XCI. AD HENRICUM REGEM ANGLIAE SENIOREM.
Venturus eram ad vos, sed me senectus et infirmitas et debilitas retinent, quasi quibusdam reprimentis impotentiae vinculis alligatum; sed et a multis partibus multis vexor injuriis, in quibus nullum remedium nisi de gratia vestrae bonitatis exspecto. Mitto itaque ad vos Joannem de abbatia hominem fidelem vobis pariter et devotum, quem audire vice mea et precibus meis ad momentum velitis aures regias inclinare. Obsecro reminiscatur excellentia vestra fidei, devotionis et obsequii, honori et utilitati vestrae ab ineunte pueritia vestra a me semper exhibiti, et in opportunitatibus meis apud vos merita mea mihi quandoque respondeant, nec impotentiam senectutis meae dignetur magnificentia vestra conterere; sed hominem ad omnem patientiam cum omni humilitate voluntati vestrae semper expositum, liberalitate regia confovere, et novissimos dies meos, quibus adhuc apud vos modico tempore futurus sum, permittatis, imo faciatis in laetitia consummare. Non me permittit puritas conscientiae meae de vestra sapientia desperare, apud quam saepius in multis et maximis gratiam merui, et si quid quandoque per ignorantiam aut simplicitatem minus prudenter actum est, fides semper et veritas et sedulitas impensi incessanter officii compensavit. Ad summam meliora sunt vere diligentis saeva consilia, quam fallax assentatio blandientis, sicut novissimo tempore gravibus indiciis vestra majestas experta est, quando scilicet amicis fere desperantibus magnificentiae vestrae terror invaluit et omnes conatus hostium vestrorum, Deo propitio, vestra sunt industria pariter et virtute compressi. Memini adhuc, neque hoc unquam aliquid a mea poterit extorquere memoria, sublimitatem vestram me inter initia vestra in ulteriorem gratiam recepisse, meumque semper, quo saepius utebamini, vobis in omni tranquillitate fecisse consilium, adeo ut nihil unquam dispendii, nihil laboris, nihil cujuslibet confusionis attulerit, sed omnium operum vestrorum quasi de miraculo procedere magnalia videbantur. Non erat qui vestrae praesumeret obsistere potestati, quia tunc omne opus vestrum disponebat ratio, dirigebat justitia, misericordia temperabat. Postquam vero mendax adulatorum turba convaluit, potuitque lethalia venenati mellis blandimenta licenter infundere, affectioni justitia, ratio coepit cedere voluntati, et meliore consilio praeformatos olim sensus in contrarios quandoque dolosa sedulitate convertit affectus. Unde nimirum certum est ortum esse quod accidit, quod radix, quae viriditatem de justitia et veritate non contrahit, ad jucundos et utiles fructus novissime pervenire non potest. Sane verum est bona quandoque vexationibus concuti, et quae mala sunt fallaci quadam ad tempus laetitia prosperari; sed divino judicio semper suus novissime rerum meritis respondet eventus. Sic est: inconsultorum operum exitus infelices poenitentia sera sequitur, quae dolori quidem materiam comparat; sed nulla eorum quae provenerunt detrimenta restaurat. Inde verbum celebre est Sapientis illius: Omnia fac cum consilio et post factum non poenitebis . Porro consilium est aliquid faciendi vel non faciendi vere excogitata ratio, sicut Tulliana nobis eloquentia definit. Intelligat Dominus meus tria definitionem formare consilii, unitatem, diligentiam, rationem, ut scilicet quod fit aut dicitur, nitatur unitate, dirigatur studio, ratione formetur. Quidquid enim stabilem non contrahit de veritate substantiam, ruinae et defectioni necessario tenetur obnoxium, ut videlicet quod de nihilo ortum est redigatur in nihilum, nec in fundamenti alicujus soliditate subsistit. Quod quasi de inani quodam praestigio falsitatis effulsit. His etiam quae vera sunt, oportet semper cum instanti diligentia rationis adhibere judicium, ne quis alienam quietem turbare vel jus alienum confidentia potestatis praesumat invadere, sed modum justitiae continenter amplexus, superioribus reverentiam, gratiam inferioribus, proximis exhibeat charitatem et ad omnem partem mentis acie callide circumducta. Sic omnis omnium de propria conscientia metiatur affectus, ut aliis se talem in beneficiis et offensis curet impendere, quales eos vellet in suis opportunitatibus invenire. Verum qui praestant, officii sui debitum arctius tenentur agnoscere, ut se dominium potius ad custodiam quam ad violentiam accepisse cognoscant, nec eum, cui cura est de illis, Deum scilicet, putant ob aliam causam iis fastigium dignitatis, copiam divitiarum, potentiae gloriam contulisse nisi ut eos in opus ministerii collocaret reddituros nimirum de singulis suo tempore sub severo districti judicis examine rationem. Qui ergo periculum administrationis accepit, rationem praeparet ad reddendum, quia usque ad quadrantem comminatur se qui credidit exacturum. Quod si sua cum hujusmodi potentibus gloria non descendit, nec enim iis ascensus promittitur sed descensus, quid exigenti proferet quod nihil reservavit sibi quod habeat ad solvendum? Nempe carnem et spiritum, quia nihil est eorum quae rapta sunt quod subsistat, neque alius esse poterit satisfactionis modus, nisi ut poenam perpetuam solvat, qui non habet aliud unde possit a debito perpetuo liberari. Meminisse debent ab eo sibi commissas esse qui eos proprii sanguinis redemit impendio et mortis etiam amaritudine liberavit: a quo ejusdem substantiae naturam idem redemptionis pretium omnium eadem consummatio et merces est: non est de quo alii adversus alios possint privilegio gloriari, nisi quia qui praesunt graviori ruinae et majori periculo sunt objecti. Scripsi diffusius, quia verborum copiam devotio ministrabat, singulaque mihi dicta necessaria videbantur ut fidelis admonitio vestrae vos faciat gloriae reminisci. Utinam viros virtutis et consilia fortium regia majestas aestimet et agnoscat, ne spiritus iniquitatis et mendacii, fallacibus blanditiis robur regalis potestatis enervet, et ad opera malitiae vel defectus contrahat et inclinet.
(Eccli. XXXII)