آیری آیری لهجه لرین قووشماسی ایله یارانان بویوک دیل عایله لری، یعنی پروتو دیل لر، میلاد دان اونجه 4 اونجو مین ایله ایلکین دییشیم لری ندن ایله باشلانان گوچ لرده چئشیتلی قوللارا آیریلمیش و آیری آیری چاغلاردا بو قوللاردان یئنی لهجه لر و دیللر ایجاد ائدیلمیشتیر. اورتا آوروپا دا یارانمیش پروتو هیندآوروپا، اورال دا یارانمیش پروتو فینوقور، قوزئی قافقازدا یارانمیش پروتوقافقاز، عربیستان یاریم آداسیندا(شبه جزیره) یایرانمیش پروتوسامی و باشقا دیل عایله لرینین گئچتیغی بو یول تورک عایله سی اۆچون ده گئچرلی دیر. بئله کی، اون آسیا دا(Ön Asya) یارانمیش پروتوتورک دیلی میلاد دان اونجه 4اونجو مین ایلین اورتالاریندا باتی و دوغو قول لارا آیریلمیش، دوغو یا گئدن پروتوتورک قوروپلاری اورتا آسیادان ایتیل یاخالارینا و آلتایا قدر آیری آیری بولگه لرده ایکینجی آتایوردلار سالمیشلار.