CXIII.  Urbani papae II sententia de subjectione Dolensis Ecclesiae ad Turonensem.   (Anno 1094.) [MARTEN. Thesaur.  Anecd.  III, 879.]
URBANUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto fratri RADULPHO, Turonensi archiepiscopo, ejusque successoribus canonice substituendis in perpetuum.
Sanctorum canonum decernit auctoritas ut majores ecclesiarum causae apostolicae sedis judicio decidantur. Qualiter igitur Turonensis Ecclesiae contra Dolensem episcopum querela nostris sit temporibus pertractata, et praesentium volumus notitiae certum fieri, et futurorum memoriam non latere. Dolensis siquidem episcopus Rolandus anno Dominicae Incarnationis 1093 ad nostram praesentiam veniens, pallium quasi Britannorum archiepiscopus expetivit. Cujus cum preces diutius aversaremur, apostolicae memoriae Gregorii septimi litteras praeferebat, quibus ostendebatur Ivano cuidam Dolensi episcopo et ejus successoribus pallium ab eodem apostolico contributum, salva tamen querela Turonensis Ecclesiae, ut si quando actione legitima potuisset probare Dolensem caeterosque Britanniae citerioris episcopos debere metropoli Turonicae subjici, subjicerentur quidem, Dolensis tamen usum pallii obtineret. Has litteras Gregorii papae nec minus nec amplius quam papa jusserat continere, cum frater noster Dolensis episcopus jurejurando firmasset, nos ei pallium sub eadem conditione concessimus. Veniens post haec ad nos dum Beneventi essemus tua strenuitas, charissime frater Radulfe Turonensis archiepiscope, ejusdem papae Gregorii nostro conventui litteras praesentavit, quae significabant causam hanc Romae in concilio retractatam, ubi post discussionem diutinam dispositum fuerat ut a legatis sedis apostolicae concilium in provincia convocarent, in quo causa sollicitius agitaretur, et siquidem per alicujus catholici et legalis papae auctoritatem authenticam se tueri Dolensis nequiret episcopus; de caetero et ipse et caeteri Britannorum antistites Turonicae Ecclesiae tanquam metropoli propriae obedirent, ipsius quoque in episcopatu successores nunquam ulterius pallium obtinerent. Ostensa est etiam legatorum qui in provincia concilium egerant perpetrata definitio, qui cum Dolensis nulla causam suam authentica auctoritate potuisset defendere, Gregorius papa sententiam. . . . . scriptis et subscriptionibus omnimodis statuerunt, ut videlicet tam Dolensis quam caeteri Britannorum episcopi Turonicae semper Ecclesiae subjacerent. Cum ad haec Dolensis, qui adhuc aderat, responderet se non ad agendum venisse, paratum tamen cum episcopis provinciae congruo tempore respondere, nos, utroque consentiente, disposuimus ut in proximi anni media Quadragesima uterque nostro se conspectui praesentarent: qui autem se tunc sine canonico impedimento subtraheret aut deficeret, causam amitteret. Statuto autem tempore, cum nos in Urbe moraremur, Dolensis neutiquam venit, tua fraternitas praesto fuit. Quaesita est in registro B. Gregorii papae VII sententia. Et ita omnino sicut audieramus inventa. Ostensa sunt etiam Nicolai et Joannis Romanorum pontificum monimenta id astruentia; Leonis quoque IX decretum eamdem causam sub anathematis additione confirmans. Auditae sunt et fratris nostri Dolensis episcopi per quemdam nuntium excusationes: non tunc legitimae videbantur. Omnibus itaque pertractatis, inconcussa confratrum nostrorum Joannis Portuensis, Ubaldi Sabinensis, Joannis Tusculanensis, Brunonis Signiensis, Daiberti Pisani, Lamberti Atrebatensis episcoporum, et nonnullorum nostrae Ecclesiae clericorum, Romanorum quoque judicum et aliorum consularium: ex communi consilio visum est harum rerum, quae per tot apostolicos pontifices confirmatae fuerant, definitionem plenam non debere differri, nec illum lucrari debere absentiam, qui se arguta calliditate subtraxerit. Et nos igitur sanctorum, quos praediximus, praedecessorum nostrorum statuta firmantes, praesenti decreto sancimus ut, sicut ab ipsis decretum est, tam Dolensis quam caeteri deinceps Britannorum episcopi Turonensem Ecclesiam suam esse metropolim recognoscant, et debitam ei reverentiam semper exhibeant: nec ullo ulterius tempore post Rolandi obitum ad pallii usum Dolensis aspiret episcopus. Tuam itaque sollicitudinem, frater in Christo charissime, adhortamur, ut tantae dignitatis gratia dignam se semper studeat exhibere. Quanto altius praeeminet, tanto altius bonorum operum luce praefulgeat. Pacem cum omnibus sequatur et sanctimoniam: in prosperis humilis, et in adversis, si quando eveniunt, inveniatur cum justitia erecta amica bonis, perversis contraria, nullius unquam faciem contra veritatem recipiens, nullius unquam faciem pro veritate loquentem premens. Misericordiae operibus juxta virtutem substantiae insistens, et tamen insistere supra virtutem cupiens, infirmis compatiens, bene volentibus congaudens, de alienis gaudiis tanquam de propriis exsultans, in corrigendis vitiis pie saeviens, in fovendis virtutibus auditorum animum demulcens, in ira judicium sine ira tenens, in tranquillitate severitatis justae censuram non deserens, ut officium quod forinsecus administras, interius coram divinae majestatis oculis impleas. Fraternitatem tuam superna dignatio per tempora longa conservet incolumem. Scriptum per manum Petri scriniarii sacri palatii. S. Petrus. S. Paulus. Urbanus papa II. Locus monogrammatis. BENEDICTUS DEUS ET PATER DOMINI NOSTRI JESU CHRISTI. Datum Romae per manum Joannis sanctae Romanae Ecclesiae diaconi cardinalis, Nonis Aprilis, indictione II, anno Dominicae Incarnationis, 1094, pontificatus vero domni Urbani II papae septimo.