علملر خزینه‌سى: معرفت نامه ده فیزیكدن, حیاتیت‌دن (بییولوژى), ارضیاتدن (ژئولوژى), روحیاتدن (سایکولوژى), طبدن و بالخاصه علم ِ تشهیردن (آناطومى) گئنیش اؤلچوده بحث ائدیلیر. سوندان بحث ائتدیگى زمان دنیانین دها اؤنجه دن سولارلا اؤرتولو اولدوغونو، بعضى داشلارى سیندیرینجا ایچندن مُستحاثه (=داشیت، فوسیل) اولاراق دنیز حیوانلارى چیخدیغینى "فخرالدین رازى" نین بر سؤزونه استنادًا سؤیلر. طبدن و علاجلاردان بحث ایتدیغى قسملرده زمان زمان "ابن ِ سینا" دان استفاده ائدر. عصریمیزین انسانینجا بیلینه بیلن بر بؤلوم گرچكلر واردر كه ابراهیم حقینین عصرلر اؤنجه‌سینده بیلگى دارآغاجیندا یئرینى تاپمیشدیر. مثلا, اونون حُجره‌لرین (سلّوللارین) اؤلدوگو، یئرینه یئنى حُجره لرین گلدیگى, وجودون بر نئچه ایل ایچه‌ریسینده تامامًا یئنی‌لندیگى حاققینداكى گؤروشلرى اولدوقجا دقت چكیجیدیر.(جلد 1, صحیفه ۳۵) ابراهیم حقى حضرتلرینین معرفت‌نامه سى بوگون استانبول فاتح كتبخانه‌سى ۱۸۵۰ ساییلى اوراق ِ خزینه ده (آرشیو) تاپا بیلیرسیز.