WASE TINIKAVA
Ka Mo Cakava me Marau Kina Nomu Vuvale
Na itovo vinaka cava me laurai vua na tagane vakawati?
Na itovo vinaka cava me laurai vua na radinivale?
Na cava ena cakava na itubutubu vinaka?
Na cava mera cakava na gone me marau kina na vuvale?
E VINAKATA o Jiova me vakilai na bula marau ena nomu vuvale. Oya na vuna e sa vakarautaka kina ena nona Vosa na iVolatabu, na ivakasala me muria na lewenivuvale yadua, kei na veika e vinakata meda dui cakava. Nida vakayacora na noda dui itavi me salavata kei na veidusimaki ni Kalou, ena kune dina ga na marau kei na tiko vinaka. A kaya o Jisu: “Era marau o ira era rogoca na Vosa ni Kalou ra qai muria!”—Luke 11:28, NW.
2 Na vakilai ni bula marau ena noda dui vuvale e vakatau ena noda kilai koya e tauyavutaka na veivuvale kece, na Kalou o Jiova, e vakatokai koya o Jisu me ‘Tamada.’ (Maciu 6:9) Era tu na veivuvale nikua ena vukuna duadua ga na Tamada vakalomalagi—o koya gona, e kila vinaka o koya na ka mera cakava na lewe ni veivuvale yadua me kune kina na bula marau ena nodra matavuvale. (Efeso 3:14, 15, VV) Ia, na cava sara mada e kaya na iVolatabu me baleta na nodra itavi na lewe ni vuvale yadua?
TAUYAVUTAKA NA VUVALE NA KALOU
3 O Jiova a buli rau na imatai ni tamata, o Atama kei Ivi, qai vakamautaki rau. Mani biuti rau ena dua na parataisi totoka e vuravura—na were o Iteni—qai tukuna vei rau me rau “vakaluveni, ka tubu me lewe vuqa, ka vakatawai vuravura.” (Vakatekivu 1:26-28; 2:18, 21-24) Eda kila ni sega ni italanoa buli se itukuni wale ga oqo, baleta ni vakaraitaka o Jisu ni a tekivutaka dina na Kalou na vuvale mai na were o Iteni, me vaka e volai ena Vakatekivu. (Maciu 19:4, 5) Eda sa mai sotava e levu sara na leqa, na bula tale ga ena gauna oqo e sega sara ga ni kena a nakita taumada na Kalou, ia meda raica mada na vuna e se rawa tiko ga kina ni kunei na bula marau ena loma ni vuvale.
4 E rawa ni vakaitavi na lewe ni vuvale yadua ena bula marau ni vuvale ena nodra vakatotomuria na Kalou ena nona dau loloma. (Efeso 5:1, 2) Ia, eda na vakatotomuria vakacava na Kalou nida sega ni raici koya? Eda rawa ni vulica na itovo ni Kalou vei koya na Luvena ulumatua, baleta ni a mai bula e vuravura. (Joni 1:14, 18) Ena nona bula voli e vuravura na Luve ni Kalou oqo, e ucui Tamana vakalomalagi vinaka sara ga. Ni dua gona e raici Jisu se vakarogoci koya, e vaka sara ga e tiko vata kei Jiova qai vakarogoci koya tiko. (Joni 14:9) O koya gona, na noda vulica na loloma e vakaraitaka o Jisu kei na noda muria na nona ivakaraitaki, sa rawa kina vei keda yadua meda vakaitavi ena kena vakilai vakalevu cake na marau ena loma ni vuvale.
IVAKARAITAKI VEI IRA NA TAGANE VAKAWATI
5 E kaya na iVolatabu ni dodonu mera cakava na tagane vakawati vei ira na watidra na ka a cakava o Jisu vei ira na nona tisaipeli. Dikeva na ivakasala oqo ena iVolatabu: “Oi kemudou na tagane vakawati, lomani ira na watimudou, me vaka sa lomana nai soqosoqo lewe ni lotu na Karisito, a sa soli koya e na vukuna…E kilikili kei ira na tagane me ra lomani ira vakakina na watidra, me vaka na yagodra dina. O koya sa lomana na watina sa lomani koya vakai koya. Ni sa sega e dua sa cata na yagona dina; ia sa vakania ka maroroya, me vaka sa ia talega ko Karisito ki nai soqosoqo lewe ni lotu.”—Efeso 5:23, 25-29.
