EPISTOLA LXXXIII. AD B. EXONIENSEM EPISCOPUM. [A. D. 1167-1175.]
ARGUMENTUM.-- Walterus archid. monet Exoniensem episcopum, uti judicem ecclesiasticum, ut matrimonium inter consanguineos illegitime celebratum ex mandato Romani pontificis dissolvat.
Charissimo domino et amico B. Dei gratia Exoniensi episcopo, WALTERUS de Constantiis Oxeneforden. archidiaconus, salutem in eo qui judicat fines terrae. Cum plurima litteratura, ususque et experientia negotiorum, prudentem et circumspectum vos fecerint in decisione causarum; miror, et mirantur caeteri, qui sunt in utroque jure periti, quare inter Robertum et Ismenem consanguineam suam celebrare divortium tanto tempore distulistis: maxime cum mandatum domini papae super hoc habeatis expressum, et cum sacri canones detestabile reputent cohabitationem talium sustinere. Testes equidem legitimi, nullique exceptioni obnoxii producti sunt, qui si in causa hac vobis fidem non fecerint ad plenum, juxta clausulam illam litterarum domini papae, ubi dicitur; et aliorum plurium; auctoritate etiam Fabiani et Coelestini, atque aliorum sanctorum Patrum, qui post eos propinquiores et sanioris testimonii erant, admittendi sunt, ut sit lucerna pedibus vestris ad convertendam justitiam in judicium, diligens inquisitio veritatis. Quanto enim flagitiosius et immanius peccatum est incestus, tanto scrupulosius certitudinem consanguinitatis exquiri oportet, ut in celebrando divortio sententia judicis non vacillet. Nihil hic dissimulanter agere judici licet, ubi vertitur periculum animarum. Ideoque amicorum parcite fatigationibus et expensis, qui jam alterutram debuerant reportasse sententiam, qui etiam libenter secundae et tertiae productioni renuntiant; si secundum testificata aliorum velitis expedire negotium. Si ad pleniorem notitiam rei alia productione opus est, ipsi judicio et productioni secundae se offerunt; utrum velitis, eligite, dummodo ulterius non velitis, in eorum injuriam frustratorias dilationes innectere. Porro unum in hoc negotio est, quod praecipue nos molestat. Nam cum ille Robertus sit primogenitus primogeniti fratris mei, et ab ipso ratione patris quasi a capite series parentelae nostrae tota dependeat, veremur ne conjunctionis incestae vitium transfundatur ad posteros. Concipiet enim tota successio corruptelam, si a capite membra, si a fonte rivuli, si rami a stipite legitime non procedant. Sacra equidem Scriptura testante, filii incestuosorum abominabiles sunt Deo. Et sicut beatus Gregorius asserit, ex incestuoso concubitu proles legitima non succrescit. Faciatis igitur, prudentissime pater, verbum abbreviatum et mandatum domini papae, quod hactenus suspendistis, sine moratoria dilatione mancipetis effectui, aut recurrentibus litteris nos velitis instruere, quare in causa ista procedere non possitis. Valete