EPISTOLA XLIV. AD ARNULPHUM LEXOVIENSEM EPISCOPUM. [c. A. D. 1108.]
ARGUMENTUM.-- Consulit A. Lexoviensi episcopo, ne ob molestias a principe vel capitulo, vel ab aliis injuste illatas episcopatu cedat, sed tantum, si per ambitionis humanae suffragia ad eum pervenerit.
Reverendo Patri ac domino ARNULPHO Dei gratia Lexoviensi episcopo, P. Blesensis, salutem, spiritumque consilii et fortitudinis Cum sitis vir alti consilii et prudentiae approbatae, miror, quod a me et caeteris minoribus in re periculosa et ardua consilium postulatis, nisi quia et hoc ipsum prudentia est, in arduis rebus minorum explorare consilium. Frequenter enim minori revelat Dominus, quae a majoribus absconduntur. Habetis in desideriis episcopali administratione cedere, et ad sanctum otium vos transferre, si super hoc amicorum vestrorum habeatis consilium et assensum. Temerarium esset mihi in re tam periculosa et ardua praecipitare sententiam, nisi prius omnes vestri status circumstantias cognovissem. Scio, quia jam declinatis in senectam et senium, corpusque confractum laboribus et aetate, suum praenuntiat imperfectum. Habet equidem sanctorum Patrum institutio, ut episcopis infirmis et senibus coadjutor addatur. Nam et Valerio Hipponensi episcopo adjunctus est Augustinus. Sic Ariminensi episcopo, auctoritate Gregorii: sic Bonifacio Maguntino archiepiscopo auctoritate Zachariae papae corporis incommoditate laborantibus, datus est coadjutor. Quod si principis indignationem, aut capituli vestri vexationes, aut alias hujus vitae molestias formidatis, et ideo pacem eligitis et quietem, hominem degeneris et dejecti animi decet haec facere, non vos; quem constat prae caeteris cor magnificum et munificum habuisse. Sane in hac requie non inveniretis requiem, et ecce in pace vestra esset amaritudo amarissima; dum recoleretis, cum angustia spiritus gementes, vos ibi defecisse, ubi fortius erat standum; abjectoque spiritu consilii et fortitudinis videretis vos a pusillanimitate spiritus et modica tempestate subversum. Ad resignationem episcopatus nulla, si mihi creditis, vexatio vos inducet. Nam haec omnia fortasse operatur Dominus, ut det vobis vexatio intellectum. Trituratur granum, ut reponatur in horreo; quadratur lapis, ut sine sonitu mallei in templi aedificio collocetur: movetur turbo, ut Elias rapiatur in coelum. Si vero vestri principis gratiam affectatis, eam potestis obtinere levissime; dummodo vos habeatis circa eum humiliter et devote. Ipse homo est, qui rebellionem et contumaciam in episcopis super omnia detestatur. Ipse est, qui sola humilitate vincit et vincitur. Porro aliunde subesse potest legitima resignationis occasio. Cum enim scriptum sit, quia proni sunt sensus hominis ab adolescentia in malum; dicitur, quod ab adolescentia coepistis ecclesiasticos honores olfacere, et ad hunc honorem, qui nunc onerosus est vobis, obsequiis atque intercessionibus et aliis ambitionis humanae suffragiis aspirare. Currite ergo ad conscientiae vestrae testimonium, et si inveneritis vos minus canonicum habuisse ingressum, sitis sollicitus de egressu. Nam hic resignatio habet locum: beato enim Gregorio teste, qui in ovile ovium, non per ostium, sed aliunde ascendit, ad aeternae salutis bravium in vanum se fatigat, nisi honorem, in quo deliquit, penitus derelinquat. Sancta ergo et salubris est cogitatio, facta episcopatus cessione, privatam eligere vitam, si recolitis conscientiam vestram jam dictae promotionis obtentu fuisse vel in modico vulneratam. Si meae parvitatis acceptatis consilium, nihil omnino retinebitis penes vos, quod acquisieritis per peccatum. Jam advesperascit vobis, et vitae vestrae inclinati sunt dies: observat etiam inimicus calcaneum vestrum, et ad luctam vos exspectat extremam. Dissolvite colligationes iniquas, et jugum exactoris abjicite. Deponite sarcinas ambitiosae supellectilis, ne vos luctator occultus inveniat oneratum. Nudus athleta fortius dimicat. Natator exuitur, ut flumen transeat. Viator exoneratur a sarcinis, ut expeditius currat. In hac via torrentem mortis nataturus estis, in proximo, pugnaturus cum eo, cum quo semper est anceps congressus, periculosus casus, difficilis reparatio, rara et nunquam secura victoria. Nihil, quaeso, in vobis reperiat suum: sed qui vos in annis fortioribus quandoque devicit, ipse vos victorem inveniat, licet decrepitum et infirmum. Vale.