LXXVIII.  Gregorii VII papae privilegium pro ecclesia S. Pauli Romae.   (Anno Christi 1074, Martii 13.) [MARGARINI  Bullarium Casinense,  tom. II, pag. 106, ex archivis sac. monasterii S. Pauli de Urbe caps. T, n. 1-2.]
Domino sancto, ac beatissimo, magnoque praedicatori, Magistro gentium in fide et veritate, PAULO apostolo, GREGORIUS indignus servus.
Quotiescunque tibi, S. Paule, apostole, Vas electionis, aliquid dare videmur, non nostra concedimus, sed tua potius reddimus vel confirmamus. Nam quid unquam sine te nostrum est? Quapropter ego Gregorius, episcopus servus ejus omniumque servorum Dei, a remedio animae meae cedo, trado et inviolabiliter largior omnes oblationes, quaecunque a fidelibus Christianis super altare tuum oblatae fuerint, sub quo sacrosanctum corpus tuum creditur esse reconditum; nec non et oblationes confessionis et omnium altarium tuae ecclesiae, et substentationes fratrum ibidem servientium Deo in perpetuum, sicuti a sanctis antecessoribus nostris, tibi famulantibus, concessum esse dignoscitur; atque totum Galdum qui vocatur Lapigio in integrum, cum ecclesia S. Proculi, sive quibus aliis nuncupatur vocabulis, cultum, vel incultum, et cum omnibus ad suprascriptum Galdum generaliter et in integrum pertinentibus; et medietatem castelli Ardiae, cum rocca sua, et Turre Majore, cum omnibus suis pertinentiis; et ecclesiam S. Mariae in Cannella, cum suis pertinentiis; et massam Fulanam, cum omnibus suis pertinentiis; et medietatem laci Caprulaci; et castrum Velletrum, cum omnibus suis pertinentiis, sicut a sanctis pontificibus concessum est; et in Albano cellam S. Nicolai et cellam S. Mariae quae vocatur Minor, sitam in palatio, et cum omnibus ad supra dictas cellas pertinentibus; et in palatio ecclesiam S. Trinitatis, cum toto eodem palatio; et massam quae vocatur Floriana, vel quibus aliis vocabulis nuncupetur, cum terris, silvis, campis, pratis, pascuis, vel cum omnibus ad suprascriptam massam Florianam generaliter et in integrum pertinentibus; iterum casale quod vocatur Castellione, cum casale juxta se, quod vocatur Filioli, cum terris, silvis, campis, pratis pascuis, vel cum omnibus ad ipsos pertinentibus; atque casale quod vocatur Ulmetum, cum vineis suis atque silvis simulque pratis; et casale quod vocatur Squezanellum, cum suis pertinentiis, casis, casalibus, vineis; atque cellam vinariam Antonionum, villam Pertusam, Bifurcum, et Priminianum, Cassianum, Silonem, Cornelium, Tesolatam atque Cornelianum, cum omni jure instrumentoque suo, et cum omnibus ad eam generaliter pertinentibus. Adjicientes etiam huic cessioni hortos duos, positos inter Tiberim et porticum ipsius ecclesiae, euntibus a porta civitatis parte dextra, quos dividit fluvius Almon, inter affines horti monasterii S. Stephani, quod est monasterium ancillarum Dei, positum ad S. Petrum apostolum; et fundum Pisciniani, cum vineis et hortis suis; simulque terrulae quae vocantur Fossae Latronis, positae item juxta eamdem porticum, euntibus similiter a porta parte sinistra, ubi nunc vineae factae sunt, quae terrulae cohaerent ab uno latere possessioni Eugenitis quondam scholastici, et ab alia parte possessioni monasterii S. Eristi; item monasterium S. Cosmati situm in valle Tiberina, cum omnibus suis pertinentiis; et ecclesiam S. Pauli apostoli, sitam infra civitatem Tibertinam; simulque Antedoniam civitatem, cum pertinentiis suis et portu suo; montem qui vocatur Argentarium, cum lacu Catamare, ubi est ecclesia S. Angeli; et medietatem castri Orbitelli cum pertinentiis suis; et castrum quod vocatur Elsa, cum omnibus suis pertinentiis; pari modo lacum prope