EPISTOLA IV. AD SUBJECTOS.  De Homiliario Pauli Diaconi, monachi Casinensis.   (Anno 788.) 
           (Ex Mabill. Vetera Analecta.)
Carolus Dei fretus auxilio rex Francorum et Longobardorum, ac patricius Romanorum, religiosis lectoribus nostrae ditioni subjectis. Cum nos divina semper domi orisque clementia sive in bellorum eventibus, sine in pacis tranquillitate custodiat, etsi quidquam rependere ejus beneficiis tenuitas humana non praevalet; tamen quia est inaestimabilis misericordiae Deus noster, devotas suae servituti benigne approbat voluntates. Igitur quia curae nobis est ut ecclesiarum nostrarum ad meliora semper proficiat status, oblitteratam pene majorum nostrorum desidia reparare vigilanti studio litterarum satagimus officinam, et ad pernoscenda sacrorum librorum studia nostro etiam quos possumus invitamus exemplo. Inter quae jampridem universos veteris ac novi Testamenti libros librariorum imperitia depravatos, Deo nos in omnibus adjuvante, examussim correximus. Accensi praeterea venerandae memoriae Pippini genitoris nostri exemplis, qui totas Galliarum ecclesias suo studio Romanae traditionis cantibus decoravit; nos nihilominus solerti easdem curamus intuitu praecipuarum insignire serie lectionum. Denique quia ad nocturnale officium compilatas quorumdam casso labore, licet recto intuitu, minus tamen idonee reperimus lectiones: quippe quae et sine auctorum vocabulis essent positae, et infinitis vitiorum anfractibus scaterent; non sumus passi nostris diebus in divinis lectionibus sacrorum officiorum inconsonantes perstrepere soloecismos, atque earumdem lectionum in melius reformare tramitem, mentem intendimus: idque opus Paulo Diacono familiari nostro elimandum injunximus, scilicet ut studiose catholicorum Patrum dicta percurrens, veluti florentissimis eorum pratis certos quosque flosculos legeret, et in unum quaeque essent utilia, quasi sertum aptaret. Qui nostrae celsitudini devote parere desiderans, tractatus atque sermones et homelias diversorum catholicorum Patrum perlegens, et optima quaeque decerpens, in duobus voluminibus per totius anni circulum congruentes cuique festivitati distincte et absque vitiis nobis obtulit lectiones. Quarum omnium textum nostra sagacitate perpendentes, nostra etiam auctoritate eadem constabilivimus, vestraeque religioni in Christi Ecclesiis tradimus ad legendum. Paulus Diaconus. Utere felix Munere Christi Pluribus annis, Luxque, decusque Magne tuorum Carole princeps, Atque togate Arbiter orbis, Dardanidaeque Gloria gentis.
[ Al., liberalium artium]