EPISTOLA X. PHILIPPI AD BERNARDUM.  Conqueritur de Praemonstratensi a Cisterciensibus contra voluntatem Praemonstratensium recepto.
Miror si vestra sanctitas dignabitur me audire, et ad finem usque sermonis audiens pervenire, et non magis indignabitur quod audeam vel mutire, vestramque reverentiam vir nullius meriti convenire. Verum instans necessitas materiam mihi et audaciam dat loquendi, et vestra humilitas fiduciam audiendi, quia vir justus, qui se novit sapientibus et insipientibus debitorem, reddere se non gravatur patientem parvulis auditorem. Cum video quid molestum Ecclesiolae cujus sum filius imminere, et id pacem et silentium illius longiuscule removere, ut vobis fatear non possum non dolere, et in hoc vestrae sanctitati nec me reor, nec mereor displicere. Est enim insensibilitate stupida male sanus, vel belluina feritate non mediocriter inhumanus, qui cum matris viscera concuti perturbationibus intuetur, oblitus decem mensium, non ei compassione debita miseretur. Quae sit autem perturbationis hujus causa, incognitum non habetis, et utinam incognitum penitus haberetis, quia, ut video, levius illa vidua dolorem suum ferret, si hunc ei vestra reverentia non inferret.
Quaeso ne displiceat si vobis refero quid apud se illa conqueritur, imo conquerendo quantum affligitur, quia etsi quare doleat ab alio jam audistis, tamen quantum doleat forte nondum ad liquidum cognovistis. Cum attendit quia non homo inimicus, quamvis qui nostra, inquit, tollit, inimicus est, sed homo tantae pacis, tantae sanctitatis, tantae famae, qui alias Ecclesias videtur verbo et opere confortare, eam tamen non refugit intolerabiliter aggravare, plusquam dici valeat contristatur, et quando vel ubi hoc a vobis meruerit, incomprehensibiliter admiratur. Et si enim peccando meruit ut eam tribulari permittat justum judicium divinae voluntatis, apud vos tamen non meruit ut ejus esse tribula gaudeatis, sed sperabat ut, si aliunde incumbens adversitas quidquam ei molestiae minitaret, vestra quam diligebat plurimum sanctitudo, minitanti misericorditer obviaret. Habebat ovem parvulam, quae apud eam creverat, de pane illius comedens, et de calice ejus bibens, eratque illi sicut filia . Quae, relicto grege suo, inobedientiae notam gerens, ad caulas vestras venit, ibique pulsans apertum ostium non invenit, quia post illam, pastorem suum Ecclesia nostra misit, et illam ad propria, vestra, prout decuit, delectio tunc remisit. Parvo autem post tempore cum eidem oviculae morbus iterum vagabundae levitatis occurrit, rupta denuo resticula obedientiae, illuc etiam recucurrit, quia et inconstans animus nescit stare, et puerilis oculus gaudet novis plusquam veteribus inhiare. Quia vero quidam vobis hospes novitius supervenit, qui apud vos non parvam gratiam adinvenit, ovem nostram, fratrem nostrum, contra suam tandem Ecclesiam recepistis, dum illius hospitis voluntati satis, ut aiunt, facere voluistis. Inde, Pater reverende, nostra provincia scandalizatur, nostra Ecclesia perturbatur, pusillus ille grex, quem suo Christus in Evangelio consolatur, in hoc vestro opere inconsolabiliter contristatur, nec potest videre quod adversus eum sic agere vestrae placuit sanctitati, quomodo justitiae, quomodo conveniat charitati. Novit enim bonae memoriae papam Innocentium imperasse, et hoc idem imperium scripto memori commendasse, ne sine licentia abbatis et capituli nostri, quisquam fratrum nostrorum a nobis recedere, recedentem quisquam praesumat retinere. Novit etiam quod inter abbates nostri et vestri ordinis est condictum, et pacis gratia conservandae diligentius interdictum, ne alter alterius fratrem praesumat retinere, nisi ille abbatis sui licentiam potuerit obtinere. Sunt et alia nonnulla quae inter vestram et nostram Ecclesiam servari debuissent, si vestrae sanctitatis sicut et nostrae parvitatis servanda placuissent. Ad quae omnia quomodo fratribus nostris, qui ad vos