EPISTOLA CXXXII. AD E. ABBATEM S. LAUNOMARI. [C. A. D. 1202.]
ARGUMENTUM.-- Praeclara documenta novo abbati tradit, ab omnibus aliorum superioribus diligenter notanda.
Dilecto nepoti suo E. Dei gratia abbati Launomari Magister PETRUS Blesen. Bathon. archidiaconus salutem. Licet, testimonio Hieronymi, nescio quid latentis energiae viva vox habeat, et efficacior sit vox viva, quam scripta; illi tamen, qui virtutem charitatis experiuntur, certi sunt, quod praestantior est praesentia spiritus quam corporis, et quanto spiritus est pars diligentis potior, tanto praesentia ejus dignior est corporali. Nam si copula carnis efficit, ut sint duo in carne una, quanto fortius duos unit amoris compago, et unitas spiritus in vinculo pacis? Anima est potior pars mei. Si anima tua non dissidet, nihil duarum animarum idem volentium praejudicat unitati. In hac tamen unione, non solum animae, sed corpora foederantur, cum possim de nepote meo dicere: Os meum et caro mea. Glorior de tua gloria, laetor de tuorum laetitia. Utrum tamen expediat tibi laetari, tu videris. Obsecro te per viscera misericordiae Christi, ut attendas periculum hujus sedis, recolens illud verbum Salomonis, quia horrende et cito judicium his qui praesunt fiet. Miserere animae tuae placens Deo. Bonas fac vias tuas, et studia tua. Laetentur qui te diligunt, quod sis servus fidelis et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam. Quanto major es, humilia te in omnibus. Audi humilem et terribilem Christum: qui major est vestrum, fiat sicut junior. Principem te constituerunt fratres tui: esto quasi unus ex illis. Benedictus, Basilius, Arsenius, duo Macharii, multique alii magistri religionis id ipsum sentiunt, votum scilicet religiosae professionis acceptum semel, nulla occasione postea irritandum. Si monachorum electio, et non ambitio, sicut mihi scripsisti, fecit te fratrum tuorum principem, non tamen abstulit esse fratrem. Si jugum Domini portasti hactenus, illud amodo patientius feras, et vivas regulariter inter eos, quos ad formam vitae regularis informas; alioquin notaberis illis Evangelii verbis: Alligant onera gravia et importabilia, et imponunt in humeros hominum; digito autem suo nolunt ea movere. Tum siquidem legislatoris edicto firmatur, ut quae doces tuis discipulis esse contraria, tuis factis indices non agenda, ut de magnis maximisque praeceptis taceam. Si juxta constitutionem Evangelii mandatum legis vel modicum solveris et docueris sic homines, in regno coelorum modicus eris. Nulla electio, sicut jam tetigi, nulla praelatio te absolvit ab illa votiva promissione, nec potestas illa tibi commissa vota promissionis evacuat, quae distinxerunt labia tua. In legibus tuis, quarum quandoque fuisti auditor, verbum imperatoris est: Etsi legibus soluti simus, legibus tamen vivere volumus. Et illud Codicis: Digna vox majestate regnantis, se legibus alligatum principem profiteri. Te honor assumptus a professione non exemit, sed ad ejus observantiam fortius alligavit. Qui satis eras tuis excessibus oneratus, juxta verbum Salomonis alligasti tibi peccata duplicia. Subditi te honorant, sed plus onerant. Prius ergo custodi teipsum, ut securius procures custodiam aliorum. Commissa est tibi villicatio gravis. Villicationis hujus rationem exactissime requiret terribilis in judiciis suis Deus. Teste autem Gregorio praelatus tot coronas sibi multiplicat, quot Deo animas lucrifacit. Praelati etiam scire debent, quod si perversa perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suae perditionis exempla transmittunt. A te igitur prius, et deinceps a subjectis explantare studeas dissolutionum propagines veternosas, quas insolentiae mater longa impunitas radicare permisit. Omni diligentia custodi cor tuum, ut exemplo sis aliis, et liberius auferas scandala de regno Dei, quod intra vos est; nec in animae tuae discrimen reserves hoc officium angelis messoribus, quibus hoc ministerium in die tremenda coelestis dispensatione debetur. Pone igitur in animo tuo quod tui monasterii novus fundator accedas, sciens, quia laudabilius est informare corrupta, quam formare informia, ideoque tuorum antecessorum laxiores habenas non cogites. In omnibus enim tibi maturiore consilio utendum est, et vigilantiore cautela. Eorum simplicitas, aut potius negligentia et ruina quorumdam, circumspectiorem te faciat. Mittas manum ad fortia, et scias, quia dissoluta est omnis domus, in qua non imperat disciplina. Teste beato Gregorio, Ars artium est regimen animarum. Animas autem non potes regere, nisi disciplina mediante, ut sit justitia et judicium praeparatio sedis tuae. Flagella filios tuos, et Sapientis testimonio, eorum animas liberabis. In omni tamen exercitio disciplinae misericordia primas partes obtineat, ut quod rigor exasperavit verbo aut verbere, pia mansuetudo mulceat. Non sis pronus ad