134  EPISTOLA CVIII. AD ARNONEM.  (Anno 800.)   Hortatur illum ut Leonem papam contra adversarios defendat. Hunnos ab subjectione defecisse, et paganas naves littora Aquitaniae infestare queritur. Novam se congregationem monachorum fecisse narrat. Alimo, Remedio et Paulino episcopis salutem dicit. De Elipanto et Felice quaedam nuntiat.
Domino beatissimo et merito perpetuae charitatis alis amplectendo episcopo humilis levita salutem.
Dulcissima litterarum vestrarum lectione et suavissima prosperitatis vestrae legatione laetificatus, quasi inter febrium ardores refrigerium quoddam mihi advenisset, et canicularibus decoctus flammis rore salutationis vestrae refocillatus, totus in spe roboratus assurgebam audiens quod semper optavi, legens in litteris quod semper desideravi, apostolicae auctoritatis salutem et constantiam religionis sanctae in eo, quem confessorem Christi nominare et venerari omnibus Christi Ecclesiis aequum arbitror; cujus praesentiam super omnes alios hujus vitae viros desiderarem, si mei corpusculi valetudo me sineret perficere. sacramento gravissimi jurisjurandi ab his se purgaret criminibus ordinantes: sic consilio secreto suadentes ut deponeret sine juramento pontificatum, et quietam in quolibet monasterio ageret vitam, quod omnino fieri non debet, nec ille ipse consentire, se quolibet sacramento constringere, aut sedem suam amittere. Responderem pro eo, si ex latere ejus stetissem: Qui sine peccato est vestrum, primus in illum lapidem mittat . Memini me legisse quondam, si rite recordor, in Canonibus beati Silvestri, non minus 72 testibus pontificem accusandum esse, et judicio praesentari: et ut illorum talis vita esset, ut potuissent contra talem auctoritatem stare. Insuper et in aliis legebam canonibus, apostolicam sedem judiciariam esse, non judicandam. Haec omnia et multo plura his cogitavi per epistolas meas demandare illi propter ejus catholicam charitatem. Quis potest immunis esse in Ecclesia Christi pastor, si ille a malefactoribus dejicitur, qui caput est Ecclesiarum Christi? Suo Domino stabit, aut cadet. Stabit vero, potens est enim Dominus statuere illum . Tu vero, fili charissime, fili votorum meorum, , labora pro capitis tui salute, pro summi pastoris incolumitate, pro sanctae sedis auctoritate, pro catholicae fidei integritate, ne lupinis morsibus pastorum pastor pateat. Ego vero optimae vestrae pietatis devotionem lacrymis prosequor, orationibus assequor, litterarum suffragiis consequor. Cautus esto cui commendes consilia tua, providus in responsis, verax in judiciis, sollicitus discernere, quid cui conveniat, et 135 noli oblivisci patrem senio, filium meritis, fratrem charitate. Veniat! veniat enim dies, dum ei placuerit qui omnes disposuit dies, quando liceat optatos amplexus patri et filio conjungere, et mutuis seipsos exhortari collationibus . . Hunnorum vero, sicut dixisti, perditio, nostra est negligentia, laborantium in maledicta generatione Saxonum, Deoque despecta usque huc, et eos negligentes quos majore mercede apud Deum et gloria apud homines habere potuimus, ut videbatur. Non audeo mei solius causam tantum tibi ingerere laborem per preces et lacrymas, quas habeo saepius propter vestram absentiam. Tamen non est secundum opportunitatem inane iter, ad patrocinia sancti Martini venire, vestramque vitam ejus sanctis commendare orationibus. Paganae vero naves, ut audistis, multa mala fecerunt per insulas Oceani partibus Aquitaniae; pars tamen ex illis periit, et occisi sunt in littore, quasi centum quinque viri ex illis praedatoribus. Castigatio est magna horum