ثقة الاسلام، ا. سفروو، س. سلماسی، ش.م. خیابانی و باشقالاری رئالیست دموکراتیک آذربایجان ادبیاتینی توسعه ائتدیرمیش‌لر. صابیر ادبی مکتبی‌نین گؤرکم‌لی داوام‌چی‌سی م. مؤجوزون، ب. عباس‌زاده‌نین ساتیریک شعرلرینده ایجتیماعی ائیبجرلیک‌لر کسکین تنقید اوْلونوردو. گونئی آذربایجان تاریخینده مشروتیه حرکاتی میلّی ایستیقلالیتین، موباریزه تاریخی‌نین باشلانغیجی‌دیر. ش.م. خیابانی حرکاتی اونون باشلانماسینا تکان وئردی. دموکراتیک ادبیاتین یارانماسی س.ج. پیشوری‌نین رهبرلیک ائتدیگی دؤوره دوشدو. بئله‌لیکله، ۱۹۰۵–۱۹۱۱-جی ایللرده مشروته ادبیاتی، ۱۹۱۷–۱۹۲۰-جی ایللرده «تجددود» (یئنی‌لشمه) ادبیاتی، ۱۹۴۵–۱۹۴۶-جی ایللریده دموکراتیک ادبیات میدانا گلدی. ۱۹۷۸–۱۹۷۹-جی ایللرین اینقیلابی ایله گونئی آذربایجاندا تزه آب-هاوا یارانماغا باشلاسا دا او، اوزون چکمه‌دی. ۱۹۴۶-جی ایلده میلّی حؤکومت طرفین‌دن تشکیل ائدیلمیش «آذربایجان شاعرلر و یازی‌چی‌لار جمعیتی» نین بیر سیرا عضولری سوْنرالار هبس ائدیلدی، بیر قیسمی خاریجی اؤلکه‌لره موهاجیرت ائتدی، بیر حیسه‌سی ایسه گیزلی ایش شرایطینه کئچدی. تقریباً ۶۰-جی ایللره قدر آذربایجان مدنی حیاتیندا دورغونلوق یاراندی. ۱۹۴۵-جی ایلده چیخان م. شهریارین «هئیدربابایا سلام» پوئماسی بوتون یاخین و اوْرتا شرق موهیتینده گؤرکم‌لی بیر ادبی حادثه کیمی قارشیلاندی. چاغداش فارس شعرلری‌نین اوستادی ساییلان م. شهریار اؤز ادبی ایستیقامتینی دییشه‌رک آذربایجان تۆرکجه‌سینده یازدیغی یئنی شعرلری ایله آذربایجان ادبیاتیندا یئنی ادبی مکتبین بونؤوره‌سینی قویدو.