montem Argentarium, cum piscariis suis, ita ut medietas piscium qui ibi capiuntur reddatur suprascripto monasterio S. Pauli apostoli; insuper et Casamariam, cum terris et familiis suis, sicut in curte regis persolvere solita erat, omnia in integrum, sicuti ab imperatoribus et sanctissimis pontificibus concessa sunt et in perpetuum confirmata; etiam portionem de lacu qui vocatur Dulia, nec non et Cesinam, quae ponitur in Piretu, atque vineas quae ponuntur in Semproniano, insuper et terram juxta Piscariam, seu vineas quae ponuntur in Cerbarola; et alias vineas quae ponuntur in Querquetu; nec non et casale quod vocatur Visilianum, cum oratorio sanctorum Joannis et Pauli, cum casis et vineis, massaritiis et familiis suis, et cum omnibus ad se pertinentibus; pariterque salinas in Urbe Vetere, et alias salinas positas in Abinea, paria duo; item casa, massaritia cum mancipiis suis, et cum omnibus ei in integrum pertinentibus; et alias salinas, paria duo, positas in territorio suprascripto; insuper ecclesiam Sancti Angeli in Semproniano, cum oratorio Sancti Joannis posito in portu Herculis, omnia juris proprietatis ejusdem monasterii; insuper trado tibi quatuor molas in Albano et unam in valle Aricia, cum forma sua, cum omnibus quae tuo jure videntur ibidem haberi; itemque confirmamus tibi, Doctori gentium, monasterium Sancti Sergii, cum omnibus suis pertinentiis, situm in Subura; et monasterium Sanctae Priscae, cum omnibus suis pertinentiis; item et ecclesiam Sancti Focae martyris, quae juris Sancti Anastasii olim fuit; et ecclesiam Sancti Leonis papae, positam juxta monasterium Sancti Andreae ad clivum Scauri; nec non et ecclesiam Sancti Nicolai, sitam juxta formam Claudii; similiter et piscariam in flumine Tiberis in Marmorata; seu omnia quae infra Romana urbe a viris religiosis seu a quibuscunque personis tibi concessa sunt. Corroboramus insuper curtem Sanctae Caeciliae, quae vocatur de Mega, cum omnibus suis pertinentiis, sitam foris portam S. Laurentii, his finibus terminatam, ab uno latere flumen Tiberis ab alio latere rivus Megae, et per eumdum rivum ascendit usque ad terram S. Luciae de Renati, indeque usque ad publicam viam quae vocatur S. Valentini, et subinde descendit usque in puteum publicum, et ex eo descendit per formellas, usque in supra scriptum flumen Tiberis; fundum vero Paterni, qui similiter situs est foris portam S. Laurentii, cum terris, plantanis, hortis, aquimolis, terris cultis vel incultis, et cum omnibus suis pertinentiis et omnibus terminibus sicut concessum est monasterio tuo a papa Paschasio praedecessore nostro, excepta terra parva quae ibidem detinet S. Sabas; et totam massam Caesanam, cum colonis et colonabus suis, sicut Benedictus Campaninus monasterio tuo dedit, quando effectus est monachus; et totam massam Lulianam cum castello; Julianellum cum colonis et colonabus. Itemque confirmamus tibi Casale de Solone cum castello suo quod vocatur Ponte de Nona; simulque Casale quod vocatur Casa Arsicia. Quin insuper concedimus tibi castellum quod vocatur Longezzae, cum omnibus suis pertinentiis, silvis, campis, pratis, pascuis, arboribus pomiferis, fructiferis vel infructiferis diversi generis, fontibus, rivis aquae perennis, aedificiis, parietinis, cryptis, arenariis, et cum aquimolis suis; simulque medietatem Castelli Novi cum suis pertinentiis; curtem quoque et massam S. Juliani cum pantanis, et silvis, terris cultis et incultis, sicut antiquitus limitata fuit, cum medietate laci Borrani, videlicet a primo latere flumen Tiberis, a secundo latere rivus Osae, per eumdem rivum, usque ad pontem sanctarum Dignae et Meritae; a