III.  Item aliae leges ejusdem Balduini comitis, de successionibus, et aliis rebus.   (Anno 1200.) [MARTEN.  ibid,  p. 769, ex Hasnoniensi chartario dominorum de Avesnis.] I. II. III. IV. V. VI. VII. VIII. IX. X.  XI. XII. XIII. XIV. XV.  XVI. XVII. XVIII. XIX. XX.
Haec est declaratio legum in curia et comitatu Hainoensi communi consensu et consilio ac deliberatione, sanaque recordatione virorum nobilium et ministerialium ad comitatum Hainoensem pertinentium discretius conscriptarum, sigillisque et juramentis domini Balduini comitis Flandrensis et Hainoensis, et fidelium hominum suorum ad comitatum et dominationem Hainoensem pertinentium, ad perpetuam observationem confirmatarum.
Firmatum est igitur ad legem, ut si homo tenens feodum duxerit uxorem, et ex ea filiam habuerit, et non filium: ipsa filia succedet patri et matri in feodum. Si prima hominis uxore defuncta, homo aliam duxerit uxorem, et ex ea filium habuerit, filius succedet in feodis sui patris, sed non filia primae uxoris. Est quoque ad legem firmatum, ut si homo tenens feodum habuerit filios, vel filias tantum; et primus filius, vel prima filia habuerit haeredem proprii corporis, et moriatur, ipse primus filius, vel ipsa prima filia, antequam pater, haeres illius non succedet avo in feodo, sed succedet ei in feodi tenore morienti propinquior haeres supervivens, filius scilicet, vel filia in feodo. Si homo tenens feodum, moriatur absque proprii corporis haerede, feodi successio deveniet ad propinquiorem ejus haeredem, illum scilicet qui de illa fuerit consanguinitate de qua feodum illud ante descenderat. Eadem est lex de femina tenente feodum, si absque proprii corporis haerede decesserit. Si homo ducens uxorem, de feodo eam donare voluerit: hoc per dominum feodi, et per testimonium hominum ipsius domini fieri oportet. Si homo absque proprii corporis haerede decesserit, ejus uxor in ejus feodis, vel in allodiis quae ex parte viri jure haereditatis provenerint, nihil retinebit, nisi tantummodo dotalitium et mobilia in terra cultibili illius anni. Est etiam ad legem, ut si homo et femina per matrimonium convenerint, et ex parte unius vel utriusque feoda, seu allodia provenerint, et moriatur homo vel femina absque proprii corporis haerede, feoda vel allodia quae ex parte hominis mortui, vel feminae mortuae provenerant, ad suos propinquos haeredes statim redibunt; ita quod vir in uxoris haereditate nihil retinebit, nec femina in sui viri nisi dotalitium, salvis tamen utriusque mobilibus in terra cultibili illius anni. Si homo moriatur antequam ejus uxor, haeres ejus si aetatem habuerit, succedet patri statim in feodis: ita quod uxor nihil inde retinebit, nisi dotalitium sibi datum, et mobilia illius anni in terra cultibili, quae vulgariter Wangnaule dicitur. Similiter si femina decesserit antequam ejus vir, haeres ejus, si aetatem suam habuerit, succedet statim matri in feodis; ita quod vir in illis nihil retinebit, nisi mobilia quae supra terram suam cultibilem, id est Wangnale, fuerint illius anni. Ad legem aetas hominis est quindecim annorum, feminae vero duodecim. Habetur etiam ad legem, ut si nomo et ejus uxor feodum pariter acquisierint, et homo absque proprii corporis haerede decesserit, feodum illud ad propinquum ipsius hominis haeredem statim devenire debet; ita quod haeres propinquior, illud a domino feodi recipiet, et ei hominium faciet, et munitionem, si qua fuerit, habebit, et hominia ad feodum pertinentia. Uxor vero, dum vixerit, medietatem commodorum et proventuum habebit in