CXXXVII.  Ad Henricum Gradensem patriarcham.--Patriarchalem dignitatem confirmat, et primatum super Jadertinum archiepiscopatum.   (Laterani, Jun. 31.) [MANSI,  Concil.,  XXI, 822.]
ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri HENRICO Gradensi patriarchae, ejusque successoribus canonice substituendis, in perpetuum.
Apostolicae officium dignitatis creditae nobis, et dispensationis debitum utiliter exsequi comprobamur, cum collatam unicuique ecclesiae dignitatem provida sollicitudine custodimus; et singulis ecclesiis jura sua illibata studemus et integra conservare; sicut etiam nulli, ultra quam mereatur, aliquid est a sede apostolica favore gratiae concedendum. Quarto itaque majori es praerogativa supernae respectu gratiae sublimatus, tanto solertius tibi est attendendum, ut in corrigendis subditis, plus apud te possit ratio quam potestas; atque te boni dulcem, mali vero pium sentiant correctorem; personas diligas, et subjectorum vitia persequaris; ne si agere aliter forte volueris, transeat in crudelitatem correctio, et perdas quos desideras emendare, sicque vulnus debeas abscindere, ut non possis, quod sanum est, ulcerare; ne, si ferrum plus quam res exigit, imprimatur, noceat cui prodesse festinas; sed alterum condiatur ex altero, quod et boni habeant amando, quod caveant, et mali metuendo, quod diligant. Eapropter, venerabilis in Christo frater Henrice patriarcha, tuis postulationibus grato concurrentes assensu, Gradensem ecclesiam, cui auctore Deo praeesse dignosceris, sub B. Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus. Igitur praedecessorum nostrorum fel. mem. Pelagii, Alexandri et Urbani II vestigiis inhaerentes, illius praecipuae constitutionis tenorem servantes, quam praedecessor noster Leo IX papa sanctissimus, et synodali judicio, et privilegii pagina confirmavit, tibi tuisque successoribus canonice substituendis patriarchalem concedimus dignitatem, et magisterium Gradensis ecclesiae gerendi in iis tamen finibus confirmamus, qui per supradictos praedecessores nostros eidem noscuntur ecclesiae constituti, Crucem quoque ante te ferendam etiam concedimus, nisi cum Romae fueris, aut in praesentia Romani pontificis vel comitatu. Pallium etiam fraternitati tuae, plenitudinem videlicet pontificalis officii, ex apostolicae sedis liberalitate largimur; quo intra ecclesiam tuam ad missarum solemnia celebranda uti memineris eis diebus, quibus praedecessores tuos non ambigimus usos fuisse; videlicet in Nativitate Domini, Epiphania, tribus festivitatibus sanctae Mariae, Coena Domini, Sabbato sancto, Resurrectione Domini, Ascensione et Pentecoste, in natalitio S. Joannis Baptistae, et Omnium Apostolorum, in festivitatibus quoque S. Marci, S. protomartyris Stephani, S. Laurentii, S. Martini, in solemnitate Omnium Sanctorum, et principalibus ecclesiae tuae festivitatibus: nec non in ecclesiarum, episcoporum, caeterorum clericorum consecrationibus, et anniversario consecrationis tuae dioecesis. Praeterea, ne commissa regimini et dispositioni tuae praefata Gradensis ecclesia, quae de benignitate apostolicae sedis praerogativa gaudet honoris ex brevitate patriarchatus inferior et abjectior valeat apud simpliciores haberi, et ad ampliandam dignitatem ipsius, primatum ei super Jadertinum archiepiscopatum, et episcopatus ipsius apostolica auctoritate concedimus; et tam te quam successores tuos, Jadertinos archiepiscopos, et episcopis ejus, qui pro tempore fuerint, dignitate primatus praesidem statuimus, et consecrationis munus eidem archiepiscopo impertiri: Romano quidem pontifici traditione pallii reservata. Statuimus etiam ut quaecunque bona, quascunque possessiones, quae eadem Gradensis ecclesia juste et canonice possidet, aut in futurum justis modis, Deo propitio, poterit adipisci, firma tibi tuisque successoribus et illibata permaneant. Porro ecclesias religiosis episcopis Gradensis ecclesiae oblatas, per patriarchatum tuum constitutas, tibi tuisque successoribus libere confirmamus: ita ut nulli episcopo liceat absque tuo assensu in eis consecrationes celebrare, aut sacerdotibus in eisdem Domino servientibus, donec in locis ipsis fuerint, divina officia prohibere. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat supradictam ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare; sed illibata omnia et integra conserventur eorum pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva in omnibus apostolicae sedis auctoritate Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, etc. Ego Adrianus catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Ymarus Tusculanus episcopus. Ego Cintius Portuensis et Sanctae Rufinae episcopus. Ego Guido presbyter cardinalis tit. S. Chrysogoni. Ego Ubaldus presbyt. cardin. tit. S. Praxedis. Ego Manfredus presbyt. card. tit. S. Sab. Ego Julius presbyt. card. tit. S. Marcelli. Ego Ubaldus presbyt. card. tit. S. Crucis in Jerusalem. Ego Octavianus presbyter cardin. tit. Sanctae Caeciliae. Ego Joannes presbyt. card. SS. Joan. et Pauli, tit. Pammachii. Ego Joannes presbyter card. tit. SS. Silvestri et Martini. Ego Oddo diaconus card. S. Georgii ad Velum Aureum. Ego Guido diaconus cardinalis Sanctae Mariae in Aquiro. Ego Hyacinthus diacon. card. Sanctae Mariae in Cosmedin. Datum Laterani, per manum Rolandi, sanctae Romanae Ecclesiae cardinalis et cancellarii, Idibus Junii, indict. V, Incarnationis Dominicae anno 1157, pontificatus vero domni Adriani papae IV anno III.