EPISTOLA XXI. PHILIPPI AD WILLELMUM.  Commendatoria.
Bonus sermo quem audivi. Auditui meo gaudium et laetitiam divina bonitas superfudit, et infudit, et « laetatum est cor meum, et exsultavit lingua mea, insuper et caro mea requievit in spe . » Verbum bonum, bonus rumor aures meae attigit senectutis, et quae diu obsurduerant duro male viventium strepitu saepius repercussae, novo cantu melioris famae nova respirant melodia. « Odor ille filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus , longe lateque se diffundens, qui praesentius assistentes et amantes eo dulcius quo plenius reficit et saginat, divina largiente gratia meam non fraudavit absentiam, et quod audire diu desiderabam, audivi et gavisus sum. Obtulit quidem mihi fama illum, illum, inquam, Samuelem, qui veterano Heli loco et officio succedens electus est in prophetam , ut ungat et alios tam prophetas quam reges, ut Saulem inobedientiae reum fiducialiter arguat, et repellat, ut David meliorem ungat, moneat, et ad regnum provehat sempiternum . Suscitavit et mihi spiritum pueri Danielis , qui ad regulam veritatis revocans judicium, senes condemnat impudicos, qui pressam et oppressam nefandorum injuriis Susannam zelo justitiae liberat et absolvit. « Benedictus Deus, qui respexit humilitatem ancillae suae , » qui devotas preces Ecclesiae, qui viduam effundentem loquelam gemitus non despexit, qui talem ei patrem, talem contulit filium, qui paterno affectu, qui amore filiali super eam vigilet et intendat, qui eam reverenter suscipiat ut matrem, sollicite ut filiam tueatur. Benedictus, inquam, Deus qui juveni, juvenilia desideria raro more fugienti canos sensus contulit et discretos, et vitae merito immaculatae thronum venerabilem senectutis. Rara avis, juvenis aetate, genere nobilis, conspicuus scientia, praeeminens dignitate, sollicitus Ecclesiarum, pauperum auditor, tenax justi, rarus admodum invenitur. « Quis est hic et laudabimus eum? » Non laudare talem, invidorum est, et tamen non tam eum, quam qui talem fecit eum laudare debemus. Vita enim hujusmodi hominis, non est opus hominis, sed Dei. Imo et Dei et hominis: Dei per operantem gratiam; hominis per cooperantem obedientiam. Itaque et Deus et homo laude congrua sunt donandi. Fac igitur quod facis, imo profice et perfice quod coepisti, ut eo juvante, qui 94 tibi talem contulit gratiam et affectum, ducas et perducas sanctitatem propositum ad perfectum. Nec tua gravetur majestas, nec proterviae deputetur, si suggero, si moneo talem vel tantum tantillus homuncio, quia et juxta quemdam aethnicum: Non nocet admisso subdere calcar equo.
Et absurdum non creditur si senior humiliter excitat juniorem. Etsi enim es longe superior dignitate, aetate tamen longe recentior. Sicut autem juxta Paulum fugere expedit juveni, sic jubetur senior cum panibus occurrere fugienti. Te quidem in specula , te in loco positum eminenti omnes respiciunt, omnes curiosius intuentur, et sicut benevoli quique tuis profectibus adgaudebunt, ita perversi, quorum non est numerus, mordebunt, detrahent, devorabunt, sicut escam panis . Cum autem in te omnes omnium oculi defigantur, esto circumspectus et vel juxta fabulas Janum bifrontem vel Argum oculatum, vel potius juxta nostras litteras, quatuor animalia plena oculis ante et retro studiosius imitare , ut cura vigili teipsum pervideas, teipsum discutias, teipsum scias juxta illud Sapientis. « Scito teipsum homo; » scies autem teipsum, si, quanto magnus es, humiliaveris te, si te non dominantem in clero, sed servum servorum Dei cognoveris, si non homines, sed hominum excessus congrua depresseris potestate. Scies teipsum, si quidquid a te indecens vel noxium forte eruperit, reseces velocius, severius castiges, ne invalescat, ne silvescat, ne concessa tibi peccandi auctoritas videatur, cum aethnicus ille dicat. « In maxima fortuna minima licentia est. » Haec meditare, in his esto, ut profectus tuus manifestus sit omnibus, ut juxta doctrinam Apostoli Timotheum juvenem prosecutus « et teipsum salvum facias, et eos qui te audiunt . » Vale, et in aeternum vale.
(Psal. XV) (Gen. XXVII) (I Reg. VII) (I Reg. XV) (Dan. XIII) (Luc. I) (Eccli. XXXI.) (II Tim. II) (Isa. XXI) (Psal. XIII) (Apoc. IV) (I Tim. IV)