XXX. AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
Grata mihi refulget occasio, multis exspectata temporibus, multis artibus exquisita, videndi scilicet faciem domini mei, et matrem meam sanctam Romanam Ecclesiam visitandi. Jocundum est me quibuslibet offerre periculis, quibuslibet inferre laboribus, ut merear aliquando frui desiderato vestrae serenitatis aspectu et jocundo sacri sermonis alloquio recreari. Iturus alia vice fueram destinandus a principe, sed importuna me bellorum emergentium retraxit invidia, quibus transigendis studium diligentiae meae, cum necessitas Ecclesiae, tum reipublicae requirebat utilitas. Quod siquidem iter desiderio magis quam imperio mandantis assumpseram, ut impetrata potius quam injuncta legatio videretur. Nunc autem compositis omnibus non missus, sed sola devotione ductus, advenio ad exhibendum bene placito domini mei corpus et spiritum, ad impendendas utilitatibus vestris omnes, tanquam ex debito, peculii facultates. Attamen, ut veniam, oportuit me causas quasi necessitatis inquirere, quia nequaquam mihi patuisset egressus, nisi aliqua crederer importunitate compelli. Cum enim principi nostra semper sit officiosa praesentia, non tam me devotioni meae morem gerere, quam ad publicas utilitates et sua vellet obsequia retinere. Cum autem venero, facile comparebit quid ascribi devotioni, quid necessitati debeat imputari. Venio igitur, non ex animo quidem, sed tamen verbo tenus impetrata licentia, si nolui mihi de silentio ipsius facere quaestionem, quoniam etsi non facies oculis, votis tamen oratio respondebat, nec abjicienda videbatur occasio, quae tanto desiderio quaerebatur. Venio, inquam, non insidias hostium, non itineris difficultates, non aeris intemperiem, non injurias maris attendens, ea certe fiducia, quoniam merita vestra praecedent faciem meam, et, Deo volente, de omnibus locis obstantia quaelibet amovebunt. Interim indicandum vobis censui compositae necessitatis astutiam, quae me a regiis occupationibus reddidit absolutum. Reportaverunt Silvester thesaurarius ecclesiae meae, et Joannes nepos Sagiensis episcopi ad Cenomanum et Abrinconensem episcopos litteras a sede vestra, super quibusdam causis adversus me absque omni appellationis remedio terminandis. Quarum cognitioni dominum Willelmum Parisiensem, sanctae Romanae Ecclesiae cardinalem, contigit interesse, ipsoque praesente praedictus thesaurarius omnes querimonias quas habebat refutavit in manibus judicum, et quod eas adversum me deinceps non moveret fide corporaliter interveniente firmavit. Ego autem ei eorum intercessione gratiam reddidi, et, licet ingratus manifestusque calumniator in omnibus appareret, delictum omne ea quae plurimum inter necessitudine junctos vertitur, facilitate remisi. Verum Joannes, cum hinc inde rationibus diligenter auditis contrariam sententiam reportasset, ad solatium confusionis suae magis quam ad causae remedium sedem apostolicam ad Kal. Februar. appellavit, licet de melio omnem appellandi licentiam, eo quod ipse a vobis reportaverat oraculo, sustulisset. Cum itaque rebus judicatis standum sit, praesertim ubi nulla possunt appellatione suspendi, certum est quia ad refricationem rei judicatae nulla me necessitatis trahit instantia, sed optatam duxi de appellatione materiam, ne vestram scilicet viderer reverentiam neglexisse, si provocatus ad vestram praesentiam non venissem. Caeterum quia tot pericula fallere temeraria festinatione non possum, oportebit me fortassis ad complanandos transitus et praeparationem securitatis spatiosum tempus impendere. Ideoque si Joannes ille praevenerit, bonum vobis erit et utile ut ipsum usque ad nostrum detineatis adventum, quia avunculum ejus et ipsum in personam vestram et statum totius Ecclesiae gravissime deliquisse manifesta vobis veritate constabit.