tertio vero latere, ab eodem ponte per Silicem, usque ad Pilum fractum, et exinde per eamdem Silicem, in rivum Spineti; quarto vero latere terminatur per eumdem rivum Spineti usque in Silicinum rivum, et per eumdem rivum usque in flumen. Praeterea confirmamus tuo venerabili monasterio, et corroboramus castellum Passarani cum rocca sua et cum omnibus sibi pertinentibus. Simulque concedimus tibi roccam quae vocatur de Guerro, cum omnibus suis pertinentiis, atque medietatem castelli quod vocatur Columna, cum omnibus suis pertinentiis intus vel foris, cum ecclesia tota Sancti Salvatoris, et alia ecclesia Sancta Dei genitricis Mariae posita in Oliveto; atque ecclesia Sancti Laurentii quae vocatur Marmorio, cum omnibus suis pertinentiis; nec non et castellum Sancti Victorini, cum omnibus quae sibi pertinent; et in civitate Tiburtina monasterium Sancti Angeli, qui vocatur Placiule; roccam quoque Sancti Joannis, quae vocatur Camporacii, cum omnibus suis pertinentiis; Poium vero de Numentana cum omnibus suis ecclesiis atque pertinentiis; castrum Rotundum cum ecclesia Sanctae Reparatae, atque silvam quae vocatur de Sancta Reparata; in Albano fundum Tribuni. Quin et donamus tibi, egregio Doctori gentium, castrum Flaiani cum suis pertinentiis intus vel foris, atque castellum Vaccariciae, cum omnibus suis pertinentiis; itemque castrum Morilupo cum omnibus suis pertinentiis; castrum vero Lepronianum cum omnibus suis pertinentiis; tertiam partem civitatis Scapranatae cum omnibus suis pertinentiis; civitatem vero de Collinis cum omnibus suis pertinentiis; castrum quoque Formelli cum omnibus suis pertinentiis; fundum quoque Maceranum, positum juxta ecclesiam Sancti Cornelii; monasterium Sancti Benedicti de Nepe, positum in Pentoma; massam quae vocatur Ulmetum, positam in territorio Nepesino; similiter massam quae vocatur Meiana, positam juxta Nepesinam civitatem; atque lacum qui vocatur Jamela; itemque concedimus tibi, egregio Doctori gentium, ecclesiam Sancti Stephani cum castello et burgo suo, positam juxta civitatem Sutrinum, cum terris seu hortis, atque molendinis, vineis, campis, pratis, pascuis, arboribus pomiferis, fructiferis vel infructiferis. Nec non et confirmamus tibi fundum qui vocatur Lubre, cum vineis et pratis, cum terris sementariciis, cum plantariis et paludibus suis. Itemque confirmamus haereditatem quae olim fuit de Guido de Sergi, postea empta a monasterio tuo; quartam scilicet partem Castellionis, sex pedicis terrae sementariciis, cum vineis, seu plantariis, atque pratis, atque cum parte quarta rivi Octavi, atque ecclesiam Sancti Joannis, positam in fundo qui vocatur Maliano, cum ipso fundo, sicuti a sanctis pontificibus concessum est tibi; item in civitate Hostiensi, ecclesiam sanctae genitricis Mariae Dominae nostrae, cum suis pertinentiis; et juxta mare, medietatem ecclesiae Sancti Laurentii, sitam in territorio Ardeatino; atque ecclesiam Salvatoris, positam in Decimo; castellum quoque quod vocatur Sanctus Paulus in Jona; terram vero de Canneto, quae est foris portam Sancti Pauli, juxta porticum, quam nunc detinent monachi Sancti Bonifacii; atque portam Urbis quae vocatur Sancti Pauli cum reditu suo; et molas duas in fluvio Almonis subtus pontem, cum ecclesia Sancti Andreae; totumque castellum Sancti Pauli quod vocatur Joannipolim, cum mola juxta se; itemque totum castellum quod vocatur Curcurlum, cum curte Sancti Primi; et castrum quod vocatur Polis; et castellum quod vocatur Fustinianum; et castellum quod vocatur Gallicani, sicuti Theodorus de Rufino olim tibi dedit; civitatem vero Patricam, cum omnibus appendiciis, et cum