اثرلري ايله خالقين درين سئوگيسيني قازانميش مير مهدي اعتیماد دا دؤورونون ائولنمه، عاییله‌قورما مراسيميني، بو پروسئسده مؤوجود اولان پروبلئملري، چاتيشمامازليقلاري "گلينلر بزه‌گی" پوئماسيندا بوتون تفرروعاتي ايله، آيدين جيزگيلرله تصوير ائتميش، اساس دئتاللاري، نوانسلاري نظمه چکميشدير. شاعیر اؤنجه ائولنمه پروسئسي‌نین "بعضیي قايدالاري" ايله اوخوجوسونو تانيش ائدير: "قانون قويوب بوردا بيز اشعار متحقیق،""اوغلان قيزي آلماقدا گرکدير اولا ابصر.""يعني، قيزي جايزدير اؤزو ائيله‌يه رؤيت،""بئش گون سورادان چکمه‌يه بير بوللو موصيبت.""اوغلان کي، قيزي بيلمه‌دي چيرکيندي، گؤزلدير.""تويدان سونرا ايشلر گؤروسن جنگي -جدلدير.[12]"  گؤروندوگو کيمي، پوئمادا اعتیماد ايجتيماعي-سوسيال پروبلئم کيمي بوتون زامانلاردا اينسانلاري دايم دوشوندورن ائولنمه، يعني عاییله قورما مراسيمي‌نین بعضي منفي جهتلريني، عئيبجرليکلريني تنقيد ائدير. دؤورونون ضيياليسي اولان شاعیر ياشاديغي زاما‌نین طلبلري باخيميندان پروبلئمه موناسيبتيني بيلديرير، ائوله‌نه‌جک گنجلره اؤز مصلحتلريني وئرير، گلديگي نتيجه‌لري آچيقلايير. او، پوئما‌نین ايلک سطيرلريندن توي مراسيمي‌نین خرجي‌نین کندلي‌نین قازانجينا هئچ اويغون گلمه‌ديگینه، حدسيز درجه‌ده يوکسک اولدوغونا اعتيراضيني بيلديرير. چونکي اوزون ايللر عذاب و زحمتله قازانيلان پولون سئل کيمي آخيديلماسيني يئرسيز و آرتيق حئساب ائدير. بو خوشاگلمز وضعييتين ايضافي خرجدن بئتر اولدوغونو، لاکين اوغلا‌نین ائوله‌نه‌جگي قيزي گؤرمه‌ين ياساقلانماسي‌نین ايسه اوندان دا بئتر اولدوغونو دوشونرک يازير:"پول دا بئجهننم، داغيلير اوردا-بو ياندا،""اوغلان کي، قيزي گؤرمور،درد اوندادير، اوندا.""ائلچي بگنن قيزلا يقينيمدير، ايش اولماز،""گر اولسا دا بئش گونلوک اولار، اينسانا قالماز!""بو يئرده واريمدير سنه من گولملي بير سؤز،""اؤز واليدانه شرطي بودور، وئرمه‌يه‌سن گؤز.""هر بير قيزي کي، واليده اولدو اونا ائلچي،""کي واليده تک، بلکه باجي، هم خالا ائلچي،""بير کئچي چايا، بير چوبوغا اولدولار رابند،""فؤورن اوزويو بارماغينا ائتديلر پئيوند.""هئچ بيلمديلر رسمي-روسوما تا بلددير""تحصيلي ندير، خولقو ندير، ياخشيدي، بددير؟!""بير بؤيله قيزي لازيم اولار واليده آلسين،""انگ آلتي اولوب، ائو سوپوروب، تامبورا چالسين.[13]"  گله‌جک عاییله موناقيشه‌لري‌نین، ايکي گنجين بدبختليگي‌نین، فاجيعه‌سي‌نین کؤکلري بوندادير. خوشبختليک حئساب اولونان، لاکين چوخ حاللاردا بدبختليگين اساسي بو آدديمدان قويولور. شاعیر اورک يانغيسي ايله اوزاق کئچميشدن قالان، عایله‌نین مؤحکم تمل اوزرينده قورولماسينا، ائولَنن گنجلرين خوشبختليگینه خلل گتيرن، چوخ حاللاردا اوغورسوز نيکاحا گتيريب چيخاران قايدالاري دوزگون حئساب ائتمه‌يه‌رک اعتيراض سسيني قالديرير. جهالتي، نادانليغي، خالقين کور-کورانه اويدوغو مؤوهوماتي تنقيد ائدير. بو مسله‌لره اخلاقي-ديداکتيک نؤقطئيي-نظردن ياناشاراق اوغلا‌نین قيزي، قيزينسا اوغلاني گؤرمه‌دن، سئومه‌دن ائولنمه‌سينه، کور-کورانه نيکاحا اعتيراض ائدير. پوئمادا ائلچيلري هئچ قيزين دونياگؤروشو، تحصيلي، خاصييّتي، خاراکتئري ماراقلانديرمير، بو کئيفييّتلري اؤيرنمه‌یه سعی ده گؤستريلمير. حالبوکي اعتيماد گنجلرين اوزاق کئچميشدن قالما اوصوللارلا ائولنمک قايدالاريني نظمه چکمه‌يه-ايفشا ائتمه‌يه باشلامازدان اول، اثرين گيريش حيصه‌سينده بير فينجان چايا، بير قليانا، قيز آناسي‌نین خوش رفتارينا اوياراق قيزي نيشانلاييرلار، داها دوغروسو، نيشان اوزوگونو قيزين بارماغينا پرچيم – "پئيوند ائديرلر". آخي، قيزي گؤرمه‌ميش، بارماغي‌نین اؤلچوسو گؤتورولمه‌ميش گؤزعياري آلينيب گتيريلن اوزوک، طبيعي کي، لازيمي اؤلچوده اولماياجاقدي!