6 E ivakaraitaki vinaka o Jisu vei ira na tagane vakawati ena nona lomana “nai soqosoqo lewe ni lotu,” oqo o ira na nona tisaipeli. E “lomani ira ki nai otioti,” e solia na nona bula ena vukudra, e dina nira dau cala wasoma. (Joni 13:1; 15:13) Oya na vuna era uqeti tale ga kina na tagane vakawati: “O i kemuni na tagane vakawati, mo ni dau lomani ira na watimuni, ka kakua ni dau voravora vei ira.” (Kolosa 3:19, VV) Na cava ena vakarawarawataka vua na tagane vakawati me muria na ivakasala oqo, vakauasivi ke dau mawi ena so na gauna na itovo nei watina? E dodonu me nanuma tiko ni dau cala tale ga o koya, ena dau gadreva kina me vosoti koya na Kalou. O koya gona, na cava me cakava? E dodonu me vosoti ira era cala vua, wili kina o watina. Ena yasana kadua, me na vakayacora tale ga oqo na watina. (Maciu 6:12, 14, 15) Sa rauta me dau tukuni ni bula vakawati mamarau e vakatau sara ga ena nodrau veivosovosoti na veiwatini!
7 E dodonu mera nanuma tale ga na tagane vakawati ni o Jisu e dau kauaitaki iratou na nona tisaipeli ena veigauna kece. E dau kauaitaka o koya na veika eratou lekata, kei na nodratou malumalumu vakayago. Me kena ivakaraitaki, a kaya o Jisu vei iratou ena gauna eratou sa oca kina: “Dou lako mai ka vakatikitiki ki na dua na vanua lala, ka mo dou vakacegu mada vakalailai.” (Marika 6:30-32) E bibi tale ga mera dau nanumi ra qai kauaitaki na radinivale. E vakamacalataki ira na iVolatabu mera “ka malumalumu cake,” ra qai vakaroti na watidra mera “dokai ira.” Ena vuku ni cava? Baleta ni o tagane vakawati kei koya na yalewa vakawati erau “taukena vata na bula soli wale.” (1 Pita 3:7, VV) Mera nanuma tiko na tagane vakawati ni o keda kece eda tautauvata ena mata i Jiova, se da tagane se yalewa. E bibi ga vua na Kalou na noda yalodina.—Same 101:6.
8 E kaya na iVolatabu ni tagane vakawati “sa lomana na watina sa lomani koya vakai koya.” Na vuna baleta ni o koya na tagane vakawati kei koya na watina “erau sa sega…ni lewe rua tiko, erau sa lewe dua ga,” me vaka e kaya o Jisu. (Maciu 19:6) O koya gona, erau na veidomoni ga vakataki rau, erau na sega ni lai domona e dua tani tale. (Vosa Vakaibalebale 5:15-21; Iperiu 13:4) Erau na vakayacora oqo ke rau dau veinanumi, ke rau dau tu vakarau tale ga me rau dau veivakacegui. (1 Korinica 7:3-5) E yaga kina me nanumi na itatau oqo: “Sa sega e dua sa cata na yagona dina; ia sa vakania ka maroroya.” E bibi vei ira na tagane vakawati mera lomani ira na watidra me vaka ga na nodra lomana na yagodra, mera kila tale ga nira na saumitaro vei koya na ‘uludra’ o Jisu Karisito.—Efeso 5:29; 1 Korinica 11:3.
9 A cavuta na yapositolo o Paula “na yalololoma i Jisu Karisito.” (Filipai 1:8) Io, e dau veivakacegui na yalololoma i Jisu, ra vakila tale ga na yalewa era mai yaco mera nona tisaipeli. (Joni 20:1, 11-13, 16) Oqo tale ga na ka era gadreva sara ga na yalewa vakawati mai vei ira na watidra.
IVAKARAITAKI VEI IRA NA RADINIVALE
10 Na vuvale e vaka tiko e dua na isoqosoqo lailai, kevaka gona me cici vinaka e dodonu me dua e liutaka. O Jisu mada ga e tiko e dua e dau vakarorogo kina me nona iliuliu. “Na ulu i Karisito na Kalou,” me vaka ga ni “ulu ni yalewa na tagane.” (1 Korinica 11:3) Na vakamalumalumu nei Jisu ena veiliutaki ni Kalou e ivakaraitaki vinaka vei keda kece, ni tiko tale ga na noda dui iliuliu meda dui vakarorogo kina.
11 Eda tamata ga, eda dau cala, o koya gona ena tiko na gauna era na sega ni yacova kina na tagane vakawati na veika e namaki vei ira. Na cava me na cakava ena ituvaki oqo o radinivale? Me kua ni vakalewai watina, se via suguta na nona itutu vakaulunivale. Me nanuma tiko na radinivale ni ka talei ena mata i Jiova na yalomalumalumu kei na yalomalua. (1 Pita 3:4) Ni tu vua na yalo vaka oqo, ena rawarawa sara me dau vakamalumalumutaki koya ena veidusimaki vakalou, wili kina ena gauna dredre sara mada ga. Kena ikuri e kaya na iVolatabu ni dodonu vua “na yalewa, me vakarokorokotaka na watina.” (Efeso 5:33) Ia, vakacava ke sega ni doka na veiliutaki i Karisito o watina? E kaya na iVolatabu vei ira na radinivale: “Ni vakamalumalumutaka…na yalomuni vei ira na watimuni. Kevaka e so vei ira era sega ni vakabauta na vosa ni Kalou, e na rawa ni yaco me ra vakabauta e na vuku ni nomuni i vakarau ga na watidra, ka na sega ni yaga mo ni tauca e dua na vosa ni ra sa na raica tiko ga na nomuni i vakarau vakarokoroko ka savasava.”—1 Pita 3:1, 2, VV.
12 Ke tiko ena vakabauta o tagane se sega, e sega ni veibeci ke vakaraitaka na nona nanuma o radinivale ena yalo e veidokai, e dina ni sega ni tautauvata kei na ka e nanuma o ulunivale. De dua e donu na rai nei radinivale, era na qai vakila tale ga na kena vinaka na lewe ni vuvale kece ni rogoci koya o watina. A sega ni duavata o Eparama kei na watina o Sera ena wali ni dua na leqa vakavuvale, ia e qai kaya na Kalou vei Eparama: “Na ka kecega sa kaya vei iko ko Sera, mo vakayacora.” (Vakatekivu 21:9-12) Ena yasana kadua, ke tauca na tagane vakawati na nona lewa qai sega ni veisaqasaqa kei na lawa ni Kalou, e dodonu me vakaraitaka o watina na nona vakamalumalumu ena nona tokona.—Cakacaka 5:29; Efeso 5:24.
13 E levu sara na sala e rawa ni qaravi iratou kina na lewe ni nona vuvale na radinivale. Me kena ivakaraitaki, e kaya na iVolatabu ni o ira na radinivale e dodonu “me ra lomani ira na watidra, me ra lomani ira na luvedra, me ra lomavuku, me ra lomasavasava, me ra dautiko mai nodratou, me ra yalovinaka, me ra dautalairawarawa vei ira na watidra.” (Taito 2:4, 5) Na yalewa vakawati se radinivale e vakayacora oqo eratou na dau lomani koya na lewe ni nona vuvale, eratou na dokai koya tale ga. (Vosa Vakaibalebale 31:10, 28) Ia, me vaka ni vakawati erau vauci vata tiko kina e rua erau tamata ga, ena rawa ni yaco e so na leqa se cala bibi e rawa ni tini ena veibiu se veisere. E tiko e so na ituvaki e vakatara kina na iVolatabu me yaco na veibiu. Ia, me kua ni raici vakamamada na veibiu, baleta e kaya na iVolatabu: “Me kakua ni biuta na watina na yalewa sa vakawati:…ia na tagane sa vakawati me kakua talega ni biuta na watina.” (1 Korinica 7:10, 11) Ia, e vakatara duadua ga na iVolatabu na veisere ke dua vei rau na veiwatini e veibutakoci.—Maciu 19:9.
