EPISTOLA III. AD ADRIANUM II PAPAM
De Nicolai obitu certior factus Lotharius, has litteras ad ejus successorem Adrianum scribit, rogans ut quod a Nicolao obtinere non potuit, ab eo impetraret, suum Romae adventum.
Sanctissimo et perbeatissimo HADRIANO summo pontifici et universali papae, LOTHARIUS, divina praeveniente clementia, rex, aeternae beatitudinis et praesentis prosperitatis pacem et gloriam. Infausta relatio, et in ambiguo hactenus manens, ut ita dicamus, acriter nostrae serenitatis transverberavit aures intimando, quod beatae memoriae domnus Nicolaus universalis papa ab hac lacrymarum valle, vocante Christo, decesserit, cum sanctis, ut credimus, inaestimabiliter coronandus. Unde nostrae mansuetudinis affectio admodum ingemiscens, gemino dolore concutitur, videlicet quod mater omnium Ecclesiarum Dei, sancta, et apostolica Ecclesia, tali ac tanto caruit patre, atque in coelesti Jerusalem lucerna ardens et lucens nostris periculosis temporibus a tenebrosis malefidis Dei finibus sit remota. Nec differt, ut omnis Christiana religio de tanto pontifice doleat, et omnis ordo ecclesiasticus de prudentissimo ac sanctissimo papa ingemiscat. Revera nos potius deflemus, qui causas nostrae calumniae insolentes, et fraudulentas aemulorum nostrorum querimonias, tam benigno patri aequitatis, et justitiae lance ponderandas ac determinandas ad tempus et in parte commisimus. Sed quod lugubriter replicamus, plus apud sanctitatem illius valuere nostrorum inimicorum insidiae et simulatae deceptiones, quam nostra simplex et pura defensio; quippe patienter atque aequanimiter ultra sufferentiam omnium praedecessorum nostrorum nostram regiam dignitatem, ac divinitus attributam potestatem reverentiae illius, imo potius apostolorum principis, humiliter submisimus, et ultra quam credi posset, suis paternis monitis fidenter paruimus, ac missorum suorum varia et multiplicia hortamenta sectando propter amorem Dei, et reverentiam sanctorum, in aliquibus a nostro regio themate, secus quam oporteret in parte exorbitavimus. Igitur sperantes, et modis omnibus credentes, in sanctissimo pontifice fidum nostrae tuitionis auxilium ponimus. Sed nescimus quibus suggestionibus, aut certe superfluis promissionibus actum est, quod insperata dilatio multiplices peperit simultates; atque ob hoc nostra respublica non modicam usquequaque pertulit laesionem. Nos autem litteris et verbis indesinenter proclamantes, et diversis legationibus eadem repetentes, humiliter postulavimus, ut nos et accusatores nostri juxta divinas et humanas leges, sui pontificii audientiam mereremur, ut ratio docet, nostram praesentiam exhibendo. Sed toties repulsi etiam tandem multipliciter coacti, judicium ac refugium nostrum, in illa collocavimus petra, de qua Psalmista confidens aiebat: Montes excelsi cervis, petra petra refugium erinacei . Porro illud potissimum nostrae mentis aciem obnubilavit, quod nos ab ipsa sancta sede repellimur, quorum progenitores et atavi illam sanctam matrem Ecclesiam, divino auxilio pie ac fideliter patrocinantes protexere. Et quidem ultra quam fari possit, congratulamur, quod Bulgaros, et alia paganorum feritas ad limina sanctorum apostolorum invitatur, imo quod sancta Ecclesia, juxta vaticinium prophetae, dilatat locum tentorii sui, et longos facit funiculos suos, ac pelles tabernaculorum suorum extendit . Sed non modice contristamur, quod tam crebro illuc anhelando audientia praedecessoris vestri potiri non valuimus. Sed his omissis, ad nostrae mentis propositum, et vestri Deo digni apostolatus excellentiam redeamus, et uti dignum est, gloriam in excelsis Deo resonemus, qui roseo proprii sanguinis pretio acquisito gregi misericordissima dignatione prospiciens, vestri pontificii jubar, sua electione in sede sanctae matris Ecclesiae collocavit, ad nostram et totius Christianae plebis salutem. Et quia omnipotens Deus princeps pastorum, in illa sancta sede, vestri pontificatus apicem sublimavit, nostrae serenitatis salubre auxilium, ad defensionem, statum, atque honorem pontificatus vestri, more praedecessorum nostrorum, in omnibus exhibere parati sumus. Et teste rerum omnium conditore, nullus catholicorum regum, nullus Christianorum principum devotior vestrae sanctitati, et promptior vestrae utilitati esse desiderat, quam nostra exiguitas . Nam si tempus arriserit, et auxiliante divina clementia scandala sopita conquieverint, quae simultate et suggestione aemulorum nostrorum, membrorum videlicet Satanae, enormiter emersere, vestrum multipliciter desideramus conspectum, et vestris Deo dignis animari colloquiis, atque melliflua benedictione potiri. Denique almifluam paternitatem vestram humiliter precamur, ut nullum regiae dignitatis, et nominis nobis consimilem praeferre quoquo modo, aut praeponere nostrae mansuetudini decernatis, neque etiam apices beatitudinis vestrae nobis porrigendos, per aliquem dirigere placeat, nisi, aut per nostrum legatum, aut certe per vestrum a vestro sancto latere destinatum, vel per nuntium augustissimi germani nostri Ludovici imperatoris: quia, ut vere fateamur, non modica simultas hactenus istis in partibus per hujusmodi factum orta noscitur, et nisi in posterum caute praevisum fuerit, quoddam poterit generare discrimen. Interea modis omnibus obsecramus, ut de vestra optabili prosperitate litteris vestris celsitudinem nostram certam reddentes, charae filiationis munus nobis impertiri dignemini, et vestris almifluis precibus nostram apud Dominum commendabilem atque veniabilem exhibeatis serenitatem, quatenus tanti patris piis precibus suffulti, creditum nobis regimen. Christo opitulante, gubernare valeamus. Omnipotens Deus vestri pontificii splendifluum jubar, atque angelicam sanctimoniam diu nobis incolumem conservare dignetur. Amen.
(Psal. CIII) (Isa. LIV)
[diei] [ al. quantitas]