XLVII.  Rogerio, archiepiscopo Pisano, restituit jus consecrandorum episcoporum Corsicanorum, palliumque concedit.   (Anno 1126, Jul. 21.) [MANSI,  Concil.,  XXI, 343.]
HONORIUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri ROGERIO Pisano archiepiscopo, ejusque successoribus canonice substituendis in perpetuum.
Ad hoc in sancta matre catholica et universali Romana Ecclesia, quae justitiae sedes est, nos auctore omnium bonorum Deo cognoscimus constitutos, ut suam Ecclesiis omnibus justitiam conservemus, si quid perperam gestum esse noverimus, rationis consilio ad rectitudinis tramitem reducamus: quatenus et quae corrigenda sunt, ordine judiciario corrigantur, et quae recte statuta noscuntur, in suo vigoris robore perseverent. Praedecessor equidem noster sanctae memoriae Urbanus papa, justitiae ac charitatis intuitu, consilio episcoporum et cardinalium, et aliorum fidelium assensu Pisanae Ecclesiae et Dajaberto, qui ei praesidebat, ejusque successoribus canonice intrantibus, Corsicanae insulae episcopatus regendos et disponendos commisit atque subjecit. Eumdemque Dajabertum in archiepiscopum insulae Corsicanae promovit, et Corsicanis episcopis, ut ei tanquam metropolitano suo obedirent, per obedientiam praecepit. In magna namque et diuturna schismaticorum tempestate, quam Romana tunc temporis patiebatur Ecclesia, Pisanorum civitatem multis laboribus fecit obnoxiam. Corsicana vero tam prolixitate spatiorum, quam negligentia pastorum, dominorum insolentia, et desuetudine legatorum sedis apostolicae a subjectione, et obedientia Romanae Ecclesiae deferbuerat, et dissolutioni ac dissipationi dedita, ecclesiastici ordinis pene deseruerat disciplinam. Proinde idem praedecessor noster tot a Pisanis collatorum beneficiorum meritis digne respondit, et Corsicanae Ecclesiae, quae Pisanis proprior est, debita charitate providit. Postmodum vero successor ejus papa Gelasius ejusdem charitatis respectu, idem juris et dignitatis, quod a domino Urbano papa Pisanae Ecclesiae collatum fuerat, auctoritate sui privilegii confirmavit. Quo de hac luce assumpto praedecessor noster Papa Calixtus ejusdem rationis consideratione, et quod ab antecessoribus ejus Urbano, et Gelasio datum, et confirmatum Pisanae Ecclesiae fuerat, privilegii sui munimine roboravit. Januenses autem honori Pisani populi invidentes, et eorum incrementum aequo animo non ferentes, hujus rei sumpta occasione guerram contra Pisanos moverunt Unde caedes, incendia, et multae Christianorum captivitates, peccatis exigentibus, contigerunt, et debacchandi in Christianos Saracenis multa crevit audacia. Praeterea Januenses ad Urbem venientes, Romanum clerum et populum sollicitare attentius studuerunt, suadentes eis magnum esse Romanae Ecclesiae detrimentum, nisi concessa dignitas Pisanae auferretur Ecclesiae. Asserebant enim Romanam Ecclesiam hujus guerrae causam, et fomentum existere, et si Corsicanorum episcoporum consecratio ad proprium dominium Romanae revocaretur Ecclesiae, indubitanter inter se, et Pisanos pacem, et concordiam provenire. His igitur causis dominus papa Callistus, pacis amator, inductus, donationem illam Pisanae Ecclesiae a suis antecessoribus factam, et a seipso firmatam pacis intuitu revocavit, et scripti sui pagina irritavit. Caeterum neque suis, neque nostris temporibus inter Pisanos et Januenses est adhuc concordia consecuta. Post commissum vero nobis a Deo Romanae Ecclesiae regimen, te, frater Rogeri Pisane archiepiscope, et consules ad nos venientes, ut de consecratione Corsicanorum episcoporum, quae Pisanae Ecclesiae a praedecessoribus nostris Urbano, Gelasio, et aliis collata fuerat, et sine praecedente ipsorum Pisanorum culpa, et absque judicio ablatam justitiam faceremus suppliciter rogavistis, praesentitibus etiam Pisanis. Januenses postea ad praesentiam venientes, ut eisdem sacrae ablatio a papa Calixto facta per nos firmaretur nihilominus postularunt. Nos autem utrosque ad pacem faciendam diligenter monuimus, sed pacem ab eis prece vel monitis impetrare nequivimus. Januenses enim, qui ad nos venerant, se ad hoc non esse a populo suo missos, neque ejus mandata posse transgredi asserebant. Habito igitur fratrum nostrorum episcoporum et cardinalium consilio, quod uterque populus ad pacem cogi rationi deberet, convenimus. Legatum ergo nostrum comitem tunc diaconum cardinalem cum scriptis nostris Januam et Pisas misimus, praecipientes ut in manu ejus juramento firmarent, et de sacra Corsicae et guerra usque ad tunc proximum sancti Michaelis festum nostris jussionibus obedire. Transacto itaque termino utraque pars ad nostram venit praesentiam. Nos autem diligenti studio ad pacem inter eos statuendam, quamvis non profecerimus, laboravimus: demum cum ab eis quaereremus, ut juramento firmarent se nostris obedire mandatis, Januenses se id implere non posse dixerunt, eo quod sui consulatus terminus esset expletus. Tunc communis deliberatione consilii Pisanorum super hac causa juramentum recepimus, et ne Januenses aliquam rationabilem contra nos occasionem praetenderent secundum eis, et tertium per nostros nuntios, et litteras terminum dedimus. Qui profecto neque venerunt, neque pro se excusationem canonicam direxerunt. Cum ergo inter Romanam Ecclesiam, et Pisanam quaestio remaneret, et Pisani ad requirendam Ecclesiae suae justitiam non desisterent, fratres nostros archiepiscopos, episcopos et abbates, qui causam, et modum rei gestae a praedecessore nostro Calixto plene praenoverant, convocavimus. Quibus in sacro Lateranensi palatio in nomine Domini congregatis regesta praedecessorum nostrorum Urbani, Gelasii, et Calixti tradidimus, et quid inde a nobis postquam apostolicae sedis onus assumpsimus, factum fuerat, et quantum pro pace inter eos componenda laboraveramus, diligenter ostendimus, rogantes in charitate qua venerant, ut juxta quod eis sancti Spiritus gratia revelaret, nobis consulerent. Postmodum vero, adjurati in fide quam beato Petro et Romanae debebant Ecclesiae, responderunt se nulla alia causa nisi divina charitate ad id quod dabant consilium fuisse astrictos, quod nimirum consilium per scriptum propriis roboratum manibus ediderunt. Cujus videlicet scripti verba haec sunt: « Spiritus sancti dictante gratia: Dominus Honorius sacratissimae, et apostolicae sedis episcopus, diversarumque provinciarum archiepiscopis, et episcopis ac abbatibus, quid de negotio Pisanae Ecclesiae juste canoniceque faciendum foret, petiit consilium. Quibus rationabiliter visum est, quatenus et beatae memoriae Urbani, Gelasii, Calixti privilegia, et decreta inconcussa permaneant, et Pisanam Ecclesiam debere restitui Corsicanis episcopatibus, absque judiciario proprio ordine spoliatam. » Et scripto huic subscripsere archiepiscopi Gualterius Ravennas, Romualdus Salernitanus, Otho Capuanus, Rofredus Beneventanus, et episcopi Guillelmus Urbevetanus, Guido Aretinus, Gregorius Terracinensis, Pandulphus Tianensis, Clarissimus Assisiensis, Robertus Aversanus, Richardus Cajetanus, Transmundus Siguinus, Joannes Calenas, Gualfredus Senensis, Gaufredus Suessanus, Ranulphus Casertanus, Jacobus Faventinus, Otho Sutrinus, Petrus Castellanae civitatis, Benedictus Nepesinus, Ildito Soanensis, Gherardus Ameliensis, Benno Caesenas, et Petrus Tuscanus, et abbates Sancti Laurentii Aversani, Matthaeus, et Joannes Sanctae Sophiae, atque Joannes Camaldulensis prior; interfuere etiam alii episcopi Benedictus Lucanus, et Andreas Lunensis, Illandus Massanus, Petrus Clusinus, et Otho Tudertinus: Absentes quoque Oldegarius Tarraconae archiepiscopus, Gualterius Magalonae, et Gottefredus Florentinus episcopi assensum et consilium suum per proprias litteras praebuerunt. Praeterea collaterales fratres nostri episcopi et cardinales in unum convenientes in Domino, inter se consulere coeperunt, et ab omnibus praeter unum diaconum judicatum est, quod papae Urbano, ex auctoritate Romanae Ecclesiae, etiam contra voluntatem episcoporum ipsius insulae licitum fuit Pisanum episcopum provisorem, et metropolitanum Corsicanae Ecclesiae constituere, successoribus autem ipsius domino Gelasio, et domino Calixto id ipsum itidem licuit suis privilegiis confirmare. Et quia Pisanae Ecclesiae a tot pontificibus Romanis collata et confirmata dignitas sine manifesta culpa et judicio auferri non debuit, iterum judicatum est eamdem ei dignitatem debere restitui, et facta de donatione illius Romanorum pontificum privilegia inconcussa servari: in hoc etiam honoratorum virorum Petri