EPISTOLA CXXXV. AD. R. DE WIRECESTRIAE.
G. Dei gratia Herefordiensis episcopus, charissimo amico suo R. de Wirecestria, salutem.
Quod laboranti famae meae amicali condoletis affectu, multimoda gratiarum actione remunero, solamen infortunii reputans eam quam in vobis experior amicitiae veritatem. Verumtamen vos eum esse cupio, qui dolenda doleat, non dolenda aequanimiter ferat. Uno namque raptantur errore quamplurimi, ut nisi voluntati suae quaecunque fuerit pareatur, sibi justitiam fieri nullatenus arbitrarentur. Hi mihi si detrahant, si famam meam, quaecunque est, lividis latratibus mordendo dilanient, aequanimiter fero et dum mecum ratio faciat, dum juris forma concordet, omnes hos, velut e quadam rationis et intelligentiae superioris arte despicio. Non enim quam multis displiceam, sed qualibus attendo. Vos quoque difficilem habere volo aurem ad crimina. « Ad poenitendum properat cito qui judicat. » Si minus quam oportuerit egi; si excessi, ipsi judicate; ipsi, quaeso, decernite. Cum pervenit ad me, comitem Herefordiae milites vestros in ecclesia Eveshamensi cepisse, sperabam me Wigorniensis Ecclesiae vicarium et nostrum super haec spectari et exspectari debere judicium. Inde est, quod diem personatibus statui, ipse quoque in medio, ut sperabam, cogniturus et judicaturus resedi. Meis ibidem e manibus judiciaria potestas sublata est, et Wigorniensis archidiaconus plenitudinem potestatis hujus adeo ad se pertinere protestatus est, ut inter ipsum et dominum Cantuariensem nullum omnino medium admitteret, omnesque personas quae convenerant, conjurando et contestando a me prorsus averteret. Sic dominum Wigorniensem in suo discessu statuisse, sic plena auctoritate sanxisse, multorum testimonio affirmabat. Quid mihi inter haec? Me sibi, in judicandis Ecclesiae causis, inferiori quodam gradu inferiorem submittere episcopalis dignitas non ferebat. Pari vero aut superiori consistere commissa sibi potestas et gloria non sinebat. Damnum vestrum et militum vestrorum R. advertitis, sed si mihi praedictus archidiaconus in faciem conspuit, illud plane negligitis. Jam judicate, jam decernite quid mihi agendum supererat? Nunquid in ipsa Ecclesia judicandi, quae nec me judicem agnoscebat, nec mihi causas judicandas committebat? Culpa quippe est immisceri negotio ad se non pertinenti. Sed hic fortassis objicies, quidquid archidiaconus ille proclamaret, Wigorniensis tamen Ecclesiae vicarius eras, et si quid inordinate ab ipso etiam pronuntiatum fuerat, in ipso vindicare et punire debueras. Bella mihi R. moves. Plane tibi illud respondeo, non est mihi tibia tanti. Onus mihi, non honorem aestimo alienis implicari negotiis. Obsequium mihi praestitit, qui me huic curae subduxit. Agant magna sua quibus commissa sunt, mihi pauca mea sufficient, felices illos sua sequantur praeconia; mihi semper animo sedeat, aut nullis aut veris laudibus delectari. Age ergo et me lacerantium dentibus jam, si placet, eripias, et qui mali nil merui, detrahentium verbis suffocari non permittas. Habent tui quem sequantur, a quo suas exposcant injurias, qui vigore justitiae peccata puniat, lapsa reparet, amissa restauret, quem suis extollant praeconiis, si bene fecerit, sin autem male haec et inveniet. Volo tamen, ut quod actum est, intelligas. Dies comiti Herefordiae a domino archidiacono statuta est, et, auditis allegationibus partium, sententia dicta est. Sententiae comes paruit, et a judice absolutus discessit. Quid tibi judicium illud contulerit, satis nosti. Ego unum scio, quia litteris domini legati, quas misisti, in comitis praesentia perlectis, comes statim ad ipsum legatum appellavit, se nimium gravari asserens, eo quod causa super qua judicio Wigorniensis archidiaconi et ecclesiae stetit, per omnia paruit, denuo adversus eum instauratur, et rediviva suscitatur. Habet prae manibus quod scriptum est: Impetrata rescripta non placet admitti, si decisae semel causae fuerint judiciali sententia, quam provocatio nulla suspendit, sed eos qui talia scripta meruerint etiam a limine judiciorum expelli. Sed jam item inflammaberis, et nisi post factam appellationem in comitem, quem judex vester absolverit, interdicti aut anathematis sententiam tulero, me . . . . . . , me justitiae ecclesiasticae contemptorem, me tuorum causam damnorum, non tuo quidem, sed tuorum judicio reputabis. Quod si feceris, patientiam mihi, molestiam tibi necessariam aestimo. Verumtamen inter molestiae fines, te laudabiliter, quaeso, contineas. Si quidem militari me crederem usquequaque negotio, quia te in hujusmodi satis expertum non ambigo, consilium in hoc tuum omni jucunditate complecterer. Tu quoque quia in campum litterarum et causarum ecclesiasticarum non mediocriter impegisti, amici, quaeso, consilium ne despicias. Nam quia in rebus hujusmodi meam, ut ita dicam, aetatem consumpsi, mihi aliqua saltem magisterium hoc jure quodam videor vindicare. Scriptum noveris charissime: « Novum quod postulas, non est, quod etsi rescripti mei auctoritas intercesserit, provocandi tamen facultas non denegetur. » Hinc quidem patet post susceptas domini legati litteras, me comitem ab appellatione prohibere non potuisse. Item loco post illum proximo scriptum noveris: « Appellatione interposita, licet ab judice repudiata sit, in praejudicium deliberationis nihil fieri debere, et in eo statu omnia esse quo tempore pronuntiationis fuerunt saepissime constitutum est. » Unde manifeste cognoscitur post appellationem factam, mihi quidquam circa statum appellantis, aut interdicto aut anathemate innovare non licuisse. Sed id fortasse a sententia, non ab exsecutione sententiae appellanti non attribuisse. Sed scriptum noveris; quia judicati exsecutio suspendi solet, si falsis allegationibus circumventam esse religionem judicantis, is contra quem judicatum constat esse promiserit. Quod quia comes die proximo post festum beati Laurentii se facturum asserit, nos ut a nostra ad praesens jurisdictione elapsum inconcussum dimittimus, et ipsum una cum litteris nostris ordinem rei gestae continentibus, domino legato juxta legum et canonum auctoritatem committimus. Valete.