آوریل ایشغالیندان سونرا م.ب.محمدزاده باکیدا گیزلی موساواتین مرکزی کومیته‌سی‌نین صدری اولموش، 1923-جو ایله قدر اونون اورقانی "ایستیقلال" قزئتینی نشر ائتدیرمیشدیر. همین دؤورده آذربایجان عالی خالق تصروفاتی شوراسیندا ترجومه‌چی و اورتا مکتبده موعلّیم ایشله‌ین م.ب.محمدزاده مطبوعاتلا دا علاقه‌سینی اوزمه‌میش، "یئنی ییلدیز" درگیسینده آذربایجان تاریخینه دایر سیلسیله مقاله‌لر درج ائتدیرمیش، 1922-جی ایلده باکیدا "آذربایجان تورک مطبوعاتی" آدلی کیتابی نشر اولونموشدور. 1923-جو ایلین اییولوندا "ایستیقلال" قزئتی مطبعه‌سی‌نین یئری حؤکومت اورقانلاری طرفیندن آشکار ائدیلدیکدن سونرا گیزلی موساوات تشکیلاتی‌نین عوضولری حبس اولوندوقدا م.ب.محمدزاده حبسدن یایینا بیلمیش، حبس اولونانلارین بیر قروپونون سووئت حاکیمیتینی مودافیعه ائتمه‌لری باره‌ده وئردیکلری بیاناتین علئیهینه ورقه‌لر یایمیشدیر. 1924-جو ایل یازین آخیرینا قدر گیزلی فعالیت گؤسترن م.ب.محمدزاده مئی‌ده ایرانین انز‌لی شهرینه گئده‌رک، بوراداکی موهاجیرلرین فعالیتینه باشچیلیق ائتمیشدیر. بیر مودّت تبریز ده یاشایان، سونرا ایسه سولدوز شهری اطرافیندا شوسه یولو چکیلیشینده موهندیس-تکنیک ایشله‌ین م.ب.محمدزاده ایستانبول دا م.ا.رسول‌زاده‌ نین رهبرلیگی ایله نشر اولونان "یئنی قافقاسیا" درگیسینه مقاله‌لر گؤندرمیشدیر. بولشویزمین، سووئت ایدئولوژیسی و رژیمی‌نین، پارتیا-سووئت آپاراتی‌نین ترکیب حیصه‌سی کیمی بولشویک مطبوعاتی‌نین ایفشاسی م.ب.محمدزاده‌نین بو دؤور پوبلیسیستیکاسی‌نین اساس مؤوضولاریندان ایدی. م.ب.محمدزاده 1927-جی ایلده ایستانبولا کؤچموش، ائله همین ایل ایستانبولدا اونون "آذربایجان میثاقی-میلّی‌سی: 28 ماییس ایستیقلال بیاننامه‌سی‌نین تحلیلی" ،"ارمنیلر و ایران" کیتابلاری چاپ اولونموشدور. م.ا.رسول‌زاده‌نین رداکتورلوغو ایله چیخان "آذری تورک" (1928-31) و "اودلو یورد" (1929-31) درگیلری، هابئله "آذربایجان یورد بیلگیسی" درگیسی ایله ده یاخیندان امکداشلیق ائتمیشدیر. "آذری تورک" و "اودلو یورد" درگیلری‌نین اساس یازارلاریندان اولان میرزه بالانین "فتحعلی خان خویسکی" ،"دوکتور حسن بیگ" آدلی مقاله‌لری آذربایجان خالق جومهوریتی‌نین دؤولت خادیملرینی سجیه‌لندیرمک باخیمیندان چوخ قییمتلیدیر. "سوْلوْوکیدن گلن سسلر" مقاله‌سینده روسیه‌نین 9 آیی قیش اولان سوْلوْوکی آدالارینا - "طبیعتین بو قورخونج سئکاسینا" ،"کومونیزم زیندانلارینا سورولموش آذربایجان ایستیقلال موجاهیدلری‌نین دهشتلی ایشگنجه‌لره معروض قالمالارینا باخمایاراق، یئنیلمه‌دیکلریندن، آمانسیز شراییطده بئله "ایستیقلال" مارشینی اوخومالاریندان بحث ائدیلیر. م.محمدزاده‌نین "بولشئویزم و تورکچولوک" ،"آذربایجان و بولشویکلر" ،"مدنی‌لشدیرمه عونوانی آلتیندا روسلاشدیرما" ،"کومونیستلر و ایستیلا" ،"اون ایللیک ایستیثمار" ،"روسیه اسارتینده تورک باکی" ،"سووئت آذربایجانیندا―حورّیتی-مطبوعات" ،"یئنی تورک الیفباسی و بولشئویک مطبوعاتی" و س. مقاله‌لرینده بولشئویزمین ایچ اوزو آچیلیر، سووئت حاکیمیتی‌نین آنتی‌میلّی سیاستی ایفشا اولونور. م.ب.محمدزاده موهاجیرت ایللرینده ایستانبول اونیوئرسیتئتی‌نین حوقوق فاکولته‌سینی بیتیرمیشدیر. 