EPISTOLA LXIII. BONIFACIUS CUTHBERTO. [A. D. 745.]
Spiritualis affinitatis necessitudine copulando fratri, archiepiscopatus infula sublimato, coepiscopo Guthberto Bonifacius, legatus Germanicus catholicae, apostolicae, Romanae Ecclesiae, optabilem in Christo charitatis salutem.
Scriptum est enim in libro Salomonis: Beatus homo qui invenit amicum, cum quo possit loqui, quasi cum semetipso. Cum muneribus munificentiae vestrae dulcissimas litteras fraterna charitate interlitas, magnas Deo et vobis gratias agentes, filio vestro diacono Cyneberto offerente, suscepimus. Vivae vocis quoque melliflua colloquia vestra de fraternis consiliis per illum nobis charitas vestra mandavit. Quae consiliorum spiritualia colloquia optamus ut, Deo volente, quandiu in hac mortali vita vivamus, inter nos jugiter insinuentur, illo praestante a quo solo sancta desideria, recta consilia et justa sunt opera: vos melius et plenius quibus Deus donavit multis, et prudentius nosse, et melius plenius posse; nos quasi in paucis fideles vestri et devoti, studeamus instrui aureo coelestis amoris vinculo, quod rumpi non potest, invicem catenati. Nam labor nostri ministerii unius et ejusdem causae esse dignoscitur; et aequalis speculatio in curis Ecclesiarum sive populorum nobis credita est, sive in docendo, sive in artando et monendo, sive in defendendo canonicos gradus vel plebeios. Idcirco humillime ut illa insinuaverit, similia faciamus. Major enim nobis sollicitudo Ecclesiarum et cura populorum propter pallia credita et recepta, quam caeteris episcopis, qui proprias tantum procurant parochias, incumbit. Propterea, charissime, non quia vestrae prudentiae opus sit rusticitatis nostrae statuta audire vel legere, sed propter bonam et humilem, et sanctam voluntatem vestram, putamus vos libentius scire velle, quam nescire, quae hic sacerdotes nobiscum servanda decreverunt, vobis emendanda et corrigenda destinamus. Decrevimus autem in nostro synodali conventu, et confessi sumus fidem catholicam, et unitatem, et subjectionem Romanae Ecclesiae, fine tenus vitae nostrae, velle servare, sancto Petro et vicario ejus velle subjici, synodum per omnes annos congregare, metropolitanos pallia ab illa sede quaerere, et, per omnia, praecepta sancti Petri canonice sequi desiderare, ut inter oves sibi commendatas numeremur. Et isti confessioni universi consensimus, et subscripsimus, et ad corpus sancti Petri principis apostolorum direximus, quod gratulando clerus et pontifex Romanus suscepit. Statuimus ut per annos singulos canonum decreta et Ecclesiae jura, et norma regularis vitae in synodo legantur et recuperentur. Decrevimus ut metropolitanus qui sit pallio sublimatus hortetur caeteros, et admoneat, et investiget quis sit inter eos curiosus de salute populi, quisve negligens servus Dei. Venationes, et silvaticas vagationes cum canibus, et ne accipitres et falcones habeant, prohibuimus. Statuimus ut per annos singulos unusquisque presbyter episcopo suo, in Quadragesima, rationem ministerii sui reddat, sive de fide catholica, sive de baptismo, sive de omni ordine ministerii sui. Statuimus ut singulis annis unusquisque episcopus parochiam suam sollicite circumeat, populum confirmare, et plebem docere, et investigare, et prohibere paganas observationes, divinos vel sortilegos, auguria, phylacteria, incantationes, vel omnes spurcitias gentilium. Interdiximus servis Dei ne pompato habitu, vel sagis, vel armis utantur. Statuimus quod proprium sit metropolitano, juxta canonum statuta, subjectorum sibi episcoporum investigare mores, et sollicitudinem circa populos, quales sint; et moneat ut episcopi a synodo venientes, in propria parochia, cum presbyteris et abbatibus conventum habentes, praecepta synodi servare insinuando praecipiant; et unusquisque episcopus, si quid in sua dioecesi corrigere vel emendare nequiverit, itidem in synodo coram archiepiscopo, et palam omnibus, ad corrigendum insinuet, eodem modo quo Romana Ecclesia nos ordinatum cum sacramento constrinxit ut si sacerdotes vel plebes a lege Dei deviasse viderim, et corrigere non potuerim, fideliter semper sedi apostolicae et vicario sancti Petri ad emendandum indicaverim. Sic enim, ni fallor, omnes episcopi debent metropolitano, et ipse Romano pontifici, si quid de corrigendis populis apud eos impossibile est, notum facere, et sic alieni fient