EPISTOLA LXXIII. AD TRES EPISCOPOS ANGLIAE.
ARGUMENTUM.-- R. archiepiscopus Cantuariensis hortatur episcopos ad tollendum e medio abusum, qui in Anglia invaluerat, ut scilicet interfectores saecularium capitali poena, clericorum vero et episcoporum tantum excommunicationis poena plecterentur.
RICARDUS Dei gratia Cantuar. archiepiscopus totius Angliae primas, et apostolicae sedis legatus venerabilibus et dilectis in Christo fratribus R. Wintoniensi, G. Eliensi, Jo. Norwicensi episcopis, salutem et salubre consilium. In Ecclesia Anglicana damnosa omnibus, et omnino damnanda consuetudo invaluit, quae nisi per industriam vestram fuerit omnino sublata de medio, in enorme totius cleri dispendium vehementer excrescet. Si Judaeus aut laicorum vilissimus occiditur, statim supplicio mortis addicitur interfector; si quis vero sacerdotem vel clericum minoris aut majoris status occiderit, ecclesia sola excommunicatione contenta, aut, ut verius loquar, contempta, materialis opem gladii non requiret. Scitis quidem quod a Domino dictum est Moysi: Maleficos non patieris vivere. Et Apostolo teste: Princeps gladium habet ad vindictam malefactorum, laudem vero bonorum. Sed et Dominus dicit: Qui vos tangit, me tangit. Et per prophetiam: Nolite, inquit, tangere christos meos. Ubi igitur posset maleficium immanius et exsecrabilius inveniri, quam grassari in christos Domini, et in populum acquisitionis libera impunitatis audacia gladium exercere? Accepta mihi esset sententia excommunicationis in talibus, si timorem homicidis incuteret. Sed culpis nostris exigentibus gladius Petri rubigine obductus est, et quia non potest incidere, datus est in contemptum. Si capra, si ovicula furto sublata sit vel occisa, in hujus rei auctorem, si lateat, sententia excommunicationis emittitur; convictus vero aut confessus furcarum patibulo deputatur. Porro clerici vel episcopi occisores Romam mittuntur, euntesque in deliciis cum plenitudine apostolicae gratiae, et majore delinquendi audacia revertuntur. Talium vindictam excessuum dominus rex sibi vindicat, sed nos eam nobis damnabiliter reservamus, atque liberam praebentes impunitatis materiam, in fauces nostras laicorum gladios provocamus. Ignominiosum est quod pro capra vel ovicula gravior, pro sacerdote occiso poena remissior irrogatur. Sed his et deterioribus digni sumus, qui jurisdictionem alienam, et nobis omnino indebitam ambitione temeraria usurpamus. Nam et in corpore decretorum, et in Epistola ad Romanos haec verba nos legisse meminimus. Sunt quaedam enormia flagitia, quae potius per mundi judices, quam per rectores et judices Ecclesiarum judicantur. Sicut est, cum quis interficit pontificem apostolicum, presbyterum, sive diaconum, hujusmodi reos reges et principes mundi damnant. Omnis equidem justitia ideo exercetur, ut debita quiete gaudeat innocentia, et malignantium temeritas refrenetur. Verumtamen in hac jurisdictione maledicta, quam ambitiose et superbe praesumimus, Deum offendimus, et dominum regem, viamque in clericos malignandi tutissimam laicis aperimus. Nuper apud Wintoniam sacerdos litteraturae commendabilis et conversationis honestae malitiose occisus est a Willelmo Frechet, et uxore ejus, nec illi maleficium diffitentur. Prompti sunt ergo curiam adire Romanam: nam confidit in ea cor viri sui, atque in specie et pulchritudine sua intendit prospere procedere, et de lenocinio uxoris in via praeter absolutionis beneficium fructus uberioris manipulos reportare. Vos ergo, dilectissimi fratres, huic publicae pesti, dum in suo cursu est, maturiore consilio studeatis occurrere: nam si liberius aliquantulum et licentius evaserit, periculum quod inter pauperes nunc versatur nostris in proximo cervicibus imminebit. Ecclesia jurisdictionem suam prius exerceat; et si illa non sufficit, ejus imperfectum suppleat gladius saecularis. Hujus rei auctoritas e synodo Urbani papae, et decreto Gregorii, ex Epistola Nicolai ad episcopos Galliarum, ex concilio etiam Martini papae, et ex concilio Carthagin. III, et ex multis sanctorum Patrum institutionibus emanavit. Nec dicatur quod aliquis puniatur propter hoc bis in idipsum; nec enim iteratum videtur, quod ab uno incipitur, et ab altero consummatur. Duo sunt gladii, qui mutuum a se mendicant auxilium, atque ad invicem sibi vires impartiuntur alternas, sacerdotium regibus, et sacerdotibus regnum. Ideoque si ab altero suppletur alterius insufficientia, non videtur duplex contritio, aut punitio combinata. Nam et illi, qui ad mortis patibulum sunt damnandi, juxta Moguntinense concilium, antequam ad tormenta ducantur, per cordis contritionem et poenitentiam spiritualiter puniuntur, nec duplicitatem contritionis inducit, sed quaedam praeparatio est ad mortem poenitentia et satisfactio quae praecedit. Reddentes igitur Deo quae Dei sunt, et Caesari quae sunt Caesaris, juxta petitionem domini regis, ei tantorum vindictam excessuum relinquamus: reis autem in mortis articulo constitutis, quia sententiam lati canonis incurrerunt, si absolutionem postulaverint, et in hoc, et in aliis, quantum possumus, sine scandalo et periculo ecclesiae, humanitatis consilium misericorditer impendamus. Publice namque interest, ut materiali gladio cohibeantur, qui nec Deum timent, nec deferunt ecclesiae, nec censuram canonum reverentur. Bene valete.