EPISTOLA LXXXI. AD RADULFUM DECANUM HEREFORDIAE.
Pater Venerabilis Gilbertus Hereford. episcopus epistolam hanc domino Radulpho decano Hereford. transmisit.
A te longe positi tuas non de longe contumelias experimur, ipso doloris transverberati gladio quo te scimus vulneratum. Directa est manus persequentis in te sed unum omnibus infigit vulnus quibus te non fictae diligentia charitatis astrinxerat. Exsul et profugus ab ecclesia tua et civitate expelleris: et tanquam sacra laeseris omnia, gladios in te male juratus miles exacuit, nil tamen habens quod objiciat, nisi quod ejus audaciae in sanctitate et justitia restitisti. Restitisti quidem, et gaudemus: expulsus es, et dolemus. Dolemus, inquam, magis irruentium in te ignominiam, quam tuae laudis honorem et gloriam. Scimus enim quod venali illi turbae et in omnem in quam condicitur impietatem promptissimae, de coelis ira revelatur, sed humilitati tuae et patientiae gloria in perpetuum reservatur. Gaude, dilecte mi, gaude et attende. Attende, inquam, quam pio voto te bonorum omnium turba prosequitur, dum portas in corpore tuo stigmata Christi Jesu, dum crucem ejus bajulas, dum pro justitia et Ecclesiae libertate in agone decertas. Non delicatus miles in Domini bella venisti. Pedes nudi, vestis lanea, vexillum crucis in manibus summi Regis exprimunt armaturam. Quod cantavimus hactenus, jam videmus in te illud summi confessoris elogium: Ego signo crucis non clypeo protectus aut galea, hostium cuneos penetrabo securus. Haec est framea Christi, et baculus peregrinationis ejus, quo contrivit portas aereas, et vectes ferreos confregit . Tu quoque sapienti consilio, cornu crucis inimicos tuos ventilasti, et insurgentes in te magnanimi nobilitate contempsisti . Quae de te audio laetam resonant cuncta victoriam, insidiantium laqueos, etsi nudus, expeditus tamen et alacer evasisti. Expulsus quidem es ab ecclesia tua, sed quam gratulabunda occurrit tibi Ecclesia sancta mater tua. Haec ab ora vestimenti sui cui decenter inhaerebas, te sustollit, tibi sinum aperit, te intus colligit, tenet, demulcet et nutrit . A sponsae tuae amplexibus ad tempus avelleris, sed matris gremio confoveris. Insultant tamen pessimi, quod et domum et urbem egressus es. Es quidem egressus: sed cogita antiquos dies. Nunquid David a facie filii fugiens insultantem sibi et dicentem: Egredere, vir sanguinum, egredere , cum modestia non sustinuit? Vos etsi persona dispares, aestimo tamen pares in causa. Domesticis utamur exemplis. Nosti quia Dominus a facie Pilati egressus est in ludibrium sui, coronatus spinis, et indutus purpura . Novissime etiam quasi repurgium quo pollui posset civitas, ipse extra portam passus est , ultimam passus injuriam, ne mundus ulterius injuriam pateretur. Hac nos armari cogitatione oportet, ut ipsum extra castra sequentes, improperium ipsius semper in capite nostro portemus . Felix tua egressio, qua sanctorum collegio denominaris. Sed improperant quod fugisti. Nec fugisti quidem, sed te ad dimicandum acrius pro justitia reservasti. Paulus tamen Damasci in sporta demissus effugit, nec istud scribens rubore suffunditur, sed hoc ipso gloriatur . Nisi enim fugisset, frementem mundi bestiam non confudisset, nec in ipso fastigio imperii vexillum Domini statuisset. Docet nos magister bonus: Si persecuti vos fuerint in civitate una, fugite in alteram . Fuge ergo, dilecte mi, hoc usus imperio, fuge de Ur Chaldaeorum in Jerusalem , ut habeat in quo pugnet