EPISTOLA CCCXXXV. AD EUMDEM.
Domino et Patri charissimo THOMAE venerabili Cantuariensi archiepiscopo, F. PETRUS abbas S. Remigii, ex toto corde devotissimam salutem.
Sollicito revolvens animo quam potius materiam assumam, cum vobis scribere volo, vix occurrit: non deficiente quid dicatur, sed reverentia ejus comprimente manum cui dicatur. Nihil enim dignum vestri animi fortitudine dicere possum: nihil addere constantissimae tolerantiae vestrae: nihil denique docere omnia a longe prospicientem atque fines rerum et causarum futurarum plenissime demetientem animum. Feni atque palearum acervum utquid anteponerem praesepio cui adhaeret vos adipe et pinguedine opulentissima saginatus et satiatus? Equidem hoc unum mihi ad ministerium aliquod impendendum in obsequio vestro non indigne reservatum reperio, si muscas abigere possem vestram sanctitatem oblatratione invidiosa pungere volentes, vel saltem interpretatione perversa denigrare sinceritatem fidei vestrae insistentes. Planae muscae istae morientes quae in Aegypto abundantes Pharaonem regem Aegypti tanquam virum muscarum circumdant, Domino opitulante non perdent suavitatem unguenti. Servabitur namque in diem sepulturae Jesu, et praedicabitur in generatione et generatione quod archiepiscopus Cantuariensis murum se opponens pro domo Israel vestigia sanctorum antiquorum imitatur, dum Christum in cruce nudum pendentem nudus sequitur. Quo modo igitur cum Abraham potero abigere easdem muscas contaminare volentes illibatum Domini sacrificium, nisi facto ventilabro de authenticis scripturis quo vel feriantur vel saltem effugentur? Dicunt enim, non debet archiepiscopus tam instanter sua repetere a rege Angliae ut dimittat reconciliationis pacem pro amissa pecunia. Falluntur specie veri vel adulatione falsi. Qui specie veri decipiuntur, instruendi sunt: qui adulatione falsi, repellendi. Simplicitas enim revocanda est; malitia prorsus abjicienda. Certe pensandum est in omni tam contractu quam actu quid propter quid faciendum vel quid dimittendum sit. Pensanda etiam sunt tempora et diversi status temporum, secundum quos mutantur merita causarum. Nam in primitiva Ecclesia sola patientia locum habuit ut auferenti tunicam dimitteretur et pallium. Alius enim erat et alibi, id est extra Ecclesiam qui persequebatur: alius et alibi, id est intra Ecclesiam qui patiebatur. Modo vero jam adulta Ecclesia, non licet filiis Ecclesiae quod aliquando licuit inimicis. Decet enim matrem corrigere filium, sicut decuit pupillo tolerare adversarium. Distinctus namque sapphiris legitur venter sponsi; ut quemadmodum ante passionem suam dixerat Jesus: Qui non renuntiaverit omnibus quae possidet, non potest meus esse discipulus, et similia; sic in passione dicat apostolis: Qui non habet gladium vendat tunicam, et emat. Verba quidem bona, verba consolatoria non immerito exigeret causa justa in oculis Dei, in oculis autem insipientium dubia et infirma; nisi virtus patientiae omnem transcenderet consolationem; et plus gauderetis de consolatione quam malleus feriens proficeret de percussione. Ferrum ferro acuitur et de malitia regis Angliae virtus vestra invincibilis clarius illustratur. Quo fortius premit oliva torcular, eo profusius oleum producit. Candelabrum ductile de auro purissimo non facit Beseleel in tabernaculo Domini nisi productis laminis contritione limi et mallei. Nondum contritus est malleus universae terrae; adhuc necessarius est ut suppleat quae desunt passionum Christi in corpore vestro. Sed quem moneo? quem exhortor? cui calcaria adhibeo? sine dubio qui freno indiget: qui paratus est plus ambulare quam via extendatur; qui etiam metas velociter transcurrere nullis retardatur periculis. Procul enim odoratur bellum. Exsilium reputat patriam; quia omne solum forti patria est. Sine labore laborat, sine fame esurit; sine dolore patitur, sine amaritudine felle et absynthio cibatur. Vir est in millibus unus. Cum gigantes gemunt sub aquis, ipse ridet et irridet fortunam cum inversione rotae suae. Vale.