WASE 4
‘O Jiova, . . . sa Levu na Nona Kaukaua’
1, 2. Na cava e so na ka veivakurabuitaki sa raica oti o Ilaija? Na cava e se sega vakadua ni raica e qai raica mai na qaravatu ena Ulunivanua o Orepi?
E SEGA ni ka vou vei Ilaija na yaco ni ka veivakurabuitaki. Dua na gauna, a dau vakani koya voli na reveni ena nona dro tiko ni sagai me vakamatei. Sa raica o koya e rua na saqa ni valawa kei na waiwai erau sega ni oti rawa ena dua na lauqa balavu a bula donuya. Sa bau raica sara mada ga na lutu ni bukawaqa mai lomalagi me vaka a masuta. (1 Tui, wase 17, 18) Ia, e duatani duadua na ka e sa raica oqo.
2 Ni vuni toka ena gusu ni dua na qaravatu volekata na Ulunivanua o Orepi, e qai raica e so na ka e se sega ni bau raica ena nona bula. E tekivu raica na bula mai ni cagi. E rairai vakuru sara ga na lomalagi ena rorogo ni cagi baleta ni sea na veiulunivanua na kena kaukaua, qai vorolaka na veiuluvatu. Tarava na sakure ni vanua ena dua na uneune kaukaua sara. Kuria mai e dua na kama bula. E rairai vakila sara ga na katakata warumisa ni kama oqo o Ilaija ena vanua e toka kina.—1 Tui 19:8-12.
“Raica, sa lako voli ko Jiova”
3. Na cava e vakadinadinataka o Ilaija me baleti Jiova? Eda vakadinadinataka tale ga vakacava oqori nikua?
3 Na veika kece e raica oqo o Ilaija era vakaraitaka kece ga e dua na ka—na kaukaua levu e tu vua na Kalou o Jiova. Eda sega ni lecava na kaukaua levu i Jiova. E sega ni gadrevi me vakadinadinataki tale vei keda meda qai vakabauta. E kaya vei keda na iVolatabu ni veika e bulia na Kalou e sa ivakadinadina ni nona “kaukauwa tawamudu kei na nona tu Vakalou.” (Roma 1:20) Vakasamataka mada na tibi ni liva kei na vadugu ni kurukuru, na vakere ni tamatama ni savu lelevu, na vakaitamera ni lomalagi, kei na kalokalo e drau era sausauriva! Sega li ni o vakadinata ni veika oqo era vakaraitaka na kaukaua ni Kalou? Ia, e levu nikua era sega ni via kauaitaka na kaukaua ni Kalou. E so sara mada ga era raica vakatani. Ia, na noda kila vinaka na kaukaua i Jiova ena uqeti keda sara ga meda toro voleka vua. Oya na vuna sa vakarautaki kina na imatai ni iwasewase ni ivola oqo meda vulica vinaka sara kina na veika e vauca na kaukaua duatani duadua i Jiova.
Dua Vei Ira na Ka e Kilai Tani Kina o Jiova
4, 5. (a) Na cava e mai cavuti vata tiko kina na yaca i Jiova kei na nona kaukaua? (b) Na cava e veiganiti kina nona digitaka o Jiova na bulumakau tagane me vakatakarakarataka nona kaukaua?
4 Sega ni dua e tautauvata kei Jiova ena kaukaua e tu vua. E kaya na Jeremaia 10:6: “Sa sega e dua me vakataki kemuni, Jiova; sa levu koi kemuni, ka sa levu na yacamuni e na kaukauwa.” Raica ni cavuti vata tiko i ke na kaukaua i Jiova kei na yacana. Nanuma tale ga ni yacana e kena ibalebale, “O Koya e Vakavuna me Yaco.” Na cava e rawa kina vei Jiova me bulia na ka ga e vinakata, me vakayacora tale ga na ka ga e vinakata? Dua na ka e rawata kina oya na nona kaukaua. Io, na kaukaua e tu vua e sega ni vakaiyalayala. Na ka e nakita ena yaco ga. Sa rauta me dua na kena idivi na nona kaukaua.
