MALU A MU NSOMBELU
Ndi mulue “malu onso kudi bantu ba mishindu yonso”
“Wewe mutambule, ndi ngumbuka muaba eu nkushiya!” Ke muvua papa muambile maman mu 1941. Nansha muvuaye mumuambile nanku, maman wakangata dipangadika dia kutambula. Papa wakumbuka anu muvuaye muambe. Mvua ne bidimu 8 tshikondo atshi.
KUMPALA kua bualu ebu kuenzeka, nkavua nganyisha bulelela bua mu Bible. Bavua bapeshe maman imue mikanda ya malu a mu Bible, ne mvua muyinange bikole. Mvua munange nangananga bimfuanyi bivuamu. Papa kavua musue bua maman angambile malu avuaye ulonga. Kadi mvua musue kulonga ne mvua ngela nkonko, nunku uvua undongesha pavua papa umbuka kumbelu. Ke bualu kayi ngakangata panyi dipangadika dia ku dilambula kudi Yehowa. Ngakatambula mu Blackpool mu Angleterre mu 1943 pamvua ne bidimu 10.
NGAKATUADIJA KUENZELA YEHOWA MUDIMU
Katshia anu ku tshikondo atshi, meme ne maman tuvua tuyisha pa tshibidilu. Tshikondo atshi tuvua tuyisha ne bisanji bia fono. Bivua binene, ne bivua ne bujitu bua kilo inayi ne tshitupa. Fuanyikijabi bukole bumvua abu muambule tshisanji atshi!
Pangakakumbaja bidimu 14, ngakajinga bua kulua mpanda-njila. Maman wakangambila bua kuanji kuyukila ne musadidi wa bana betu (utudi tubikila lelu ne: mutangidi wa tshijengu). Mutangidi wa tshijengu wakandomba bua kulonga mudimu uvua mua kungambuluisha pamvua ndua mpanda-njila. Ke tshingakenza. Meme mumane kuenza mudimu bidimu bibidi, ngakalomba mutangidi wa tshijengu mukuabu bua ntuadije bumpanda-njila. Wakangambila ne: “Tuadija!”
Nunku mu ngondo 4 mu 1949, meme ne maman tuakenza bua katuikadi kabidi ne bintu bietu bionso bia mu nzubu, tuetu kuya mu Middleton pabuipi ne Manchester bua kutuadija bumpanda-njila. Panyima pa ngondo inayi, ngakasungula muanetu wa balume wa kuenza nende mudimu wa bumpanda-njila. Betele wakatulomba bua kuya mu tshisumbu tshivuabu bafuma ku dienza mu Irlam. Maman uvua wenza mudimu wende wa bumpanda-njila ne muanetu wa bakaji wa mu tshisumbu tshikuabu.
Ntshivua anu ne bidimu 17, kadi bakatupesha meme ne muenzejanganyi nanyi wa mudimu, mudimu wa kulombola bisangilu bualu mu tshisumbu tshipiatshipia atshi muvua bana betu ba balume bakese bavua bakumbane. Pashishe, ngakaya mu tshisumbu tshia Buxton tshivua ne bamanyishi bakese menemene ne tshivua dijinga ne diambuluisha. Dimanya dimvua mupete diakangambuluisha bua midimu ivua mingindile kumpala.
Mu 1951, ngakuwuja dilomba bua kubuela mu kalasa ka malu a mu Bible ka Gilada. Pashishe, mu ngondo wa 12 mu 1952, bakambikila bua kuenza mudimu wa busalayi. Ngakalomba bua tshienji mudimu wa busalayi bualu mvua mu mudimu wa ku dîba ne ku dîba, kadi bena ku kabadi bakabenga dilomba dianyi ne kunkoselabu tshibawu tshia buloko bua ngondo isambombo. Pamvua mu buloko, ngakapeta dibikila bua kubuela mu kalasa ka Gilada ka 22. Mu ngondo wa 7 mu 1953, matuku makese bamane kundekela, ngakangata mazuwa avuabu babikila ne: Georgic bua kuya mu New York.
Pangakafikamu, ngakabuela mu mpuilu wa mu 1953 uvua ne tshiena-bualu tshia ne: Bantu ba mu bulongolodi bupiabupia. Pashishe ngakangata kawulu bua kuya mu South Lansing mu New York, muaba uvua kalasa kenzekela. Bu muntshivua mpatukilaku mu buloko, mvua ne makuta makese. Pangakatuluka mu kawulu, ngakangata bise bua kufika mu South Lansing, kadi ngakalomba muntu mukuabu utuvua tuenza nende luendu santime 25.
