EPISTOLA CXXXVIII. [AD WALTERUM ROTHOMAG, ARCHIEPISCOPUM]. [A. D. 1197.]
ARGUMENTUM-- Congratulatur W. Archiepiscopo de reditu ab exsilio, et pace Rothomag. Ecclesiae reddita. Causam reddit cur justi affligantur, monetque ut pacem Deo auctori adscribat.
Dilecto et praedilecto domino suo GUALTERO Dei gratia Rothomagensi archiepiscopo, suus PETRUS Blesens. Bathon. archidiac. salutem, et si quid dulcius aut desiderabilius est salute. Cujusdam novi operis occupatione sollicitus, vix ad scribendum epistolam stylum moveo; movet tamen et excitat obedientia lentescentem, invitat amor, et compellit imperiosa devotio. Devoto siquidem et anxio compassionis affectu revolvo frequenter, quam viriliter pro testamento Dei vestram animam posuistis, et exposuistis discrimini, vestros parentes exterminio, familiares proscriptioni, possessiones rapinae, famam ludibrio. Quidam vero, qui vobis et ecclesiae vestrae professionis vinculo tenebantur astricti, jacturam mundanae supellectilis pusillanimiter exhorrentes, pro compendio temporali libertatis ecclesiasticae titulum distraxerunt, subjicientes te ultroneae servituti. Nam si annus remissionis eis millies offeratur, praeeligent suas aures subula perforari. Sic adversitatis irruente procella subornata simulatio dilectionis hypocritae apparens, et non existens inventa est. Metientes enim ex fortuna personam conversi sunt in arcum pravum pariter cum eis, qui supra dorsum innocentiae fabricabant. Sed juxta verbum beati Job, lampas contempta apud cogitationes divitum parata est ad tempus statutum, atque lucerna diu pressa et obtenebrata sub modio totum occidentem serenius et gloriosius illustravit. Sane, si esset in eis, quae omni Christiano debetur affectio, reverentiae impensioris officium pastori debebatur afflicto. Quanto indigniora innocens tolerabat, tanto uberioribus obsequiis et honoribus dignus erat. Beatus equidem Job gloriosior erat in sterquilinio jacens, quam circumsedente exercitu in solio sedens. Reputabant vos sua subjectione indignum, qui ex ipsa persecutione vestram pensare debuerant dignitatem. In omni enim dignitate nihil est dignius quam pro ecclesiastica libertate honoris abjectio et contemptus. Solus itaque ascendistis ex adverso, et opposuistis vos murum pro domo Israel. Clamastis, et non erat, qui exaudiret; circumspexistis, et non erat, qui adjuvaret. Sic imitator fortissimi Aod judicis Israel ambidextri, per prospera et adversa, per infamiam et bonam famam, a dextris et a sinistris protectus scuto bonae voluntatis a Domino vestros labores consummastis ad fructum. Vere turris fortissima nomen Domini; quis enim speravit in Domino, et confusus est? permansit in mandatis ejus, et derelictus est? Sperent in te, qui noverunt nomen tuum, quoniam non derelinquis quaerentes te, Domine. Tu enim consiliarius in duris, adjutor in opportunitatibus, in tribulatione, in prosperis custos, consolator in adversis. In prima siquidem peregrinatione vestra, sicut saepius vobis scripsi, praesagiebat animus meus felicioris eventus auspicium, fixum habens, quod perseverantia vestra continuaret opus assumptae fortitudinis ad triumphum. Sic animos electorum Dominus flagellis interrogat; sic relinquuntur a Domino Chananaeus, et caeterae gentes, ut Israelem in eis erudiat. Duo enim nos affligunt, vitia et flagella. Per illa cognoscimus quid de nobis simus; per ista, quid de mundo sperare possimus. Flagellat autem Dominus justum, flagellat et impium. Nam de flagello impii, dicit Dominus per prophetam: Plaga impii percussi te, et castigatione crudeli. Et rursum: Quid clamas super contritione tua? insanabilis est plaga tua. Justum vero ideo flagellat Deus, et tam prospera quam adversa circa eum paterna moderatione dispensat, ut homo se cognoscat, ut suos excessus corrigat, ut alios suo exemplo deterreat, ut virtus hominis innotescat, ut vexatio det intellectum ad cautelam, cautela vero ad coronam et gloriam cedat. Unctione vero magistra, quae docebat vos de omnibus, Deus a primo peregrinationis exordio vos instruxit, et in lapide adjutorii cor vestrum stabiliens, vos ad omnium injuriarum tolerantiam conquadravit. Tutius equidem excipit contumelias, qui scuto patientiae se praearmat. Hujus virtutis efficacia est, ut si quid durum accesserit, fortiter illud suscipiat; quod non accesserit, lucrum aestimet, et inter dura se durioribus dignum putet. Sunt ergo plurimi, qui hanc regni et Ecclesiae pacem vestris ascribunt meritis, propter verbum illud Salomonis: Cum placuerint Domino viae hominis, inimicos etiam illius convertet ad pacem. Vos autem cautius et vigilantius providete, ne abroget ingratitudo, quod gratia praerogavit. Omnia, quae vobiscum misericorditer operatus est Deus, ei referatis ad gloriam, et non vobis. Absit enim ut sortem habeatis cum his, qui quandoque dicebant: Manus nostra excelsa, et non Dominus fecit haec omnia! Non ergo in arcu vestro speretis, quia gladius vester non salvabit