5 E vakayagataka o Jiova e so na vosa vakatautauvata me vakarawarawataka na noda kila na kaukaua vakaitamera e tu vua. Me vaka eda sa raica oti, e dau vakayagataka na bulumakau tagane me vakatakarakarataka nona kaukaua. (Isikeli 1:4-10) E veiganiti dina na vakatautauvata oqo baleta ni so mada ga na bulumakau tagane manoa era levu qai kaukaua. E sega tale ni dua na manumanu kaukaua era kila na kai Palesitaina ena gauna vakaivolatabu, me tautauvata kei na bulumakau tagane. Ia, era kila o ira e dua na mataqali bulumakau e vakadomobula cake sara—na bulumakau kila e vakatokai na auroch, e sa kawaboko ena gauna oqo. (Jope 39:9-12, NW) A kaya ena dua na gauna na emapara ni Roma o Julius Caesar ni mataqali bulumakau tagane oqo era vaka sara tu ga na levu ni elefaniti. E vola o koya ni “vakadomobula na nodra kaukaua,” qai “duatani na nodra totolo.” Macala tu ga ni o na vakila na kemu somidi kei na nomu malumalumu wale ni o mai duri tu ena yasa ni dua na manumanu vakadomobula vaka oqori!
6. Na cava e vakatokai taudua kina o Jiova me “Kalou kaukauwa duaduaga”?
6 E vaka kina na somidi ni tamata kei na nona malumalumu ni vakatauvatani kei na Kalou kaukaua o Jiova. Vei koya, o ira na veimatanitu qaqa era vaka ga na kuvunisoso ena dari ni ivakarau. (Aisea 40:15) E duatani taudua o Jiova ni sega ni vakaiyalayala na nona kaukaua, o koya taudua ga e vakatokai me “Kalou kaukauwa duaduaga.” * (Lako Yani 6:3) O Jiova e Kalou “daugumatua sara” qai “levu na nona kaukauwa.” (Aisea 40:26) E sega ni oti rawa na kaukaua levu e tu vua. E sega ni vakararavitaka tale vua e dua na nona kaukaua, ni “sa nona ga na Kalou na kaukauwa.” (Same 62:11, neitou na matanivola kala.) Ia, na sala cava e dau vakaraitaka kina o Jiova na nona kaukaua?
Sala e Dau Vakaraitaka Kina o Jiova Nona Kaukaua
7. Na cava na yalo tabu i Jiova, na cava eda kila mai na kena vosa taumada ena iVolatabu?
7 E drodro tu ga mai vei Jiova na yalo tabu, e sega ni oti rawa. Oqo sara ga na sala e dau vakaraitaka kina o Jiova na nona igu, se nona kaukaua. Ena Vakatekivu 1:2 (NW), e tukuni kina na yalo tabu me “igu dau cakacaka ni Kalou.” Na vosa taumada vakaiperiu kei na vosa vakirisi e vakadewataki tiko me “yalo” e rawa ni vakadewataki tale ga ena so na gauna me “cagi,” “icegu,” se “vakacevaruru.” Era kaya na daunivosa ni vosa taumada oqo e vakaibalebaletaki tale tiko ga ena yavala se cakacaka ni dua na igu tawarairai. Na yalo ni Kalou e vaka ga na cagi nida sega ni raica e matada, ia na ka e cakava e vakilai, e laurai.
8. Ena iVolatabu, e dau vakatauvatani kei na cava na yalo ni Kalou? Na cava e sota donu kina na vakatautauvata oqo?
8 Na yalo tabu ni Kalou e sega ni dua na ka e dredre me rawata. E rawa ni vakayagataka o Jiova me cakava kina na ka ga e via cakava. Sa rauta me dau tukuna vakaibalebale na iVolatabu ena so na gauna ni yalo ni Kalou e “qaqalo” ni ligana, se “liga[na] kaukauwa,” se “liga[na] sa dodo yani.” (Luke 11:20; Vakarua 5:15; Same 8:3) O keda na tamata e rawa nida vakayagataka na ligada ena levu na mataqali cakacaka e duidui na kaukaua e gadrevi kina. Na Kalou tale ga e rawa ni vakayagataka na yalona me cakava kina na ka ga e vinakata—me bulia beka kina na atomi somidi sara, me wasea rua kina na Wasa Damudamu, se vakavuna mera duivosavosa na lotu Vakarisito ena imatai ni senitiuri.
