۱۹۴۱-جی ایلدن سوْنرا مرکزی حوکومتین دؤزولمز ظولمونه قارشی آردیجیل موباریزه آپاران آذربایجان‌لی‌لار اینقیلابی حرکاتا رهبرلیک ائتمک اۆچون تهران-ا دفعه‌لرله تلگرام ووروب، پیشه‌ورینی، تبریزه دعوت ائدیرلر. نهایت او، ۱۹۴۵-جی ایلده تبریزه گلیر، یئرلی اینقیلاب‌چی‌لارلا بیرلیک‌ده آذربایجان دئموکرات فیرقه‌سی‌نی تشکیل ائدیر. فیرقه‌نین موراجیعت نامه‌سینده دئییلیردی: "صینفی منصوبیتیندن، جینسیندن، دیلیندن، دینیندن آسیلی اولمایاراق بوتون ایران تبعه لری فیرقیه عضوو اولا بیلر". بۇ او دئمک ایدی کی، آ.د. ف هئچ بیر آیری سئچکی‌لیک قویمادان گونئی آذربایجان‌دا یاشایان بوتون میلّت‌لرین و طبقه‌لرین نوماینده‌سینی اؤز سیرالاریندا بیرلشدیرمک ایسته‌ییر. بئله ده اولور: فیرقه‌نین تشکیلیندن آز سوْنرا میلّی بورژوازیادان فهله‌یه قدر، بوتون طبقه‌لردن گلیب فیرقه‌یه عضو اولدولار. آ.د. ف بوتون آذربایجانین ایراده‌سینی تمثیل ائدن موباریز بیر تشکیلات اوْلدو و فیرقه‌نین رهبرلیگیله خالقین اینقیلابی حرکاتی اؤز نتیجه‌سی‌نی وئردی: ۱۲ دکابر ۱۹۴۵-جی ایلده آذربایجانین میلّی مجلیسی س.ج. پیشه‌وری‌نین باشچی‌لیغی ایله آذربایجان میلّی حؤکومتی‌نین تشکیلینی اعلان ائتدی.