EPISTOLA CCXLI.
ARGUMENTUM.-- Consolatoria P. B. directa, episcopo suo, graviter in adversis afflicto.
Reverendo Patri et domino H. Dei gratia Sar. episcopo P. B. Lond. arch., salutem et constantiam in adversis. Qui prius de vestra gloria gloriabar, de vestra nunc afflictione affligor; nec enim fidelis amicus est qui pressuras amici sui dissimulat, qui eas condolentis affectu suas non efficit, qui casus adversitatis illius communicato compassionis humero non supportat. Proinde proposui quod valeo et debeo facere, devotae scilicet servitutis obsequium vobis exhibere, tanquam domino, affectusque fideles et filiales ut patri, ne in hac sapientia bonorum vestrorum mens insueta talibus absorbeatur in tristitia, et salutaribus monitis delinita in praesenti flagello gratiam divinae dilectionis agnoscat. Utinam me et dominos meos corripiat justus in misericordia, non in furore suo, ne vehementia verborum patientiam cordis frangat! Visitat equidem electos suos oriens ex alto, nunc visionibus, nunc scriptis, nunc beneficiis, nunc flagellis coelestis medicus, nunc utens cauterio, nunc fomentis; nunc adversa, nunc prospera, circa nos saluberrima moderatione dispensat. Propterea in spiritu humilitatis amplectenda est divina correctio, etiam si fiat immissio ejus per angelos malos; nam et Apostolus, nisi eum Satanas colaphizasset, non audivisset a Domino: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; poena quippe transitoria transigit cum aeterna, piusque judex habita pro fustibus quaestione furem acerbe flagellat, ut abscisionem capitis aut furcarum discrimen evadat. Quocirca solerter aestimanda sunt Dei judicia, quibus nos examinat; hominem enim quem diligit visitat diluculo et subito probat illum, mortificat et vivificat, deducit ad inferos et reducit; pauperem facit et ditat, humiliat et sublevat, hominisque salutem misericorditer in tanta vicissitudinum varietate procurat. Quod si Deus convertit in auram incumbentis procellae discrimen, continuo concurrunt ad diripiendam hujus saeculi praedam. Ponunt animas suas quasi sub jactu aleae, nec habito respectu ad Dei judicia vel ad pericula hujus vitae curis saecularibus se immergunt, seque autumant obtinere Deum et mundum. Sed vae homini incedenti duabus viis, quia nemo potest duobus dominis servire; diversus est enim, nam amori mundano non communicat amor Dei; audi poetam: Serta bipertito cum mens discurrit utrinque, Alterius vires subtrahit alter amor. Denique his quos cupiditas excaecavit immittit Deus rotam malorum; dum enim in avaritiae labyrintho circumvolant et aestuant importabilibus curis, Samsonis exprimunt miseriam privati oculis et ligati ad molam. Experientia vero quotidiana docemur quod quidquid homo laborat sub sole, quidquid in saeculo molitur, ambit, congregat, quidquid per sollicitudines et animarum discrimina suis usibus praeparat aut conservat, totum ad nihilum deveniet tanquam aqua decurrens, tanquam visio nocturna transibit, sicut fumus deficiet et sicut somnium avolabit. Dives nimirum cum interierit non sumet omnia, neque descendet cum eo gloria domus ejus. Dormierunt, inquit, somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis; propterea viri sublimes et in eminentia pontificalis speculae constituti divitias abhorrere deberent, sicut effeminatrices aquas Salmacis; nam Apostolus vocat eas impedimenta hujus saeculi eo quod salutem nostram impediunt, enervant animos fortes, emolliunt constantissimos charitatis affectus, a divinis beneficiis nos elongant, imo auferunt nobis Dominum, et quid prodest homini, si habeat divitias Craesi, glorias Salomonis, quidquid et Julius Caesar aut magnus Alexander caeterique potentes in terris, in thesauris ac deliciis possederunt, si suae animae patiatur detrimentum. Porro sunt qui divitias congregant, ut se per eas redimant a damnatione terribili. Sed Eliphas in libro Job dicit: Non credat quis in errore deceptus quod aliquo pretio sit redimendus; non enim corruptibilibus auro vel argento se redimere homo potest, sed per mundi contemptum, per sui abjectionem, per humilitatem, per fidem, per spem, per amorem et compassionem proximi, per mortem Christi, et per eam qua Deum tenemur diligere charitatem. Amor divitiarum sic hominem frequenter absorbet, ut nec meditari, nec audire nec annuntiare ipsi liceat verbum Dei. In forma eruditionis nostrae mulier Samaritana prius dereliquit hydriam, per quam cupiditas hujus saeculi designatur et cucurrit praedicare populo verbum Dei. Sequamur, quaeso, Prophetae consilium dicentis: Divitiae si affluant, nolite cor apponere. Non divitiae, sed cordis cupiditas prohibetur. Unde Apostolus: Non qui habent divitias, inquit, sed qui volunt habere divitias, incidunt in tentationem et laqueum diaboli. Possunt