CXXXVIII.  Ad eumdem.--Ut Constantinopoli et in aliis urbibus imperii CP., in quibus Veneti plures habent ecclesias, episcopos ordinare ac consecrare possit.   (Laterani, Jun. 13.) [MANSI,  Concil.,  col. 824.]
ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri HENRICO patriarchae, salutem et apostolicam benedictionem.
Inter omnia coeli sidera, quae ad decorem mundi et usus hominum, in principio sapientia divina formavit, solem voluit claritate luminis praeeminere; cujus ortus et diem terrae infunderet, et noctis tenebras propulsaret. Conveniens namque fuerat quod eo praestantior caeteris sideribus haberetur; quo specialiter in ipso formationis exordio, ut singulariter praeesset diei, de superni munere Conditoris accepit. Sic nimirum Redemptor noster, cum ecclesias veluti micantes stellas in diversa mundi climata latius propagasset, sacrosanctam Romanam Ecclesiam, cujus B. Petrus apostolorum princeps exstitit gubernator, tanquam splendidum solem, omnibus superesse, et singulas ei ecclesias, utpote membra, suo capiti statuit subjacere. Quod ex illis verbis manifestius declaratur, quibus eumdem Petrum est Dominus allocutus: Si diligis me, pasce oves meas . Et alibi: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Petra vero supra quam legitur esse fundata, nullas scissuras recipit, nullas patitur sectiones. Hoc idem rursus demonstratur, cum dicitur: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et quodcunque solveris super terram, erit solutum et in coelis . Ipsi quoque et propriae firmitas, et fidei alienae confirmatio data est, quando a magistro audire meruit: Ego pro te rogavi, Petre, ut non deficiat fides tua; et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos . Istis itaque et aliis rationibus sancta et apostolica Ecclesia, quae coelesti privilegio inter alias obtinet principatum, tantam ab ipso capite Domino Jesu Christo praerogativam accepit, ut auctoritatem habeat singularem universis per orbem terrarum ecclesiis providendi, et discreta in eis consideratione statuere, quae cognoscit statuenda. Nobis igitur qui, licet insufficientibus meritis, vices apostolorum principis in sancta Ecclesia suscepimus exsequendas, providendum imminet attentius et agendum, ut secundum uniuscujusque dignitatem et statum Ecclesiae honor ei debitus impendatur, et cum salute populi fratribus nostris provida sollicitudine deferatur. Hac siquidem consideratione, venerabilis in Christo frater Henrice patriarcha, inclinati justis postulationibus tuis gratum impartimur assensum; et tam devotioni tuae, quam honori et utilitati Graden. Ecclesiae, cui, Deo auctore, praeesse dignosceris, deferre volentes, tibi et successoribus tuis auctoritate apostolica duximus concedendum, ut in Constantinopolitana urbe, et in aliis civitatibus, in Constantinopolitano duntaxat imperio, constitutis, in quibus Veneti plures habent ecclesias, ubi videlicet eorum multitudo consuevit assidue convenire, liceat vobis episcopum ordinare, et absque alicujus contradictione munus ei consecrationis impendere. Ut igitur haec nostra concessio perpetuis temporibus inviolabiliter observetur, eam auctoritatis nostrae praesidio roboramus, et praesentis scripti patrocinio communimus. Statuentes ut nulli omnino hominum liceat hanc paginam nostrae concessionis et confirmationis infringere, etc. Si quis igitur, etc. Cunctis autem servantibus, etc. Amen, amen, amen. Ego Adrianus catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Ymarus Tusculanus episcopus. Ego Cinthius Portuensis et S. Rufinae episc. Ego Guido presb. cardinalis S. Chrysogoni. Ego Ubaldus presb. card. tit. S. Praxedis Ego Manfredus presb. card. S. Sabinae. Ego Julius presb. card. tit. S. Marcelli. Ego Ubaldus presb. card. tit. S. Crucis in Jerusalem. Ego Octavianus presb. card. tit. S. Caeciliae Ego Joannes presb. card. SS. Joan. et Pauli tit. Pammachii. Ego Joannes presb. card. tit. SS. Sylvestri et Martini. Ego Oddo diac. card. S. Georgii ad Velum Aur. Ego Guido diac. card. S. Mariae in Aquiro. Ego Hyacinthus diac. card S. Mariae in Cosmedin. Datum Laterani, per manum Rolandi, sanctae Romanae Ecclesiae presb. card. et cancellarii, Idib. V, Incarn. Domin. anno 1157, pontif. vero D. Adriani papae IV anno III.
(Joan. XXI) (Matth.
XVI) (ibid.) (Luc. XXII)