tota ecclesia Sancti Laurentii, sicuti beatus Marinus papa concessit monasterio tuo; et montem Porculi, atque monasterium Sancti Petri de Massa, situm in territorio Palestrino. Itemque concedimus tibi Sanctam Mariam, quae cognominatur Domine-Quo-Vadis, et totam planitiem ante januas dictae ecclesiae, ubi fullones candificant pannos, cum tribus molendinis quae ibidem sunt; et medietatem circi cum omnibus cryptis, ubi lutea vasa coquuntur; et balneum, quod nunc detinet Gregorius de Tusculana; ecclesiam quoque S. Salvatoris in capite pontis S. Mariae, cum domo ejus; et, infra urbem et porticum S. Petri, quinquaginta mansiones; atque decem et octo filas salinarum in campo de Saline; et casale, quod vocatur Fulconis, totum ex integro, usque ad pontem Melli et usque ad S. Leucium; et totum Fascanorum, et totum Quintum; et totam Galleriam cum colonis et colonabus suis; atque medietatem civitatis Manturanae et totius territorii ejus, cum colonis et colonabus suis, sicuti papa Agapitus dedit monasterio tuo, qui et alteram medietatem retinuit in dominio suo; et medietatem Pontis Veneni; et duas ecclesias in collina, juxta Vaccariciam, cum omnibus villis suis, id est S. Christinam et S. Luciani; et quatuor massas in Nazzano usque ad portam ipsius castelli quod vocatur Nazzanum, et usque ad casam murmuratam, quorum nomina haec sunt: Monumentum, Priscianum, Paramentum, Cascanum, Casaretuli, prope montem Soracti, cum colonis et colonabus suis, quae dedit Farulfus comes tibi, qui sepultus est in monasterio tuo; itemque totum agrum Veranum, ubi ecclesia S. Laurentii martyris sita est, quem Constantinus imperator tibi Doctori gentium dedit, tali tenore ut per singulos annos redderes trecentos quinquaginta solidos; duo quoque castella quae detinet Raynerius comes, filius Veillae, id est mons Pado, et Campum lacum, Grossetum, quae omnia tibi dedit beatae memoriae papa Marinus, cum Elsa Majore, quae vocatur Crassa. Tandem quia longum est ire per singula, summatim confirmamus et corroboramus tibi tuoque coenobio in perpetuum quidquid confirmatum et corroboratum tibi constat per antecessorum nostrorum privilegia, seu quidquid justum et concessum tibi est et deinceps concedetur per quorumlibet hominum scripta. Ab omni etiam jugo seu ditione cujuscunque personae praefatum monasterium hoc privilegio nostrae auctoritatis absolvimus. Decernimus etiam ut cuncta loca urbana, vel rusticana, id est curtes, massas, casalia, vineas, terras diversaque praedia culta vel inculta, cum colonis et colonabus, servis et ancillis, quae ab aliquibus fidelibus Christianis eidem monasterio concessa sunt, seu et quae a beatae memoriae, octo videlicet praedecessoribus nostris pontificibus Gregorio quondam doctore mellifluo, atque Leone IV, atque Sylvestro et Marino, sive a Leone nono, et Agapito, atque Paschasio et Alexandro, praefato monasterio per praecepti paginas concessa et confirmata sunt, et etiam quae per aliqua munimina vel praecepta antecessorum nostrorum ad eumdem pium locum pertinere videntur, cum magna securitate servitores tui loci possideant in perpetuum, ut nihil omnino de iis quae a nostris praedecessoribus vel ab aliquibus Deum timentibus inibi concessum est, ullo modo, qualibet occasione, vel cupiditatis ingenio, alicujus discretionis titulo, scilicet de haereditatibus ipsius loci omnino imminuatur, interdicentes per sanctae Romanae sedis, quam vos Deo auctore fundastis, auctoritatem. Statuimus insuper ut hoc praefatum monasterium nulli alteri ecclesiae jurisdictionibus nisi Romano pontifici submittatur. Et ideo omnem cujuslibet ecclesiae sacerdotem in praenominato