همین واخت حؤکومت آذربایجاندا خالقین اینقیلابی حرکاتی نی بوغماق اۆچون بیر طرفدن سلاحلی قووه‌لردن ایستیفاده ائتمه یی باشلادی، دیگر طرفدن واخت قازانماق اۆچون تبریزده اینقیلابی حرکاتین باش‌چی‌لاری ایله دانیشیغا گیردی. ۱۹۴۵-جی ایلین یاییندا م. صدر اینقیلابی حرکات رهبرلری ایله بیرباشا دانیشیغا دا گیردی. بۇ ایش اۆچون ایران شاه دؤولتی‌نین سیاسی خادیملریندن، او زامان آذربایجانا والی تعیین اولونموش مرتضی بیات (سهام السلطنه) شاه-ین و مرکزی حؤکومتین رسمی نوماینده سی کیمی ۱۹۴۵^-جی ۷ دسامبریندا تبریزه گلدی. دسامبرین ۸-دن ۱۱-نه قدر ایران حؤکومتی و آذربایجان خالقینین نوماینده لری آراسیندا دانیشیق‌لار گئتدی. آذربایجانین نوماینده هیئتین س.ج. پیشه‌وری باشچیلیق ائدیردی. ایران حوکومتی‌نین بۇ دانیشیق‌لاردا دا مقصدی باشقاتماق‌دان، واخت قازانماقدان، خالقی آلداتماق‌دان عیبارت ایدی. ایران دؤولتی‌نین نوماینده سی آذربایجان نوماینده لریندن حؤکومت گؤندریلمک اۆچون «آذربایجان خالقینین طلبلری‌نین سیاهی سینی» ایسته می‌شدی. آذربایجان نوماینده لری ۱۹۴۵-جی ایل نویابرین ۲۰-ده اؤزونو آذربایجان موسیسلر مجلیسی اعلان ائتمیش آذربایجان خالق کونقره سی‌نین (۲۰–۲۱٫۱۱٫۱۹۴۵-جی ایل) تبریز دئکلاراسیاسینی، قرارلارینی و بیاننامه سینی ایران دؤولتی‌نین نوماینده لرینه تقدیم ائتمیش و بیلدیرمیشدیر کی، آذربایجان خالقینین اساس طلبلری بۇ سندلرده گؤستریلمیش و واختیندا ایران شاه-ینا، مجلیسینه و حؤکومتینه گؤندریلمیش‌دیر. همن تاریخی سندلر و ایران کونستیتوسیاسینا موافیق اولاراق آذربایجان خالقی آذربایجاندا مختار حاکیمیت اورگان‌لاری یاراتماغا باشلامیش‌دیر. ایران حؤکومتی نوماینده لری آذربایجان خالقینین اساس طلبلری ایله هئچ جوره راضیلاشمادیلار، کیچیک و اهمیت‌سیز مسئله لرین موذاکره سینه ایصرار ائتدیلر و میلّی موختاریتدن ال چکیلمه سینی ایره لی سوردولر. بونلارا گؤره ده، موذاکره نتیجه سیز قورتاردی. مرتضی بیات شاها و حؤکومته معلومات وئرمک اۆچون دسامبرین ۱۱-ده تبریزدن تهرانا گئتمه لی اوْلدو.