طالیبان, ۱۹۹۶دان ۲۰۰۱ه قدر، افغانیستانین دؤرد دن اۆچۆنه حؤکم ائتمیش و شریعتین قاتی تفسیرینی کئچیرمیشدیر. ۱۹۹۴-جی ایلدن افغانیستان ایچ ساواشی‌نین اؤنده گلن قروپلاریندان بیری اوْلاراق اوْرتایا چیخمیشدی و بؤیوک اؤلچوده افغانیستانین دوْغو و گونئیندکی پوشتون بؤلگه‌لریندکی ایسلامی مدرسه‌لرده تحصیل گؤرمۆش و افغانیستان-شوروی ساواشیندا ساواشمیش اؤیرنجیلردن (طلبه) عیبارت ایدی. محمد عمرین رهبرلیک ائتدیگی حرکت، موجاهید رهبرلریندن آلدیغی گوجله افغانیستانین چوْخ بؤلگه‌سینه یاییلدی. ۱۹۹۶-جی ایلده توتالیتاریزیم افغانیستان ایسلام امیرلیغی قورولدو و افغانیستانین باشکندی قندهارا کؤچ ائدیلدی. ۱۱ سپتامبر حمله‌لرینین آردیندان دسامبر ۲۰۰۱دن آمریکا افغانیستانا مۆداخیله‌سی ایله افغانیستان ایسلام امیرلیغی یؽخیلانا قدر اؤلکه‌نین چوْخ حیسه‌سینی نظارت آلتینا آلدی. ان گوجلو دؤنملرینده، طالیبان حؤکومتی دیپلوماتیک اوْلاراق یالنیز پاکیستان، سعودی عربیستان و ایمارات طرفیندن تانیندی. قروپ داها سوْنرا افغانیستان ایچ ساواشیندا آمریکا دستکلی حامد کرزای یؤنتیمینه و ناتو دستکلی بین الخالق تهلوکه‌سیزلیگه دستک گوجلرینه قارشی بیر دیرنیش حرکتی اوْلاراق یئنی‌دن بیر آرایا گلدی.