XIV. INCIPIT EPISTOLA ALVARI TRANSGRESSORI DIRECTA. Dilecto mihi ELEAZARO ALVARUS. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
In primis, mi dilecte, salutis munia ut amanter, ita dulciter solvo, atque tibi conjuncte, si sectae tuae rituique convenit, identidem salutifera jura dependo. De caetero rogo ut non fastidium tibi ingerat dilectionis nostrae oblatio, qua te lucrare in Domino cupio.
Sed si ita amas ut diligo, identidem lucrare me tuo satage studio: quia qui convertere fecerit peccatorem, lucravit animam ejus, et suorum cooperit multitudinem peccatorum. Et David pro magno munere quasi vota persolvit: Doceam iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur . Et ideo fave meis, diligenti intentione hujus pagellae discute textum, et non verba, sed sollicite praevide intellectum: quia non verborum cupimus faleratorum adspargere faces, sed simplicium et puralium tibi promere voces. Nec diploide nostra bifario coloratur assertio, vel sale attico hujusce redolet dictionis oratio, sed plebeio, et ut ita dicam, communi currit eloquio. Non hic Tuccidides, vel Sallustius tramitem scientia digerunt, sed Jacob et David obiculas ad caulas deducunt. Non hic Cirus pugnando exercitum ducit, sed Moyses erectis manibus Amalacitarum phalangas orando divertit. Sed nec Memmonicos canemus hymnos, aut Aeneidarum carmine incidimus versus, nec lacteum Libii amnem deduco, nec Iliadum celeuma decanto. Procul enim a me est lingua viperea Domestenis de qua fertur dixisse Oscines: Quid si ipsam audissetis bestiam suo ore verba resonantem? Epistola enim mea non ethnicorum favorem requirit, nec colorem de Atheneo trahit: sed prophetarum saporibus redolet, et patriarcharum fercula superficiem gerit. Nempe dulcis si ubicunque in annorum numero Christi ventura diceretur nativitas, Christianorum vel Judaeorum illico finita esset simultas: quia computatis annis a mundi principio sine aliquo impedimenti obstaculo adventus ejus sciretur in saeculo: ut nec fidelis in asserendo moras sustineret, nec infidelis in refutando occasiones ostenderet. Et quia, ut quibusdam videtur, incertum adventum ejus Scriptura reliquit, et quasi intactum magis tetigit quam praedixit, ob hoc et cunctorum opinio se ipsa deludit. Non quod omnium fides caeca caligine involvatur, sed ea quae magis opinione quam veritate tenetur. Ista namque secundum opinatum disserui istomacantium quaestiones. Caeterum juxta meae tenuitatis scientiam adventum Christi patulum reor addisci indicta legalia, si subtiliter indagentur vatis praesagia, quae luce clariora existunt almifica. Nam licet ab initio mundi anni non inveniantur praefixi, tamen reperiuntur a tempore prophetali liquidissime numerati. Praevidens credo censura divina humanam vesanam acutiam, quae in numeris aetatum existit diversa; eo tempore maluit indidere numerum, ex quo praescivit contentionis abrasum existere nervum. Nosti enim Hebraeorum vel septuaginta Interpretum discordiam a primo homine usque diluvii tempus incalculantium summa, in tantum ut juxta Hebraicam veritatem ad Adam usque ad diluvium anni sexcenti quinquaginta sex inveniantur, et a diluvio usque ad Abraham anni ducenti nonaginta duo reperiantur. Secundum Septuaginta autem interpretationem ab Adam usque ad diluvium anni ducenti quadraginta duo numerantur. Et a diluvio usque ad Abraham anni T septuaginta duo calculentur: quorum diversitates latiori stylo dissererem, et cui potissime fidem haberetur elicerem, si hoc ut onerosum, ita et infructuosum non esse cognoscerem. Has discordantias divinus ille Spiritus prophetarum cordi insertus longe ante praenoscens noluit ab eo tempore nativitatis Christi indidere summam, ex quo et asserentum protendi protexit frivolorum inventa. Nam licet non nominate numerum expresserit, tamen quo deberetur tempore nasci, intactum nunquam reliquit. Quod ne nudis me putes verbis narrare, jam tibi documenta vivida curabo proferre. Verum antequam nostra legaliter instruatur oratio, quaeso te libenter adverte quae dico: Et non aemulatione vincendi acuas intellectum, sed intentione proficiendi, tam mihi, quam tibi, elimes sensum: sciens quia non in ratiocinatione fides consistit, sed in veritate, et simplicitate cordis. Quisquis ille munda est mente, Dominum videt. Et ideo si susceptum est quod ingess, gratum est quod suggessi. Si vero molestum est quod scripsi, benevolentiam erga te