevutaka na kena veidreti. Me’u vakamacalataka mada:
Ena veigauna ko via sogota tani kina e dua na vakasama ka votu mai lomamu, ko na tugana vakatitobu cake ga ki na nomu vakasama. Ni ko vorata, ko na vakaukauwataka vakalevu cake. Na dina oqo e vakabibitaki tiko ki na veivakatovolei. Ko na sega ni vakadruka na vere kevaka ko valuta na vakasama ni veitemaki oya. Na levu ga ni nomu via vorata, na levu talega ni kena kani iko ka lewai iko. Ko na vaqaqacotaka tiko ena veigauna ko vakasamataka kina.
Me vaka ni dau tekivu ga na noda veretaki ena dua na vakasama, na sala totolo duadua ko rawa ni vakamalumalumutaka kina na kena veidreti, oya, mo vagolea na lomamu ki na dua tani na ka. Kakua ni vorata na vakasama ca oya, ia mo veisautaka ga na rai ni lomamu, ka vakanamata ki na dua tale na vakasama. Oqo na imatai ni kalawa ni kena vakadrukai na vere.
Na ivalu ni valavala ca e valataki ga e lomamu. Na vakasama ga e vesuka na lomamu ena rawai iko. Oya na vuna e kaya kina ko Jope, “Au sa ia oti na veiyalayalati kei na mataqu; me’u qai nanuma vakacava e dua na goneyalewa?” (Jope 31:1). Ko Tevita, e a masu ka kaya, “Mo ni tarova na mataqu, me’u kakua ni raica na ka lasu,” (Same 119:37).
Ko sa bau sarava e dua na iyaloyalo ni kakana ena TV, ko qai vakila vakasauri ni ko sa via kana? Ko sa dau rogoca ni dua e vu, ko qai vakila ni ko via vu se terema talega? Ko sa dau raica ni dua e lamawa, ko qai vakila ni ko via lamawa talega? (Ko na rairai lamawa sara beka ga ni ko wilika tiko na tikina oqo!) Oya na kaukauwa vuni ka cakacaka lo e lomada ni da raica se rogoca tiko e dua na ka. Eda na toro volekata yani na ka e vakanamata kina na lomada. Na levu ga ni noda vakananuma e dua na ka, na kaukauwa talega ni kena vesuka na noda vakasama.
Oya na vuna e sega kina ni yaga me da kaya lo tiko, “E dodonu me’u sa kua ni kana vakalevu….” se “tinia na kana tavako….” se “kua ni garogaro.” E vakasaurarataki iko voli mo vakanamata tikoga ki na ka ko sega ni taleitaka se via muduka tiko.
E vuqa na itovo ni yalani kana (diet) e sega ni yaga, baleta ni ra vagolea tiko ga na noda vakasama ki na kakana, ka vakavuna tale tiko na noda viakana. E vakakina e dua ka tucake me vosa e matadra na lewe vuqa, ka kaya tiko e lomana, “Kakua ni taqaya!”, ni na tini ga me taqaya! Ia, e dodonu me vakanamata ki na dua tani na ka, ka sega ena vakasama ni rere se taqaya – vakanamata vua na Kalou, se ena bibi ni ka e vosa kina, se ena ka e gadreva me ra rogoca na vakarorogo tiko.
Na veitemaki e dau tekivu ga ena kena vesuki na nomu vakasama. Na ka ga e vesuka na nomu vakasama, ena vakayadrata na nomu gagadre. Sa na qai yavalati iko na nomu gagadre, mo vakavotukanataka na ka ko vakasamataka voli. Na levu ga ni nomu vakanamata ki na nanuma, “Au sega ni vinakata oqo,” na kaukauwa talega ni kena dreti iko yani ki na viko ni vere oya.
E yaga vakalevu cake sara na nomu vakanadakuya na veitemaki mai na nomu via valuta. Ena gauna ga sa osooso kina na nomu vakasama ena dua tani na ka, e sa na seyavu talega yani na kaukauwa ni veitemaki oya. Oya na vuna, kevaka e qiriti iko mai ko “Vere”, mo kakua ni veiba kaya, ia mo biuta sobu ga na talevoni!
Ena so na gauna, e sa kena ibalebale oya mo sa lako tani mai na vanua ko dau sotava kina na veitemaki. Oqo e dua na gauna e vakatarai kina mo dro tani. Tucake ka bokoca na TV, ke vakaraitaki mai na iyaloyalo ka vakavu vakasama ca. Lako tani mai vei ira na nomu itokani era kakase tiko. Tucake ka curu ki tuba kevaka e sega ni vinaka na iyaloyalo yavala ko sarava tiko. Kevaka ko sega ni via laukati, mo dro tani mai na sova ni pi. Cakava na ka e gadrevi mo vagolea kina na nomu vakanamata ki na dua tani na ka.
