XXXI.  Privilegium, quo monasterii Cluniacensis bona omnia ac jura confirmantur.   (Anno 1100, Nov. 15.) [COCQUELINES,  Bullarum, privilegiorum ac diplomatum Romanorum pontificum amplissima Collectio.  -- Romae 1739 fol., t. II, p. 114.]
PASCHALIS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri HUGONI, Cluniacensi abbati, ejusque successoribus regulariter substituendis imposterum.
Zelus Domini et religionis praerogativa, qua per universum fere Occidentem nostris temporibus per Dei gratiam congregatio vestra percelluit, et inconcussa unitas, qua inter procellas omnes sedi apostolicae adhaesistis, mansuetudinem nostram vehementius exhortantur, imo urgent atque compellunt, ut vestris petitionibus assensum accommodare, et quieti vestrae imposterum providere sollicitius debeamus. Quapropter quidquid libertatis, quidquid auctoritatis praedecessores nostri Ecclesiae Romanae pontifices, praesertim apostolicae memoriae Gregorii VII et Urbani II, vestro monasterio et locis ad idem pertinentibus contulerunt, nos quoque praesenti decreto auctore Domino confirmamus. Ad haec adjicimus ut in omnibus prioratibus et cellis, quae nunc sine proprio abbate vestro regimini subjectae sunt, nullus unquam futuris temporibus abbatem ordinare praesumat; sed tam prioratus ipsi et cellae, quam et caetera in quibuslicet locis omnia, quibus fraternitas tua Arvernensis concilii, quod per supradictum Urbanum pontificem celebratum est, tempore investita erat, de quibus tunc nulla quaestio mota est, cui nimirum concilio per temetipsum interfueras, tam tibi quam successoribus tuis in pace semper et quiete serventur, in quibus haec propriis visa sunt adnotanda nominibus: S. Maria de charitate de Martignaco , S. Petrus de Munsiaco , S. Petrus de Leniciis , S. Paulus de Pergamo, S. Isidorus de Hispania, S. Odylus de Scarrione, S. Marcellus de Salsimoniaco, S. Marcellus de Cabilone, Carus locus, Paredus Romanum monasterium, S. Victor de Gebenna, Paterniacus, S. Saturninus de Provincia, S. Eutropius, S. Martinus de Auxia, monasterium de Cacerris, S. Maria de Tolosa, Boort , Tiernus, S. Martinus de Campis, Sylviniacus, Virgenus, Ginniacus, Nantuacus, S. Pancratius de Anglica, S. Lecerius de Nazara, S. Jacobus de Potino, S. Gabriel de Cremona, S. Salvator et S. Stephanus de Niverno. Praecipimus etiam ut omnes ecclesiae seu capellae vestrae et coemeteria libera sint, et omnis exactionis immunia praeter consuetam episcopi paratam justitiam in presbyteros, si adversus ordinis sui dignitatem ostenderint: exceptis nimirum ecclesiis illis, quae absque hujusmodi subjectione in abbatis potestate subsistunt. Liceat quoque vobis cum juribus vestris presbyteros eligere, ita tamen ut ab episcopis, vel episcoporum vicariis animarum curam absque venalitate suscipiant, quam si committere illi, quod absit! ex pravitate noluerint, tunc presbyteri ex apostolicae sedis benignitate officia celebrandi licentiam consequantur: neque cuilibet facultas sit, aut claustri unquam aut locorum vestrorum fines pro vivorum sive defunctorum eleemosynis ob salutem datis inquietare; sed tam virorum quam mulierum oblationes, quae Deo offeruntur, in usum servorum Dei, pauperumque Christi percipere liceat. Abbatias vero, quas tuae tuorumque successorum ordinationi praedecessor noster Gregorius VII PP. commisit, nos quoque committimus, videlicet Virhelva, S. Aegidii, S. Joannis de Angelico, S. Petri Moysiaco, Moliacensem, S. Martialis de Lemovico, novum monasterium Sancti Cypriani Pictaviensis de S. Sacco; adjicientes etiam S. Germani Autissiodorensis, S. Astrimonii Mauricensis, S. Bertini Tarvaniensis eidem ordinationi subjaceant, salvo nimirum jure sanctae Romanae Ecclesiae Nec minus illud supradictum Urbani II papae capitulum confirmamus, ne cellarum vestrarum ubilibet positarum fratres pro qualibet interdictione vel excommunicatione divinorum officiorum suspensionem patiantur; sed tam monachi quam et famuli eorum, et qui se monasticae professioni devoverunt, clausis ecclesiarum januis, non admissis dioecesanis, divinae servitutis officia celebrent, et sepulturae debita peragant. Concedimus etiam vobis laicos seu clericos saeculares, nisi qui pro certis criminibus excommunicati sunt, ad conversionem, sive sepulturam per loca vestra suscipere. Clericos quoque regulares, qui pro necessitatibus ad vestrum coenobium effugiunt, suscipiendi, et ad vestrum propositum admittendi, religioni vestrae licentiam impertimus. Praeterea decernimus ut nulli omnino hominum liceat vestrum venerabile coenobium et loca subdita temere perturbare; sed eorum ecclesiae possessiones, et bona caetera, quae pro animarum salute donata sunt, vel in futurum Deo miserante donari contigerit, firma vobis vestrisque successoribus, et illibata permaneant, quos profecto cognoscimus ab excommunicatis et rapacibus discretione debita contineri. Si qua igitur ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo et tertio commonita, nisi satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena sit, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco justa servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen. Ego Paschalis sanctae Ecclesiae catholicae episcopus. Ego Odo Ostiensis episcopus subscripsi. Ego Milo . . . . Praenestinus episcopus. Ego Albericus cardinalis S. Petri ad Vincula. Ego Walterius episcopus Albanensis Ecclesiae subscripsi. Ego Teuto cardinalis SS. Joannis et Pauli. Ego Joannes Tusculanus episcopus. Ego Paganus sanctae Romanae Ecclesiae cardinalis subscripsi. Datum Anagniae per manum Joannis sanctae Romanae Ecclesiae diaconi cardinalis, XVII Kalend. Decembris, indictione VIII, Incarnationis Dominicae anno 1100, pontificatus autem domni Paschalis PP. II.
( Mar. de Marciniaco ) ( Mar. de Cusiniaco ) ( Mar. de Leuntiis ) ( Mar. Orylius ) ( Mar. S. Maria de Tobosa
Boarum ) ( Mar. seu fratribus vestris )
[ al. Gualterius]