EPISTOLA CLIV. AD ARNONEM ARCHIEPISCOPUM.  (Anno 803, die Coenae Domini.)   Consolatur afflictum propter saeculares occupationes. Litteras per Adalwinum episcopum mittit. Pro casula gratam spondet memoriam.
Domino desiderabiliter honorabili et honorabiliter desiderabili archiepiscopo, humilis salutem.
Acceptis vestrae charitatis muneribus omni auro amabilioribus, et apicibus omni favo dulcioribus, in quibus lectum erat de angustia mentis vestrae pro servitio saeculari adversus sanctitatis vestrae dignitatem, ita ut non liceat melioribus instare officiis, nec animarum gregis lucris inservire. Vestra cogitet, obsecro, beatitudo, quis unquam sanctorum hoc saeculum sine tentatione transigeret. Solus, ut ait beatus Hieronymus in quadam 166 epistola, Salomon semper in deliciis, et ideo forte peccavit. Exhortans nos ad patientiam beatus apostolus ait: Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis . Et ipse Dominus in Evangelio inquit: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Recurramus ad Christum tota intentione, assiduis precibus, qui est unicum de omni tribulatione refugium. Sicut Psalmista praecipit: Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet . Dicamus Deo cum Propheta: Esto mihi in Deum protectorem et in locum munitum, ut salvum me facias . Deus est, in cujus manu cor regis, et quocunque voluerit, vertet illud. Qui nunquam deserit sperantes in se, qui ait vera promissione et fortissimo solatio: Omnis enim qui petit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur , et caetera quae in eodem loco profunde satis de spe accipiendae petitionis effectus disputat, et exemplis confirmat. Ab initio mundi, vel etiam nascentis Ecclesiae semper Deo servientes tribulationibus fatigati sunt. Si legeris in divinis libris saeculi eventum, etiam hoc quod dico, verum probabis; vel exterius famulos Dei apertam pati persecutionem, vel interius in pace Ecclesiae clandestinis affici incommodis. Contra haec omnia sola valet in Dei nomine patientia, ipso dicente Domino, victore mundi hujus, ad discipulos suos, vel magis ad eorum successores: In mundo pressuram habebitis; sed confidite, ego vici mundum . Memores esse debemus, quid ipsa Veritas tentatoribus suis respondit: Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Si apostolico exemplo vivamus, et pauperem agamus vitam in terris, sicut illi fecerunt, saeculi servitium juste abdicamus: nunc vero saeculi principes habent justam, ut videtur, causam Ecclesiam Christi servitio suo opprimere. Dum beatus Paulus apostolus Titum dilectum filium suum de singulis ecclesiasticae dignitatis officiis instruit, ait inter caetera: Admone illos principibus et potestatibus subditos esse, dicto obedire: ad omne opus bonum paratos esse . Et beatus Petrus consentanea, ut pote eodem spiritu, scripsit dicens: Dominis carnalibus obedite, non tantum bonis et modestis, sed etiam discolis . Si etiam discolis, quanto magis sapientissimo principi, et religione sancta devotissimo debemus prompta voluntate obedire. Nec hoc dico, quod non magis optem te cum tuis discipulis Deo vitam in sancta religione quietam ducere atque optimam cum felicissima femina, quae sedens ad pedes Domini audire verba coelestia, elegerat partem quae nunquam auferetur . Sed vereor fortassis, si moveatur causa, nec vestram beatitudinem ad desiderata pervenire posse, nec gratiam habere imperialem. Ideo, sicut superius dixi, sola videtur salubris causa, Deo totum precibus in angusto situ nostri desiderii commendare eventum, ut sua sancta clementia et pietate provideat nobis, quomodo pacifice ad nostram pervenire valeamus voluntatem. Si tamen nobis nostra quaerenda est voluntas, eo quod ille, id est Dominus Jesus de seipso dixit: Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit . Nam voluntas Dei omne bonum est, quae ut semper in nobis fiat, omni mentis intentione et omni operum bonorum exsecutione postulandum est. Haec interim sub festinatione propter occupationem diei festi dictavimus. Utique missus beatitudinis vestrae ad nos die sanctissima Dominicae Coenae venerat, exigens a nobis litteras, ne vacuis reverteretur manibus. Pleniorem, Deo miserante, responsionem sperare habetis: sive de consolatione laboris vestri, aut etiam angustia mentis, nec non et de inquisitionibus, quas emb olim habuit ex persona charissimorum nobis vestrae charitatis discipulorum. vobis accusastis, ut fateor juste; et hoc propter inopiam portitorum, 167 qui vix fideles inveniuntur. Igitur longinquitas terrarum prohibet ex his partibus ad vos quemlibet, nisi raro, transire. Tamen sciat dilectio vestra quod nemini, post domnum imperatorem, sudare plus meum ingeniolum optarem, quia nulli plus debitor sum propter semper vestrae beatitudinis probatissimam fidem et dilectionem. Unum quiddam legebatur in epistola, quam modo direxit reverentia vestra; quod noluissem, ut scriberetur, vel unquam factum esset: id est, quod vobis ultra non esset spes videre faciem meam. Hoc graviter animus meus ferebat, quia praesentem rogavi, ut me sub spe revertendi ad sanctum Martinum dimisisses. Fiat voluntas Domini. Vel si hic in hac temporali luce fieri non valeat, fiat, Deo miserante, in perpetua. Casula, quam misisti, ob vestrae charitatis memoriam, utar in missarum solemniis.] Gloria et laus Deo! apud nos omnia prospera sunt, et apud filios nostros, quos nosti, qui una mente vestram salutant beatitudinem, eamque multo valere tempore optant in Domino. Scito certissime quod tui nominis memoriam dulcissimam habemus in orationibus apud sanctum Martinum: et si quando Spiritus Domini in compunctione visitat cor, semper recurrere in mentem facit vestri nominis recordationem. Deus, qui dives est in misericordia , misereatur perpetua pietate vobis Pater, frater, fili charissime in aeternum.
(Jac. V, 11) (Luc. XXI, 19) (Psal. LIV, 23) (Psal. LXX, 3) (Matth. VII, 8) (Joan. XVI, 33) (Matth. XXII, 21) (quos, nisi Christianos?) (Tit. III,

1) (I Petr.
II, 18) (Luc. X, 39, 42) (Joan. VI, 38) (Ephes. II, 4)
[Aquilae] [Levita
Albinus] [Cod. Sal., Deum] [ F., accipiendi] [ Ms., 

situs] [Saluta, obsecro, Dei famulam sororem vestram
meo officio: suade ei meis verbis religiosam in terris
ducere vitam, ut beatam possidere digna inveniatur
in coelis. Venerabilis Pater Adaluuinus episcopus
cum magno et multiplici venit ad nos honore, vestrae

dilectionis deferens syllabas, cui chartulam nostrae
responsionis posuimus in manu. Quod me tarditatis
vel negligentiae scribere [ F., in scribendo]