praefecti, consulum et aliorum Romanae urbis sapientium, atque nobilium convenit assensus. Nos ergo quod ab archiepiscopis et abbatibus collaudatum, a cardinalibus judicatum, et a baronibus approbatum fuerat, justum esse noscentes in conspectu omnium, te, charissime in Christo frater Rogeri Pisane archiepiscope, de consecratione episcoporum Corsicanae insulae per baculum investivimus. Nunc itaque secundum judicium fratrum nostrorum episcoporum et cardinalium et secundum consilium et collaudationem archiepiscoporum, episcoporum et abbatum, et nobilium Romanorum assensum, praedecessorum nostrorum Urbani, Gelasii et Calixti privilegia Pisanae Ecclesiae facta et inconvulsa permanere statuimus, et praesentis privilegii pagina consecrationem episcoporum Corsicae tibi et per te Pisanae Ecclesiae restituimus, quatenus secundum jam dictorum privilegiorum tenorem, tanquam proprius ejusdem insulae metropolitanus episcopatus, et episcopos ipsius regendi, ordinandi, consecrandi, atque ad synodum tam in metropolitana Pisana Ecclesia, quam in ipsa insula convocandi ad honorem Dei, et ejusdem Pisanae Ecclesiae habeas potestatem. Pallii vero usum, qui praedecessoribus tuis pro ipsius insulae praelatione a nostris antecessoribus est concessum, nos tam tibi quam tuis successoribus confirmamus his videlicet diebus qui suprascripti sunt, id est Nativitate Domini, Epiphania, Hypopanton, Coena Domini, Pascha, Ascensione, Pentecoste, tribus solemnitatibus beatae Genitricis et Virginis Mariae, natalitiis S. Joannis Baptistae, et sanctorum Apostolorum, commemoratione Omnium Sanctorum, consecratione basilicarum, suffraganeorum episcoporum, et clericorum, annuo natalitii sui die, et fastivitate S. Sixti, in Inventione et Exaltatione S. crucis, in anniversario dedicationis Pisanae Ecclesiae, in festivitate sanctorum martyrum Stephani, et Laurentii, et Ephisi, cujus corpus in eadem ecclesia requiescit, et in solemnitate beatae Agathae virginis et martyris, sane per Pisanam parochiam, et insulam Corsicanam crucem ante te, et tuos successores deferri concedimus. Si igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona hanc nostrae constitutionis reginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, si non satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sanctissimo corpore et sanguine Dei et Domini nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem Ecclesiae justa servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen, amen. Ego Honorius catholicae Ecclesiae episcopus ss. Ego Crescentius Sabinensis episcopus subscripsi. Ego Guillelmus Praenestinus episcopus ss Ego episcopus Guido Tiburtinus subsc. Ego Bonifacius card. presb. tit. S. Marci ss. Ego Gregorius card. presb. SS. Apostolorum ss. Ego Benedictus presb. card. tit. Eudoxiae ss. Ego Conradus presb. card. tit. Pastoris interfui, et ss. Ego Deusdedit presb. card. tit. Damasi ss. Ego Sasso presb. card. tit. S. Stephani ss. Ego Petrus presb. card. tit. S. martyris Susannae ss. Ego Joannes presb. card. tit. S. Chrysogoni ss Ego Petrus presb. card. tit. S. Callixti ss. Ego Petrus presb. card. tit. S. Marcelli ss. Ego Sigito presb. card. tit. SS. Marcellini et Petri ss. Ego Gregorius presb. card. tit S. Sabinae ss. Ego Gerardus presb. card. tit. SS. Aquilae, et Priscae ss. Ego Ubertus presb. card. tit. S. Clementis ss. Ego Gregorius S. Angeli diac. card. ss. Ego Romanus diac. card. S. Mariae in Porticu ss. Ego Hugo diac. card. S. Theodori ss. Ego Stephanus diac. card. S. Mariae in Cosmedin ss. Ego Joannes diac. card. S. Nicolai ss. Ego Angelus diac. card. S. Mariae in Domnica ss. Ego Hyacinthus prior subdiac. sacrae basilicae ss. Ego Hermannus sacrae basilicae subdiaconus ss. Ego Nicolaus sacrae basilicae subdiac. ss. Ego Silvius prior subdiaconorum de Cruce ss. Ego Petrus subdiac. subsc. Ego Caleph subdiac. subscripsi. Ego Matthaeus sacrae basilicae subdiaconus ss. Ego Joannes qualiscunque subdiaconus ss Ego Bobus subdiac. sacri palatii ss. Ego Gerardus subdiac. ss. Ego Stephanus sacri Palatii subdiac. ss. Ego Bonifacius clericus ss. Datum Laterani per manum Aimerici S. R. E. diac. card. et canceltarii, XII Kal. Augusti, ind. IV, Incarnationis Dominicae an. 1126, pontificatus autem D. Honorii papae II an. II.