EPISTOLA VIII. AD G . . . . ABBATEM.
Domino in Christo dilectissimo fratri coabbati G. humilis Floriacensium rector ABBO.
Desiderii mei fuerat bonorum virorum studia moresque explorare, explorando imitari, imitando describere; non pravorum hominum plenam vitiis vitam investigare, investigatam multis lacrymis deplorando exponere. Quod ut facerem illa res compulit, qua ingemisco, quod sub novissima hora multorum charitas refrigescit, eorum maxime qui in habitu praeferunt quod eis mundus crucifixus sit , quandoquidem non tantum simulatione verum etiam dissimulatione provocant iram Dei; quorum dolos, venerabilis Pater, caveas, fraudulenta verba ne audias: quoniam sepulcrum patens est guttur eorum qui turbare rempublicam maximum lucrum putant. Sub ovina pelle lupi ad monasterii asylum confugiunt, subselliis se pro latibulis abscondunt, et, ubi tempus male faciendi invenerint, malefaciunt, simpliciores fratres falsis circumventionibus sollicitant, lenocinio blandae perditionis incautos decipiunt, et corruptos veneno suae iniquitatis praecipitant in labyrinthum sui erroris; melioribus se detrahunt, crimina auditu horribilia confingunt; quorum Deus venter est, et gloria in confusione : quia nimirum, terrena sapientes, non gustaverunt quam suavis est Dominus et Christus ejus, sub quo vivimus, movemur et sumus . Haec idcirco tuae sanctitati scribo, similibus similia conferens, quia in Sancti Martini Majori monasterio tibi satis admodum vicino talia facta rumor innotuit, quae tuis rationibus possunt imputari, non quod malevolis assensum praebueris, sed quod inauditum nefas tua irrefragabili auctoritate corrigere neglexisti; siquidem, percurrentibus legatis e diversis mundi partibus, amatores sacrae religionis judices convenire oportuit, eorum sententia determinare objectiones criminis, et utrum judicio justo repulsam meruerit qui dicitur reus ante conspectum divinae majestatis. Non enim ille sanctissimus et magnus papa Gregorius ita abbates pro recens ortis rumoribus tractari voluit, qui Lupo presbytero et abbati propter Siagrium Augustodunensem episcopum inter alia scribit, praecipiens ne solus episcopus civitatis praesumat judicare causas accusati abbatis; sed, adhibitis quampluribus coepiscopis, in concilio audientiam deferat, ut omnium communi parique decreto aut innocens absolvatur aut reus condemnetur. Idipsum etiam nostro privilegio inserendum credidi quod de sanctis manibus domni Gregorii nostra aetate papae sanctissimi sub auctoritate sancti Petri suscipere, quamvis indignus, emerui: quapropter, venerabilis in Christo, non declamatorie sed dispensatorie tibi persuadeo, quem plurimum diligo, ne credas subornatis testibus, ne credas derepente falsis fortasse criminationibus, quia et diabolus, ut bonos decipiat, aliquando in angelum lucis se transfigurat . Recordare testimonii presbyterorum quos convicit falsa dixisse, argumento usus, semel patratum scelus non potuisse fieri sub locorum diversitate; hinc sumptum est quod habetur in canonibus, ut in appellatione virorum sacri ordinis alii accusatores, alii testes sint, alii judices, et singulorum vita discutiatur, ne vindictam meditentur, ne velint exercere in innocentem suae indignationis achimoeniam rabiem. Quippe, juxta illud Sallustii , necesse est ut omnes sint ab ira, odio, gratia et misericordia alieni. Dic, quaeso, ubi lectum est oves pastorem judicavisse? An ubi Judas Magistrum prodidit? sed ipse nec accusavit, nec judicavit. David, in circumcisione positus, in Saul dominum suum manus mittere noluit. Cui tamen oram chlamydis praescidit , docens procul dubio subjectos praelatorum vitia ita manu humillimae reprehensionis tangere, ut eorum nomen nolint exstinguere; non enim est potestas nisi a Deo; et qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit . Videant igitur monachi Majorianae congregationis quid in abbatem commiserint, quorum fuit regula silentio vitam degere, nulli detrahere, nullum odisse, obmutescere non solum a malis verum etiam a bonis, maledicentes non remaledicere, sed magis benedicere. Quis eos a jugo regulae absolvit, ut buccis crepantibus pacem praedicent, et dentibus mordeant, liberi per plateas discurrant, delationi inserviant, cum delatores morte mulctentur, aut humanius ad vitam reservati septennio poenitentiae remedio castigentur? Quis contemplativae vitae sectatores, qui pedes illius cum Maria lacrymis rigare debuerant, et infra septa sui claustri tribunal conscientiae conscendere, sua