EPISTOLA CCXXXVIII.
Quis daret capiti meo fontem, ut mens moeroris obruta caligine, suspiriorumque turbine concitata pro regiae severitatis immanitate, confuse lamento velut imbrem incessanter educeret profluvia lacrymarum? Quis sermones meos maledicae objurgationis amarioraret absinthio seu fellica conviciorum acredine venenaret? Quis horrendae materiae impares invectivas ironicae feritatis armaret aculeo? Quis linguae cuspidem ad detestationis ictus acueret, sicut fulgur, ut invasor idoneus potenter transfigerem sceleste flagitium, nuper in deplorandae memoriae dominum Andream, Jerusalem et Siciliae regem, nefandis auxiliis perpetratum? Hoc nimirum non satis audacter aggredior, metuens probabiliter ne tam gravis tamque atrocis magnitudo nequitiae per mundi climata remotis populis divulganda forsan audientium crudelitatem excedat, mei modulum ingenii praegravescat, et debilis eloquii superet facultatem: cum hoc ferale monstrum et monstruosum spectaculum interior visus aspernetur impatiens, attonitus auditus refugiat et trepidus animus horrescat. Sed qualiter potest quantumlibet perpense modestiae freno compesci? quomodo taciturnitatis conclavi patitur obfirmari doloris impetus, ex publica consurgens injuria, in personam unius fidelibus universis sed praesertim regali eminentia praeditis damnabiliter irrogata? Heu quantum matris Ecclesiae detrahitur statui! quantum suo derogatur honori, quod unice diligendus filius pariter et alumnus velut inter ejus brachia trucidatur! Heu quam sordidis ignominiae notis, quam notabilibus infamiae maculis hanc respergit aetatem et praesentia tempora labefactat hoc novum facinus, insolita rabie truculentum, incognitum barbaris et praeteritis saeculis inauditum! Dicite, quaeso, quos priscorum voluminum studiosa cura sollicitat, ubi longaevae referunt cornices aut antiquae tragoediae declamant, ubi aliqua recenset historia seu veterum annalium recolunt monumenta, quod principem dulcore clementiae placidum, prosapiae splendore praefulgidum, sincero innocentiae nitentem candore, ac primaevo adolescentiae flore virentem, cujus indoles in parva aetate gesta spondebat magnifica et sub teneris adhuc annis dispositissimum regimen praetendebat, sic inclementer oppresserint, suppresserint viliter, perfide supplantaverint et succiderint praemature, non hostium patentes manipuli, non ex professo vel palam rebellantium cunei, sed curialium imo scurrarum cohortes et subdolae subditorum catervae dolosis munitae fraudibus et conviciis fallacibus subornatae. Isti quidem, in quos divinae indignationis sagitta dirigitur, nulli praeliis offensae irritati stimulis; nec rerum provocati dispendiis, aut verborum contumelia lacessiti, dum coronationis instarent solemnia, ut infausto funere festum praecurrerent et bonorum luctu laetitiae organa praevenirent, foedissimo conspirantes foedere, adversus regiam majestatem eorum custodiae parum caute commissam, in adversaria urbe triste nomen infelicitatis nomine comprobante, intempesto noctis silentio, quod animantibus ad quietem disposuit natura provida dispensatrix, de thalami abdito, tutissimo salutis humanae refugio, in mortis victimam proditionaliter seduxerunt. Ad cujus sceleratum ministerium exsecrabiliter consummandum, prout famae secretorum consciae rumor insinuat, post funis laqueum innoxii collo clandestine ac nocenter injectum, quem pro plectendis latronibus, non autem pro regibus suffocandis, legalis induxit severitas, et quod sine pudore non refero, unus ex iis impias manus impudenter ingessit ad invasi Domini seminarii vasa crudeliter perstringenda: sicque intolerabili tormentorum angustia vitalem expugnare vigorem mortiferis cruciatibus vita cessit. Post haec caninae ferocitatis termino non contenti, quae supervacuae inquietationis molestia praedam nescit vexare peremptam, exstinctum corpus, quod paulo prius altae spei magnanimus vegetabat spiritus, in ruinam praecipitii dejecerunt. Insuper nescio cujus praerabidi furoris exagitati vesania, prout amici relatio patefecit, ejusdem principis funeri omnem comitivam procerum, cunctam sequelam nobilium perfide subtraxerunt: illa pietatis jura erga Dominum violando, quae frequenter in capitalibus aemulis imitatione digna servavit antiquitas, ut si supremo concertationis exitu alter in alterum praevalens sibi necis auctor exstitisset, post interitum non acerbitatis odio privatam accipiendo personam, sed humanitatis officio omnem pensando naturam ejus exsequiis libere indulgeret. O jubar unionis! O sidus irradians, quod a turbidae Italiae mierum solum firmandum, aequitatis solio ac pacis radio perlustrandum clare diffudit Hungariam, quot fueris obumbratum opprobriis, quantis denique suppliciis eclypsatum, nec scripturali stylo disserere nec productae lamentationis tenore sufficio mediocriter explicare! Nam nunc ad lacrymabilem casum per singula seriosius prosequendum, utinam doctorem eximium facundae sapientiae ac sapientis facundiae plenitudine redundantem Hieronymum, qui etiam de Hungariae partibus traxit ortum, sine suae gloriae detrimento de sepulcri gremio potentia suscitatum divina sui terrigenae consideratio revocaret! Quid si modo causae meritis diserti oratoris eloquio sufficienter instructi, praecipitati Andreae afflictissimae genitrici ac illustrissimae ipsius consorti tam miserabiliter viduatae, contra detestabiles criminis auctores sententiam justam decerneret, vivificante Domino, reviviscens famosissimus quondam Minos Cretae rex inclytus praecipitati ultor et genitor Androgei avus, ut legitur, Athicos occisores ejusdem legis durante censura teterrimus labyrinthus implicuit, et vorax absorbuit Minotaurus. Quid si Hungaricus Attilas ad vitales auras emergens, permisso sibi flagello, quo sui temporis attrivit malitiam, nunc pro nationis suae participe, sed saevitiae non consorte pietatis auctore jubente pie desaeviat ad vindictam? O anxii doloris vehementiam, quam ad mortuorum praesidia memoranda reflectit praesidentium tarditas ad exhibendae justitiae metam interpellatis passibus gradiens, et in ipso processus exordio, si dici licet, petere quasi timide non cessabit! Sed lugentis affectus hoc saltem solamine refovetur, quod etiam ministris cessantibus superni principis vigilantia non cessabit, et eis quantacunque gravitate detentis se promptus accinget Deus zelotes et aget libere Deus ultionum.