illo feodo, absque servitio faciendo., et absque justitia facienda domino feodi; haeres vero aliam medietatem, qui inde servitium et justitiam facit domino feodi. Si homo et femina allodium pariter acquisierint, et decesserit homo sine proprii corporis haerede, femina quoad vixerit totum allodium tenebit; post decessum vero feminae, totum allodium ad propinquos viri haeredes deveniet. Si femina decesserit, ex cujus parte feoda vel allodia provenerint, vir ejus ante puerorum suorum plenam aetatem in ipsis prius, et in feodis eorum, et bonis bajulationem habebit, quousque parvi aetatem suam habuerint. Similiter si homo decesserit, ex cujus parte feoda vel allodia provenerint, femina in pueris suis et eorum feodis et bonis eamdem bajulationem habebit. Homo autem, dum vixerit, allodia eodem modo tenebit. Si homo et femina decesserint, antequam parvi eorum aetatem suam habeant, propinquior haeres parvorum qui de illa fuerit proximitate, in pueris et eorum feodis et allodiis bajulationem habebit, quousque pueri aetatem suam habuerint. Servus aliquis allodium suum a manu sua nullatenus potest ejicere, vel feodum facere, nisi assensu domini sui. Bajulus domini comitis Hanoniensis supra omnes alios bajulos sub testimonio hominum domini comitis constitutus, justitiam non potest facere de uno homine contra alium, et exercere de omnibus rebus tanquam dominus comes. Homines vero domini comitis pro illo justitiam plenarie debent facere, de uno scilicet homine contra alium tanquam pro domino comite. Ipse autem bajulus de possessionibus et tenuris, et haereditate domini comitis placitare non potest, quod comes per illius justitiam, vel manu tenementum perdere possit, nec potest bajulus aliquem domini comitis hominem trahere in causam vel querelam de tenuris suis, vel haereditate ejus, nisi in praesentia domini comitis. De mobilibus autem inter comitem et homines suos potest bajulus potestative placitare, et de catallis causae praeteritae, et querelae quae antea judicatae fuerant, remaneant sicut inde judicatum fuerat. Dominus vero comes Balduinus Flandrensis et Haynoensis, et fideles homines sui Philippus scilicet marchio Namucensis, ipsius comitis germanus, Henricus etiam ejusdem comitis germanus, Walterus de Avesnis, Alardus de Cymaco, Rasso de Gavera, Gerardus de Jacea, Nicolaus de Barbenchione, Eustachius de Rues, Wilhelmus avunculus praedicti domini comitis, Wilhelmus de Kevi, Renerus de Trit, Nicolaus de Ruminio, Walterus de Kavren, Aegidius de Trasiniis, Engelbertus d' Angien, Henricus patruus domini comitis, Gerardus de S. Oberto, Wilhelmus de Haussi, Adam de Vallencurt, Aegidius de Blainmont, Arnulfus de Aldenarda, Walterus de Sotenghien, Osto de Wadripont, Walterus de Villa, Nicolaus de Condato, Aegidius de Brena, Henricus Castellanus Binchiensis, Gerardus praepositus Duaci, Walterus castellanus Duaci, Petrus de Duaco, Gerardus senescalcus Bulcheni, Stephanus de Deneng, Arnulfus de Kavren, Hugo de S. Oberto, Wilhelmus de Gominiis, Gillenus castellanus Bellimontis, Henricus castellanus Montensis, Osto de Arbro, Hugo de Gaia, Renardus de Strepi, Achardus de Verli, Hugo de Crois, et quamplures alii haec omnia, tactis sacrosanctis, se observaturos juraverunt, suo addentes juramento, quod si quis hominum has leges conscriptas in aliqua parte infringere praesumpserit, omnes alii contra illum erunt ad plenam omnium praedictorum observationem. Actum anno Verbi incarnati 1200, Montibus in Castro, V Kalendas Augusti, feria VI ante festum Sancti Petri ad Vincula.