محمدعلی تربیت شهرین تانینان ضیالی‌لاری سید حسن‌خان عدالت و سید محمد شبستری ایله بیر آرایا گله‌رک  "‌تربیت ‌"  آدلی یئنی تیپلی مدرسه و کیتابخانا آچیرلار. بیر مودت کئچندن سونرا کیتابخانانین تهراندا دا شؤعبه‌سی یارادیلیر. او داها سونرا تبریزده اوروپا تیپلی ایلک اجزاخانا و  " گنجینه‌‌ی فنون"  (" بیلیک خزینه‌سی " ) آدلی درگی تأسیس ائدیر. آیدا ایکی دفعه نشر اولونان درگی آز واختدا تبریزده تانینیر. تربیتین ایلک علمی مقاله‌لری ده بو درگیده نشر اولونور. لاکین بو یئنی‌لیک شهرین موحافیظه‌کار طبقه‌سینی قانع  ائتمیر. چوخ کئچمیر، مورتجع‌لر و ایصلاحاتچی‌لار آراسیندا توققوشما باش وئریر. مورتجع‌لر مدرسه‌لری، نشریات‌لاری، قزئت-درگی رداکسیالارینی داغیدیر،  دییشیک‌لیک طرفدارلارینی تحقیر و تعقیب ائتمکدن چکینمیرلر. تربیت کیتابخاناسی‌نین تهراندا شؤعبه‌سی‌نین آچیلماسی، کیتابخانالارا آسیا، آفریقا و اوروپا اؤلکه‌لریندن تورک، عرب، فارس، فرانسه و اینگیلیس دیل‌لرینده کیتاب، قزئت و درگی گتیریلمه‌سی موحافیظه‌کارلاری داها دا غضب‌لندیریر. تعقیب‌لردن یاخا قورتارماق، تضییق‌لردن اوزاقلاشماق اوچون محمدعلی قافقازا سیاحت ائدیر. سونرادان ایسه ایستانبولا گئدیر. بورادا او، کیتابخانالاردا علمی آختاریش‌لار آپاریر.