MUDIMU WA KU BA BENDE
Mu kalasa ka Gilada, tuakapeta malongesha mimpe avua matuambuluishe bua kulua “malu onso kudi bantu ba mishindu yonso.” (1 Kolinto 9:22) Bakatutuma meme ne Paul Bruun ne Raymond Leach mu Philippines, kadi tuakindila ngondo ya bungi bua kupeta viza. Pashishe tuakangata mazuwa bua kuya mu Rotterdam, mu Pays-Bas. Tuakangata kabidi mazuwa bua kusabuka Mbuu wa Mediterane, Canal de Suez ne Mbuu wa ku Inde bua kuya mu Malaisie ne pashishe mu Hong Kong. Tuetu bamane kuenza matuku 47 pa mâyi, tuakafika ndekelu wa bionso mu Manille mu dia 19/11/1954.
Mu Manille, tuvua ne bua kuibidilangana ne bibidilu bipiabipia, ditunga dipiadipia ne muakulu mupiamupia. Kadi ku ntuadijilu, bavua batutume tuetu bonso basatu mu tshisumbu tshia mu tshimenga tshia Quezon muvua bantu ba bungi bakula Anglais. Panyima pa ngondo isambombo, tuakamanya miaku mikese ya mu tshiena Tagalog. Mudimu wetu uvua ulonda uvua ne bua kushintulula bualu ebu.
Dimue dituku mu ngondo 5 mu 1955, patuakapingana ku nzubu ne muanetu Leach tufuma mu buambi, tuakapeta mikanda ivua ileja ne: bavua batutume bu batangidi ba bijengu. Mvua anu ne bidimu 22, kadi mu mudimu eu mvua ne bua kulonga mishindu mipiamipia ya kulua “malu onso kudi bantu ba mishindu yonso.”
Tshilejilu, ngakenza muyuki wanyi wa kumpala wa patoke bu mutangidi wa tshijengu pambelu pa magazen. Tshikondo atshi mu Philippines bavua benzela miyuki ya patoke miaba ivua bantu ba bungi. Pamvua nkumbula bisumbu bishilashilangane bia mu tshijengu, ngakenza miyuki mu miaba ya kuikishila, mu bisalu, kumpala kua nzubu minene, mu bipalu bia ndundu ya bianza, mu miaba ya dilamina nyama ne misangu ya bungi mu masangu a njila. Mu tshimenga tshia San Pablo, mvua mupange mua kuenza muyuki mu tshisalu bualu mvula mukole uvua uloka. Nunku, ngakalomba bana betu ba balume bavua batangila malu mu tshisumbu bua ngenzele muyuki mu Nzubu wa Bukalenge. Pashishe, bakangebeja ni bavua mua kubikila muyuki au ne: tshisangilu tshia patoke bua mumvua tshiyi muwenzele muaba uvua bantu ba bungi.
Mvua ntudila ku nzubu ya bana betu. Nansha muvua nzubu eyi mikese, ivua ne mankenda. Misangu ya bungi mvua ndala pa tshiata tshiadija pa mabaya. Tshiowedi tshivua pambelu muaba uvua muntu yonso mua kummona, nunku ngakalonga mua kuowa mâyi mushindu eu. Mvua ngenza ngendu ku bise ne imue misangu ku mazuwa bua kuya mu bidiila bikuabu. Mu bidimu bionso abi, tshivua ne mashinyi to.
Ngakalonga muakulu wa tshiena Tagalog nansha mumvua tshiyi mubuele mu kalasa. Mvua muwulonge pamvua nteleja bana betu pavuabu bakula mu buambi ne mu bisangilu. Bana betu bavua basue kuwundongesha, ne mvua ne dianyisha bua lutulu luabu ne muvuabu bandeja malu patoke.
