هر نه قدر آنتروپولوژیک (اینسان شوناس‌لیق) منشایی قرب‌دکی ایشیقلانما مۆدت ی و داوامین‌داکی ائرکن دؤور موعاصیر دوشونجه‌لری ایلیشکیلندیریلسه ده، بۇ دؤورلردن چوْخ اول بۇ گون آنتروپولوژی ایچری‌سینده ایشتیراک ائدن مؤوضوعلارا داییر آراشدیرمالار ائدیلمیشدیر. مثلاً ال-بیرونی هیند یاریم‌آداسی‌نین خالق‌لاری، عنعنه‌لری و دین‌لری اوزرینه بیر چوْخ آراشدیرمادا تاپیلمیش‌دیر و عومومو اولاراق آنتروپولوژی ساحه‌سینه گیره‌جک چوْخ موختلیف آراشدیرما و ایشلری نتیجه‌سینده زامان-زامان "ایلک آنتروپولوق" اولاراق خاطیرلانمیش‌دیر. بیرونی، اوْرتا دوغو (خاورمیانه)، آرالیق دنیزی (آغ دنیز) حؤوزه‌سی و گونئی آسیا مدنیت و دین‌لری اوزرینه اهمیتلی موقاییسه‌لی آراشدیرمالار ائتمیشدیر. بون‌دان باشقا ابن خلدون ایله بیرلیکده بیرونی بعضی عالیم‌لر طرفیندن ایسلام آنتروپولوژی‌سی‌نه ائتدیک‌لری قاتقی‌لار سببی‌له اؤوولموشدولار.