هومّتین فعالیتینده آذربایجان تورکجه‌سینده قزئت‌لرین نشری اهمیتلی یئر توتوردو. 1906–07 ایل‌لرده تشکیلات  " دعوت-قوچ " ،  " تکامول "  و " یولداش "  قزئت‌لرینی بوراخیردی. اونلارین بؤیوک حیصه‌سی میلّی معاریف‌لنمه‌نین عنعنه‌وی پروبلم‌لرینه، زحمتکش‌لرین آغیر شراییطینه و آیری-آیری حال‌لاردا جاهیل روحانی‌لرین تنقیدینه حصر اولونموشدو. 1907-جی ایلین ژوئنینده عوضولری‌نین اکثریتی‌نین حبس ائدیلمه‌سی نتیجه‌سینده تشکیلات خئیلی ضعیف‌له‌دی. هومّتین باکی شؤعبه‌سی‌نین همین دؤورده کی  فعالیتی باره ده سون معلومات‌لار 1910-جو ایله عاییددیر، بوندان سونرا ایسه تشکیلات 1917-جی ایله کیمی، دئمک اولار، فعالیت گؤسترمه‌میشدیر.