EPISTOLA LIV. AD L. PICTAVIENSEM ARCHIDIACONUM.
ARGUMENTUM.-- Suadet archid. Pictaviensi ne Adelitiam neptem suam invitam compellat ad monasticen, ut matrimonii, ita monastices statum liberam exposcere animi facultatem.
Charissimo amico suo L. Pictaviensi archidiac, P. Bles. Bathon. archid., salutem et intimae dilectionis affectum. Lamentabiliter conqueritur, et causatur Adelitia neptis vestra, quod eam in monasterium detrudere, et claustrali vultis invitam et renitentem custodiae mancipare. Cogitabat equidem conjugales amplexus, fructumque posteritatis de carnis operibus exspectabat; nunc autem compellitur, sicut dicit, abjurare matris officium, et a primo limine salutatis deliciis vitae et desiderabilibus hujus mundi, se deplorat incurrere perpetuae sterilitatis opprobrium. Sane miror plurimum de prudentia et modestia vestra. Nam cum praefata Adelitia jam aetatem habeat, et ad annos discretionis evaserit, non est, sicut mihi videtur, ad religionis propositum violenter urgenda, maxime cum Scriptura testetur Deo grata non esse coacta servitia. Sed et canonum clamat auctoritas, quia monachum, sive monacham facit propria professio, vel paterna devotio. Propriae vero professionis vinculo non ligatur, quia huic professioni, quantum potest, renititur et reclamat. Nec astringit ipsam paterna devotio, quia non est in laribus patris, sed quasi emancipata per patris mortem, et in alienam potestatem non recidens liberam animi sui adepta est facultatem. Utriusque juris beneficio matrimonia libera sunt: ideoque si matrimonium carnale gaudet libertate indulta, spirituale matrimonium privilegiatum est pleniore gratia libertatis; nam ubi spiritus, ibi libertas. Si neptem vestram filio Altissimi desponsare disponitis, scitis quod sponsus sibi exhiberi desiderat mentem sanctam, spontaneam, non coactam. Nam in Genesi legitis de desponsatione Rebeccae, quia ejus voluntas diligenter inquiri praecipitur. Sed et Josue in optione populi Israel ponit, servire diis Mesopotamiae, aut diis Amorrhaeorum, aut Domino Deo; insinuans servitium non esse meritorium apud Deum, quod praeter liberam arbitrii benevolentiam est extortum. Porro neptis vestra publice protestatur, quod eam inutiliter fatigatis, et ad ipsius conversionem laboratis in vacuum. Esset enim, sicut asserit, ex ipsa conversione perversior, et si millies clauderetur in claustris, ipsa tamen in vestrum dedecus et contemptum tempestivum sibi procuraret egressum. Tenent igitur vos, sicut mihi videtur, labor inutilis, et cura superflua: vereorque ne vobis adaptet aliquis verbum illud Domini: Vae vobis, qui circuitis mare et aridam, ut unum proselytum faciatis, et cum repertus fuerit, facitis eum duplo gehennae filium. Desiste itaque ab incoeptis, et si neptis vestra jugum religionis abhorret, atque Deo immortali desponsari detrectat, mortali homini desponsetur: et quae in monte salvari non potest, saltem in Segor modica civitate salvetur. Quia tamen plurimum litterata est, ego ipsam adhuc et litteris, et viva voce aggrediar, volens in ea experiri quid in talibus post gratiam Dei possit humana facundia. Humana enim persuasio sine gratia Dei nihil aliud est, quam aes sonans, aut cymbalum tinniens. Ille solus donat os et sapientiam, qui dicit: Sine me nihil potestis facere. Tu igitur, Domine, benignus aspira, et qui de lapidibus suscitas filios Abrahae, tu auferas ab ea cor lapideum, atque in spiritu timoris Domini immittas ei conversionis et sanctae conversationis affectum.