EPISTOLA CLXVIII. AD FRATREM NICOLAUM DE MONTE ROTHOMAGENSI.
THOMAS Cantuariensis archiepiscopus, fratri NICOLAO de Monte Rothomagensi.
Novit fraternitas tua, quam patienter sustinuerimus damna, injurias et contumelias nobis et nostris illatas a dilectissimo domino nostro, illustri rege Anglorum. Ipse autem abusus patientia nostra, ad sanctissimae matris suae prorupit injurias, sponsam loquimur crucifixi: et illam non est veritus ancillare, pro cujus liberatione Filius Dei Deus morte turpissima voluit condemnari. Monuimus eum affectu patris, saepius fide domino debita supplicavimus, corripuimus eum auctoritate pastoris; ipse autem in persona nostra patrem suum itidem fidelem contempsit et pastorem; et ne quid de caetero veritati subtractum sit, quod Ecclesiae periculosius et ei perniciosius est, illum, cujus gerimus vicem, sprevit Christum. Habeantur haec vana, et contemnat, ut solet, si Filius Dei Ecclesiae non dicit pastoribus: Qui vos spernit, me spernit; et qui tangit vos, tangit pupillam oculi mei. Processit ulterius sollicitudo nostra, ut ei pro pace Ecclesiae summus pontifex devotas preces ageret, sed non est exauditus. Exhortationes adhibuit, et surdum reperit auditorem. Increpationes adjecit: contemptae sunt. Tandem apostolica tuba comminationes intonuit, sed nec sic potuerunt fides et ratio excitari. Ne quid autem omitteremus ex contingentibus, rex Francorum, qui ei est amicus et dominus, omnem adhibuit operam et diligentiam, sed nec ille pro sua reverentia meruit exaudiri. Ad colloquium ejus accessimus, sed nec ad conspectum ejus sumus admissi, neque nostri nominis aut causae Dei permisit fieri mentionem. Misimus ei postea nuntios venerabiles viros, et litteras patentes, ut petierat, in quibus expressa erat et justitia Ecclesiae, et nostrae petitionis sententia, sed noster et eorum labor, quantum in eo est, cessit in cassum. Secuti eramus fidem dominae imperatricis, sicut tu nosti, et ipsa ignorare non debet, sed nos usquequaque delusit. Quia ergo haec patientia nostra Ecclesiae Dei perniciosa est, sed perniciosor illi, cujus novissima fiunt in dies deteriora prioribus, nobis autem perniciosissima, quos oportebit ante tribunal sponsi non modo de operibus propriis, sed etiam de sanguine ejus et afflictione sponsae reddere rationem, pro certo noveris, et dominae imperatrici intimes, quod in personam ejus et terram in brevi, imo in brevissimo, vita comite et Deo auctore, exeremus gladium Spiritus sancti, qui omni gladio ancipiti penetrabilior est, ut sit in ruinam induratae carni, et sopito, imo exstincto spiritui in salutem. Persuadeas ergo dominae nostrae ut nos de caetero habeat excusatos in eo, quod ultra dissimulare non licet: sciatque pro certo, quod si revixerit filius ejus, et consilium matris recipiat audiens vocem Dei, nos ad honorem Dei et voluntatem suam paratos inveniet. Interim morientem filium pariter, et eodem lugeamus affectu, qui salutem ejus et honorem, Deo teste, consimili desiderio optamus pariter et oramus. Haec cum dolore, lacrymis, singultibus, et suspiriis loquimur, tanquam viscera nostra de claustro pectoris acerbitate ferri extracta, ardore canterii inuramus. Quod et Deus scit, in cujus injuriam exercere ulterius non debemus impiam pietatem, ei in terris matrem, patrem, sororem praeferendo, vel Dominum. Non est dolor sicut iste dolor, sed charitas Dei, et utilitas et honor ejus qui curatur, nos urget, ut hunc forti animo sufferamus. Valete. Saluta et sollicita fratres nostros, ut nobis impetrent spiritum consilii et fortitudinis, orantes pro domino rege, ut ei adsit spiritus poenitentiae et pietatis, quatenus pax ejus Ecclesiae Dei et nobis reformetur in Domino.