ناصرالدین شاه اؤز آوروپا سفریندن قاییدان زامان، ایرواندا اولان روشدیه مدرسه‌سی ایله گؤروش ائدیر و اوندان ایرانا قاییدیب بئله مدرسه‌لری اوردادا تیکمه‌گی ایسته‌ییر. حسن روشدیه 4 ایل ایرواندا یاشاماقدان سونرا تبریز شهرینه قاییتدی و 1305 ه.ق ایلینده ایراندا قورولان ایلک مودرن مدرسه‌نی، تبریزین ششگلان محله‌سینده (مصباح‌الملک مسجیدی) قوردو. بو مدرسه‌نین قورولماسی اوشاقلار و آیدینلار طرفینده گئنیش صورتده آلینسادا، قدیمکی مکتب صاحیبلری و بعضی مذهبیلر طرفیندن آلینمادی. بونلار روشدیه مدرسه‌سینده دینه قارشی اؤیرتیم گئتمه‌گی و اوردا کلیسالاردا اولان کیمی ناقوس سسی سسلنمه‌گی، بیر ایتیهام کیمی، ایره‌لی سوردولر. روشدیه بونلارین اؤنونده ناقوس و یا زنگ وورماغی دوردوردو. آنجاق ایتیهام آتمالار روشدیه‌نی دین علئیهینه اولان آدام کیمی گوسترمک ایله داوام ائتدی. تبریزین اهالیسی بو قروپ طرفیندن موعیظه اولونوردولار و بو یئنی مدرسه‌نین جیواریندا ائو آلماق و یاشاماغی دینسیزلیک کیمی گؤستریردیلر. مئی‌خانا و روسپی‌خانادان سونرا موعلیم خانا (دبستان / یئنی قورولان مدرسه) و سوندا روشدیه‌نی تکفیر ائتدیلر و مدرسه‌نین خاراب ائتمک فتواسی صادیر ائتدیلر. شهرین بعضی موجریم و اوباشلاری، چوماقلا روشدیه مدرسه‌سینه هوجوم ائتدیلر، هر نه واردیسا داغیتدیلا، اؤیرنجیلرین بعضیسی یارالاندی و نئچه نفر ال-آیاق آلتیندا قالاراق اؤلدولر و نهایت روشدیه گئجه چاغیندا تبریز شهرین ترک ائتدی.