-
Recent Posts
Recent Comments
Archives
Categories
Meta
Bula!
Ni bula vinaka mai!
E ka ni marau na nomuni veisiko mai ki na website oqo.
Sa noqu masu ni na tasereki vei kemuni na ibalebale ni veika e volai tu ena ivola oqo, ka na vakararamataki na noda raica na bula kei na vuravura eda bula kina.
Oqo na ivakadewa ni dua na ivola kilai levu ka sa voli ka wiliki e na kena milioni e vuravura raraba. Au a vola na ivakadewa oqo me vukei keda na kawa itaukei e Viti, ka vakakina vei ira na noda era sa vakaitikotiko e veiyasa ivuravura.
Au gadreva me’u vakauqeti kemuni, mo ni veisoliyaka na website oqo vei ira na wekamuni kei ira na nomuni itokani, me ra vakaivotavota talega e na veivakavuvuli yaga e kunei kina. Ke dua na iloloma uasivi duadua eda via solia vei ira na wekada, sa ikoya ga na kila-ka me da rawata kina na bula tawamudu.
Oqo na link ko ni rawa ni vakauta vei ira na wekamuni kei ira na nomuni tokani:
http://nainakivuni.com
Au vakavinavinaka vei rau na turaga veiwatini, ko Rev Dr Jovili Meo kei Radini Talatala Lisa Meo ena nodrau i vakasala kei na veivuke ena kena vakadewataki na ivola oqo.
Me vakalougatataki kemuni na Tamada sa cecere sara!
Ko I. Q. Varea
Malevani 2011
___________________________________________________________
Ni qai sikova talega na websites oqo:
Na Kaukauwa Vuni Ka Tu e na Dra
Sarava na iyaloyalo yavala kei Jisu e na Vosa VakaViti
Vosa Taumada
Ko sa bau vakasamataka mada na ibalebale kei na inaki ni bula oqo, ka bau lomatarotaro e na so na gauna, se cava na vu ni noda biu mai ki vuravura na tamata? Na cava eda mai cakava e ke, ka cava na icavacava e waraki keda tu ni sa oti na bula oqo?
Mai na ivakatekivu ni bula ni tamata e na dela ni vuravura oqo, era sa vakabulia na tamata vuku na veimataqali vakamacala me ra tukuna kina na nodra nanuma me baleta na ibalebale ni bula, na vuravura, na maliwa lala kei na veika e tu wavoliti ira. E drau vakadrau na ivola e sa tabaki e na ulutaga oqo, ka vuqa na ivakamacala e sa cauraki me ra dui tukuna kina na tamata na nodra nanuma me baleta na ibalebale kei na inaki ni noda bula tu na tamata e na vuravura oqo.
Ia, e sega ni dua na tamata e na rawa ni kila na dina ni veika oqo, baleta ni da tamata ga ka vakaiyalayala na noda vuku. Eda sa rawa ga ni goleva na ivakamacala nei Koya ka a veibuli me da kila na vu ni nona bulia na tamata, na vuravura kei na veika e sinai kina. E sega ni dua tale e rawa ni tukuna na ibalebale kei na inaki dina ni bula: o Koya duadua ga ka a veibuli.
E na kena wiliki vakararaba ka vakavuqa na ivola oqo e veiyasa ivuravura, e laurai kina ni sala vinaka ka yaga duadua me wiliki kina, o ya me wiliki e na loma ni 40 na siga. Sa kena ibalebale o ya, me wiliki ga e dua na iwase e na veisiga. Ni wiliki vakalalai e na veisiga, e vakatarai keda kina me da vakasamataka vakatitobu na veika eda wilika, me rawa ni kasa vinaka e lomada, ka me rawa ni vakavuna na veisau e na veitiki ni noda bula e gadrevi kina na veisau.
E dau vinaka ni da wilivola tiko, me da vakavola na veika e lauti keda kei na noda rai e na vuku ni ka e vakamacalataki tiko. Ni sa wiliki oti e dua na iwase, eda rawa ni qai lesuva na veika eda a lavetaka me vukei keda e na noda vakasamataka na veika eda se qai wilika oti.
Me da sa tei tekivu sara yani.
Posted in Fijian books, Fijian Christianity, Fijian language, Uncategorized Tagged Balebale, Balebale kei Na iNaki, Balebale kei Na iNaki ni Bula, Balebale ni Bula, Davuilevu, Fiji Bible school, Fiji friends, Fijian books, Fijian families, Fijian language, Fijian lifestyle, Fijian people, Fijian students, Fijian tradition, Fijian traditions, Fijian writing, Fijians living overseas, Fijians overseas, iNaki Dina ni Bula, Na Vuravura, Na Vuravura kei na Veika e Sinai Kina, Vakatekivu, Vakavuna na Veisau, Veiyasai Vuravura Leave a comment
Table of Contents
Wase 1 – E Vakatekivu Kece Vua na Kalou
Wase 2 – Ko Sa Sega Ni Vua Ni Vakacalaka
Wase 3 – Na Cava e Vakatulewataka Tu Na Nomu Bula?
Wase 4 – Buli Mo Bula Tawamudu
Wase 5 – Na Rai Ni Kalou Me Baleta Na Bula
Wase 6 – Na Bula Sa iLesilesi Ka Vakaiyalayala Ga
Wase 7 – Na Vu Ni Veika Kecega
Ai Matai ni iNaki – Ko a Nakiti Mo Vu ni Marau Vua na Kalou
Wase 8 – Nakiti Mo Vu ni Marau Vua na Kalou
Wase 9 – Na Cava e Vakavuna Me Cila na Mata i Jiova?
Wase 10 – Na Usutu ni Vakarokoroko
Wase 11 – Na Veitokani Voleka kei na Kalou
Wase 12 – Na Vakatuburi kei na Vakabulabulataki ni Veitokani kei na Kalou
Wase 13 – Na Vakarokoroko ka Marau Kina na Kalou
Wase 14 – Ni Dau Yawa Vei Keda Na Kalou
Ai Karua ni iNaki – Ko a Buli Mo Lewe Ni Matavuvale ni Kalou
Wase 15 – Buli Mo Lewe ni Matavuvale ni Kalou
Wase 17 – E Dua na Vanua Me Da Wili Kina
Wase 18 – Na Noda Veiwaseitaka Noda Bula
Wase 19 – Na Vakabulabulataki ni Bula Veimaliwai
Wase 20 – Na Vakavinakataki ni Veitokani e sa Kavoro
Wase 21 – Taqomaka na Nomu iVavakoso
Ai Katolu ni iNaki – Ko a Buli Mo Ucui Karisito
Wase 22 – Buli Mo Ucui Karisito
Wase 23 – Na iVakarau ni Noda Tubu
Wase 24 – Me Veisautaki Iko na Dina
Wase 25 – Na Veisau Ka Vu Mai na Dredre
Wase 26 – Na Tubu Ka Yaco Mai na Vakatovolei
Wase 27 – Na Vakadrukai ni Vere
Ai Ka Va ni iNaki – Mataitaki Mo Veiqaravi ena Vukuna
Wase 29 – Ciqoma na Nomu iLesilesi
Wase 30 – Mataitaki Mo Veiqaravi ena Vukuna
Wase 31 – Na Nomu Kila na Nomu iBulibuli
Wase 32 – Na Vakayagataki ni Veika e Solia Vei Iko na Kalou
Wase 33 – Na iTovo ni Dauveiqaravi Dina
Wase 34 – Na Nanuma Vakadauveiqaravi
Wase 35 – Na Kaukauwa ni Kalou ena Nomu Malumalumu
Ai Kalima ni iNaki – Ko a Buli E Na Dua Na iLesilesi
Wase 36 – Buli ena Dua na iLesilesi
Wase 37 – Wasea na Nomu iTukutuku ni Bula
Wase 38 – Yaco Mo Tamata Lotu Ni Vuravura Raraba
Wase 39 – Vakataudeitaka na Nomu Bula
Wase 40 – Na Bulataka na Bula e Vakainaki
Wase 1: E Vakatekivu Kece Vua na Kalou
“Ni sa cakava na ka kecega ko Koya, se ra tu mai lomalagi se ra tu e vuravura, se ra rairai se ra sega ni rairai, ……sa cakava na ka kecega ko Koya, ka me Nona talega,” (Kolosa 1:16).
“Vakavo ke bula tiko e dua na kalou, na taro me baleta na inaki ni bula e sega ni vakaibalebale.” (Bertrand Russell, tamata tawalotu kilai levu)
E sega ni baleti iko.
Na inaki ni nomu bula, e bibi cake sara mai na nomu tiko vinaka, se na nomu bula vakacegu, se na nomu bula marau. E bibi cake sara mai vei ratou na lewe ni nomu vuvale, se na nomu cakacaka, se na nomu tatadra kecega. Ke ko via kila na vu ni nomu biu mai ena vuravura oqo, e dodonu mo vakatekivu vua na Kalou. Ko a sucu mai ena Nona inakinaki mo vakayacora kina na Nona inaki.
Na kena vakasaqarai na ibalebale ni bula, e ka e sa vakadrevea tu mai na vuku vakatamata ena loma ni vica na udolu na yabaki ka sa sivi yani. Na vuna e sega ni dua e kunea rawa kina, oya, e baleta ni da vakatekivutaka tiko na noda vakasaqaqara ena vanua cala: oya, vei keda vakataki keda. Na noda vakatataro e baleti keda tikoga, me vaka oqo: Na cava beka me’u na cakava ena noqu bula? Na cava na icavacava au via yacova? Na cava e noqu tatadra me baleta na noqu veisiga ni mataka?
Ia na noda rai tikoga vei keda vakai keda, ena sega sara ni vakatakila vei keda na inaki ni noda bula. E kaya na iVola Tabu: “Sa tiko e ligana na nodrai cegu na ka kecega sa bula, kei na yalodra na tamata kecega,” (Jope 12:10). Ko na sega ni kunea rawa na inaki ni nomu bula ena nomu vakekeli vakataki iko e lomamu, me vaka e dau cauraki ena so na ivola ka ra vola na tamata, se ena iyaloyalo yavala eso, se ena vulika eda cakava. Ko sa na rairai tovolea oti beka oqori.
Ko a sega ni buli iko vakataki iko: oya na vuna ko na sega ni rawa ni kila kina vakataki iko na inaki ko a buli kina. Ke’u solia vei iko e dua na iyaya buli ka ko se qai raica vakadua, ko na sega ni kila na inaki ni kena a buli. Ena sega talega ni kila na iyaya buli oya, na vu ni kena a buli. O koya duadua ga ka veibuli, e rawa ni vakamacalataka na inaki e a bulia kina na iyaya buli oya.
Au a la’ki sese voli ena dua na noqu a la’ki keba vakagade tu ena dua na vanua veiulunivanua. Au a kelea na noqu motoka me’u vakataroga na sala ki na keba. E mani tukuni vei au, “Ko na sega ni rawa ni yaco ki na keba ke ko tekivu yani eke. Mo la’ki tekivu mai ena yasa ni ulunivanua kadua.” E vakakina vei iko: ko na sega ni kila na inaki ni nomu bula ke ko vakatekivu tikoga vei iko. E dodonu mo vakatekivu vua na Kalou: o koya ka a buli iko. Ko bula tiko oqo baleta ni vakatara na Kalou mo bula tiko. E a buli iko na Kalou me baleti Koya ga, ka ko na sega ni kila rawa na inaki ni nomu bula me yacova ni ko sa ciqoma na dina oqo. E Vua ga, ko na kunea kina na nomu itekitekivu, ko na kila kina se ko cei o iko, na ibalebale kei na inaki ni nomu bula, na bibi ni nomu bula, kei na nomu icavacava. Na veisala kece tale, era na la’ki tini botoilevu tu ga.
E vuqa era dau saga me ra vakayagataka na Kalou me ivakarawa ni nodra inaki vakataki ira. Ia, oqori e dau tini dole talega. O iko, ko a buli mo yaga vua na Kalou, ka gadreva o Koya mo solia na nomu bula Vua me vakayagataka ena Nona inaki. Sa veibasai sara oqo kei na nanuma ni tamata me vakayagataka na Kalou me rawa kina na nona inaki vakatamata. E kaya na iVola Tabu: “Ni sa vu ni mate na gadreva na itovo vakayago, ia sa vu ni bula kei na vakacegu na gadreva na itovo vakayalo” (Roma 8:6).
Au sa wilika oti e vuqa na ivola ka cauraki kina eso na sala me kunei kina na ibalebale se inaki ni noda bula. Na ivola vakaoqori era vakatokai me ra “self help books” se ivola me da vukei keda kina vakataki keda. Na vuna e vakatokai kina vakaoqori, e baleta ni vakabibitaki kina na noda rai taumada vei keda vakataki keda: oya me da vakasamataka na noda tatadra, vakamatatataka na veika e bibi vei keda, tekia eso na isausau me da sasaga kina, vakadeitaka e lomada na veika eda vakaisolisoli se vakataledi kina, digia eso na takete cecere me da yacova, ka da sa tekivu sasaga sara yani kina. Vakalawataka na nomu bula, vakabauta ni ko na rawata, vakasoqoni ira eso ka ra rawa ni vukei iko ena nomu sasaga, ka kakua ni soro.
