EPISTOLA CCCXXXVIII. AD HAIMERICUM CARDINALEM ET CANCELLARIUM.  Petro Abaelardo haereseos convicto, non debere apud cardinales et curiam Romanam patere refugium.   1. 2.
Illustri viro et amico praecordiali HAIMERICO, sanctae Romanae Ecclesiae diacono cardinali et cancellario, BERNARDUS Clarae-Vallensis abbas, providere bona coram Deo et hominibus.
Sicut audivimus, sic vidimus libros et sententias magistri Petri Abaelardi: notavimus verba, signavimus mysteria, et mysteria iniquitatis inventa sunt. Theologus noster verbis legis legem impugnat. Sanctum projicit canibus, et margaritas porcis: fidem corrumpit simplicium, Ecclesiae maculat castitatem. Transierat per ignem liber ejus, et inductus est in refrigerium. Jamque in Ecclesia hostis Ecclesiae, fidei persecutor, in gremio fidei requiescit. Effusus est sicut aqua. Non crescat qui ascendit cubile patris sui, et maculavit stratum ejus. Maculavit Ecclesiam homo ille, rubiginem suam simplicium mentibus affricuit. Cum ea ratione nititur explorare quae pia mens fidei vivacitate apprehendit. Fides piorum credit, non discutit. Sed iste Deum habens suspectum, credere non vult nisi quod prius ratione discusserit. Cumque propheta dicat, Nisi credideritis, non intelligetis : iste fidem voluntariam nomine redarguit levitatis, abutens illo Salomonis testimonio, Qui credit cito, levis est corde . Reprehendat ergo beatam virginem Mariam, quoniam cito credidit angelo nuntianti, et dicenti: Ecce concipies et paries filium . Redarguat et illum in extrema linea vitae credentem verbo morientis et dicentis: Hodie mecum eris in paradiso! Laudet e regione duritiam 311 cordis illorum, quibus dictum est: O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quae locuti sunt Prophetae! Commendet etiam illius tarditatem, cui dictum est: Pro eo quod non credidisti verbis meis, eris tacens, et non poteris loqui . Denique ut pro brevitate epistolae de multis pauca dicam: doctor egregius cum Ario gradus et scalas in Trinitate disponit; cum Pelagio liberum arbitrium gratiae praeponit; cum Nestorio Christum dividens, hominem assumptum a consortio Trinitatis excludit. Sed in his omnibus gloriatur quod cardinalibus et clericis curiae scientiae fontes aperuerit, quod manibus et sinibus Romanorum libros et sententias suas incluserit; et in tutelam sui erroris assumit eos a quibus judicari debuit et damnari. Jacinctus multa mala ostendit nobis: non fecit tamen, non quia non voluit, sed quia non potuit. Verum aequanimiter ferimus, cum nec personae domini Papae, nec curiae in curia illa pepercit. Caetera autem quae vidit et audivit Nicolaus iste meus, imo et vester, viva melius referet voce.
(HORAT. Epist. I, II, 69.) (Isai. VII, 9, sec. LXX) (Eccli. XIX, 4) (Luc. I, 31) (Id. XXIII, 43.) (Id. XXIV, 25.) (Id. I, 20)