EPISTOLA XXIV. EPISTOLA HERBERTI AD ALEXANDRUM PAPAM IN PERSONA HENRICI COMITIS TRECENSIS.
Unico et summo Dei gratia Romano pontifici A., filius suus H. Trecarum comes Palatinus, quae vera sunt intelligere ac novissima providere.
Quod in praesentiarum aures clementiae vestrae pulso et filialis dilectio monuit, et generalis quaedam Ecclesiae necessitas compulit; nam gloria nominis vestri quae usque ad hos dies toto orbe admirabilis claruit, jam facta est subsannatio et illusio his qui in circuitu nostro sunt multis in opprobium versa. Quoniam ecce inimici vestri sonuerunt et qui oderunt vos extulerunt caput, nuntios dico Anglorum regis, qui revertentes de curia ad ignominiam magnifici viri et omni laude digni archiepiscopi Cantuariensis, imo verius ad sanctae Ecclesiae depressionem, omnes petitiones suas impletas esse gloriantur et circumquaque divulgant, videlicet quod famosas illas consuetudines, imo verius Ecclesiae Dei subversiones, ob quas dominus Cantuariensis exsulare dignoscitur, susceperitis, ut sit ab omni episcopali jurisdictione exemptus, ipsum etiam Anglorum regem suis legibus cleri privilegia solventem tanto honoraveritis privilegio, ut sit ab omni episcopali jurisdictione exemptus, factus prae caeteris regibus specialiter vester filius qui prae caeteris vestram iram et indignationem promeruit. Adjiciunt etiam quod omnem domini Cantuariensis auctoritatem suspenderitis quousque e latere vestro nescio quos cardinales miseritis, qui plenam jurisdictionem habentes causam quae inter saepe dictum archiepiscopum et Anglorum regem vertitur dirimant. Inter hos etiam vulgatissimus ille schismaticus, cujus etsi nomen taceo ex perjurio ad singularis primatus vestri diminutionem tam enormiter perpetrato notissimus est, tanto prae caeteris est elevatus, quanto amplius est exaltatus; quia sicut jactitat vix adhuc absolutus mox vestra manu propria per annulum aureum in decanum restitutus est, et post etiam, quod prae caeteris stuporem auget, ipsum sicut regem suum in specialem filium suscepistis, nulli, sicut gloriatur, juri episcopali subjectos. His auditis, Pater sancte, commota est terra et conturbata; rex ipse noster obstupescit, principes admirantur, irascuntur populi, et sacerdotes confusi sunt: omnes vero compatiuntur et condolent tum propter ecclesiae subversionem quam metuunt, tum propter etiam viri amabilis Deo et hominibus desolationem praesentem, qui cum esset in domibus regum nutritus et tantam, sicut novit orbis, haberet gloriam saeculi et favorem, non recusavit tamen humeros suos virorum oneribus supponere, et omnia mundi pretiosa pro justitia Christi alta mente calcare. Ego etiam, qui non modicum honorem vestrum et gloriam et diligebam et diligo, admodum contristatus sum et conturbatus, anceps tamen et dubius an si ut linguosi illi disseminant confracta sit virga fortis, baculus gloriosus, et terra de qua panis oriebatur tam subito igne subversa sit; necdum tamen plene acquiesco auditis. Proinde, Pater sancte, filii tui non spernatis sermonem prudentiae et fidelis tuis consilium. Parcite gloriae vestrae, parcite et famae, parcite Ecclesiae Dei, parcite athletae Christi juxta illius inclyti decessoris vestri formam, quanto infirmior, estote fortior et potentior. Exsurge igitur, Domine, in ira tua, et disperde linguas magniloquas, ut labor labiorum ipsorum operiat eas. Alioquin profecto sciatis, et in brevi est, quod principes terrae super populum vestrum malignabunt consilium et adversus electos vestros cogitabunt.