E dina ni veika kece oqori e rawa ni solia vei keda na veika eda gadreva ena bula oqo. Ko na rawa ni vakavotukanataka na veika ko tatadrataka tu kevaka ko solia kina na nomu igu kei na nomu vakasama taucoko.
Ia, na nomu rawata na nomu tatadra kei na nomu sotava na inaki ko a buli kina, sa rua na ka e duidui sara. Ko na rawa beka ni kunea na bula sautu ka rawata kece na veika ko saga, ia ko se rawa ga ni calata na inaki ka a buli iko kina na Kalou. E gadrevi ena nomu bula na ivakasala ka cecere cake mai na ivakasala eso ka cauraki ena ivola e vuqa ka vola na tamata.
Na ivola ko wilika tiko oqo, e sega ni vaka na kena ka’u vakamacalataka toka oqori e cake. Na ivola oqo ena sega beka ni na vukei iko mo kunea e dua na cakacaka vinaka, se me na vukea na nomu saga na kena vakavotukanataki na nomu tatadra, se mo navuca kina vakavinaka na nomu bula. Ia, ena tuberi iko mo vakagalalataki mai na veika eso ka vakaosoosotaka tu na nomu bula, ka na vakaqiqotaki ka vakaqaqacotaki na nomu sasaga me veirauti ga kei na veika e bibi. Oqo e baleta tiko na nomu rawa ni sotava na inaki ka a buli iko kina na Kalou.
Ia, ke qai tarogi na taro, se ko na rawa ni kunea vakacava na inaki ka a buli iko kina na Kalou? E rua ga na digidigi ko rawa ni digia me saumi kina na taro oqo. Na imatai, oya, ena nomu vuku kei na nomu vakasama ga vakatamata. Oqori na digidigi era digia e vuqa ka ra vaqara na isau ni taro oqo. Era vakasama, ka ra vakatataro e lomadra, ka ra bulia eso na ivakamacala e vakaibalebale vei ira. Ni kaya e dua, “Au dau nanuma ni balebale ni bula e ka…..”, e kaya dina tiko, “ Oqo na noqu vakasama vinaka duadua.”
Ena loma ni vica na udolu na yabaki sa sivi yani, era vakasamataka ka veivosakitaka na tamata vuku na ibalebale dina ni bula. E dina ni nodra kilaka na tamata vuku e sa yaga vakalevu ena kena vakatoroicaketaki na noda itovo ni bula na tamata, ia na nodra nanuma me baleta na inaki dina ni bula ni tamata, e nanuma wale ga vakatamata.
Ko Dr Hugh Moorehead, e dua na parofesa ena Northeastern Illinois University, e a volavola vei ira e lewe rua na drau ka limasagavulu na tamata vuku ka kilai levu e vuravura, ka taroga vei ira na taro: “Na cava na inaki dina ni bula?” Ena nodra sauma yani vua na taro oqori , e sa qai tabaka o koya na nodra isau ni taro ena dua na ivola. Eso era solia mai na nodra vakasama vinaka duadua, ka so tale era kaya ni ra muria ga na inaki ni bula ka vakaibalebale vakalevu duadua vei ira. Eso era sa kaya sara ga vakadodonu ni ra sega ni kila se cava na inaki ni bula. Ia, eso era qai taroga lesu tale vua na parofesa kevaka e sa kunea o koya na inaki dina ni bula.
Ia, na ikarua ni digidigi ka rawa ni digia e dua me saumi kina na taro e tarogi toka mai cake: ko rawa ni kunea vakacava na inaki e a buli iko kina na Kalou? oya ena nomu vakararavi ki na veika e vakatakilai. Eda rawa ni goleva na ka e vakatakila na Kalou ena Nona Vosa me baleta na ibalebale ni bula. Na gaunisala rawarawa duadua me kilai kina na inaki ni kena buli e dua na ka, oya, me tarogi o koya ka a bulia. E vakakina ke da via kila na inaki ni noda buli na tamata, e dodonu me da taroga na Kalou, o Koya ka a buli keda. E sega ni laivi keda tu o Koya ena butobuto me da vakayayamo ka vakatataro ena dela ni lecaika. E sa vakatakila tu vei keda na Kalou na inaki e lima ni noda bula ena iVola Tabu.
Ena gauna oqo, ni buli e dua na iyaya me vaka beka na motoka, se dua na misini, e dau lako vata mai kei na kena ivola ka vakamacalataki tu kina na kena inaki kei na kena ivakavakayagataki.
E vakakina ni a buli keda na Kalou, e a qai solia mai na ivola ni vakamacala me baleti keda, sa i koya na iVola Tabu.
- E vakamatatataki tu kina na vu ni noda buli, me da bulataka vakacava na bula oqo, na veika eso me da qarauna, kei na veika me da nanamaki kina. E vakamacalataka na veika kece ka ra sega ni vakamacalataka rawa na ivola era vola na tamata me vukei keda. E kaya na iVola Tabu, “Ia na vuku ga ni Kalou keitou sa tukuna e na ka vuni, io oqori ka vunitaki eliu, ka lesia na Kalou ni sa bera ni caka ko vuravura me da vakalougatataki kina,”(1 Korinica 2:7).
Na Kalou e sega walega ni tekitekivu ni bula, ia e ivurevure talega ni bula o Koya. Ke ko via kunea na inaki ni nomu bula, e dodonu mo vuki ki na Nona Vosa, ka sega ki na vuku vakavuravura. Mo tara cake na nomu bula ena dina tawamudu, ka sega ena itukuni, se ena italanoa, se ena ile eso ka dau cauraki me veivakauqeti se veivakayaloqaqataki. E kaya na iVola Tabu, “Eda sa caka talega kina me Nonai votavota, ni da lesi eliu me vaka sa nakita ko Koya sa cakava na ka kecega me vaka na Nona lewa,” (Efeso 1:11). Na tikina oqo e dusia tiko vei keda e tolu na dina me baleta na inaki ni noda bula:
1. Ko kunea na inaki kei na ibalebale ni nomu bula ena nomu veiwekani kei Jisu Karisito. Ke se bera ni tauyavu na nomudrau veiwekani, au na qai vakamacalataka malua na sala mo rawa ni tekivuna kina.
2. E a sa nanumi iko tu na Kalou ni bera ni ko qai bau vakasamataki Koya. Na nona inaki baleti iko e a sa navuca oti tu ni se bera na nomu kunekunetaki. E a sa nakita oti tu ni bera na nomu sucu, ka ko a sega ni veivuke se soli vakasama e na inakinaki oya. Ko na rawa ni digia na nomu cakacaka, na watimu, ka vakakina na veitiki ni nomu bula tale eso, ia ko sega ga ni rawa ni digitaka na inaki ni nomu bula.
3. Na inaki ni nomu bula e tiki lailai wale ni dua na inaki levu ka cecere cake sara, ka sa nakita oti na Kalou me baleta na Nona matanitu vakalomalagi. Oya na inaki ni kena volai na ivola oqo.
Ko Andrei Bitov, e dua na dauvola ivola ni Rusia, e a tubu cake ka bula ena dua na matanitu komunisi ka tawalotu. Ia, e a qai tara na Kalou na nona bula ena dua na siga. “Ni’u yacova na yabaki ruasagavulu ka vitu, au a vodo tiko ena sitimanivanua ena dua na siga. E a qai tuburi au mai e dua na yalo nuiqawaqawa vakaitamera, ka vaka ni sa vakarau cavuka na noqu icegu. Ia, e qai vakasauri na kena vakaraitaki mai mataqu e dua na vosa: Ke sega na Kalou, sa sega ni vakaibalebale na bula. Ena noqu domobula levu, au sa qai tekivu cavuqaqataka voli kina na vosa oqori me yacova na noqu la’ki sobu. Mai na siga oya, e sa serauna tu mai na noqu bula na rarama ni Kalou.”
Ko sa rairai vakayayamo voli mai ena butobuto mo kunea na inaki ni nomu bula. Mata vinaka mai! Ko sa na vakarau curuma yani oqo na rarama.
MATAI NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E sega ni baleti au.
Tikina Koula: “Sa cakava na ka kecega ko Koya, ka me Nona talega.” (Kolosa 1:16)
Taro mo Taroga: E dina ni vuqa na ka ena vuravura oqo e vakabibitaka na noda bula ga ena vukuda vakai keda; ia, me’u na dau vakauqeta vakacava na yaloqu, me’u nanuma tiko ni bula oqo e baleta na noqu bula ena vuku ni Kalou, ka sega ni baleti au vakai au?
Posted in Fijian books, Fijian Christianity, Fijian language Tagged A Buli Keda Na Kalou, Balebale ni Bula, iBalebale Ni Bula, iVola Tabu, Kunekunetaki, Mai Lomalagi, Na Bula Sautu, Na Cakacaka Vinaka, Na iNaki ni N omu Bula, Na iSau NI Taro, Na iTovo Vakayago, Na iTovo Vakayalo, Na iVola Tabu, Na Kalou, Nona iNaki, Sega ni Vakaibalebale na Bula, Vakatekivu Leave a comment
Wase 2 – Ko Sa Sega Ni Vua ni Vakacalaka
“Sa vosa vakaoqo ko Jiova ka cakavi iko, ka buli iko mai na kete, ena vukei iko ko Koya.” ( Aisea 44:2)
“E sega ni dau vakatatalo na Kalou” Albert Einstein
Ko sega ni vua ni vakacalaka.
Na nomu sucu mai e a sega ni cala, se ka ni vakacalaka. E rau a sega beka ni nakinaki na nomu itubutubu mo kunekunetaki, ia na Kalou e a sa nakita tu na nomu bula. E a sega ni kurabui o Koya ena nomu sucu, ka ni a sa namaka tiko mai.
Ni se bera ni rau kunekunetaki iko na nomu itubutubu, ko a sa kunekunetaki oti ena vakasama ni Kalou. E a nanumi iko taumada o Koya. E sega ni ka ni kurabui se vakacalaka na nomu sa bula ka cegu tu ena tiki ni gauna oqo. Ko bula tu oqo baleta ni a gadreva me buli iko na Kalou! E kaya na iVola Tabu, “Ena vakaotia ko Jiova na ka sa vo e na vukuqu,” (Same 138:8).
E a navuca na Kalou na veitiki lalai kece ni yagomu. E a lesia talega na kawatamata mo lewena, na roka ni yagomu, na drau ni ulumu, kei na veitiki ni yagomu kece sara. E a mataitaka na yagomu me vaka sara ga na kena e a vinakata. E a vakatulewataka talega na isolisoli kei na taledi mo taukena, kei na veika kece me baleti iko mo duidui kina mai vei ira na kena vo. E kaya na iVola Tabu, “Sa sega ni vuni vei Kemuni na suiqu, ni’u a caka vakavuni, ni’u a vakamataitaki eruku i vuravura,” (Same 139:15).
Baleta ni a buli iko na Kalou ena dua na inaki, e a digia talega o Koya na gauna kei na yabaki mo sucu kina kei na dede ni nomu bula. E a sa lesia oti na nomu veisiga, ka a sa digia oti tu na siga mo sucu mai kina kei na siga talega mo mate kina. E kaya na iVola Tabu, “Ni’u sa vaka na vulovulo wale, sa kunei au na matamuni. Ia sa volai kece sara na tikiqu e na nomuni vola, me caka tiko e na veisiga, ni sa sega ni caka oti e dua,” (Same 139:16).
E a lesia talega na Kalou na vanua mo sucu ka tubucake kina, mo bula kina ena vuku ni Nona inaki. Na kawatamata ko lewena kei na vanua ko tiko kina, e sega talega ni vakacalaka, ka ni a sa lesia kece eliu o Koya me yaco kina na Nona inaki. E kaya na iVola Tabu, “A sa buli ira, era sa dra vata, na lewe ni veivanua kecega, me ra tiko e na dela i vuravura taucoko, a sa lesia na veigauna ka digitaki eliu, kei nai yalayala ni nodra veiyasana,” (Cakacaka 17:26). E sega ni dua na tiki ni nomu bula e ka ni vakacalaka. E sa nakiti kecega.
Na ka e veivakurabuitaki duadua, oya, na Nona lesia na Kalou na itovo ni nomu sucu. Se cava na veika e vakavuna na nomu sucu, se ko cei o rau na nomu itubutubu, e a sa tu na ituvatuva ni Kalou ena Nona buli iko. E sega ni bibi kevaka e rau a vinaka se ca, se sega ni kauwai o rau na nomu itubutubu. Ia, e a kila vinaka tu na Kalou ni rau taukena o rau oqo, na iyaya ni bulibuli kece ka na yaga ena nomu buli ko iko, na gone ka a sa raitayaloyalotaka oti tu na Kalou. E a tu vei rau na nomu itubutubu na iyaya ni bulibuli kece sara ka gadreva na Kalou me buli iko kina.
E dina beka ni so na itubutubu, era bulataka vakaveitalia tu na nodra bula, ia e sega ni dua na gone lailai e sucu mai e rawa ni vakatokai me basika mai vakaveitalia. E dua tale na kena ivosavosataki, o ya, ni sega ni dua na gone e luveniyali. E vuqa na itubutubu era sega beka ni nakita na kunekunetaki ni luvedra, ia na Kalou e sa nakita na nona sucu mai na gone yadua. E na Nona inakinaki na Kalou, e sa vakasamataka kece na veika eda dau leqa kina na tamata, me okati talega kina na noda ivalavala ca.
