XCV.  Monasterium Monteregalense sedem archiepiscopalem constituit. Abbatem Guillelmum archiepiscopum consecrat, pallioque ornat atque episcopatus Catanensis metropolitam declarat.   (Velletri, Febr. 5.) [  Ibid.,  458.]
LUCIUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri GUILLELMO archiepiscopo Montisregalis, ejusque successoribus canonice instituendis in perpetuum.
Licet Dominus Jesus Christus Ecclesiam suam instituens discipulis suis eamdem super credentes ligandi ac solvendi dederit potestatem, unum tamen in ea, B. scilicet Petrum apostolum voluit praeeminere, dicens: Tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam, et quodcunque ligaveris super terram erit ligatum et in coelis et quodcunque solveris super terram erit solutum et in coelis : Intelligendum ex hoc tribuens fidelibus universis, quod sicut unus erat Mediator Dei et hominum homo Christus Jesus , pacificans quae in coelis erant et quae super terram , et dissolvens maceriarum parietem, et faciens utraque unum , sic est in Ecclesia unum ex ipso et per ipsum omnium caput esse, ne in membris fieret ulla diversitas, quae per unius auctoritatem et providentiam capitis ad unam fidei veritatem, eamdem religionis reducerentur et cultum. Quod etiam in eo loco monstratur, in quo et de confirmandis fratribus et de pascendis Dominicis ovibus praeceptum a Domino nostro legitur ei datum. Ex hac itaque potestate quae ad B. Petrum ex Dominica traditione pervenit, sacrosancta Romana Ecclesia, quae per Dominum Jesum Christum ab eodem B. Petro instituta est et fundata, super universas Ecclesias auctoritatem obtinuit, ut ubique ratum esset ac solidum quod ipsius prudentia statuisset. Quod etiam ab universis Ecclesiis per orbem terrarum usquequaque diffusis et receptum est et servatum, ita ut et per eam et distributio facta sit dignitatum, et inditum Christi fidelibus et diligentibus ordinatum quod ad cultum pertinere visum est pietatis. Ex hac siquidem data B. Petro a Domino potestate ipse et successores ipsius per diversa mundi loca constituerunt episcopos, et dignitates per provincias diviserunt. Nos etiam, qui eis, licet impares meritis, Domino vocante, successimus, in loco, qui Monsregalis dicitur, pro multa utilitate populi Christiani metropoliticam sedem duximus statuendam. Cum etenim charissimus in Christo filius noster Guillelmus, illustris Siciliae rex, divinae charitatis igne succensus, ad gloriam Dei et salutem suam ac parentum suorum monasterium ibi fundasset, et primo locum ad id agendum B. Petro et Romanae obtulisset Ecclesiae, ab episcopali subjectione per auctoritatem praedecessoris nostri felicis memoriae Alexandri papae assensumque venerabilis fratris nostri Gualterii Panormitani archiepiscopi liberum reddidit et quietum. Ac sic aedificiis erigendis regiam curam impendens brevi tempore templum Domino multum digna administratione construxit, castris munitissimis et redditibus ampliavit, libris et sacris vestibus et argento decoravit et auro: et tandem multitudinem monachorum de Cavensi ordine introduxit et in tantum aedificiis et rebus aliis extulit locum istum, ut simile opus per aliquem regum factum non fuerit a diebus antiquis ut in admirationem homines adducat, ad quos ex auditu solo potuerit quod factum est pervenire. Deinde ad opus bonum, sicut cervus ad fontes aquarum anhelans, et modicum reputans quidquid desiderio fecerat aeternorum, juxta id quod Sapientia dicit: Qui edunt me, adhuc esurient, et qui bibunt me adhuc sitient , a praedicto praedecessore nostro, et nobis ipsis et fratribus nostris cum multa instantia postulavit, ut eumdem locum dignitate metropolitica donaremus, praesertim cum et illuc populum congregare coepisset et disponeret congregare, qui ex illa parte contra omnium inimicorum incursus inexpugnabile munimen posset toti terrae conferre. Porro nos, deliberatione habita non parva cum fratribus, et attendentes communem utilitatem quae de incremento illius loci speratur, desiderio, et petitioni ejus non duximus abnuendum, ne ubi liberalissimus ipse de thesauro et tenimentis suis exstiterat, nos de his quae ad injuncti nobis apostolatus a Deo spectant officium existere difficiles videremur, et tanta ejus et nostra minueretur tarditate devotio, quanta nostri studio de bono congruebat ad melius incitari. Nam ex hoc pro desiderio ejus non parum facile videbatur quod, licet esset insolitum, quod duae metropoles tam vicinae consisterent, ex hac tamen nova constitutione nequaquam jus minuebatur ulterius, cum