EPISTOLA X. AD AEDILHARDUM (ATHELARDUM) ARCHIEPISCOPUM DOROENSIS CIVITATIS.  (Anno 793 vel seq.) .  Hortatur ad sectanda suorum antecessorum vestigia, et ad exsequendum intrepide munus pastoris animarum; et cum coepiscopis suis verbum Dei absque timore praedicet.
Pio Patri et sanctae sedis praesuli Aedilhardo archiepiscopo, humilis levita Alcuinus salutem.
Audiens vestrae salutationis verba dulcissima, et prosperitatis vestrae sanitatem multis pernecessariam, valde me gavisum esse fateor: Domini et Dei nostri Jesu Christi deprecans tota mentis alacritate clementissimam pietatem, quatenus vestram longaeva custodiat prosperitate in augmentum sanctae suae Ecclesiae, ut per tuam devotissimam doctrinam verbum vitae aeternae crescat et currat, et multiplicetur numerus populi Christiani in laudem et gloriam Salvatoris nostri; in quo opere te, frater sancte, laborare tota virtute obsecro. Et quanto plus appropinquat dies remunerationis, tanto magis mercedis tuae felicitatem accumulare studeas. Cogita quales habueris antecessores doctores, et summa lumina totius Britanniae . Inter quorum sacratissima corpora dum oraveris, illorum precibus certissime adjuvaberis, si ab illorum vestigiis te nec saeculi caduca blandimenta subtrahant, nec vani terrores principum formidantem efficiant. Memor esto semper quod guttur tuum tuba Dei debet esse, et lingua tua omnibus praeco salutis. Esto pastor, non mercenarius; rector, non subversor; lux, et non tenebrae; civitas firma fide murata, non domus pluviis diruta; miles Christi gloriosus, non apostata vilis; praedicator, et non adulator. Melius est Deum timere, quam hominem; plus Deo placere, quam homini blandiri. Quid est adulator, nisi blandus inimicus? Ambos perdit, se ipsum et suum auditorem. Isti sunt, qui consuunt pulvillos sub omni cubitu , et oves Christi morbidas faciunt, non sanatas. 14 Virgam accepisti pastoralem et baculum consolationis fraternae: illam ad regendum, istum ad consolandum. Ut moerentes consolationem habeant in te, et contumaces correctionem sentiant per te. Potestas judicis est, occidere; tua vero, vivificare. Quid times hominem propter gladium, qui clavem regni accepisti a Christo? Recordare quanta passus est ille pro te, et non metuas loqui pro illo. Ille pro tuo amore clavis confixus pependit in cruce, et tu sedens in sella dignitatis tuae ob timorem hominis tacueris? Non ita, frater, non ita. Sed sicut ille dilexit te, ita dilige et illum. Qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Si persecutionem patieris propter verbum Dei, quid beatius? Ipso Domino dicente: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Et: Ibant apostoli gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt contumelias pati pro nomine Jesu . Et: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Si corripueris delinquentem et ad tuam increpationem corriget se, etiam tibi est merces apud Deum, et sibi erit salus a Deo; si tuam oderit increpationem , illi est damnatio, et tibi beatitudo. Esto miseris consolator, pauperibus pater, omnibus affabilis, donec intelligas quid cuique respondeas; et semper tua responsio sale sit sapientiae condita, non temeraria, sed honesta; non verbosa, sed modesta. Sint tibi mores humanitate praeclari, humilitate laudabiles, pietate amabiles; ut non solum verbis, sed exemplis erudias tecum viventes, vel ad te venientes. Sit tua manus larga in eleemosynis, prompta in reddendo, et cauta in accipiendo. Praepara tibi thesaurum in coelis . Divitiae viri redemptio est animae illius, quia beatius est magis dare quam accipere . Invenimus unam margaritam pretiosam; demus omnia, quae habemus, et emamus illam . Lectio sanctae Scripturae saepius tuis reperiatur in manibus, ut ex illa te saturare et alios pascere valeas. Vigiliae et orationes assiduae sint tibi, eo magis quo pro toto populo Christiano intercedere debes. Locus tuus est inter Deum stare et homines, ut Dei legationes deferas ad