E sega ni rawa ni vakacalaka na Kalou, ka sega tale ga ni rawa ni butucala ena veika e sa nakita. E sa tu na inaki ni veika kece e vakayacora. E a navuca o Koya na kau kei na manumanu kece, ka a bulia na tamata yadua ena dua na inaki. Na vu ni Nona buli iko na Kalou e koto ena Nona loloma levu. E kaya na iVola Tabu, “Me vaka sa digitaki keda eliu e na Vukuna, sa qai tauyavutaki emuri ko vuravura, me da yalosavasava ka sega ni cala e matana e na loloma.” (Efeso 1:4)
Ni bera ni qai bulia na vuravura na Kalou, e a sa nanumi iko tu. Oya dina na vuna e a bulia kina na vuravura! E a tuvana o Koya na veika kece me baleta na vuravura oqo me rawa ni bula kina na tamata. O keda, eda ibulibuli ni Nona loloma, ka da wili me ibulibuli talei duadua ena veika kece e bulia. E kaya na iVola Tabu, “Sa vakatuburi keda ko Koya e na Nona lewa ga e na vosa ni dina, me da vaka nai sevu ni veika sa bulia ko Koya.” (Jemesa 1:18). Oqo na ivakaraitaki ni kena titobu na Nona lomani iko ka vakamareqeti iko na Kalou!
E sega ni vakaveitalia na veika e cakava na Kalou; e a navuca vakamatailalai kece o Koya. Ena kena sa rabailevu tiko mai na veika eda kila mai na nodra vakadidike na tamata vuku me baleta na vuravura kei na maliwa lala, e sa qai matata sara ga mai kina na kena mataitaki vakamaqosa na vuravura oqo me rawa ni ra tawana na veika bula, ka vakabibi koi keda na tamata.
Ko Dr Michael Denton, e dua na kenadau ena vakadidiketaki ni bula ni tamata, ka vakailesilesi ena Otago University mai Niu Siladi, e kaya, “Na veika kece sa kune ena vakadidike kei na vulika, e vakaraitaka tiko ga e dua na ka bibi: oya, ni vuravura oqo, e a buli sara ga me bula kina na tamata kei na veika bula kece, ka dusimaka tiko ga na dina oqo na kena maucokona vinaka na veika kece e buli.”
Na iVola Tabu e a sa tukuna tu na dina oqo, ena kena a volai ena vica na udolu na yabaki sa oti, ka vaka, “Na Kalou, ko Koya ka bulia na vuravura…..sa sega ni cakava me lala, sa bulia ga me tawa.” (Aisea 45:18)
Na cava na vuna e cakava kina na veika oqo na Kalou? Na cava na vuna e vakaogai Koya kina na Kalou me bulia na vuravura, na wasawasa kei na maliwa lala me baleta ga na tamata? E baleta ga ni Kalou oqo, e Kalou dauloloma. Na loloma vakaoqo e sa dredre me da kila na kena titobu, ia eda sa rawa ni vakabauta na kena dina ka vakararavi kina. O iko, ko a buli mo Nona daulomani na Kalou! E a buli iko na Kalou me rawa ni lomani iko. Oqo e dua na dina mo tara cake kina na nomu bula.
E kaya vei keda na iVola Tabu, “Ni sa loloma na Kalou,” (1 Joni 4:8). E sega ni kaya, “Sa tu vua na loloma”, ni sa i Koya ga na loloma. E isaluwaki ni bula ni Kalou na loloma. E sa maucokona vinaka oti tu na veilomani ka tu ena Lewe Tolu Vakalou, ka kevaka e a sega ni buli iko na Kalou, ke a sega talega ni vakilai ni yali tiko e dua na ka mai na veimaliwai veilomani oya. Ia, e a gadreva ga me buli iko me vakaraitaka kina na Nona loloma. E kaya na Kalou, “Koi kemudou ka’u sa keveta voli mai na kete, ka roqota voli mai na gauna dou sa sucu kina: ia ka’u sai koyakoya tiko ga ka yacova na gauna dou na qase kina; ka’u na keveti kemudou mo dou sa sika mada ga: ka’u a bulia, ia ka’u na ia tiko ga na veikeveti, kei na veiroqoti, ka’u na ia talega na veivakabulai.” (Aisea 46:3-4)
Kevaka e a sega na Kalou, eda sa na wili na tamata me da vua ni vakacalaka; na vua ni dua na ka e yaco tu ga vakasakasaka ka sega ni nakiti. Ko sa rawa ni biuta sobu na ivola oqo ka cegu mai na nomu vakaoti gauna ena wilika tiko, baleta sa na sega na ibalebale, se inaki, se na bibi ni bula. Sa na sega na vinaka se na ca, ka sa na sega na ka me da vakanuinui kina ena bula lekaleka eda bulataka ena vuravura oqo.
Ia, sa bula tiko na Kalou; o Koya ka a buli iko ena dua na inaki, ka sa titobu sara na ibalebale ni nomu bula. Eda na kunea ga na inaki kei na ibalebale ni bula kevaka eda vakanamatataka noda bula vua na Kalou.
KA 2 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Au sega ni vua ni vakacalaka.
Tikina Koula: “Sa vosa vakaoqo ko Jiova ka cakavi iko, ka buli iko mai na kete, e na vukei iko ko koya.” (Aisea 44:2)
Taro mo Taroga: Au kila ni a buli au na Kalou me’u dua tani mai vei ira na kena vo, ia na tiki ni noqu bula cava, se na tiki ni yagoqu cava au se sega tiko ni rawa ni ciqoma?
Posted in Fijian books, Fijian Christianity, Fijian language Tagged Buli Iko na Kalou, Bulia na Vuaravura, E Kaya na iVola tabu, iTuvatuva ni Kalou, Jiova, Kawatamata, Ko Sega ni Vua ni Vakacalaka, Maucokona, Na Kalou, Na Veilomani, Na Vuravura Oqo, Nona Loloma, Nona Loloma Levu, Sa Vakatuburi Keda, Udolu na Yabaki, Vakadidike, Vakasama ni Kalou, Vua ni Vakacalaka Leave a comment
Wase 3: Na Cava e Vakatulewataka tu na Nomu Bula?
“Au a nanuma tale na oca kecega, kei na cakacaka dodonu kecega, ni sai koya oqo sa vuvutaki kina e dua na tamata maivua na kai nona.” (Dauvunau 4:4)
“Na tamata ka sega na inaki ena nona bula, sa vaka e dua na waqa sa sega na kena ivocevoce.” (Thomas Carlyle)
E vakatulewataka tu na bula ni tamata yadua e dua na ka. Ena gauna sara ga oqo, e rawa ni vakatulewataka tu na nomu bula e dua na leqa, se dua na nuiqawaqawa, se dua na ka e dodonu mo cakava vakatotolo. Ko na rawa ni vakauqeti tiko mai ena dua na leqa ko a sota kaya beka, se ena dua na ka ko rerevaka, se dua na vakabauta ko katona lo tu. E rawa ni drau se udolu sara na veika duidui e vakatulewataka tiko na nomu bula, ia, oqo ga e lima na ka duidui ka da dau sotava wasoma:
E vuqa e vakatulewataka tu na nodra bula na yalo ni beitaki. Era bulataka na nodra bula taucoko ena dro mai na veivutuni, kei na vunitaka voli na nodra madua. Na tamata ka ra luvuci tu ena yalo ni beitaki, e vakatulewataka tu na nodra bula na vakanananu ni veika e sa yaco oti. Era vakatara na veika sa oti, me vakatulewataka na veika e se bera ni yaco, ka ra totogitaki ira tiko ga vakai ira ena nodra drotaka se levea voli na bula vakacegu kei na bula sautu. Ena nona a caka cala ko Keni, na yalo ni beitaki ka kauta voli, e a qai gutuva na kena isema vua na Kalou; ka a qai kaya na Kalou vua, “Ko na veidroyaki ka tiko sese e vuravura.” (Vakatekivu 4:12) Na vosa oya e rawa ni tukuni me baleta na nodra bula e vuqa ka ra bula tu e daidai – era sa lako vakaveitalia voli ena ilakolako ka sega na kena inaki.
O keda, eda vua ni noda veigauna sa sivi yani, ia sa sega ni dodonu me da vakabobulataki tiko ena veika sa sivi oya. Na veika e a yaco vei iko eliu, ena sega ni tarova na inaki ni Kalou ena nomu bula. E a veisautaka na Kalou e dua na daulaba, na yacana ko Mosese, me dua na iliuliu, ka vakakina e dua na tamata dadatuvu, ko Kitioni na yacana, me dua na tamata qaqa, ka sa rawa talega Vua me cakava na veika veivakurabuitaki ena nomu bula sa vo. E dua na ka e dau taleitaka me cakava na Kalou, oya me solia vei keda e dua na itekitekivu vou. E kaya vei keda na Daunisame, “Sa kalougata ko koya sa bokoci na nona ivalavala ca, ka sa buluti na nona caka cala.” (Same 32:1-2)
E vuqa e vakatulewataka tu na nodra bula na cudru kei na veisevaki. Era kukube dei tu ki na mavoa ni yalodra, ka ra sega ni via guilecava. Ni dodonu me ra vakasaqara na vakacegu ena nodra soli veivosoti, era sa qai vakaqaqacotaka voli ga ena nodra vakanananu na veika e a vakavuna na mavoa ni yalodra. Eso vei ira oqo, era dau sogosogo ka katona ki lomadra na nodra cudru, ka so tale, era rawa ni kacabote ka ceburaka na nodra cudru vei ira tale na so. Na ivakarau ruarua oqori e vakalevutaka na leqa ka sega ni vukea na nodra bula.
Na veisevaki e dau veivakamavoataki vakalevu cake vei koya e veisevaki, ka lailai sobu vei koya e sevaki. Ni sa oti makawa yani na ka e a vakavuna na nomudrau veimaliwai ca, ka sa la’ki tomana tale na nona bula ko nomu itokani, ko sa qai buebue voli ena nomu rarawa kei na mavoa ni yalo, mo vakananuma tikoga na nona cala na wekamu kei na nomu donu o iko.
Rogoca vinaka oqo: ko ira era vakamavoataka na yalomu ena gauna eliu, ena sega ni rawa me ra tomana tikoga na nomu vakamavoataki, vakavo ga kevaka ko katona tikoga na mavoa oqori ena nomu sevaki ira. Na veika sa oti, e sa oti. E sega ni dua na ka ena rawa ni veisautaka. Ko vakamavoataki iko tikoga vakai iko ena nomu katona tiko na nomu rarawa. Kevaka ko gadreva na veisereki, mo vuli mai na ka sa oti ka gutuva vakadua na wa ka vesuki iko tu ki na ka oya. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa vakamatea na tamata lialia na yaloca, a sa vakarusai koya sa sega ni vuku na vuvu.” (Jope 5:2)
E vuqa e vakatulewataka tu na nodra bula na yalo e rerere. Na rerere oqori e rawa ni vu mai ena dua na ka vakadomobula era a sota kaya, se mai na vakanuinui cala, mai na susu ena dua na vuvale ka a vakayacori kina na vakatulewa kaukauwa, se ena dua na itovo ni bula ka ra a sucu vata mai. Se vu vakacava na rerere oqori, ko ira era bulataka na bula vakaoqori, era dau calata e vuqa na ka ni veivakalougatataki baleta na nodra rerevaka na sasaga yani ki na vuravura levu. Era dau gadreva me ra tiko ga vakamalua, ka kua ni vakasaga e levu na ka e rawa ni vakavu leqa vei ira.
E veivakabobulataki na rerere, ka na tarova na nomu sotava na inaki ni Kalou ena nomu bula. Kevaka ko via sereki mai na veivakabobulataki oqori, e dodonu mo vorata ena nomu vakaiyaragitaki iko ena vakabauta kei na loloma. Na iVola Tabu e kaya, “Sa sega ni tu vata na rere kei na loloma; ia sa biuta tani na rere na loloma levu sara; ni sa tiko vata na rere kei na yaluma. Ia ko koya sa rere, sa sega ni levu sara na nona loloma.” (1 Joni 4:18).
E vuqa e vakatulewataka na nodra bula na gadreva na iyau vakavuravura. Ena nodra gadreva me ra taukena na ka, sa yaco kina me sa ka taudua era vakaliuca ena nodra bula. Na gagadre ni via taukena na veika vakavuravura, e yavutaki ena nanuma cala ni na kauta mai na bula marau, ka ra na dokai kina, ka na qai vakataudeitaka na nodra bula. Ia, na nanuma e tolu oqori e sega ni yavutaki ena dina. Na marau ka solia na iyau vakavuravura e sega ni tudei. E dua na ivosavosa: “rekirekitaki waqa vou,” e dau tukuni ni da dau marautaka na iyaya vou, ia ni sa oti e vica na gauna, e sa seyavu yani na marau oqori ka da sa vaqara tale e dua na iyaya vou cake, ka levu cake, se vinaka cake, me sosomitaka na iyaya oya.
Na nanuma ni ko na dokai vakalevu cake kevaka ko taukena e dua na ka talei, e yavutaki talega ena ka e sega ni dina. Na veidokai dina e sega ni vakatau ena veika ko taukena, ka ni kaya na Kalou, na veika talei duadua ena noda bula, e sega ni ka e taukeni.