9. O cei soti e vakarurugi ena lewa i Jiova?
9 E Turaga Sau o Jiova, o koya gona, e vakayagataka tale ga na nona kaukaua ena nona veiliutaki. Vakasamataka mada mera vakarorogo tu ena nomu lewa e lewe milioni vakamilioni, ra qai kaukaua, ra vuku. E vaka sara tu ga oqori o Jiova. Era lewe vuqa na nona tamata era dau vakarorogo ena nona lewa. (Same 68:11; 110:3) Ia, e ka malumalumu wale na tamata ni vakatauvatani kei na agilosi. Ena gauna mada ga e kabai ira mai kina na tamata ni Kalou na mataivalu ni Asiria, e dua wale ga na agilosi e vakamatea e 185,000 vei ira na sotia oqori ena dua ga na bogi! (2 Tui 19:35) Io, o ira na agilosi ni Kalou era “uasivi e na kaukauwa.”—Same 103:19, 20.
10. (a) Na cava e vakatokai kina na Kalou kaukaua duadua me o Jiova ni lewe vuqa? (b) O cei na ka buli kaukaua duadua vei ira na ibulibuli i Jiova?
10 Era le vica sara mada na agilosi? A raica ena nona raivotutaki lomalagi na parofita o Taniela e 100 na milioni vakacaca na kabula vakayalo nira tu ena mata ni itikotiko vakaturaga i Jiova, ia a sega ni tukuni se sa o ira kece sara ga na agilosi oya se sega. (Taniela 7:10) O koya gona, e rawa ni vicavata tu na drau na milioni na agilosi. Oya na vuna e dau vakatokai kina na Kalou me o Jiova ni lewe vuqa. Na icavuti oqo e vakamatatataka na nona itutu vakaturaganivalu ni liutaki ira tu e dua na iwiliwili vakaitamera ni agilosi kaukaua. Vei ira kece na kabula vakayalo oqo, sa qai lesia o Jiova me dua e liutaki ira, oya na Luvena lomani sara ga, o koya a “vakatuburi e liu ka qai muri na ka kecega ka caka.” (Kolosa 1:15) O Jisu na ka buli kaukaua duadua i Jiova, e nodra turaga na agilosi kece wili kina na serafimi, kei na jerupi.
11, 12. (a) Dau vakilai vakacava na kaukaua ni Vosa ni Kalou? (b) E vakaraitaka vakacava o Jisu ni tu dina vei Jiova na kaukaua?
11 E tiko e dua tale na sala e dau vakayagataka kina o Jiova na nona kaukaua. E kaya na Iperiu 4:12: “Sa bula na vosa ni Kalou, ka kaukauwa.” O vakadinata ni mana na vosa se itukutuku ni Kalou, e maroroi tu ena iVolatabu? E rawa ni vakaukauataki keda, vaqaqacotaka noda vakabauta, vukei keda tale ga meda veisautaka noda bula. Na yapositolo o Paula a vakaroti ira na wekana lotu Vakarisito mera qarauni ira mai vei ira na tamata ivalavala torosobu. E qai tomana: “Ia dou sa vakakina eliu.” (1 Korinica 6:9-11) Io, sa laurai ena nodra bula na kaukaua ni “vosa ni Kalou,” e veisautaki ira sara ga.
12 E vakaitamera dina na kaukaua i Jiova, e dau mana na sala e vuqa e vakayagataka kina, o koya gona, e sega ni dua na ka e vakalatilati rawa e matana. A kaya o Jisu: “Sa rawarawa vua na Kalou na ka kecega.” (Maciu 19:26) Ia, na inaki cava e dau vakayagataka kina o Jiova nona kaukaua?
Vakayagataka Nona Kaukaua me Rawa Kina Nona iNaki
13, 14. (a) Na cava eda kaya kina ni sega ni ivurevure ga ni kaukaua o Jiova? (b) E dau vakayagataka e vei na nona kaukaua?
