II.  Ad abbatem Buscalonem.--Optat Buscalonem venire Claramvallem, et rogat ut occurrat ei Altamcumbam, ubi Henricus abbas fuerat.
Ecce ego ad ostium cordis vestri pertinax amator invigilo, clamans litteris, precibus inquietans, ut animus ille vester vel importunitate victus assurgat, et pessulum nobis abditae voluntatis aperiat. Credimus enim quod illa prompta est ex virtute, licet retardetur ex obice; et gestit invenire qua prodeat, si renitentis obstaculi durities non obsistat. Quid autem sibi velit, quod saepe scribens vobis, vestra nec semel rescripta promerui, non adverto; nisi quod admodum vereor, ne vobis memoria nostri prorsus exciderit, dum affectui nostro quaerenti quem diligit, dilecti saltem littera non recurrit. Ego autem impatiens morae moras vestras silentiumque dissimulo, blandiens utique mihi, ne forte qui haec interim vota suspenditis, recompensationis optimae compendia procuretis. Quidquid autem illud sit, quod me, dum vos retardatis, excruciat, noster interim nec dormitat animus, nec tepescit affectus, quaerens quem diligit anima mea, ut tenens teneam nec dimittam illum donec introducam vos in domum matris meae et in cubiculum genitricis meae. Tunc videbit dilectus meus et affluet, et mirabitur, et dilatabitur cor illius: cum egredietur ad eum in filiis suis gaudens et exsiliens Claravallis, et obviabit illi quasi mater honorificata. Tunc et mihi forsitan insultabit, ut dicat: Jam non propter tuam loquelam credimus ; quia, sicut audivimus, ita et vidimus. Vidimus et cognovimus eam, de qua Patres nostri annuntiaverunt nobis. Resuscitate igitur nunc tandem gratiam quam habetis in vobis, ne sepeliatur in uno angulo montium, quod datum est vobis in acquisitione gentium et multitudinis populorum. Veniet qui talentorum suorum lucra requirat, exacturus nimirum exinde rationem, si sub defosso cespite Bulcoldonis otiosam repererit pretiosi muneris quantitatem. Si qua igitur in vobis viscera pietatis, si qua societas spiritus, si qua laus disciplinae, occurrite mihi in Altacumba, cum venero, ut vel ibi pandatur secretarium mentis, quae tantae obriguit lentitudine tarditatis.
(Joan. IV)