ad repetendum fratrem missi sunt, respondistis per eosdem fratres, et verbo et scripto notum facere voluistis: qui dixerunt 44 quia de scandalo nostrae et provinciae et Ecclesiae doluistis, sed tamen ad sedandum idem scandalum fratrem nostrum remittere noluistis. Dicitis, ut aiunt, quia mandatum domni papae Innocentii nescivistis, cum fratrem nostrum sine capituli sui licentia recepistis: eo autem cognito nullum ulterius recipietis, ne mandato, quod non licet, per inobedientiam obvietis. Sed si culpa est mandato cognito sine abbatis et capituli nostri licentia vos e nostris quemquam recipere, nunquid non etiam culpa est receptum retinere, cum idem mandatum non solum recipi, sed etiam prohibeat retineri? Sic enim habetur in scripto: « Fratrum vestrorum qui stabilitatem et obedientiam promiserunt sine proprii abbatis et capituli sui licentia nullus discedere, discedentem nullus praesumat retinere. » Eidem ergo sententiae subjacebit et discedens, et qui discedentem sine licentia retinebit, nec majoris culpae est in recipiendo fratrem, mandatum cognitum non tenere, quam receptum post acceptam mandati notitiam retinere. Ad quid enim apostolicorum vel scripta vel privilegia dicemus invalere, nisi ut eorum munimento cuique liceat quae sua sunt in pace debita possidere. Et si forte ea vel per violentiam, vel per ignorantiam alter invaserit, celerius restituat cum apostolica scripta cognoverit? Dicitis quemdam venisse ad vos qui dixit, « Quod abbas Praemonstratensis, et noster abbas et alii, nescio qui, praedicto fratri licentia concesserunt, et quem eatenus recipere recusastis probationi vestrae tunc primitus mancipastis. » Sed hoc ipsum, ut nostis, abbas Praemonstratensis, Laudunensis, Breinensis, Stenveldensis, viva voce in vestri praesentia negaverunt, et nec illi licentiam se dedisse, nec istum ad vos nuntium transmisisse constanter astruxerunt, et eorum veritas debuit, ut videtur, sufficiens testimonium perhibere, non cujusquam nescientis, ne dicam mentientis, assertio praevalere. Denique cum quibusdam vestrorum suggerentibus domnus apostolicus abbatem nostrum faceret sibi Parisius praesentari, et eum praesentatum ut daret fratri licentiam dignaretur verbis satis humilibus adhortari, abbas noster, sicut nostis, respondit quia si haec illi ab eo licentia conferretur, nostrae provinciae, nostrae Ecclesiae, toti etiam ordini non parvum scandalum inferretur, et ideo nullo pacto, nullo consilio, hanc ipse licentiam largiretur, nisi forte praecepto inevitabili cogeretur. Verum domnus papa misericorditer agens, ne videretur vel nostram Ecclesiam, vel nostrum ordinem aggravare, etsi commonuit, tamen noluit imperare; et cum posset oneri esse, ut Christi apostolus, acceptam potestatem noluit exercere, sciens illam non in destructionem, sed in aedificationem nostri ordinis se habere. Bene Deus Ecclesiae consuluit, cum talem ei pontificem largiretur, qui omnibus omnia fieret, ut omnes lucraretur. Verumtamen, ut dicitis, praecipiens procul dubio praecepisset, si hoc ei vestra reverentia consulere voluisset, fieretque velut necessarium imperio potestatis, quod gratuitum non fiebat affectu consentaneae voluntatis. Quod ideo, ut aestimo, consulere noluistis, quia non esse consulendum veraciter cognovistis, ne gratiam quam apud eum ampliorem caeteris obtinetis, in nostram parvulorum offensam verteretis. Quid enim refert utrum per suam, an per alterius potentiam quis proximum opprimere moliatur, unde idem proximus scandalum patiatur, cum etsi necesse est ut scandalum oriatur, tamen ei qui vel uni de pusillis istis credentibus scandalum machinatur, expedit magis ut ad collum ejus mola asinaria suspendatur? « Nonne per potentiam, ait Jacobus, vos opprimunt, et ipsi trahunt vos ad judicia? » Immeritum proximum opprimere, et ad tribunal eum trahere potestatis, Jacobus non aestimat esse justitiae, non esse charitatis, cum nec potentior impotenti, nec