Ecclesia, habeat quem reservet sibi in tempus hostis et belli. Stabis adhuc pro matre filius, in eam fortassis acrius insurgente Leviathan. Jam nos odore bono respersisti, et tuae virtute constantiae bene fragrat Ecclesia, qui dedignatus es humiliari principi, et genu curvare ante Baal. Datur optio confessori, ut abjuret quod sancte fecerat, vel cedat his quae possidebat. Vilescit animo tuo temporale stipendium, et subito factus inops, quanta animi serenitate decantas: Ego vero egenus et pauper sum: Dominus adjuvit me . Davidicos hymnos decantamus et nos, sed quae canimus tu legis in te, et laudabilia sanctorum quae extollimus sacrum et elucubratum plenius tuae tibi volumen conscientiae repraesentat. Percurre psalmos; resonent ab ore tuo illa Spiritus sancti plena suavitatis instrumenta; quod pietatis, quod justitiae, quod fortitudinis, in his laudabile decantatur, totum habes in te. Vere beatus philosophus, qui tua ibi bona collocasti, unde ea nec manus avidi raptoris eripiat. Jamdudum in scholis positi, de paupertate spiritus diversi adversis audivimus. Jam nunc ipsa tibi de propinquo respondeat utpote quae tecum tuae domus limen egressa est, te in itinere comitata de regni coelorum promissione uberius consulatur. Nam quantulum est quod obtractant? apostolicum illud opponunt: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit; et qui potestati resistit, ordinationi Dei resistit . Verum quidem hoc est. Sed habet saecularis potestas legem qua teneatur, habet statutos terminos intra quos ipsi obediatur. Scilicet si legem servaverit, si mandata custodierit, si in Deum nulla animi temeritate praesumpserit. Quod si in summi Regis injuriam impudenter excesserit, non potest ejus uti privilegio, cujus jura contemnit. Jam quod reliquum est circa prudentiae discretionisque partes insudant. Aiunt discreti viri esse, in culpis levibus non toto zelo accendi. Verum si profunde peccetur? totus fervor inardescat. Ideo levem principis offensam de muri quadam parte diruta fuisse mitius vindicandam. Ista pulchre componuntur. Sed juxta sapientiam, qui minima contemnit paulatim atteritur. Omitto prosequi quanta sit indurati cordis audacia, loca sancta non solum vilipendere, sed vastare. Festino ad haec quae te virtutis amatorem non solum non accusent, sed potenter excusent. Magnum aestimo virtutis indicium nascentia vitiorum germina suffocare. Serpens ubi caput immiserit, facile totus illabitur. Haec tu considerans ad primos impetus restitisti. Quid ni? Nisi restitisses, jam forsitan ad templi fastigium rabies inchoata ascendisset. Sed ascendisti ex adverso, et objecisti te murum pro muro domus Israel. Licet ex minimis magna conjicere. Quid si tibi pro fide pro sacramentis Ecclesiae decertare contingeret, ad crucem Petro, Paulo comes ad gladium constanter assistens? Eat satelles, stricto pugione tibi funestus occurrat. Si sacrum atrectaverit corpus, coelo victor exciperis. Si pepercerit tibi, nil minus est gloriae. Jugi ergo inter nos bonorum laude donaberis. Tu enim tempora nostra virtutum meritis exornasti: tu nos in melius exemplo tui reformasti, tu virile robur, et constantiam martyrum in tempora tepida revocasti. Percussor enim tibi defuit; non tu virtuti. Vives ergo clarus gloria, quam meruisti. Vives, inquam, sed felix qui pro justitia mori decrevisti.
(Psal. CVI) (Psal. XLIII) (Ephes. V) (II Reg. XVI) (Matth. XXVII) (Hebr. XIII) (ibid.) (II Cor. XI) (Matth. X) (Gen. XV) (Psal. LXIX) (Rom. XIII)