eruptio, antiquis ignota temporibus populo Christiano; quia forte vota non servant famuli Dei, quae vovere solent. Ideo, dilectissime fili et merito venerande frater, tuos hortare fratres regulariter vivere, et devotionem primam firmiter servare, dicente Scriptura: Vovete et reddite Domino Deo vestro . Item: Melius est non vovere, quam vota non reddere .] Prope enim estis vos terminis paganorum. Sit salus vestra, protectio, et misericordia Dominus Deus noster, qui ait: Sine me nihil potestis facere . Commotio magna est in mundo, et in mentibus multorum infidelitas, et in nomine monachorum negligentia. Volunt dici, et non fieri, dicente Scriptura: Vult piger, et non vult . Id est, vult beatus esse et non vult laborare, unde beatus fiat. . Non est claudicandum in Dei servitio, sed via regia gradiendum, ut ad optatum aliquando littus divina auxiliante gratia pervenire possit. . Populo quoque, ut saepius deprecatus sum, praedica instanter verbum Dei , ne ullius anima in tuo pendeat judicio, vel a te quaeratur. Ostende illis viam salutis, hos secreta collatione, illos publica praedicatione confirmans. Unicuique secundum suae conditionis vel personae modum hortamenta ingere. Potestatibus et judicibus justitiam et misericordiam, junioribus obedientiam, humilitatem et fidem in senioribus, omnibus aequitatem, charitatem Dei et proximi, castitatem corporis, benignitatem et pietatem in eleemosynis, quatenus cum multiplici laboris tui fructu ad aeternae beatitudinis sedem pervenire merearis, eo miserante, qui ait: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Mei quoque ut 136 habeatis memoriam, secundum spem meam et fidem vestram, deprecor, cum sanctis fratribus vestris assidua intercessione, ut prope cursu nostri agonis completo, veniam peccatorum meorum et aliquam portionem beatitudinis inter cives coelestis habitationis accipere merear. . Divina vos gratia comitetur ubique, domine Pater et dilectissime amice. nobis charissimum fidelemque amicum saluta]. Et si tibi causa eveniat videndi, saluta eum mille millies. Libellum vero catholicae fidei quem domno regi direxit, perlegebam, et satis mihi placuit in eloquentia sua et in floribus dictionum, et in fidei ratione, et in testimoniorum auctoritate, ita ut nihil his addi de quaestionibus nuper habitis inter nos et partes Felicianas opus esse arbitrabar. Et felix est Ecclesia populusque Christianus, quandiu unum talem habebit defensorem fidei catholicae. Quod rogasti litterarum nostrarum serie saepius tuam appellare sanctitatem, testis est Deus cordis mei quantum hoc desidero, ut saepius fiat secundum opportunitatem temporis et portitoris, optans ut me habeas praesentem in litteris meis ut nihil nobis desit in charitatis communione praeter oculorum praesentiam. Sed his multo major est et melior perpetua sanctae charitatis praesentia in Christo Jesu Domino nostro.
(Joan. VIII, 7) (Rom. XIV, 4) (Joan. XXI, 15, 16, 17) (Psalm. LXXV, 12) (Eccl. V, 4) (Joan. XV, 5) (Prov. XIII, 4) (II Tim.
IV, 2) (Matth.
V, 16)
[Aquilae] [Alcuinus] [Quod maxima animi cupiditate diu desiderabam,
in tantum ut tuae vere fateor fidei; si talis
meus potuisset apud hujus auctoritatem profectus
fieri Ecclesiis Christi qualis mea optabat devotio,
prae omnibus saeculi deliciis et honoribus ejus praesentiae
astare proponerem; si flammas animi sui mitigare
mihi indultum esset, et litteris sub ejus sancti
nominis auctoritate per diversas mundi regiones, populos,
parochias, civitates et provincias hortari; et
catholicae fidei rationes pluribus exponere personis;
et religiosam admonitionem, juxta consuetudinem

