آشینا سوْیونون بیر دیشی قۇرددان تؤره‌دیگینه دایر اوْ دؤورده چوْخ مشهور اوْلدوغو آیدین اوْلان روایتلر، گؤی تۆرکلرین ائرکن تاریخینی افسانه‌لرله قاریشدیریر. آنجاق قۇرددان-تؤره‌مه عنعنه‌سی‌نین، آسیا هۇنلاری آراسیندا دا موْجود اوْلماسی و قۇرد آتانین تۆرکلری دار، کئچیلمز یوْللاردان سلاماتلیغا چاتدیردیغی (بوْزقورد داستانی‌نین اصلی) روایتی‌نین هۇنلاردا گؤرولمه‌سی، گؤی تۆرکلرین هۇنلارا نسبتینی اوْرتایا قوْیور. آشینا عائله‌سی‌نین، تک بیر اوْغلان حیاتدا قالماقلا، قێرغینا اۇغرامیش اوْلدوغو روایتینی، تسو-کۆ (اصلینده آسیا هۇن دؤولتینده بیر غنوان) آدلی هۇن عائله‌‌سینه منسوب مئنگ-سۇن طرفیندن قۇرولان شیمالی لیانگ هۇن دؤولتی‌نین، 439-دا تابغاجلار طرفیندن یێخیلماسی حادثه‌‌سینه باغلاماق مۆمکوندور. سۇی-سهویا (چین تقویمی، 581-618) گؤره، بۇ هۇن دؤولتینده اداره‌نی الینده تۇتان تسو-کۆلر مهو ائدیلدیگی زامان، آ-سهیه-نا (آشینا) قوْلو، 500 عائله‌‌لیک بیر کۆتله حالیندا، کان-سۇ بؤلگه‌سیندن کؤچه‌رک، ژۇان-ژۇانلارا سێغیندیلار. گؤی تورکلرین اؤزه‌یینی تشکیل ائتدیگی ایفاده ائدیلن و مئنگ-سۇنون اوْغولو آن-چۇ و سوْنرا نوه‌سی شۇنون اؤلدورولمه‌سی اۆزرینه اوّل هسی-هایده ایکن سوْنرا آلتایلارا نفوذ ائدن بۇ کۆتله، جهو-جهولار (تسو-کۆ) یوْلو ایله ده آسیا هۇنلارینا باغلاندی و حتی، بۇ قێسا کؤچ حرکتینی اداره ائدن آشینا سوْیونون، جنوب هۇن تانهولاری یوْلو ایله موْ-تۇنون منسوب اوْلدوغو مشهور تی-کوْ (تۇ-کۇ) عائله‌‌سیندن گلمه‌سی گۆجلو تخمیندیر. قۇرد آتا اینانجی سببیندن گؤی تورک خاقانلیق سنه‌دی، آلتیندان قۇرد باشلی بایراق (تۇغ) اوْلموشدور.