IVAKARAITAKI UASIVI VEI IRA NA ITUBUTUBU
14 E ivakaraitaki vinaka dina o Jisu vei ira na itubutubu ena nona kauaitaki ira na gone. Era a saga e so mera tarovi ira na gone mera kua ni lako vei Jisu, a qai kaya o koya: “Dou laivi ira na gone lalai me ra lako mai vei au! Kakua ni tarovi ira.” Oti oya, e kaya na iVolatabu ni “sa qai keveti ira na gone ko koya, ka tabaki ira e ligana, ka vosa vakalougatataki ira.” (Marika 10:13-16, VV) Me vaka ni solia o Jisu na nona gauna me veimaliwai kei ira na gone lalai, sa qai bibi sara mo vakayacora tale ga oqo vei ira na luvemu! E sega ni yaga meda solia vakalailai vei ira na noda gauna, e bibi meda solia sara ga vakalevu. Me levu sara ga na gauna o vakayagataka ena nomu vakavulici ira, baleta ni oqori na ka e vakarota o Jiova vei ira na itubutubu.—Vakarua 6:4-9.
15 Sa qai torosobu tiko ga na ivalavala ni tamata ena gauna oqo, e bibi kina mera taqomaki na gone vei ira na dau veisagai, kei ira era dau bacani ira na gone mera vakayacora vei ira na itovo tawakilikili. Dikeva mada na nona taqomaki iratou na nona tisaipeli o Jisu, e kacivi iratou sara mada ga me ratou ‘luvena lomani.’ Ena gauna e vesu kina, sa voleka tale ga me vakamatei, sa qai vakarautaka na sala me ratou dro kina nona tisaipeli. (Joni 13:33; 18:7-9) Ni o itubutubu, e dodonu mo dau siqema totolo na sala e so e saga kina na Tevoro me vakaleqa na luvemu. E dodonu mo dau vakasalataki ira ni bera ni yaco na leqa.* (1 Pita 5:8) Sa sega ni vaka na gauna sa oti na gauna oqo, nira sa lewe levu sara o ira era dau vakasagai ira na gonelalai. E levu tale ga na ka e rawa ni vakaleqa na nodra bula vakayalo.
16 Ena bogi ni bera ni mate o Jisu, eratou a veibataka na tisaipeli se o cei e uasivi vei iratou. E sega ni cudruvi iratou o Jisu, a tauca ga vakayalololoma na nona vosa ni veivakadreti, e laiva tale ga vei iratou e dua na ivakaraitaki vinaka sara. (Luke 22:24-27; Joni 13:3-8) Ke o itubutubu, vakacava, o sa raica na sala o rawa ni vakatotomuri Jisu kina ena nomu vakadodonutaka na luvemu? E dodonu ga me tau ena so na gauna na vosa ni veivakadodonutaki, ia me tau “vakavinaka ga,” me kua ni tau ena dela ni cudru. E sega tale ga ni yaga na vosa vakalialia, ni vosa vaka oqori ena ‘vaka na isua ni iseleiwau.’ (Jeremaia 30:11; Vosa Vakaibalebale 12:18) Me tau ga vakavinaka na vosa ni veivakadodonutaki me rawa ni kila kina mai muri o gone na kena yaga.—Efeso 6:4, NW; Iperiu 12:9-11, NW.
