دانتئ آلیقیری (اصل آدیٛ Dante Alighieri; دوْغۇم تاریخی|۱۲۶۵|۵|۱۴، فلورنسییا — وفات تاریخی|۱۳۲۱|۹|۱۴ راونا) — ایتالیان شاعیری، ایتالیان ادبی دیلینین بانیسی. قدیم زادگان نسلیندندیر. بوْلوْنیا یۇنیورسیتتینده تحصیل آلمیٛش، حۆقۇق و فلسفنی اؤیرنمیشدیر. گنج یاشلاریٛندان فلوْرنسییانیٛن ایجتیماعی حیاتیٛندا فعال ایشتیراک ائتمیش، "اغ" گوئلف پارتییاسیٛنا قوْشۇلمۇشدۇر. "قاراً گوئلفلرین قلبسیندن سوْنرا غییابی اوْلاراق یاندیٛریٛلماغا محکۇم ائدیلمیشدیر (۱۳۰۲). دیدرگین حیات سۆرمۆش، ۱۳۱۵-جی ایلده ایکینجی دفه اؤلۆم محکۇم اوْلۇنمۇشدۇر (همین حؤکم ۱۹۶۶-جیٛ ایلده لغو ائدیلمیشدیر). عؤمرۆنۆن سوْن ۶ ایلینی راونادا یاشامیٛشدیٛر. یارادیٛجیٛلیٛغیٛنیٛن ایلک دؤورۆنده باتریچ آدلیٛ گنج بیر قیٛزیٛ وصف ائتمیش، اوْنۇن واختسیٛز اؤلۆمۆندن دوْغان کدر و حۆزن دوْلۇ شعرلر یاراتمیٛشدیٛر ("ینی حیات" کیتابیٛ، ۱۲۹۲). ۱۳۰۴-۱۳۰۷-جی ایللرده دانت فلسفی-اخلاقی اثرلر یازمیٛشدیٛر. "ضیافت" اثرینده اینسان ایدراکیٛنیٛن مۆستقیللییی و آزادلیٛغیٛ مۆدافی اوْلۇنۇر. "موْنارخییا حاققیٛندا" (۱۳۱۲-۱۳۱۳) سیاسی ریسالسینده واحید عۆمۇم دۆنیا موْنارخییاسیٛ ایدیاسیٛ اینسانلاریٛن امین-امانلیٛغیٛنیٛ، ایجتیماعی ادالتی تأمین ائد بیلجک دؤولت قۇرۇلۇشۇ کیمی مۆدافی ائدیلیر. آدیٛ تاریخده ۱۰۰ ان چوْخ اؤیرنیلمیش شخصیییتلر سییاحیٛسیٛنا داخیل ائدیلیب.