EPISTOLA IV. ISIDORI MASSONAE EPISCOPO. 3. 5. 7. 9. 10. 11. 12. 13.
563 Domino sancto meritisque beato Massonae episcopo Isidorus.
1. Veniente ad nos famulo vestro viro religioso Nicetio, litteras honorificentiae vestrae nobis detulit, in quibus agnitio salutis vestrae nihilominus perpatuit maxime per eum portitorem, cujus lingua epistola vivens erat. Unde pro salute vestra gratiarum actionibus Deo nostro repensis, in quantum valuit mediocritas nostra vice inquisitionis studio poscentes meritorum vestrorum suffragiis divinis vos commendare conspectibus. 2. Verum quod sequenter in epistolis venerabilis fraternitas vestra innotuit, nulla est in hujusmodi sententiis decretorum diversitas intelligenda, quod alibi legitur in lapsu corporali restaurandum honoris gradum post poenitentiam, alibi, post hujusmodi delictum, nequaquam reparandum antiqui ordinis meritum. Haec enim diversitas hoc modo distinguitur: illos enim ad pristinos officii gradus redire canon praecipit, quos poenitentiae praecessit satisfactio, vel digna peccatorum confessio; at contra ii qui neque a vitio corruptionis emendantur, atque hoc ipsum carnale delictum quod admittunt etiam vindicare quadam superstitiosa temeritate nituntur, nec gradum utique honoris, nec gratiam communionis recipiunt. 4. Ergo ita est utraque dirimenda sententia, ut necesse sit illos restaurari in locum honoris, qui per poenitentiam reconciliationem 564 meruerunt divinae pietatis. Hi neque immerito consequuntur ademptae dignitatis statum, qui per emendationem poenitentiae recepisse noscuntur vitae remedium. Id enim, ne forte magis ambiguum sit, divinae auctoritatis sententia confirmetur. Ezechiel enim propheta sub typo praevaricatricis Jerusalem ostendit post poenitentiae satisfactionem pristinum posse restaurari honorem. Confundere , o Juda, et porta ignominiam tuam. Et post paululum: Et tu, inquit, et filiae tuae revertimini ad antiquitatem vestram . Quod dixit, confundere, ostendit post confusionem, id est, peccati opus, debere quemque erubescere, et pro admissis sceleribus verecundam frontem humi prostratam demergere, pro eo quod dignum confusionis perpetraverit opus. 6. Deinde praecipit ut portet ignominiam, id est, dehonorationem nominis, sive dignitatis, et revertatur ad antiquitatem suam. Ergo dum quisque post opera confusionis suae confunditur, atque ignominiam depositionis suae cum humilitate portaverit, revocari secundum prophetam ad priorem statum poterit. Item Joannes evangelista angelo Ephesi Ecclesiae inter caetera simile quiddam scribit: Memor esto unde cecideris, et age poenitentiam, et prima opera tua fac, alioquin veniam tibi, et movebo candelabrum tuum de loco suo . In angelo Ecclesiae praepositum utique, id est, sacerdotem ostendit, juxta Malachiam, qui dicit: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et lex requiritur ex ore ejus, quia angelus Domini exarcituum est . Praepositus ergo lapsus in vitium per evangelistam monetur, ut memor sit unde ceciderit, et agat poenitentiam, et prima opera faciat, ut non moveatur candelabrum ejus. 8. Nam candelabrum doctrina sacerdotalis, vel honor potestatis, quem gestat, intelligitur, juxta quod scriptum est apud Samuelem in damnationem Heli: Oculi ejus caligaverant, nec poterant videre lucernam Dei, antequam exstingueretur ; lucerna quippe Dei fuerat, quod dignitate sacerdotali pollens, justitiae claritate 565 fulgebat; exstinctam propheta asserit, dum ob scelera filiorum sacerdotii potestatem meritorumque lumen amisit. Candelabrum ergo, sive lucerna sacerdotis tunc penitus juxta Joannem exstinguitur, vel movetur, quando post delicti casum, neglecta poenitentia, admissa scelera non deflentur. Non enim dicit: Pro eo quod cecidisti, commovebo candelabrum tuum; sed, nisi poenitentiam egeris, movebo candelabrum tuum. Ergo ad quemque praepositum peccantem, si praevenerit poenitentia delicti, utique sequitur venia, et reparatio meriti. Et in Proverbiis scriptum est: Qui abscondit scelera sua, non dirigetur; qui vero confessus fuerit, et dereliquerit ea, misericordiam consequetur . Nam et ipsum, quod canonum censura post septem annos remeare poenitentem in statum pristinum praecipit, non ex electione proprii arbitrii sancti Patres, sed potius ex sententia divini judicii sanxerunt. Nam legitur quod Maria soror Moysi prophetissa, dum obtrectationis adversus Moysen incurrisset delictum, illico stigmate leprae perfusa est; cumque peteret Moyses ut emundaretur, praecepit eam Deus extra castra septem diebus egredi, atque post emendationem rursus eam in castra admitti . Maria ergo, soror Aaron, caro intelligitur sacerdotis, quae dum superbiae dedita, sordidissimis corruptionum contagiis maculatur, extra castra septem diebus, id est, extra collegium sanctae Ecclesiae septem annis projicitur, qui post emundationem vitiorum loci, sive pristinae dignitatis recipit meritum. Ecce in quantum valui, concilii Ancyritani antiquam et plenam auctoritate sententiam sacris testimoniis plane explanavi, ostendens eum posse restaurari in proprio honore, qui per poenitentiae satisfactionem novit propria delicta deflere: qui vero neque luget quae gessit, sed lugenda sine ullo pudore religionis, vel timore judicii divini committit, eum nullo modo posse ad pristinum gradum restaurari. In finem autem epistolae hujus hoc adjiciendum putavi, ut quotiescunque in gestis conciliorum discors sententia invenitur, illius concilii magis teneatur sententia, cujus antiquior aut potior exstat auctoritas. Datum pridie Kal. Mart., anno tertio regni domini nostri gloriosissimi Witerici regis.
(inquit) (Ezech. XVI, 52) (Apoc. II, 5) (Malach.
II, 7) (I Reg. III, 2) (quae intelliguntur
charismata honoris) (Proverb. XXVIII, 13) (Num. XII)