sanctorum Patrum, chartulis indicere currentibus.
Sed, ut video, meis hoc impedientibus peccatis fieri
necdum poterit propter fragilitatem corpusculi,
multis molestiarum sarcinulis subgravati. Insuper
nec ille aliquid mihi exinde mandavit, in cujus potestate
juxta saeculi dignitatem hoc maxime fieri debuit:
per alios vero mihi firmiter hoc mandavit, ut
fieri voluisset; per se autem nihil inde dixit

Intelligo quoque multos esse aemulatores ejusdem
praedicti domni apostolici, deponere eum quaerentes
subdola suggestione, crimina adulterii vel perjurii
illi imponere quaerentes, et tunc [ Fort., ut] [fili Ecclesiae Christi in ovili inter oves sanctas illius
enutritus, ad quem omnium pastorum pastor tertio
dixit : Pasce oves meas ] [ Mab. veniet] [ Idem consolationibus] [Tertia causa tu fuisti itineris mei. Prima fuit
Ecclesiarum Christi; secunda domni regis, quia in

lacrymis lacrymans dimisi eum, cupiens perpetuam
laetitiae illius memoriam animae meae inscribere; tertia
dulcissimam charitatis tuae videre faciem; sed
prohibitus sum usque adhuc ut fieret, quod valde
optavi ut fieret. Erit itaque per vestras sanctas orationes,
dum ei placuerit, sine quo nihil boni fieri
poterit. Epistola vero prior quae ad nos sub vestro
nomine pervenit, querimonias quasdam habens de
moribus apostolici, et de periculo tuo apud eum propter

Romanos, clericus vester, ut aestimo, attulit
eam mihi, nomine Baldricus, afferens mihi cappam
Romano more consutam, vestitum lineum, laneumque.
Sed quia ego nolui ut in alterius manus pervenisset
epistola, Candidus tantum illam perlegebat
mecum, et sic tradita est igni; ne aliquid scandali
oriri potuisset propter negligentiam chartulas meas
servantes [ Forte, servantis] [causa] [ Noviter congregationem quamdam feci, quasi octavo
milliario a monasterio sancti Martini, monachicae
vitae et regularis religionis, primo ex fratribus de
Gothia, ubi Benedictus abba regularem constituit
vitam. At nunc, volente Deo, aliqui veniunt sancta
se devotione mancipantes] [Quidquid vero de tua audio canonica
conversatione, satis mihi placere fateor. Hoc
quoque addatur ad mercedem industriae vestrae, ut
fratres qui sub manu vestra sunt secundum sanctitatem
regularis vitae vivant. Nec ego aliter audivi,
nec eo minus dicere debeo, quae agnosco proficere
fraterna charitate] [ Cod. S. E. 
pendat] [Plura scriberem secundum animi nostri desiderium,
si non iste cursor ex vestro mandato velociter revertere
habuisset; tamen ex his paucissimis litteris
charitatis nostrae ardorem in vos agnoscere poteritis] [Obsecro humilitatem vestram ut meo officio Patrem
charissimum Aelim episcopum salutes, cum
caeteris fratribus, et consacerdotibus sanctitatis tuae.
Similiter et Remedium decurio [de curia] [ Paulinum patriarcham] [cum domno rege
vel] [Sed adhuc remanet aliquid faciendum. Nam quidam
Elipandus Toletanae civitatis, nomine non dignitate
episcopus, in damnata synodali auctoritate et apostolica
censura haeresi permanet. Sciat tamen dilectio
vestra, quod filius noster Laidradus episcopus
frater vester, magnum profectum in illis partibus,
Deo donante, egit quotidieque agit. Ut mihi vere
dixerunt ex illis partibus viri religiosi et veraces,
usque viginti millia conversi sunt inter episcopos,

sacerdotes, monachos, populum, viros et feminas,
plangentes pristinum errorem gaudentesque, quotidie
Deo agentes gratias in agnitione veritatis et in
catholica fidei firmitate. De ipso Felice jam prius
per litteras nostras, vel magis aliorum relatione, audisti
quid gestum fuit, et modo fuit ad Sanctum Martinum
apud praefatum filium nostrum; et multum
amat me, totumque odium quod habuit in me versum
est in charitatis dulcedinem.]