vos, sed Dei dextera et brachium suum, et illuminatio vultus sui. Optimum est ei, qui in alto positus est, non altum sapere, sed timere. Beatus enim, qui semper est pavidus. Ubique vero periculosa est securitas; ideo sanctus Job omnia opera sua verebatur; qui, cum esset deditus sacrificiis, humilitati, hospitalitati et eleemosynis; justus, rectus, timens Deum, licet eumdem ad plenum Domini flagella purgassent, suum tamen recogitans imperfectum dicebat: A facie Domini turbatus sum, et timore sollicitor , Sane securitatis filiae sunt, negligentia, ingratitudo, elatio. Hae induxerunt regem David, ut numeraret populum suum, conversumque est ei, et universo populo Israel in singultum. Hae regem Ezechiam, quem honoraverat Dominus regressione solis et fuga Sennacherib, subverterunt, ut nuntiis Merodach Baladan filii Baladan regis Babylonis, ad inanem gloriam ostentaret domos aromatum, aurum et argentum, pigmentaria et unguenta, et audivit in continenti divinae animadversionis tonitruum. Terreat vos exemplum filiorum Job, quos in domo fratris sui majoris convivantes et laetantes Satan interfecit: quod hodie spiritualiter impletur in his, qui praelati sunt aliis ad custodiam disciplinae, si hostis occultus eos inani laetitiae vacare cognoverit. Nulla ergo vobis obrepat securitas, sed servite Domino in timore, vestrosque cogitatus jactate in eum, cui adhaerere bonum est, ponere in Domino Deo spem suam, et horrere abominabiliter, quidquid ad pompam pertinet saecularem. Stabilite ergo cor vestrum in exercitio spirituali, in obsequio ejus, qui nubilum persecutionis, quo denigrata, sed formosa erat Ecclesia, serenavit; qui inter pressuras eidem ex ipsis injuriarum malleis coronam gloriae fabricavit. Nimirum, beato Hilario teste, proprium est Ecclesiae, ut tunc intelligat, cum arguitur; tunc obtineat, cum superata videtur; tunc liberior surgat, cum ejus liberatio desperatur. Nam et arca Noe invalescente diluvio tollitur in sublime; et arca foederis humiliata Dagon confregit et Philisthaeos in posteriora percussit. Quia igitur humanae conditionis est dolere cum dolentibus, gaudentibus congaudere et vestrae persecutioni anxios compassionis affectus impendi, totis medullis animae congratulor vestrae paci. Villa siquidem Andelia, quoties erumpebat seditio inter reges, primos excipiebat hostilitatis incursus, obnoxia jugo rapinae et incendio; sed nunc posuit Dominus fines vestros pacem, atque rerum vestrarum summam collocavit in tuto. Praeterea suscepit ecclesia vestra non minimum sui redditus incrementum. Inquirentes enim Dominum non minuentur omni bono, sed semper faciet Deus, etiam cum tentatione, proventum. Venistis itaque portantes pacem et illuminantes patriam; et utinam fiat pax in diebus vestris! Sed pax vera pax Dei, quam nemo potest dare; non illa, de qua dicitur: Pax, pax, et non est pax; nam in pace hujusmodi, ecce amaritudo amarissima. Quae est enim haec pax, si quiescit ancilla, et domina sub jugo gravi et degeneri ancillatur? Quae utilitas, quod caro a tribulatione malorum et dolore respirat, si nobili animae, pro qua Christus mortuus est, malorum rotam sollicitudinum labyrinthus immittat? Quicunque Spiritu Dei aguntur, teste Apostolo, hi sunt filii Dei, ideoque et filii pacis. Ubi enim pax, ibi Deus. Nam in pace factus est locus ejus, ipsiusque testimonio pacifici filii Dei vocabuntur. Annuntiavit vobis Dominus annum placabilem, pacem suam dedit, pacem suam reliquit vobis, alteram foris, alteram vero intus. Agnoscite, quae a Deo donata sunt vobis, et utimini beneficio pacis indultae, quia sunt reliquiae homini pacifico. Indignum plane omnino est et absurdum, ut praenobilis anima deputata Sponsi coelestis amplexibus, oblita suae originis, et illius, cujus imago est, ad mechanicos rapiatur affectus. Frequentius igitur exeatis in agrum cum Isaac ad meditandum, descendite in hortos aromatum, ut gustetis spirituales delicias, et gratissima colligatis lilia gaudiorum. De ligno vitae percipite spirituales fructus, qui, teste Apostolo, sunt: charitas, gaudium, pax, patientia, longanimitas, bonitas, benignitas, mansuetudo, fides, modestia, continentia, castitas. Istorum fructuum sunt quasi accessio et sequela, reverentia Deum diligentis, diligentia eum quaerentis, sapientia eum invenientis, devotio tenentis, gaudium perfruentis. Quiescite igitur inter medias sortes, inter praeamabiles Rachelis amplexus, ibi vacate, et videte, quam suavis est Dominus, et ab uberibus desideratae quietis nullus negotiosae vitae strepitus vos avellat. Thesaurum conscientiae bonae cautius abscondatis, praefigentes eidem titulum, hoc impressiore sigillo signatum: Secretum meum mihi, secretum meum mihi. Et pax Dei, quae exsuperat omnem sensum, custodiat cor vestrum, et intelligentiam vestram, ut sit animae vestrae forma pulchritudinis et signaculum sanctitatis, ut repleat in bonis desiderium vestrum Deus cordis vestri, et pars vestra Deus in aeternum.