XXII.  Privilegium Nicolai II papae pro regali monasterio SS. Salvatoris, et Juliae Brixiensis.   (Anno 1060.) [MARGARINI,  Bullar. Casinens.,  t. II, p. 96, ex archivio monasterii S. Juliae Brixiensis.]
NICOLAUS episcopus, servus servorum Dei, charissimae in Domino filiae HERMENGARDAE, abbatissae monasterii Domini Salvatoris nostri, et sanctae Juliae virginis et martyris, quod novum dicitur, fundatum a pissima Ansa regina infra civitatem Brixiam, tibi videlicet, tuisque successatricibus, in perpetuum.
Quoniam semper sunt concedenda quae rationabiliter atque congrue a fidelibus petuntur ob devotionem pii Conditoris nostri, oportet nos in privilegiis praestandis nostram nullo modo denegare munificentiam. Igitur pia vestra dilectio nostrae sublimitatis apostolatum humiliter rogavit quatenus praedictum monasterium Domini Salvatoris nostri Jesu Christi, nec non et beatissimae virginis et martyris Juliae a praenominata Ansa regina intra civitatem Brixianam constructum, privilegiis apostolicae decoraretur, quatenus jam dictum monasterium ab aedificatrice sua, sub regali semper jure et ditione submissum, nullius unquam alterius ditionis, vel potestatis, atque ordinationis submitteretur dominio; vestris piis desideriis, per hanc privilegii nostri auctoritatem, vel quod postulastis libenter concedimus. Et ideo quorumlibet sacerdotum, et omnium hominum in praefato monasterio quamlibet jurisdictionem, vel potestatem, sive aliquam auctoritatem, aut ordinationem, praeter regiae potestatis, et dispositionis culmen habere prohibemus, ita ut nisi ab abbatissa saepe nominati monasterii fuerit invitatus, sacerdotum quisquam, nec etiam missarum solemnia ibidem omnimodo celebrare praesumat. Hoc denique hac nostra apostolica auctoritate constituimus, ut nulla magna, vel parva persona eidem venerabili monasterio, sive in ancillis Dei, vel in famulis utriusque sexus, aut etiam in liberis super terras ejusdem monasterii residentibus, vel in cunctis rebus mobilibus, et immobilibus, quoquomodo aliquam molestiam inferre praesumat. Pariterque concedimus, et confirmamus eidem venerabili monasterio districtum servorum et liberorum et decimas et primitias quorumcunque laborantium, ad basilicas, vel cellas eidem monasterio juste et legaliter pertinentia, sicut per praeceptum jam dictae Ansae reginae, et suorum successorum regum et imperatorum ibidem concessum et corroboratum habetur, et a nostris praedecessoribus sanctae Romanae Ecclesiae pontificibus. Confirmamus insuper quasdam curtes eidem venerabili monasterio longo tempore a saepe jam dicto monasterio possessas, atque dotentas: videlicet Sermione, Cervaniga, Nuvelaria, Berclagum, Barbadam, Alfianum, Calvatonem, Ciconiariam, Millarinam, Sermidam; necnon Gosenagum novum, Monticellum, cum omnibus basilicis eidem monasterio pertinentibus, scilicet in Sermione unam, in Nuvelaria unam, in Berciago duas, in Barbada unam, in Alfiano unam, in Ciconaria unam, in Miliarina unam, seu etiam alias curtes, villas, castella, basilicas, et omnia eidem monasterio pertinentia, quae dici, vel nominari possunt. Chrisma, oleum sanctum, consecrationes altarium sive basilicarum, ordinationes abbatissae, vel monachorum, sive caeterorum clericorum, qui ad sacros fuerint ordines promovendi, seu quidquid ad sacrum mysterium pertinet, a quibuscunque catholicis praesulibus fuerint postulata, gratis concedantur, et absque reprehensione tribuenda, sicut Anselperga prima abbatissa ejusdem monasterii, a Paulo beatae memoriae apostolicae sedis pontifice pro feminei sexus fragilitate, obtinuit. Obeunte quoque praedicti loci abbatissa, nulla ibi qualibet subreptionis astutia, seu violentia praeponatur, nisi quam sorores communi consensu, vel pars concilii sanioris, secundum Dei timorem et beati Benedicti regulam elegerint. Seu concedimus, ut abbatissa, quae pro tempore in ipso monasterio ordinata fuerit, habeat potestatem faciendi Ecclesias, mercatum, et castella ubicunque voluerit in terris ad praefatum monasterium pertinentibus. Statuentes denique apostolica censura praecipimus, ut nullus episcopus, dux, marchio, comes, vicecomes, Gastaldius, aut aliqua magna sive parva persona ullum districtum in aliquibus locis ipsius monasterii habere, vel judicare, seu aliquod placitum, absque licentia abbatissae habere praesumat, aut res monasterii ecclesiasticas, saecularesve, quovis modo, alienare, vel ibi molestiam inferre, aut fodrum, vel mansionaticum, seu ripaticum, aut paratas, sive aliquas functiones exigere, vel requirere audeat. Haec autem omnia, quae superius memorata sunt, tibi Ermengardae in Domino filiae tuisque successatricibus a praesenti tertia indictione, per hanc nostri privilegii paginam, apostolica auctoritate confirmamus, concedimus et roboramus, secundum praedictum modum; quatenus ut hac semper gratia digniores censeamini, Dei semper timorem, et omnem in vestris cordibus habere satagite, ut quanto a saecularibus tumultibus liberiores sitis, tanto amplius placere Deo totius mentis et animae virtutibus anheletis. Si quis autem archiepiscopus, aut episcopus, imperator, rex, princeps, aut dux, comes, vicecomes, judex, aut ecclesiastica quaelibet, saecularisve persona temerario ausu, quod non optamus, contra hoc nostrum privilegium temere venire tentaverit, et sicuti a nostra apostolica auctoritate concessum et corroboratum est, permanere non dimiserit, sciat se anathematis vinculo innodatum a Patre, Filio et Spiritu sancto, et ab auctoritate beati Petri principis apostolorum, cujus nos immeriti vices fungimur; nec non et cum diabolo, et Juda traditore Domini nostri Jesu Christi aeterno incendio concremandum. At vero qui pio intuitu observator in omnibus exstiterit, custodiens hujus nostri privilegii constituta ad cultum Dei respicientia, benedictionis gratiam a misericordissimo Domino Deo consequatur, et vitae aeternae particeps esse mereatur in saecula saeculorum. Amen. Scriptum per manus Octaviani scriniarii et notarii sanctae Romanae Ecclesiae II Idus Maii, indictione supradicta XIII. Datum Romae XVII Kal. Junii, anno Domini nostri Jesu Christi 1060, per manus Humberti, sanctae Ecclesiae Silvae Candidae episcopi et apostolicae sedis bibliothecarii, anno secundo pontificatus domni papae Nicolai secundi, indictione supra scripta.