ایدیل بولقارجاسی، وولگا بولقارجاسی و یا ایدیل بولقار تورکجه‌سی، تورک دیلینین اسکی دؤنملرینده ایدیل ساحه‌سینده دانیشیلمیش و یازیلمیش اولان تاریخی دؤنملریندن بیریدیر. ایدیل(وولگا) بولقارجاسینین مؤوجودلوغونو میلادی 13 و 14 -نجو عصیرلردن قالما عرب حرفلی دوخسانا قدر مزار داش‌یازماسینداکی محدود دیل ملزمه‌سی واسیطه‌سی ایله بیر درجه‌یه قدر بیلیریک. میلادی 13 و 14 -نجو عصیرلرده تورک یازی دیلی، آنا ساحه‌دن باشقا، اوچ آیری جوغرافیادا دا ایشله‌نیردی. بونلاردان بیری یوخاری ایدیل (بوگونکو تاتاریستان) ساحه‌سیدیر. بورادا تاپیلان مزار داش‌یازمالارینین دیلی ایدیل بولقارجاسی ایدی. ایکینجیسی میصر و قیسماً سوریه ایدی. بوراداکی یازی دیلی خوارزم تورکجه‌سینه چوخ یاخین ایدی و قیپچاق تورکجه‌سی آدینی داشییردی. اوچونجو ساحه آذربایجان و آنادولو ساحه‌سی ایدی. 13 -نجو عصیرده بو آرادا ‌اوغوز دیالئکتینه دایانان یئنی بیر یازی دیلی اورتایا چیخمیشدی. بو یازی دیلی بالکانا دوغرو مئیدانینی گئنیشله‌ده‌رک کسینتی‌سیز شکیلده بوگونه قدر داوام ائتمیشدیر. یالنیز مزار داش‌یازمالاریندا گؤردویوموز ایدیل بولقارجاسی 14 -نجو عصیردن یئرینی قیپچاق تورکجه‌سینه وئرمیشدیر.