major molestus esse debeat innocenti. In hoc proposito non molestandi proximum pusillus ille grex aestimans vos manere, missis quibusdam fratribus humiliter voluit vos monere, ut fratrem suum qui contra vetitum praesumpsit huc venire, ad suam juberetis Ecclesiam, ut justum videbatur, redire. Quibus respondistis, ut aiunt, non esse vestri ordinis ut quemquam semel receptum reddere debeatis, et ad suam Ecclesiam invitum redire compellatis, sed hanc molestiam nitantur aequo animo tolerare, et vos nitemini, si vita comes fuerit, aequipollenti beneficio compensare. Simile quid, ut nostris videtur, respondit quidam fratri suo qui sollicite repetebat, quod repetendi jure patrio competebat: Teneo, inquit, longumque tenebo. Non est vestri ordinis, ut fratribus vestris, si tamen fratres vestros eos qui nostri sunt ordinis dignamini judicare, velitis quod suum est dilectionis debito resignare, et est vestri ordinis ut eis invitis et contradicentibus reciperetis quod receptum ad augendum eorum scandalum teneretis. Non est vestri ordinis ut pacem mutuam servaretis, et eis etiam qui Deo utcunque servire desiderant, petra scandali non essetis; sed est vestri ordinis, ut quod vobis non vultis inferri, eis potentialiter inferretis, volentes eos ferre quod illatum ab 45 alio non voluntarie sufferretis? Mirus ordo. Mirantur, ut aiunt, nonnulli qui audiunt quis hunc ordinem ordinavit, quis propheta, quis apostolus commendabilem praedicavit, cum in Scripturis sanctis tam excellenter fraterna pax et dilectio commendetur, ut sine illis virtus alia non sufficere judicetur. Quae ergo vobis utilitas in sanguine eorum dum descendunt in perturbationem, quia vos existimant suam pro nihilo ducere laesionem, et sic quaerere unde vestra Ecclesia prosperetur, ut eorum profectui vestra prosperitas adversetur? Quae rogo utilitas, si cum intolerabiliter affliguntur, illam prophetae deprecationem fundere compelluntur? « Da eis, Domine . » Quid dabis eis? « Da eis vulvam sterilem et ubera arentia , » quia scilicet eorum fecunditas in tuorum vertitur ruinam parvulorum, et importuna eorum plenitudo pacem turbare non metuit infirmorum. Et Apostolus, qui in aliorum consuevit perturbationibus contristari, turbatis compatiens simile quiddam cum eis videbitur imprecari: « Utinam abscindantur qui vos conturbant! Quod si eos dicitis adversus vos injuste commoveri, et quod agere voluistis ab eis nec debere nec posse prohiberi, quia in recipiendo fratrem nostrum domni apostolici assensum habuistis, cui et ipsi non contradicere et vos satisfacere debuistis, sciunt profecto, ut aiunt, quia et vos ad recipiendum domnus apostolicus non impegit, et ipsos ad dandum ei licentiam ea discretione, quae sua est, non coegit, sed quoniam apud eum meruistis gratiam invenire, non jubendo, sed patiendo vestrae seu vestrorum voluntati videtur consentire. Neque enim hanc nostris, ut aiunt, molestiam inferri pateretur, nisi ad patiendum vestris suggerentibus urgeretur, et hoc sibi putant vestri et affirmant licere quod ita violenter nisi sunt extorquere. Sed esto. Omnia eis licent, nunquid omnia expediunt? « Non sum liber, ait Apostolus, non sum apostolus, non habeo potestatem hoc et hoc faciendi, sicut caeteri apostoli? Et tamen non sum usus hac potestate, ne fratrem meum scandalizem: ne quem vestrum gravaremus, ne quod offendiculum demus . » Non vult Apostolus id agere ad quod sibi potestativam videt licentiam suffragari, quia hoc idem sentit charitatis legibus refragari, dum in eo invenitur aliorum utilitas impediri, quibus fraternitatis jure debet utilis inveniri. Denique non vult occasionem dare his qui occasionem diligunt delinquendi, qui ex majorum operibus assumunt sibi quasi materiam offendendi, qui veneno malitiae molestare proximos non verentur, dum solum non intentione intrinseca, sed actione forinseca sanctos qui sunt majoris nominis, imitentur. « Quod facio, inquit, et