علاالدین جوین‌ین ایفاده‌سینه گؤره اسکی تۆرکلر اؤز دینی رئیسلرینه "تۇیوک"، دینلرینه ایسه عربجه‌ده ایستیفاده ائدیلن "ناموس" و "ان/ائن-نوامیسی ایلاهیه" سؤزونون ایلک کؤکو اوْلان "نوْم" آدینی وئرمیشلر ایدی. یۇنانجایا "نۇموس - هاووس" شکلینده کئچن بۇ سؤز "ازلی اراده و مقدسات" معناسیندا، سانسکریت دیلینده ایسه "تانری" سؤزونون قارشیلیغی اوْلاراق ایستیفاده ائدیلیردی. تۆرکلر اؤز رۇحانیلرینه "تۆکون/تۇیوْن،" کاهین و سئهربازلارینا ایسه "قام" آدینی وئریردیلر. آیریجا تۆرکلر، دینی کیتابلارینا دا "نوْم"، تۆکونلره ده "نوْمیلر" دئیردیلر. ایسلامیتدن سوْنرا ایسه اوْغوزلار قاملارینا "اوْزان" آدینی وئردیلر. "شامان" سؤزو ایسه بۇنون اۇروپالیلار طرفیندن پوْزولموش حالی ایدی. شامانلار، جمعیتده "دوْکتوْر/حکیملیک،" "سئهربازلیق" و "کاهینلیک" اوْلماقاۆزره اۆچ آیری پئشس(ن)بیر بیرلیکده ایجرا ائتمکده ایدیلر. بؤیوک تۆرک دۆشونورو ضیاگؤی‌آلپا گؤره اۇروپالیلار طرفیندن سهو اوْلاراق "شامانیلیک" اوْلاراق آدلاندیریلان تۆرکلرین کؤهنه دینلری‌نین اصل دوْغرو آدینین "تۇیوْنیزم" اوْلماسی لازیمدیر. یئنه ضیاگؤی‌آلپین مۆدافعه‌‌ ائتدیگی فیکیرلره گؤره، تۆرکلرین دینی باشلانیشدا هر نه قدر "ناتوریزم" حساب ائدیلمکده‌دیرسه ده گئرچکده بۇ بعضی رۇموزلاردان عبارت اوْلان و بعضی تیمثاللارا تاپینیلان "سیمووْلیزم" معناسینی وئرر. فرقلی شرطلر آلتیندا یاشایان جمعیتلر آراسینا یاییلمیش اوْلان بۇ اعتقاد سیستمینده دین ایله سئهری بیر-بیریندن آییراجاق اوْلساق، بیر طرفده بیر جۆر آنیمیزمدن عبارت بیر شامانیلیک، کنار طرفده‌ده معبودلار و کاینات سیستمینه مالیک اوْلان بیر "تۇیوْنیزم" گؤرولر.