Ena vakasama vakayalo, na lomamu e tiki ni yago ka rawarawa duadua na kena rawai. Me vakalailaitaki na nomu temaki, vakatawana na lomamu ena Vosa ni Kalou kei na vakasama ni veika vinaka. Ko na vakadruka na veivakasama ca ena nomu sosomitaki ira ena veivakasama vinaka cake. Oqo na ivakatavuvuli ni veivakasosomitaki. Ko vorata na ca ena vinaka, (Roma 12:21). Ena sega ni vesuka rawa na lomamu ko Setani kevaka e vakatawani tu ena so tale na ka. Oya na vuna e kaya wasoma kina na iVola Tabu, “Dou vakananuma na i Apositolo kei na Bete Levu eda sa vakatusa tiko, ko Jisu,” (Iperiu 3:1). “Vakananumi Koya sa vu mai na kawa i Tevita, ko Jisu Karisito,” (2 Timoci 2:8).
“A ka kecega sa dina, na ka kecega e vakaturaga, na ka kecega e dodonu, na ka kecega e savasava, na ka kecega e daulomani, na ka kecega e rogorogo vinaka; ia kevaka e dua na ka sa vinaka, se na ka e daudokai, dou nanuma na veika oqo,” (Filipai 4:8).
Kevaka e sa dina na nomu via vakadruka na vere, e sa dodonu mo lewa na nomu vakanananu kecega, ka mo yadrava tiko na veika kece ko rogoca se raica. E vakasalataki keda na tamata vuku duadua ka bula e vuravura, “Mo vakatawa vakavinaka sara na yalomu; ni sa taka mai kina na vurevure ni bula,” (Vosa V’balebale 4:23). Mo kakua ni vakatara me curu vakaveitalia ki lomamu na benu. Mo dau digidigi. Digitaka vakavinaka na veika ko vakananuma. Muria na we ni yava i Paula, “Sa vakamalumalumutaka na nanuma kecega me talairawarawa vei Karisito,” (2 Korinica 10:5). Na nomu vakatovotovotaka na ivakatavuvuli oqo ena taura na vo ni nomu bula taucoko, ia ni vukei iko tiko na Yalo Tabu, ko na rawa ni veisautaka kina na itovo ni nomu vakanananu.
Mo wasea na nomu sasaga vua e dua na itokani lotu, se vei ira na lewe ni isoqosoqo lailai ni lotu ko lewena. E sega ni tukuni mo kaburaka ki vuravura raraba, ia ko gadreva e dua mo drau veiwaseitaka na veivakatovolei ko via valuta tiko. E kaya na iVola Tabu, “Sa vinaka ni lewe rua ka ca ni le dua bauga;…. Kevaka sa bale e dua, e na tubera cake na kenai sa: ia ena ca vua sa tiko duadua ni sa bale; ni sa sega e dua tale me tuberi koya cake,” (Dauvunau 4:9-10).
Me’u vakamatatataka sara mada: kevaka ko sa druka tikoga ena nomu valuta tiko e dua na itovo ca se veitemaki, ka ko sa tacori tu ena kena dai, ko na sega ni rawa ni vueti iko vakai iko! Ko sa gadreva na nodra veivuke na tani. Eso na veitemaki ena rawa ga ni vorati kevaka e tiko e dua na nomu itokani me masulaki iko, vakayaloqaqataki iko, ka rawa ni yadrava na nomu sasaga.
Na ituvatuva ni Kalou me baleta na nomu tubu kei na nomu galala, e okati talega kina o ira na tamata vakabauta. Na veitokani e dina ka veidinadinati, sa iwali ni nomu sasaga duadua tiko mo valuta na vere ka dau dredre mo vorata. E kaya na Kalou ni oqo na sala duadua ga ko na rawa ni vueti kina mai na dai ko sa tacori tu kina. “Dou dui vakatusa na nomudou i valavala ca, ka veimasulaki mo dou vakabulai kina,” (Jemesa 4:16).
Ko sa gadreva dina beka mo vakabulai mai na vere ka sa dau vakadrukai iko tu mai vakadede? Sa matata sara tu ga na iwali e solia na Kalou: Kakua ni kinoca sobu; ia mo vakatusa ga! Kakua ni vunia, ia mo cereka ga na kena iubi. Ena nomu cereka ga ka vakaraitaka na lomamu, oya talega e sa itekitekivu ni nomu vakabulai.