faciam, ut amputem occasionem eorum qui volunt occasionem ut, in quo gloriantur, inveniantur sicut et nos . » Quis malevolus audiens quod, velit nolit nostra Ecclesia, suum recipitis fugitivum, non a vobis concipiat, vel conceptum adaugeat nocendi similiter incentivum: gaudens si conceptam malitiam potuerit adimplere, et glorians in hoc actu quasi vobis similis apparere? Sunt enim plerique religionis habitum praetendentes, non tam paci fraternae quam turbationi studium impendentes: qui magis gaudent, si de altero monasterio quemquam sibi attraxerint blandimento seductum falsitatis, quam si eum educant de saeculo vel exemplo justitiae, vel verbo veritatis. Putant quidem se ad honorem maximum pervenire, si in suam coloniam elegerit quis transire; si spreto monasterio in quo hausit religionis quasi lacteum rudimentum, ad ipsos transmigraverit, accepturus quasi majoris ordinis dignius incrementum. Hujusmodi hominibus non est ea quam desiderant occasio largienda, sed eorum praesumptio prudenti consilio retundenda, et vir benevolus recte manum diligit etiam a licitis revocare, ne, occasione accepta, suam malevolus praesumat illicitis occupare alii etiam quos constat non profunda scientia sublimari, non intelligentes quae a majoribus viderint actitari, quasi exemplo quodam se putant invitari, ut similia jam non timeant operari. Qui cum similia esse quae cogitaverint, fallaciter arbitrantur, illicita fiducialiter operantur, et cum sic majorum scientia obscuro tramite parvulos anteibit, istorum infirma conscientia deperibit. Sic autem ait Apostolus: « Peccantem in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis . » Si vero quod praemonstratur putaverint non esse penitus imitandum, affirmant procul dubio nec etiam esse a majoribus praemonstrandum, et eorum statim judicant libertatem, non intelligentes cordis vel operis veritatem. Et « ut quid, ait Apostolus, libertas mea judicatur ab aliena conscientia? » Et iterum: « Commendantes, inquit, nosmetipsos ad omnem conscientiam hominum . » Haec omnia vel sua vel alterius poterit incommoda removere, qui tam ab his quae non licent, quam ab his quae non expediunt elegerit abstinere, ab illis, ut seipsum immaculatum ab hoc saeculo tueatur; ab istis vero, ut proximorum infirmitatibus medeatur. Quod utrumque adeo diligenter condecet observari, ut alterum sine altero non debeat sufficiens aestimari, quia non satis Deo probabilem se ostendit, nisi qui etiam, quantum in se est, proximum non offendit. Ille autem Deo placet, et hominibus est probatus, 46 qui non solum justitiam, sed et pacem fuerit amplexatus, ut Deo studeat per justitiam deservire, per pacem vero proximis convenire. « Regnum Dei est, inquit Apostolus, justitia et pax , » et: « Pacem sequimini sine qua nemo videbit Deum . » Et iterum: « Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis . » Et Zacharias: « Veritatem, inquit, tantum et pacem diligite . » Haec autem pax non solum in eadem domo, vel in eodem claustro firmiter est tenenda, sed inter remotos etiam est habenda, ad omnes qui Deo servire desiderant sic esse debet extensa, ut eorum alteri ab altero nulla ingeratur offensa. « Sine offensione, inquit Apostolus, estote Judaeis et Graecis, et Ecclesiae Dei . » Et iterum: « Ut sitis, ait, sinceri et sine offensa . » Et illud: « Nemini dantes ullam offensionem . » Quod si nulli fidelium est offensionis quippiam inferendum, quando amplius clericis est a monachis deferendum, ut quorum est quasi cognata religio, eorum cor unum et animam unam efficiat spiritalis dilectio? An monachorum Deus tantum? Nonne et clericorum? Imo et clericorum, quorum unus Deus qui justificat tam clericos quam monachos ex fide et per fidem, non ut inveniatur justificatos iterum zelus et contentio demoliri, sed ut affectu mutuo et profectum continuo ad unguem studeant expoliri. Cum autem tanta pax, tanta concordia, tanta dilectio inter eos debeat