کیمیایا گلدیکده ایسه، بو علمین  " آتا " سی جابر ابن حیان ساییلیر. کلور، آمونیوم، لیمون، سیرکه و شراب تورشولاری کیمی اونلارلا تورشونون خاصیت‌لریندن بحث ائدن ابن حیان کیمیادا تجروبه‌لر واسیطه سیله تدقیقات‌لار یولونون اساسینی قویدو. فلسفه‌ده ابن رشد و الکندی کیمی عالیم‌لر علمین اینکیشافینا چوخ بؤیوک تاثیر گؤستردی‌سه، غزالی تئولوژی، صوفیزم، فیقه، منطیق و فلسفه ده بؤیوک ایره‌لی‌له‌ییش‌لرین اساسینی قویدو. اوسته‌لیک، غزالی صوفی‌لیگین نظری بونؤوره‌سینی قویموش آدامدیر. غربین چوخ سونرالار "‌ایسلام عالمی‌نین لئوناردو دا‌وینچی‌سی‌"  آدلاندیراجاغی ال جزاری ایسه داهی مکانیک، ایختیراعچی، ریاضیاتچی و آسترونوم ایدی. او، 1206-جی ایلده یازدیغی  "کتاب فی معرفعت الخیال الهندسیه"  کیتابیندا 50 مکانیزمین، او جومله‌دن ساعات، توفنگ، توپ، سو ناسوسو، کودلو قیفیل، کومپاس، کومپوتر، ویدئوکامرا و س.- نین ایش پرینسیپ‌لریندن بحث ائتمیشدی. دیاربکیر شهرینده یاشامیش ال جزاری‌نین موعلیم‌لری ایسه فوواره مکانیزمینی کشف ائتمیش بانو موسا قارداش‌لاری، شام ساعاتی‌نین مؤلیفی ال سقانی، دویمه‌سی باسیلاندا اونلارلا ماهنی چالان ایلک  "‌موسیقی یئشیگی‌" نی یاراتمیش هیبت الله الحسینی ایدیلر. ال جزاری‌نین کشف‌لر آراسیندا چارخ‌قولو و سورگوقولو، کلاپانلی سو ناسوسلاری، سولو قالدیریجی کران‌لار، سو ساعات‌لاری، فوواره‌لر ده وار. او، دؤرد روبوت حاضیرلایاراق اونلاری قاییغا اوتورتموش، طبیل و توتک چالماغا  "‌وادار‌"  ائتمیشدی. اوسته‌لیک، موسلمان عالیم‌لرین، خوصوصیله ده ریاضیاتچی لارین آز قالا هامیسی هم ده گؤزل شاعیرلردی. ابن سینا، عمر خیام، بیرونی اونلارین نظمی اینسانین روحونو اوخشاییر.