EPISTOLA XIV. JOANNIS WILLELMI AD GUIBERTUM, ABBATEM GEMBLACENSEM.  Declarat se merito ab iniquo abbate multa pati, utpote qui ipse aliis mallorum malorum auctor fuerit.
Domino desideratissimo et venerabili fratri G. JOANNES dictus Willelmi, salutem et omne bonum.
Quia scriptum est: Beatus qui in auribus sapienter loquitur, idcirco, o mi domine, ad vos utpote reclinatorium miserorum sermo meus dirigitur. Verumtamen si in loquendo modum excedit intemperata loquacitas, causas justae excusationis habebit ipsa doloris plena necessitas. Ego autem, qui etsi aliquando contumeliosus, sed nunc versa vice, si possibile esset, fideliter et ex animo vobis officiosus, cum multa cordis contritione insinuo vestrae dilectioni eam quam peccatis meis merentibus jam olim patior calamitatem et miseriam, quia homo perditionis, quotidie supramodum innovata crudelitate, exaggerat in me multiplicem et intolerabilem iniquae rabiei et persecutionis insaniam. Qui quoniam nunquam defatigatus cessat irarum vel odii vel ad modicum sopitos cineres adversum me in redivivas flammas suscitare, omnium discretorum religiosorum cordibus et auribus, si fieri posset, causam tam nocivae simultatis innotescerem; siquidem injuriam patienti non modica solet esse consolatio, si innocentiae suae causam discernendam vel potius dirimendam proborum hominum committat judicio. Verum si ipse jam olim facti mei poenitens ex abdito audacis conscientiae velim fingere causas fallacis innocentiae, nec dicam cum Propheta: Judica me, Domine, secundum justitiam meam, etc. Profecto os meum condemnabit me. Nec mirum si ego, qui malo meo omnes pedicas et laqueos ad irretiendum et illaqueandum innocentes operatus sum, eisdem confusionis retibus involutus sim. Nimirum sicut feci, sic recepi; si aliis aperui laqueum praecipitationis, ipse mihi paravi casum perditionis. Sciens ergo et videns, ignem injeci paleis, nec consideravi quod ignis succensus, in aliis quidem scintillas validi fervoris diffudit, porro in me tanquam totius mali incentorem vastationis suae regyrans habenas, truculentior et male vorax efferbuit, ecce sed ipsa diuturnae calamitatis vexatio dat intellectum, quamvis sero, quam fuerit exsecrabilis et Deo odibilis nostrae malae procurationis exsecutio. Enimvero, plures numero hujus facti auctores et cooperatores fuimus, qui quosdam facetis adulationibus et aliis vanis favoribus, plures dato sacramento quod diversis administrationum vel officiorum sublimarem honoribus, nonnullos munerum largitione corrupimus. Sed quid? Adeptus sedem Simoniaci culminis, omnium fere suffragatorum consilio, velleque et nolle posthabito, magnus, sapiens apparere in oculis suis et sibi placere facere mala quae posset, minari quae non posset; et cum antea nullius reputaretur momenti, ut nostis, quippe nec qui interiori nec exteriori scientia praeditus, modo in utraque ultra vires praesumere, et omni bono vacuus, sed solo superbiae fastu tumidus, intolerabilis potentatum coepit exercere tyrannidis, adeo , nonnullos monachorum et militum, sicut et ipse cum adhuc essetis nobiscum vidistis, vinculis ferreis alligaret, et in custodia retruderet. Ut reliqua prosequar, soli potentes, hi scilicet quorum hoc fuit auctoritatis, ex condicto de rebus ecclesiae opulenter ditati sunt; reliqui, id est mediocres et infimi pro merito spebus suis vanis frustrati sunt. At vero mihi mei sudoris sufficiens erat praemium, videre voti compotem amicum, ut putabam, et dominum; nec fuit longa dilatio, aliter quam ratus eram provenit laborum meorum condigna remuneratio! siquidem pro donativo ab eo a quo bona sperabam, in quantum poterat, contrarium et extra munera dissimile parabat mihi munus, patibulum et laqueum. Si autem vulgo dicitur: Debet haberi modus in verberandis canibus, quanto magis in exasperandis et cruciandis hominibus? Ipse qui Simoniacae haeresis aemulator, paterni honoris invasor et proditor, quantum vero ad me, Aman illo in Lege Veteri nequior , Daciano quoque et Nerone inordinatis moribus omnium malorum commentoribus apparet crudelior. Revera pudet, et tamen fateri necesse est detestandi sui commercii me per omnia fuisse conscium, cum multorum ora jam et ipsa etiam saxa vociferantur in diabolum malum factam esse ejus promotionem, ita ut sit versum in proverbium, quod loco regiminis statutum sit idolum zeli ad provocandum aemulationem Cujus periculi malum nos respicit in capite, qui hujus pestiferae captionis conscii auctores in hoc perfidiae suae dedimus evidens indiculum, quod, bonae simplicitatis viro rejecto, pro libitu nostro creavimus nobis ridiculum abbatem, qui nihil quidem scientiae, plus quam satis haberet nequitiae. Hinc est quod quasi amens et absque cerebro plerumque publice fatetur velle potius diabolo quam mihi obviare, in tantum ut cum ego nuper hebdomadarius sacerdos cum aqua lustrationis et signo Dominicae passionis ex more domum ejus visitarem, ipse attonitus aufugerit, nec ullum divinis honorem exhibuerit sacramentis. Sed quid amplius? Plures abbates et monachi, milites et clerici, et ipse domnus archidiaconus Amalricus, prorsus omne hominum genus pro hujusmodi odii saepissime elaborarunt sopitione, sed nihil concordiae dignum efficere valuerunt. Jam quia mihi inest tantorum malorum nunquam finiendorum desperatio, placet animo quietis gratia loci demigratio. Proinde precor ut mihi jam vago et profugo procuretis apud vos locum certi refugii, ut sitis mihi portus desideratae requietionis, ut pro hoc apud Deum habeatis locum aeternae remunerationis. Valete, et per praesentium latorem quid vobis placet rescribite.
(Psal.
XXXIV.) (ut interim
de rusticanis taceam) (Esther. V)