آلمان ناسیونال سوسیالیست فهله پارتییاسی (آنسفپ) ۱۹۳۸-جی ایلین نووامبرین‌دا بیر چوْخ قیام تشکیل ائتدی. ان شیددت‌لی قیام ۹-۱۰ نووامبردا حیاتا کئچیریلن «کریستال گئجه»دیر. بو قیام‌دا یوزلرله ایللیک تاریخی اوْلان سیناقوقلار، یهودیلرین دۆکانلاری، ائولری و دیگر مولکلری یاندیریل‌دی و ۴۰۰ یهودی اؤلدۆرۆل‌دو. دیگرلری دؤیول‌دو و آلچالدیل‌دی. بون‌دان سوْنراکی بیر نئچه گون ایچین‌ده ۳۶.۰۰۰ یهودی خصوصی دۆشرگه‌لره کؤچورول‌دو. بو قیاملارین مقصدی، اصلین‌ده خالقین نه رئاک‌سییا وئرجیینی تثبیت ائتمک ایدی. هیتلئرین ساغ قولو گوئببئلس بو قیاملاردان سوْنرا قزئتلره بو باش‌لیقلا خبر یازدی: "خالقین روحو قاینادی و سوْنون‌دا داش‌دی". بون‌دان سوْنرا یهودیلرین بعضی دیگر حاقلاری دا اللرین‌دن آلینمیش‌دیر. آرتیق یهودیلره تیجارت ائتمک و بیر چوْخ دیگر شئی قاداغان ائدیل‌دی. آرتیق بیر یهودی صیرف ایشچی اوْلاراق ایشله‌یه بیلر.