Na nodra nanuma e vuqa me baleta na ilavo kei na bula sautu e rawa ni solia vei ira, sa yavutaki talega ena nanuma cala. Na ilavo, e rawa ni vakayali vakasauri mai na veika eso e dau yaco ka sega ni dua e tarova rawa. Na bula sautu dina e rawa ga ni ko kunea ena iyau ka sega ni rawa me butakoci mai vei iko – oya na nomudrau veiwekani kei na Kalou.
E vuqa e vakatulewataka na nodra bula na gadreva na veivakadonui.
Era vakatara me vakatulewataka na nodra bula na veivakadonui mai vei ira na nodra itubutubu, watidra, luvedra, nodra qasenivuli, se nodra itokani. E vuqa, ni ra sa tamata bula mai, era se vaqara tikoga na veivakadonui mai vei ira na nodra itubutubu. Eso tale, era dau leqataka na nodra nanuma na nodra icaba, ka sa vakatulewataka voli na nodra bula na veivakadonui ni nodra itokani. E dau kainaki ni ko ira era dau vakamumuri tu vei ira na ilawalawa levu, era na la’ki yali ga e loma ni ilawalawa oya.
Au sega ni kila na sala kece ki na bula sautu, ia e dua na ka au kila, oya, ni sa dua na sala ki na rusa na noda via vakalomavinakataka na tamata kecega. Kevaka eda bobula ki na nodra nanuma na tamata, e sega ni ka ni vakatitiqa ni da na calata na inaki ni Kalou ena noda bula. E a kaya ko Jisu, “Sa sega e dua na tamata sa qarava rawa e le rua na turaga.” (Maciu 6:24)
E levu tale tu na veika ka rawa ni vakatulewataka na nomu bula, ia era la’ki tini kecega ena bula gogo, bula lomaocaoca, kei na bula e sega ni vakaibalebale.
Na ilakolako oqo, ka kena dede e 40 na siga, ena vakaraitaka vei iko na sala mo bulataka kina e dua na bula e vakaibalebale – e dua na bula ka na vakatulewataki, tuberi, ka dusimaki mai na inaki ni Kalou. E sega ni dua tale na ka e bibi cake mai na nomu kila na inaki ni Kalou ena nomu bula, ka sega ni dua talega na ka ena sosomitaka rawa na nomu sega ni sotava na inaki oqori – sega ni bula sautu, se iyau vakavuravura, se na dokai, se na marau. Ni yali na inaki oqori, ena sega na ibalebale ni bula, ena sega na idusidusi me dusimaka na ka me da cakava, ka sega ni vakaibalebale na veika eda cakava. Sa na ka wale ga na bula, sa na beci ka sega ni vakamareqeti.
NA YAGA NI BULATAKA NA BULA E VAKAINAKI
E lima na yaga ni bulataka e dua na bula ka tiko na kena inaki:
Ni ko kila na inaki ni nomu bula, e solia na ibalebale ki na nomu bula. Eda a buli me vakaibalebale na noda bula. Oqo na vuna ka ra dau goleva kina e vuqa, na veivakavuvuli se vakabauta tani eso, me vaka na daurairai se luveniwai, me ra kunea kina na ka era vakasaqara tiko. Ni vakaibalebale na bula, eda rawa ni vosota kina na veika dredre kecega; ia ke sega na ibalebale se inaki ni bula, ena dredre na noda dauvosota.
E dua na cauravou e a vola, “Au dau vakila ni sega na kequ yaga baleta ni’u sasaga tiko me’u bau vinaka ena dua na ka, ka’u qai sega mada ga ni kila rawa na cava au saga tiko. Au sa sega ni kila se cava me’u cakava me veisau kina na noqu bula. Ena dua beka na siga, kevaka au sa kunea na inaki ni noqu bula, au sa na qai kila ni’u sa tekivu bula dina.”
Ni sega na Kalou ena noda bula, sa sega na inaki ni bula; ia ni sa sega na inaki ni bula, sa sega ni vakaibalebale na bula. Ni sa sega ni vakaibalebale na bula, sa sega na ka e bibi ena noda bula, ka sa sega na ka me da vakanuinui kina. Ena iVola Tabu, e vuqa era tukuna na kena sa sega na ka me ra vakanuinui kina. E a vosa kudrukudru na parofita ko Aisea ni a kaya, “Ia koi au ka’u a kaya, sa sega ni yaga na noqu oca, ka’u sa vakaotia wale na noqu kaukauwa ka sa sega dina ni yaga.” (Aisea 49:4) Ko Jope e kaya vakaoqo, “Sa ka totolo na noqu siga ka berabera na nonai talitali na dautali sulu. A sa vakaotia ka sega na ka me’u nuitaka.” (Jope 7:6) E kaya tale ko Jope, “Au sa sega ni via bula tikoga: mo ni laivi au ga; ni sa ka wale na noqu bula.” (Jope 7:16) Na ka vakaloloma duadua ka rawa ni yaco vua e dua, e sega ni mate, ia sa i koya ga na bula ka sega na kena inaki.
Me vaka ga na kena gadreva na wai kei na cagi na yagomu, sa vaka talega kina na kena bibi na inuinui ki na nomu bula. Eda gadreva na inuinui me da sotava kina na veisiga yadua. Ko Dr Bernie Siegal, e dua na vuniwai ni kensa rogo levu, e kaya ni rawa vua me kila taumada se ko cei vei ira na nona tauvimate ena rawa ni bula mai, ena nona tarogi ira ena taro: “Ko via bula me yacova na yabaki dua na drau?” Vei ira ka ra kila ni tu e dua na inaki ni nodra bula, era vakaio, ka kila kina ko vuniwai ni ko ira oqo, era na rawa ni bula mai ena kedra mate. Kevaka sa tu na inaki ena noda bula, sa na qai basika na inuinui.
Kevaka ko sa dau vakila ni yali na inuinui mai na nomu bula, kakua ni yalolailai! Eso na veisau veivakurabuitaki e sa na vakarau yaco ena nomu bula ena nomu tekivu bulataka na bula ena kena inaki dina. E kaya na Kalou, “Ni’u sa kila koi au na nanuma ni yaloqu e na vukumudou, sa kaya ko Jiova, na nanuma mo dou vinaka, ka sega ni ca, ka me’u solia vei kemudou nai nuinui vinaka ni gauna emuri.” (Jeremaia 29:11). Ena so beka na gauna, ko na nanuma ni sa rui dredre na veika ko sota kaya tiko, ia na iVola Tabu e kaya, “Ia vei Koya, sa rawata me cakava na ka sa uasivi cake vakalevu sara e na ka kecega eda sa kerea se vakasama kina, me vaka na kaukauwa sa cakacaka yaco e na lomada.” (Efeso 3:20)
Ni ko kila na inaki ni nomu bula, ko na sereki mai na veika ka vakaosoosotaka tu na nomu bula. Na inaki oqori ena vakatulewataka na veika ko na cakava, kei na veika mo na kua ni cakava. Ko na vakayagataka na inaki oqori mo digitaka kina na veika cava soti e bibi, kei koya e sega ni bibi ka dodonu me vakanadakui. Ni ko vakarau vakatulewa ena dua na ka se itavi, mo taroga taumada: “Ke’u cakava oqo, ena vukei au beka me’u sotava e dua vei ira na inaki ni Kalou me baleta na noqu bula?”
Ke sega tu na inaki matata ena nomu bula, ena sega na yavudei mo vakatulewataka kina na veitavi mo qarava, se na nomu vakayagataka vakavuku na nomu gauna kei na nomu iyau. Ena yavutaki tu ga na nomu vakatulewa ena draki ni bula ko sota kaya tiko ena gauna ko ya, se ena nomu kuitaki voli ga ena veika dredre ka tara tu na nomu bula, se ena nomu lomaocaocataka tu na veika tale eso ka dau basika mai.
Ko ira ka ra sega ni kila na inaki ni nodra bula, e sa rui dau sivia na itavi era via qarava, ka dau vakavuna na lomaocaoca, na oca kei na dredre ni bula. E sega ni rawa me da qarava kece na itavi era gadreva vei keda ko ira na tamata. Na noda gauna e rauta wale sara ga me caka kina na cakacaka ni Kalou. Kevaka eda sa tataqea dredre na vakacavari ni veitavi eda qarava tiko, sa kena ibalebale ni sa rui sivia na itavi eda via qarava mai na kena levu e lesia vei keda na Kalou. (De sa rui levu talega na noda sara TV!) Ni da bulataka na inaki dina ni noda bula, e rawarawa kina na bula ka lailai na lomaocaoca. E kaya na iVola Tabu, “E dua sa vakavutuniyautaki koya, ka sa sega na nona ka; sa dua tani sa vakadravudravuataki koya, ka sa levu tu ga na nonai yau.” (Vosa V’balebale 13:7) Na bula ka vakainaki e solia talega na vakacegu ni yalo: “Ko koya sa lomadei vei Kemuni, ko Ni na vakacegui koya dina sara: ka ni sa vakararavi vei Kemuni.” (Aisea 26:3)
Ni ko kila na inaki ni nomu bula, ena vakataudeitaka na nomu vakanamata ga ki na veika e bibi. Ena vakasoqona vata na nomu sasaga kei na nomu kaukauwa, ka vakanamatataka taucoko ki na veika e bibi taudua. Ko na yaga vakalevu cake, ni ko na digidigi ga ena ka e bibi. Sa itovo tudei ni bula vakayago me da kuitaki rawarawa ena veika ka sega ni bibi. E vuqa era bulataka na nodra bula me vaka na iwiriwiri ni cagi: sa dua na ka na totolo ni nodra cowiri ni liwa mai na cagi, ia era sega ni toso mai na vanua ka ra toka kina.
Ke sega na inaki matata ena nomu bula, ena veiveisau tu ga na veika ko goleva: na nomu cakacaka, na nomu veimaliwai, na valenilotu ko lakova, kei na veika tale eso ko qarava – ni ko nuitaka tiko ni na kauta mai na vakacegu ka vakatawana na lala ni nomu bula na veiveisau oqori. Ena so na gauna ko sa na nanuma, “ E sa na qai wali beka eke na noqu leqa,” ia e sega ni dau walia na leqa dina, o koya na kena sega tu kina na inaki ena nomu bula.
E kaya na iVola Tabu, “O koya mo dou qai kakua ni sesewa, mo dou kila ga na loma ni Turaga.” (Efeso 5:17) Na kaukauwa vuni ni kena vakasoqoni vata e dua na ka, e rawa ni da raica ena rarama ni cina. Kevaka eda vakasamataka e dua na cina ka sega ni vakaqiqotaki me vakasoqoni vata na kena rarama, e sega na kena kaukauwa se katakata; ia e rawa ni toroi cake na kena kaukauwa kei na kena katakata kevaka e vakaqiqotaki ka vakasoqoni vata na kena serau. Ni vakayagataki na iloilo ni vakalevutaki ka, me vakaqiqotaka ka vakasoqona vata na rarama ni matanisiga, sa rawa ni vakama na pepa se co madu. Ena gauna oqo, e sa tu na misini ka vakaqiqotaka ka vakasoqona vata na kaukauwa ni cina (laser beam), me musuka na kaukamea.
E sega ni dua na ka e rawa ni vakatauvatani kei na maucokona ni bula e bulataki taucoko ena inaki e a buli kina. Ko ira na turaga kei na marama ka ra cau vakalevu duadua ena vakatoroicaketaki ni bula ni tamata e vuravura, e kilai ni ra a bulataka na itovo ni bula vakaoqo. E dua vei ira oqori ko Paula na apositolo, ka tukuni ena kena itukutuku ni a vakatetea na lotu vaKarisito ena vuqa na vanua ena matanitu vakaRoma. Na nona kaukauwa vuni e kunei ena nona bulataka na bula e vakaqiqotaka ka vakasoqona vata na nona igu taucoko, me rawa ni sotava kina na inaki ni nona bula. E kaya ko Paula, “Au sa guilecava na veika sa sivi, ka‘u sa kakavaki me‘u tadolova na ka ki liu.” (Filipai 3:13)
Kevaka ko gadreva me vakavuana na nomu bula, mo bulataka taucoko ena nomu vakasoqona vata na nomu igu kei na nomu sasaga. Kua ni tovolea mo cakava taucoko. Vakaqiqotaka na nomu veiqaravi, ka kitaka ga na veika e yaga taudua. Kua ni nanuma ni kevaka ko sa osooso tiko, e kena ibalebale ni ko sa yaga tiko. E rawa ni ko osooso tu, ka sega ni vakainaki na nomu osooso, ia me ka ni cava? E kaya vei keda ko Paula, “O koya me da qai lomavata e na ka oqo, oi keda kecega sa matua e na lotu.” (Filipai 3:15)
Ni ko kila na inaki me baleti iko, ena vakauqeta tiko na nomu bula. Na inaki e dau vakasucuma na gumatua. E sega ni dua na ka e rawa ni veivakauqeti me vaka na inaki e matata. E vakakina ni sega na inaki, ena seyavu talega na gumatua. Ni sega na inaki ni bula, e sa bau dua na cakacaka levu mada ga na duri mai na imocemoce ena veimataka. Na cakacaka ka sega ni vakainaki, ena vakavuna na wawale, na lomaocaoca, kei na tawa marau.
