یسوی درویش‌لریندن احمد یسوی‌ نین قارداشی ابراهیم آتانین اوغولو اولان اسماعیل آتانین نوه‌سی‌دیر. اصلا افغانیستان ین بلخ شهریندن‌دیر. اؤلوم تاریخی بیلینمه‌ین شاعیرین قبیری ده بورادادیر. نوایی‌ نین وئردیگی معلوماتا گؤره آتایی؛ درویش مشرب‌لی، خوش یارادیلیشلی، آلچاق کؤنوللو، شن طبیعتلی بیری‌ ایدی. تورکجه سؤیله‌ین شاعیرلردن اولوب شعیرلری ایله قیسا زاماندا تورک‌لر آراسیندا شؤهرت قازانمیشدی. الیمیزده کی  تک اثری دیوانی‌دیر. آتایی دیوانی‌نین پتربورق شرقیات اینستیتوتوندا قئیدلی 22 و- 2456 نؤمره لی تک نوسخه‌سینده 260 غزل واردیر. متن، 16. عصرده ایستینساخ ائدیلمیش و تبریزلی بیگلربگی فتحعلی خان طرفیندن ساخلانمیشدیر. سامویلوویچ (1927)، دیوانداکی 17 غزلین متنینی یاییملامیش و دیل اؤزل‌لیک‌لرینی آراشدیرمیشدیر. آتایی دیوانی‌نین تام متنی اؤزبکیستاندا نشر ائدیلمیشدیر. آتایی‌ نین یسوی عاییله‌سینه منسوب اولماسی سببیی‌ اله دیوانی‌نین ایلک و سون صحیفه‌لرینده  " شیخ‌زاده آتایی "  مخلصینی دا ایستیفاده ائدن موتصوّیف بیر شاعیردیر. خالق شعیرینه و مدنیتینه تانیش اولدوغو بللی اولان آتایی، منظومه‌لرینده خالق شاعیرلری کیمی قافیه قایغیسینا دوشمه‌میش، حتّی غزل‌لری‌نین 109-نو خالق شعیرینده کی  قوشوق‌لارا اویغون شکیلده عروضلا یازمیشدیر. شعیرلرینده چوخلوقلا تورکجه سؤزلره و آتالار سؤزلرینه یئر وئرن شاعیرین سؤیله‌ییشی ساده و خالق دیلینه یاخین‌دیر. نئجه کی سامویلوویچین ده ایفاده ائتدیگینه گؤره  " آتایی‌نین دیلی، چاغاتای دیلی یعنی 14. عصرده ده ایستیفاده ائدیلن اویغور دیلی یئرینه 15. عصرده شکیل‌لنن بیر آز اویغور تورکجه‌سی گؤرونوشلو داها چوخ نثر دیلینه گؤره شکیل‌لنمیش عنعنه‌وی چاغاتای تورکجه‌سینه عایید اولان اوغوز تورکمن عونصورلرینه صاحیب اورتا آسیا (تورکیستان) تورک ادبی دیلی‌دیر ".