EPISTOLA XVIII. AD MAGISTRUM QUEMDAM AMICUM SUUM.
ARGUMENTUM.-- Gravissime perstringit mores, ingenium et vitam deterrimam cujusdam episcopi, ad cujus aulam ab amico invitabatur.
Magister P. Blesensis Bathon. archid., charissimo socio et amico, magistro N., salutem. Scio quod ex sincera dilectione procedit, quod me nuntiis, et litteris crebrius mones, ut revertar ad dominum tuum, qui me familiarem consiliarium habere desiderat, et domesticum commensalem. Quandoque facta est mihi mensa ejus in laqueum, in retributionem, et in scandalum: ideo non revertor. Pro multiplicibus obsequiis, quibus eum totum meruisse et emisse credideram, non beneficium, sed maleficium; non gratiam, sed injuriam reportavi, ideo non revertor. Claves regni coelorum accepit, non ad reditus auferendos, sed ad corrigendos excessus. In omnibus autem, quae cogitat, quae deliberat, quae agit aut dicit, procurat lucrum, intendit ad quaestum, temerario ausu omnia sua existimans esse, quae a subditis possidentur. Sane testimonio Apostoli parentes filiis, et non filii parentibus thesaurizant; si tamen iste pater est, et non potius vitricus: suorum enim gravis est persecutor, exactor improbus, torvusque Procrustes. Odit honestos, prudentes opprimit, insidiatur incautis, divites spoliat, pauperes gravat, nulli proficit, officit universis. Ex omni causa per fas et nefas pecunias congregat, congregatis applaudit; nec veretur suae aut alterius animae detrimentum, dummodo qualitercunque possit assequi temporale compendium. Longe dissimilis est Doctori gentium, qui fructum animae suae, non munera, sive retributiones affectabat in subditis: ideoque dicebat, non requiro datum, sed fructum. Quoties ad eum venitur, non faciem, sed manum adventantis attendit, quasi semper munera suscepturus. Attritae frontis est in petendo: ingratus, cum acceperit; si non acceperit, inhumanus. Alieni sermonis impatiens, rei alienae improbissimus exactor, suae avarissimus dator, afflictis immisericors, saevissimis mansuetus, instabilis, intractabilis, incorrigibilis, nulli tolerabilis, cunctis odibilis, inimicus pacis, contemptor fidei, adversarius unitatis, infidus in consiliis, negligens in agendis, furiosus in ira, remissus in misericordia, dissolutus in verbis, in conviviis gulosus, garrulus, temulentus, tumidus in prosperis, timidus in adversis. Dominus tuus nihil pro ratione, omnia vero pro libitu agit, et quasi in bestialem degeneret sensum, a se omne consilium, judiciumque discretionis excutiens, proprium sequitur appetitum. Homo enim cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis. Juxta verbum Nathan prophetae, illius hominis imaginem gerit, qui cum oves innumeras possideret, unicam pauperis oviculam concupivit. Nec absimilis est Achab, qui cum teneret summam rerum abundantiam, injectis oculis in hortulum Naboth, vineam quam affectaverat morte possessoris obtinuit. Utinam saperet, et intelligeret! sed intelligere noluit, ut bene ageret; obduruit enim in malitia sua, et assiduitate peccandi decidit in contemptum. Absorbuit eum vitiorum profunditas; ideoque delicta non intelligit, nec vulneratae et periclitantis animae morbum sentit. Certum est autem, membrum, quod stupuit, periculosius laborare: et is, qui suos excessus dissimulat, aut ignorat, longe est a salute. Cor domini tui nunquam scindit compunctio, non movet affectio, pietas non emollit. Non mansuescit obsequiis, beneficiis est ingratus, surdus ad preces, ad judicia saevus, infidus ad consilia, inverecundus ad turpia, temerarius in divina, in animae periculo securus, in damno temporali pusillanimis, promptus ad dissensiones, ad odia inhumanus. Gratiam sibi exhibitam non recolit, ad solam injuriarum memoriam et vindictam, omnes turbulentae mentis versutias circumducit. Scriptum est: « Simia in tecto rex fatuus in solio sedens. » Honor fatui, gladius in manus insani. Et qui insipienti dat honorem, sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii. Ascendit in eminentiam cathedrae pastoralis, non vocatus a Domino tanquam Aaron. Ascensus enim ejus nec Deo nec hominibus placet. Prophetae et apostoli fortes fuerunt in bello, non molles in sericis, non gulae dediti, non superbi, non invidi, non rapaces, non libidine subnervati. Ridiculum est in praelato praeminere populis et vitiis subjacere, esse lingua magniloquum, opere vero esse pusillanimem, remissum et infirmum, pompatice et vultuose incedere, et integrae testimonium conscientiae non habere. Non bene conveniunt, nec