XXXIV.  Monasterii Sanctae Mariae Moncellensis protectionem suscipit, possessionesque ac privilegia confirmat.   (Laterani, Mart. 16.) [HUGO,  O. P. A.,  II, Pr., p. 193.]
CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis ALBERTO abbati Sanctae Mariae de Moncellis, ejusque fratribus tam praesentibus quam futuris religiosam vitam professis, in perpetuam memoriam.
Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse subsidium, ne forte cujuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet, aut robur, quod absit! sacrae religionis infringat. Eapropter, dilectissimi in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatam ecclesiam Sanctae Mariae de Moncellis, in qua divino estis obsequio mancipati, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus. In primis siquidem statuentes, ut ordo canonicus, qui secundum Deum et beati Augustini Regulam, atque institutionem Praemonstratensem, in eadem ecclesia institutus esse noscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea quascunque possessiones, quaecunque bona eadem Ecclesia in praesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, donatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis, vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus propriis duximus exprimenda vocabulis: Locum ipsum in quo sita est abbatia vestra, quam habetis ab Anselmo de Moncellis, per manum comitis Theobaldi et assensu Wiburgae a qua illum in feudum tenebat; molendina, duas carrucatas terrae, prata, piscationem, nemus et duos homines Giguardum et Albricum et caetera appendicia. Tertiam partem decimae de Moncellis tam minutae quam majoris; usuarium quod comes Henricus in nemore suo tam ad comburendum, tam ad omnimoda aedificia Ecclesiae vestrae construenda vobis concessa, cum omnibus pasturis ejusdem nemoris, cum quadam terra quae est apud Volliers per manum Bosonis quondam Catalaunensis episcopi assensu praedicti Radulphi qui ab eo illud in feudum tenebat, terram exstirpandam ad culturam carrucarum sufficienter certis metis distinctam, quam dedit vobis comes Henricus in nemore de Luorico cum alia terra quae suffecit ad faciendas viginti falcatas prati extra praedictas metas de nemore adjacenti, terram quam dedit vobis idem comes in eodem nemore rogatu magistri Hugonis quae sita est inter Lefridis fontem et cason et viam de. . . . cum nemore et alia terra. . . . ultra rivum de Casum quantum arcus jacere potest ad domum occultandam, ita quod. . . . sui nec costumiam aliquam vel exactionem aliquam a vobis debent exigere. Quatuor sextarios bladi, duos tremeciati et duos tremesagii, quos Guido dominus de Cytripeio dedit ecclesiae vestrae de Casu singulis annis percipiendos in terragiis de Moncel, duodecim denarios censuales quod dedit ecclesiae de Casum apud Pontium Hersendis de Troam, quorum sex. . . . alios sex Hugo ejusdem villae. . . . quotannis priori de Casum persolvere debent, grangiam de Vilo quae sita est juxta Bosemont, quam habetis a comite Henrico, ab abbate et capitulo Belli-loci cum omnibus pertinentiis suis, sicut ecclesia Belli loci tenuerat, exceptis his quae eadem ecclesia habebat apud. . . . tali siquidem conditione, quod singulis annis tres modios annonae ad mensuram de S. Marguareta, medietatem frumenti et medietatem avenae solvere debetis Radulpho de Blanciaco clerico ipsius comitis, obeuntibus vero Radulpho et comite, duos tantummodo modios annonae ad praedictam mensuram reddetis haeredi praenominati comitis. Domum quam habetis apud Vitriacum in foro, ex dono Ludovici de eodem castro, assensu comitis Henrici, duas partes, tres partes grossae decimae de Maweu, tertiam partem decimarum tam grossarum quam minutarum, quam habetis infra parochiam de Boran-curiata libere, quod nihil solvere debetis pro. . . . de vestra parte, tertiam decimae tam grossae quam minutae quam habetis apud Libatiam, tertiam partem apud Blesiam, duos sextarios frumenti quos habetis apud S. Veranum in terragiis quos tenet Simon et minam frumenti apud Sapignecourt, sex denarios censuales pro anima uxoris Oddonis de Cloes, quae omnia praedictus Simon vel qui praenominata terragia tenebant Ecclesiae vestrae quotannis solvere debebant. Locum de Avigneio in quo claustrum sororum aedificatum est. . . a campo Petri Piguis usque ad pratum de Avigneio cum eodem prato quod dederunt vobis Guido dominus de Dampetra, et Helaydis uxor sua pro remedio animarum suarum, assensu filiorum suorum videlicet Andreae et Milonis; pratum de Insula, pratum quod vocatur Arrandicampus; decimationem totius annonae suae omnium terrarum ad dominum de