monasterio et in cunctis ecclesiis sibi pertinentibus, qualibet auctoritate, habere ditionem, praeter nostram sedis apostolicae, prohibemus, atque terribiliter sub divini judicii obtestatione, nostraque, videlicet tam Petri coapostoli tui quamque tua potestate, mihi, quamvis indigno, tradita, interdicimus. Et, nisi a rectore ipsius tui praedicti monasterii fuerit invitatus, nec missarum solemnitatem ibidem quis non praesumat celebrare omni modo. Et ubicunque et a quocunque episcopo servitores tui voluerint ordinari ad diversos ecclesiasticos ordines, vel altaria aedificare, sive chrisma suscipere, liberam habeant facultatem. Concedimus etiam tuae sanctae congregationi ut nullus episcopus audeat quemque monachorum vel clericorum, per diversa loca, ecclesias eidem sacratissimo tuo loco subjectas, excommunicare, vel ad synodum sine licentia sui praelati provocare. Praeterea concedimus eidem congregationi sacratissimi tui loci praedicti, omnibusque inibi spiritualiter secundum regulam, scilicet beati Benedicti, monachis tibi servientibus, potestatem eligendi sibi specialem rectorem, pari modo communique consilio, ad laudem Dei et salutem suarum animarum, ex eadem videlicet congregatione, si inter eos fuerit inventus qui praedictum monasterium secundum Deum regere possit. Quod si in eodem monasterio non fuerit inventus dicti regiminis quisquam specialis idoneus, quod, te cum omnibus sanctis juvante, nunquam eventurum speramus, tum successor noster, una eum specialibus clericis et laicis diversi ordinis, de quocunque loco potuerit, tibi sancte Paule, duci bonorum, fortissimoque praedicatori, summa cum diligentia dignum ministrum ad regendum tibi servientes eligere procuret. Praeterea, secundum hoc privilegium nostrae auctoritatis, et propter ipsius coenobii devotionem, quam specialiter retinemus in te maxime, Praedicator veritatis, et propter utilitatem illius monasterii, quam per omnia comprobavimus et quotidie comprobamus, remittimus et indulgemus tuo monasterio in perpetuum omne servitium vel xenium quod antecessoribus nostris et nobis solebat persolvi ad consuetudinem caeterorum monasteriorum Romanae urbis; ita ut nec vinum, nec verrem, nec vaccam, imo nihil omnino vel intra aut extra Quadragesimam persolvere cogatur, aut facere aliquid in Lateranensi servitium palatio, nisi forte voluntarium. Sitque per hanc nostram decretalem paginam coenobium tuum ab omni conditione, gravamine vel reditu absolutum atque liberrimum, secundum quod ipse, libertatem tuam primis tunc apostolis coaequans, gloriam tuam evacuare cogentibus protestaris, dicens: Non sum liber? non sum apostolus? plus enim omnibus laboravi. Quod si quisquam temerarius, parvipendens Dei tremendum judicium, hoc nostrae auctoritatis ac dilectionis et devotionis erga te privilegium, vel antiquorum nostrorum praedecessorum decreta, minuerit, vel immutare ad damnum coenobii tui praesumpserit, omnibus modis, quod contra egerit, evacuetur, atque anathematis ultione multatus partem cum Juda traditore Christi, nisi resipuerit, in fine extremi examinis habeat; et per auctoritatem, quam Deus beato scilicet Petro, coapostolo tuo, tibique et in coelo et in terra ligandi atque solvendi tribuit, sit a consortio omnium fidelium perenniter exclusus; insuper et nostro palatio et tuo monasterio centum libras pretiosi auri componere cogatur, quatenus honor ab omni Ecclesia tibi debitus, divina juvante gratia, in omnibus exhibeatur, et laus Dei omni tempore in tuo sacratissimo monasterio laudabiliter celebretur. Scriptum per manus Benjamini, notarii sacri palatii, in mense Martio, die XIII, indictione I.