IVAKARAITAKI VEI IRA NA GONE
17 Rawa beka nira vuli na gone mai na ivakaraitaki i Jisu? Io! E vakaraitaka o Jisu ena nona bula ni gone e dodonu me talairawarawa vei rau na nona itubutubu. E kaya o koya: “Au sa dau tukuna ga na veika e vakatavulici au kina ko Tamaqu,…ni’u sa dau cakava tiko ga na ka e vinakata.” (Joni 8:28, 29, VV) Dau talairawarawa o Jisu vua na Tamana vakalomalagi. E uqeti ira tale ga na gone na iVolatabu mera talairawarawa vei ira na nodra itubutubu. (Efeso 6:1-3) E bula uasivi o Jisu, ia e talairawarawa ga vei rau na nona itubutubu o Josefa kei Meri, e dina ni rau tamata ivalavala ca ga me vakataki keda. Sega ni vakabekataki ni oqo e kauta mai na marau vei ira kece na lewe ni vuvale i Jisu!—Luke 2:4, 5, 51, 52.
18 E tiko beka na sala e rawa nira vakatotomuri Jisu kina na gone me rawa nira vakamarautaki ira tale ga na nodra itubutubu? E vinakata o Jiova mera talairawarawa na gone vei ira na nodra itubutubu, e dina ni na dredre beka oqo ena so na gauna. (Vosa Vakaibalebale 1:8; 6:20) O Jisu a dau talairawarawa vua na Tamana vakalomalagi ena veigauna kece, ena gauna dredre sara mada ga. Dua na gauna a vinakata o Jiova me vakayacora o Jisu e dua na ka dredre sara, mani kaya kina o Jisu: “Ni kauta tani vei au na bilo oqo [na ka e dodonu me cakava].” Ia, e qai cakava o Jisu na ka a kerea vua na Kalou, baleta ni kila ni o Tamana ga e kila na ka vinaka duadua me vakayacori ena ituvaki oya. (Luke 22:42) Nira saga na gone mera talairawarawa, era sa vakamarautaki ira tiko kina na nodra itubutubu, vaka kina o koya na Tamadra vakalomalagi.#—Vosa Vakaibalebale 23:22-25.
19 A temaki Jisu na Tevoro, ena saga tale ga me temaki ira na itabagone mera cakava na ka ca. (Maciu 4:1-10) E dau vakayagataka o Setani na Tevoro na idre ni veimurimuri, ni dau dredre sara na vorata. O koya gona, e bibi sara vei ira na gone mera kua ni dau vakailala vata kei ira na dau caka ca! (1 Korinica 15:33, VV) A lai vakailala voli o Taina, na luve i Jekope, kei ira era sega ni qaravi Jiova, oqo e yaco kina e levu sara na leqa. (Vakatekivu 34:1, 2) Vakasamataka mada na rarawa e rawa ni vakila e dua na vuvale ni dua na lewena e coko ena veidauci se veibutakoci!—Vosa Vakaibalebale 17:21, 25.
KA BIBI DUADUA ME VAKAYACORI ME MARAU KINA NA VUVALE
20 E dau rawarawa sara na wali ni leqa vakavuvale ni muri na ivakasala ena iVolatabu. Me cava tale, na muri ga ni ivakasala oqori e ka bibi duadua me vakayacori me rawati kina na bula marau ena vuvale. Vei kemuni gona na tagane vakawati, ni lomani ira na watimuni, ni vakayacora vei ira na ka a vakayacora o Jisu ena ivavakoso. Kemuni na radinivale, ni vakamalumalumutaki kemuni ena nona veiliutaki na watimuni, ni muria tale ga na nona ivakaraitaki na yalewa vinaka sara e tukuni ena Vosa Vakaibalebale 31:10-31. Ra itubutubu, ni vakavulica na luvemuni. (Vosa Vakaibalebale 22:6) Kemuni na tama, ni ‘lewai ira vinaka na nomuni lewenivale.’ (1 Timoci 3:4, 5; 5:8) Ra gone, ni talairawarawa vei ira nomuni itubutubu. (Kolosa 3:20) Eda tamata ga na lewe ni vuvale, eda dau cala kece. E bibi gona meda dau yalomalumalumu, meda dau veivosoti.
21 Io, e vutucoqa tu ena iVolatabu na ivakasala momona me baleta na bula vakavuvale. E vakaraitaka tale ga vei keda ni na vakarautaka na Kalou na vuravura vou mera na tawana ga na tamata mamarau era qaravi koya. (Vakatakila 21:3, 4) Sa na totoka mada ga ni sa na yaco oya! Ia, ena gauna mada ga oqo, eda rawa ni marautaka tiko na noda bula vakavuvale kevaka eda muria na veidusimaki ni Kalou ena nona Vosa na iVolatabu.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU
- Na tagane vakawati e dodonu me lomana na watina me vaka ga na yagona dina.—Efeso 5:25-29.
