CXVII.  Sublacense monasterium ejusque bona, quae enumerat, sub sanctae Romanae Ecclesiae protectione confirmat, in lacu monasterii piscari vel molendina construere absque abbatis licentia cuicunque prohibet; episcopum pro ecclesiarum dedicationibus et monachorum seu clericorum ordinationibus a summo pontifice expetendum, quod si id opportunitas temporis non permiserit, a quocunque ea recipere indulget; jurisdictionem in eodem coenobio habere cuicunque praeterquam sedi apostolicae interdicit; abbatis electionem ad monachos, consecrationem ad summum pontificem spectare declarat; poenas contra inobedientes decernit; benefactoribus benedictionem elargitur.   (Laterani, April. 20.) [MARGARINI,  Bullar. Casin.,  II, 218.]
CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis BERALDO abbati monasterii Sublacensis ejusque fratribus, tam praesentibus quam futuris regularem vitam professis, in perpetuum.
Quamvis universarum Ecclesiarum curam ex officiis susceptae administrationis gerere teneamur, illarum tamen quae ad Romanam Ecclesiam, nullo mediante, respiciunt, sollicitudinem habere nos convenit specialem et eam paci ac tranquillitati, Domino auxiliante, providere. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatum Sublacense monasterium quod beati Petri juris existit, in quo divino estis obsequio mancipati, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus, inprimis siquidem statuentes ut ordo monasticus qui, secundum Deum et beati Benedicti Regulam, in eodem monasterio noscitur institutus, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea quascunque possessiones, quaecunque bona idem monasterium inpraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis. Locum vestrum in quo monasterium est, cum omnibus pertinentiis suis; specum in quo beatus Benedictus in suae conversationis exordio habitavit, cum adjacenti silva, et monte toto circumcirca et cum omnibus finibus, aut pertinentiis antiquitus constitutis; et sub eodem specu lacum sive fluvium ex eo procedentem, in quibus videlicet aquis, nemini praeter abbatis et fratrum voluntatem aut piscari, aut molendinum aedificare liceat usque ad arcum qui dicitur de Ferrata, in territorio Ruviano. De forma quoque antiqua, quae ducit aquam de flumine ad plebem Sancti Laurentii, de aqua quae vocatur Augusta, nemini liceat, praeter voluntatem vestram aquam derivare, nisi quantum sufficiat terris rigandis et replendo fontem baptismatis in eadem ecclesia. Nec aquimolum quisquam illic praeter voluntatem vestram aedificare praesumat usque ad praedictum arcum de Ferrata. Si quis vero aliter egerit, banno Romanae curiae distringatur; cujus banni medietas sacro nostro palatio, medietas eidem monasterio persolvatur. Confirmamus etiam vobis et vestro monasterio castellum, quod Sublacum dicitur, cum omnibus suis pertinentiis, sicut a praedecessoribus nostris constat esse concessum, cum montibus et collibus, fundis et casalibus, cum omnibus ecclesiis et rebus ad eos generatim et in integrum pertinentibus; fundum canalis, et fundum Gennae in integrum cum pertinentiis suis fundum Frassinum cum omnibus suis pertinentiis, et locum qui vocatur Fundi, sicut extenditur usque ad petram Imperatoris, et vadit in montem qui vocatur Pionica, inde per serram in monte Romano, et exit in campum Longum, inde in campum Catinum, deinde redit ad supradictam petram Imperatoris; locum qui dicitur Seminariam cum finibus suis, sicut in antecessorum nostrorum privilegio continetur; collem Altulum, castellum Augustae cum fundis et casalibus suis, casale Sanctae Felicitatis cum eadem ecclesia, cum fundis et casalibus suis, et cum omnibus suis pertinentiis, sicut in eisdem privilegiis continetur; roccam Ceruariae cum fundis et casalibus suis et cum omnibus suis pertinentiis; roccam Incameratae, castellum Maranum et roccam Martini et roccam de Meso cum omnibus eorum pertinentiis, cum veteri haereditate monasterii; castrum Camoranum cum rocca sua et fundis et casalibus suis, montem de Griffo, vallem Frigidam, montem de Meso et Finistellae cum omnibus eorum pertinentiis; castellum Cerretum cum omnibus pertinentiis suis, castrum Geramum cum montibus et collibus, fundis et casalibus suis, cum massis et omnibus suis pertinentiis, et cum veteri haereditate monasterii; castellum Ampollonii cum montibus et casalibus suis et medietatem castri Sancti Angeli cum ecclesiis, fundis, massis, et pertinentiis eorum; roccam Sancti Stephani cum pertinentiis suis; vallem de Anigno, cellam de Occia cum montibus et collibus et fundis et casalibus suis; Toccianellum, fundum Orarum, fundum Micronianum, fundum Canianum, fundum Conuitellum, fundum Aquaevivae; et medietatem montis Afilani cum omnibus eorum pertinentiis; castrum Afilae cum montibus et collibus et medietatem montis