II.  Ad Pharitium  [seu  Faricium] Habendonensem abbatem. --Pueri sacramento baptismi non regenerati aeternam beatitudinem assequi nequeunt.
PHARITIO venerando Habendonensis Ecclesiae praelato, domino suo, et indubitanter amico THEOBALDUS magister Oxenefordiae, sic suorum curam subditorum gerere, ne mors in olla dicatur esse.
Quod mihi morum vestrorum honestatem, et filiorum non fictam charitatem praedicanti calumniam de salvatione puerorum non baptizatorum, ita ex abrupto, ita etiam digito discretionis remoto, sicut plures aiunt, nudiustertius imposuistis, vehementer admiror, cum prius ut homo discretus debuissetis esse cognitor quam, ut ita dicam salva reverentia vestra, fictae criminationis accusator, et cum omnis Ecclesia sic de eorumdem perditione potius diffiniat, quod aliquem catholice sentientem in ambiguum non relinquat. Omnes enim qui catholice sentiunt, indubitanter asserunt, et asserendo non temere definiunt, aliquem hoc tempore minime membrum Christi posse fieri, nisi ex aqua visibili, et spiritu invisibili regeneratum, vel quod alio tempore contingere potuit, aliquo alio genere baptismatis purificatum. Unde a beato Cypriano inter martyres reputantur, qui saeviente persecutione causa Christi sanguine suo baptizantur. Inde Augustinus De natura et origine animae ad Victorem scribens, ait: « Noli dicere, noli credere, noli docere sacrificium Christianorum pro eis qui non baptizati de corpore exierint offerendum, sicut sacrificium Judaeorum pro eis qui non circumcisi de corpore exierant, legimus nullatenus esse oblatum. » Inde Hieronymus contra Jovinianum: « Pueri si statim post baptisma moriuntur, per sacramentum poenitentiae et fidei salvari dicuntur. » Sacramentum enim poenitentiae notatur ubi dicitur, Abrenuntio. Sacramentum vero fidei innuitur ubi respondetur, Credo. Manifestum est igitur quod consequens est, pueros hoc tempore non baptizatos procul dubio damnari; baptizatos vero si statim hominem exuant, indubitanter salvari. Si quis autem veritatis inimicus contra hanc sententiam catholicam vellet delatrare, paratus essem eum sacrilegum, et canem improbum, et scripto et viva voce confutare. De nativitate vero sententiarum hoc solum vobis respondeo, quia multo magis gratulor imitari non errabunda priorum doctorum vigilantium vestigia, quam modernorum dormitantium sequi falsas opiniones et somnia. Quod enim veteres doctores vix pertingere potuerunt vigilando, hoc quoque juniores docere praesumunt dormitando. Vigilantes autem doctores dicuntur, qui sane referunt quod a sanctis Patribus rationabiliter audierunt. Doctores vero dormitantes appellantur, qui ex sua parte semper aliquid novitatis afferre laborant. Unde Hilarius Pictaviensis ait in libro quem de Trinitate composuit: « Optimus quidem lector est qui refert. » Sciatis igitur me non de afferentibus, sed de referentibus esse: et quandiu vita comes fuerit, in hoc diligenter perseverare. Hanc autem excusationem nolite judicare invectionem. Non enim judicanda est invectio, sed rationabilis potius excusatio, et facta bono zelo. Nolo enim facere mihi inimicum, quem vestra bona moralitas nuper peperit amicum; nec mihi nec vobis adscribitur illud proverbium: Occasiones quaerit, qui vult recedere ab amico . Valete. Vestrum venerabilem conventum vice nostra salutate, principaliter autem vestrum bonum priorem amicum nostrum interiorem.
(Prov. XVIII, 1)