موغام، شعبه و گوشه آدلارینین یارانما تاریخی ایله بۇ گونه قدر بیر چوْخ موسیقیشوناس و ایفاچیلار ماراق‌لانیر. موغاملار حاقیندا علمی تراکتاتلار شرقین بؤیوک موسیقیشوناسلاری – ابدولقه‌دیر ماراغایی، سفیددین اۇرموی، ال-فرابی و باشقالاری طرفین‌دن یارانمیش‌دیر. اوْنلار اؤز علمی اثرلرین‌ده موغاملارین یارانما تاریخین‌دن، شعبه و گوشه‌لرین بیر-بیری ایله قارشی‌لیق‌لی علاقه‌سین‌دن، موسیقی آلتلرین‌ده ایستیفاده اوْلونان ایفاچی‌لیق ایشتریخلرین‌دن و بیر چوْخ باشقا خصوصیتلردن بحث ائدیرلر. بۆتون موغام، شعبه و گوشه آدلارینین یارانما تاریخی ۴ قیسمه بؤلونور: