EPISTOLA CCCCXLI. ECCLESIAE ANGLICANAE AD THOMAM CANTUARIENSEM.
Ecclesia Anglicana Cantuariensi archiepiscopo, salutem et debitam charitatem.
Vestram scimus non latere prudentiam, nos anno jam praeterito ad dominum papam appellasse, et directis ad vos litteris idipsum vobis significasse. Appellationis hujus causas, si dissimulare non vultis, scitis esse justissimas. Nullum enim excommunicari justum est juri se offerentem, se et causam suam divinis per omnia legibus submittentem. Vos tamen in dominum nostrum regem, a summo pontifice causae suae judices petentem pariter et exspectantem, excommunicationis ferre sententiam et in regnum ejus interdicti poenam statuere severitate, si placet attendere, non recte quidem moderata proposuistis. Quo nimirum modo si processisset negotium, domino nostro papae sanctaeque Romanae Ecclesiae magnum ex hoc non ambigimus jamjam provenisse dispendium. Unde ne facto vestro vestem Christi scindi, inconsutilem ejus tunicam male dissui taciturnitate nostra et indiscreta quadam conniventia sineremus, ad dominum papam appellavimus, et debitam sibi fidelitatem, ad ipsum appellando, conservavimus. Appellationis hujus dilata siquidem prosecutio non fuisset, nisi pietatis in nos oculos apostolica clementia reduxisset. Qui nobis et vobis affectu paterno compatiens laboribus nostris et expensis, ut scribens ipse testatur, misericorditer parcens, viros sapientes et honestos, peritos juris et aequitate probatissimos de latere suo transmisit ad nos ut causam hanc plene cognoscerent et ipsam suscepta potestatis plenitudine terminando, finem laboribus jamdiu protractis imponerent. Litteras in hoc domini papae suscepimus, quibus nobis apostolica auctoritate injungitur ut ipsis assistere appellationis nostrae causas apud eos exponere, eorum parere sententiae et reverentiam judiciariae potestati debitam in omnibus exhibere non omittamus. Ipsis itaque nostram una cum domino nostro rege praesentiam exhibere curavimus, optantes pariter et expetentes omnia quae inter dominum nostrum regem vertuntur et vos, simul et ea quae nos contingunt sub sole fieri, et juxta apostolici formam mandati diffinitiva eorum sententia terminari. Constat itaque non subterfugisse judicium quos ad judicium subeundum suis se constat judicibus obtulisse. Data vero opera procurasse, ne qui ob pacem venerant, pacis fungerentur officio, quid est aliud nisi turbationem Ecclesiae protelasse et ejus Spiritui qui ait: Habete sal in vobis et pacem habete inter vos , animositate forte nimia restitisse? Ad judices ex mandato properavimus et ecce qui nos audiant non habemus. Unde ne apprehendant nos mala, appellationis remedio hactenus evitata, ne potestatem quam in aedificationem Ecclesiae et non destructionem suscepisse debueratis, minus canonice exerceatis in nos, vestram attendentes prudentiam statuta Patrum non observare, si quid habetis in subditos defensionis eis locum et tempus non concedere, suspendere statim nec citare, reputare notoria quae nec nota sunt nec subnixa veritate, mandatis vestris in discrimen eorum quibus scribitis sarcinas graves imponere, contra suspectas nobis sententias vestras, adversus mandata vestra omnia domino nostro regi et regno ejus, nobis etiam et commissis nobis ecclesiis et parochiis gravamen aliquod importantia, ad eum cujus declinari nequit examen, dominum scilicet papam appellamus et appellationi terminum diem obitus beati Martini constituimus.
(Marc.
IX)