بو ایللرده آذربایجاندا میلّی ایدئیالی  " شئیپور "  و " زنبور "  آدلی ساتیریک درگی‌لر چیخیردی. ایلک نؤمره‌سی ۱۹۱۸ ایل اوکتوبرون ۵-ده چیخمیش  " شئیپور "-ون ناشیری صمد منصور، رداکتورو محمدعلی صدقی ایدی. ۱۹۱۹ ایلین آوریلیندن نشر ائدیلن  " زنبور " دا محمدعلی صدقی، علی نظمی، صمد منصور، بالاقارداش ستاراوغلو و باشقا مؤلیف‌لرین گیزلی ایمضالارلا شعر و پوبلیسیست یازی‌لاری درج اولونوردو. درگی‌ده‌‌کی رنگلی کاریکاتورالار رسام عظیم عظیم‌زاده یه مخصوص ایدی. هفته ده بیر دفعه  چیخان  " زنبور "-ون جمعی ۲۴ نؤمره سی نشر ائدیلمیشدیر. ۱۹۱۸–۲۰ ایللرین ساتیریک مطبوعاتی موترقّی ایدئیالارین جارچیسی اولان  " ملا نصرالدین"  ادبی مکتبی‌نین ساتیرا عنعنه‌لریندن فایدالاناراق، آزادلیق و ایستیقلال دوشمن‌لرینی، امپیریالیزمین موستملکه‌چی‌لیک سیاستینی، گئری‌لیگی، جهالتی و خورافاتی ساتیرا آتشینه توتور، خالقی علمی بیلیک‌لره یییه‌لنمگه، موعاصیرلشمگه سسله‌ییردی. عومومیتله، ۱۹۱۸–۲۰-جی ایللرین مطبوعاتی او دؤوره قدرکی آذربایجان میلّی مطبوعاتی‌نین دموکراتیک عنعنه‌لری‌نین یئکون مرحله‌سی ایدی. بو دؤورون مطبوعاتیندا آذربایجانین میلّی، ایجتیماعی-سیاسی فیکری، ۱۹۰۵-جی ایل اینقیلابیندان سونرا تزاریزمین موستملکه‌چی‌لیک سیاستینه قارشی خالقین اعتیراضی، ۱۹۱۱-جی ایلدن سونرا میلّی موختاریت ایدئیاسی، روسیه‌ده ۱۹۱۷-جی ایل اوکتوبر چئوریلیشیندن سونرا ایسه میلّی ایستیقلال ایدئال‌لاری اؤز عکسینی تاپمیشدیر. آذربایجان خالق جومهوریتی دؤورونون میلّی مطبوعاتی بوتون بو تاریخی موباریزه لرین سالنامه‌سی‌دیر.