Mu kupita kua matuku, mvua ne bua kuakaja malu makuabu bua midimu mipiamipia imvua ne bua kupeta. Mu 1956, pavua muanetu Nathan Knorr mulue kutukumbula, tuakenza mpungilu bua bena mu ditunga bonso. Bakampesha mudimu wa kuyukila ne bena ku tudiomba tua malu a ngumu. Tshivua mumanye tshia kuenza mu mudimu eu to, kadi bana betu bakuabu bakangambuluisha. Anu mu tshidimu atshi, tuakenza mpungilu mukuabu, ne bakanteka mutangidi wa mpungilu au. Muanetu Frederick Franz wa ku biro bietu bidi bilombola mudimu wa pa buloba bujima wakalua kutukumbula, ne ngakalonga malu a bungi ku diye. Pavuaye muenze muyuki wa patoke, uvua muvuale bilamba bia kabukulu bia mu Philippines bidibu babikila ne: barong Tagalog. Biakasankisha bana betu ba muaba eu bikole, kundongeshabi bua kuibidilangana ne bibidilu bia bakuabu.
Mvua ne bua kuakaja malu makuabu pamvua mulue mutangidi wa distrike. Mu tshikondo atshi, tuvua tuleja bantu filme wa ne: Disanka dia bantu ba mu bulongolodi bupiabupia (Angl.). Tuvua misangu ya bungi tumuleja bantu pambelu mu miaba ivua bantu ba bungi, nunku imue misangu tuishi tuvua tututatshisha. Butoke bua projektere buvua bukoka tuishi ne tuvua tulamataku. Tuvua tutupesha mudimu mukole wa kumusukula pashishe. Kabivua bipepele bua kulongolola bua kuleja bantu filme eyi to, kadi bivua bituenza disanka bua kumona muvua bantu balua bua kulonga malu adi atangila bulongolodi bua Yehowa bua pa buloba bujima.
Mu imue miaba, basanserdose bavua basaka bamfumu ba mbulamatadi bua kabatuanyishidi bua kuenza mpuilu. Dîba dionso dituvua tuenzela miyuki pabuipi ne bitanda biabu, bavua bela ngonga bikole bua muntu nansha umue kateleji bivua ngamba-malu wamba. Nansha muvuabu benza bionso abi, bantu bavua anu batungunuka ne kulonga bulelela, ne bantu ba bungi ba miaba ayi badi batendelela Yehowa lelu.
MIDIMU MIPIAMIPIA IVUA MINDOMBE BUA KUAKAJA MALU MAKUABU
Mu 1959, bakantuma bua kuenza mudimu ku Betele. Ngakalongaku malu a bungi. Pashishe bakandomba bua kukumbula matunga makuabu, bu mutangidi wa zone. Mu lumue lua ku ngendu eyi, ngakafika ku dimanyangana ne Janet Dumond uvua misionere mu Thaïlande. Tuakafundilangana nende mikanda bua tshikondo kampanda ne pashishe tuetu kuselangana. Tudi benzele Yehowa mudimu pamue ne disanka munkatshi mua bidimu 51.
Ndi ne disanka bua mundi mukumbule bantu ba Yehowa mu matunga 33. Ndi ne dianyisha dia bungi bua mudi midimu yanyi ya ntuadijilu mingambuluishe bua kuibidilangana ne bantu ba bibidilu ne miaba mishilashilangane. Dikumbula bana betu ndingambuluishe bua kujingulula ne: Yehowa mmunange bantu ba mishindu yonso.—Bienzedi 10:34, 35.
TUTSHIDI ANU TUAKAJA AMUE MALU
Meme ne Janet tudi ne disanka dia kuenza mudimu ne bana betu ba mu Philippines, ne tudi tutungunuka ne kuenza mudimu ku Betele wa mu Quezon City. Bamanyishi mbavulamu mpindieu misangu dikumi kupita muvuabu pangakatuadija kuenzamu mudimu kukadi bidimu 60. Mu bidimu bionso ebi, ndi anu dijinga ne kuakaja amue malu bilondeshile tshidi Yehowa ulomba. Tshilejilu, bua mashintuluka adi menzeke mu bulongolodi matuku mashale aa, tuvua bitabe bua kuakaja amue malu.
Tudi benze muetu muonso bua kulonda buludiki bua Yehowa, ne eu ke nsombelu mutambe buimpe udi usankisha. Tuvua kabidi badienzeje bua kuakaja bualu kayi buonso buvua ne mushinga bua kuambuluisha bana betu bimpe. Eyowa, mu tshikondo tshionso tshitshidi Yehowa musue, tudi badisuike bua kulua “malu onso kudi bantu ba mishindu yonso.”
lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn lua_Latn