CCCLXXVI.  Privilegium pro Ecclesia Aptensi sub Langerio episcopo.   (Anno 1114, Jan. 13.) [  Gall. Christ.,  I, 77.]
PASCHALIS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis Aptensis Ecclesiae canonicis, tam praesentibus quam futuris in perpetuum.
Officii nostri nos hortatur auctoritas, pro ecclesiarum statu sollicitos esse, et quae recte statuta sunt stabilire. Idcirco vestrum votum vestrique propositum auctoritate sedis apostolicae confirmamus, ut in Aptensi matrice ecclesia beatae Dei genitricis et semper virginis Mariae, et beati Castoris, perpetuis deinceps temporibus clericaliter et regulariter vivant, et quaecunque praedia, seu quaecunque res ad eorum victum deliberatae sunt, quiete semper eis, integreque serventur. Porro ipsi ecclesiae et ejus episcopis confirmamus castrum Sancti Martini, et castrum de Sanione, quod cum ex antiquo jure Aptensi ecclesiae pertineret per confratris nostri Laugerii episcopi praesentis industriam eidem ecclesiae restitutum est: caeteras sane donationes quas idem episcopus fecit, et scripti sui assertione firmavit, et tam vobis quam successoribus vestris praesenti decreti auctoritate firmamus, in regularis videlicet vitae observatione manentibus. Ipso vero vel suorum quolibet successorum ad Dominum evocato, quaecunque episcopi sunt, sub canonicorum provisione permaneant; nec alius in Aptensi ecclesia substituatur episcopus, nisi qui canonice ipsorum consilio fuerit et electione promotus; res autem deficientis episcopi nullus omnino laicorum invadere et depraedari praesumat. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat eamdem ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, vel temerariis vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum sustentatione ac gubernatione concessa sunt, usibus profutura. Si quis autem, quod absit! decreti hujus tenore cognito temere contraire attentaverit, honoris et officii sui periculum patiatur, aut excommunicationis torsione plectatur, nisi praesumptionem suam digna satisfactione correxerit; observantibus vero Dei omnipotentis gratia et beatorum apostolorum Petri et Pauli benedictio conferatur. Datum Laterani per manum Joannis, S. R. E diaconi cardinalis ac bibliothecarii, Idibus Januarii, indictione VII, Incarnationis Dominicae anno 1115, pontificatus quoque domni Paschalis secundi papae XV.