X.  Ad suos suffraganeos.--De gravaminibus sibi ab Henrico comite illatis.   (Ante annum 1167.) [MARTEN.,  Ampl. Collect.,  II, 866.]
HENRICUS dictus Remensis archiepiscopus venerabilibus fratribus et coepiscopis suffraganeis suis, salutem et apostolicam benedictionem.
Juxta verbum Sapientis: Frater adjuvans fratrem confortabitur, sicut civitas munita et fortis, et in exsecutione justitiae non debent esse discordes, quos in loco judicii provexit aeterna justitia. Dignior est enim generatio quam Spiritus sanctus operatur in filiis gratiae, quam quae in cordibus filiorum hominum revelatur carnis et sanguinis atramento: inde est quod vestrae fraternitati insinuare dignum duximus, quantam malitiam comes II. exercuerit, et adhuc exercere non desistat, et in personam nostram et in ecclesias nobis commissas. Cum enim homo noster ligius esset, salva fidelitate Domini regis, neque nos diffiduciasset, quosdam milites homines nostros, qui nobis guerram inferebant in terra feodi nostri, contra voluntatem nostram sustinuit et recepit: ita ut illuc praedas nostras et ecclesiarum nobis commissarum, secum abducerent. Fecimus eum adrationari et admoneri per proprios nuntios, ut nobis nostra reddi faceret; ipse vero nec nostra reddi fecit nec malefactores nostros de feodo nostro ejecit: imo subterfugium quaerens, sicut postea patuit, appellari nos fecit ad audientiam domini papae. Sustinuimus, licet aliud de jure nobis facere liceret, quia raptores non habent vocem appellandi. Postmodum vero nec sic aversus est furor ejus, sed adhuc manus extenta. Milites enim ejus et coterelli intrantes terram nostram et ecclesiarum nobis commissarum, tanta crudelitate grassati sunt in homines nostros, alios interficientes, alios vinculis ad carcerem trahentes, ut in una ecclesia XXXVI homines incenderent, et nulli parcentes sexui, praedati sunt et destruxerunt omnem fere circa regionem. Misimus ad eum nuntium nostrum, ut nostra nobis et ecclesiis sua reddi faceret, sed cum eo loqui non potuit. Unde et nos praesentibus clericis nostris tulimus in eum sententiam excommunicationis; sed in ecclesia non promulgavimus tunc temporis. Misit autem postea qui treugas inter nos acciperent, et nos dedimus, in eo tamen statu quo res erat, quia excommunicatus erat a nobis, licet in ecclesia non promulgassemus, et ea conditione, quod nostra nobis interim reddi faceret. Dies treugarum praeterierunt, et nostra nobis non sunt reddita, sed neque ecclesiis sua. Unde et nos excommunicationis sententiam candela exstincta in eum promulgavimus. Misit vero post latam sententiam qui appellarent iterum ad audientiam domini papae. Quia ergo tam injuriose egit erga nos et ecclesias nostras, mandavimus vestrae fraternitati, et mandando praecepimus, quatenus in episcopatibus vestris per omnes ecclesias denuntiare faciatis eum excommunicatum nostrum, et excommunicari singulis dominicis per singulas ecclesias, et omnes qui ei praestiterunt auxilium ad damnum nostrum et ecclesiarum nostrarum.