بعضا ارثی و بعضا ده کسبی اوْلاراق داوام ائتدیریلن "شامانلیق" مۆسسسه‌سی‌نین ایجرا ائتدیگی آيینلر آچیقلانماسی کوْمپلئکس اوْلان بعضی قايدالار احتوا ائتمکده ایدی. "شامانلار، سحرباز و کاهین اوْلدوقلاری کیمی عئینی زاماندا خسته‌لیکلری معالجه‌‌ ائدن دوْکتوْر/حکیملر ایدی. بۇنلاردان باشقا تۆرکلر آراسیندا "اوْداچی" و "آتاساگوْن" آدی وئریلن، مادی معالجه‌‌ اۆصوللاریلا خسته‌لیکلری یاخشیلاشدیران بیر صینیف ده مؤوجود ایدی. شامان شعر و مۇسیقی يوْلداشلیغیندا رقص ائدیب، اؤز خصوصی مراسیم پالتارینی گئيمکده و بعضی چێنگیرداکلار گئيینمکده ایدی. قادینلارین قاتیلمادیغی بۇ آيینلر عومومیتله "خوْش آغاجی" ایله دوْلو اوْلان بیر مئشه‌لیکده قۇرولان يۇردلاردا ائدیلمکده ایدی. "اوِيسی" آدی وئریلن طریقت شیخلرینه چوْخ بنزه‌ين و اصلن سینیر خسته‌لیکلرینه تۇتولموش "نئوروْزلو آداملار" شامانلیک اۆچون ان قابیلیتلی اینسانلار ایدی. ایندیکی واختدا هله "طياره" اوْلاراق آدلاندیریلان بعضی عائله‌‌لرین بۆتون عائله‌‌ عضولری‌نین معالجه‌‌ ائتمه قابیلیتلرینه عاید اعتقادلار ایله شامانیلیک آراسیندا تام بیر بنزرلیک واردیر. آيینلرده ایستیغراک حالیندا ائدیلن دعالاری ایسه قاملاردان باشقا کیمسه‌نین آنلاماسی ممکن دئيیل. شامانلار اۆچون بیر "میراج" معناسینی وئرن وجد آيینلری اسناسیندا تام بیر "علوی سرخوْشلوق" ایچینه دۆشن شامانلارین، بعضا بۇ آيینلر اثناسیندا يارانان حددیندن آرتیق داشقینلیقلار نتیجه‌سینده بیر اؤلدوکلری بئله اوْلموشدور. شامانلارین وجد و ایستیغراک حالیندا يۇخاری عالملرله قۇردوقلاری انسیت کؤهنه يۇنانداکی "ائلئوسیس" میستئرلرینی خاطیرلاتماقدادیر. آرالیق دنیزی عرفانی‌نین تملی اوْلاراق گؤستریلن بۇ کؤهنه يۇنان میستئرلری کیمی شامانلارین "میراج آيینلری" ده "اوْرتا آسیا" عرفانی‌نین اینکیشافینداکی تمل قۇرولوش داشینی مئيدانا گتیرمیشدیر. آيین اسناسیندا داشقینلیغی آرتیران ان اهمیتلی واسطه‌‌ داوولدور. داووللارین اۆزرینه شامانلاری سمايا چێخاران حئیوانلارین و قايیقلارین شکیللری ایله معبودلارین تیمثاللاری ائدیلمیشدیر. شامانلارین "باراک" آدینی وئردیگی حئیوان ایله ایسلامیتده‌کی میراج حئیوانی اوْلان "بۇراک" آراسینداکی بنزرلیک قئيده ديَردیر. ایسلامیتین قبولوندان سوْنرا دا تۆرکلر "میراج" حادثه‌‌سی ایله علاقه دار ائتدیکلری مینیاتورلرده بنزر شکیللری چکمه‌يه داوام ائتدیلر.