یئر، یئرآلتی (اؤته-عالم) و  " معنوی گؤک " دن اولوشان اوچ اورتامی بیربیرینه باغلایان محوری تمثیل ائدن یاشام آغاجی باطینی بیلگی‌لره گؤره عالم‌لر-آراسی ایرتیباطی سیمگه‌لر؛ یعنی، یئر اوزو، اؤته-عالم دئییلن سوٌپتیل (اثیری) پلان (سپاتیوُم) و سماوی عالم (تظاهور ائتمه‌میش عالم) آراسینداکی ایرتیباطی، هر باخیمدان سیمگه‌‌له‌یر. فیزیکسل عالم اولان یئر اوزونون سماوی عالم طرفیندن یؤندیلمه‌سی و پرنسیبدن تظاهوره دوغرو یوغونلاشما اولگوسو، کؤکلری سماوی عالمدن چیخان ترس آغاج سمبولویله بیلدیریلمیشدیر. بو اوزدن بیرچوخ عنعنه‌ده یاشام آغاجی کؤکلری یوخاریدا، بوداق و یارپاق‌لاری آشاغیدا اولاراق تصویر ائدیلمیشدیر. یاشام آغاجی نین ترس دوزه‌لیشینه عیبرانی عنعنه‌ده (زوهاردا)، تورک و ایسلام عنعنه‌لرینده (طوبی آغاجی)، اوپانیشادلاردا، سابیی‌لیک، لاپون، ایسلند ، اسکاندیناوی ، فنلاند ، اوسترالیا و هیند عنعنه‌لرینده راستلانیر. دانته‌نین ایلاهی کومدیا اثرینده دئییلدیگی جنّتده‌کی  آغاج دا ترس‌دیر. اوپانیشادلاردا (براهمانین تظاهورو اولانAswattha آغاجی)، ودالاردا و Bhagavat-gita-داکی ترس یاشام آغاج‌لاری داها چوخ پرنسیبدن تظاهوره دوغرو یوغونلاشمانی سیمگه‌له‌یر.