1928-جی ایلده آتاسی حاجی علی اکبر این آغیر خسته‌لیگی ایله علاقه دار ایرانا قاییدان عباس موعیّن حیاتی چتینلیکلرله اوز-اوزه قالیر، بو سببدن ده اونون ادبی یارادیجیلیغیندا بیر مودّت فاصیله یارانیر. بو دؤورده او، سیاسی فعالیتله مشغول اولور. 1936-جی ایلده محض سیاسی گؤروشلرینه گؤره حبس اولونور و زنجان ا سورگون ائدیلیر. 1941-جی ایلدن اعتیباراً ایسه یازیچی‌نین ادبی فعالیتینده یئنی مرحله باشلانیر. "آذربایجان" قزئتی‌نین فعال امکداشلاریندان بیری کیمی یازیچی او دؤورون حادیثه‌لرینی عکس ائتدیرن چوخلو فلئیتونلار، تنقیدی مقاله‌لر یازیر. 1945-جی ایلده یارانان، لیدری سید جعفر پیشه‌وری اولان آذربایجان دموکراتیک فیرقه‌سینه عوضو اولور. عباس پناهی فیرقه‌‌نین 1945-1946-جی ایللرده کئچیریلن هر ایکی قورولتاییندا ایشتیراک ائدیر، پارتی‌نین رهبر اورقانلارینا سئچیلیر. میلّی حؤکومتده سیاسی ایداره‌‌نین ریسی اولان عباس بو دؤورده داها چوخ ایجتیماعی-سیاسی خادیم کیمی فعالیت گؤسترمیشدیر. 1946-جی ایلین دسامبریندا میلّی حؤکومت دئوریلدیکدن سونرا باکی‌ یا گلن یازیچی بوندان سونرا بوتون عؤمرونو قوزئتی آذربایجانلا باغلاییر. 1950-جی ایللردن باشلایاراق پناهی یارادیجیلیغی‌نین ان پارلاق دؤورلری باشلانیر و او، بیر-بیری‌نین آردینجا گؤزل صنعت نومونه‌لری یارادیر.