iracundiam, non impetuosus ad contumeliam, non praeceps ad sententiam, non vehemens ad vindictam, verba et opera tua praedictet charitas, et informet affectio; nec attendas quid tibi sit utile, sed quid multis. Charitas enim, quae sua sunt, non quaerit: nec utilitates tuas procurabis efficacius, quam si commoditati et saluti fraternae tua diligentia impendatur. Non sis fastuosus in vultu, non vultuosus in verbis, non minis exasperans, non superfluus in victu, non in equis, vel familia elatior, non notabilis in vestitu. Dilectus Deo eris et hominibus, si conscientiam tuam et actus tuos omni cautela servaveris. Aemulare charismata meliora, non familiaritatem principum, non popularis aurae gratiam, non laudis alienae stipendia, sed thesaurum conscientiae bonae in abjectione tui, et Christi charitate fundatae. Non potes autem vere esse humilis, si credis palponibus, si propriam excellentiam non contemnis. Si vero altior, quam melior esse appetis, non praemium, sed praecipitium exspectabis. Disperdat Dominus universa labia dolosa, et linguam eorum magniloquam, qui dicunt tibi, Euge! Euge ! Teipsum de te consule, respue blandimenta, adulationibus aures claude. Qui te beatificant, in errorem inducunt. Si noveris te esse, qualem laus aliena depingit, non tibi, sed Deo ascribe, cum Apostolo dicens: Gratia Dei sum id quod sum. Quid enim habes, quod non accepisti? si autem accepisti, quare gloriaris quasi non acceperis? ac si Apostolus dicat: omnia quae habes, a Deo accepisti. De his ergo non in te, sed in Domino glorieris. Consilio autem ejusdem Apostoli proba opus tuum, et sic habebis gloriam in teipso, et non in altero, aut quod securius est, nec in te, nec in altero, sed in Deo. Nimis quidem periculosum est gloriam suam alienae linguae committere, et ad arbitrium palpantis, aut blandientis laudem obtinere, vel perdere. In Domino laudetur anima tua, audiant mansueti, et laetentur. Sit laus tua in exitu tuo, ut te laudent in portis opera tua, quando erit unicuique laus a Deo. Omnia cum consilio fac. Castorum enim consiliorum mater Sapientia in libro sui nominis dicit: Ego in consiliis habito, et intersum cogitationibus eruditis. Probatos autem in religione tecum habeas in consilio, in obsequio, in contubernio, tuae custodes honestatis et testes. Sicut autem alios dignitate praecellis, sic vitae meritis antecedas. Et quia minus fortasse ponderis apud te habet cohortatio mea, circa instruendi abbatis officium, pono ipsa beati Gregorii verba: Tanto, inquit, debet transcendere opera subditorum actio praelati, quantum distare solet a grege vita pastoris. Et subjungit: Sit ergo cogitatione mundus, actione praecipuus, discretus in consilio, fructuosus in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius, per justitiae vero zelum contra delinquentes erectus, interiorum curam exteriorum sollicitudine non minuens, dispensationem exteriorum interiorum providentia non relinquens. Denique abbas, dicit idem Gregorius, in omnibus Christi vitam studeat imitari. Apostolo enim teste: Qui dicit se manere in Christo, sicut Christus ambulavit, debet et ipse ambulare. Propterea idem Apostolus de se dicit: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Et ut forma regulae spiritualis exprimatur, jugiter in corde habeat verbum illud Apostoli: Apparuit gratia Salvatoris nostri Dei omnibus hominibus erudiens nos, ut abnegantes impietatem, et saecularia desideria, sobrie, et pie et juste vivamus in hoc saeculo. Praecedat abnegatio impietatis et desiderii saecularis, ut vivas pie, sobrie, et juste: pie ad Deum, juste ad proximum, sobrie ad teipsum. Pietas quidem testimonio B. Augustini consistit in fide, et spe, et charitate. Justitia vero naturalis est, ut non velis aliis facere, quod tibi fieri nolis: et aliis facias, quod tibi fieri velis. Ad sobrietatem rerum temporalium moderatior usus pertinet, necessitati satisfaciens, non serviens voluptati. Te honor assumptus ad subditorum custodiam obligavit. Audi Salomonem: Fili mi, spopondisti amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam, illaqueatus es verbis oris tui, et captus es sermonibus tuis. Fac ergo, quod dico tibi, fili mi, decurre, festina, suscita amicum tuum, ne dederis somnum oculis tuis, et tuae palpebrae ne dormitent. Juxta expositionem Gregorii, apud extraneum manum suam defigere, est, curam animae alienae, quam prius non habueras, in periculum tuae conversationis accipere. Commissos itaque tibi salutaribus montisi excitare juberis, ut a peccati torpore surgentes, in sanctis cogitationibus et operibus excubantes, de brevi et transitorio labore manipulos referant exsultationis aeternae. Ille autem, qui te ad hoc officium vocari permisit, sic te vocaverit, ut non repellat: sic te honoraverit, ut non humiliet; sic exaltaverit, ut non confundat, non dejiciat, vel allidat. Vale.