قزئتین فعالیتینه منفی تاثیر گؤسترن مسله‌لردن بیری  " ایرشاد " این یاییمینا تورکیه‌نین حاکیم سیاسی دایره‌لری‌نین قاداغا قویماسی ایدی. ا.آغااوغلونو  " ایرشاد " این 23 فوریه 1907-جی ایل تاریخلی ساییندا یازیردی:  "' سولطان عبدالحمیدین قزئته‌سی‌نین تورکیه‌یه کئچیریلمه‌سی شیدّتلی صورتده یاساق ائدیلدی، قاداغان اولوندو. سولطان ساراییندان بو خوصوصدا رسمی ایشارت ویقون بولموش بونون اوچوندور کی، ایکی هفته‌دن بری روسیه‌ پوستاخانه‌لری کیمسه‌یه بیر شئی وئرمییور، بانا گؤندریلن روزنامه‌لر دخی یئتیشمییور.     '"  قزئتین فعالیتی‌نین دایاندیریلماسینی آبونه آزلیغی دیل غلیظ‌لیگی، فیکیر مورکّب‌لیگی و ژورنالیستیکا تجروبه‌سی‌نین یئترینجه اولماماسی ایله باغلایان‌لار بو فاکتا دیقت یؤنلتمه‌لی‌دیرلر. ائله بو سببدن‌دیر کی، 20. عصرین اول‌لرینده کی مطبوعات نومونه‌لری حاقیندا خاطیره‌لرینده عبدالله شایق او دؤورون نشرلرینی قارانلیق گئجه‌ده بیر-بیری‌نین آردینجا یانیب-سؤنن اولدوزلارا بنزه‌دیردی. بو دؤورده آذربایجان مطبوعاتی‌نین ان پارلاق نومونه‌سی اولان  " ایرشاد "  یئنی‌لیکچی مطبوعات اورقانی کیمی اؤز میسیاسینی لاییقینجه داوام ائتدیریر، فیکیر و اینفورماسیا ایستحصالی ایله مشغول اولوردو. " ایرشاد " این گؤستردیگی یول عوموم‌خالق یولو اولدوغوندان سونرالار ایستر  " موللا نصرالدین " چی مطبوع اورقان‌لار، ایسترسه ده " فیوضات " چی رومانتیک-فلسفی نشرلر اونون پرینسیپ‌لرینی داها گئنیش میقیاسدا داوام ائتدیردیلر. " ایرشاد " دان سونرا اونون اساس آپاریجی یازارلاری دؤورون موختلیف مطبوع نشرلرینده چالیشیر، میلّی ژورنالیستیکامیزین اینکیشافینا اؤز تؤهفه‌لرینی وئریردیلر. دؤورون بیر سیرا آپاریجی مطبوع نشرلری ایله یاناشی،  " ایرشاد " دان سونرا فعالیته باشلایان  " یئنی ایرشاد "  و  " چاریخچی "  دئییلن‌لره ثوبوت‌دور. " یئنی ایرشاد "  گونده‌لیک ادبی، علمی، سیاسی، ایقتیصادی قزئت،  " چاریخچی "  ایسه " یئنی ایرشاد " آ علاوه اولونان ساتیرا ورقه‌سی ایدی. " یئنی ایرشاد " این ایمتییاز صاحیبی و رداکتورو ی.احمدوو، باش رداکتورو مهدی بیگ حاجینسکی ایدی. قزئتین 1911-1912-جی ایل‌لرده جمعی 153 سایی ایشیق اوزو گؤرموشدو.