قزئت اساساً انجمن‌ین و میلّی مجلیسین مدافعه ائتدیگی موذاکیره و قرارلاری، همچنین آنایاسانین حیاتا کئچیریلمه‌سی ایله باغلی خالقین طلبلرینی آردیجیل شرح و چاپ ائدیردی. بونونلا یاناشی قزئت‌ده موختلیف شهرلردن آنایاسانین قایدالارینی کوبودجاسینا پوزان عونصورلرین عمللرینی ایفشا ائد‌ن اعتراض مکتوبلارینا یئر آیریلیردی. قزئت چاریزمین و اینگیلیسین ایرانا قارشی حربی-سیاسی موداخیله پلانلارینی آشکارا چیخارماغی و خصوصیله ۱۹۰۷-جی ایل اینگیلیس-روس سازیشی‌نین موستملکه‌چی‌لیک و ایشغالچی‌لیق مقصدلرینی آچیب گؤسترمکله آنتی‌ ایمپریالیست حرکاتین قوتله‌نمه‌سینه بؤیوک خیدمت گؤستریردی. بو جهتدن قزئتین سیاسی شرحلری چوخ تأثیرلی ایدی:"اینگیلیس و روسیه دؤولتی‌نین بو موقاویله‌نی باغلاماقدان... اصل مقصدلرینی ایشغالچی‌لیق موستملکه‌چی‌لیک، اؤزلری‌نین سیاسی، عینی زاماندا اقتصادی-تیجارت منافعلرینی تأمین ائتمکده‌دیر."مشروطه‌دن سونرا اورتایا چیخان ایالت و ویلایت انجمنلری آراسیندا ان اؤنملی و گوجلو مؤقعیه صاحب اولان «تبریز میلّی انجمنی» اورقانی اولاراق یایینلانان، یالنیز تبریز و آذربایجان‌دا دئییل، ایرا‌نین هر طرفینده اؤزل‌لیکله ده تهران‌ دا جریان ائد‌ن مشروطه خبرلرینی احتیوا ائتدیگیندن چوخ اؤنملی بیر یئره صاحبدی. محمدرضا هئیت قزئت‌ده آذربایجان تورکجه‌سی‌ نین دورومو ایله باغلی یازیردی:"قزئتین بعضی سایلاریندا چیخان بیر نئچه شعیر استثنا اولماقلا تامامیله فارسجا نشر اولونوردو. اما قزئته وئریلن اعلان و خبرلری نظره آلساق بعضی حاللاردا تورکجه اولوردو."