EPISTOLA XLV. AD ANONYMUM QUEMDAM. [C. A. D. 1174.]
ARGUMENTUM.-- Negat Reginaldum Bathoniensem episcopum fuisse aut persecutorem aut occisorem S. Thomae Cantuar. archiepiscopi; si quid vero vel verbo vel facto in eum deliquerit, id ex ignorantia accidisse, vel certe eleemosynis, lacrymis, poenisque sponte susceptis expiatum esse.
Arguitis et damnatis R. Bathoniensem electum, tanquam B. Thomae martyris persecutor fuerit et occisor. Scitis equidem, quam periculosum sit homini innocenti notam tanti criminis inurere, et adversus innoxium detestabilem suscitare infamiam: quam cum abolere volueritis, ipsius excursum non poteritis cohibere. Scio, quia martyrem dilexit ex corde, et inter desiderabilia hujus mundi fuit in votis ejus quandoque praecipuum familiaritati et obsequio martyris adhaerere. Beatus siquidem martyr suspenderat patrem suum episcopum Sarisberiensem. Nec mirum eo tempore videbatur, si filius afflicto patri compatiens, quandoque durius, aut minus consulte de sancto martyre loquebatur. Nam et nos insensati vitam ipsius putabamus insaniam, et finem illius sine honore: sed computatus est inter filios Dei et sors illius inter electos. Quidquid faciebat, charitatis obtentu et zelo justitiae, in crimen odii et invidiae vertebatur. Sed e contra, quidquid machinabatur ad ejus infamiam humana malitia, eidem convertebat Dominus ad coronam. De ipso capite nostro Jesu Christo, dicit Isaias: Nos putavimus eum leprosum, et percussum a Deo, et humiliatum. Et nos quidem pretiosissimum Christi membrum leprosum reputavimus et abjectum. Haec est lepra, quae in sanctos Domini se diffundit. De hac lepra in Levitico memini me legisse: Si effloruerit lepra discurrens in cute, sacerdos lepram mundissimam judicabit. Cum omnis lepra immunda sit, lepra infamiae, quae sanctorum afficit innocentiam, munda est; nam cum exterius excurrat sinistra opinio, cum exterius mentiatur iniquitas sibi, sanctorum animae in manu Dei sunt, justique verba exterioris contumeliae contemnentes, de thesauro conscientiae sunt securi. Nota in Christo hujus leprae vestigia, quae a capite in membra, a patre in filios derivatur. Curabat Dominus languentes et violator Sabbati dicebatur. Non est, dicebant, hic homo a Deo, qui Sabbatum non custodit. Ejiciebat daemones, et hoc maleficiis ascribebant. In Beelzebub principe daemoniorum, inquiunt, ejicit daemonia. Nunc Samaritanum, nunc filium fabri eum vocabant. Ideo describit eum Zacharias sordidis vestibus indutum, quod ei, et imitatoribus ejus convenit, ut in veste sordida sit decor mentis, et in cute leprosa sit munditia cordis, et inter contumelias detractorum pura et munda conscientia sit in sanctis. Propterea sponsa in Canticis dicit: Nigra sum, sed formosa. Si ergo Bathoniensis electus, sicut et nos omnes, vitam martyris quandoque habuit in derisum, si patri suo beneficium relaxationis obtinere curavit, non est quod ei debeat imputari ad crimen. Sed, et si adversus eum deliquit in aliquo, eum excusabilem ignorantia facit. Ecclesiam Dei persecutus sum, dicit Apostolus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci. Credo, quod si sanguis Abel clamat de terra ultionem, sanguis mitissimi martyris clamat remissionem peccatorum, in his maxime poenitentiam qui agunt humilem et devotam. Scio autem, quantum exterioribus signis perpendere potest humana fragilitas, quod si praefatus electus aliquid attentaverit in contumeliam martyris, illud expiavit asperitate cilicii, largioribus eleemosynis, lacrymis profusioribus, et austerioribus disciplinis. Res est plena periculi, sinistra de homine innoxio suspicari. Ideo Apostolus ad Romanos scribens, ait: Infirmum autem in fide assumite, non in suspicationibus cogitationum. Nulli aut pauci hodie sunt, qui conscientias alienas inspiciant, qui cum Elisaeo dicant ad Giezi: Nonne cor meum in praesenti erat, quando accepisti argentum et vestes a Naaman? Temerarium est, si tuum delictum dissimulas et judicas alienum. Verbum Satirici est: Ut nemo in sese tentat descendere, nemo: Sed praecedenti spectatur mantica tergo. Nolite ergo hominem criminose arguere, nolite judicare servum Domini: suo enim domino stat aut cadit. Ejus est judicium, qui scrutatur corda et renes, qui scrutatur Jerusalem in lucernis, cui cogitatio hominis confitetur. Pro minimo mihi est, dicit Apostolus, ut ab homine judicer, aut ab humano die. Cui concordat, quod per Isaiam dicit Dominus: Nolite, inquit, timere opprobrium hominum, et blasphemias eorum ne timeatis. Ei soli relinquatur judicium, cui omne judicium dedit Pater. Ipse licet nunc multa sustineat patienter, judicaturus est tamen tempore suo. Cum accepero, inquit, tempus, ego justitias judicabo. Tunc boni discernentur a malis. Deus enim deorum Dominus loquetur, et vocabit terram: habensque ventilabrum in manu sua, veniet ut discernat populum suum. Interim autem cum Hierosolymitis habitat Jebusaeus. Interim in horto patrisfamilias simul sunt saliunca et abies, urtica et myrtus. In grege Jacob animalia alba et nigra, agni et hoedi. In reti Petri pisces boni et mali. In arca Noe animalia munda et immunda. In agro Domini lilia inter spinas, et zizania inter spicas. In arca Domini granum cum palea. In cella Christi vinum cum acinis, oleum cum amurca. Non est nostrum aliquem judicare: novit enim Dominus, qui sunt ejus. Consulo igitur, frater, et exhortor in Christo, ut cessemus a verbis etiam ad rem non pertinentibus: cumque futuri sint primi novissimi, et novissimi primi, credo, quod vos praecedet ad vitam, quem novissimum reputatis.