- Na radinivale e dodonu me lomani ira nona lewe ni vuvale, me doka tale ga na watina.—Taito 2:4, 5.
- Na itubutubu e dodonu me lomana na luvena, me vakavulica, me taqomaka.—Vakarua 6:4-9.
- E dodonu mera talairawarawa na gone vei ira na nodra itubutubu.—Efeso 6:1-3.
* E so na idusidusi me baleta na nodra taqomaki na gone e tiko ena Wase 32 ni ivola na Vuli Vua na Qasenivuli Levu, e tabaka na iVakadinadina i Jiova.
# Me talairawarawa o gone ena ka kece, vakavo ga ke vinakata na nona itubutubu me beca na lawa ni Kalou.—Cakacaka 5:29.
Taro ni Vuli
1. Na cava meda cakava me vakilai kina na bula marau ena noda vuvale?
2. Na bula mamarau ena loma ni vuvale e vakatau ena cava?
3. Na cava e kaya na iVolatabu me baleta na itekitekivu ni vuvale, eda kila vakacava ni dina na ka e kaya?
4. (a) Na cava e rawa ni cakava na lewe ni vuvale yadua me vakilai kina ena vuvale na mamarau? (b) Na cava e bibi kina mera vulica na lewe ni vuvale yadua na bula i Jisu ke ra vinakata me marau na nodra vuvale?
5, 6. (a) E ivakaraitaki vakacava vei ira na tagane vakawati na ka e dau cakava o Jisu vei ira na lewe ni ivavakoso? (b) Na cava me cakava e dua me rawa kina ni qai vosoti na nona cala?
7. Na cava e dau kauaitaka o Jisu, e ivakaraitaki vakacava kina vei ira na tagane vakawati?
8. (a) Na cava eda kaya kina ni o koya na tagane vakawati “sa lomana na watina sa lomani koya vakai koya”? (b) Ni rau lewe dua ga na veiwatini, na cava e kena ibalebale oqo vei rau?
9. Na itovo cava i Jisu e cavuti ena Filipai 1:8, na cava mera vakaraitaka kina na itovo oqo na tagane vakawati vei ira na watidra?
10. E ivakaraitaki vakacava o Jisu vei ira na radinivale?
11. Me raici watina vakacava o radinivale, ia na cava ena rawa ni yaco ena vuku ni nona ivalavala vinaka?
12. Na cava e sega ni cala kina me vakaraitaka o radinivale na nona nanuma ena yalo e veidokai?
13. (a) Na cava e kaya na Taito 2:4, 5 mera cakava na yalewa vakawati? (b) Na cava e kaya na iVolatabu me baleta na veibiu kei na veisere?
14. E raici ira vakacava na gonelalai o Jisu, kei na cava e bibi mera solia na itubutubu vei ira na luvedra?
15. Na cava e rawa nira cakava na itubutubu mera taqomaki ira kina na luvedra?
16. Na cava mera vulica na itubutubu ena ka e cakava o Jisu me baleta na nodratou malumalumu na nona tisaipeli?
17. Sala cava e ivakaraitaki vinaka kina o Jisu vei ira na gone?
18. Na cava e dau talairawarawa tu ga kina o Jisu vei koya na Tamana vakalomalagi, o cei tale ga e marau nira talairawarawa na gone vei ira na nodra itubutubu?
19. (a) E dau temaki ira vakacava na gone o Setani? (b) Ena rawa ni tarai ira vakacava na itubutubu na nodra itovo ca na gone?
20. Na cava mera cakava na lewe ni vuvale yadua ke ra vinakata me marau na nodra vuvale?
21. Na veika totoka cava eda na waraka me na yaco, ia na cava meda cakava me marau kina na noda vuvale ena gauna sara ga oqo?
fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn