CDIX.  Privilegium pro monasterio S. Mariae Compendiensi.   (Anno 1150, Dec. 13.) [  Gall. Christ.  nov., X, Instr., 121.]
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio ODONI abbati monasterii S. Mariae, quod apud Compendium situm est, ejusque successoribus regulariter substituendis, in perpetuum.
Potestatem ligandi atque solvendi in coelis et in terra beato Petro, auctore Deo, principaliter inditam illis Ecclesia verbis agnoscit, quibus Petrum est idem Dominus allocutus: Quaecunque ligaveritis super terram, erunt ligata et in coelo; et quaecunque solveritis super terram, erunt soluta et in coelis. Ipsi quoque et propriae firmitas et alienae fidei confirmatio eodem Deo auctore praestatur, cum ad eum dicitur: Rogavi pro te, Petre, ut non deficiat fides tua, et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos. Oportet ergo nos, qui licet indigni beati Petri residemus in loco, prout divina nobis clementia et scire et posse donavit, prava corrigere, recta firmare, et in omni Ecclesia sic ad interni arbitrium judicii disponenda disponere, ut de vultu ejus judicium nostrum prodeat, et oculi nostri videant aequitatem. Hujus itaque rationis debito provocati, monasterium ipsum, cui, auctore Domino, praeesse dignosceris, in quo hactenus clerici saeculares enormiter et minus honeste conversati sunt, ad reformandum in eo statum honestatis et religionis, tibi auctoritate apostolica regendum disponendumque committimus, et praesentis scripti privilegio communimus. Imprimis siquidem statuentes ut ordo monasticus qui secundum Deum et B. Benedicti Regulam in eodem loco per nos, et favorem atque studium charissimi filii nostri Ludovici Francorum regis, noscitur institutus, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter conservetur. Praeterea quascunque possessiones, quaecunque bona idem monasterium impraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma tibi tuisque successoribus et illibata permaneant; libertatem quoque sive auctoritatem a praedecessoribus nostris pontificibus ipsi monasterio concessam, et scriptis apostolicae sedis firmatam vobis pariter confirmamus. Constituimus quoque ut nulli archiepiscopo vel episcopo, nisi tantum Romano pontifici, monasterium ipsum subjaceat. Chrisma, oleum sanctum, consecrationes altarium seu basilicarum, ordinationes monachorum seu clericorum qui ad sacros ordines fuerint promovendi, a quocunque malueritis suscipietis episcopo, siquidem catholicus fuerit, et gratiam atque communionem apostolicae sedis habuerit. Obeunte vero te, nunc ejusdem loci abbate, vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptionis astutia seu violentia praeponatur, nisi quem fratres communi consensu, vel pars consilii sanioris, secundum Dei timorem et beati Benedicti Regulam providerit eligendum: electus autem ad Romanum pontificem benedictionis gratiam consecuturus accedat. Decernimus ego ut nulli omnino hominum liceat praefatum monasterium temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu aliquibus vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva in omnibus apostolicae sedis auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, nisi praesumptionem suam satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat, et a sacratissimo corpore et sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat; cunctis autem eidem loco sua jura servantibus, sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic praemia bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen. Ego Eugenius Catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Nicolaus Albanensis episcopus. Ego Odo diaconus cardinalis Sancti Georgii ad Velum Aureum. Ego Octavianus diaconus cardinalis S. Nicolai in Carcere Tulliano. Ego Joannes prodiaconus cardinalis S. Adriani. Ego Gregorius diaconus cardinalis S. Angeli. Ego Astaldus diaconus cardinalis Sancti Eustachii. Ego Joannes diaconus cardinalis Sanctae Mariae Novae. Ego Guido diaconus cardinalis S. Mariae in Porticu. Ego Jacinthus diaconus cardinalis Sanctae Mariae in Cosmydin. Ego Joannes diaconus cardinalis sanctorum Sergii et Bacchi. Ego Rolandus diaconus cardinalis Sanctorum Cosmae et Damiani. Ego Hubaldus presbyter cardinalis tituli Sanctae Praxedis. Ego Manfredus presbyter cardinalis tituli Sanctae Sabinae. Ego Nicolaus presbyter cardinalis tituli Sancti Quiriaci. Ego Haribertus presbyter cardinalis tituli Sanctae Anastasiae. Ego Hubardus presbyter cardinalis tituli S. Crucis in Hierusalem. Ego Bernardus presbyter cardinalis tituli Sancti Clementis. Ego Jordanus presbyter cardinalis tituli Sanctae Susannae. Datum Ferentini per manum Bosonis sanctae Romanae Ecclesiae scriptoris, Idib. Decembris, indict. XIV, Incarnationis Dominicae anno 1150, pontificatus vero domni Eugenii papae anno VI.