میرزا ملکم خانین هدفی ایراندا غرب جمعیت‌لری‌نین آنالوقو اولان بیر جمعیت قورماق ایدی و میلّتچی‌لیک بو نظریه‌نین ساده‌جه بیر عونصورو ایدی. میرزا ملکم «شئیخ و وزیر» فورماسیندا ایکی جور میلّتچی‌لیکدن، عنعنه‌وی و چاغداش میلّتچی‌لیکدن دانیشیردی. اونون فیکرینه گؤره عنعنه‌وی میلّتچی‌لیگین تملینی دین تشکیل ائدیر و عنعنه‌وی میلّتچی‌لیگین سیاسی و ایجتیماعیی سویّه‌ده تمثیلچی‌سی موللا و شئیخدیر. چاغداش میلّتچی‌لیگین تملینی ایسه دیل تشکیل ائدیر و تمثیلچی‌سی وزیردیر. وزیر، چاغداش دؤولتین قورولماسی‌نین تظاهورودور. میرزا ملکمه گؤره میلّی بیرلیک دین واسیطه‌سی ایله قورولا بیلمز. ایراندا دینی موختلیف‌لیک حدّدن چوخدور و دینی فرقلی‌لیک‌لر میلّی بیرلیگین قورولماسینا مانع تشکیل ائدیر. میلّی بیرلیک دیل بیرلیگی ایله مومکوندور.1908-جی ایلده روم‌ دا دونیانینی دَییشیب