EPISTOLA LX. AD MAGISTRUM R. AMICUM ET SOCIUM.
ARGUMENTUM.-- Amico conquerenti ab episcopis eorum nepotes ex patrimonio Christi ditari, et non pauperes virtutis studiosos, declarat veterem hanc esse querelam, paupertatem autem divitiis longe praeferendam.
Charissimo socio et amico magistro R., P. Bles., salutem et spiritum fortiorem. Causaris et arguis episcoporum nequitiam, qui circa parentum promotionem sunt adeo singulariter occupati, ut nihil aliud affectent, aut somnient, atque indigentiam scholarium vel in modica visitatione non relevent. Purpurata incedit parentela pontificum et elata de patrimonio crucifixi in superbia et in abusione ad omnes vitae saecularis illecebras se effundit. Non attendunt quid deceat, dummodo quid placeat assequantur; cumque eis ad votum omnia succedant, et in contrarium succedant omnia his qui soli militant honestati, divinam in temporalibus providentiam desipere, aut dormitare conquereris. Amice, vetus querela est: et haec regis ac prophetae David animum quandoque concussit. Cum enim pressuras justorum aspiceret, videretque iniquos ad omnes hujus vitae concupiscentias licentius evagari, quaerebat si utique esset fructus justo, et si esset Deus dijudicans iniquos in terra; prius dubitat et vacillat, et recurrens ad occulta judicia Dei, tandem nodum quaestionis implicitae diligenter evolvit. Mei, inquit, pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei, quia zelavi super iniquos pacem peccatorum videns. In labore hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Ideo tenuit eos superbia. Ecce enim peccatores ipsi, et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Et dixi: Ergo sine causa justificavi cor meum, et lavi inter innocentes manus meas? Et fui flagellatus tota die, et castigatio mea in matutinis. Existimabam, ut cognoscerem hoc, labor est ante me, donec intrem in sanctuarium Dei, et intelligam in novissimis eorum. Verumtamen propter dolos posuisti eis, dejecisti eos dum allevarentur. Quoniam facti sunt in desolationem, subito defecerunt, perierunt propter iniquitatem suam. Singula possemus prosequi diffusiore tractatu, sed publicae expositioni littera se exponit: insinuans qualiter divitiae proditoriae et fallaces decipiunt amatores suos, quos dolose erigunt, ut cum dolore prosternant. Isti sunt, qui fines suos in infinitum producunt, quorum finis interitus sine fine. Beatus Job eadem dubitatione motus varios divitum successus enumerat, et in his alti consilii judicium et justitiam divinae dispensationis assignans, omnem scrupulum dubitationis elaqueat. Quare, inquit, impii vivunt, sublevati sunt, confortatique divitiis? Semen eorum permanet coram eis, propinquorum turba et nepotum in conspectu eorum domus securae sunt et pacatae, et non est virga Dei super eos. Bos eorum concepit, et non abortivit: vacca peperit, et non est privata fetu suo. Egrediuntur quasi greges parvuli eorum, et infantes eorum exsultant lusibus. Tenent tympanum et citharam, et gaudent ad sonitum organi. Ducunt in bonis dies suos et in puncto ad inferna descendunt. Ecce quomodo dati sunt in desolationem, et dejecit eos consilium Altissimi, dum allevarentur. Datae sunt eis divitiae in laqueum, et deliciae in capturam. Enormiter periculosum est transitoriae voluptatis, et mortis aeternae commercium, testimonio ethnici: nocet empta dolore voluptas. Verumtamen plus quam nocere est, vitam in morte, et mortem in doloribus aeternare. Audis David et Job multiplicem divitum gloriam recensentes, et momentaneae felicitatis infelicissimum finem. Unde et beatior in sua miseria reputandus est pauper, quam dives in opibus sophisticis, et gloria seductrice: cumulus enim deliciarum in cumulum miseriarum transiturus est, quarum cruciatus ille impatientius sustinebit, qui diutius et delicatius hujus vitae desiderabilibus assuevit. Illi evangelico diviti, qui ad refrigerium linguae ardentis digitum Lazari postulabat, dictum est: Recordare, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nonne putas eum tunc habuisse in desideriis multa sustinuisse aspera, ut vel in modico remissius ei fieret gehennale incendium? verumtamen post exitum hujus vitae dolor aeternus cum poena temporali non transibit: nam in inferno nulla est redemptio. Cumque locus ille viam praecludat ad meritum, compensationis etiam beneficium non admittit. Noli, quaeso, affectare divitias, quae te fugiunt, et, ubi affluunt plus aloes, quam mellis habent, et in fine ad infinibilem mortem ducunt. Sit tibi paupertas ipsa solatio, quae et viventem liberrimum facit, et securissimum morientem. Pauci divites moriuntur, qui in exitu hujus vitae non desiderent fuisse pauperrimi. Ideoque et plerique providentiae oculum dirigunt in futurum, spiritualem ducentes in divitiis paupertatem. David in regali solio sedens, inquit: Domine, inclina aurem tuam et exaudi me, quoniam inops et pauper sum ego. Et alibi: Pauper sum ego, et in laboribus a juventute mea. Elegans et praeclarum Dei donum est paupertas, si tamen hanc inter Dei dona computare dignetur impatiens et ambitiosa temeritas. Hujus doni gratiam intellexerat ille Senecae nepos Lucanus referens securitatem animae pauperis inter bella civilia: O vitae tuta facultas, Pauperis angustique lares, o munera nondum Intellecta Deum: quibus hoc contingere muris, Aut templis potuit, nullo trepidare tumultu Caesarea pulsante manu. Nabuzardan in subversione Jerusalem cunctis pauperibus in pace dimissis, solos divites captivavit. Christus domum reguli rogatus intrare noluit, ne videretur divitias honorare. Tu qui in episcopos nunc desaevis, cito episcopaberis dante Domino, erisque, si bene te novi, scholaribus illius temporis publicae detractionis occasio. Nam et illi, qui dulce lignum jam adepti sunt, quandoque dum scholariter militarent, linguas procaces acuerunt in episcopos, et telam, quam hodie ordiris, longo tempore texuerunt. Certissime autem scio quod ex quo rapieris ad cathedram, rapietur a corde tuo scholaris vitae memoria; subito nepotum tuorum pullulabit affectio, de maritandis neptibus anxie cogitabis: nec in beneficiis attendes meritum, nec in matrimoniis paritatem, atque in hac insania singulariter aestimabis plenitudinem voti tui, si muliercularum degenerum vilitate titulos alienae nobilitatis inficias, et personis infamibus contamines domum Dei. Vale.