اوْرتا عصرلرین اوّلینده بیزانس‌دا مدنیت غربی آوروپاداکی کیمی سوقوطا اۇغرامادی. بیزانس بیر چوْخ اؤلکه‌لرله تیجارت ائدیر، علاقه ساخلاییردی. بیزانس شهرلری یالنیز صنعت و تیجارت مرکزلری دئییل، عئینی زاماندا مدنیت اوْجاغی ایدیلر. ۷-جی-۸-جی عصرلرده بیزانس اراضیسی کیچی‌له‌رک بالکان یاریماداسی و کیچیک آسیادان عبارت اوْلدوق‌دا، یونان دیلی ایمپئریانین دؤولت دیلینه چئوریلدی. بیزانس‌دا ساوادلی آداملار غربی آوروپاداکینا نیسبتاً داها چوْخ ایدی. حتی کندلیلر و صنعتکارلار ایچریسینده ده ساوادلی آداملار واردی. کلیسا مکتبلری ایله یاناشی دؤولت مکتبلری و اؤزل مکتبلر ده آچیلیردی. وارلی والیدئینلرین اۇشاقلاری بۇ مکتبلرده یازماغی و هئسابلاماغی اؤیرنیردیلر. مکتبلرده دینی کیتابلاردان باشقا قدیم دؤورون عالیملری‌نین اثرلرینی، هومئرین پوئمالارینی، ائسخیلین و سوفوکلون تراگیکومئ‌دییالارینی اؤیرنیردیلر. آوروپادا ایلک عالی مکتب کونستانتینوپول‌دا آچیلمیش‌دی. بۇرادا عالی طیب مکتبی ده یارادیلمیش‌دی.