Moilen pertinentium, carrucas molendinorum et terragiorum suorum, exceptis seminibus et talearis, usum piscationis a ponte Altae-villae usque ad Moilen; usuarium totius nemoris sui exceptis defensis suis, tam ad comburendum, quam ad omnimoda aedificia ecclesiae vestrae construenda, cum pascuis porcorum, pecorum et animalium in planis et silvis absque aliqua coustumia vel exactione ministeralium. Duo molendina quae habetis ab Hilduino de Moilen et ab. . . . de Cosantia militibus sub sensu viginti quatuor sextariorum annonae, quorum sexdecim sunt frumenti et octo de tremesagio, assensu Guidonis de Dampetra, terram quam dederunt vobis Guido de Habucort et Beraldus frater ejus, quae est a Sabico de Horecourt. . . . Campum in confinio pontis Novae villae, dimidiam partem molendini de Guigny, piscationem liberam a consueto cursu Marnae usque ad divisionem aquae de Sapignicourt; libertatem quam concessit ecclesiae vestrae Guido dominus de Dampetra, scilicet quod si hominum suorum aliquis sive liber sive servus ad vos converti voluerit, et habitum religionis assumere, libere cum possessione sua debetis eum recipere, salvo censu atque terragio excepto, quod militibus sive in vita sive in morte non totum feudum licet vobis dare, sed partem, salvo hominio suo; et si quis eorumdem hominum terram aliquam vobis vendere voluerit, licet eam vobis recipere, salva tamen ejusdem terrae consuetudine; octo solidos censuales quos habetis ex dono Milonis conversi vestri et Petri filii ejus apud Ramerum percipiendos, in festo S. Remigii de manu villici de Insulis apud Dommartinum; tertiam partem decimae et sexdecim denarios censuales apud decem et novem sextarios annonae, medietatem siliginis, et medietatem avenae; tertiam partem decimae quam habetis in villa quae dicitur Piper, scilicet tres sextarios ex octo eo anno quo cum abbatissa Trecensi accipitis; quando vero cum Pagano, quartam partem ejusdem decimae debetis eo vero anno . . . . . accipit, in eadem decima nihil habetis. Eleemosyna Beliardis conversae vestrae et Milonis Cose sororis ejusdem Beliardis, terragium et censum quod habetis ex dono praedictorum apud Magnam villam et ad Doenum. Tertiam partem decimae majoris minutae quam habetis in villa quae dicitur Mallyacum et ad Romanam . . . . . quartam partem decimae quam habetis ad Vallem putei; sextam partem ejusdem molendini cum medietate custodiae ejusdem quam habetis apud mansum Willermini . . . . minutum decimae quam habetis apud . . . . quos recipit capellanus pro cantuario suo, tertia parte minutae decimae ibidem vobis retenta. Majorem decimam quam habetis apud Vaspium in tertio anno, tertiam partem minoris decimae singulis annis, et quidquid . . . . . habebat in terragiis et censibus ejusdem villae, et quidquid habebat in terragiis censibus et consuetudinibus apud Albeme; annuum censum sex sextariorum frumenti et dimidii, et sex sextariorum avenae et dimidii, quae tam Robertus de Walsecourt, filius Walticae cognomento Britel, quam successores sui solvere debent quotannis in festo S. Remigii fratribus de Avigniaco, a quibus mediam partem molendinorum de Walsecourt sub eodem censu recepit; quin etiam annuum censum quam fratres Avegniorum singulis annis solvere solebant monachis de Hozecort, idem Robertus et successores sui pro receptione eorumdem molendinorum quotannis praedictis monachis solvere teneantur; ita tamen, quod si eadem molendina aliquo modo per culpam ejusdem Roberti omnino destructa fuerint, praedicti fratres mediam partem reficiant et Robertus alteram. Singulis vero triennis dabuntur fidejussores novi, super censu duos sextarios frumenti quos Robertus de Walsecourt dedit vobis cum matre sua dum ad vestram conversionem venit, quos tres ex Altofonte eodem Roberto, singulis annis, pro censu reddebant, pro terra illa, quae est inter stagnum et terram de Blefia, assensu domini de Dampetra, a quo terram illam in feudum tenebat. Allodium quod habetis ab ecclesia S. Mariae de Vanno, et ab abbate Bartholomaeo et capitulo Sancti Pauli Virdunensis, sub annuo censu quinque solidorum Cathalaunensis monetae, in festo S. Remigii eidem ecclesiae de Walfno quotannis persolvendorum; allodium quod dedit vobis Jacobus de Graveria in rivo juxta villam quae vocatur Loisis, salvo censu, annuentibus dominis suis, a quibus illud tenebat cum quadam domo et uno manso, sicut in authentico scripto Cathalaunensis episcopi continetur. Medietatem cujusdam prati quod vocatur Manbre cum medietate terrae arabilis eidem prato adjacentis quas dedit vobis Guido filius. . . . . Ruffi de Walsecourt, assensu fratrum suorum et Hilduini Petri pro sorore sua in ecclesia vestra conversa; aliam medietatem ejusdem prati cum praedicta terra quam dedit vobis . . . . . assensu praedictorum fratrum Hilduini Petri, et pro qua concessione, tribus praenominatis fratribus ecclesia vestra medietatem molendinorum de Walsecourt, quam eidem ecclesiae pro decem libris Trecensis monetae pignori obligaverant, remisit. Aliam medietatem eorumdem molendinorum ex dono supradicti Galbae sibi retinentis allodium de Hescalaron, quod dedit vobis Stephanus de One, quantum ad eum de jure spectabat. Sane laborum vestrorum quos propriis manibus vel sumptibus colitis, sive de nutrimentis vestrorum animalium, nullus a vobis decimas exigere vel extorquere praesumat; licet fundorum dominis pro rei proprietate censum vel quotamlibet frugum partem reddatis. Liceat quoque vobis clericos et laicos e saeculo fugientes, liberos et absolutos ad conversionem recipere, et eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper ne ulli fratrum vestrorum, post factam in eodem loco professionem, fas sit, absque abbatis sui licentia de ipso discedere; discendentem vero sine communium litterarum cautione nullus audeat retinere. Inhibemus etiam ne ecclesias aut terras seu aliquod beneficium ecclesiae vestrae collatum, liceat alicui personaliter dari, sive alio modo alienari, sine consensu totius capituli, aut majoris et sanioris partis ejusdem. Si quae vero donationes vel alienationes aliter quam dictum est factae fuerint, eas irritas esse censemus. Ad haec autem adjicimus ne aliqui canonici sive conversi sub professione domus vestrae adstricti, sine consensu abbatis et majoris partis capituli vestri pro aliquo fidem inhibeant, vel ab aliquo pecunias mutuo accipiant ultra pretium . . . . . vestra providentia provisum, nisi propter manifestam domus vestrae utilitatem. Quod si facere forte praesumpserint, non teneatur conventus, sine cujus licentia et consensu id egerant, pro his aliquatenus respondere. Licitum praeterea vobis sit in causis vestris fratres vestros idoneos ad testificandum adducere atque ipsorum testimonio sicut rectum fuerit et propulsare violentiam et justitiam vindicare. Ob evitandas vero saecularium frequentationes, liberum sit vobis salvo jure dioecesani episcopi et ecclesiae parochialis, oratoria in grangiis vestris construere, et in ipsis, cum necesse fuerit, vobis et familiae vestrae divina officia celebrare. Sepulturam praeterea ipsius loci liberam esse decernimus, ut eorum devotioni et extremae voluntati qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte excommunicati vel interdicti sint, nullus obsistat, salva tamen justitia illarum ecclesiarum a quibus mortuorum corpora assumuntur. Pro chrismate vero, oleo sancto, consecrationibus ecclesiarum, ordinationibus clericorum, qui ad sacros ordines fuerint promovendi, sive abbate deducendo ad sedem, vel quibuslibet aliis ecclesiasticis sacramentis, nullus a vobis, aut sub obtentu consuetudinis, aut quolibet alio modo, quidquam audeat postulare. Si quis autem contra haec venire praesumpserit, portionem cum Giezi se noverit habiturum, cujus factum exactione turpis muneris imitatur. Paci quoque et tranquillitati vestrae paterna in posterum sollicitudine providere volentes, auctoritate apostolica prohibemus ne quis infra clausuram locorum vestrorum seu grangiarum vestrarum furtum rapinamve committere, ignem apponere, hominem capere, vel interficere, seu aliquam violentiam temere audeat exercere. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat praefatam ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate et dioecesani episcopi canonica justitia. Si qua igitur in futurum, etc. Ego Clemens Catholicae Ecclesiae episcopus Ego Theobaldus Ostiensis episcop. Ego Joannes presbyter card. titulo S. Marcelli. Ego Laborans presb. card. Sanctae Mariae trans Tiberim tit. S. Calixti. Ego Albinus tit. S. Crucis in Jerusalem presb. card. Ego Melior presbyter cardinalis tit. S. Caeciliae. Ego Rodulphus, presbyter cardinalis tit. S. Praxedis. Ego Petrus tit. S. Clementis presb. card. Ego Jordanus presb. card. S. Prudentianae tit. Pastoris. Ego Jacobus diac. card. S. Mariae in Cosmedin. Ego Octavianus SS. Sergii et Bacchi diac. cardinalis. Ego Soffredus S. Mariae in Via Lata diac. cardinalis. Ego Bobo S. Sergii diac. card. Ego Joannes S. Theodori diac. card. Datum Laterani per manum Moysi, sanctae Romanae Ecclesiae subdiaconi, vicem gerentis cancellarii, XVIII Aprilis, indictione VI, Incarnationis Dominicae anno 1188, pontificatus vero domni Clementis papae III anno primo.