جامی اثرلرینی دؤورونون مشهور حؤکمدارلارینا ایتحاف ائتمکدن بویون قاچیرمامیش و یا قاچیرا بیلمه‌میشدیر. سون درجه غورورلو، بؤیوک‌لره باش اَیمه‌ین جامی‌نین اثرلرینی موختلیف حؤکمدارلارا حصر ائتمه‌سی‌نین اساس سببینی جامعه‌شوناس‌لار چوخ حاقلی اولاراق، اونون مادّی گلیر آختارماسیندا دئییل، محض اثرلری‌نین مضمونوندا، اللرینده کولّی میقداردا ایختیار اولان حؤکومت باشچی‌لارینا تاثیر گؤسترمکده، اونلاری عدالته، مرحمته سؤوق ائتمکده گؤرورلر. دؤغرودان دا، جامی‌نین بوتون اثرلرینده، فلسفی-ایجتیماعی ایستیقامتیندن آسیلی اولمایاراق، اینسان‌پرورلیک، عدالت و سخاوتین ترنّوم ائدیلدیگینی گؤروروک. جامی نقشبندی طریقتی‌نین مورشودو و شئیخی مؤوقعیینه یوکسلدیکده ده هئچ واخت تعصوب‌کش-فاناتیک، دیندار اولمامیش، عدالتی، مرحمتی، دوزلوگو مؤمین‌لیکدن اوستون توتموشدور. باشقا اثرلرینده اولدوغو کیمی،  "‌بهارستان‌" دا دا همین فیکرین بدیعی ایفاده‌سینه تئز-تئز تصادوف ائدیریک. بو نؤقطه‌یی-نظردن، یعنی هومانیزم و عدالتی ترنّوم ائتمک، فاناتیزمه قارشی چیخماق نؤقطه‌یی-نظریندن جامی اؤز دؤورونون فلسفی-ایجتیماعی گؤروش‌لریندن یوکسکده دورور. موعاصیر نسیل اوچون جامی بو جهتدن داها ماراقلی، اثرلری‌نین اؤیره‌نیلیب تدقیق ائدیلمه‌سی ایسه داها دیقته‌لاییقدیر، چونکی فردوسی، نظامی، سعدی و باشقا شرق کلاسیک‌لری کیمی، جامی ده بو حالدا اؤز صینفی‌نین منافعییندن یوکسگه قالخمیش و خالق ایدئیالارینی بدیعی فورمادا تجسّوم ائتدیرمگی باجارمیشدیر.