EPISTOLA CLXXXIII. AD EUMDEM HEN. II.
THOMAS Cantuariensis archiepiscopus regi Angliae.
Novit inspector cordium, animarum judex, et vindex culparum Christus, in quanta animi puritate et sinceritate amoris vobiscum fecerimus pacem, credentes quod simpliciter et bona fide nobiscum ageretur. Quid enim, serenissime domine, aliud concipere debebamus ex verbis vestris, quae vel arguendo, vel mulcendo nobis vestrae benignitatis communicabat humanitas. Litterae vestrae, quas ad dominum nostrum regem, filium vestrum, destinatis, ut nobis et nostris omnia, quae habueramus antequam recederemus ab Anglia, restituerentur, quid aliud quam benevolentiam, pacem et securitatem omnimodam praetendebant? Sed ecce, quod Deus novit, nobis pro honoris vestri periculo, quam pro utilitatis vestrae dispendio gravius reputamus, rerum exhibitio non simplicitatem praetendit aut bonam fidem. Nam restitutio, quam nobis et nostris fieri praecepistis, dilata est in diem decimum sub obtentu Ranulphi, quem consiliarii domini nostri, filii vestri, interim conveniendum, ut mandatum vestrum impleretur, censuerunt. Qui sint illi, et quomodo, et qua fide, res gesta sit, vos, cum placuerit, inquiretis. Nobis autem persuasum est haec fieri in dispendium Ecclesiae, et salutis vestrae et honoris, nisi diligentius corrigatur a vobis. Nam praefatus Ranulphus interim in bona Ecclesiae debacchatur, et victualia nostra in castrum de Saltwode etiam nunc palam congerit, et sicut accepimus ab his qui id vobis, si placuerit, probare parati sunt, multis audientibus gloriatus est, quod non diu gaudebimus de pace vestra, quia non comedemus panem integrum in Anglia, antequam ille, ut minatur, nobis auferat vitam. Scitis autem, serenissime domine, quia culpae particeps est, qui cum possit corrigere, negligit emendare. Et quid praefatus Ranulphus possit, nisi vestrae voluntatis fretus et armatus sit auctoritate? Quid litteris domini regis filii vestri responderit super hoc negotio, scribentis ad ipsum, audiet et judicabit beneplacito suo discretio vestra. Et quia sicut nunc ex perspicuis apparet indiciis, S. Cantuariensis Ecclesia Britanniarium mater in Christo, perit odio capitis nostri: ne illa pereat, sed evadat, tam saepe dicto Ranulpho, quam complicibus suis Ecclesiae persecutoribus caput pro ipsa, Deo propitio, exponemus, parati pro Christo non modo mori, sed et mille mortes et omnia tormenta excipere, si ille per gratiam suam dignatus fuerit patientiae largiri vires. Ad vos, domine, redire proposueram, sed me miserum ad miseram Ecclesiam necessitas trahit: ad illam vestra licentia et gratia rediturus, et fortasse ne illa pereat, periturus, nisi vestra pietas aliam nobis consolationem celerius praestare dignetur. Sed sive vivimus, sive morimur, vestri sumus, et erimus semper in Domino: et quidquid nobis contingat et nostris, benefaciat vobis Deus et liberis vestris.