تنظیمات دؤورو شاعیرلریندن یئنی عثمانلی‌لار سیاسی زومره‌سینه ده قاتیلمیش اولان ضیا پاشانین دیل و ادبیات ساحه‌سینده تورکچولوگو شناسی‌دن داها آچیقدیر. مشهور  "‌شعیر و اینشا‌"  مقاله سی، بو مؤوضودا بیر دلیل کیمی گؤستریله بیلر. ضیا پاشا بو مقاله‌سینده عثمانلی تعبیرینی تورک قارشی‌لیغیندا، یعنی تنظیماتدان اؤنجه‌کی  معناسیندا ایشلده‌رک اسکی عثمانلی شاعیرلری‌نین اثرلرینی خاطیرلاتدیقدان سونرا دئییر کی: "‌...خئیر! بونلارین هئچ بیریسی عثمانلی شاعیری دئییلدیر... عجبا، بیزیم منسوب اولدوغوموز میلتین (یعنی تورک میلتی‌نین) بیر دیلی و شعیری وارمی‌دیر و بونو ایصلاح مومکوندورمو؟ "   " ایچلرینده اوچده بیر تورکجه کلمه تاپیلمایان و چوخ زامان ذهن یورمادیقجا معنا چیخاریلماسینا موقتدیر اولونامایان‌"  اسکی اثرلری بَینمیر، تورکجه ایملاسی‌نین سیستم‌سیزلیگینی، تورکجه‌ده ایشله‌نیلن کلمه‌لرین سینیرسیزلیغینی، تورکجه و یا عثمانلیجا قایدالاری‌نین دوزنلنمه‌میش اولدوغونو تنقید ائتدیکدن سونرا تورکلرین طبیعی شعیری‌نین باقی، نفعی، ندیم و واصف‌لرین منظومه‌لری، تورکلرین طبعی-اینشاسی‌نین وئیسی و نرگسی‌لرین نثرلری اولمادیغینی قطعی شکیلده ایفاده ائدیر:  "‌...خئیر! بیزیم طبیعی شعیر و اینشامیز ایالت خالقی‌یلا ایستانبول اهالیسی‌نین خالق طبقه‌سی آراسیندا هله دورماقدادیر. بیزیم شعیریمیز هانی شعیرلریمیزین آهنگ‌سیز دئیه بَینمه‌دیکلری خالق شرقی‌لری و ساز شاعیرلری آراسیندا  "‌دئییش‌" ،  "اوچله‌مه‌"  و "‌قایاباشی‌"  آدلانان پارچالاردیر و بیزیم طبیعی اینشامیز  "‌مترجم قاموس‌"ون ایشلندیگی یازی یازما طرزی‌دیر. هله بیر کره رغبت او یؤنه دؤنسون، آز واخت ایچینده نه شاعیرلر، نه کاتیب‌لر یئتیشیر، عاغلا حئیرت وئریر‌".