EPISTOLA CLVI. IVO,  Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister, dilecto sibi in Christo fratri  OLRICO [  al.,  ALRICO]  salutem.
In litteris tuis continentur facinorosum quemdam cujusdam vicini sui domum succendisse, et ideo, cum satisfacere nollet, a presbytero suo excommunicatum fuisse. Qui postea cum vellet absolvi, secreto crimen suum confessus est presbytero suo, cum nihil restituere vellet de re perdita proximo suo. Quaerit ergo fraternitas tua quid mihi faciendum presbytero ejus excommunicatori videatur, cum ipse excommunicatus ecclesiam ingrediatur, utrum sit a communione publice repellendus, an aliqua dissimulatione tolerandus. Quo in negotio quaedam sententiae sibi repugnare videntur, nisi solerti discretionis libratione pensentur. Primo quia presbyter peccantem absolvere non potest, nisi poenitentem, secundum quod beatus Augustinus scribit ad Armentarium et Paulinam . « Si res propter quam peccatum est, cum reddi potest, non redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur. Si autem veraciter agitur, non remittitur peccatum nisi restituatur ablatum, si tamen, ut dixi, restitui potest. » Sunt et aliae canonicae sententiae , sicut ipse nosti, quae cum excommunicatis orare , vel cibum sumere, vel eis ave dicere , terribiliter contradicunt. Sunt et aliae quae confitentium secreta publicare non permittunt. Unde habetur in concilio Agathensi, capitulo 8: « Si tantum episcopus alieni se sceleris conscium novit, quandiu probare non potest nihil proferat, sed cum reo ad compunctionem cordis, secretis correptionibus elaboret Qui si correptus pertinacior fuerit, et communioni publicae se ingesserit, ille quamdiu probari nihil potest in communione omnium, praeterquam illius qui eum reum judicat, permaneat. » In conclusione hujus sententiae, solus excommunicator rei, a communione ejus quem excommunicavit, excipi non praecipitur, sed excipiendo permittitur abstinere, quia exceptiones non solent esse regulae, sed permissiones. Est et alia sententia, quae non tantum secretam confessionem publicandam vetat, sed etiam publicanti poenam irrogat. Continetur enim in concilio Carthaginensi cap. 7, cui interfuit Faustinus Romanae Ecclesiae legatus: « Placuit ut si quando dicit episcopus aliquem sibi soli proprium crimen fuisse confessum, atque ille neget, non putet episcopus ad suam injuriam pertinere quod sibi soli non creditur, et si scrupulo propriae conscientiae dicit se ei nolle communicare, quandiu excommunicato non communicaverit suus episcopus, eidem episcopo ab aliis non communicetur episcopis, ut magis caveat episcopus, ne dicat in quemquam quod aliis documentis convincere non potest. » Unde Augustinus ad Vincentium : « Facta nocentium quae innocentibus demonstrari, vel ab innocentibus credi non possunt, non inquinant quemquam, si propter innocentes etiam cognita sustinentur; non enim propter malos deserendi sunt boni, sed propter bonos tolerandi sunt mali, sicut toleraverunt prophetae, contra quos tanta dicebant, nec communionem sacramentorum illius populi relinquebant, sicut ipse Dominus nocentem Judam usque ad condignum ejus exitium toleravit, et eum sacram coenam cum innocentibus communicare permisit, sicut toleraverunt apostoli eos qui per invidiam, quod ipsius diaboli vitium est , Christum annuntiabant. » Ne istae ergo sententiae dissonare videantur, sic modificandae sunt, ut quae de vitanda malorum communione loquuntur, de illis tantum nocentibus intelligantur, quorum facinora aut ita nota sunt ut probatione non egeant, aut quae confessione evidenti manifesta sunt, aut judiciario ordine publicata, aut sufficientibus testimoniis comprobata. Unde etiam Augustinus De unico baptismo lib. II: « Sane si judex es, si judicandi potestatem accepisti ex ecclesiastica regula si apud te reus accusatur; si veris documentis testibusque convincitur, coerce, corripe, excommunica. » Idem in sermone De verbis Evangelii . « A malis corde semper disjungimini, ad tempus caute corpore copulamini. » Idem de eodem : « Recedite, exite inde, et immundum ne tetigeritis; sed contactu cordis non corporis; displicuit tibi quod quis peccavit, non tetigisti immundum, redarguisti, corripuisti, monuisti, adhibuisti etiam, si res exegit, congruam, et quae unitatem non violet, disciplinam, existi inde. » Possemus in hunc modum plura colligere, sed ex iis et similibus intelligere potest dilectio tua, quia peccantem peccata sua secreto confitentem non debemus a nostra communione corporaliter separare, nec contactu cordis ejus pravitati communicare. Hoc tenore utramque sententiam servabimus, et illam qua praecipimur excommunicatis non communicare, et illam qua jubemur confitentium crimina non propalare. Debent tamen presbyteri, non designatis personis, plebibus praedicare, taliter excommunicatos ante tribunal Judicis cuncta cernentis esse damnatos, qui contra praeceptum Dei proximo nocuerunt et rem ejus insatiabili cupiditate in suos usus transtulerunt, aut diabolica malignitate de medio abstulerunt. Sic Dominus discipulis dicens: Unus ex vobis diabolus est , non designata persona, Judam et excommunicatum praedicebat, et tamen eum a communione sua suorumque minime sequestrabat. Cum igitur vita Domini Jesu disciplina sit morum, perfectus erit quisque dicente Domino, si sit, sicut magister ejus . Haec de proposita quaestione sentio, sic ista quaerentibus ex ratione et auctoritate respondeo. Vale.
(epist, 54, ad Macedon.
et in c. Si res, caus. 14, q. 6) (c. Excommunicatos.
caus. 11, q. 3) (II Cor. VI) (II Joan. I) (epist. 48, in cap. 10, Quam magnum,
caus. 23, q. 4) (c. 8. caus. 23. q. 4) (serm. 18,
De ver. Domini) (Joan. VI) (Luc. VI)
[ al. secrete factum suum] [ al. 
nisi sollicitae disc.] [ al. alicujus se sceleris] [ al. tam omnium quam illius qui eum.] [ al. publicam poenam.] [ al. Fautinus, in cap. 3. caus. 6, q. 2.] [ al. quod ipsius diaboli merum
est] [ al. ex
evang. regula; al. ex apostolica reg.] [quisque, ms. c, ] [ al. 
multa]