esse, qui sive clerici, sive monachi, unius Christi discipuli volunt esse, quibus dicit: « Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis , » et: « In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem . » Mirandum est, Pater reverende, quod videmus in contrarium id converti, et justos pacis terminos sic everti, ut plerique et religionis arcem videantur amplecti, et tamen a pace et concordia proximorum inveniantur deflecti. Attendens igitur quia religio proficit, hilaresco, sed attendens quia dilectio deficit, contabesco: et utrumque simul considerans, obstupesco, quoniam ad videndum quomodo ista conveniant, nullatenus invalesco. Putavi aliquando ut modernis temporibus impleretur, quod per Isaiam Dominus pollicetur : Ponam, inquiens, judicium in pondere, et justitiam in mensura, ut scilicet inter religiosos sic alter alterum judicaret, quomodo se judicari ab altero praeoptaret, et quod sibi non vellet fieri, nec etiam faceret alteri. Nunc vero plerique qui laxiore via religionis januam sunt ingressi, illis audent detrahere qui districtius propositum sunt aggressi, et qui sibi videntur paulo religiosius conversari, levioris propositi viros inveniuntur aliquantulum aspernari, nescientes vel potius non tenentes illud Apostoli: « Superiores sibi invicem arbitrantes . » Haec pestis, haec contagio late serpit, haec gratos religionis flosculos sic decerpit, ut vix ad fructum spiritus veniatur, in cujus catalogo pax et charitas nominatur. Quis jam ordo sine querela conversatur, quis ordo est qui non de alio ordine conqueratur, dum alter alterum affectu tenero non supportat, sed alter quae alterius sunt, apportat? Alter alterius vel terras vel animus nititur occupare, alterius terminos angustans, suos avidius dilatare, instituta sua commendans, alterius famae vel nomini derogare: quae alterius sunt imminuens, sibi paulo amplius arrogare. Nostis quantum veteres monachi qui nigro habitu vestiuntur, qui juxta praecedentium Patrum instituta tritam religionis semitam gradiuntur, de austera novitate Cisterciensium conqueruntur, augmento quorum ipsi, ut aestimant, et fama et numero minuuntur. Nostis quantum ipsi Cistercienses istorum teneritudinem, et molles delicias reprehendunt, et earum ad monachos nullatenus pertinere contendunt, qui quoniam parcioris victus et habitus fastigium apprehendunt, non satis, ut dicitur, aliorum infirmitatibus condescendunt. Ab utrisque autem clerici regulares nonnullas, ut aiunt, molestias patiuntur, qui tamen Deo utcunque servire moliuntur, et qui vellent et deberent a monachis collaborantibus adjuvari, conqueruntur plurimum ab eis resistentibus se gravari. Unde non jam mirandum est, si Aegyptios adversus Aegyptios videmus concurrere quod per Isaiam Dominus comminatur, vel si impius justiorem se devorat, quod propheta Habacuc admiratur, cum in populo Israel unusquisque devoret carnem brachii sui, juxta praedictum Isaiam , Manasses Ephraim, Ephraim Manassen, et simul ipsi contra Judam. Quod quid est aliud quam monachus monachum et simul ipsi contra clericum? Sed Apostolus: « Si invicem, inquit, mordetis et comeditis, videte ne ab invicem consumamini . » Hujusmodi morsus in nostro et vestro ordine vellem nullatenus inveniri, et in assumpta religionis semita, neutrum ab altero praepediri, sed utrumque exemplis mutuis humiliter erudiri, et non habitu, sed affectu, non loco, sed spiritu couniri, ut qui religioni curam paulo caeteris ampliorem videntur impertire, studerent etiam honore et amore invicem praevenire. Sic enim vigeret pax mutua et abundaret charitas, profecto refrigesceret multorum iniquitas, et non solum is qui ex adverso est, nihil habens malum dicere vereretur, sed et de illo utroque sic unito recte illud propheticum diceretur: « In pace et aequitate ambulavit mecum, et multos avertit ab iniquitate . » 47 Multos quippe tam religiosos quam saeculares non mediocriter adjuvaret, si