13 E sega ni dua na kaukaua e vuravura e yacova rawa na kaukaua ni yalo tabu i Jiova; ia e sega ni kena ibalebale oqo ni ivurevure ga ni kaukaua o Jiova. Kena veibasai ga ni dua dina na Kalou bula o koya, e rawa ni lewa vinaka sara tu ga na nona kaukaua. Ia, e dau vakayagataka e vei?
14 Eda na qai raica ni vakayagataka na Kalou na nona kaukaua me bulibuli, me veivakarusai, me veitaqomaki, me vakalesuya tale mai na ka e yali, se cava ga e nanuma o koya me yaco kina nona inaki uasivi. (Aisea 46:10) So na gauna e dau vakayagataka o Jiova nona kaukaua me vakatakila kina e so na ka e baleti koya kei na nona ivakatagedegede. Ia, e dau vakayagataka vakalevu duadua nona kaukaua me vakayacora kina na nona inaki—oya me vakacerecerea kina na yacana, qai vakadinadinataka na dodonu ni nona veiliutaki ena nona vakayagataka na matanitu nei koya na Mesaia. Ena sega ni vakasevai rawa na inaki oqori.
15. Ni vakayagataka o Jiova nona kaukaua ena vukudra na nona tamata, na cava e dau kena inaki? E yaco vakacava oqo ena vuku i Ilaija?
15 Dau vakayagataka tale ga o Jiova nona kaukaua meda vinaka yadua kina. Nanuma na ka e kaya na 2 Veigauna 16:9: “Sa veiraiyaki na mata i Jiova e vuravura taucoko, me totaki ira vakaidina sa dodonu na lomadra vua.” Na veika e sotava o Ilaija eda sa raica oti mai e ivakadinadina ni ka oqo. Na cava e vakaraitaka kina vua o Jiova nona kaukaua levu? Sa vosa bubuluitaka na ranadi ca o Jesepeli me na vakamatei Ilaija. Mani dro me bula na parofita oqo. E nanuma ni sa sega ni dua e rawa ni maroroi koya, e rere, qai yalolailai—e nanuma tale beka ga ni sa tawayaga nona oga. Sa qai vakacegui koya o Jiova ena nona vakaraitaka vua na nona kaukaua levu vakalou. Na cagi, uneune, kei na bukawaqa e vakaraitaka ni o koya na vu ni kaukaua duadua ena lomalagi kei vuravura e tiko vata kei Ilaija. E sega ni dua na vuna me rerevaki Jesepeli kina ni nona ito na Kalou kaukaua duadua ga!—1 Tui 19:1-12. *
16. Na cava me vakacegui keda kina na noda vakasamataka na kaukaua levu i Jiova?
16 E sa sega ni gauna ni cakamana oqo, ia mai na gauna i Ilaija me yacova mai oqo, se sega ni veisau o Jiova. (1 Korinica 13:8) E tu vakarau o koya me vakayagataka nona kaukaua ena vukudra na lomani koya. E vakaitikotiko o koya ena itikotiko vakayalo cecere mai lomalagi, ia e sega ga ni yawa vei keda yadua. E sega ni vakaiyalayala nona kaukaua, e sega kina ni dua na ka vua na yawa ni vanua. Io, “sa voleka ko Jiova vei ira kecega era sa masu vua.” (Same 145:18) Dua na gauna a kere veivuke vei Jiova na parofita o Taniela, se bera mada ga ni mudu nona masu sa rairai mai vua e dua na agilosi! (Taniela 9:20-23) Ni loma i Jiova me vakaukauataka e dua e lomana, e sega ni dua na ka e rawa ni tarovi koya.—Same 118:6.
Ena Dredre Beka Noda Torova na Kalou ni sa Rui Kaukaua?
