XXX.  Bulla abbatiam B. Mariae de Herivalle confirmantis.   (Laterani, Mart. 2.) [  Gall. Christ.,  VII, Instrum., 274.)
CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis abbati ecclesiae beatae Mariae de Herivalle, ejusque fratribus tam praesentibus, quam futuris regularem fratribus vitam professis in perpetuum.
Religiosam vitam eligentibus apostolicam convenit adesse praesidium, ne forte cujuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet, aut robur, quod absit! sacrae religionis infringat. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatam ecclesiam Sanctae Mariae de Herivalle, in qua divini mancipati estis obsequio, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus; imprimis statuentes, ut ordo canonicus, qui secundum Deum et B. Augustini Regulam, atque institutionem fratrum S. Victoris Parisiensis in eadem ecclesia noscitur esse institutus, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea quascunque possessiones, quaecunque bona eadem ecclesia in praesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant; in quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Locum ipsum, in quo praefata ecclesia sita est cum omnibus pertinentibus suis, terris, vineis, pratis, silvis, pascuis et vinariis ac decimis; ex dono Rainaldi Claromontis comitis et Matthaei comitis Bellimontis Herivallem et nemus ac planum eidem loco circumadjacens, quantum vos et successores vestri suis sumptibus et animalibus excolere poterunt, ab omni seculari exactione liberum penitus et immune: ecclesiam de Marliaco villa cum pertinentiis suis; ex dono Odonis Apri duos sextarios frumenti annuatim in molendino Forti, et quod in eodem molendino fratres ipsius loci statim post primum molentem, quantum ad fratrum sufficientiam oportuerit, semper absque molitura molant; ex dono Rainaldi comitis tres sextarios frumenti et tres mixturae in molendino de Coya; ex dono Alberici militis unum sextarium frumenti de domo ejus de Fossis annuatim, quicunque eam possederit; ex dono Girardi de Atrio unam minam annonae de allodio de Compens, qualiscunque annona ibi venerit: decimam, quam Guido miles de assensu dioecesani episcopi ecclesiae vestrae dimisit: sexaginta arpenta terrae a Rerico de Fossis, et triginta ab Hugone majore de Luzarchiis, ecclesiae vestrae emptionis titulo acquisita: bosculum domui vestrae vicinium: ex dono Amaurici de Villariobello et Elisabeth uxoris suae vineas quasdam et terras apud Villariumbellum; sexaginta arpenta nemoris et dimidium, quae a supradicto Rerico de Fossis tenetis sub annuo censu sex denariorum pro arpentis singulis solvendorum; sex arpenta terrae, quae jam dictus Rericus ecclesiae vestrae in eleemosynam libera et absoluta donavit. Nemus de Roissy, quod ab Alberico de Fossis milite, et Huberto sororio ejus et Odone de Bellofonte sub annuo censu quatuor denariorum pro singulis arpentis ejusdem nemoris solvendorum tenetis; duodecim arpenta terrae arabilis et decem nemoris, quae Hugo major de Luzarchiis in territorio Fossarum villae perpetua largitione donavit; immunitatem etiam decem solidorum ab eodem Hugone ecclesiae vestrae concessam, quos ei annis singulis pro quodam nemore vestra ecclesia solvere tenebatur; decimam praeterea, quam idem Hugo ecclesiae vestrae apud Fossas et Marliacum de assensu dioecesani episcopi dimisit; decimam, quam Milo de Bellofonte de suae uxoris et haeredum suorum assensu, in loco Bernerii, et eam etiam, quam Malcerius miles de Ballanval apud Survilliers cum tribus frumenti sextariis de assensu dioecesani episcopi vestrae ecclesiae dimiserunt: ex dono Odonis majoris de Luzarchiis sextarium unum annuatim et quatuor arpenta terrae pro anima uxoris suae; ex dono Radulfi de Aquabona militis duos frumenti sextarios apud Villariumsiccum; ex dono Brunisendis mulieris duos frumenti sextarios in villa Marioli; ex dono Idoneae mulieris de Doemunt et filii ejus Cunavi hostisiam liberam apud Villare, et duo arpenta terrae pro anima Adae viri sui; dimidiam partem quartae partis decimae de Fossis, quam Robertus Bochardus ecclesiae vestrae de assensu dioecesani episcopi dimisit. Sane novalium vestrarum, quae propriis manibus aut sumptibus colitis, sive de nutrimentis animalium vestrorum decimas a vobis nullus extorquere praesumat; liceat quoque vobis clericos vel laicos e saeculo fugientes liberos et absolutos ad conversionem recipere, et eos sine contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper, ne ulli fratrum vestrorum post factam in eodem loco professionem fas sit sine abbatis sui licentia de eodem loco discedere, seu proprium levitate aliqua detinere; discedentem vero absque communium licentiarum cautione nullus audeat retinere: cum autem generale interdictum terrae fuerit, liceat vobis clausis januis, exclusis excommunicatis et interdictis, non pulsatis campanis, suppressa voce divina officia celebrare. Sepulturam praeterea ipsius loci liberam esse decernimus, ut eorum devotioni et extremae voluntati, qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte excommunicati sint vel interdicti, nullus obsistat, salva tamen justitia illarum ecclesiarum, a quibus mortuorum corpora assumuntur. Obeunte vero te nunc ejusdem loci abbate, vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptione et astutia, seu violentia praeponatur, nisi quem fratres communi consensu, vel fratrum major pars consilii sanioris secundum Dei timorem et beati Augustini Regulam providerint eligendum. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat praedictam ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt usibus commodis profutura, salva in omnibus apostolicae sedis auctoritate et dioecesani episcopi canonica justitia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, etc. Datum Laterani, per manum Moysi Lateranensis canonici, gerentis vicem cancellarii, sexto Nonas Martii, indictione sexta, Incarnationis Dominicae anno 1187 , pontificatus vero domini Clementis papae III anno primo
(qui nunc 1188)