Kevaka ko vunia na nomu mavoa, e sa na qai vakalevutaka ga. Na leqa kei na dredre, era dau tubu ena veivanua butobuto ka ra tubu me ra levu sara; ia ni cereki tani na kedra iubi me cilavi ira na rarama ni dina, era na kino sobu ka rusa yani. Ena vakatauvimatetaki iko vakalevu na veika ko vunia tiko e lomamu. O koya, mo luvata tani kina na nomu matavulo, vakatusa ni sega ni taucoko tu na nomu bula, mo qai lako ena galala kei na vakacegu.
E vinakata ko Setani mo nanuma ni vere kei na ivalavala ca ko sa tacori tu kina, e sega tale ni dua e sota kaya, ka vuna e dodonu mo vunia kina. Ia na kena dina oqo: eda sa tautauvata kece na tamata. E tautauvata na vere eda dui valuta tiko, ka “ni sa i valavala ca ko ira kecega na tamata,” (Roma 3:23). E vakamilioni na levu ni tamata era sa vakila na ka ko vakila, ka ra sa sotava talega na dredre ko sotava sara tikoga oqo.
Na vuna eda dau vunia kina na noda malumalumu, o ya, e baleta na noda vakalevulevui keda vakai keda. Eda vinakata me ra nanuma na tamata ni tu vinaka tu na veika kece ena noda bula. Ia, na kena dina oqo: e sa leqa oti tu na veika ko sega ni via veivosakitaka: na leqa ena nomu bula vakailavo, na nomu bula vakawati, ko ira na luvemu, na nomu vakanananu, na bula vakatagane se vakayalewa, na nomu itovo ca ko dau vunia, kei na veika tale eso. Kevaka ko a rawa ni walia na nomu leqa, ke ko sa walia makawa. Ia ko sega tiko ni walia rawa. Ena sega ni ko walia rawa ena nomu vakatulewa se nomu yalayala ga.
Eso na itovo ca, e sa rui titobu na kena curuma na nomu bula ka sa rui matau vei iko, e dredre kina mo walia ga vakai iko. Ko gadreva e dua na nomu itokani, se ko ira na lewe ni nomu isoqosoqo lailai me ra vakayaloqaqataki iko, tokoni iko, masulaki iko, lomani iko, ka yadrava na nomu sasaga mo kua ni suka ki muri. Ko na qai rawa ni vukei ira talega me ra walia na nodra leqa.
Ena veigauna e kaya kina vei au e dua, “Au se sega ni bau kaya oqo vua e dua,” au dau vakasinaiti ena marau ena vukuna na tamata oya, baleta ni’u kila ni sa vakarau sotava na vakacegu kei na galala levu. E sa na vakarau dola na isogo ka sogobutu tu kina na veileqa e vunia tu, ka sa imatai ni gauna oqo me raica kina e dua na inuinui me baleta na nona bula. E dau yaco oqo ni da cakava na ka e kaya na Kalou, oya, me da wasea na noda dredre kei na sasaga vua e dua na itokani ka tamata vakabauta.
Me’u tarogi iko mada ena dua na taro dredre: na cava na ka e tu ena nomu bula, ka ko kaya tiko ni sega ni leqa dina? Na ka cava ko madua se ko rere ena veivosakitaka? Ko na sega ni walia rawa vakai iko. Io, e ka vakamadua me da wasea na noda malumalumu vei ira tale na so, ia ena kena sega vei keda na yalomalumalumu, e sega kina ni da bula rawa tiko mai na mate vakayalo e tauvi keda tu. E kaya na iVola Tabu, “O ira sa viavialevu sa vorati ira na Kalou, ia sa solia na loloma vei ira era sa yalomalumalumu. O koya mo dou qai vakamalumalumutaki kemudou vua na Kalou,” (Jemesa 4:6-7).
Mo vorata na tevoro. Ni da sa vakamalumalumutaki keda ka vakatusai keda oti vua na Kalou, e tukuni vei keda me da vorata na tevoro. Na vo ni Jemesa 4:7 e kaya, “Vorata na Tevoro, e na dro tani kina vei kemudou ko koya.” Me da kua ni soro vakarawarawa ki na nona kabakoro. Me da valuta ga.
Na Veiyalayalati Vou e vakamacalataka wasoma, ni bula vakarisito e i valu vakayalo kei na mataivalu ni ca, ka vakayagataka na veivosa ni ivalu me vaka na “veivala”, “kabakoro”, “sasaga”, kei na “vakadruka”. Era dau vakatauvatani na tamata lotu kivei ira na mataivalu sotia era vala tiko ena nodra raranivalu na meca.
