EPISTOLA XXIII. EPISTOLA HERBERTI EXSULANTIS AD B. ABBATEM SANCTI CRISPINI MAGNI SUESSIONENSIS.
Domino charissimo et honorando in Christo B. abbati, H., in Domino salutem.
Lectus dignationis tuae sermo hinc mihi praestitit gratiam hinc incussit timorem: incusat me hinc, blanditur inde. Nam, ut litterae tuae sonant, aestimas me juste arguendum tanquam promissi mei immemorem, sed mox velut charitatis consilio tribuis indulgentiam ad illius quod promissum est solutionem invitans. Videris etiam me levitatis arguere quod juxta promissum tempus non venerim. Sed meminisse debueras quia non est hominis via ejus nec viri est ut ambulet et dirigat gressus suos, praesertim cum ego sim homo sub potestate constitutus, cui si dicitur: « Vade, et vado et dominis meis obtempero. » Verum cum essem apud te, sperabam me in modico reversurum et promisi ut credidi. Cum ergo non venerim nunquid levitate usus sum ut sit apud me. Est et non? aestimo quia judicio beatitudinis tuae non solum qui verum sed et is qui falsum dicit quod putat verum, liber a mendacio sit; alioquin apostolus pariter arguatur qui juxta promissum nequaquam ad Corinthios venerit. At vera amicitia quod sentit dissimulare non debet. Proinde est quod correptionem tuam acceptavi eo ipso indicans, quia trahere velis ut invitum ut veniam et videam te. Spero autem et adhuc quod proficiscens in Flandriam facturus sum transitum per vos et sine dilatatione. Interim vero pollicitationis meae pignus accipias, aliquas videlicet schedulas vel paucas quas per hunc bajulum destino, quas a nobis elaboratas dignatus es postulare, qui in urbe ut videtur similavi fastidiens et pretiosis epulis saturatus cibarii panis nostri et rusticani oleris alimenta desideras: quibus nunc in solitudine Pontiniaci pauper vita mea ne in via deficiat sustentatur. Haec igitur accipe non tuam sed potius turbae discumbentis refectionem, in quibus tamen si qua forte fragmenta quae tuum quaerant refocillare spiritum repereris, gratiae non mihi sed patrifamiliae referantur, de cujus plenitudine quae dispensatur accepta sunt. Scripsissem plurima nisi quia me urgebat subita et inopinata profectio, ut vix una lucubratiuncula exaraverim, unde si juxa amantis votum parvae et incomptae sint litterulae hae, ne mireris. Scis enim ipse non omnino bene fieri quod praepropere vel occupato animo fiat: praeterea memento quam paucioribus tuis ista redduntur, cum tamen tu totus in libris sis. Nunc omnia super omnia, quaeso, ut impensas ad Dominum fundas preces quo possit dominus Cantuariensis et qui tribulationis suae socii sunt in isto certamine victoriam consequi. Simulque ut omnes fratres qui tecum sunt meo nomine salutentur, impendio precor, et ut memoriam tribulationis nostrae in orationibus suis habeant, moveatis affectuose.