EPISTOLA IV. AD R. PRIOREM CISTERCIENSEM. [Circ. A. D. 1195.]
ARGUMENTUM.-- Gratulatur monacho de progressu in religiosa vita, suamque sortem in saeculo degentis deplorat, ejusque precibus et sacrificiis se commendat. Deinde dubitationem quamdam dissolvit.
Charissimo socio et praecordiali amico suo R. priori Cisterciensi, P. Blesensis, Bath. archid. salutem et continuos in Christo profectus. Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi. Nam ex fideli commeantium relatione cognovi, quia de die in diem, de virtute in virtutem proficiens, claustralis militiae bravium meruisti. Ascendisti in montem sacrificii; ego autem adhuc in valle coenosa moror, et exspecto cum asino. Tu pennas contemplationis assumens haec mundana transcendis: me glutinum terrenae habitationis adeo inviscavit, quod volare non possum. Heu mihi! quia incolatus meus a Deo prolongatus est. Et quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? In omnibus requiem quaesivi, et in omnibus dolorem et laborem inveni. Non est requies, nisi, in haereditate sanctorum, de qua scriptum est: Haec requies mea in saeculum saeculi. Ego autem carnalis homo et venundatus sub peccato, infixus sum in limo profundi, et in libertatem filiorum Dei respirare non possum. Adjuva me orationibus tuis, amice charissime, dies enim mei transierunt, et juxta verbum Job per viam qua ingredior, non revertar. Non longe sum ab illa communi meta, quae praefixa est omni carni. Rugae meae testimonium dicunt contra me, jam canos induimus, horae finalis praenuntios. Teste autem Apostolo, omne quod antiquatur et senescit, prope interitum est. Ora igitur, frater, ne me supremae necessitatis articulus anticipet imparatum. Inter secretiores lacrymas tuas ibi mei offeras memoriam, ubi Patri Filius immolatur. Scio, quod multum valet deprecatio justi assidua; et quod propria quandoque vota non obtinent, facit intercessio aliena. Litteras domini abbatis, et tuas devote suscepi et legi. Miror autem te in admirationem ducere et stuporem, quare in libro, quem De praestigiis fortunae composui, hac frequenter expositione usus sum: « Contigit, id est contingere potuit: quandoque eveniet, id est quandoque evenire continget. » Verumtamen in his, quae de fortunae insidiis pendent, et ad utrumlibet se habentia ambiguos sortiuntur eventus, secure hoc genus expositionis induxi; cum et in his, quae certos et quasi necessarios habent exitus, haec locutio frequenter soleat inveniri. Nam et in Levitico legitur: Si quis de victimis pacificorum comederit die tertio, oblatio ei non proderit. Comederit, inquit, id est comedere voluerit. Et sic intelligi necesse est; nam, cum per diem tertium vita futura signetur, in quo operari non licet, per hanc comestionem significari oportet non opus, sed operis voluntatem. Simile habes in Job: Quis restitit Deo, et pacem habuit? Restitit, id est resistere voluit. De magis enim Pharaonis recolis te legisse: Fecerunt et magi sicut et Moyses, ut educerent ciniphes, et non potuerunt. Fecerunt, dicit, id est facere voluerunt. Si ergo in his, quae de contingenti sunt, quandoque quasi positive et causa exempli, hoc genus locutionis admisi, non te moveat. Nam et in his, quae quamdam necessitatem veritatis important, hic loquendi modus poterit frequenter inveniri. Adhuc precor, ut preceris pro me; oneratus enim peccatis, mole corporis aggravatus, curis involutus, desideriis immundis infectus, infirmus, anxius, aerumnosus, non levabo me super me, nisi per eum, qui erigit elisos et sanat contritos corde. Vale.