EPISTOLA CCCCXCIV. EJUSDEM AD ABBATES CISTERCIENSES.
HENRICUS rex Angliae et dux Norm. et Aquit. et com. Andeg., viris ven. abbati Cisterciensi et omnibus abbatibus Cisterciensis ordinis, qui ad capitulum Cisterciensem conveniunt, salutem et sincerae dilectionis affectum.
De vestra sinceritate et religione plenius confidens, et constantius praesumens, universitati vestrae devote supplico, humiliter petens, quatenus mei et haeredum meorum memoriam habeatis, nec non et fidelium meorum, quatenus precibus vestris propensius mihi inclinetur divina clementia, nobisque miserationem ejus propitiam facere studeatis, ut cum pace solida et continua nos dirigat, et regnum meum et alias terras mihi subditas conservet. Praeterea vobis innotescere volo, quod nuntios domini papae, viros venerabiles, Gratianum domini papae notarium, et magistrum Vivianum S. Romanae Ecclesiae advocatum, quos pro negotio archiepiscopi Cantuariensis ad me transmisit, honorifice suscipere, petitionem ejus per eosdem mihi porrectam devote, sicut decuit, audire curavi. Eidem autem petitioni, adhibito consilio archiepiscoporum, episcoporum et abbatum plurium, benigne et sufficienter respondere cum praedictorum nuntiorum consensu studui, sicut vos subscripta docebunt, ut domino papae omnimodam videar in hoc negotio exhibuisse reverentiam, licet semper juri stare, et quod inter nos jus statueret, subire petiissem a primordiis hujus causae: et saepius postulassem, ut a latere domini papae transmitterentur, qui de ista causa plenius cognoscentes illam aequitatis fine concluderent. Archiepiscopus Cantuariensis, sicut ad remotiores finium nostrorum partes fama discurrere divulgatum est, sine mea licentia et conscientia exivit ab Anglia, et post exitum ejus me apud religiosos viros crudelitatis notabilem haberi voluit, in me vota principum et clericorum provocans, et odium gentium exterarum. Pro petitione tamen, et reverentia, et amore domini papae, licet mihi gravissimum esset, et voluntati meae admodum repugnans, et mihi molestissimum videretur, concedo quod ipse redeat in Angliam, et habeat archiepiscopatum suum cum ea integritate, cum qua illum habuit, quando illum dimisit: et sui similiter sua habeant. Et ipse et sui pacem habeant ad honorem Dei et mei, salvis dignitatibus regni mei. Quod autem brevius vobis de praesenti negotio, quam solemniter, quibus praesentibus actum sit, ex litteris datur intelligi, vobis diligentius et plenius intimabunt venerabiles fratres vestri qui aderant: frater Gaufredus de Altisiodoro, abbas de Mortuomari, abbas de Bellet, abbas de Rievalle, quibus, ut decet, fidem habebitis. Universitati autem vestrae dissuasum esse desidero, ne de caetero tam facilem adhibeatis credulitatem, si quis in perniciem me de vobis sinistra praedicare et persuadere voluerit. Praeterea dilectioni vestrae grates uberes exsolvo, quod ad petitionem meam fratrem Gaufredum mihi misistis. Et nunc iterum diligenter peto, quatenus eumdem quam citius mihi remittatis. Necessariam enim mihi ejus intelligo discretionem et prudentiam, ut mihi praesens adsit, et aliquandiu propinqua mihi ejus sit conversatio. Teste G. archidiacono apud Rurum.