قیمیز چوخ‌عصرلیک قدیم بیر ایچکی‌دیر. زامانلا قیمیز خالق داستان‌لاریندا، آتالار سؤزلرینده اؤز یئرینی آلمیش، قیمیز مدنیتی فورمالاشمیشدیر. غازی بیلیم‌یوردو پروفسورو الهامی دورموش اؤزونون قیمیزلا باغلی آراشدیرماسیندا قئید ائدیر کی، هله آتیلا ساراییندا اؤزونه‌مخصوص قیمیزایچمه عنعنه‌سی فورمالاشمیشدیر. بورادا عیان‌لار منصب‌لرینه گؤره حؤکمدارین ساغ و سولوندا أیله‌شر،اوّلجه حؤکمدار، سونرا ایسه عیان‌لار قیمیز ایچردیلر. قیمیزی موختلیف بایرام‌لاردا، رسمی ضیافت‌لرده، تویلاردا ایچردیلر. "‌کیتابی دده قورقود‌"  داستانیندا دیرسه خان ین اوغلونون تویو تصویر ائدیلدیکده قیمیز ایچیلدیگینه دایر ایشاره‌لر ائدیلیر. "‌ماناس‌"  داستانیندا اؤلوم یاتاغیندا ایکن خان کؤکئتئی خالقینا ائله‌دیگی وصیتده:  "ائلیم، گونوم. گؤزلریم یومولاندا گؤوده‌می قیمیزلا یویون‌"  – دئییر. قازاخ عادت-عنعنه‌سینه گؤره قیمیز ایچیله‌جگی قابلار اوّلجه‌دن یاخشیجا تمیزله‌نیر. ائوین خانیمی بو قابلارا قیمیز سوزدوکدن سونرا ائوین کیشی‌سی، و یا عاییله آغ‌ساققالی قیمیزی قوناق‌لارا تقدیم ائدیر. قیمیز اوتاغا داخیل اولدوقدا ایچکی‌یه حؤرمت علامتی اولاراق هر کس سوسار. هر ایل مئی آییندا اورتا آسیا اؤلکه‌لرینده قیمیز بایرامی تشکیل ائدیلیر.