Ni ko kila na inaki ni nomu bula, ena vakarautaki iko ki na bula tawamudu. E vuqa era dau gadreva me ra laiva tu mai na kedra irogorogo ni ra sa takali yani. Ia, e sega ni bibi na ka era na kaya na tamata me baleti iko; e bibi duadua ga na ka ena kaya na Kalou me baleta na nomu bula. Na ka era dau lecava e vuqa, oya, ni veika cecere eda rawata, ena uasiviti mai vei ira era muri mai; ena voroki na noda isausau, guilecavi na keda irogorogo, ka seyavu yani na vosa ni veivakacaucautaki.
E koronivuli, e a inaki tu nei James Dobson me jabeni ni qito tenisi. Sa dua na ka na levu ni nona marau kei na nona dokadoka ni sa la’ki vakataqari tu na nona icocovi ena vatavata ni vakaraitaki cocovi e koronivuli. Ia, ni oti e vica na yabaki, e a qai kurabui ko James ni sa vakau yani na icocovi oya ena meli. E qai rogoca o koya ni a la’ki tomiki mai na kavanibenu na nona icocovi, ena nodra vakavoutaka tiko na koronivuli oya. E qai kayak o James, “ Ni toso tiko na gauna, ena biu kece ena kavanibenu na icocovi eda rawata!”
Sa lekaleka wale na rai nei dua ka bula ga me rawata na rogo kei na kilai. Na tamata vuku, sa i koya e vakatawana na nona gauna me tara cake kina e dua na ka ena tu me tawamudu. Ko a sega ni biu mai vuravura oqo mo nanumi tu ena gauna ko sa takali kina. Ia, ko a biu mai eke mo vakarautaki ki na bula tawamudu.
Ena dua na siga ko na duri ena mata ni Kalou, ka na qai dikeva o Koya na nomu bula, na iotioti ni gauna me veitarogitaki iko kina ni bera ni ko curu yani ki lomalagi. E kaya na iVola Tabu, “Ni da na tu kecega ena mata ni tikotiko ni veilewai ni Kalou….. O koya oqo eda na dui vakatusai keda kecega vua na Kalou.” (Roma 14:10,12) Ia, eda kalougata ni gadreva na Kalou me da rawata na veitarogi oqori, ka sa solia oti kina vei keda na taro eda na tarogi kina. Eda rawa ni kila mai na noda vakawilika na iVola Tabu, ni na tarogi keda o Koya ena rua na taro bibi.
Na imatai, “Na cava ko a cakava me baleta na Luvequ, ko Jisu Karisito?” Ena sega ni taroga o Koya se matalotu cava ko a lewena, se na cava na nomu nanuma ena veika vakalotu. Na ka ga ena bibi Vua, oya, se ko a ciqomi Jisu ena vuku ni ka e a mai cakava ena vukumu, ka ko a vulica mo lomani Koya ka vakabauti Koya? E kaya ko Jisu, “Oi au na sala, kei na vu-ni-dina kei na vu-ni-bula; sa sega ni torovi Tamaqu walega e dua na tamata, ena vukuqu ga.” (Joni 14:6)
Na ikarua ni taro: “Na cava ko a cakava me baleta na isolisoli kece ka’u a solia vei iko?” Na cava ko a cakava ena nomu bula me baleta na isolisoli taucoko, na taledi, na katuba kece ka a dola vei iko, na kaukauwa, na veitokani, kei na iyaya kece ka solia vei iko na Kalou? Ko a vakayagataka ena inaki ka a buli iko kina na Kalou, se ko a vakayagataka me yaga ga vei iko ?
Sa inaki ni ivola oqo, me vakarautaki iko mo sauma rawa na taro e rua oqo ena siga oya. Na imatai ni taro, ena vakatulewataka na vanua ko na lako kina ni sa cava na nomu bula e vuravura; kei na ikarua ni taro, ena macala kina na cava ko na vakaogai iko tiko kina ena vanua ko na lako kina. Ni ko sa wilika oti na ivola oqo, ko sa na vakarautaki tu mo sauma na taro ruarua oqori.
KA 3 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Na bulataka na bula vakainaki e sala ki na vakacegu.
Tikina Koula: “Ko koya sa lomadei vei Kemuni, ko Ni na vakacegui koya dina sara, ka ni vakararavi vei Kemuni.” (Aisea 26:3)
Taro mo Taroga: Na cava era na kaya na wekaqu kei ira na noqu itokani ena vuku ni ka e vakatulewataka tu na noqu bula? Na bula vakacava au via bulataka?
Posted in Fijian books, Fijian Christianity, Fijian language Tagged Bula Sautu, Bulataka na Bula E Vakainaki, Daunisame, Gadreva na Veisereki, iValavala Ca, Jisu Karisito, Lotu Vakarisito, Maucokona ni Bula, Na Bula Tawamudu, Na Cava e Vakatulewataka tu na Nomu Bula?, Na iNaki ni Kalou, Na iYau Vakavuravura, Na nodra Bula, Na Nomu Bula, Na Valenilotu, Na Veisau Veivakurabuitaki, Nanuma Cala, Rekirekitaki Waqa Vou, Sa Kalougata, Sa Tiko Vata na Rere kei na Yaluma, Tiko Sese e Vuravura, Vakalomavinakataka na Tamata, Vakamatea na Tamata Lialia, Vakasaqara na Vakacegu, Veidokai, VEidroyaki, Veika Dredre, Veivakalougatataki, Yalo ni Beitaki Leave a comment
Wase 4: Buli Mo Bula Tawamudu
“Na Kalou….. Sa vakatikora ki lomadra na gauna ena sega ni mudu.” (Dauvunau 3:11)
“Sa dina sara ni sa sega ni bulia na Kalou na tamata me siga dua ga na nona bula. E sega, e sega, na tamata e a buli me bula tawamudu.” (Abraham Lincoln)
Sa sega ni o koya ga oqo na bula.
Na bula e vuravura e vakatovotovo walega ni bula ka se bera mai. Na gauna ni nomu bula eke e lekaleka wale sara kevaka e vakatauvatani kei na gauna ni bula tawamudu. Ko vuravura e vanua wale ga eda tovolei kina, ena noda vakavakarau ena bula tawa mudu. Oqo na vanua eda vakadreyago kina ni bera ni tekivu na qito, na yasana eda vakatakata kina ni bera ni da la’ki ciciva na rara ni veitaucici. Na bula eke e vakarautaki keda ki na bula sa bera mai.
Kevaka e dede na nomu bula e vuravura, ko na rawa ni yacova beka na yabaki dua na drau, ia e na bula sa bera mai, ko na bula tu ga ka sega ni mudu. E kaya ko Sir Thomas Browne ni nomu bula e vuravura, e sa vaka ga e vica na sekodi ni gauna ka sega ni mudu rawa. Ia, ko a buli mo bula tu ka sega ni mudu.
E kaya na iVola Tabu, “Na Kalou…..sa vakatikora ki lomadra na gauna ena sega ni mudu.” (Dauvunau 3:11) E sa tiko e lomamu e dua na sore ni kau ka gadreva tiko na bula tawamudu. Na vuna oqo e baleta ni a buli iko na Kalou mo ucui Koya, o ya mo bula tawamudu me vakataki Koya. E dina ni da sa kila tu ni da na mate kece ena dua na siga, ia e dau vaka e sega ni veiriti vata kei na noda vakasama ni bula, na mate, ka sega ni ka e dodonu me yaco vei keda. Na vuna eda dau vakila kina ni dodonu me da bula tu ga, oya e baleta ni a tea e lomada na Kalou na sore ni gagadre oya!
Ena dua na siga, e sa na mudu na tukituki ni utomu. Oya e sa na icavacava ni nomu bula vakayago e vuravura, ia e sega ni nomu icavacava o iko. Na iVola Tabu e vakatoka na yagomu me vale vakacevaceva, se valelaca, ia e vakatoka na yagomu vou me vale tudei. E kaya na iVola Tabu, “Kevaka sa rusa na neitou vale vakavuravura, o koya sa vakacevaceva, sa dua na neitou mai vua na Kalou, a vale sa sega ni caka ena liga, sa sega ni rusa rawa, mai lomalagi.” (2 Korinica 5:1)
Eda kila ni vuqa na digidigi eda rawa ni digitaka ena noda bula e vuravura, ia ena bula tawamudu, e rua ga na digidigi ena soli vei keda, oya, ko lomalagi se ko Eli. Na nomudrau veiwekani kei na Kalou ni ko bula tu e vuravura ena vakatulewataka na nomudrau veiwekani e na bula sa bera mai. Ke ko sa vulica mo lomana ka vakabauta na Luve ni Kalou, ko Jisu, ko sa na sureti mo la’ki bula vata kei Koya ena bula tawamudu. Ia, kevaka ko biliga tani na Nona loloma, Nona veivosoti, kei na Nona veivakabulai, ko na la’ki bula vakatikitiki mai Vua me tawamudu. E a kaya ko C.S.Lewis, “E wase vakarua na tamata: ko ira era kaya vua na Kalou, “Me yaco ga na Nomuni lewa,” kei ira ka kaya vei ira na Kalou, “Sa vinaka, mo ni sa lewai kemuni ga vakai kemuni”. Sa dua na ka vakaloloma dina ni na lewevuqa sara era na la’ki bula vakatikitiki mai vua na Kalou ena bula sa bera mai, e baleta ni ra a biligi Koya tani vakatikitiki ena nodra bula voli e vuravura.
Ena gauna ko sa kila vinaka ka vakabauta dei kina ni sega ni bula duadua ga na bula oqo, ka sa bula ni veivakarautaki ki na bula tawamudu, ko sa na tekivu veisautaka na nomu bulataka na nomu bula. Ko sa na tekivu “ bula ena rarama ni bula tawamudu”, ka na rokataka na ivakarau ni nomu veimaliwai, na nomu qarava na itavi, kei na nomu sotava na veidraki ni bula duidui. Ena veisau vakasauri me sega ni bibi, tawayaga, ka sega ni dodonu mo kauwaitaka, na vei itavi eso, na gagadre, ka so tale ga na dredre ko dau nanuma tu ni ka bibi ena nomu bula. Na levu ga ni nomu voleka vua na Kalou, na kena rairai tale ga me lailai sobu ka tawayaga na veika kece tale eso.
Ni ko sa bula ena rarama ni bula tawamudu, e sa na veisau na nomu rai. Ko sa na vakayagataka vakavuku cake na nomu gauna kei na nomu iyau. E sa na bibi cake vei iko na nomu veitokani kei ira na tamata kei na itovo ko vakaitovotaki iko kina, mai na rogo, na iyau, na veika ko sasaga kina kei na qara na lasa. E sa na tuvani vou na ituvatuva ni nomu bula. E sa na sega soti ni bibi vei iko na muria na ivakarau ni isulusulu, na itovo, kei na veika era cakava na itabatamata ena gauna oqo. E kaya ko Paula, “Ia na veika au a taleitaka au sa vaka me yali vakadua vei au me noqu kina na Karisito.” (Filipai 3:7)
Kevaka e sa icavacava ga ni veika kece na bula e vuravura, ke’u sa na rawa ni kaya vei iko ni na vinaka mo sa tekivu cakava sara ga oqo na veika e lomamu mo marau kina. Ko sa rawa ni vakawaletaka na veika e vinaka, ka kua ni leqataka na vua ni nomu ivakarau. Ko sa na rawa ni bula sara ga ena vukumu vakai iko, ka na sega ni dua na itotogi e tau vei iko mai muri.
Ia mo kila vinaka sara oqo, ni ko sa mate, e sega ni sa nomu icavacava ga oya! Na mate sa sega ni icavacava ni nomu bula, ia e katuba ga ki na bula tawamudu ka sa dodonu kina mo kila, ni veika kece ko cakava e vuravura, ko na sota kaya na kena isau ena bula ko ya. Na noda ivalavala yadua ena bula oqo e tawamudu na kena revurevu, ka na voqa tu na revurevu oqori e na bula sa bera mai.
Na ka duadua e veivakaleqai ena noda bula eke, oya, na vakasama ka rai toka ga vakalekaleka. Kevaka me yaga na nomu bula, e dodonu me vakanamata tiko na nomu vakasama kei na yalomu ena rai vaka bula tawamudu. Na bula dina, e uasivi ka cecere cake mai na noda bula eke e daidai! Na bula e vaka e dua na uma ni wai cevata ka ciri voli e wasawasa. Na kena iwase ka rawa ni laurai e dela ni wai, e iwase lailai wale sara, ka da rawa ni kaya ni vakaoqo na noda bula e vuravura. Na kena iwase levu ka koto e ruku ni wai ka sega ni laurai, eda rawa ni kaya ni vaka oya na bula sa bera mai.
