بؤیوک کوروش یا دا ایکینجی پارس کۇروشو — عبرانی (بنی ایسرائیل) قالوت آواره‌لرین ماشیح و شاهی  (فارسجا: کوروش ،۵۳۰-۵۷۶یا ۶۰۰) فارسجادا عۆموما کوروش بزرگ یعنی یئکه کوروش آدییلا تانینیر هخامنشلیلر ایمپیراتولوغونون قوْروجوسو و ایلک ایمپیراتورو .حؤکمونون آلتیندا ایمپیراتورلوق، قدیم یاخین شرقین بۆتون موتمدّین دؤولتلرینه شامیل اوْلوردو کوروشون ایپیراتولوغو نهایتده آسیانین گۆنئی باتی‌سی‌نین چوْخو و اوْرتا آسیانین بؤیوک پارچاسی ایله قافقازی فتح ائتدی.ایپیراتولوغو مدیترانه دنیزی و داردانل بوغازینا غربدن و شرقدن ایسه سند درّه‌سی نه قدر یئتیشیردی.کوروش یارادن ایمپراتورلوق اوْ زامانا قدر دۆنیادا گؤرولن ان بؤیوک ایمپیراتورلوغویدو. کوروش ایمپیراتولوغونو اوّلده ماد ایمپیراتولوغو،سوْنرا لیدی ایمپیراتولوغو و داها سوْنرا یئنی بابل ایمپیراتورلوغونون فتحی ایله بنا ائتدی.کوروش بابلین فتحیندن سوْنرا اورتا آسیا یا دا قوْشون چکدی. کوروش اؤزونو میصر ریسکینه آتمادی،نئجه‌کی اؤزو ده ۵۳۰-م.ق ایلینده ماساگتلرله سیحون چایی‌نین قیراغیندا ساواشاندا اؤلدورولدو .کوروشدان سوْنرا اوْغلو ایکینجی کمبوجیه تخته چیخدی ،اوْ قیسا حؤکومتی‌نین ایچینده میصر ،نوبیه و برقه‌نی ایپیراتورلوغا قاتدی.کوروش الینه کئچیرن توْرپاقلارین خالقلری‌نین دین و دَبلرینه حؤرمت و سایگی گؤستریردی. کوروش یارادان ایمپیراتورلوغون نقشی چوْخ باشاریلی موتمرکیز ایداره شیوه‌سی و رعیتلرین نفعینه چالیشماسی دۆنیالیق تاریخده دئییلیب .واقعیّتده ایمپیراتولوق ساتراپلار توسوطویلا ایداره اوْلوردو و حؤکومتین اساس قرارلاری پاسارگاددا کوروش اوْتوران یئرده وئریلیدی .(م.۱۹۷۰)۱۳۵۰ ایللرینده محمدرضا پهلوی کوروش اۆسوانه‌سی‌نین اۆستونده‌کی یازیلاری ان اسکی اینسان حقّلری بیانامه‌سی آدلاندیردی  .بعضی تاریخچیلر بۇ باخیشی نقده چکیلیب و اۆستوانه‌نین ایشتباه آنلاماغینی مئیدانا قوْیوبلار  ؛  تاریخچیلره گؤره اوْ عصرلرده عۆموما یئنی تخته چیخان سولطانلار حؤکومتلرین باشلییاندا بو نوع اعلامیه‌لردن وئریرمیشلر.