روماندا، کومونیزمین دایانیلماز باسقیلاری آلتیندا یاشایان و گله­نکلرینی قورومایا چالیشان اینسانلارین حیکایه­سی آنلادیلماقدادیر. رومانین باش قهرمانی یئدیگئی جان­گلدین، ایکینجی دونیا ساواشیندان دؤندوکدن سونرا قازاق بوزقیرلاریندا کیچیک بیر ترن دوراغیندا چالیشماقدادیر. یئدیگئی’ین یاخین دوستو قازان­آلپ اؤلدویونده، وصییتی اوزرینه اونون جنازه­سینی ساری اؤزک بؤلگه­سینده قوتسال ساییلان آنابئییت مزارلیغینا قویلاماق اۆچون بیر یولجولوق باشلار. بو سیرادا جنازه کروانینین باشینی چکن یئدیگئی اؤز بیلینجینده، میللتینین کئچمیشینه بیر یولجولوق یاپار و او گون بیر عصره بدل اولار اونون اۆچون. بو یولجولوغا قازان­آلپ’ین اوغلو ثابیت­جان دا ایستکسیز بیر بیچیمده قاتیلمیشدیر. او بیر آن اؤنجه جنازه تؤره­نینی بیتیره­رک شهره دؤنمه­نی بکله­مکده­دیر. ثابیت­جان بوزقیر’ا و قیرقیزیستان’ا قارشی حاکیم سیستئمین ده­یرلرینی تمثیل ائدن و توپلومسال یابانجیلاشمانی (مانقورتلاشمانی) سیمگه­له­ین بیر کاراکتئردیر. آیتماتوو اثرلرینده بؤیله کاراکتئرلرین یاردیمی ایله سیاسی سیستئمی، اؤزونه خاص بیر دیلله الشدیرمیشدیر. آنابئییت مزارلیغینا سوویئت یؤنه­دیمی طرفیندن بیر اوزای دوشرگه­سی قورولدوغوندان قازان­آلپ’ین جنازه­سینین قویلانماسینا ایذین وئریلمز. جنازه کروانینین آنابئییت’ه گیرمه­سینه انگل اولان قیرقیز گؤره­ولی’نین قونوشما سیراسیندا یئدیگئی’ه «یولداش روسجا قونوش» سؤیله­مه­سی رومانین ان چارپیجی صحنه­لریندن دیر. یئدیگئی آرخاداشینین جنازه­سینی باشقا بیر یئرده، قیرقیز گله­نکلرینه اویغون اولمایاراق قویلاماقدان چوخ راحاتسیز اولموشدور… آیتماتوو’ون «گون اولار عصره بدل» رومانینین دونیادا بیر چوخ دیله چئویریلمه­سی سونوجو «مانقورت»، «مانقورتلاشما» و «مانقورتلاشدیرما» کیمی قاوراملار ادبییات چئوره­لرینجه قبول گؤره­رک، یایقینلاشمیشدیر. اؤزللیکله «توپلومسال کیملیکسیزلشمه و کؤکسوزلشمه» اولاراق بیلینن «مانقورتیزم» باتیدا توپلومسال پسیکولوژیک ادبییاتدا یئرینه اوتورموش بیر تئریمدیر. مانقورت سؤزجویو، تورکجه و آلتای عاییله­سینه عاید بعضی دیللرده، عاغیل یوخسونلوغو آنلامینا گلن و بیلینجسیزلییی چاغریشدیران «بون/ بان/ مان» کؤکوندن تؤره­دیلمیشدیر. اسکی اورتا آسیا افسانه­لرینه گؤره «مانقورت»، بیر اینسانین بللی ایشلملر سونوجو کیملیکسیز، بیلینجسیز و افندی‌سی‌نین هر ایسته­یینی قوصورسوز یئرینه گتیرن بیر یارادیغا دؤنوشدورولموش حالیدیر. چنگیز آیتماتوو، گون اولار عصره بدل رومانینین باسیلمایا ایذین وئریلمه­دییی بؤلومونو، سونرالار «چنگیزخانا کوسن بولود» آدی ایله یاییملامیشدیر. بو کیتاب اوخونمادان گون اولار عصره بدل رومانینین بوسبوتون اوخونمادیغینین بیر گرچک اولدوغونو بلیرتمک گرکیر. او اوزدن گون اولار عصره بدل کیتابینی اوخوماق ایسته­ینلره «چنگیزخانا کوسن بولود» رومانینی دا اوخومالاری اؤنریلیر.