uterque iste ordo in pace et aequitate concorditer ambularet; si cum alter attenderet poenitentiae gratia quidquam amplius altero se sufferre, non tamen ex eo praesumeret super alterum se efferre, cum non major corporis passio, sed humilis spiritus, major dilectio, acceptabilis habeatur, si tamen Deus ad acceptandum quod agimus dignanter convertatur. Quis scit, ait Jonas , si convertatur et ignoscat, et revertatur a furore irae suae, et non peribimus? Si quid ergo vobis licitum aestimatis, videte ne haec licentia offendiculum fiat infirmis: infirmis, inquam, tam vestris quam nostris. Sicut enim apud nos plures sunt imperfecti; sic apud vos, non omnes, pace vestra dixerim, sunt perfecti, imo quidam eorum cum a vobis id quod licitum vel est vel esse videtur, assumunt, a seipsis pleraque superaddendo praesumunt. Quorum illi qui missi a vobis in nostris partibus demorantur, jactitare in auribus populi gloriantur: quod frater noster, cum monachus factus fuerit, ad eos remittetur, de cujus praesentia et eis erit gloria et nostra Ecclesia rubore confundetur. Quae jactatio, quae provocatio non a Paulo apostolo est assumpta, sed a seipsis praesumpta: quos idem monet Apostolus, ne popularem gloriam aucupentur, ne proximis suis quidquam molestiae machinentur. « Non efficiamur, inquit, inanis gloriae cupidi, invicem provocantes, invicem invidentes . » Cum autem haec et hujusmodi plurima inter eos qui religiosi et videntur et sunt, vel videam vel audiam ventilari, compellor, plusquam dici valeat, contristari: et cum nondum videam quid me possit super hoc consolari, satis congrue possum illud propheticum protestari: « Consolatio, inquit, abscondita est ab oculis meis, quia ipse inter fratres dividit . » Unde et quo infernus hic procedat non sufficit admirari, qui dividit inter fratres, quos dicebat amicabili vinculo colligari, maxime cum servire Deo idem non parvo studio moliantur, et Deo servientes invicem diligere jubeantur, et diligentes invicem non morsus amaritudinis, sed pacis osculum largiantur. Utinam hunc infernum Christus nostrae salutis avidus morderet, imo utinam istam mortem misericorditer absorberet: quae videtur eos in dissensionis tumulos sepelire, quos deberet vivificans dilectio counire. Unde autem inter fratres ista divisio, vellem scire, sed hoc mihi magnus labor est invenire, quia nundum possum in illud Dei sanctuarium introire, cujus altitudo hujusmodi absconditum videtur operire. Utinam ergo possem vestram gratiam promereri, ut mererer vestris responsionibus edoceri: qui quoniam in cellam Christi vinariam introistis, illic, ut aestimo, et hanc scientiam invenistis. Utinam mihi parvulo dignaremini respondere, et super hoc non me solum, sed et mecum plurimos edocere! utinam huic responsioni vel parvam dignaremini morulam impertire, cujus est officii nescientes misericorditer erudire! Si apud vos esse cujusquam meriti me viderem, profecto ad respondendum instantius vos urgerem, et exactor avidus silentium non tenerem, donec a sanctitate vestra id sive opportunius sive importunius extorquerem. Ut enim verum fatear, non parvum gratiae conferretis, si super hoc mihi, imo nobis ignorantibus aliquid diceretis, quomodo scilicet et ad serviendum Deo inveniamur nonnulli consentire, et tamen sic ab invicem dissentire. Quod si de plenitudine vestrae scientiae, nostra non meretur ariditas irrigari, vestris saltem orationibus, et volumus et petimus adjuvari, ut det nobis Deus et nil aliud sapere quam oportet, et id plenius sapere quod oportet. Vale.
(II Reg. XII) (Matth. XVIII; Marc. IX.) (Jac. II.) (Ose.
IX) (ibid.) (Gal. V.) (I Cor. 10.) (I Cor. IX) (II Cor.
II) (I Cor. VIII) (I Cor.
X.) (II Cor.

IV) (Rom. XIV) (Hebr. XII) (Ephes.
IV) (Zach. VIII) (I Cor. X) (Philipp. I) (I Cor. VI) (Joan. XIV) (Joan. XIII) (cap. 28) (Philip. II) (cap. 19) (cap. 1) (cap. 9) (Galat. V) (Malac. 2) (cap. II) (Gal. V) (Ose, XIII)
[animum?] [eas?]