EPISTOLA CCCCLXVI. EJUSDEM AD EUMDEM.
Domino et Patri reverendo THOMAE, Dei gratia venerabili Cantuariensi archiepiscopo, suus J. eadem gratia Pictaviensis Ecclesiae humilis sacerdos salutem, et juges in Domino successus.
Ipso die Purificationis Beatae Mariae, quo litteras vestras recepi, locutus fui cum Joanne Cumin, et Radulpho de Tamewurde, qui praecedente die Turonum ingressi sunt, a curia domini papae in continenti revertentes. A quibus cum multa, tam super statu quam super agendis suis explorare in voto haberem, in paucis per eos certiorari potui, tanquam a me omnia occultando, domino suo se crederent obsequium praestare. Verumtamen ab eis vel pauca, vel invitis extorsi, nonnulla a decano Beati Mauricii, in cujus hospitio recepti erant, accepi. Aliqua etiam per clericum quemdam Santonensem, qui in comitatu eorum aliquandiu venerat, addidici. Retulit siquidem mihi idem clericus, quod dominus Papiensis multiplicibus et instantissimis precibus regis Angliae sollicitatus, et a domini papae simili sollicitudine et instantia impetratus, procul dubio legatus venit in omnem terram praedicti regis. Et creditur, quod cum omni plenitudine potestatis veniat, ut cognoscat, judicet, plantet et evellat: maxime ut inter regem sive alios, et vos super universis querelis vestris potenter decernat, et irrefragabiliter pronuntiet, remoto omnis appellationis obstaculo. Ita quod non multum vobis prodesse possit decretum repetendae restitutionis vestrae, praesertim ut tanto tempore habeatis possessionem, quanto passus estis ejectionem ante principalis causae constitutionem. Omni enim exceptioni, omni decreto, ut dicitur, praejudicium afferret, praefati legati plena potestas. Sed et huic adjunctus esse narratur dominus Otto, diaconus cardinalis de carcere Tulliano. Et utinam! Stellae namque unius malitiam, si non exstinguat, temperat tamen et attenuat sibi adjuncta magis propitia stella, et benevola. Hi siquidem duo urbe egressi sunt in Kalendis Januarii, ad partes nostras properantes. Illud autem verbum, quod mihi significastis, clericum quemdam vestrum a curia redeuntem vobis attulisse, non facile mihi persuaderi potest, quod sub tali conditione absolutus sit Joannes de Oxeneford, nec quod consuetudines illas domino papae abjuraverit, sive de mandato regis, sive alio modo. Hoc autem dicitur, quod persona ipsius Joannis erepta est a potestate vestra, quantum ad excommunicationis innodationem. Namque, sicut referunt isti, qui nunc redierunt, Joannes Cumin, et Radulphus de Tamwurde, Joannes de Oxeneford plus gratiae et favoris in oculis domini papae promeruit ex hoc, quod suggessit ei, pacem inter regem et vos posse reformari, si esset, qui de ea fideliter tractaret: promisitque se ad hoc omnimodam operam daturum. Unde praedicti Joannes et Radulphus illum Joannem de Oxeneford regis proditorem vocant, et praedicant; qui, quod rex habet pro impossibili, se facturum pollicitus est, ut in propriis negotiis melius procederet. In hunc modum ipsi Joanni de Oxeneford in operibus suis omnibus detrahunt isti duo Joannes et Radulphus. Dicunt quoque, sicut a decano Beati Mauritii, qui fideliter ab eis haec omnia exploravit, accepi, quod omnes litteras, quas domino papae contra regem direxistis vel alii pro vobis, et petitiones vestras omnes regi apportant. Inter quas multum mirantur se invenisse litteras domini Bituricensis, de quo rex nihil tale suspicabatur. Sed et quorumdam episcoporum litteras de terra regis, imo etiam quorumdam de domo regis, contra ipsum pro vobis scribentium, dicunt se habere. Verum qui essent, vel episcopi, vel illi de domo regis, noluerunt aliqua ratione revelare, nisi ipsi regi. Jactitabat autem Joannes Cumin se domino papae improperasse, quod ei litteras contra regem misissetis. Et ne hoc posset inficiari, principium litterarum dixit tale esse: « Satis superque, domine reverende, sustinui. » Sequens ipsarum continentia erat, quod vos in personam regis sententiam ferretis. Litteras vero istas dixit se Viterbis acquisisse, ubi quidam nuntius vester eas deferens dicitur fuisse deprehensus. At verisimilius est, quod eas in cancellaria habuit. Ab ipsis Joanne et Radulpho didici, quod alii excommunicati vestri missi sunt ad absolvendum quibusdam in partibus vestris, sed qui illi essent, per illos scire non potui. Creditur autem quod Joannes de Oxeneford in Angliam profectus sit, ut testes et accusatores contra vos cum consilio eorum, qui sanguinem vestrum sitiunt, praeparet, et instruat, et adducat. Quorum machinationibus duris et diris, dum tempus habetis, consulo, quocunque modo potestis, occurratis. Magna enim et multa in vos parati sunt tentare: innocentiam vestram super criminibus gravibus accusare. Verum ille nullam consolationem recepit, nec aliquam fiduciam de promissionibus regis concipit. Medicis autem quaerentibus ab eo aegritudinis ejus causam et occasionem, respondet quod, si qua medicina rancorem et indignationem animi tollere potest, tunc ipse, et non aliter, curari poterit. Ad haec isti, qui modo a curia redierunt, multum vobis minantur, eo quod in litteris vestris, quas domino papae direxistis, et quas modo regi reportant, regem malitiosum tyrannum nominastis, et saepius malitiam ejus repetistis. Bene valete, et spiritus consilii vobiscum sit, et in quantum famam ejus conservaverim, magister scholaris noster vobis scribit.