jam ante monasterium ipsum per archiepiscopos et episcopos, tam in se quam in omnibus locis suis, ab omni episcopali jure fuisset exemptum et plena in omnibus libertate donatum, ita ut nulli archiepiscopo vel episcopo, nisi tantum Rom. pontifici subjaceret. Te itaque venerabili in Christo fratri Guillelmo in ejusdem loci archiepiscopum nostris tanquam B. Petri manibus consecramus et pallii dignitate statuimus decorandum. Recipiens quidem tandem ecclesiam ad honorem Domini Dei nostri et memoriam B. Mariae virginis, regia liberalitate fundatam, sub apostolica tuitione muniminis et nostro privilegio, quod factum est, roboramus. Statuimus autem imprimis ut ordo monasticus, qui secundum Dei timorem et, B. Benedicti Regulam et Cavensis monasterii observantias in eo loco constitutus esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporibus, inviolabiliter observetur. Praeterea quascunque possessiones et quaecunque bona eadem ecclesia in praesentiarum ex dono praenominati regis et quorumque aliorum rationabiliter possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis poterit adipisci, firma eidem ecclesiae in perpetuum et illibata permaneant. In quibus episcopatum Catanensem proprio duximus vocabulo designandum, quem nos de fratrum nostrorum communi consilio ad multam praedicti regis instantiam tibi tuisque successoribus, sicut propriis archiepiscopis metropolitico in perpetuum constituimus jure subesse. Episcopale quoque jus et omnia quae in suscriptis locis ex concessione fratrum et coepiscoporum nostrorum habes, auctoritate apostolica tibi tuisque successoribus confirmamus, et firma et illibata perpetuis temporibus decernimus permanere; ex concessione scilicet venerabilis fratris nostri Gualterii Panormitani archiepiscopi cum voluntate, et consilio et assensu omnium canonicorum suorum, et regia etiam conniventia, totam parochiam, et dioecesim castelli Cerleonis cum monasterio S. Mariae Magdalenae, et aliis ecclesiis cum decimis et aliis justitiis, quas de baronibus et aliis hominibus ipsius castelli et pertinentiarum ejus, Panormitana ecclesia solebat percipere, et cum omni episcopali jure quod in eadem parochia et dioecesi videbatur habere; ecclesiam praeterea S. Sylvestri, quae fuerat dominii et proprii juris Panormitanae ecclesiae, quam pro eo quod ecclesiae tuae multum vicinat, et multum erat utilior ei quam Panormitanae ecclesiae, iam dictus archiepiscopus. sicut ejus scripto authentico continetur, de consilio et consensu omnium fratrum suorum eidem ecclesiae libera et spontanea tradidit voluntate, cum omnibus tenimentis, villanis, et possessionibus, et omni jure suo; ex concessione bonae memoriae Nicolai, quondam Messanensis archiepiscopi cum totius capituli sui consensu omne jus episcopale quod ecclesia Messanensis debebat habere in monasterio, et omnibus pertinentiis ejus, quod illustris recordationis ejusdem regis mater Margaritha, gloriosa quondam regina, in loco qui dicitur Monachium, in dioecesi Messanensi, in honorem Dei, et B. Mariae semper virginis memoriam pro sua devotione construxit, et per dictum archiepiscopum ab omni debito Messanensis ecclesiae liberum obtinuit et quietum ab omni jure; ex concessione Thomae Rhegytani archiepiscopicum communi capituli sui consensu, totum jus episcopale, vel quodcunque aliud ad Rhegytanam pertinebat ecclesiam in monasterio S. Salvatoris de Martello, quod construxit Joannes Calomenus, regius quondam camerarius, et in monasterio monialium Sancti Joannis Exocalnia, quod est extra muros civitatis Rhegii, cum cellis, obedientiis, possessionibus, tenimentis, et pertinentiis monasteriorum ipsorum, juxta quod in jam dicti archiepiscopi privilegio continetur; ex concessione Bartholomaei Agrigentini episcopi cum capituli sui assensu tam parochiam et dioecesim quam universum jus episcopale, cum omnibus decimis, et aliis justitiis, ac redditibus suis, quos de baronibus, et aliis hominibus castelli Battalazii, et pertinentiarum ejus et casale Busachini, nec non et omnes decimas, et alios redditus, quos Agrigentina ecclesia de castro Corleonis et pertinentiis ejus habebat, sicut in scripto ipsius episcopi dignoscitur; ex concessione Matthaei Mazariensis episcopi parochiam, et dioecesim, et jus episcopale, omnesque decimas et alios redditus, quos ecclesia Mazariensis habebat in municipio Jati, et municipio Calatrasi, cunctisque pertinentiis ipsorum, sicut in scripto praefati episcopi manifestius continetur; ex concessione R. Anglonensis episcopi cum communi capituli sui assensu in monasterio Carbonis cum cellis, obedientiis et possessionibus ejus totum episcopale jus, et quodcunque aliud in eo Anglonensis habebat ecclesiae, sicut in ipsius episcopi scripto denotatur expressum; ex concessione Bisiniensis episcopi cum capituli sui assensu ecclesiam S. Mariae de Maccla cum episcopali jure, et omnibus obedientiis et pertinentiis suis, sicut in ejusdem episcopi privilegio demonstratur; ecclesiam quoque S. Martini constructam in tenimento ecclesiae a Petro Indulfo, quam ipse Petrus obtulit eidem ecclesiae cum tenimentis, possessionibus et pertinentiis suis. Pallium ad haec, plenitudinem scilicet pontificalis officii, fraternitati tuae de sedis apostolicae liberalitate largimur, quo intra ecclesiam tuam ad missarum solemnia celebranda subscriptis diebus uti debebis, Nativitate scilicet Domini, festo S. Stephani, Octava Nativitatis Dominicae, Epiphaniae Hypopanti, Dominica in ramis Palmarum, Coena Domini, Sabbato Sancto, Pascha, et duobus diebus sequentibus, Assumptione, Pentecoste, tribus festivitatibus Dei genitricis et Virginis Mariae, Natalitio S. Joannis Baptistae, commemoratione Omnium Sanctorum, solemnitatibus omnium apostolorum, et praecipuis festis ecclesiae tuae, dedicationibus ecclesiarum, consecrationibus episcoporum, ordinationibus clericorum, et anniversario tuae consecrationis die. Provideas igitur quomodo hujus indumenti honor modesta sit actuum vivacitate servandus, ut ei morum tuorum ornamenta conveniant, et esse plus valeas bonis actibus quam hujusmodi ornamento, auctore Deo, conspicuus, et quem pastoralis curae constringit officium, dilectionem proberis fratribus exhibere, ut in humilitatis virtute fundatus, ne eleveris prosperis, nec fatigeris adversis. Ipsi etiam adversarii per mandatum Dominicum tuo circa te copulentur affectu; et, quantum in te fuerit, pacem habere cum omnibus, et ad pacem studeto reducere discordantes. Fulgeat in pectore tuo rationale judicii cum superhumerali ratione conjunctum, et ita in conspectu Dei procedas et hominum, quatenus commissa tibi gregi Dominico virtutis praestes exemplum, et taliter opere procedas et verbo, ut videntes opera tua bona glorificent Patrem nostrum qui in coelis est , et gaudeant se talem habere rectorem, per quem et erudiantur ad fidem et ad recta opera provocentur. Obeunte vero te aut tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptionis astutia seu violentia praeponatur, nisi quem monachi ejusdem loci, vel major pars consilii sanioris de ipso collegio, siquidem idoneus fuerit in eo repertus, secundum Deum et canonicas sanctiones crediderint eligendum. Quod si forte idoneus ibi reperiri nequiverit, aliunde fuerit assumendus, per fratres ipsius loci monachus eligatur, qui nimirum et regularibus cibis et indumentis utatur. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat praefatam ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura. Ad indicium sane devotionis suae, ac ad demonstrandum quod eadem ecclesia Romano tantum pontifici subjaceret, supernominatus filius noster rex, cum eam sub nomine monasterii fundare coepisset, centum tarenos Romano pontifici annis singulis constituit persolvendos. Si qua igitur in futurum ecclesiastica, saecularisve persona, etc. Ego LUCIUS catholicae Ecclesiae episcopus subscripsi. Ego Theodinus Portuensis et Sanctae Rufinae sedis episcopus. Ego Hyacinthus diaconus cardin. Sanctae Mariae Ego Henricus Albanensis episcopus. Ego Paulus Praenestinus episcopus. Ego Petrus presbyt. cardinalis tit. Sanctae Susannae. Ego Vivianus tit. Sancti Stephani in Coelio Monte presbyt. card. Ego Laborans presbyt. card. Sanctae Mariae trans Tiberim tit. Sancti Calixti. Ego Raynerius presbyt. card. SS. Joannis et Pauli tit. Pammachii. Ego Ubertus presbyt. card. Sancti Laurentii in Damaso. Ego Pandulfus presbyt. card. tit. basilicae Duodecim Apostolorum. in Cosmedin. Ego Ardicio diaconus cardinalis Sancti Theodori. Ego Gratianus Sanctorum Cosmae et Damiani diaconus card. Ego Bobo diac. card. S. Angeli. Ego Gerardus S. Adriani diac card. Ego Octavianus diaconus card. Sanctorum Sergii et Bacchi. Ego Goffredus diac. card. Sanctae Mariae in Via Lata. Ego Albinus diaconus cardinalis Sanctae Mariae Novae. Dat. Velletri, per manum Alberti S. R. E. presb. card. et cancellarii, Non. Febr. indict. I, Incarn. Dominicae an. 1182, pont. vero domini Lucii papae III anno II.
(Matth. XVI) (I Tim. II) (Coloss. I) (Ephes.
II) (Luc.
XXII) (Joan. XXI) (Eccli. XXIV) (Matth. V)