LXIII.  Privilegium pro monasterio S. Salvatoris Schaffnaburgensis.   (Anno 1120, Jan. 3.) [Udalric. Bamberg. Cod., n. 300, ap. ECCARD  Corp. hist.,  II, 299.]
CALIXTUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto in Christo filio N. Schaffusensi abbati ejusque successoribus regulariter substituendis in perpetuum.
Commissi nobis officii nos hortatur auctoritas pro ecclesiarum statu satagere et quae recte statuta sunt stabilire: primum, fili charissime N. abbas, tuis per charissimum fratrem N. Trevirensem arehiepiscopum petitionibus annuendum esse censuimus, ut venerabile S. Salvatoris monasterium cui Deo auctore praesides, quod videlicet ab N. quondam comite apud villam N. sub honore omnium sanctorum aedificatum et B. Petro in jus perpetuum oblatum est, ad exemplar praedecessorum nostrorum sanctae memoriae Gregorii VII et Urbani II pontificum Romanorum apostolicae sedis privilegio muniremus, per praesentis igitur privilegii paginam, apostolica auctoritate statuimus, ut quaecunque possessiones, quaecunque bona eidem monasterio, vel a praedicto N. sive N. comitibus vel aliis fidelibus de suo jure oblata sunt, aut in futurum, Domino largiente, offerri vel quibuslibet justis modis acquiri contigerit, firma tibi tuisque successoribus et illibata permaneant. Nulli ergo omnino hominum liceat praefatum coenobium temere perturbare, vel ejus possessiones seu res caeteras auferre, oblatas retinere, minuere, vel temerariis vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum pro quorum sustentatione et gubernatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura. Obeunte te nunc ejusdem loci abbate, vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptionis astutia vel violentia praeponatur, nisi quem fratres communi consensu vel fratrum pars consilii sanioris secundum beati Benedicti regulam elegerint. Extremi olei confectio, consecrationes altarium seu basilicarum, ordinationes clericorum et caetera ad episcopale officium pertinentia ab episcopo Constantiensi, in cujus estis dioecesi, accipietis, si tamen catholicus est, et gratiam et communionem apostolicae sedis habuerit, et si ea gratis ac sine pravitate voluerit exhibere; alioquin liceat vobis catholicum quem malueritis, adire antistitem et ab eo consecrationum sacramenta suscipere. Sepulturam quoque ipsius monasterii liberam omnino decernimus, ut eorum qui illic sepeliri deliberaverint, devotioni et extremae voluntati, nisi forte excommunicati sint, nullus obsistat. Sane cellas Beatae Agnetis et Beatae Mariae occasione qualibet ac monasterii vestri proprietate per te vel successores tuos vel quemlibet alium subtrahi vel alienari, et eorum bona temere aut violenter auferri, vel imminui penitus prohibemus, et si qua forte ablata sunt sub divini obtestatione judicii reddi praecipimus. Mansuro praeterea in perpetuum decreto sancimus, ut nulli omnino viventium liceat in vestro monasterio aliquas proprietatis conditiones, non haereditarii juris, non advocatiae, non investiturae, neque cujuslibet potestatis, quae libertati et quieti fratrum noceat, vindicare: sed abbas cum fratribus advocatum sibi, quem perspexerit utiliorem, instituat, et si oportuerit, amoto eo alium tertium providebit. Laicos seu clericos saeculariter viventes ad conversionem suscipere nullius episcopi vel praepositi condictio vos inhibeat. Porro decimas, quae a laicis detinentur, pertinentes ecclesiis, quas habetis vel habebitis, si eas recuperare, annuente Domino, potueritis, vestris perpetuo usibus mancipandas absque omni contradictione episcoporum censemus, salva episcopali reverentia. Illud etiam capitulo praesenti subjungimus, ut nulli episcoporum facultas sit, sine Romani pontificis licentia, loca vestra vel monachos interdictioni vel excommunicationi subjacere. Ad indicium autem perceptae a Romana Ecclesia libertatis auri unciam quotannis Lateranensi palatio persolvetis. Si qua igitur deinceps ecclesiastica saecularisve persona, hujus privilegii paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, si non satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, atque a sacratissimo corpore et sanguine Dei ac Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, et in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem cidem loco justa servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen. Datum Cluniaci per manum Grisogoni sanctae Ecclesiae Romanae diaconi cardinalis ac bibliothecarii, III Nonarum Januarii, indictione XVI, Incarnationis Dominicae anno 1120, pontificatus autem domni Calixti II papae anno primo.