EPISTOLA CXXXII. CORBEIENSIUM MONACHORUM AD BERNARDUM EPISCOPUM HILDENESHEIMENSEM.  Exponunt tres rationes, quae ipsos deterrent a recipiendo Henrico quondam abbate deposito.   (Anno 1149.)
Domino et Patri sanctissimo BERNARDO, venerabili episcopo sanctae Hildenesheimensis Ecclesiae, conventus Ecclesiae Corbeiensis devotae orationis instantiam et debitam charitatis perseverantiam.
Venit ad nos venerabilis abbas Sancti Godehardi, homo innostro monasterio ex longo jam tempore dilectus et familiaris, afferens parvitati nostrae litteras vestrae sanctitatis, quae hoc deprecabantur, ut domnum Henricum, quondam Ecclesiae nostrae abbatem, ad nos reconciliaremus, et volentem conversari inter nos non repelleremus. Quod vero tunc impraesentiarum vestrae paternitati respondere distulimus, causa erat quod in hoc verbo magna anxietate tenebamur, nec in re tam difficili, quae scandalum Ecclesiae nostrae gignere poterat, inconsultatis universis, qui tunc plerique aberant, quidquam statuere incongruum arbitrabamur. Quid autem nunc in consilio invenerimus vestrae celsitudini per unanimitatis nostrae litteras aperimus, hoc in principio postulantes, ne indignetur nobis dominus noster, quod petitioni vestrae satisfacere non possumus. Homo enim iste, pro quo interpellatis, magnam Ecclesiae nostrae afflictionem intulit. Primo quidem cum a fratre suo comite Sifrido ad dignitatem abbatiae violenter est intrusus; deinde, cum in praelatione positus Ecclesiae inutilis fuit et damnosus; postmodum etiam, cum ex Dei judicio depositus, Ecclesiam nostram multis et magnis injuriis, in quantum potuit, est persecutus. Siquidem ut apud excellentiam vestram excusabiles esse valeamus, violentam intrusionem ejus in abbatiam paucis verbis exponemus, in quibus tam vera loquemur, quam visa et experta dolemus. Cum dominus noster piae memoriae Adelbero abbas viam universae carnis ingressus esset, idem domnus Henricus erat apud nos adhuc in annis adolescentiae, et nuper absolutus de sub jugo claustralis custodiae. Hic aspiravit ad dignitatem abbatiae, quam etiam adeptus est, fratre suo Sifrido cooperante. Misit namque idem comes ipso articulo temporis, quo abbas senior decesserat, secretos nuntios ad Moguntinum archiepiscopum, et cum hoc ignoraremus, callide egit, ut electionem, quam de consuetudine monasterii eadem die celebrare debueramus, per triduum differremus. Peracto triduo, venerunt legati domini Moguntini cum litteris ipsius missis ad nos. Litterae autem continebant petitionem et suasionem archiepiscopi de eligendo in abbatem fratre comitis, postremo etiam comminationem quamdam si petitioni ejus in eamdem personam non praeberemus assensum. Si, inquit, eum non elegeritis, et sinistri aliquid provenerit, neque iniquitas mea neque peccatum meum. Legati praeterea ipsius quaedam immania loquebantur, comminantes, si alius electus foret, dominum suum archiepiscopum, ne consecraretur, prohibiturum, denique in conspectu domini papae eum nobis adversaturum. Venit ergo dies, cum facta secundum consuetudinem Ecclesiae solemni invocatione Spiritus sancti, ad eligendum Patrem et pastorem animarum nostrarum in capitulo consedimus. Comes vero supranominatus de promovendo fratre suo sollicitus erat. Unde et ambiendo singulatim omnes, qui desiderium suum promovere poterant, per se et per secretos nuntios conveniebat, et alium quidem suasionibus, alium blandimentis, alium terroribus ad electionem sollieitabat. Nam et praeposito nostro per familiares nuntios sub diligenti interminatione ita pollicitus est, quod si electionem fratris sui in aliquo impediret, omni honore eum in Ecclesia nostra prorsus nudaret. Cum igitur de voluntate comitis in publicum dictum fuisset, et quidam de fratribus repleti Spiritu Dei resisterent, et causas contradictionis suae multas et convenientes redderent, sive quod praedictus Henricus, quem eligere cogebantur, infra annos esset, sive quod pene illitteratus hujus dignitatis officium verbo et doctrina minime administrare sufficeret, sive quod inops consilii et totius prudentiae neque seipsum, neque rem tam grandem gubernare vel regere praevaleret, sive quia libertas et ordo regularis electionis per eum cassata videretur, qui propter timorem fratris magis quam respectu Dei et communis utilitatis assumeretur: cum tales, inquam, excusationis causae exponerentur, comes qui cum armata manu nobiscum in capitulo sedebat, adversus eos, qui hujusmodi loquebantur, multo furore et ira magna efferebatur; quibus et postmodum satis innotuit, quid tunc in eos moliebatur. Novissime cum in electione consensus fieri nullatenus potuisset, gravis sententia nobis proposita est, quod si hanc denominatam personam non eligeremus, corpus venerandi Patris nostri Adelberonis abbatis, beati utique senis, et cujus memoria in pace est apud nos, ejici ex ecclesia ad contumeliam nostram cito aspiceremus. Pollicebatur nihilominus idem comes, si