XXXVIII.  S. Leo IX, in synodo quinquaginta quinque episcoporum, Gerardum, quondam episcopum Tullensem, numinibus ascribit, dieque 23 mensis Aprilis coli jubet.   (Anno 1050.) [Mabill.  Acta SS. ord. S. Bened.,  V, 894.]
LEO episcopus, servus servorum Dei, cunctis catholicae Ecclesiae filiis in Christo salutem et apostolicam benedictionem.
Virtus divinae operationis in omnibus est mirabilis, maxime tamen in sanctis suis, quos praescivit et praedistinavit conformes fieri imagini Filii sui, quos etiam vocavit et sanctificavit antequam saecula fierent, antequam ipsi exstarent. Et quia ipse Dominus in Evangelio dicit: Pater meus usque modo operatur, et ego operor ; verum procul dubio esse quotidie ostendit quando dicit scilicet eos sanctificandos quos vocavit, eos vocandos quos praedestinavit sola gratuitae miserationis bonitate, nec humani generis merito, quia naturaliter omnes sumus filii irae et filii gehennae. Cur autem haec dicere coeperimus, continuo patefaciemus, quia sicut nemo accendit lucernam et ponit eam sub modio, sed super candelabrum statuit, ut luceat omnibus qui in domo sunt ; sic et Dominus noster Jesus Christus agit, illos clarificando miraculis in mundo quos secum vivere et gloriari facit in coelo, ut, quia per adoptionem facti sunt filii Dei, praeveniente gratia pateat eos haeredes esse regni quod promisit Deus diligentibus se. Paulo igitur ante nos in episcopatu Tullensi fuit episcopus, nomine Gerardus, qui, duo talenta, intellectum et operationem, a coelesti Patrefamilias accipiens, divinam legem, quam medullitus intellexit, sic opere adimplere studuit ut fieret dignus accipere illam desiderabilem a Deo salutationem: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam, intra in gaudium Domini tui . Sic enim Domini sui talenta erogavit, sic animas lucratus est, verba salutis praedicando, ut geminatam Domino suo pecuniam repraesentaret, et sibi aeterna beneficia cumularet. Lumbos sibi praecinxit, castitatem servando; lucernas in manibus portavit, exempla bonae operationis aliis praebendo; exspectavit Dominum a nuptiis sanctae Ecclesiae, non dormiendo, sed vigilando prima, secunda, tertia vigilia, anxius ad ejus aspectum, secundum illud quod quotidie psallebat: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te ; item: Sitivit anima mea ad te; quam multipliciter tibi caro mea! At, quia sic semper animo suspirabat ad Deum, ejus virtute comitatus angelicam ducens vitam, quotidie Christum in pauperibus ad mensam suscipiens, quotidie piis actibus insistens, nec docendo nec agendo nisi quod sanctum et Deo gratum esset, multis effulsit miraculorum prodigiis, sanctitati ejus testimonium perhibentibus; unde adhuc plures testes existunt. Quod et idem, post mortem carnis, cum Christo nostro spiritu vivens, glorians saepe operatus est et saepe adhuc operatur, curans diversos languores diversasque infirmitates. Quamvis autem venerabile corpus ejus multis, ut duximus, hactenus coruscarit miraculis, et ipse in numero sanctorum divino sit deputatus judicio; nondum tamen in catalogo sanctorum sortitus est humanam corroborationem, quod Dei miseratrix clementia nobis servis suis reliquit agendum, ubi ad culmen conscendimus Apostolicum. Residentibus ergo nobis Romae in synodo in ecclesia Salvatoris cum multis coepiscopis nostris, circa sexto nonas Maias, relatum est auribus nostris ab Udone Tullensi praeposito, eadem nocte, ipsum domnum Gerardum in visione apparuisse cuidam venerabili monacho, nomine Albizoni, qui synodo intererat, quem ipse Udo nimiis precibus constrinxerat exorare Dominum, ostendere sibi cujus meriti esset apud Deum ipse domnus Gerardus, qui tot miraculorum radiis coruscabat. Videbatur ergo illi ipsum assistere sibi, quem nunquam corporaliter viderat, nec etiam nomen ejus audierat, et dicere seipsum Gerardum esse, pro quo Deum decreverat exorare. Ad quod ille gavisus sedulo sciscitari coepit an esset apud Deum in numero sanctorum. Cui laeto vultu respondit procul dubio se esse cum Deo, dignumque ac justum fore eos honorari in terris ab hominibus qui honorantur in coelis ante Deum ab angelorum agminibus. Quam visionem ipsi ore proprio divulgavimus in synodo, exponentes ipsius domni Gerardi vitam venerabilem, conversationem mirabilem, miraculorum multitudinem, efficaciam divinae virtutis ad corpus ejus exuberantem; et sequenter sanctam synodum interrogavimus si deberet ut sanctus