17. Na rere vakacava e dodonu me vakavuna vei keda na kaukaua i Jiova? Na rere vakacava me kua ni vakavurea?
17 Meda rerevaka beka na Kalou ena vuku ni nona kaukaua? Eda na sauma ena io kei na sega. Io, baleta na nona kaukaua e dodonu me uqeti keda meda rerevaki koya, na rere e yavutaki ena veidokai kei na veivakalagilagi eda a dikeva ena wase sa oti. E kaya na iVolatabu ni rere vaka oqori “sa kenai vakatekivu ni vuku.” (Same 111:10) Eda na sauma tale ga ena sega, baleta ni sega ni dodonu meda domobulataki Jiova ena vuku ni nona kaukaua, sega tale ga ni dodonu meda lai rere kina ni torovi koya.
18. (a) Na cava era sega ni dau vakabauti kina o ira e tu vei ira na kaukaua ni lewa? (b) Eda kila vakacava ni kaukaua i Jiova e sega ni rawa vakadua ni temaki koya se rawai koya?
18 E dau vakayagataka cala ga na lewa na tamata ivalavala ca, me vaka ga eda sa vakadinadinataka ena ivolatukutuku ni kawatamata. Kena irairai ni lewa e dau temaka na tamata. Na levu ga ni lewa e vakatautaki vua, na levu tale ga ni nona rawa ni temaki me vakayagataka vakatani. (Dauvunau 4:1; 8:9) Oqo na vuna sa ra sega ni dau vakabauti kina, ra sega tale ga ni douvaki o ira e vakatautaki vei ira na lewa. Ia, o Jiova e tu kece vua na lewa kei na kaukaua. Sa temaki koya beka se rawai koya me vakayagataka kina vakatani? Sega sara! Me vaka eda sa raica mai, e Kalou savasava o koya, e sega tale ga ni rawa ni temaki se rawai, e tabucala. O Jiova e sega ni tautauvata kei ira na iliuliu ivalavala ca ena vuravura ca oqo. O Jiova e se sega vakadua ni vakayagataka vakatani na nona kaukaua, ena sega tale ga ni vakayagataka vakatani ena gauna sa tu oqo e matada.
19, 20. (a) Ni vakaraitaka o Jiova nona kaukaua, e dau vakaraitaka vata kei na cava? Na cava e veivakacegui kina oqo? (b) O na vakamacalataka vakacava na yalomalua i Jiova? Na cava e veivakacegui kina ni oqo e dua na ka e kilai tani kina o koya?
19 Nanuma tiko ni o Jiova e sega ni Kalou kaukaua wale ga. Eda na qai vulica ni o koya e Kalou lewadodonu, vuku, qai dau loloma. Ia, meda kua ni nanuma ni o Jiova e tiko ga na gauna e vakaraitaka kina nona kaukaua, duatani ga na gauna qai vakaraitaka kina nona loloma, se veika cava tale e dau kilai kina. Baleta eda na qai raica ena vo ni wase ni ivola oqo ni gauna kece e dau vakaraitaka kina o Jiova nona kaukaua, e dau vakaraitaka vata kei na nona lewadodonu, vuku, kei na nona loloma. Vakasamataka tale mada e dua na ka e dau kilai tani kina na Kalou, ia e sa bau kunekunei dredre sara ga vei ira na iliuliu kei vuravura nikua—na yalomalua.
20 Kaya mada ke o sotava e dua na tamata e vakavurere na kena levu, qai kaukaua. Ia, oti o sa qai vakila ni tamata yalovinaka dina. E dau tu vakarau ena gauna kece me vakayagataka nona kaukaua me vukei ira kina na dravudravua kei na malumalumu, me taqomaki ira tale ga. E sega vakadua ni vakayagataka vakatani nona kaukaua. O raica ni vosa vakacacataki, ia e dua tu ga—e yalomalua, e yalomalumalumu, e yalovinaka sara mada ga. O lai vakasamataka mai o iko ni sa na bau dredre mo vakaraitaka na yalomalua kei na yalomalumalumu, vakauasivi ke tu vei iko na kaukaua e tu vua! E macala ni o na taleitaka na tamata vaka oqori, o na via toro voleka vua! Io, e levu cake sara na vuna meda toro voleka kina vei Jiova, na Kalou kaukaua. Vakasamataka na matavosa e kau mai kina na ulutaga ni wase oqo: “Sa daubera ni cudru ko Jiova, ka sa levu na nona kaukauwa.” (Neumi 1:3, neitou na matanivola kala.) E sega ni dau totolo o Jiova me vakayagataka nona kaukaua vei keda na tamata, vei ira sara mada ga na ivalavala ca. E yalomalua qai yalovinaka. E vakacudrui ena levu sara na gauna, ia e vakadinadinataki koya tu ga ni “daubera ni cudru.”—Same 78:37-41.