Afilani, et cum omnibus eorum pertinentiis; castrum Pontiae cum montibus et collibus, et cum omnibus eorum pertinentiis; castrum Roijate cum Rocca sua; praeterea quae ex antiquo jure, et tam Romanorum pontificum quam etiam imperatorum concessionibus et privilegiis ad idem monasterium Beati Benedicti pertinere noscuntur; Salam civitatem quae vocatur Carsoli cum massis et fundis et casalibus suis, Auricula, roccam de Butte, roccam Aprunii, Arsule, Rubianum; et super fluvium Anticulum, Sarraciniscum, roccam de Miazi, roccam de Sunici, Sambuci, Sicilianum, medietatem de Ilice, massam Sancti Valerii, Piscanum, montem Casalem, Civitellam, clibanum cum omnibus fundis et casalibus eorum, oppidum Tusculanum cum rocca sua et cum omnibus pertinentiis suis; castellum Gallicani cum ecclesiis, fundis et casalibus et omnibus pertinentiis suis. Confirmamus etiam vobis cellas ad idem monasterium pertinentes, videlicet ecclesiam Sancti Angeli in Afile positam, ecclesiam Sancti Georgii cum omnibus earum pertinentiis et cum veteri haereditate beati Benedicti, ecclesiam Sancti Stephani in Pilio, ecclesiam Sancti Angeli in Petra Lata, Sancti Sebastiani in Paliano, ecclesias Sancti Quintini et Sancti Blasii in Anticulo, ecclesiam Sancti Leucii in Babuco, cum omnibus earum pertinentiis, positas in territorio Campanino; in Cartorio ecclesiam Sancti Petri in Cammerata et Sancti Petri de Aprunio; in territorio Morsicano Sancti Petri in Nerse, Sancti Benedicti in rocca de Meruli, Sanctum Thomam de Transaquis cum ecclesia Sancti Nicolai in villa posita cum eorum pertinentiis; Sanctum Angelum in Albe, Sanctum Salvatorem in Avezano, Sanctam Mariam de Tufo cum suis pertinentiis; in valle Sorana ecclesiam Sancti Pauli cum aliis tribus ecclesiis cum villa juxta se posita et cum omnibus eorum pertinentiis; S. Joannem de Pesculo, Sanctam Mariam de Anticulo, Sanctam Mariam de Rubiano, Sanctam Mariam de Arsule; in civitate Tiburtina, ecclesiam Sancti Antonini, Sanctae Crucis et Sanctae Barbarae cum omnibus eorum pertinentiis; aliam cellam ad honorem Sanctae Crucis in Quintiliano, cum oliveto suo et caeteris suis pertinentiis, et sex uncias de ecclesia Sancti Petri, cum terris et vineis, sicut per antiquos confines constat; villam quae vocatur Papi cum ecclesia Sanctae Mariae cum terris et vineis, et monte qui vocatur Mansula; ecclesiam Sanctae Mariae quae ponitur in porta; ecclesiam Sancti Sebastiani cum omnibus suis pertinentiis; aquincolos tres, unum in castro veteri, alium, foris portam majorem et alium in Vesta; juxta castellum Gallicanum ecclesias Sancti Pastoris, Sancti Angeli, Sanctae Mariae, Sancti Laurentii in Aqua Alta cum omnibus earum possessionibus; Romae, monasterium Sancti Erasmi, cum domibus et hortis et caeteris possessionibus ad ipsum pertinentibus. Ad haec, propter frequentes injurias quae ab episcopis, vel ipsorum ministris monasteriis ingeruntur, datam vestro coenobio facultatem a nostris praedecessoribus vobis quoque ratam manere decernimus, ut ad ecclesias, cum expedierit, dedicandas, aut clericos in monasterio, sive in cellis, sive in castellis aut villis monasterii ordinandos, a nobis episcopum postuletis. Quod si ad nos in tempore venire nequiveritis, quem malueritis episcoporum Catholicum adeatis, qui apostolicae sedis fultus auctoritate, quae postulantur exhibeat; nec a quoquam Ecclesiae alicujus episcopo, super hoc contradictionem aut quaerimoniam patiatur. Eapropter omnem cujuslibet ecclesiae sacerdotem in praefato Beati Benedicti monasterio ditionem quamlibet, praeter sedem apostolicam, habere prohibemus. Obeunte vero te nunc ejusdem loci abbate, vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptionis astutia seu violentia praeponatur, nisi quem fratres communi consensu, vel fratrum pars consilii sanioris, secundum Dei timorem et beati Benedicti Regulam, praeviderint eligendum; electus autem a Romano pontifice consecretur. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat praefatum monasterium temere perturbare, aut possessiones ipsius auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur, eorum pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate, et Praenestini episcopi consueta justitia in Pontia, vel Roiate, sicut in instrumento compositionis de utriusque partis assensu facto exinde continetur. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus, sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant et apud districtum Judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen, amen. Ego Clemens catholicae Ecclesiae episcopus ss. Datum Laterani per manum Moysi, sanctae Romanae Ecclesiae subdiaconi, vices agentis cancellarii, duodecimo Kalend. Maii, indictione VII, Incarnationis Dominicae anno 1189, pontificatur vero domni Clementis papae III anno secundo.