in una sede morantur generis jactantia et populi communis infamia, extollentia oculorum et foeditas morum, vitae vilitas, et honoris auctoritas. Non attendit infelix propriae conscientiae testimonium, mentitur se majorem se, virtutem reputat dignitatem, et cum omni honore omnino sit indignus, credit se obtinuisse meritis, quod eum permisit Dominus in locum praecipitii, et in occasionem damnationis aeternae, et in praesentis vitae ignominiam sublimari. Periculosa est celsitudo, quae discrimen intendit. Sera querela est. Quoniam elevans allisisti me. Melius erat illi non ascendisse in eminentiae gradum, quam in proximo cum rubore tenere novissimum locum. Scio enim quod hoc eveniet, atque periculum praecipitii praesumptuosa elatio non evadet: securis enim posita est ad radicem. Porro si haec perizomata maledictionis antiquae, et fucati ac fugacis honoris gloriam umbratilem, si infames primitias sui ortus attendat, se miserabiliorem cunctis inveniet, utpote qui ab ineunte aetate non nisi turpia didicit, atque usu adolevit in vitiis: ab adolescentiae annis flagitiosa praesumpsit, et in cathedram pestilentiae sublimatus, ab oppressionibus subditorum, ab injuriis et exactionibus non cessavit. Evolat a se, et se extra se quaerens ambulat in magnis et mirabilibus supra se. Sic multis praeest, ut nulli prosit: sic dominatur, ut ei omnis injustitia dominetur. Dominatio ejus superbiae inducit exemplum, formamque malitiae: cum e contrario Princeps apostolorum scribat, et dicat: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis in populo. Aspice loquentem, aspice et incedentem: Quas gerit ore minas, quanto premit omnia fastu Semper incedit, oculos fastuose circumducendo, cervice erecta, humerosque jactando, Et multum referens de Maecenate supino. Totum ejus studium, totus honor, tota gloria, tota et sola usurpatae dignitatis auctoritas in eo est, protensio pectoris, cervicis elatio, incessus pompaticus, oculorum distortio, vultuositas, tonitrusque minarum et, ut multa paucis includam, apud eum totum datur elationi, nihil sanctitati, nihil pudicitiae, nihil amicitiae, nihil tandem reliquitur honestati. Antequam in hanc ruinosae potestatis excelsiam ascendisset, erat in eo quaedam liberalitatis species adumbrata, erat quaedam hypocriticae humilitatis ostentatio colore simulatorio subornata: sed honores mutant mores. Accidit circa eum, quod scriptum est: Omnis homo primum bonum vinum ponit: cum autem inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Factus pontifex statim convertit in apertum odium simultates, quas, dum fuerat privatus, fuco mendacis benevolentiae palliabat. Nam testimonio Scripturae, Est qui se humiliat nequiter, et interiora ejus plena sunt dolo. Circa se habitare non patitur, nisi eviratos et molles, qui eum palpent, qui eum post desiderii passiones abire permittant: Omne enim animal diligit simile sibi. Isti sunt qui miserum beatificant, et oleo adulationis caput peccatoris impinguant. Laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur. Si enim vir honestus accedat, ut eum instruat et informet, ut ad frugem melioris vitae ipsum familiarius exhortetur; irascitur, uritur, anxiatur. Optime erit eum corripienti si illaesus evadat, Si liceat paucis cum dentibus inde reverti. Instanter me revocas ad domum episcopi tui, et ad exsecrabilem ejus mensam. Non tanti facio episcopum tuum, ut pro eo me perdam. Scio, quod qui tangit picem, iniquinabitur ab ea; suosque hospites male remunerant serpens in sinu, ignis in gremio, mus in pera. Domum episcopi decet sanctitudo; sed hac domo, ut cum familia etiam dominum comprehendam, nihil est damnabilius ad meritum, nihil seditiosius ad consortium, nihil inhonestius ad mores, nihil sordidius ad conscientiam, nihil culpabilius ad famam, nihil perniciosius ad exemplum. Leva, Domine, manus tuas in superbias ejus, et confringe cornua peccatoris. Aufer de domo tua idolum Moloch, adimpleas quod prophetice promisisti: Non habitabit in medio domus meae, qui facit superbiam. Superbus est Moab, et major est arrogantia ejus, quam fortitudo ejus; ideo juravi, et statui declinare et elongari ab eo. Filium enim superbiae, abominationis idolum, oculos sublimes, labia dolosa, et linguam magniloquam sustinere non possum. Fugio igitur, et elongor ab eo, ut in me verbum Prophetae impleam: Superbo oculo, et insatiabili corde, cum hoc non edebam.
(quorum simulacrum gerit,

quorum potius simia est, tanquam degener successor
et haeres reprobus)