populum, et pro populi peccatis intercedas ad Deum. Fac te, ejus donante gratia, dignum ab eo exaudiri. dignitas est in vitae castitate et praedicandi fiducia, ipsa attestante Veritate: Sint lumbi vestri praecincti et lucernae ardentes in manibus vestris . In lumbis castitatis sanctitas, in lucernis praedicationis claritas designatur. Memor esto quod sacerdos angelus Domini Dei est excelsi, et lex sancta ex ore ejus requirenda, juxta quod in Malachia propheta legimus. Speculator quoque est in excelsissimo positus loco. Unde et episcopus dicitur, quasi speculator , qui omni exercitui Christi prudenti consilio providere debet, quid cavendum sit, quidve agendum. Isti sunt, id est sacerdotes, luminaria sanctae Dei Ecclesiae, doctores gregis Christi. Isti in prima acie vexillum sanctae crucis non segniter sublevare debent, et ad omnem impetum hostilis exercitus intrepidi stare. Hi sunt qui talenta, redeunte Rege nostro Deo Christo cum triumpho gloriae ad paternam sedem, acceperunt; et revenienti eodem magno Judici in die ultima discretionis rationem reddituri sunt, quantum quisque ex praedicationis labore lucratus esset in officio suo . Quapropter teipsum, charissime frater, idoneum praepara ministrum sermonis Dei. Alios quoque consacerdotes tuos admone diligentissime, in verbo vitae cum omni instantia laborare; quatenus multiplici negotiationis lucro ante conspectum aeterni Judicis gloriosi appareant. Estote unanimes in omni consilio pietatis, et constantes in omni judicio aequitatis. Nullus vos humanae dignitatis terror separet, nulla adulationis blandimenta dividant; sed quasi acies castrorum Dei firmissima unitate vos conjungite. Sic tandem concordia vestra terribilis apparet omni, qui vult veritati contradicere, Salomone dicente: Frater si a fratre adjuvatur, civitas firma est . 15 Vos estis, dicente Veritate, lux totius Britanniae , sal terrae, civitas super montem posita, lucerna super candelabrum elevata . Item beato principe apostolorum attestante: Vos estis genus electum, regale sacerdotium. Per vestrae vero praedicationis instantiam nos erimus, quod in eadem sequitur Epistola: Gens sancta, populus acquisitionis: quatenus per vos virtus annuntietur illius, qui nos omnes de tenebris vocavit in admirabile lumen suum. Qui aliquando non populus Dei, nunc autem populus Dei . Patres itaque nostri, Deo dispensante, licet pagani, hanc patriam bellica virtute primum possederunt. Quam grande igitur opprobrium est ut nos Christiani perdamus quod illi pagani acquisiverunt? Hoc dico propter flagellum quod nuper accidit partibus insulae nostrae, quae prope trecentis quinquaginta annis a parentibus inhabitata est nostris. Legitur in libro Gildi Brettonum sapientissimi, quod iidem ipsi Brettones propter rapinas et avaritiam principum, propter iniquitatem et injustitiam judicum, propter desidiam et pigritiam praedicationis episcoporum, propter luxuriam et malos mores populi, patriam perdiderunt. Caveamus haec eadem nostris temporibus vitia inolescere, quatenus benedictio divina nobis patriam conservet in prosperitate bona, quam nobis in sua misericordia perdonare dignata est. Ut hoc ipsum omnipotentis Dei largissima efficiat pietas, vos qui clavem regni coelestis cum apostolis, ligandi solvendique potestatem accepistis a Christo, aperite assiduis praedicationibus portas coeli populo Dei; et nolite tacere, ne populi peccata vobis imputentur. Requirit enim a vobis animas Deus, quas ad regendum accepistis. Ex subjectorum salute vestra multiplicatur remuneratio. Pusillanimes consolamini , humiles roborate, errantes in viam veritatis reducite, ignorantes instruite, scientes exhortamini, et bonis exemplis vitae vestrae omnes confirmate, contumaces et veritati renitentes virga castigate pastorali, caeteros baculo consolationis sustentate. Et si unanimes eritis, quis vobis resistere poterit? Vel quis cum Deo pacem habebit, si praedicationibus suae salutis non obtemperarit; dicente ipsa Veritate ad praedicatores verbi Dei: Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit . Item ad confortandos eos, illisque fiduciam ingerendam loquendi sermonis Dei, eadem Veritas ait: Quodcunque ligaveritis super terram, erit ligatum et in coelis; et quodcunque solveritis super terram, erit solutum et in coelis . Divisa est potestas saecularis et potestas spiritalis: illa portat gladium mortis in manu; haec clavem vitae in lingua. His dicitur: Ne timueritis eos. De illis dicitur: Quia corpus occidunt, animam autem occidere non possunt . De spiritalibus quoque dicitur: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Si Deus pro nobis, ait Apostolus, quis contra nos ? Si Christus in medio suorum, quis illis nocere poterit? Idcirco vos, sacerdotes, fiduciam habere debetis praedicandi, caeteri vero humilitatem audiendi, et obedientiam faciendi, quae jubetis. Illi, id est saeculares, sint defensores vestri, vos intercessores illorum, ut sit unus grex sub uno Deo Christo pastore, et fiat haec patria ab illo nobis nostrisque nepotibus conservata in benedictione sempiterna; ut ex hac mereamur ad illam pervenire quae finem non habet et est perpetua pace beatissima. Ut ad hanc pervenire mereamur, vos saepius cum Moyse servo Dei devoto pectore dicite: Respice, Domine, de sanctuario tuo, et de excelso coelorum habitaculo, et benedic populo tuo et terrae quam dedisti nobis . Item cum propheta Dei Joel cum lacrymis clamate: Parce, Domine, parce populo tuo, et ne des haereditatem tuam in opprobrium gentibus . Apostolo Jacobo praecipiente: Orate invicem, ut salvemini: multum enim valet oratio justi assidua . Item Petrus apostolus: Omnes unanimes in oratione estote, compatientes fraternitati, humiles et misericordes . Sed et Vas electionis praecepit pro omnibus orationes 16 fieri, pro regibus et omnibus qui in sublimitate sunt positi ; quatenus omnipotentis Dei gratia populo Christiano tempora cum prosperitate concedat pacifica, in laudem et gloriam sui nominis. Urbs aeterna Dei, terrae sal , lumina mundi, Bis sex signa poli, menses et ter quater anni, Atque diei horae, lapidesque in stemmate Christi Vestra aperire polum poterit vel claudere lingua. Doctores vitae, magnae et medicina salutis. Vos fontes vivi, paradisi et flumina sacra. Vos decus Ecclesiae, populi spes, janua lucis. Inclyta progenies, Salomonis nobile templum. Per vos, o Patres, nostro sub tempore tota Virtutum meritis fecunda Britannia floret. Vos simul unanimes Christi defendite castra, Et clypeo fidei tela exsuperate nefanda; Pectore concordes, fortes virtute superna. Judiciis justi, humiles pietate modesta, Doctores populi, ductores et gregis almi, Semper ubique Deo vos vos estote fideles. Multiplicate pio percepta talenta labore, Maxima quod summo capiatis praemia coelo, Cum Christo et sanctis coelestia regna tenentes, Vosque mei memores Christus conservet ubique. Alchuin dicor ego, vestro devotus amori. O vos pastores, Patres sine fine valete! Et tu sancte Pater, pius Aethelharde [ Al., Aedilharde sacerdos Jam valeas, vigeas, Christo donante, per aevum.
(Ezech. XIII, 18) (Matth. V, 10) (Act. V, 41) (Rom. VIII, 18) (Act. XX, 35) (Luc. XII,
33) (Matth. XIII,

46) (Luc. XII, 35) (II, 7) (Matth. XXV) (Prov. XVIII, 19) ( Cod. Sal., illius provinciae nostrae) (Matth. V, 13, 14, 15) (I Petr. II, 9, 10) (I Thes. V, 14) (Luc. X,

16) (Matth. XVI, 19, et XVIII, 18) (Matth. X, 26-28) (Matth.
XVIII, 20) (Rom. VIII, 31) (Israel) (Deut. XXVI, 15) (Joel. II, 17) (Jacob. V, 16) (I. Petr. III, 8) (I Tim. II, 1, 2)
[beatitudinem] [ Cod. Sal., verbis] [ Cod. Sal., haberes] [ Cod Sal., totius hujus provinciae] [ Cod. Sal., ecce] [ Canis. et Cod. Sal., si te oderit increpantem] [ Al., depraedatio] [Haec] [ Cod. Sal., 
superspeculator] [ Cod. Sal., ultimae] [cum] [ Cod. Sal., nullius] [ Al., quadraginta] [ Cod. Sal. Brectonum] [ Cod. Sal. Brectones] [ Forte, praedicatoribus] [ Al. 
a bello] [ Al., sol]