EPISTOLA XCIX. IVO,  Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister, dilecto in Christo fratri et compresbytero  GUALONI,  salutem in Domino.
Sciscitata est a me dilectio tua utrum pueri sex annorum, vel infra, possint inter se sponsalium vel matrimonii contrahere sacramenta: et celebratis sponsalibus, si alter obierit, utrum possit superstes cum sorore, vel cum fratre defuncti inire matrimonium, cum quo prius inierat desponsationis vinculum . Et de matrimonio quidem, si legem naturalem consulimus, et verba Domini diligenter attendimus ubi dicit: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una , respondere incunctanter possumus, quia tunc primum initur legitimum matrimonium, cum conjuges per commistionem carnis reddere sibi invicem possunt conjugii debitum. Si autem ante annos pubertatis ratione dilatandae vel conservandae Pacis inter aliquos talia sacramenta celebrantur, si inter eas personas fiat inter quas lex id fieri non prohibet, et ex amborum consensu, non reprehendimus, quia sicut papa Nicolaus dicit ; « Matrimonium facit consensus, non coitus. » Unde etiam in libro Pandectarum, continetur libro XXIII titul. I: « In sponsalibus consensus eorum exigendus est, quorum in nuptiis desideratur. Et ideo sicut nuptiis, ita sponsalibus filiam famlias consentire oportet; » Et in consequentibus : « Filiofamilias dissentiente, sponsalia ejus nomine fieri non possunt. » Qua autem aetate ista fieri debeant, nec ecclesiasticis, nec humanis legibus pleniter est diffinitum. Unde in supradicto continetur libro: « In sponsalibus contrahendis aetas contrahentium diffinita non est, ut in matrimoniis, » quapropter a primordio aetatis sponsalia effici possunt, si modo id fieri ab utraque persona intelligitur , id est, si non sint minores quam septem annis. Postquam vero sponsalia utriusque personae consensu contracta sunt, conjugii nomen acceperunt. Unde dicit Ambrosius ad exhortationem virginitatis, libro primo . « Desponsata viro conjugis nomen accipit. Cum initiatur conjugium, tunc conjugii assumitur; non enim defloratio virginitatis facit conjugium, sed pactio conjugalis. » Item Isidorus ethymologiarum lib. IX: « Conjuges veri appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc ignoretur conjugalis concubitus. » Inde etiam Augustinus in libro De nuptiis et concupiscentia: « Neque fallaciter ab angelo dictum est ad Joseph: Noli timere accipere Mariam conjugem tuam . Conjux vocatur a prima desponsationis fide, quam concubitu nec cognoverat, nec cognosciturus erat. His igitur auctoritatibus manifestum est quia postquam per desponsationis foedus inter duas personas ex majori parte fuerit conjugium ex utrorumque voluntate compactum, non potest ulterius frater uxorem fratris ducere nec soror sororis marito nubere. Unde legitur in concilio Triburiensi capitulo 10: « Decretum est ut, quamvis mulier nupta esse non potuerit legitimo viro, desponsatam tamen fratri frater habere non possit. » Haec tibi interim, charissime, ad interrogata sufficiant. Ex his enim quasi rationum scintillis poteris majora colligere et quibus necesse fuerit de propositis satisfacere. Vale.
(epist. 246) (Gen. II) (epist. 243.
l. VII et XI, d. De sponsalibus) (l. XIII, d. eod. et epist. 134) (epist. 148
et 246) (Matth. I) (Gratianus causa 27, q. 2)
[ al. sponsaliorum, ms. c. ] [intelligatur, ms. c. ] [ cod. Put. 
jure ap.] [ al. 
cogniturus, ita ms. c. ] [ al. poterit. ita ms. c. ] [ cod. Put. scintillulis]