1931-جی ایلده سووئت ایتتیفاقی‌نین طلبی ایله تورکیه حؤکومتی موساواتین خاریجی بوروسونون تورکیه‌ده فعالیتینی قاداغان ائتدیکدن سونرا، م.ا.رسولزاده و اونون دیگر سیلاحداشلاری ایله بیرلیکده م.ب.محمدزاده ده ایستانبولو ترک ائده‌رک ورشوا کؤچدو. بو دؤورده اونون بئرلینده م.ا.رسول‌زاده‌نین رداکتورلوغو ایله نشر اولونان "ایستیقلال" (1932-34) قزئتینده و "قورتولوش" (1934-38) درگیسینده آذربایجانین ایستیقلالی پروبلئمینه عایید خئیلی مقاله‌سی چاپ اولونموشدور. م.ب.محمدزاده "میلّی آذربایجان "موساوات" خالق فیرقه‌سی"نین 1936-جی ایلده ورشودا کئچیریلمیش کونفرانسیندا یاخیندان ایشتیراک ائتمیشدیر. "موساوات" پارتییاسی‌نین نشر ائتدیگی بوللئتئنلرده روس موستملکه اوصولی-ایداره‌سینی ایفشا ائدن خئیلی مقاله‌سی درج اولونموش، لهستاندا کئچیریلن بیر نئچه عئلمی کونفرانسدا معروضه ایله چیخیش ائتمیشدیر. 1938-جی ایلده بئرلینده "قورتولوش" درگیسی مطبعه‌سینده میرزه بالا محمدزاده‌نین "میلّی آذربایجان حرکاتی. میلّی آذربایجان "موساوات" خالق فیرقه‌سی‌نین تاریخی" آدلی کیتابی چاپدان چیخمیشدیر. ایکینجی دونیا موحاریبه‌سی‌نین باشلانماسی و لهستانین آلمان طرفیندن ایشغالی ایله علاقه دار یئنیدن ایستانبولا کؤچن م.ب.محمدزاده‌نین "میلّیت" و "جومهوریت" قزئتلرینده، "تورک ائسیکلوپدیاسی"ندا، "ایسلام انسیکلوپدیاسی"-ندا و دیگر نشرلرده آذربایجان تاریخینه دایر چوخلو مقاله‌سی درج ائدیلمیشدیر. 1949-جو ایلده م.ب.محمدزاده‌نین یاخیندان ایشتیراکی ایله آنکارادا "آذربایجان کولتور درنگی"نین اساسی قویولموش، 1951-جی ایلده "آذربایجان تاریخینده تورک آلبانیا" آدلی اثری همین درنک طرفیندن چاپ اولونموشدور. 1952-جی ایلدن آنکارادا اونون "آذربایجان کولتور درنگی"نین "آذربایجان" درگیسینده ده آذربایجان تاریخی ایله باغلی چوخ سایلی مقاله‌سی درج ائدیلمیشدیر. او، 1954-جو ایلدن مونیخ‌ده‌کی س‌س‌ری-نی اؤیرنن اینستیتوتدا چالیشمیش، بورادا ایکی ایل علمی شورانین صدری، ایکی ایل ایسه صدر موعاوینی وظیفه‌سینی ایجرا ائتمیشدی. تورکیه‌نین بیر چوخ قزئت و درگیلرینده دا اونون س‌س‌ری-دکی توتالیتار رژیمی کسکین تنقید ائدن مقاله‌لری درج اولونموشدور. اونون "پرولتار ادبیاتی میلّیتچی ادبیاتین واحید جبهه سی قارشیسیندا" ،"ادبی حاکیمیت قووغاسی" ،"آذری تورک ادبیاتی‌نین دونه‌نی و بو گونو" ،"موعاصیر آذربایجان شاعیرلری" ،"رومانتیک و رئالیست جریانلارینی موجادیله‌سی" ،"میلّی دیل و میلّی کولتور" ،"جعفر جبارلی" ،"میرزه علی اکبرصابیر" ،"سووئت دیل سیاستی‌نین بوگونکو صحیفه‌سی" ،"دده قورقود" ،"میلّی داستانلاریمیزا دایر" و س. مقاله‌لرینده ادبیاتیمیزین دونه‌نی و بو گونو ایله باغلی مولاحیظه‌لر ایره‌لی سورولور، آذربایجاندا یئریدیلن روسلاشدیرما سیاستی‌نین (دیل، مدنیت، ادبیات و س. ساحه لرده) ماهیتی آشکارلانمیر. م.ب.محمدزاده‌نین "میرزه بالا" ،"نوح اوغلو" ،"آ.کوت" ،"م.م.محمدزاده" ،"م.ب.داشدمیر" و "علی کوتلوک" ایمضالاری ایله 2000-دن چوخ مقاله‌سی واردیر. م.ا.رسول‌زاده‌نین وفاتیندان (1955) سونرا "موساوات" پارتیاسینا و آذربایجان میلّی مرکزینه م.ب.محمدزاده رهبرلیک ائتمیشدیر