animi non obtexi: quod et tu similiter erga me debes impendere, et quem vides ut tibi videtur errare, ne pereat, omni vi cona insistere. Neque plurimis testimoniis occupatam mentem tuam studiis debeo impedire, sciens quia cui non sufficiunt parva, satis erunt nec mille. Sapiens enim non quanti dicant attendit, sed qui sint qui dicant utiliter norit. Et inde propheta beatum praedixit, qui in aurem audientis eloquia profert quia dicitur fallere auditus cujus segnis non vigilaverit sensus. Poteram tibi copiosa testimonia de reprobatione vestra, et electione gentium excerpere, si non ab eruditissimis viris hoc antecessoribus vestris factum recolerem esse. Ob id omittentes illa quae jam sunt stylo inlustriori vel facundiori ab illis, eloquentia et sanctitate pollentibus, dudum conscripta, ut praefatus sum, parva testimonia non infirma, sed valida retexendo eliceam: et quid in ea sentias interrogando perquiram, ut aut doceas me ignorasse quae firmiter teneo, aut doceas te nescire quae ipse non improbe scio. Moyses Pentateuchi editor Scripturae legifer Domini et renuntiator originis mundi, cum Jacob filiis suis consulentem induceret, et testamenti vice quae deberent post obitum patris haereditario jure possidere per benedictionem ediceret, taliter ait: Vocavit Jacob filios suos, et ait eis: Congregamini, ut annuntiem quae ventura sunt vobis diebus novissimis . Et ut scirent qui sunt isti dies novissimi in benedictionibus Judae apertius explicavit: Non deficiet, ait, princeps de Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat qui mittendus est, et ipse erit exspectatio gentium . Adverte, mi dilectissime, et enim aperi intellectum, et per totum orbem ostende mihi ex tribu Juda ducem vel unum. Nolo mi frivolorum eorum ingerere naenia, et illorum commentitias mihi dogmas ingerere fabula qui propter occasionem unius verbi longas solent fabulas texere. Et quia nequeunt regem in regionibus hominum liquidissime notis invenire, nescio sibi inquirunt principem ultra mare. Cum etsi verum esset, minus ex tribu Juda fuisset. Quia tribus Juda non est a Sennacherib, vel ab Artaxerse qui et Ocus dictus fuit, deducta; sed a Vespasiano et Tito est, per terras dispersa. Nam sicut nullum templum, nullum altare; nullum principem remansisse vobis, propheta clara intonat tuba: Sedebunt, inquit, dies multos filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrificio, sine altari, sine sacerdotibus, sine manifestationibus . Intelligis istos dies esse, quos Ose propheta praedixit: aut forsitan adhuc illos se exspectare pejores caeca Judaeorum oppositio dicit. Recensendi sunt hoc loco reges, non a tempore Judae, qui cogniti sunt, et per David ac Salomonem currentes usque ad Sedeciam recto tramite pergunt, sed a tempore Danielis, et post Babyloniorum laxatam captivitatem, qui per duces decurrunt. Et ideo, ut dixi, a tempore Danielis reges vestros enumerabo, et in quem defecerit brevi indagine assignabo. Post quem si aliquem habuit gens illa, sub quo exstiterit duce, nomenque ejus quaeso edicite. Primus post Danielis prophetiam postquam de Babylone reversus est populus, praefuit Jesus filius Josedec, et Zorobabel filius Salathiel. Post quos Joachin filius Jesu in pontificatu successit. Cui successit Eliuth: huic quoque successit Joiade: deinde Joannes: postea Jadus. Post quem Onias: deinde praefuit pontifex Eleazar. Post quem successit alter Onias. Deinde Judas: cui successit frater Jonathan. Post quem Simon frater utriusque. Deinde Joannes, post quem Aristobolus. Huic quoque successit Alexander, qui rex pariter ac pontifex fuit. Post hunc Alexandra, uxor ejus, cum filiis Ircano et Aristobolo populo praefuit. Quo tempore Herodes filius Antipatris interfecto Ircano regnum Judaeorum senatu consulto accepit. In ejus tempore Christum nostrum natum esse tua charitas non ignorat: quod si alium exspectare nitimini, duces ex tribu Juda hactenus in vestra gente ostendite: et tunc exspectare vos redemptionem firmabitis, cum defectum tribus Judae ex ducibus suppleveritis. Quod si nullum potestis invenire ex regibus, qui vocis ducatum praebeat hactenus, illam prophetiam Danielis probate attentius, et tunc confusionem Judaeorum jam debitam venisse probabitis verius, ab eo loco ubi angelus Danieli loquitur dicens : Daniel nunc egressus sum, ut docerem, et intelligeres. Ab exordio precum tuarum egressus est sermo, usque