ع.شایق موستقیل آذربایجان ایدئیاسیندا محمد‌امین رسول‌زاده، ا.آغااوغلو، ع.توپچوباشوف، ع.حسین‌زاده، ی.نصیب‌بیگلی کیمی اؤندر ضیالی‌لارلا همفیکیر اولوب. او، 1918-جی ایل مئیین 28-ده یارانان آذربایجان خالق جومهوریتی نی سئوینجله قارشیلاییب. محمد امین رسول‌زاده بو دؤورده  "‌میلّی ایستیقلالین سئوینجینی ایلک دویان‌لار‌"  سیراسیندا ع.شایقین ده آدینی چکیب. رسمی دؤولت قزئتی اولان  "‌آذربایجان‌"-ین صحیفه‌لرینده مکتب‌لر و میلّی‌لشدیرمه مسله‌سی حاقیندا ایلک چیخیش ائدن، اونو تبلیغ ائدن و حیاتا کئچیرن‌لردن بیری ده ع.شایق ایدی. او، 1919-جو ایلده باکی دؤولت بیلیم‌یوردونون یارانماسی ایله باغلی  "‌طلبه حیاتی‌"  پیئسینی یازیب، یاریمچیق  "‌عصریمیزین قهرمان‌لاری‌"  رومانینی تاماملاییب. بو اثرلرده مؤلیف وطن، میلت، موستقیل‌لیک آرزولارینی دیله گتیریب، میلّی دؤولتچی‌لیگیمیز اوچون یئنی میلّی کادرلار حاضیرلانماسی مسله‌سینی اؤنه چکیب. اونون بو ایللرده قلمه آلدیغی  "‌یئنی آی دوغارکن‌" ،  " تورک عدمی مرکزیت موساواتا ایتحاف‌" ،  "‌آرازدان تورانا‌"  کیمی شعرلری ادبی موحیطده دَیرلندیریلن پوئزیا اؤرنک‌لریندندیر. اونون  "‌وطنین یانیق سسی‌"  شعرینده اولو اوغوزلارین هونری، آلتای تورکلری، ائلخان و آلتون اوردوسو اؤرنک گؤستریلیب.