E na vakacava tu beka na bula tawamudu vata kei na Kalou? Me’u kaya sara vakadodonu, na titobu kei na rabailevu ni noda vakasama vakatamata, e se bera tiko ni rawa ni raitayaloyalotaka na talei kei na cecere kei lomalagi. Ena vaka beka ni da vakamacalataka tiko na cakacaka yadua ni gacagaca lalai kece ni komipiuta (computer) vua e dua na qasikaloaloa. Ena sega ni dua na betena. E se sega ni buli na vosa me rawa ni vakamacalataka na talei ni bula oya. E kaya na iVola Tabu, “Sa sega na mata sa kunea, se na daliga sa rogoca, ka sa sega ni curu ki na loma ni tamata, na veika sa vakarautaka na Kalou me nodra era sa lomani Koya.” (1 Korinica 2:9)
Ia e sa vakatara vei keda na Kalou me da raitayaloyalotaka eso na irairai kei lomalagi ena Nona Vosa. Eda kila ni sa vakarautaka tiko na Kalou ena gauna oqo e dua na tikina me noda mai lomalagi. Ni da na curu yani ki lomalagi, eda na sotavi ira na wekada ka ra sa vakabauta tale ga na Kalou, eda sa na galala mai na mosi kei na vutugu, eda na taura na noda icocovi ni noda bula talairawarawa e vuravura, ka na lesi vei keda me da qarava na itavi eda taleitaka. Eda na bula marau tawacavuka vata kei na Kalou, ka na vakamarautaki Koya tu na noda tiko Vua me tawamudu. Ena dua na siga, ena kaya ko Jisu, “Ni lako mai, koi kemuni sa vakalougatataki vei Tamaqu, mo ni rawata na matanitu sa vakarautaki me nomuni mai na i vakatekivu kei vuravura,” (Maciu 25:34).
E sa tuvana oti tu na Kalou e dua na inaki ni nomu bula e vuravura, ia e sega ni cava ga eke. Na Nona ituvatuva me baleti iko e rabailevu cake sara mai na vicasagavulu walega na yabaki ko na bula tiko kina e vuravura. E kaya na Kalou, “E na tu ga ka sega ni mudu na bose i Jiova, kei na nanuma ni yalona ki na veitabatamata kecega.” (Same 33:11)
Na gauna beka ga era dau vakananuma vakalevu kina na bula tawamudu e vuqa vei keda, o ya, ena gauna e dau caka kina na somate vua e dua e sa takali yani; ia e dau vovodea ka yalowai wale tu na kena vakanananutaki baleta ni yavutaki tu ena lecaika. Ko na nanuma beka ni mate e sega ni ka vinaka me da vakananuma se veivosakitaka, ia e dodonu me da kua ni vakawaletaka na ka e sa noda ilesilesi kece ka na sega ni dua e dro bula mai kina. E sa dodonu kina me vakawasoma cake na noda dau vakananuma na bula tawamudu.
Me vaka ga na nomu a kunekunetaki ka buketetaki voli me vula ciwa e ketei tinamu mo vakarautaki kina ki na bula oqo, sa vakakina na nomu bula eke, mo vakarautaki kina ki na bula sa bera mai. Ke drau sa veiwekani rawa kei na Kalou ena vuku i Jisu, sa sega ni dodonu mo rerevaka na mate. Oqori sa katuba wale ga ki na nomu bula tawamudu. Ni sa na voleka mo toki yani, e sa na iotioti ni auwa ni nomu gauna e vuravura, ia e sega ni kemu icavacava vakadua oya. Oqo e rawa ni vakatokai me nomu siganisucu ki na bula tawamudu. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa sega na noda koro eke me da tiko vakadua kina, ia eda sa vakasaqara ga e dua e na muri mai.” (Iperiu 13:15)
Kevaka eda vakatauvatana na bula oqo ki na bula tawamudu, na noda gauna e vuravura sa vaka wale ga na sauriva ni mata, ia na vua ni veika eda teivaka eke, ena tu ga ka sega ni mudu. Na noda ivalavala kece ena bula oqo, ena vakatulewataka na veika ena yaco ena noda bula mai muri. E dodonu me da nanuma tiko ni “keitou sa tiko ena yago, keitou sa tawase kei na Turaga.” (2 Korinica 5:6)
E dua na ivosavosa ka dau tukuni me veivakayaloqaqataki, e vaka koto oqo, “mo bulataka na veisiga yadua me vaka ga ni sa imatai ni siga ni vo ni nomu bula.” Ia, e ka yalomatua cake me da bulataka na veisiga, me vaka ga ni sa iotioti ni siga ni noda bula. E kaya ko Matthew Henry, “E sa dodonu me noda itavi ena veisiga me da vakavakarau me baleta na iotioti ni noda siga e vuravura.”
KA 4 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E rabailevu cake sara na bula mai na noda gauna ena vuravura oqo.
Tikina Koula: “Ia ko vuravura sa lako tani yani, kei na kena gagadre talega; ia ko koya sa cakava na ka sa vinakata na Kalou, sa tu dei ga ka sega ni mudu.” (1 Joni 2:17)
Taro mo Taroga: Me vaka ni’u a buli me’u bula tawa mudu, na cava eso na ka e dodonu me’u biuta tani mai na noqu bula, ka cava eso na ka e dodonu me’u sa tekivu cakava yani e daidai?
Wase 5 – Na Rai ni Kalou me Baleta na Bula
“A cava na nomudou bula?” (Jemesa 4:14)
“Eda sega ni raica na veika ena kedra ituvaki, eda raica ga na veika ena keda ituvaki.” (Anais Nin)
Na ivakarau ni nomu raica na nomu bula ena bulia na ibulibuli ni nomu bula.
Na ivakarau ni nomu rai, ena vakatulewataka na itovo ni nomu vakayagataka na nomu gauna, na nomu iyau, na nomu taledi, kei na nomu mareqeta na nomu veitokani kei ira na nomu icaba.
E dua na sala eda rawa ni kilai ira vinaka kina na tamata, oya, ena noda tarogi ira ena taro: “E vakacava na nomu raica na nomu bula?” Ko na raica ni na vuqa na isau ni taro duidui era na sauma kina na taro oqori. Au sa rogoca ni ra kaya eso, ni nodra bula e vaka na sara veivakamarautaki, se vaka na lakova na vanua e sinai tu kina na gasaukuro bulu, se vaka na vodo ena qiqi e cici vakatotolo ka veigoleyaki vakasauri, se me vaka na ivakatagi, se me vaka e dua na ilakolako balavu ka veivakaocai, ka so era kaya ni vaka e dua na meke. E so era kaya ni bula e vaka na vodo ena siso: eso na gauna e tubu cake, ka so na gauna e lutu sobu, ka so na gauna, ena cocowiriwiri tu ga. Eso era kaya ni nodra bula e vaka na veimau : ko sa na qitotaka ga na imau e sa votai vei iko.
Kevaka au tarogi iko se ko raica vakacava na nomu bula, na iyaloyalo vakacava ko na vakasamataka? Ia, na iyaloyalo ko na raica oya, sa ivakatakarakara ni nomu bula. Sa ikoya oya na rai ko taurivaka tu ena nomu vakasama me baleti iko vakai iko, se ko vakila tu se sega. Oya na nomu itovo ni vakamacalataka na bula kei na veika ko namaka mai kina. Era dau vakaraitaka na tamata na kedra ivakatakarakara ena nodra isulusulu, na mataqali ukuuku era daramaka, na mataqali motoka era draivataka, na itovo ni nodra sauni ira, ka vakakina na samuqawe era cakava e yagodra.
Na kemu ivakatakarakara e vakatulewataka vakalevu sara na nomu bula. E vakatulewataka na veika ko nanamaki kina, na veika e bibi ena nomu bula, na nomu veimaliwai, na isausau ko sasaga kina kei na nomu ituvatuva. E dua na kena ivakaraitaki, oya, kevaka ko nanuma ni bula e vaka e dua na soqo ni marau, ena ka bibi duadua ena nomu bula na vakasaqara na lasa. Kevaka ko raica na bula ni vaka e dua na veitau cici, ko na vakabibitaka na vakatotolo, ka ko na tovolea mo dau vakatotolo tu ga ena veigauna. Kevaka ko raica na bula ni vaka e dua na cici balavu, ko na vakabibitaka na maroroi icegu. Ia kevaka ko raica na bula ni vaka e dua na ivalu se qito ni valataki vanua, ena bibi vei iko mo kua ni druka ena veika ko qarava.
Na cava sara mada na nomu rai me baleta na bula? De lakolako, ko yavutaka tiko na nomu bula ena dua na ivakatakarakara ka sega ni tudei se taucoko tu. Kevaka ko via vakayacora na inaki ka a buli iko kina na Kalou, e dodonu mo bolea na vuku vakatamata ka vakaisosomitaka ena dua na ivakatakarakara e vakaiVolaTabu. Na iVola Tabu, e kaya, “Ia dou kakua ni vakatauvatani kemudou kei ira era sa vakavuravura, ia dou mataliataki ga ni sa vakavoui na yalomudou, mo dou kila rawa kina na loma ni Kalou,” (Roma 12:2). Na iVola Tabu e solia vei keda e tolu na ivakatakarakara ka vakatavulici keda ena Nona rai na Kalou me baleta na bula. Na imatai, oya, na bula e dua na veivakatovolei, na ikarua, na bula e soli me da vakayagataka ena vakatawa, ka kena ikatolu, na bula e ilesilesi ka sega ni tudei. Na vakasama e tolu oqo, e ratou yavu ni kena bulataki e dua na bula e vakainaki. Eda na dikeva na imatai ni rua na vakasama oqo ena wase ni ivola oqo, ka me da qai dikeva na ikatolu ni vakasama ena wase ka tarava.
Na bula e vuravura e sa dua na veivakatovolei. Na ivakatakarakara ni bula oqo e laurai e na vuqa na italanoa ena iVola Tabu. Na Kalou e sa dau vakatovolea na bula ni tamata, na nona vakabauta, na nona talairawarawa, na nona loloma, na nona yalosavasava, kei na nona yalodina. Na veivosa me vaka na “vakatovolei“, na “temaki“, na “vakavinakataki” kei na “vakaukauwataki”, e vakayagataki vakarua na drau vakacaca ena iVola Tabu. E a vakatovolei Eparama na Kalou, ena Nona a kaya vua me vakacabora na luvena ko Aisake me isoro bula. E a vakatovolei Jekope talega, me cakacaka me vica tale na yabaki, me qai watina kina ko Rejieli.
E rau a rawai ko Atama kei Ivi ena nodrau a temaki mai na were ko Iteni, ka a rawai talega ko Tevita ena vica na veitemaki ka a sotava. Ia, na iVola Tabu e talanoataka talega e vuqa na italanoa me baleti ira ka ra a sega ni bale ena veivakatovolei lelevu era a sota kaya, me vakataki Josefa, Ruci, Esiteri kei Taniela.
Na bula qaqa e vakatuburi ka cereki tale ga ena veivakatovolei, ka da rawa ni kaya ni bula oqo, e kena inaki levu duadua me vakatovolei keda. Ko na dau vakatovolei tiko e veigauna ena bula oqo. E sa dau dikeva matua tiko na Kalou na nomu ivakarau vei ira na tamata, na ivakarau ni nomu walia na dredre, na nomu ciqoma na veivakacaucautaki, na veimaliwai dredre, na tauvi mate, na druka, ka bau wili tale ga kina na draki! E bau dau sarava tale ga o Koya na veika lalai me vaka na nomu dola katuba vei ira na tani, na nomu tomi soqosoqo, kei na itovo ni nomu vosa malua vua e dua e dauveiqaravi.
Eda sega ni kila na veivakatovolei kece ena solia vei iko na Kalou, ia eda rawa ni kila eso mai na noda vakawilika na iVola Tabu. Ko na vakatovolei mai na so na veisau lelevu, mai na yalayala ka sega ni yaco ena kena gauna yalataki, mai na dredre ka sega na kena iwali, mai na masu ka sega ni rogoci, mai na veivakadiloi ka sega ni dodonu, kei na mate ka dau yaco ka sega ni kilai na vuna. Ena noqu bula vakai au, au sa raica ni dau vakatovolea na Kalou na noqu vakabauta ena dredre au dau sota kaya, ka vakatovolea na noqu yalonuinui ena ivakarau ni noqu vakayagataka na veika au taukena, ka vakatovolea na noqu dauloloma ena noqu veimaliwai kei ira na tamata.
E dua na veivakatovolei levu ka bibi, oya, na itovo ko vakarautaka ni ko sa sega ni vakila na voleka ni Kalou ena nomu bula. Ena so na gauna, e dau nakita na Kalou me suka tani mai vei keda, ka da vakila ni sa sega ni voleka vei keda. E dua na tui, na yacana ko Esekaia, e a sotava na veivakatovolei oqo. E kaya na iVola Tabu, “Sa laivi koya na Kalou, me vakatovolei koya, me kila na ka kecega ka tiko e lomana,” (2 Veigauna 32:31). E a bulataka voli e dua na bula ni veimaliwai voleka kei na Kalou ko Esekaia, ia ena dua na gauna dredre ena nona bula, e a qai laivi koya na Kalou me vakatovolea na nona vakabauta, me rawa ni cereki mai kina e dua na nona malumalumu, ka me vakarautaki koya talega ki na dua na itavi ka bibi cake.
Ni ko sa ciqoma vinaka na dina oqo, ni bula eke sa bula ni veivakatovolei, ko sa na qai kila ni sega ni dua na ka e tawayaga ena nomu bula. Na ka lailai duadua mada ga ko nanuma ni tawayaga, e sa ka bibi ena kena tarai cake na nomu vakabauta. Na veisiga yadua, e na siga namaki vei iko, kei na veisekodi yadua ni bula sa na vaka e dua na katuba ka dola vei iko mo vakaukauwataki kina vakayalo, mo vakaraitaka kina na loloma, se mo vakararavi kina Vua na Kalou. Eso na veivakatovolei e dau veivakamalumalumutaki sara, ia ka so eda sega ni vakila soti na kena dredre. Ia, na ivakarau ni noda sotava na veivakatovolei yadua ena vakavuana e na bula sa bera mai.
Ia, oqo na itukutuku talei duadua: na Kalou e gadreva me da rawata kece na veivakatovolei ni bula oqo, ka sa nakita me kua ni kaukauwa cake na veivakatovolei ko sotava mai na kaukauwa ka solia vei iko mo vorata kina. E kaya na iVola Tabu, “Ia sa yalo dina na Kalou o koya e na sega ni laivi kemudou mo dou dau veretaki vakalevu cake, me vaka ga na nomudou kaukauwa; ka na cakava talega kei na vere, na sala mo dou dro kina, mo dou vosota rawa,” (1 Korinica 10:13).
Ena veigauna kece ko vorata rawa kina e dua na veivakatovolei, e sa na raica na Kalou, ka sa na lesia tiko na kemu isau ena bula sa bera mai. E kaya ko Jemesa, “Sa kalougata na tamata sa vosota ni sa vakatovolei; io ni sa vakatovolei oti, ena rawata na isala ni bula, o koya sa yalataka na Turaga ki vei ira sa lomani koya.” (Jemesa 1:12)
Na bula e vuravura e soli meda kena ivakatawa. Oqo na ikarua ni vakatakarakara ni bula. Na noda gauna e vuravura, na noda kaukauwa, na noda yalomatua, na veikatuba ka dola vei keda, na noda veitokani, kei na noda iyau, sa ra isolisoli kece mai vua na Kalou ka soli vei keda me da mareqeta ka vakatawana. Eda sa ivakatawa ni veika kece e solia vei keda. Na vakasama ni noda tiko vakatawa sa tekivu ga ena noda sa kila ni sa Nona na Kalou na tamata kei na veika kece e vuravura. E kaya na iVola Tabu, “A nei Jiova ko vuravura kei na ka kecega sa sinai kina. A veivanua kei ira era sa tiko kina.” (Same 24:1)
Eda sega ni taukena e dua na ka ena noda tiko vakalekaleka e vuravura. E solia vei keda na vuravura na Kalou me da vakayagataka ni da se tiko eke. E a Nona na Kalou ni bera na nomu basika, ka na solia tale vei ira era na muri mai, ni ko sa takali yani. E lekaleka wale ga na gauna e soli vei iko mo vakayagataka ka marautaka kina.
Ni sa buli rau oti ko Atama kei Ivi na Kalou, e a qai solia vei rau na Nona ibulibuli kece me rau kena ivakatawa. E kaya na iVola Tabu, “A sa vosa vakalougatataki rau na Kalou, a sa kaya vei rau na Kalou, ‘Drau vakaluveni ka tubu me lewe vuqa, me vakatawai vuravura, ka vakamalumalumutaka.’ ” (Vakatekivu 1:28)
Na imatai ni lesilesi ka lesia vua na tamata na Kalou, oya, me vakatulewataka ka me vakatawana na nona iyau kece na Kalou ka tu e vuravura. Na ilesilesi oqo e se bera ni taura lesu se muduka na Kalou. E sa tiki ni inaki ni noda bula oqo e daidai. Eda sa ivakatawa wale ga ni veika e solia vei keda na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “Se cava sa tu vei iko sa sega ni soli vei iko? Ia kevaka sa soli vei iko, ko sa dokai iko kina ena vuku ni cava, me vaka sa sega ni soli vei iko?” (1Korinica 4:7)
Ena vica na yabaki sa oti, e rau a solia vei keirau vakaveiwatini, e dua na neirau itokani veiwatini tale ga, na nodrau vale ni vakacegu ka toka ena dua na matasawa, me keirau tiko kina vakalekaleka ena neirau a gade voli. Oya e dua na tiko vakagade ka na bau dredre me keirau sauma vakailavo, ka keirau a marautaka vakalevu. E a tukuni vei keirau, “Drau vakayagataka me vaka ga e nomudrau dina,” ka keirau a mani cakava vakakina! Keirau a sisili ena kena tobu ni qalo, kania na kakana ka maroroi tu ena nodrau kovate, vakayagataka na nodrau itauwelu, kana ena nodrau veleti, ka keirau bau ladelade tale ga ena nodrau imocemoce ena neirau reki! Ia, keirau a kila tu ga ni sega ni neirau dina, ka keirau a mareqeta ka taqomaka vinaka na veika kece ena itikotiko oya. Keirau a marautaka vakalevu na kena soli me keirau vakayagataka ka keirau a vakatawana me vaka ga e neirau itikotiko dina.
Ia, na noda itovo ni bula nikua na tamata e kaya toka vakaoqo, “Kevaka ko sega ni taukena e dua na iyaya, e sega ni nomui tavi mo kauwaitaka na kena maroroi.” Ia, koi keda na lotu vaKarisito, eda bulataka e dua na ivakavuvuli ka cecere cake: “Ni sa taukena na Kalou na veika kece, sa dodonu me’u taqomaka vinaka ka vakamareqeta ena noqu igu taucoko.” E kaya na iVola Tabu, “Ia eke sa kilikili kei ira na italatala, me ra kune ni ra tamata dina.” (1 Korinica 4:2) E dau vakavuqa na Nona kaya ko Jisu, ni bula e soli me da mareqeta ka taqomaka, ka talanoataka e vuqa na italanoa me vakamatatataka kina na noda itavi vua na Kalou. Ena italanoa ni taledi, e a solia na turaga na nona iyau vei ratou na nona tamata cakacaka me ratou qarauna tiko ena nona na lako vakayawa tu. Ia, ni sa lesu tale mai, e sa qai kacivi ratou ka tarogi ratou yadudua me kila se na tubu cava e ratou sa rawata mai na iyau e a solia vei ratou, ka me rawa ni saumi ratou talega. E kaya kina na nodra turaga, “E vinaka, a tamata vinaka ka dina, ko sa dina e na ka e vica ga, au na lesi iko mo lewa na ka e vuqa: curu ki na marau ni nomu turaga.” (Maciu 25:21)
Ni sa cava na nomu bula e vuravura, ko na vakatarogi ka ko na qai saumi ena ivakarau ni nomu a vakayagataka ka taqomaka na isolisoli ni Kalou vei iko. Sa kena ibalebale oya, ni veika kece ko vakayacora, me wili tale ga kina na itavi lalai kece ko qarava e veisiga, ena vakatulewataka na kemu isau ena bula sa bera mai. Kevaka ko a vakayagataka vakayalomatua ka mareqeta na veika kece, e yalataka tu na Kalou e tolu na icocovi ena bula oya. Ai matai, ena kaya vei iko na Kalou, “A tamata vinaka ka dina.” A ikarua, ena solia vei iko e dua na itutu ka cecere cake mai lomalagi, “Au na lesi iko mo lewa na ka e vuqa.” A kena ikatolu, ena sureti iko ki na Nona marau, “Curu ki na marau ni nomu turaga.”
E vuqa sara era sega ni raica rawa tiko, ni ilavo, e soli me da vakatovolei kina, ka me da qarauna na kena vakayagataki. E dau vakayagataka na ilavo kei na iyau na Kalou me vakavulici keda me da dau vakararavi Vua, ka sa ka ni veivakatovolei levu duadua vei vuqa vei keda na ilavo. E dau vakadikeva matua na Kalou na noda qarauna na vakayagataki ni ilavo me kila kina na dina ni yaloda. E kaya na iVola Tabu, “Ia kevaka dou a sega ni dina e na i yau sa sega ni dodonu, ko cei ena vakararavi vei kemudou ena vuku ni yau sa dina?” (Luke 16:11).
Oqo e dua na dina bibi sara. E kaya tiko na Kalou ni rau sala vata na ivakarau ni noqu qarauna na vakayagataki ni noqu ilavo kei na kena vinaka na noqu bula vakayalo. Na itovo ni noqu qarauna na vakayagataki ni ilavo, e vakatulewataka na levu ni solisoli vakayalo (yau sa dina) ena solia vei au na Kalou. Me’u tarogi iko mada: E tarova tiko beka na veivakalougatataki ni Kalou ena nomu bula na itovo ni nomu qarauna na vakayagataki ni nomu ilavo? Ena tiko beka na veivakabauti me baleta na nomu rawa ni qarauna na vakayagataki vakavuku ni veivakalougatataki ni Kalou?
E a kaya ko Jisu, “Ni na tarogi vakalevu mai vua sa soli vakalevu vua; ia ena tarogi vakalevu ko ira na tamata mai vua era sa solia vakalevu vua.”(Luke 12:48). Na bula sa ka ni veivakatovolei, ka, sa ka e soli me da qarauna na kena vakayagataki vakavuku; kevaka e solia vakalevu vei iko na Kalou, sa vinakata tale ga me levu cake na nomu qaqarauni ena vuku ni Nona isolisoli kece.
KA 5 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Na bula e ka ni veivakatovolei, ka sa isolisoli me da qarauna na kena vakayagataki vakayalomatua.
Tikina Koula: “O koya sa dina e na ka lailai, e na dina tale ga e na ka levu; ia ko koya sa sega ni dodonu e na ka lailai, e na sega tale ga ni dodonu e na ka levu.” (Luke 16:10)
Taro mo Taroga: Na cava e dua na ka e sa yaco vei au ena dua na gauna, ka‘u sa kila oqo e na noqu raica lesu tale, ni a ka ni veivakatovolei mai vua na Kalou? Na cava soti na veika lelevu e sa solia vei au na Kalou me’u qarauna ka vakatawana?
Sarava e ke na iyaloyalo yavala kei Jisu e na vosa vakaViti
Posted in Fijian books, Fijian Christianity, Fijian language Tagged Atama kei Ivi, Bula Sa Bera Mai, Dauloloma, Dauveiqaravi, E Kaya na iVola tabu, iTalanoa ni Taledi, iTovo ni Bula, iVola Tabu, Kena iVakatawa, Malumalumu, Na Bula e Vakainaki, Na iNaki, Na Kalou, Na Nomu Bula, Na Nona Yalodina, Na Rai ni Kalou me Baleta na Bula, Na Yalayala, Sa Yalataka na Turaga, Sa Yalo Dina na Kalou, Soqo ni Marau, Taqomaka na iSolisoli ni Kalou, Vakatakarakara, Valataki Vanua, Veimaliwai, Veivakacaucautaki, Veivakatovolei Leave a comment
Wase 6: Na Bula sa iLesilesi ka Vakaiyalayala Ga
“I Jiova, mo ni vakatakila vei au na noqu iotioti, kei na ivakarau ni noqu gauna, se sa vakaevei; me’u kila kina na noqu mate rawarawa.” (Same 39:4)
“Au sa vulagi e vuravura” (Same 119:19)
Na bula e vuravura e sa vakaiyalayala ga na kena dede.
E vuqa na tiki ni Vola Tabu e vakavulici keda, ni bula e vuravura e lekaleka wale ka sa vakaiyalayala ga na kena dede. E vakamacalataki na bula me dua na kabukabu, se dua na daucici totolo, se dua na icegu, se dua na kubou ni buka. E kaya na iVola Tabu, “Ni da sa tubu wale e na noa koi keda…… Ni sa vaka na yaloyalo na noda siga e vuravura,” (Jope 8:9).
Me yaco mo vakayagataka ena kena vinaka taudua na bula oqo, e dodonu mo kua ni guilecava e rua na ka bibi: Ai matai, kevaka e vakatauvatani kei na bula tawa mudu, na bula oqo sa lekaleka wale sara. A ikarua, na vuravura oqo sa sega ni noda itikotiko tudei. Ena sega ni dede na nomu tiko eke, ka mo kakua ni domona vakasivia. Kerea vua na Kalou me vukei iko mo raica na bula e vuravura me vaka na Nona rai o Koya. Ko Tevita, ena nona masu, e a kaya, “I Jiova, mo ni vakatakila vei au na noqu i otioti, kei na i vakarau ni noqu gauna, se sa vakaevei; me’u kila kina na noqu mate rawarawa,” (Same 39:4).
E vakavuqa ena iVola Tabu, e vakatauvatani na bula e vuravura ki na gade ki na dua na vanua tani. Sa sega ni nomu itikotiko tudei oqo, se na icavacava ni nomu ilakolako. Ko tiko ga e vuravura me vaka e dua na saravanua, ka ko sa tiko ga vakagade ni ko bula tiko eke. Na iVola Tabu, e vakayagataka na veivosa me vaka na “vulagi”, “saravanua”, se “kaitani”, me vakamacalataka kina na lekaleka ni noda tiko e vuravura. Ko Tevita, e kaya, “Au sa vulagi e vuravura” (Same 119:19), ka kaya ko Pita, “Ia kevaka dou sa masu vua, me vaka sa Tamamudou, ……me sa ia e na rere na nomudou i valavala, ena gauna dou sa vulagi tu kina.” (1 Pita 1:17)
E California, na vanua au vakaitikotiko kina, e vuqa na kai vanua tani era sa lako mai kina me ra mai cakacaka, ia era se maroroya tu ga na kedra isema ki na nodra vanua dina. E soli vei ira na ivolatara ni cakacaka (ka yacana na ‘Green Card’) me ra cakacaka rawa kina, dina ga ni sega ni ra lewe dina ni vanua ko Amerika. Sa vakakina koi keda na lotu vaKarisito: e dodonu meda kauta tiko na noda ivolatara vakayalo, me tukuna tiko vei keda ni noda vanua dina sa tiko mai lomalagi. E kaya na Kalou ni ko ira na luvena, e dodonu me duidui na nodra rai mai vei ira na tawa vakabauta me baleta na bula oqo. “A ra sa dau nanuma na veika ni vuravura. Ia eda sa lewe ni koro mai lomalagi koi keda; eda sa waraka mai kina na iVakabula, na Turaga ko Jisu Karisito,” (Filipai 3:20). Ko ira era vakabauta dina, era kila ni sa cecere ka rabailevu cake na bula sa bera mai, kevaka e vakatauvatani ki na noda bula lekaleka e vuravura.