21. Na cava e sega ni via vakasaurarataki keda kina o Jiova meda cakava na lomana? Na cava eda kila rawa e ke me baleti koya?
21 Raica mada na yalomalua i Jiova mai na dua tale na yasana. Ke sega ni vakaiyalayala na nomu kaukaua, sega beka ni rawa mo temaki mo vakasaurarataki ira e so mera cakava na ka o vinakata? E sega ni vakaiyalayala na kaukaua i Jiova, ia e sega ni vakasaurarataki keda meda qaravi koya. E macala ni noda bula tawamudu e vakatau duadua ga ena noda qarava na Kalou, ia o Jiova e sega ga ni vakasaurarataki keda meda qaravi koya. E dokai keda yadua, e solia vei keda na galala meda digia se da na qaravi koya se sega. E veivakasalataki ena leqa ni digidigi cala, e vakaraitaka tale ga na icovi ni digidigi donu. Ia, e laiva meda dui lewa na noda digidigi. (Vakarua 30:19, 20) E sega ni taleitaka o Jiova na veiqaravi e caka vakavoraki, se cakava e dua ni domobulataka wale ga na nona kaukaua. E vakasaqarai ira era via qaravi koya dina, era qaravi koya nira lomani koya.—2 Korinica 9:7.
22, 23. (a) Eda kila vakacava ni o Jiova e dau via wasea yani nona kaukaua? (b) Cava eda na qai raica ena wase e tarava?
22 Meda raica sara mada oqo na vuna meda kua ni domobulataki koya kina na Kalou Kaukaua Duadua. O ira na tamata e tu vei ira na kaukaua ni veiliutaki era sega ni dau via wasea na kaukaua oqori. Ia, o Jiova e ka ni marau vua me solia yani na nona kaukaua ni veiliutaki vei ira nona tamata yalodina. E wasea yani na veiliutaki, dua na kena ivakaraitaki na nona wasea sara mada ga vua na Luvena. (Maciu 28:18) Tiko tale e dua na sala e solia kina na kaukaua vei ira nona tamata. E kaya na iVolatabu: “I Jiova, ko ni sa cecere, sa nomuni ga na kaukauwa, kei na lagilagi, kei na gumatua, kei na ka vakaturaga: ni sa nomuni ga na ka kecega mai lomalagi, kei vuravura; . . . Sa tiko e ligamuni na kaukauwa kei na qaqa, sa rawarawa talega ki na ligamuni me vakalevulevuya na tamata kece, ka vakaukauwataka.”—1 Veigauna 29:11, 12.
23 Ena tu vakarau o Jiova me vakaukauataki iko. E dau solia sara mada ga “na kaukauwa mana levu” vei ira na via qaravi koya. (2 Korinica 4:7) Sega li ni gu na yalomu mo toro voleka vua na Kalou kaukaua oqo, na Kalou e yalovinaka qai dau vakayagataka vakadodonu nona kaukaua? Eda na qai raica ena wase e tarava nona vakayagataka nona kaukaua o Jiova me bulibuli.
^ para. 6 Na vosa vakirisi e vakadewataki i ke me “Kalou kaukauwa duaduaga” e kena ibalebale, “Koya e Lewa na Ka Kece; Koya e Nona na Kaukaua Kece.”
^ para. 15 E kaya na iVolatabu ni “sa segai e na cagi . . . , tavuki ni vanua” kei “na bukawaqa ko Jiova.” Era kila na tamata i Jiova ni sega ni dau tu ena cagi kaukaua se veika vaka oya o koya, me vaka era nanuma e so me baleti ira na veikalou era dau tukunitaki. E rui levu o koya, e sega ni rawa kina ni tiko ena dua vei ira na ka ga e bulia.—1 Tui 8:27.
ssw_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn