EPISTOLA CCXIV. BRUNONI,  Dei gratia primae sedis Belgicorum episcopo,  Ivo,  eadem gratia humilis Carnotensis Ecclesiae minister, per hoc mare spatiosum et undosum pervenire ad aeternae beatitudinis portum.
Quamvis lateat oculos corporis mei corporalis vestra praesentia, non tamen latet oculos mentis meae quae in vobis lucet divina gratia, per quam adhuc supersunt in mundo quaedam luminaria, quae radiantia verbo et exemplo valent ad illustrandam caliginem vitiorum, et illuminandum decorem virtutum. Sicut enim interpositis vaporibus hujus inferioris aeris aliquando luminaria coeli refundere lumen suum terris non possunt, et tamen tranquilla superioris aeris spatia illustrare non desinunt, ita luminaria Ecclesiae, licet canibus sanctum, porcis margaritas aliquando anteponere dissimulent, ne verbum Dei propter oblatrantes et conculcantes apud infirmos auditores minus currat et fructificet, tamen si quem pium et humilem et quietum in hac valle plorationis invenerint, exemplis informant, et radiis doctrinae spiritualis illustrare non desistunt. Et quanto plus videmus mundum in maligno positum, quod deplorat Isaias dicens: Omne caput languidum et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem capitis non est in eo sanitas , tanto magis hi in quibus Deus lumen gratiae suae posuit, debent lamentabilibus Ecclesiae ruinis obviare, et sponsam Christi maculis et rugis infuscatam in virginitatis suae decorem pro viribus reformare. Videmus enim scissum regnum et sacerdotium, quibus tanquam principalibus et fortioribus paxillis tabernaculi Dei status firmiter figebatur, ne ullo impetu procellarum et turbinum everteretur. In tanta scissura, in tanta procella florere et fructificare non potest mater Ecclesia, de qua dicitur: Una est columba mea, sponsa mea . Ad hanc unitatem resarciendam laborare debent membra Christi, quae medicinaliter ferro putredines istas resecarent, aut competenti dispensationis malagmate tantam scissuram procurarent solidare. Non enim in tanto salutis periculo solus medicinae rigor servandus est, sed et dispensationis modus, qui nulli sapienti displicuit, ad sedandas tantas perturbationes in aliquibus admittendus est. Monente enim Cyrillo Alexandrino, sicut nautae in mari periclitantes, cum non habent spem servandorum omnium negotiorum suorum, quaedam projiciunt, ut quaedam servent: sic in dispensationibus ecclesiasticis, ubi non periclitatur fidei veritas et morum honestas, quaedam instituta temperare debemus, ut tantis Ecclesiae ruinis subvenire valeamus. Sic enim vela cilicina in tabernaculo Dei bysso et purpura, cocco et hiacintho supposita, imbrem et pulverem in se admittebant , ut decorem interiorum ornamentorum ab imbrium madidatione et pulveris offuscatione conservarent. Facit hoc charitas, quae operit multitudinem peccatorum , quae cum infirmantibus infirmatur, cum scandalizatis uritur , et omnibus omnia fit ut omnibus prodesse mereatur. Unde a subditis non debet reprehendi praelatorum dispensatio, si salvo fidei fundamento , et nota communi regula morum, aliqua infirma faciunt aut tolerant, ut vitam subditorum in proposito suae sanctitatis conservare praevaleant. Unde beatus Gregorius in libro Pastorali: « Si tu intus ut coccus rutilas, cilicium quo protegeris cur accusas? » Sic enim et misericordiam et judicium Domino cantamus . Judicium, cum vitiis omni severitate resistimus; misericordiam vero, cum rigorem disciplinae utili compensatione temperamus. Haec dicendo prudentiam majorum meorum et coepiscorum meorum non doceo, sed tanquam de longo sopore monente charitate excitare desidero, ut tandem quisque pro persona quam portat tantis ruinis occurrat, ne pro suo silentio tanquam mutus canis intereat. Haec pauca ausu charitatis de remotis partibus excellentiae vestrae scripsi, qui bonum odorem vestrae notitiae ad nos usque pertingentem suaviter olfeci. Et quia in Belgica provincia vos estis qui religione et auctoritate praecellitis, supplico sanctitati vestrae, ut aliquando meae parvitatis memor in hoc peregrinationis itinere pusillanimitatem meam murmurantem, et aliquando pene deficientem, verbo consolatorio refocillare studeatis. Vale.
(Matth. VII) (Isai. I) (Cant. VI) (Exod. XXXV) (I Petr. IV) (II Cor. XI) (I Cor. IX) (epist. 190, 250) (Psal. C)