venerari, et sanctus deinceps nominari. Ad quod, tam archiepiscopi quam episcopi, tam abbatis quam clerici ac laici, quorum utrorumque magna intererat multitudo, quasi uno ore clamaverunt ipsum domnum Gerardum virum esse sanctum, a Deo inter sanctos numeratum, et ab hominibus inter sanctos numerandum et venerandum, pro eo quod, vivens in carne, testantibus miraculis, ut vir sanctus exstitit, et carne exutus, qualis in mundo fuerit, in coelesti beatitudine positus mundo quotidie eisdem miraculis innotescat. Decrevimus igitur sic sancta annuente ac laudante synodo, ut ex hoc sanctus habeatur, et sanctus colatur nono Kalendas Maias, tam Leuchae, sicut sanctus Mansuetus et sanctus Aper, quam ubique terrarum, sicut caeteri sancti; cujus sancti venerabile corpus per nos ipsos cupimus transferre, et digno honore, digno loco in altare proprio collocare ad laudem et gloriam Domini nostri Jesu Christi, qui ideo factus est pro nobis homo ut non solum solveret nos a peccatis, sed etiam conferret nobis praemium aeternae beatitudinis, et mansionem in coelis, ubi ipse cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat per omnia saecula saeculorum. Amen. Nomina episcoporum atque abbatum qui interfuerunt synodo Romae: Dominicus patriarcha Gradensis, Alinardus archiepiscopus Lugdunensis, Leodegarius Viennensis archiepiscopus, Hugo Bisontiensis archiepiscopus, Humbertus Siciliensis archiepiscopus, Hildebrandus Capuensis archiepiscopus, Petrus Comsanensis archiepiscopus, Joannes Portuensis archiepiscopus, Joannes Senensis episcopus, Vido Volaterrensis episcopus, Crescentius Silvae-candidae episcopus, Joannes Veletrensis episcopus, Joannes Ostiensis episcopus, Joannes Sabinensis episcopus, Joannes Tiburtinus episcopus, Benedictus Salernitanus episcopus, Leo Gageranus episcopus, Atto Camerinensis episcopus, Joannes Siscionensis episcopus, Adalbero Metensis episcopus, Obiso Pisensis episcopus, Henricus Populonii episcopus, Atenulfus Caesenatis episcopus, Crescentius Cerensis episcopus, Azo Centumcellensis episcopus, Gerardus Reatinensis episcopus, Bonizotus Cariellensis episcopus, Joannes Suanensis episcopas, Gerardus Rosellanus episcopus, Theodericus Orbiensis episcopus, Aldedus Wilgradensis episcopus, Leo Murensis episcopus, Mazio Montis-viridis episcopus, Bonus Petroraus episcopus, Henricus Spoletanus episcopus, Bernardus Pataviensis episcopus, Walterus Veronensis episcopus, Ysembardus Teanensis episcopus, Petrus Bituricensis episcopus, Arto Marsicanus episcopus, Leo Seranus episcopus, Benedictus Berulensis episcopus, Aso Solinensis episcopus, Attigrinus Imolensis episcopus, Gerardus Florentinus episcopus, Fridericus Genuensis episcopus, Gosfridus Constantiensis episcopus, Mannis Redonensis episcopus, Hugo Nivernensis episcopus, Isembaldus Pictaviensis episcopus, Arnolfus Santonensis episcopus, Arduinus Tuderanus episcopus, Hugo archidiaconus Ecclesiae Romanae, Petrus ejusdem Ecclesiae diaconus, etiam cancellarius et bibliothecarius, Sico primicerius ipsius Ecclesiae, Richardus abbas Sancti Benedicti, Hugo abbas Cluniacensis, Airardus abbas Sancti Pauli, Joannes abbas Sancti Sabae, Reinerus abbas Sancti Cosmae, Petrus abbas Sancti Bonifacii, Joannes abbas Sancti Vitalis, Joannes abbas Sancti Laurentii, Bonactus abbas Sancti Joannis, Richerus abbas Sancti Juliani, Liufridus abbas Sancti Vincentii, Gosfridus abbas de Reigelliaco, Valerandus abbas Sancti S. Vitoni, Gervinus abbas Sancti Richarii, Vincentius abbas Sancti Januarii, Leo abbas Sancti Cornelii, Martinus abbas Sancti Blasii, Felix abbas Sancti Andreae, Richardus abbas sancti Ragneberti, Dudo abbas Sanctae Mariae, Peneresius abbas Sancti Salvatoris, Agino abbas Sancti Silvestri, Adam abbas Sancti Isaac, Theuso abbas Sancti Petri, Bonizo abbas Sancti Petri, Vincentius abbas Sancti Januarii, Urlinus abbas Sancti Apollinaris, Wido abbas Sancti Severi, Leuzo abbas Sanctae Mariae, Albricus abbas Sancti Zenonis, Joannes abbas Sancti Salvatoris, Bonactus abbas Sancti Salvatoris, Laetus Sancti Angeli, Stephanus abbas Sancti Thomae, Rodulfus abbas Sancti Petri.
(Rom. VIII, 29, 30) (Joan. V,
17) (Matth. V, 15) (unde nutu Omnipotentis et omnia suo arbitrio disponentis,
nec ullis nostrorum meritorum profectibus,
ad apostolicam sedem translati sumus) (Matth.
XXV, 21) (Psal.

XLI, 2) (Psal. LXII, 2.)
[ f., Gaietanus] [ id est, 
Ceretanus] [ f., Perusinus] [Bitterrensis]