E rawa ni da vorata vakacava na Tevoro? E kaya vei keda ko Paula, “Kauta na bula mei vakaruru ni ulu, kei na i seleiwau ni Yalo Tabu, oqori na vosa ni Kalou,” (Efeso 6:17). Na imatai ni kalawa, sa i koya na noda ciqoma na veivakabulai ni Kalou. Ko na sega ni rawa ni kaya na “sega” vua na tevoro, vakavo ga kevaka ko sa vaka “io” oti vei Karisito. Kevaka e sega vei keda ko Karisito, ena sega na noda isasabai mai vua na tevoro, ia kevaka eda daramaka na bula me ivakaruru ni uluda, ena taqomaka na lomada na Kalou. Mo nanuma dei: kevaka ko tamata vakabauta, ena sega ni vakasaurarataki iko rawa ko Setani mo cakava e dua na ka. E rawa wale ga ni vakasolokakana e daligamu mo digitaka na ka e gadreva.
A ikarua, e dodonu mo vakayagataka na Vosa ni Kalou me nomu iyaragi ena nomu vorati Setani. Oqori na ka e a cakava ko Jisu ena Nona a veretaki mai na lekutu. Ena veigauna me via veretaki Jisu kina ko Setani, e a vorati koya ko Jisu ena nona cavuta na Vosa ni Kalou. E a sega ni veiba kei Setani. E a sega ni kaya ko Jisu, “Au sega ni viakana” ena gauna e temaki koya kina ko Setani me vukica na veivatu me madrai me rawa ni kania. E a cavuta ga na tiki ni Vola Tabu ka sa vulica oti tu. E tu na kaukauwa levu ena Vosa ni Kalou, ka sa rerevaka sara ko Setani.
Mo kua ni veiba kei na tevoro. E matai cake sara vei iko ena veiba, me vaka ni sa udolu na yabaki na dede ni nona vakatovotovotaka tu mai. Ko na sega ni vakadrukai koya rawa ena ivakamacala vakavuku, se ena nomu rai vakatamata, ia ko rawa ga ni vakayagataka na iyaragi ka dau vakasautanininitaki koya – na dina ni Kalou. Oqo na vuna e rui ka bibi kina mo vulica na veitiki ni Vola Tabu mo rawa ni vorata kina na veivakatovolei. E tu voleka vei iko na iyaragi oqo ena veigauna ko temaki se veretaki kina. Me vakataki Jisu, sa tugani tu e lomamu na dina, ka waraka tu na nomu vakayagataka.
Kevaka ko sega ni vulica tu eso na tiki ni Vola Tabu, e kena ibalebale ni se sega tu na gasau ni nomu dakai! Au via bolei iko mo vulica e dua na tiki ni Vola Tabu ena veimacawa, ka me ia tiko ena dede ni nomu bula sa vo. Mo qai vakasamataka ni ko na tubu tiko mo kaukauwa cake sara.
Mo kila vinaka ni ko tamata ga, ka ko rawa ni vakamalumalumutaki. E vakasalataki keda na Kalou me da kua ni dokadoka se nanuma ni na sega ni rawai keda na ca; oya e rawa ni itekitekivu ni rusa. E kaya ko Jeremaia, “Sa ka dauveivakaisini duadua ga na yalo ni tamata, ka sa dredre ni vinaka: ko cei me kila rawa?” (Jeremaia 17:9). E kena ibalebale oya, ni da matai e na vakaisini keda vakai keda. Kevaka eda biu ena dua na ituvaki ni bula eda malumalumu kina, eda rawa kece ni rawai ena vere. O koya e dodonu kina me da kua ni cegu ena noda yadrava na vere, ka kua ni nanuma ni da na sega ni rawai.
Mo kakua ni lakova se mo tiko ena vanua e tu kina na veitemaki. Mo dro tani mai kina. (Vosa V’balebale 14:16). Mo nanuma tiko ni se rawarawa cake mo kua ni lakova na vanua e tu kina na vere, mai na nomu qai sasaga mo dro tani mai na viko ni vere oya. E kaya na iVola Tabu, “O koya mo qai vakaraici koya, ko koya sa nanuma ni sa tu dei, de bale ga mai,” (1 Korinica 10:12).
KA 27 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Ena dau tiko e dua na katuba me da dro tani kina.
Tikina Koula: “Ia sa yalodina na Kalou, o koya e na sega ni laivi kemudou mo dou veretaki vakalevu cake, me vaka ga na nomudou kaukauwa; ka na cakava talega kei na vere na sala mo dou dro kina, mo dou vosota rawa.” (1 Korinica 10:13).
Taro mo Taroga: O cei e dua na itokani ka tamata vakabauta, ka’u na rawa ni kerea me vukei au ena nona masulaki au, me’u vorata kina na ka e dau veretaki au wasoma?
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn