طاعۇن (pestis)، پ — اینسان و حئیوانلاردا کسکین طبیعی اوجاق‌لی، اپیدمیک یاییلماغا مئییل‌لی، طاعون چؤپو (Yersinia pestis) طرفین‌دن تؤره‌دیله‌ن اینتیقال عفونت نوخوشلوق‌دیر. او، کسکین قیزدیرما، آغیر عمومی اینتوکسیکاسییا و لیمفاتیک دویونلرین، آغجیرین و باشقا اورقانلارین هموراژیک-نکروتیک ایلتیهابی ایله تظاهر ائدیر. ائندئمیک و یایگین(همه گیر) یاییلما ایمکانینا گؤره طاعون "بئینلخالق طیبی-سانیتارییا قایدالارینین" شامیل اوْلدوغو خصوصی تهلوکه‌لی کارانتین عفونتلاری قروپونا عایید ائدیلیر. ۱۸۹۴-جو ایلده فرانسه عالیمی آ. یئرسئن و ژاپون عالیمی س. کیتازاتو نوخوشلوق تؤردیجی‌سینی کشف ائتمیشلر. طاعون اپیدمییالاری دؤوری اولاراق دونیانین بیر چوخ اؤلکه‌سینی ایحاطه ائدیردی. بیرینجی پاندمییا ۶-جی عصرده شرقی روم ایمپیراتورلوغوندا باش وئرمیش و بیر چوخ اؤلکه‌نی ایحاطه ائتمیش‌دی. قارا اؤلوم آدلانان ایکینجی پاندمییا ۱۴-جو عصرده، اوچونجو پاندمییا ایسه ۱۹-جو عصرین سوْنون‌دا اوْلموش‌دور (خسته‌لیگی دنیز گمیلرین‌ده‌کی سیچانلار یایمیش و دونیانین ۱۰۰-دن آرتیق لیمانین‌دا اپیدمیا باش وئرمیش‌دی). ۱۴-جو عصردن باشلایاراق روسیه دا، او جمله‌دن بیر نئچه دفعه موسکودا، ۱۹-جو عصرده زابایکالیده، گونئی قافقازدا، پریکاسپیده، ۱۹-جو عصرین سونو – ۲۰-جی عصرین اووه‌لرین‌ده اودسا و قارا دنیزین باشقا لیمانلارین‌دا، ۲۰-جی عصرده ایسه هیندوستاندا طاعون گئنیش اپیدمیاسی قئیده آلینمیش‌دیر.