LXIX. AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
Quae detrimenta, quos labores, quas injurias Ecclesia Cantuariensis hac tempestate pertulerit, vestra compassio non ignorat. Verum afflictam diutius et miserabili moerore confectam miserator et misericors Dominus oculo misericordiae respexit ad praesens; ipsam coepit ad statum pristinae dignitatis et excellentiae per gloriosa beati Thomae novi martyris magnalia revocare, quibus eam frequentius magnificentia divinae majestatis illustrat. Certum est autem ibi noviter quoddam inter caetera contigisse miraculum, quod nulla spes antea, nulla fiducia praesumebat; scilicet quod ibi persona ad regimen Ecclesiae sine designatione laicae potestatis electa est, cum ibi nullus antea promoveri potuerit, nisi de quo prius potentia saecularis edixit. Siquidem cum opus illud ad veterem abusum revocari multis fuisset artibus attentatum, per merita praedicti martyris omnis elusa est semper machinatio, quia eam quam ipse sibi proprio redemerat sanguine, libertatem personae committi non pertulit, cujus non electio libera et canonicus probaretur ingressus. Si enim tam recenter convalere veteris ritum violentiae contigisset, inanis fortasse a pluribus pretiosi sanguinis reputaretur effusio, et in defectum decertata tot laboribus victoria concidisse. Caeterum nunc tota provincia in spem optatae tanto tempore libertatis aspirat, et confirmatum Christi sanguine testamentum, novo gaudet iterum sanguine consignari. Omnium igitur ad triumphum noviter evictae libertatis concurrente laetitia, exorato spiritu, et eos in unum suaviter dirigente consensum, electus est vir, cujus religio, cujus prudentia, cujus magnificentia tanto operi idonea crederetur, quod non externis indiciis sed intra domestica claustra per longum tempus ipsis rerum constiterat argumentis. Nulla invidia, nulla ambitio, nulla denique vis obviare praesumpsit, quoniam sanctus ille successoris sui consecrare videbatur initia, et altari, cujus ipse sacerdos exstiterat, gratum sibi substituere sacerdotem. Felicitati temporum vestrorum haec laetitia servabatur, ut hoc ad vestrorum accederet gloriam titulorum, scilicet quod ubique virtus vestra suam restitueret Ecclesiae libertatem.
Benedictus autem Deus, qui ad consensum hunc devoti filii nostri senioris regis animum inclinavit. Factumque hoc debito favore prosequitur, quod aliquando consueverat designatione necessaria praevenire. Verum filius, quem ad succedendum sibi in regnum fecit praematura patris affectio consecrari, tanto bono coepit obsistere, eorum scilicet impellente consilio, qui eum de sinu patris abstrahere potuerunt, et simplicitatem adolescentiae ejus in proprium magis quam in patris vertere detrimentum. Studium igitur eorum est ipsum patri semper opponere, ut ex omnibus causis inter eos, quae ipsi seminaverunt odia convalescant, ne aliquando conversus ad cor, debitum gratiae naturalis agnoscere, et ad paternos incipiat redire complexus. Super quo prudentiam vestram necesse est sollicite praevidere, ne violentiam necessariae designationis, quae in patre per gratiam Dei et gloriam vestram penitus exspiravit, intuitu mansuetudinis vel dissimulationis vestrae resurgat in filio; ne non tam sublata quam translata videatur in alium, tantoque vehementior paret insistere, quanto paternam abrenuntiationem proposito suo considerat obviare. Personam itaque, in qua desideratae diu libertatis coeperunt initia consecrari, benigne suscipite; ipsique ad exsecutionem tanti operis necessariam de magnificentia virtutis apostolicae conferte fiduciam, ut primitiae nostrae vestris semper auspiciis convalescant et laeto consummentur effectu. Ad vos omnium fidelium oculi, ad vos omnium Ecclesiarum vota suspirant, ut ex hoc qui libertatem habent retinendi fiduciam, et qui non habent spem concipiant obtinendi. Ad haec, hoc opus, hoc studium, haec martyris illius jugis fuit intentio Ecclesiae, cui praeerat, redimere libertatem; hic laboris fructus, haec merces sanguinis, hoc praemium passionis. Quia vero ille hunc velut haeredem et successorem conservandae libertatis elegit, gloriosum vobis est cooperari martyri et ipsius initiis vestrum addere complementum, ut operationi ejus operatio vestra velut eodem spiritu vegetata concurrat. Ipsum ergo ad opus ad quod tam sancte, tam celebriter assumptus est, cum omni festinatione remittite, ne de absentia ejus occasionem malitia contrahat et rediviva potentiae saecularis incipiant germina pullulare; sed per istum beatitudo vestra renascentes parvulos teneat et allidat ad petram, sublatoque pristinae servitutis elogio, Ecclesia Dei laetabunda procedat, meritisque illius et vestris de antiqua semper iniquitate triumphans, hostibus suis incipiat apparere terribilis ut castrorum acies ordinata. Porro intelligat sapientia vestra non solum provinciae illius et regni, sed aliorum etiam regnorum desideria supplicare, ad quaecunque sancti illius tam relatione quam praesenti inspectione magnalia pervenerunt.