مورکّب و دییشن تاریخی شراییط، ایجتیماعی-سیاسی موحیط موهاجیر ایستیقلالچی‌لارین موباریزه اوصولو و تاکتیکینده موعین دییشیک‌لیک‌لر ائتسه ده، اونلاری اساس پرینسیپ، آمال و پروقرام‌لاریندان دؤندره بیلمه‌میشدی. آذربایجان ایستیقلالچی‌لاری‌نین  " بیرلشیک قافقاسیا " دا درج ائدیلمیش بو قبیلدن اولان یازی‌لاری گؤستریر کی، شوروی رژیمی نین  " شیدّت و تضییق پولیتیکاسینا رغماً، روسلار آذربایجانی یالنیز مادّتاً ایستیلا ائتمگه مووفق اولموش، وطن منن فتح ائدیلمه‌میشدیر "  (م.ه.تورکقول،  " آذربایجان تورکلری نین ایستیقلال گونو " ، 1953، مئی، نؤمره 5).