قیمیز دونیانین ان قدیم ایچکی نؤوع‌لریندن بیری‌دیر. اونون ایلک دفعه  هارادا و کیم طرفیندن دوزلدیلمه‌سی باره ده معلومات یوخدور. لاکین عالیم‌لر بئله حساب ائدیر کی، قیمیز آتین اهلی‌لشدیریلمه‌سی ایله بیرلیکده مئیدانا چیخمیشدیر. قیمیز باره ده یازیلی معلومات‌لارا قدیم چین و قدیم یونان منبع‌لرینده راست گلینیر. چین منبع‌لرینده تورکلرین حئیواندارلیقلا مشغول اولدوغو، بسله‌دیکلری حئیوان‌لارین اتینی یئدیکلرینی، سودوندن قیمیز دوزلتدیکلری قئید اولونور. هرودوت، هیپوکرات ایسکیت‌لر حاقیندا یازیردی کی، اونلار مادیان سودوندن حاضیرلادیقلاری ایچکی‌نی ایچیرلر. بو ایچکی‌نین حاضیرلانما قایداسینی سیرر ساخلاماق اوچون اونو حاضیرلایان قول‌لاری کور ائدیرلر. ایتالیا لی سیاح مارکو پولو اؤز قئیدلرینده تورکلرین قیمیز ایچدیکلرینی بیلدیریردی.