ergo haberi divitiae, sicut eas Abraham habuit ex justis causis ad usus licitos, ad gratiam hospitalitatis, ad sustentationem pauperum, ut nos in sua tabernacula recipiant. Ipsorum enim est regnum coelorum, ita quod non solum sibi habere, sed communicare aliis illud possunt. Consolamini, filii pauperis Crucifixi, discipuli Petri, qui non habetis argentum et aurum, sine argento redimendi. Properate, emite et comedite: regnum enim hoc facilius sumunt nihil habentes quam omnia possidentes. In sancta paupertate est rei tam pretiosae commercium confertque paupertas, quod divitiae conferre non possunt. Vide hoc quam lucrosum sit non habere partem in ruina hujus saeculi, ut partem habeas in Christi resurrectione, ut recipias pro transitoriis bona quae tibi mansura sunt sine fine. Scriptum est enim: Divites eguerunt et esurierunt. Ideoque dives indigere non credens semper sollicitus est sui. Sed beatus qui dicere potest: Ego autem mendicus sum et pauper: Dominus sollicitus est mei. Sic dives sui, Dominus autem sollicitudinem pauperum gerit; Dominus parcit pauperi et inopi et animas pauperum salvas faciet. David sciens quam pretiosus et nobilis sit apud Deum titulus paupertatis, licet sit despicabilis apud mundum, inter divitias regales et in throno regio sedens, quia pauper erat spiritu, secure dicebat: Inclina, Domine, aurem tuam et exaudi me, quia pauper et inops sum ego. Paupertas enim aestimatur apud Deum magis ex humilitate animi quam tenuitate patrimonii. Proinde Salomon dicit: Substantia hominis secundum cor ejus, audi beneficia paupertatis. A se omnes curas mordaces eliminat, . . . . . . et in proprio purgata camino ignem purgatorium non formidat. Pauper certum pignus futurae jocunditatis habet in se, jamque primitias salutis aeternae degustat, et quasi de ligno vitae colligens desiderabiles fructus, qui testimonio Apostoli sunt: justitia, gaudium et pax in Spiritu sancto. Ejus est quod Dominus in brevi eum in plenariam possessionem haereditatis perpetuae introducet et cantabit exsultans: Dominus pars haereditatis meae et calicis mei: tu es qui restitues haereditatem meam mihi. Dives moriens dolet a se suas divitias separari. Pauper, altitudinem hujus mundi calcans pedibus, ad concupiscentiam vilis praedae suos oculos inclinare dedignatur. Reputat enim divitias coenum. Nam, dum fiducialiter aspirat in coelum, abhorret divitiarum nomen, dum ipsum ad delicias coelestes festivus exercitus coelorum exspectat. Dives valedicens saeculi affluentiae pauper exit. Quidquid enim in mundo affluit, defluit, suumque amatorem pereffluere facit. Audi, quaeso, Apostolum de suis compauperibus disserentem: Tanquam tristes, inquit, et semper gaudentes, et tanquam nihil habentes et omnia possidentes, tanquam morientes et ecce vivimus. Insinuat Apostolus per hoc adverbium tanquam, quod mala quae pauperes patiuntur in hoc saeculo, vera mala non sunt, sicut nec bona divitum vera bona. Quomodo vera bona esse possunt, quae transeunt ad momentum? Deducunt, inquit, in bonis dies suos, in momento autem ad inferna descendunt. Existimat dives inter divitias et delicias suas se coelo aequalem. Sed Cum dixerit: Pax est et securitas, tunc repentinus ei superveniet interitus, eumque cum divite purpurato subito absorbebit infernus. Quod Veritas in Evangelio notans: Et tu, inquit, Capharnaum, usque in coelum exaltaberis et usque ad infernum detraheris. Sic praeterit figura hujus mundi. Sic dives epulo acerbissime cruciatur, et Lazarus in sinu Abrahae requiescit. Sic Jacob cancellat manus suas super filios Joseph ut ei sinistra manus imponatur qui dexteram exspectabat. Per sinistram adversitas, per dexteram prosperitas designatur. Recolite ergo inter prospera et adversa sufferentiam Job et patientiam Christi eorumque constantiam, qui rapinam bonorum suorum cum gaudio perferebant. Proinde nullus vestrae paternitati subrepat diffidentiae motus, nec enim abbreviata est manus Domini, ut ablata restaurare non possit. Dominus qui dedit ipse abstulit, sicut ei placuit, ita factum est; et benedicendo nomini ejus dicite cum propheta: Iram Domini portabo, quia peccavi. Eram filius irae et iram Domini merui. Scio tamen, Domine, quod cum iratus fueris, misericordiae recordaberis; et cum Isaia cantabo: Confitebor tibi, Domine, quoniam iratus es mihi: conversus est furor tuus et consolatus es me. Absit, dulcissime Pater, omnis murmuratio apud Deum vel proximum, quia testimonio prophetae: Bonum est praestolari cum silentio salutare Deum. Erit enim in silentio fortitudo vestra; flagella, quaeso, Domini, quae vobis videntur amara, in ipsius dilectione dulcescant; diligentibus autem omnia cooperantur in bonum, nec permittet vos tentari supra id quod potestis, sed faciet etiam cum tentatione proventum.