EPISTOLA CXCVI. CONGRATULATIO SUPER CAPTIONE DAMIETTAE. [A. D. 1219.]
HONORIUS episcopus, servus servorum Dei, universis Christi fidelibus per Turonensium provinciam constitutis, salutem, etc.
Exsultet in Domino suorum turba fidelium et in vocem benedictionis gratiarum et laudis laetabunda prorumpens, cum Apostolo dicat: Benedictus Deus, etc., qui nos in omni tribulatione consolatur. Nimis quidem natus est sibi soli, nimis intentus est propriis, nimis negligit communem causam populi Christiani, qui diebus istis in mentis angustia et tribulatione non fuit: cum sciret Christianum exercitum civitatem Damietae magnam et munitissimam obsedisse, in ipso quasi medio paganismi, ubi a fidelibus aliis tanto terrarum maris et vallis intervallo divisus, et ab infidelibus ex omni fere parte circumdatus non tam obsidens dici poterat quam obsessus. Cujus vestrum animus ad dubium non pendebat et pavebat eventum, non tam pro singulorum salute sollicitus quam pro universo exercitu spe ac timore alternante suspensus, imo quis ipsius non obliviscebatur exercitus, quis ejus recordabatur periculi pensans sub quanto staret discrimine, quamve tenui filo penderet honor totius populi Christiani? Profecto in eo erat statu res posita, ut idem exercitus de viribus suis jam omnino diffideret: et memor magnalium quae divina potentia pro fidelibus suis facere consuevit de ipsius sola miseratione speraret. Unde ipse qui de sua sperantes misericordia non relinquit, qui prope est omnibus in veritate invocantibus nomen ejus, qui suos in tribulatione dilatat, ut cum se consumptos putaverint velut Lucifer oriantur Ecclesiae, ecce in eorum manibus tam mirabiliter quam misericorditer antedictam tradidit civitatem non solum thesauris, sed etiam victualibus longe plus spe et opinione repletam. Et ut hujus rei gloriam evidenter nomini suo daret, nullus Christianorum in ejus captione interiit, aut etiam lethale vulnus accepit, sicut venerabilium fratrum nostrorum, P. Albanensis episcopi et apostolicae sedis legati, cujus ministerio Deus potissimum uti voluit in hoc facto, necnon patriarchae Hierosolymitani et regis et fratrum Hospitalis et Templi ac domus Teutonicorum Hierosolymis litterae nobis missae liquide manifestant. Et ut manifesto divini favoris laetarentur et confortarentur indicio, cum timerent ne ipsis civitatem intrantibus circumstans Sarracenorum exercitus castra invaderet, eorumdem fluvius divino nutu adeo inundavit subito, ut inaccessibilia reddiderit castra ipsa; et manifeste patuerit quod pro Christicolis contra insensatos ipsa elementa pugnarent, pluribus miraculis aliis ibi factis, quae longum esset per singula enarrare. Psallite igitur Deo nostro, psallite regi nostro, psallite. Psallite quidem, sed utique sapienter, non elatione tumidi, sed humilitate devoti, recognoscentes prudenter et humiliter confitentes quod non manus humana, sed Dominus fecit haec omnia, ut qui gloriatur in Domino gloretur, eique laudes et gratias factis per singula opportuna loca processionibus solemniter exsolventes. Porr cum Dominus fecerit nobiscum signum in bonum, cum tantum nobis ostium aperuerit, nunquid deerimus gratiae suam nobis dextram porrigentis, qui memor est improperiorum suorum quae fiunt a Sarracenis insipientibus, tota die exsurgens judicare coepit causam suam et inimicos suos terribiliter dissipare. Nunc certe, nunc tempus est de somno corporis exsurgere, nunc necesse est athletis nostris existentibus ibi succurrere festinanter et idololatris a Dei facie fugientibus toto conatu, totis viribus, toto posse rerum et personarum instare, dum recenti adhuc vulnere trepidant: dum ex captione civitatis praedictae, quae caput et robur Aegypti fuerat, consternati, nullum locum sibi contra Christianorum, imo contra Christi potentiam tutum putent. Denique nunquam subventione amplius indiguit exercitus Christianus, cum nequaquam sufficiant et praedictam incolere civitatem et procedre ad alias impugnandas, sine quibus cum illa teneri a Christianis non possit, non restat nisi aut eam cum tanta gloria conquisitam ignominiose desere, aut circumstantes expugnare virliter et Christiano nomine praeeunte Deo feliciter subjugare. Nos quidem futuris praeterita coaptantes, illa vademur tempora intueri, quibus Machabaei sancta sua profligatis gentibus cum magna populi sui laetitia restaurarunt; et de divinae pietatis abundantia confidentes speramus quod modernis temporibus haec in populo Christiano debeat laetitia innovari. Monemus igitur universitatem vestram, rogamus et obsecramus per aspersionem sanguinis Jesu Christi, quatenus eaccensi hujusmodi laetitiae desiderio ad subventionem exercitus saepe dicti renovatis animis et viribus in tantae opportunitatis articulo intendatis. Nos autem praeter fratres a principio indulgentias innovantes omnibus qui laborem istum in propriis personis subierint, et expensis; ac iis nihilominus qui non in propriis personis illuc accesserint, sed in expensis suis juxta facultates suas viros idoneos destinaverint, necnon et istis qui in alienis expensis, in propriis tamen personis accesserint, plenam suorum peccatorum, de quibus fuerint corde contriti et ore confessi, veniam indulgemus: et in retributione justorum aeterni praemii pollicemur augmentum. Hujus quoque remissionis volumus et concedimus esse participes juxta quantitatem subsidii et devotionis affectum, omnes qui ad subventionem praedicti negotii de bonis suis congrue ministrabunt; aut impendent consilium vel auxlium opportunum.