CXIX. AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
Latorem praesentium Fulconem plurimum sua vobis paupertas et innocentia commendabit, si quidem fortuna ejus et causam vestrae contigerit innotescere sanctitati. Est in episcopatu, cui Deo permittente deservio, parochialis quaedam ecclesia, mediocres sane reditus habens, quos tamen omnes integre sacerdos, qui pro tempore ministrabat, nomine et jure presbyterii consueverat obtinere. Ego vero personatum ecclesiae illius canonico nostro, Gervasio nomine, profusa liberalitate donavi, distributione tamen bonorum inter personam et vicarium, qui ecclesiae deserviret, meo nimirum arbitrio reservata. Postmodum vero ad gerendam curam ecclesiae, vicarium mihi Gervasius obtulit: qui aliquandiu demoratus in ecclesia, matrem domini Fundi, pueri quidem nobilis, duxit publice concubinam, susceptaque ex eo sobole, impudentem toti populo revelavit excessum, exsultans quod quasi eam de legitimo matrimonio sustulisset, caeterisque concubinariis sacertodibus insultans, quia nobiliori plus caeteris contubernio fuerit illustratus. Cum autem puer ille, Fundi scilicet dominus, excrevisset, et ad legitimam pervenisset aetatem, cum nullo tamen ab eo sacerdoti quaestio moveretur, fuga clandestina discessit ab ecclesia, bonis ecclesiae furtim quae voluit asportatis. Porro cum aliquandiu sine sacerdote stetisset ecclesia, et absque pastore populus aberraret, requisitus edicto publico anathematisque sententia, nusquam inventus est, latuitque quo potuit incestus, furti et sacrilegii criminibus involutus. Gervasius itaque vicarium quaerere, ipsumque mihi offerre necessitate compulsus, mihi latorem praesentium diaconem in sacerdotem obtulit ordinandum, ut vicaria scilicet ecclesiae perpetuo fungeretur, assignata nimirum ei beneficiorum congrua portione, arbitrio sane meo, quia ante consueverat aliis, quod necesse erat, cum nimia tribuere parcitate. Assignato itaque moderate quod oportere credidimus, Gervasius in manu mea fide corporaliter interveniente firmavit, se illud absque omni diminutione pacifice servaturum. Igitur ordinavi eum, ipsique curam populi commendavi, seditque per aliquot annos et menses, ecclesiam cum pertinentiis suis debita sedulitate procurans. Verum cum filium concubinae, puerum de quo dixi nobilem, casu decedere contigisset, ille securior audacter ad torum pristinae spurcitiae et iniquitatis reversus est, ecclesiamque, sicut prius obtinuerat, nisus est obtinere; Gervasio quidem manifeste praebente subsidium, quia hic ei majorem singulis annis promittebat solvere pensionem. Tractus itaque praesentium lator in causam, coram archidiaconis nostris, ego enim non aderam, ubi cum iste Gervasii et concanonicorum ejus se sentiret instantia praegravari, ad vestram audientiam appellavit, et a quadragesima postea usque ad festum apostolorum Petri et Pauli quiete in ecclesia ministravit. Ipsa autem die praedictus invasor violenter irrupit in ecclesiam, arreptisque vestimentis sacerdotalibus indutus, totum parochiale celebravit officium, et altare sanctum usurpatione sacrilega profanavit: super quo cum ad nostram vocatus praesentiam venire contemneret, et divina non desisteret officia celebrare, a nobis nimirum publice excommunicatus est, et ab omnibus sanctae Ecclesiae sequestratus. Non destitit tamen ideo nec desistit, sed suffragante Gervasio, quaesito praesidio laicae potestatis insistit, et plebem cujusdam magnae parochiae secum reatu meritae maledictionis involvit. Dictum est autem aliquando, quia se id facere archiepiscopi auctoritate mentitur, cum ipse nunquam praesumpserit apparere, nec archiepiscopus mihi verbum inde aliquod fecerit, nec ad ipsum pertinet episcopatum nostrum irrumpere, vel sine cognitione causae nostros ligare vel absolvere sacerdotes.