ad locum ubi tali prosecutione finem conclusit: Et post hebdomadas sexaginta duas occidetur Christus, et civitatem et sanctuarium dissipabit populus cum duce venturo, et finis ejus vastitas, et post finem belli statuta desolatio. Vides quod post occisionem Christi vastationem omnibus Judaeis pollicit Scriptura divina. Et si adhuc Christum, id est Messiam, exspectatis, profecto adhuc desolationem majorem timere debetis: quia non vobis redemptionem, ut vanam opinatis pollicit, sed vastationem ab ejus adventu usque ad finem saeculi indicit, sicut angelus Danieli dixit. Et ubi erit tunc relinquenda filia Sion, quae nulla est? Ubi sanctuarium, quod populus devastavit cum duce venturo, qui in cinere redactus est? Reddant Judaei statum quem Christus inveniat. Aedificent templum, ubi subito testamenti angelus veniat. En, ecce et vestra cessavit hostia, ut nullius rei adminiculo vestra deleantur peccata, dum non adoletis quae solebatis incensa. Lex praecipit, in captivitate non licere unctione regali chrisma conficere. Unde ergo messias vester ungetur, ut unctus vere juxta Danielem ipse credatur? Sed jam a tempore annorum veniendum est: et non more nostro, sed legali documento, calculandum est, dicente Domino ad Moysen: Numerabis tibi septem hebdomadas annorum , id est septies septem, qui sunt anni quadraginta novem. Ergo septuaginta hebdomadae quadringentos nonaginta annos efficiunt. Septuagies enim septeni quadringenti nonaginta sunt. Igitur percurre breviter Graecas, Latinas, barbarasque historias a vicesimo anno Artaxersis regis Persarum usque ad Christum ducem, et invenies totius numerum hebdomadarum fuisse completum, juxta lunarum computum Judaeorum, qui unicuique mensi dies viginti novem annumerant. Nam a vicesimo anno jam dicti Artaxersis usque ad quintum decimum annum Tiberii Caesaris reperiuntur anni quadringenti septuaginta quinque, qui faciunt annos Hebraicos quadringentos nonaginta; quia Graeci, et Judaei, per octo annos trium mensium embolismos faciunt. Et ideo ab hujus Artaxersis vicesimo anno computandum est, ut praedixi, quia in ipso anno egressus est sermo, ut iterum aedificaretur Jerusalem, Neemia pincerna rogante, sicut ait angelus Danieli. Quod si iterum a primo anno Darii, qui et Melas vocatus est, successoris Cyri, quo visio Danieli extitit revelata, volueris computare, invenies in sexagesima secunda hebdomada natum existere Christum. Post cujus nativitatem, si calculare malueris reliquum hebdomadarum numerum, in primo anno Vespasiani, qui captivitas vestra facta est, invenietur impletum. Et ista ita poteram singillatim per nomina regum annosque imperantium singulorum ostendere, sicut legales successiones per prophetarum libros potuissem probare. Sed quia etsi veraci virilique assertione probentur, tamen fidelem auditorem requirunt; ideo non magno opere in numerorum vel imperatorum tempora, laciniosam instruam fabulam, sed breviter tetigisse sufficiat, quid nostri inde sensere majores; et a te fraterno more inquirere, quid inde tractavere proceres Synagogae: ut et mihi liceat nosse quod verum est, et tibi libeat reprobare quod falsum est. Illud quam maxime poscens, ut sine fellis amaritudine mihi disseras quid prodest nosse. Et tam illud quod a Jacob Judae protuli benedictum, quam etiam quod a Daniele professum prophetarum, disertiori stylo juxta quod tibi videtur exponendum: vel secundum quod a Judaeorum doctoribus exstat expositum, non renuas amicali studio mihi scribere totum. Quia licet multa et praeclara testimonia tam nobis, quam vobis connibentia, prophetarum contineant dicta, tamen universa utiliter frutinata, non mihi videntur vel nobis vel vobis ora confringere petra, vel chamo confringere ora. Sola haec ita proferuntur praevalida, ut nec mutire liceat alicuique nostrum post horum expositionem percepta m. Si vero hanc expositionem refutandam, nam non praevides esse sequendam, quid potius tenendum est elice per mansura robustiori prosecutione asserta. Et noli tantum verbis nudis reprobam istam aedificare, sed postquam probiter firmaveris istam falsam existere, aliam producas quae in se gradientes non sinat enarrare, ut et adversarium vincas, et amicum ita ut discipulum doceas. Opto te semper bene valere, reverendissime et dilectissime, natura non fide frater. Finit.
(Psal. L, 15) (Gen. XLIX, 1) (Ibid., 10) (Ose. III, 4) (Dan. IX, 22) (Lev. XXIII, 15)