EPISTOLA CCXV.
Ad famae labitur dispendium judicis gloria, qui, spreto paupere, prostat donis inhians locupletum. Meorum quidem plenitudini votorum accrevisse confiteor, quod a me vestrae liberalitatis gratia mei qualitatem carminis imploravit. Exarationem itaque, quam prae manibus habemus, angusti conditio temporis et praecipitata scribendi festinatio jucunde postulant reformari. Tanti namque judicis examen reformidat, utpote nec persuasionis rhetoricae picturis venustata, nec efficacibus armata sententiis, sed macilentae rationis jejunio deturpata. Si quid igitur tenue, si quid supervacuum discretio vestra reperit, lima diligentior castiget; nec enim onerosum censebo, si meae delictum ignorantiae tantae personae castiget examen. Vir tanti nominis, vir adeo promulgatae rationis qui nec famae mendicet dispendium, nec sanguine supplicet alienae.
Dic, homo, quid sit homo, qui vanitati similis est, cujus dies sicut umbra praetereunt, tuam prius originem investiga, tuae generationis ordire principium, et tunc vel regum applaude natalibus. Regum omnium principium ac totius humanae multitudinis primus homo primum exstitit seminarium: hujus ergo revolve primordia. Quo se jactat sanguine, quibusve natalitiis progeniem nobilitat nascituram? Terra siquidem mater ejus fuit, vetus et longaeva humani generis nutricula. Cui de limo plasmato in fragile corpus luteum, beneficium Dei vitae coelestis insufflavit spiraculum. Ecce humani generis nobilitas, ecce humanae sublimitas jactantiae, ecce gloria parentelae! Sed quomodo sustinebit descendere purpuratus, quomodo regiae majestatis assessor humiliabitur? Quomodo regalis gloriae festivitas popularibus erit pius et plebeiae complanabitur servituti, ut eadem sanguinis dominatio cum populo sit communis, ut similis sit procreatio servorum et regis, ut regium germen et vulgus ex iisdem constet elementis? descendat rex a gloriae suae solio, sacco indutus pro purpura, et regali caput majestate sertatum cinere respergat et cilicio, nudis pedibus calcet humum, et revolvens atavos se a paupere agricola fateatur progenitum. Factus est de limo terrae hominum homo pater primus, cujus de limi faecibus est homo in sobolem propagatus. Perversae generationis origo concepit negligentiam in primum Creatoris praeceptum, cujus statim recepit talionem in retributionem et in scandalum. Recepit suae posteritatis improperium, pro lapsu obedientiae mortem, pro negligentia servitutem, denique datum est ei pro conditione viaticum, ut ex sudore laboris continui, vitae mortalis et caducae miserum sustineret denarium. Cur ergo recolis proavos, quorum si revolvas originem, tutius est tacuisse quam jactasse principium? declinanda est suasio quae plus habet detrimenti quam commodi, plus turpitudinis quam honesti, praecipue in conspectum sapientium, a quibus nequit, quod salutis eliminet incommoda, quod honore debito spoliet honestatem. Pro tempore et moribus hominum innovari condecet, maxime his temporibus in quibus utilitas praeponderat honestati. Benedictus Dominus Deus Israel qui temporibus nostris et pauperibus pacem et Ecclesiae antiquam reformavit honestatem. Divinum munus et omnium bonorum bonis declamandum confitemur vitiis accessisse judicem, moribus fundatorem. Exaltatum est solium justitiae, rebusque suus ordo sub rege clementissimo restituitur, qui novit reddere quae sunt Caesaris Caesari et quae sunt Dei Deo. Porro candidioris fortunae adeptus est gloriam, qui diem perditum judicat, in quo pro perditis moribus agere non contingit. In cujus curia sic addiscitur militia ut non dediscatur honestas. In castris ejus nec obsequium paremio nec virtus reverentia defraudatur, qui non attendit merita, sed meritis antecedit universos.