EPISTOLA XXXVIII. AD TERDELVACUM HIBERNIAE REGEM.
Regem laudat ex iis quae a Patricio cognoverat, monetque ut, ad pravas quasdam consuetudines exstirpandas, episcoporum aliorumque conventum fieri jubeat, et ipse intersit.
LANFRANCUS, peccator et indignus sanctae Dorobernensis Ecclesiae archiepiscopus, magnifico Hiberniae regi TERDELVACO, benedictionem cum servitio et orationibus. Nullam Deus majorem terris misericordiam impendit, quam cum pacis ac justitiae amatores ad animarum seu corporum gubernacula provehit, et maxime cum bonis regibus regna hujus mundi regenda committit. Hinc namque pax oritur, discordia sopitur, et, ut breviter cuncta complectar, Christianae religionis observantia stabilitur. Quod populo Hiberniae divinitus tunc collatum fuisse prudens inspector intelligit, quando omnipotens Deus excellentiae vestrae jus regiae potestatis super illam terram concessit; tot enim tantaque bona de magnitudinis vestrae erga bonos pia humilitate, contra pravos districta severitate, circa omne humanum genus discretissima aequitate, frater et coepiscopus noster Patricius narravit, ut, quamvis vos nunquam viderimus, tanquam visos tamen vos diligamus, et tanquam visis ac bene cognitis vobis salubriter consulere et sincerissime servire cupiamus. Verum inter multa quae placent, relata nobis sunt quaedam quae displicent, videlicet quod, in regno vestro, quisque pro arbitrio suo legitime sibi copulatam uxorem, nulla canonica causa interveniente, relinquit, et aliam quamlibet seu sibi vel relictae uxori consanguinitate propinquam, sive quam alius simili improbitate deseruit, maritali seu fornicaria lege, punienda sibi temeritate conjungit; quod episcopi ab uno episcopo consecrantur; 320 quod in villis vel civitatibus plures ordinantur; quod infantes baptismo sine chrismate consecrato baptizantur; quod sacri ordines per pecuniam ab episcopis dantur. Haec omnia, et si qua sunt similia, contra evangelicam et apostolicam auctoritatem, contra sanctorum canonum prohibitionem, contra omnium orthodoxorum Patrum qui nos praecesserunt fieri institutionem, nullus, qui sacras litteras vel mediocriter legit, ignorat. Quae quanto in conspectu Dei sanctorumque ejus amplius sunt horrenda, tanto studiosius vestris sunt sine aliqua dilatione jussionibus prohibenda, et, nisi prohibita corrigantur, districtissima terroris vestri severitate punienda; nullum enim Deo vel majus vel gratius munus offerre potestis, quam si divina et humana debitis legibus gubernare studeatis. Memores igitur divini judicii, quo de commisso vobis regno rationem reddituri estis Deo, episcopos et religiosos quosque viros in unum convenire jubete, sacro eorum conventui praesentiam vestram cum vestris optimatibus exhibete, has pravas consuetudines, omnesque alias quae a sacris legibus improbantur, a regno vestro exterminare studete, quatenus Rex regum et Dominus dominantium, cum viderit regiam majestatem vestram praeceptis suis in omnibus esse subjectam, servis quoque ac fidelibus suis pro timore et amore ejus mansuetam, inimicis divinae religionis divino zelo infestam; ipse quoque vos vestrosque fideles clamantes ad se propitiatus exaudiat, hostes conterat pacemque vobis in hoc saeculo stabilem, et in futuro vitam aeternam concedat.
[ al., prae]