O iko, ko sa kilai tu ena bula sa bera mai, ka sa nomu itikotiko tudei ko lomalagi. Ni ko sa ciqoma rawa na dina oqo, e sa na seyavu yani na nomu leqataka tiko na taukena na veika e vuravura. E sega ni wereubiubi tale na Kalou ena Nona tukuna tiko vei keda na kena rerevaki na noda muria ka taurivaka na ivakarau ni bula vakavuravura ka tu wavoliti keda. Ena noda domona na veitemaki ni vuravura oqo, e kaya na Kalou ni oqo, e veidauci Vua. E kaya na iVola Tabu, “Oi kemudou na dauyalewa kei na dautagane, dou sa sega beka ni kila, ni sa veicati kei na Kalou na veivinakati kei vuravura? Ia sa veimecaki kei na Kalou ko koya sa veiwekani kei vuravura,” (Jemesa 4:4).
Vakasamataka mada kevaka ko lesi mo la’ki matataka na nomu vanua ki na dua na vanua ka rau veimecaki kaya kei na nomu matanitu. Ena gadrevi beka mo na vulica na nodra vosa ka taurivaka eso na nodra itovo me rawa ni ko veimaliwai vinaka kina kei ira na lewe ni vanua oya, me qai rawa kina ni ko vakayacora na nomu itavi vakamata ni nomu vanua. Ena nomu itavi vakamata, ko na sega ni rawa ni levea na veimaliwai kei ira na lewe ni vanua oya, o ira ka ra wili vaka kemu meca. Mo vakayacora na itavi ko lesi kina, ena gadrevi mo veitaratara ka veimaliwai vata kei ira.
Ia, taura mada vakaoqo: kevaka sa la’ki vinaka sara na nomu veimaliwai kei ira, ka ko sa la’ki domona vakalevu cake na nodra itovo ni bula kei na nodra vanua, mai na itovo ni bula ni nomu vanua dina, e sa na tavuki na yalomu ka sa na veisau na nomu dinata na nomu vanua dina. E sa na veisautaka na nomu raica na nomu itavi vakamata ni nomu vanua. Ko sa na sega ni matataka na nomu vanua, ia ko sa na taurivaka na nodra ivakarau na meca ni nomu vanua. Ko sa na wili mo dua na Jiutasa, na tisaipeli ka a soli Jisu yani.
E kaya na iVola Tabu, “Keitou na i sosomi kei Karisito,” (2 Korinica 5:20). E so na iVola Tabu vakavavalagi, era kaya vakaoqo, “Oi keitou na mata nei Karisito.” Sa dua na ka vakaloloma me da raica ni vuqa na tamata lotu vaKarisito, era sa biliga vakatikitiki na nodra Tui kei na Nona matanitu. Ena sesewa ni lomadra, era sa nanuma kina ni baleta ni ra bula tiko e vuravura, e sa nodra itikotiko tudei oqo. Ia, sa sega ni dina oqori. Sa matata vakasigalevu tu na ka e tukuna na iVola Tabu, “Oi kemudou sa lomani, au sa vakamasuti kemudou, ni dou sa vakataki ira na vulagi kei ira era dau veilakoyaki, mo dou tarovi kemudou mai na gagadre ca ni yago, sa veivala kei na yalo,” (1 Pita 2:11). E vakaroti keda tiko na Kalou me da kua ni domona na veika e tu wavoliti keda ka ra sega ni ka tudei. E tukuni tiko vei keda, “Kei ira era sa vakayagataka na veika ni vuravura oqo, me ra vakataki ira era sa sega ni vakayagataka vakaca, ni sa lako tani yani na i valavala ni vuravura oqo,” (1 Korinica 7:31).
Kevaka eda vakatauvatana na noda gauna e daidai kei na veitaba yabaki sa sivi yani, sa vuqa sara na ka e sa buli me vakarawarawataka na noda bula. Eda vakamarautaki, vakalasai, ka sa vuqa na ka e caka me da qaravi kina. Sa levu na ka e buli se caka me vakawelei keda, kei na veika me da sarasara kina, ka vuqa na ka ni veivakamarautaki sa tu nikua, e sa ka rawarawa kina me da guilecava ni sa sega ni inaki ni bula na qara na marau vakavuravura. Kevaka ga eda nanuma matua tiko ni bula oqo sa bula ni veivakatovolei ka soli me da qarauna na kena bulataki vakayalomatua, e sa na qai sereki kina mai vei keda na veivesuki ni lasa vakavuravura. Eda vakavakarau tiko oqo ki na dua na ka e vinaka cake sara. “Ni sa dede vakalailai ga na veika sa rairai mai; ia sa sega ni mudu na veika sa sega ni rairai mai,” (2 Korinica 4:18).
Na vuna eda sota kaya tiko kina na dredre, na rarawa kei na sega ni ciqomi ni da muri Jisu, oya e baleta ni sa sega ni noda itikotiko tudei o vuravura. Oqo tale ga na vuna na kena dau nanumi ni so na yalayala ni Kalou e sa sega ni yaco, ka so na masu sa sega ni rogoci, ka so na ka ni leqa e dau yaco, e sega ni dodonu me yaco vei keda. Oqo e se sega ni icavacava ni talanoa ni noda bula.
Ena vuku ni Nona gadreva me da kua ni domoni vuravura vakasivia, e vakatara kina na Kalou me da sotava e vuqa na ka rarawa kei na vutugu ena vuravura oqo; na rarawa kei na vutugu ka na sega ni vakacegui ena bula oqo. Ena sega ni taucoko na noda marau e vuravura, ka vuna, ni sega ni dodonu me da tiko vakadua eke! E sega ni noda itikotiko tudei ko vuravura; eda a buli ga ena dua na inaki ka cecere cake sara.
Na ika ni wasawasa ena sega ni marau kevaka e biu mai vanua, baleta ni a buli me bula e wai. Na ikeli, ena sega ni marau kevaka e vesu na tabana me kua ni vuka. Sa vakakina na nomu bula; ena sega ni taucoko na nomu marau e vuravura baleta ni ko a buli ena dua na inaki ka cecere cake sara mai na bula oqo. Ena tiko na gauna ko na marau kina ena bula oqo, ia na marau oqori e ka lailai wale, kevaka e vakatauvatani kei na marau ko na kunea ena bula e sa vakarautaka tu na Kalou me baleti iko.
Ni ko sa ciqoma na dina oqo, ni bula e vuravura e ilesilesi ka sega ni tudei, e sa na veisautaki vakadua na veika e bibi ena nomu bula. E sa na tekivu veisautaka na nomu vakatulewa, me bibi cake na veika e baleta na bula sa bera mai, ka sega na veika ena bula oqo. Me vaka e kaya ko C.S. Lewis, “Na veika kece ka sega ni tawamudu, sa tawamudu na kena tawayaga.” E kaya na iVola Tabu, “Ni da sa sega ni vakananuma tiko na veika sa rairai mai, na veika ga sa sega ni rairai mai; ni sa dede vakalailai ga na veika sa rairai mai; ia sa sega ni mudu na veika sa sega ni rairai mai,” (2 Korinica 4:18).
E sa dua na cala levu mo nanuma ni sa inaki ni Kalou ena nomu bula mo bula vutuniyau se mo bula sautu ena kena ibalebale vakavuravura. E rau sega ni veiriti na vutuniyau vakayalo kei na vutuniyau vakayago; ka sa sega ni ibalebale ni kevaka ko dinata na nomu Kalou, me na soli kina vei iko na itutu cecere ena bula oqo, se na itutu mada ga ena lotu. Mo kakua ni vakanamata ki na vakasaqara na isala ni dokai ka sega ni tudei.
Ko Paula mada ga, e a dinata na nona vakabauta, ia e a qai tini ki vale ni veivesu. Ko Joni na daupapitaiso, e a yalo dina ki na nona itavi, ia e a qai tamusuki na domona. E vakamilioni na tamata vakabauta era sa vakamatei, ka levu era vakayalia na nodra iyau kece, ka levu tale era yacova na icavacava ni nodra bula ena bula dravudravua. Ia, sa sega ni icavacava ni bula na mate!
Ena mata ni Kalou, ko ira na tamata rogo ka kilai levu taudua ena vuku ni nodra vakabauta, sa sega ni ko ira ka ra rawata na bula vutuniyau vakayago, se ko ira na tamata bula sautu, se ko ira ka ra taura na itutu ni veiliutaki, ia, sa i ira ga ka ra raica ni sega ni bula tudei na bula oqo, ka ra qarava vakayalodina na nodra itavi, ena nodra namaka tu na icocovi yalataki ena bula sa bera mai. Na iVola Tabu, e kaya baleti ira oqo, “Sa mate ena vakabauta ko ira kecega oqo, ia ka sa sega ni nodra dina na veika ka yalataki; era sa raica vakayawa, ka ciqoma, ka tukuni ira ni ra a tiko vulagi ga ka veilakoyaki voli e vuravura…. Ia era sa qai guta sara e dua na vanua sa vinaka cake, ko ya sa vakalomalagi; o koya ga oqo e sega kina ni madua na Kalou me vakatokai me nodra Kalou; ni sa tara ko koya e dua na koro me nodra,” (Iperiu 11:13,16). Na nomu gauna e vuravura, e se sega ni talanoa taucoko ni nomu bula. Ko na waraki lomalagi me qai vakacavari kina na vo ni talanoa ni nomu bula. E taura na vakabauta me da bula vakavulagi e vuravura.
E dua na italanoa ka dau talanoataki wasoma, oya e baleta e dua na daukaulotu, ka a soko lesu tiko ki Amerika; ia e a vodo tale tikoga ena waqa oya na peresitedi ni matanitu ko Amerika. Ni sa kabi yani ki na wavu na waqa, era sa waraka tu mai na peresitedi e dua na ilawalawa levu ni veitavaki, ka ra sa kaikaila mai ena nodra marau, ka ra sa vakatagi tale tu na matabani ni sotia. Sa tevu tu na ibe ni valagi damudamu me butuka mai na iliuliu ni matanitu, ia na daukaulotu oya, e a sobu ga mai ka sega ni dua e bau galeleti koya. Ena nona lomani koya vakai koya, e a mani vosa kudrukudru kina vua na Kalou. Ia, e a qai sauma mai vakamalua vua na Kalou, ka kaya, “Ia, na luvequ, o iko, ko se bera ni yaco mai ki vale.”
Ena se sega ni dede na nomu yaco yani ki lomalagi, ni ko na qai kaya, “Na cava beka na vuna au sa rui vakabibitaka kina na veika ka sega ni tudei? Na cava beka au a nanuma tu? Na cava beka au a vakaotia tu kina na noqu gauna, noqu kaukauwa, kei na noqu kauwai ena veika e sega ni yaga?”
Ena veigauna ni sa dau drakidrakita na nomu bula, se sa dau luvuci iko na vakatitiqa, se ko sa dau lomalomaruataka na nomu dinati Karisito, mo nanuma tiko “ni ko se bera ni yaco ki vale.” Ia, ni ko sa takali yani mai na bula oqo, ko na sega ni biubiu tiko mai vale – ko sa na yaco yani ki vale.
KA 6 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Sa sega ni noqu itikotiko tudei na vuravura oqo.
Tikina Koula: “Ni da sega ni vakananuma tiko na veika sa rairai mai, na veika ga sa sega ni rairai mai; ni sa dede vakalailai ga na veika sa rairai mai; ia sa sega ni mudu na veika sa sega ni rairai mai” (2 Korinica 4:18)
Taro mo Taroga: Ena veisautaka vakacava na noqu bulataka na noqu bula na vakasama ni bula oqo e sega ni ka tudei?
var _gaq = _gaq || []; _gaq.push(['_setAccount', 'UA-38525243-1']); _gaq.push(['_trackPageview']);
(function() { var ga = document.createElement('script'); ga.type = 'text/javascript'; ga.async = true; ga.src = ('https:' == document.location.protocol ? 'https://ssl' : 'http://www') + '.google-analytics.com/ga.js'; var s = document.getElementsByTagName('script')[0]; s.parentNode.insertBefore(ga, s); })();
unk eng_Latn eng_Latn knc_Latn eng_Latn mlt_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn zho_Hans fij_Latn fij_Latn mri_Latn fij_Latn unk fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn fij_Latn eng_Latn nno_Latn