EPISTOLA CCCCXIV. EJUSDEM AD HENRICUM REGEM.
T. Cantuariensis regi Anglorum.
Etsi propriis et privatis urgeamur angustiis, procellis tamen publicis magis affligimur, fortius cruciamur. Nos enim in propria persona manus Domini visitavit, in flagello clementiae suae, de longa et gravi infirmitate aliquantulum jam erexit. Verumtamen omni infirmitate gravior est animae nostrae procella discordiae, quae Domino permittente scidit Ecclesiam, regnaque collidens et principatus, a populo Domini securitatem excussit et pacem. Haec est afflictio nostra quotidiana, hic omnium bonorum justissimus dolor, amarissimus gemitus, et quidem eo amarior, quod in absentia vestra incerti sumus quid sperare oporteat, quid timere. Inde est quod serenitati vestrae affectuosius supplicamus, ut nos de statu vestro sollicitos certiorare dignemini. Si enim res vestrae prosperae fuerint, speramus in Domino, quia nos Ecclesia Domini, quae apud nos est, prosperabitur. Nam in unitate consistit, et Domino auctore nunquam schismaticis adhaerebit. Ecclesia vero Gallicana, sicut nobis veridica relatione innotuit, recepit Alexandrum, ab Octaviano recessit. Quod autem ad humanum spectat examen, meliori, saniori parti videtur adhaesisse, cum omnibus constet quod persona Alexandri honestior est, prudentior, litteratior, eloquentior: causa ejus ab omnibus inde venientibus sincerior, justior praedicetur. Et quamvis neutrius illorum adhuc nuntium aut scriptum viderimus, scimus tamen quia omnes nostrates, si vester consensus adfuerit, proniores sunt in partem Alexandri. Audivimus autem quod imperator vos in partem Octaviani trahere conetur: sed absit ut in tanto periculo Ecclesiae pro amore et honore hominis faciatis nisi quod crederetis Domino placiturum, nec decet majestatem vestram, si placet, ut in tota Ecclesia regni vestri superponatis hominem, qui sine electione, ut publice dicitur, sine gratia Domini, per favorem unius imperatoris tantum honorem ausus est occupare. Nam tota fere Ecclesia Romana in parte Alexandri est. Incredibile autem est, quod pars illa possit obtinere, praevalere per hominem cui justitia deest, cui Dominus adversatur: eos vero in humili casu praevaluisse, crebra recolimus lectione quos Gallicana recepit et fovit Ecclesia, et infelicem exitum eorum quos tentationis impetus introduxit. Sic obtinuerunt temporibus nostris Innocentius adversus Petrum, Calixtus adversus Burdinum, Urbanus adversus Wibertum, Paschalis adversus tres, Albertum, Maginulfum, Theodoricum, et multi similiter in diebus Patrum. Nobis ergo provideat dignatio vestra, vestrumque in partem illam Deus declinet assensum, quae justitiae veritati innititur, Christo propitio triumphabit, et, si vobis placet, in tanto periculo totius Ecclesiae Domini, utendum est vobis consilio regni vestri, nihilque in praejudicium ejus statuendum est sine consilio cleri vestri.