EPISTOLA XII. CUTHBERTUS LULLO.  (  Circa annum Domini  756.)
Reverendissimo fratri et in amore Christi charissimo Lullo coepiscopo, simulque cooperatoribus tuis episcopis et sacerdotibus Dei, quorum nomina in libro vitae scripta teneantur, Cuthbertus, servus servorum Dei, cum aliis consacerdotibus Christi et presbyteris seu abbatibus, aeternae prosperitatis ac pacis in Domino salutem.
Profitemur igitur, charissimi, sincerissima intentione coram Deo et electis angelis ejus, quia quandocunque vestram dilectionem pacis ac prosperitatis proventum et sanctae religionis in Christo profectum, sacraeque exhortationis fructum de aliorum conversatione abundantius habere, rumigerulis referentibus, audimus, quod inde satis gaudentes et pro vobis obnixius orantes laeti gratias agimus largitori bonorum omnium Deo. Quando igitur aliqua religioni vestrae injuria facta, aut aliquod irrogatum narratur damnum, moeror et tristitia nos cruciat, quia nimirum sicut gaudio vestro in Christo congaudemus, ita et adversitate pro Christo contristati compatimur. Non enim aliquando in memoria nostra oblitterari possunt diversi atque indefessi tribulationum angores quos, ut viscera nostra, vos ipsi cum Deo dilecto Patre nostro beatae memoriae Bonifacio martyre, inter persecutores paganos et haereticos, atque schismaticos seductores, in tam periculosa ac ferocitate plena peregrinatione, pro amore aeternae patriae, longo tempore, sustinebatis; et quia illo, scilicet per agonem martyrii, cum suis plurimis domesticis, ad aeternam coelestis patriae quietem gloriose feliciterque migrante, vos, qui superstites talium estis, forsitan eo periculosius ac difficilius inter diversa tentamenta conversamini, quo tanto Patre, et doctore ad praesens vos orbatos esse constat. Et quamvis hinc quaedam moestitiae amaritudo nostra discruciat valide praecordia, tamen hujusce doloris gemitum quaedam saepius ad memoriam rediens nimiae ac novae exsultationis hilaritas jucundat ac mitigat, dum frequentius recolentes, admirabili vel potius ineffabili Dei pietati tripudiantes gratias agimus, quod tam praeclarum, speculatorem coelestis bibliothecae, tamque egregium Christi militem, cum multis bene educatis et optime instructis discipulis, gens Anglorum advena, Britannia, meruit, palam omnibus, ad spirituales agones, et ad multarum, per Dei omnipotentis gratiam, salutem animarum, de sese procul laudabiliter emittere, ut longe lateque ferocissimas nationes per devia diutius errantes, de lata ac spatiosa voragine perditionis perpetuae ad splendifluas semitas supernae patriae, per sacrae exhortationis incitamenta, et per exempla pietatis ac bonitatis, ipse ductor et signifer antecedendo, et adversa quaeque, opitulante Deo, fortiter expugnando, feliciter perduceret, quod ita actutum veraciter fieri, etiam rerum effectus gloriosius quam dicta demonstrant; et in illis quoque locis, quos ante eum nullus aliquando, evangelizandi causa, doctor adire tentabat. Unde igitur post incomparabile toto orbe apostolicae electionis et numeri mysterium, aliorumque tunc temporis evangelizantium discipulorum Christi ministerium, hunc inter egregios et optimos orthodoxae fidei doctores et amabiliter habemus et laudabiliter veneramur. Unde in generali synodo nostra, ubi et de caeteris omnibus quae vestrae modo sanctitati paucis depromimus, plenius inter nos conferebamus, ejus diem natalitii, illiusque cohortis cum eo martyrizantis, insinuantes, statuimus annua frequentatione solemniter celebrare, utpote quem specialiter nobis cum beato Gregorio et Augustino et patronum quaerimus et habere indubitanter credimus coram Christo Domino, quem in vita sua semper amavit, et in morte, ut ipsius meruit gratia, magnifice clarificavit. Praeterea quippe, ut praediximus, vestrae sollicitae speculationis curam, et quasi taedio absentati patrisfamilias, ut ita dicam, quodammodo confectam, necnon et generalitatem subjectorum vobis servorum Dei, paternis affatibus fraternisque solatiis, relevare et consolari, ubicunque et in quocunque negotio praevalemus, fatemur nos semper esse paratos. Unde in primis ad confirmationem dilectionis quam erga vos habent penetralia cordis nostri, sermone affectuque apostoli utamur, et cum apostolo simul dicamus: Gratia vobis et pax. Gratias agimus Deo semper pro omnibus vobis, memoriam facientes in orationibus nostris sine intermissione, memores operis fidei vestrae, et laboris, et charitatis, et sustinentiae spei Domini nostri Jesu Christi, ante Deum et Patrem nostrum. Quod enim jam olim, vivente venerandae memoriae Bonifacio, per scripta nonnulla, et per fideles internuntios, aeque conditum esse constat, idipsum semper revocare ad invicem satis necessarium ducimus, hoc est, ut mutuae pro nobis nostrisque et hic viventibus et hinc obedientibus interpellationes, orationes, missarumque remedia, ad viventem Deum et judicem omnium suppliciter agantur, juxta apostolica monita: Orate, inquit, pro