دستگاه — بللی موغام ترکیبینه داخیل اوْلان بۆتون شاخه‌لر، شعبه‌لر، گوشه‌لر، ردیفلر، رنگلر و سینیفلرین کولل حالین‌دا، منتیقی اینکیشاف قایداسی اوزره موتشککیل مج‌موسو. «دستگاه» سؤزو - «دست» - بوتؤو، تام، «گاه» - یر، مؤقع دمک‌دیر. دستگاه - موغامین ووکال-اینسترومنتال شکیل‌ده بۆتون حیصّه ‌لرینین - شعبه، گوشه، رنگ، سینیفلرین تام، بوتؤولوک‌ده، موغام کومپوزی‌سییاسینین طلبلری سوییه‌سین‌ده ایفاسی دمک‌دیر. دستگاهین ان باش‌لیجا خوصوصیتی موغام شعبه‌لرینین و گوشه‌لرینین، سینیف و رنگلرین منتیق‌لی صورت‌ده آردیجیللاشاراق، سیل‌سیله یاراتماسین‌دان عبارت‌دیر. بونون دا نتیجه‌سینده موغام دستگاهلارینین اؤزونمخسوس اینکیشاف درامسی یارانیر. موغام دستگاهلار بونلاردیر: