ماتریکس (فیلم) ۱۹۹۹ ایلینده دوزلیب یاییملانمیش بیر اکشن و علمی تخیلی ژانریندا فیلم‌دیر. واچووسکی قارداشلاری یؤنتمیش ماتریکس فیلمینده کی اهمیتلی روللاردا کیانوْ ریوئز، لارئنس فیشبیرن، کری-آن ماس، هوْقوْ وئوینق، جو پانتولیانو اوْیناییبلار. بو فیلم، ماتریکس آدلی دوغرولانمیش بیر اوخشارلیق یارادان(simulator) واسطه‌سیله ایندیکی اینسانلارا حیس اولا بیلن، بیر آنتی اوتوپیا گله‌جگی (دیسوپتیا، قارانلیق و ایستَنیلمز گلجک، فاضله مدینه نین ترسی) توصیف ائدیر. ماتریکسی، دویغولو‌ ماشینلار(sentient machines) اینسان ایجتماعینی بوْیون اَیدیرمک و باسقی آلتیندا ساخلاییب اونلارین بدنلرینین ایستی‌سی و الکتریسیته‌سین انرژی قایناغی ائتمک اۆچون، دوزلدیبلر. نئو آدلی بیلگی سایار پروقرامئری (یازیلیمچی) بو حقیقتی اؤیرنیر و ماشین‌لار قارشیسیندا دوران عصیان ائدنلر و اویموش دونیادان(Dream World) آزاد اولان اینسان‌لارا قوشولور.