EPISTOLA IV. AD THEUDEMARUM ABBATEM.
Amabillimo et totis mihi praecordiis dilecto domno meo Patri abbati Theudemari, Paulus, pusillus filius supplex.
Quamvis prolixa terrarum spatia corpore tenus a vestro consortio dividant, tangit me tamen utcunque vestro coetui tenax et quae dividi nunquam poterit charitas, tantusque singulis pene momentis me vester meorumque seniorum et fratrum amor excruciat, quantum nec epistolaris valet religio nec pagellarum exponere brevitas. Cum enim menti subeunt occupata tantum in divinis operibus otia ac mei statio hospitioli gratissima; cum vester pius et religiosus affectus, cum sancta tantorum Christi militum, divinis cultibus insudans caterva, cum singulorum fratrum indivisis virtutibus exempla fulgentia, cum dulcia supernae patriae perfectionum colloquia, haereo, stupeo, langueo, nec inter imo pectore tracta suspiria retinere lacrymas possum. Inter catholicos et Christianis cultibus deditos versor: bene me omnes accipiunt, benigniter mihi affatim amore nostri Patris Benedicti et vestris meritis exhibetur; sed ad comparationem vestri coenobii mihi palatium carcer est, ad collationem tantae quae apud vos est quietis hic mihi degere tempestas est; solo ab hac patria debili corpusculo teneor, tota qua solum valeo mente vobiscum sum: videorque mihi nunc suavibus nimium vestris interesse concentibus; nunc consedere satiandis in coena plus corpore quam cibo, nunc singulorum considerare in diversis officiis studia, nunc gravium jam senio seu languidorum quomodo quisque valeat perdiscere causas, nunc ad instar mihi paradisi dilecta sanctorum terere limina. Crede, Pater et domine, crede sacra et venerabilis phalanx solo me aspectu misericordiae, solis pietatis visceribus, solis animarum hic profectibus ad tempus detineri, et quod his est amplius, tranquilli nostri regis et domini potestate. Caeterum quam primum valuero et mihi coeli Dominus per pium principem noctem moeroris, meisque captivis juga miseriae demiserit, si tamen quomodocunque clementissimi principis jocundum quivero emereri promissum, mox ad vestra consortia nulla alia, vita comite, detentus occasione repedabo. Nullae me . . . . . divitiae, nullum praedium, nulla arentis metalli copia, nullus quorumlibet affectus a vestro poterit separare collegio. Itaque, Pater dulcissime, vosque, o charissimi Patres et fratres, imploro pro me continue beatissimum communem Patrem et praeceptorem poscere dignemini Benedictum, ut suis apud Christum obtineat meritis, ut me quantocius dignetur reddere vobis. Spero equidem in Deo nostro qui nunquam in bonis patitur desideriis quemquam fraudari, quod me secundum anhelantis mei cordis desiderium vobis citius restituat cum congruo fructu. Superfluum vobis aestimo ut effundatis preces pro nostris dominis eorumque exercitu scribere, cum sciam vos in hoc ipso semper insistere. Pro domno ill. abbate sicut et facitis Christum deposcite, cujus hic singulari post principalem munificentiam nutrior largitate. Tanta mihi, charissimi, vestra illuc copia existit, ut si velim vos singulariter nuncupare, tota haec vestris nominibus pagina non possit sufficere. Unde generaliter omnibus et opto et scribo salutem, obsecrans ut non obliviscamini mei. Tu vero, mi domine venerabilis abbas seu quocunque es nomine praepositus, peto ut mihi scribi faciatis de vestra fratrumque salute, vel quales vobis fructus praesens annus attulerit utque eorum fratrum mihi dirigatis cum nominibus numerum, qui mundanis exuti vinculis migrarunt ad Christum. Nam plurimos obiisse audio, sed nominatim Nonnum id. Quod si vere ita est, mei cordis partem non modicam abstulit secum. Vale, pater sanctissime, et memor esse dignare filioli tui.