CVII.  Ad episcopos provinciae Burdegalensis.--De ecclesiastica et canonica libertate.   (Anno 1146, April. 24.) [MANSI,  Concil.,  XXI, 679.]
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, venerabilibus fratribus, GAUFRIDO Burdegalensi archiepiscopo, ejusque suffraganeis episcopis, videlicet Agennensi, Engolismensi, Santuanensi, Pictaviensi, Petragoricensi, et universis abbatibus per eamdem provinciam constitutis, tam praesentibus quam futuris, in perpetuum.
Privilegia quae intuitu libertatis sacrosanctis Ecclesiis a Romanis pontificibus, vel catholicis regibus conferuntur, nulla debent temeritate convelli, nulla temporum varietate turbari. Quemadmodum enim catholica mater Ecclesia in spiritualibus sine macula et ruga, multimoda virtutum fragrantia et nitore clarescit, ita in temporalibus nulli servituti, nulli mundanae conditioni, eam convenit subjacere. Quae cum ita sint, libertatem ab illustribus viris, Ludovico patre egregiae recordationis, et filio ejus Ludovico, Francorum regibus, Ecclesiis Burdegalensis provinciae collatam, eorumque privilegiis roboratam, nos praedecessorum nostrorum bonae memoriae, Innocentii videlicet et Lucii, Romanorum pontif. vestigiis inhaerentes, nostri favoris assertione firmamus, et ratam et inconvulsam futuris temporibus observari praecipimus. Ut videlicet tam in Burdegalensi sede, quam in aliis episcopalibus ecclesiis vel abbatiis ejusdem provinciae, in episcoporum electionibus vel abbatum, canonicam habeatis libertatem, absque hominii, juramenti, seu etiam fidei per manus datae obligationem. Porro quod a praedecessoribus nostris in generalibus est statutum conciliis, res et bona universa Burdegalensis archiepiscopi, et suffraganeorum episcoporum vel abbatum decedentium, successorum usibus illibata servari, pariter et inconvulsa, apostolica auctoritate decernimus. Adjicientes etiam, ut omnes ecclesiae infra supradictam provinciam constitutae, praedia, possessiones, et universa ad ipsas pertinentia, secundum privilegia, justitias et bonas consuetudines suas, integra et inconvulsa possideant: atque, ut dictum est, in omnibus ecclesiis, earumque ministris, et possessionibus vestris, canonicam habeatis in omnibus libertatem, salva sedis apostolicae auctoritate. Nulli ergo hominum fas sit vos, vel ecclesias vestras super hac nostra constitutione temere perturbare, aut aliquam vobis exinde contrarietatem inferre. Si quis autem huic nostrae constitutioni ausu temerario contraire tentaverit, si non reatum suum congrue emendaverit, potestatis honorisque sui careat dignitate, et omnipotentis Dei, et beatorum Petri et Pauli apostolorum ejus indignationem incurrat, et excommunicationi subjaceat: conservantes vero, eorumdem apostolorum benedictionem et gratiam consequantur. Amen. Ego Eugenius Catholicae Ecclesiae episcopus subscripsi. Ego Conradus Sabinensis episcopus subscripsi. Ego Albericus Ostiensis episcopus subsc. Ego Imarus Tusculanus episcopus subsc. Ego Guido presbyter cardinalis tit. S. Chrysogoni subsc. Ego Hubaldus presbyt. cardin. tituli S. Praxedis subsc. Ego Guido presb. card. SS. Laurentii et Damasi subsc. Ego Jordanus presb. cardin. tituli S. Susannae subsc. Ego Oddo diac. cardin. S. Gregorii ad Velum Aureum subsc. Ego Guido diac. card. SS. Cosmae et Damiani subsc. Ego Octavianus diac. card. S. Nicolai in Carcere Tulliano subsc. Ego Gregorius diac. card. S. Angeli subs. Datum Sutrii per manum Roberti S. R. E. presbyteri cardinalis et cancellarii, VIII Kalend. Maii, indictione IX, Incarnationis Dominicae anno 1146, pontificatus vero domini Eugenii anno II.