invicem, ut salvemini, et reliqua. Hoc enim modo nobis divinam clementiam complacare dignoscimur, offerentes ei orationum pura libamina. Sic nobis eamdem prosperantem inveniemus in adversis. Etenim ubi Domini, juxta ipsius promissa, praesto est adjutorium, cuncta fugatur malignorum adversitas. Ipse enim dixit: Si duo ex vobis consenserint super terram de omni re quamcunque petierint, fiet illis a Patre meo, qui in coelis est. Hoc enim sagaci solertia studiosius ideo agendum esse judicamus, quia, juxta apostolica praesagia, instant nunc tempora periculosa, et reliqua, quae ipse in eadem prosequitur Epistola. Et quia non est opus scribere vobis de exterioribus calamitatum incursibus, quas frequenter, ut reor, passi estis, id est, persecutionibus, rapinis, odiis, et scandalis, et his similibus. Caeterum, ecce quamplurimis in locis Christianae religionis valide status vacillat, dum pene undique exterius interiusve rerum ecclesiasticarum perturbatur ordo, novellarumque conversationum pravae ubique pene succrescunt sectae; nec mirum, dum, post videlicet positis antiquorum Patrum decretis, ac legibus ecclesiasticis relictis, multi juxta proprias adinventiones, prava et plurimorum nociva saluti sentiunt, affirmant, atque agunt, ut scilicet transacto anno a quodam magnae auctoritatis viro dictum et gestum esse constat. Ad haec autem nos, ut timeo, pusillanimes, et minus zelo justitiae accensi, quid aliud in primis agere debemus, quam ut indesinenter suffragia sanctorum postulemus apostolorum, martyrumque Christi, ac venerabilium antistitum Ecclesiarum Dei, ut in hoc, quod vocati et constituti sumus, continuis excubiis, Christi gratia nos faciat perseverare, et ut non simus reprobi, sed magis accepti, non desides, sed solertes, non dispergentes, sed congregantes quoscunque valeamus ad unanimitatem Christianae religionis, et unitatem ecclesiasticae conversationis, quatenus ministerium nostrae dispensationis et laboris solertia ad laudem et gloriam Dei omnipotentis proficiat, ut cum bene servientibus ac placentibus Deo quandoque mereamur audire: Beatus servus quem, cum venerit Dominus, invenerit vigilantem! Amen dico vobis quod super omnia bona sua constituet eum; et ad haec, frequentius ad memoriam, exempli causa, revocemus recordandae memoriae egregius magister et martyr beatus Bonifacius quomodo vel quanta solertia laborarit in doctrina Christi, quanta pericula atque difficultates pro amore Christi et animarum lucro, etiam usque ad ipsam mortem, libenter tolerarit. Et quia Omnipotentis modo familiaris factus est, prudentia vestra solerter attendat, si ejus vos oporteat sacris admonitionibus consentire, et pietatis illius exempla pro viribus sequi. Ille enim quantum illius domesticus factus est quem amavit ante omnia, tantum majora apud eum poterit obtinere. Unde quippe si aliqui subjectorum illius, quibus eum quondam divina dispensatio magisterii loco profecit, ab ejus documentis spiritualibus dissentiunt, vel prava conversatione recedunt, qui defensor illorum in aeterno judicio esse potuit, sit potius accusator, et rationes ab eis cum ipso judice districtius requirit. At vero, e diverso, quicunque illius sacrae institutionis ac doctrinae normulam rite consequuntur, pro certo se sciant, et ipsius Romanae atque apostolicae Ecclesiae, a qua legatus eis et doctor directus est, ac deinde, pariter cum ea, omnium nostrum habere et viventes et morientes in oratione et missarum celebratione, ut supra diximus, perpetuam communionem, si tamen usque ad finem firmam vobis dehinc doctoribus et rectoribus suae salutis, humiliter atque amabiliter, pro Deo et aeterna mercede, non dedignantur obedire, non deficientes aliquando, ut indevoti vel subdoli, sed semper ut bonae indolis discipuli proficientes, et fideliter adhaerentes suae militiae in Christo magistris, ad palmam supernae vocationis Dei et gloriam regni coelestis. Haec salutatoria vestrae sanctitati scripsimus verba, non quasi ignaris aut indigentibus nostrae rusticitatis normula, sed charitatis atque communitionis mutuae gratia, contestantes et obsecrantes per omnipotentem Deum et Filium ejus Jesum Christum, et adventum ipsius, et regnum ejus, ut vos, o charissimi, cuncti generaliter cum subjectis vobis in Christo per omnia sitis semper ad invicem fideles adjutores, et unanimes cooperatores, contra omnes orthodoxae fidei inimicos atque haereticos et schismaticos, ac nequissimae conversationis homines. Per hoc enim eritis bonis hominibus amabiles seu laudabiles, et Deo omnipotenti acceptabiles atque chari; et ita, cum ipso praefato beato Patre, et praedecessore vestro, felicem in futuro vocem a judice cunctorum Christo singuli mereatis audire: Euge, inquiet, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui. Amen. Omnipotens Deus vos omnes diu incolumes in suo sancto amore et timore custodire dignetur. Dilectiss. FF. ac filiis, Cuthberchtus archiepiscop., Lullo coepisc.
[communionis]