frater eligeretur, multo adjutorio se Ecclesiae adfuturum, et tam in persona sua quam in rebus se fideliter et devote serviturum. Quod qualiter expleverit, rerum exitus comprobavit, cum, facto abbate eodem fratre suo, assidue cum uxore sua et maxima multitudine super eum et Ecclesiam incumbebat, nec prius eum deserebat, quam annonam, de qua toto anno victurus erat, sic prorsus consumpserat, quod nec mensae panem residuum ei dimittebat. Non itaque tam inducti his promissionibus, quippe quas vanas ac falsas suspicabamur, quam superati terroribus ac minis, quem solum principem et dominum super nos aspiciebamus, maxime ne contumelia Ecclesiae fieret in defuncto Patre nostro, ita coacti fratrem ejus elegimus, non ausi dimittere, quod voluntatis ejus esse perspeximus, non tamen communiter, quia praedicti fratres in contradictione sua perstiterunt, et cum a domino rege multum etiam invito ac fratris precibus constricto investitus de Fulda rediret, illi susceptioni ejus se subduxerunt, quod electioni ejus, quae secundum Deum facta non erat, consentire noluerunt. Unde et eosdem, qui erant numero quatuor, nobis inconsultis, comes et novus abbas exsiliaverunt, cum quidam ex eis satis eruditi et honeste apud nos conversati, multum a nobis fuerint dilecti, nec sine magno dolore sint a conventu nostro subtracti. Quemdam vero ex eis, qui praesentiam domini papae interpellaverat, postmodum idem domnus Henricus cepit, et in vincula conjecit, et fame ac siti, frigore ac nuditate intolerabiliter afflixit, et per tres menses carceri mancipavit. Talem introitum habuit in abbatiam. Quam inutilis autem fuerit in ecclesia tempore praelationis suae, et quam stulte omnia egerit, uno exemplo demonstrari sufficiet. Quod cum fratris sui beneficium liberum ad Ecclesiam rediisset, de quo multum res nostrae augmentari poterant, absque omni et sua et nostra utilitate de manu ejus excidit, et hanc honestam opportunitatem benefaciendi, quam quasi dormienti Deus obtulerat, prorsus neglexit, et ne aliquis successorum suorum utilitatem inde consequatur variarum rerum intricatione effecit. Qualiter denique per dominum Thomam, cardinalem presbyterum apostolicae sedis legatum, depositus sit, accusatus et convictus de Simonia, de violenta intrusione, de inutilitate personae, de inobedientia, quia vestrae discretioni incognitum esse non credimus, ob fastidium prolixitatis hic inserere supersedemus. Quoniam igitur per misericordiam Dei de persona ejus Ecclesia nostra liberata est, gratias agimus Deo, et quod de caetero neque dominus, neque habitator loci nostri sit sponsione in perpetuum valitura firmavimus. Neque enim propterea depositioni ejus consentientes fuimus, quod eum denuo nobis praeponere voluerimus. Scimus autem quod, nisi affectaret restitutionem dignitatis suae, nequaquam tantopere quaereret ibi subesse, ubi aliquando praefuit, praecipue cum in principio sedi apostolicae rebellaverit, et tot conatuum suorum, amputatis capitibus, quotidie trigeminis assultibus resurgere attentaverit. Non ergo inter nos cum esse volumus, qui si opportunitas accederit, iterum nobis dominari concupiscat. Litteras etiam domini papae confirmantes depositionem ejus praesenti anno habuimus, in quibus hoc demandavit, quod si Corbeiensem Ecclesiam fatigare praesumpserit, et semel ac bis tertiove monitus non resipuerit, non solum praelationis dignitatem, de qua depositus est, in Corbeiensi monasterio non habebit, sed nec inter subditos postmodum habitabit. Fatigantem igitur Ecclesiam nostram per venerabiles et religiosas personas dominus noster abbas ex communi consilio capituli nostri jam plusquam tertio commonuit, nec tamen de fatigatione nostra post commonitionem cessavit. Ex mandato igitur domini papae astricti, eum in consortio nostro recipere non praesumimus, quoniam incidere in manus domini papae, et similes inobedienti existere per nostram inobedientiam formidamus. Obsecramus itaque paternitatem vestram, ne dure accipiatis, quod in receptione ejus vestrae petitioni annuere non valemus, quia causas impossibilitatis nostrae, quanto potuimus brevius vestrae discretioni ostendimus, quas secundum insitam vobis prudentiam considerando in gratia vestra nos excusatos habeatis, quoniam excepta hac petitione, quam nulli mortalium concedimus, nos ad vestram omnem pro posse nostro promptos et devotos famulos invenietis. Valete in Domino. Hae litterae in communi fratrum conventu recitatae sunt et omnium testimonio approbatae. Hi autem fratres praesentes aderant. Waltherus prior, Erminoldus, Ingrammus, Engelgerus, Thidericus, Heremanus, Adelbertus praepositus, Adolfus, Conradus, Elvingus, Metfridus, Ysico, Thegenhardus, Henricus, Bruno, Abraham, Marquardus, Bruningus, Eico, Luidolfus, Lampertus, Erkebardus, Henricus, Adelbertus, Werncherus, Othelricus, Arnoldus, Reimarus, Fridericus, Unarchus, Wernherus, Ruopertus, Hartmannus, Saxo, Adelbertus, Reinherus.