et aliena peccata non detegere vel publicare, imo potius deflere; quis, inquam, docuit homines proscribere? in foris reos damnare? Ecce fama exiit quod contra divinas humanasque leges abbas ignito ferro se purgare voluit, cui audientia denegatur, praerogativa judicii excluditur, palam praejudicium passus asportatur, examen laicis datur, monachis subtrahitur? quibus sanior mens saniusque consilium, ac inter malesanos, unius lustri spatio, regularis ordo confunditur. Sed esto: conscius criminis praelatus obtunditur, furca dignus atque cruciatibus miserabilis obruitur. Numquid subditorum catenis colla committet? numquid suorum manibus dilaniandus deficiet? At fortassis ille quondam noster Fredericus bonorum aemulus fratrum, insidiator pessimus, hujusmodi apud vos scholas instituit; quatenus, sicut ab Ario, Ariani; a Gnatone, Gnatonici; ita sui discipuli a Frederico, Fredericiani! Certe, venerabilis Pater, cavenda est talium ansa calumniae, cavenda mendaciorum fabrateria impunitae nequitiae, ne vos decipiant ullo modo, qui hactenus bonus odor estis Deo in omni loco: nam ego ab eis inter deteriores deterrimus adjudicor, parricida appellor, quibus si placerem, Christi servus non essem ; vobis autem gratias refero, qui mea vice doluistis, et de me, licet minimo fratre vestro, maledicta perpeti non potuistis; de caetero vestris litteris scire velim utrum repudiatus abbas libellum repudii fratribus suis miserit, an praejudicatus violentiam sustinuerit: quoniam mecum ille totius religionis signifer Odilo contemnitur, et fratres Cluniensis coenobii, ut nobis relatum est, de Majore monasterio cum dedecore sunt expulsi; et id duos tantum factionis principes egisse comperimus, quorum temeritas eo promptior ad audendum omne facinus, quo faventis conciliabuli major est potentatus. Saepe namque, ut inductione cognovimus, easdem vires taciturnitas argumento invehit, quas eloquentia, quae illationis necessitatem colligit. Quandoquidem et dicenda tacere malum est, et tacenda dicere pessimum. Quapropter, omnium amantissime, quam plurimos ejusdem congregationis bonos fratres ut in melius proficiant admone. Murmuratores autem ac bilingues, ut a nequissimo vitio desinant, corrige. Proposito exemplo de veteri lege: « Vas, » inquit Moyses, « quod cooperculum non habet, immundum est , » quia illud os animam coinquinat, quod absque moderationis obstaculo ad omnem turpitudinem proferendam patet. Recordentur suae professionis, et discant subditi praelatis obedire, non imperare; cum humilitatis subjectione a priore quidlibet requirere, non superbiendo ejus imperiis contradicere: qui enim nituntur collum excutere de sub jugo regulae, seniorem conantur non obsecrare, sed increpare, scandalum ei, non pacem quaerere; conspirationi seu conjurationi semper satagunt inservire; nec metuunt poenas conjurantibus propositas, quas patiuntur desertores militiae vel rei majestatis imperatoriae: nec ad hoc nostra procedit oratio, quo sanctorum virorum atque electorum judicum velim subtrahere examini patrem qui dicitur incestus vel sacrilegus, sed filiorum pietati ac miserationi consulo, ne veluti Cham nuditatem patris detegant, imo potius aversis vultibus abscondant . Quis enim ignorat quod ille postmodum paternam maledictionem in posteris sustinuit, et non fratrum servus, sed servus servorum fuit. Tandem his praelibatis unam de eadem re conditionaliter propositionem subnexui, ex qua oriuntur syllogismi quos ab antecedentibus, consequentibus ac repugnantibus, et si tua charitas non elicuit, tamen auctoritas vim necessariae conclusionis suggerere quibit. Dum enim super causa Bernerii quod verum est assumpseris, quid inferendum sit absque ullius scrupuli ambiguo manifestabis; haec autem sit: abbas si palam reus est intentati criminis, indignus est officio indultae paternitatis. Sane sic alterum existit, ut in abbate aut hoc aut illud non esse necesse sit: non enim et palam reus est intentati criminis, et non est indignus officio indultae paternitatis. Porro ad ultimum unum persuadeo, ne laxioribus habenis parcas illi nostro jam secundo fraternae necis aemulo; quia nimirum vir linguosus, ut in suis insulsis litteris agnovi, aut bonis detrahit, aut manibus et pedibus ad malum quasi serpens repit. Valete.
(Gal., VI, 14) (Psal. V, 11) (Phil., III, 19) (Act., XVII, 28) (II
Cor. XI, 14) ( Orat. Caes. in Senatu ) (I Reg. XXIV, 5) (Rom., XIII, 1, 2) (Gal. I, 10) (Levit. XI, 53) (Gen., II, 22 et 23)
[ edit. praelibatus]