a sanguine animarum perditarum; de caetero, frater charissime, quia nobis aequalis labor et majus periculum imminet quam caeteris sacerdotibus, quia canones antiqui praecipiunt ut omnes metropolitani sciant sollicitudinem totius provinciae gerere, et navem gubernandam inter fluctus feri maris semel suscepimus, quam nec caute regere, nec sine peccato dimittere valemus. Quia, ut quidam sapientium dicit, si periculosum est navem inter fluctus caute non regere, quanto periculosius est eam undis tumescentibus fluctuantem in tempestate relinquere? Et idcirco Ecclesia, quae velut navis magna per mare mundi hujus enavigat, quae diversis tentationum fluctibus in hac vita tunditur, non est tamen relinquenda, sed regenda. Cujus rei in exemplo priores Patres habemus Clementem, et Cornelium et caeteros complures in urbe Roma, Cyprianum in Carthagine, Athanasium in Alexandria, qui sub paganis imperatoribus navem Christi, imo charissimam sponsam ejus, Ecclesiam scilicet, docendo, defendendo, laborando et patiendo usque ad sanguinis effusionem, gubernabant. Possum enim de memetipso pro certo, juxta vocem Cantici canticorum, dicere: Filii matris meae pugnaverunt contra me; posuerunt custodem in vineis, vineam meam non custodivi. Vinea enim, secundum Nahum prophetam, Domini Sabaoth domus Israel est; nunc videlicet Ecclesia catholica esse comprobatur, cujus synodum congregandam et hortandam jussu pontificis Romani, et rogatu principum Francorum et Gallorum, sub spe restaurandae legis Christi, suscepi, circumfodi, cophinum stercoris apportavi, sed non custodivi. Cum autem exspectarem ut faceret uvas, fecit labruscas. Et, juxta alium prophetam: Mentietur opus olivae, et campi non facient escas. Sed proh dolor! officium laboris mei rerum collatione simillimum esse videtur cani latranti, et videnti fures, et latrones frangere, et subfodere, et vastare domum domini sui, et quia defensionis auxiliatores non habeat, submurmurans ingemiscat et lugeat. Nunc autem, quod mihi in tali periculo posito justum et cautum esse videtur, salubre consilium vestrum quaerens, et scire desiderans, insinuo libertatem praedicandi; dico, ut in Actibus apostolorum Paulus apostolus sacerdotibus intimavit, dicens: Contestor vos hodierna die, quia mundus sum ab omnium sanguine. Non enim subterfugi quominus annuntiarem vobis omne consilium Dei. Attendite vobis et universo gregi, in quo vos Spiritus sanctus posuit episcopos regere Ecclesiam Dei, quam acquisivit sibi sanguine suo. Regnum, inquit, Dei inter vos ambulans praedicavi, ut me alienum ab omnium perditione servarem. Nam Apostolus episcopum, propheta speculatorem, Salvator mundi pastorem Ecclesiae sacerdotem appellat, et omnes tacentem peccata populi doctorem, sanguinis animarum perditarum sub silentio esse comprobant. Propter hoc horribilis, et maxima necessitas cogit, ut, juxta dictum Apostoli, nos formam debeamus exhibere fidelibus, hoc est, nisi me fallat opinio, ita juste vivendum doctori, ne dicta sua repugnantibus factis evacuet, et ne cum sibi de proprio caute vivat, tacens alieno damnetur peccato. Quia ad hoc est Ecclesiae Dei praepositus, ut non solum bene vivendo alios exemplo instituat, sed etiam fiducialiter praedicando singulis ante oculos peccata sua constituat; et quae poena maneat duros, et quae gloria obedientes, ostendat, quia, juxta verbum Domini ad Ezechielem, cui dispensatio verbi commissa est, etiam si sancte vivat, et tamen perdite viventes arguere aut erubescat, aut metuat, cum omnibus qui eo tacente perierint periit. Et quid ei proderit non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? Taciturnitatem quidem sacerdotis Dominus ad Ezechielem loquens terribiliter prohibet, et speculatorem sacerdotem appellat, ut sicut speculatoris est de loco altiori plus omnibus contemplari, ita sacerdos debet esse meritorum sublimitate celsior, et majoris scientiae habere gratiam, qua possit caeteros instruere. Audiens, inquit divinus sermo, sermonem annuntiabis iis ex me. Indicat ut hoc dicat sacerdos, quod ex divina lectione didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod humani sensus invenerint; Annuntiabis iis, inquit, ex me, non ex te; mea verba loqueris, non est quod ex his, tanquam de tuis, infleris. Ex me, inquit, iis annuntiabis. Si me dicente impio: Impie, morte morieris, non fueris locutus, ut se custodiat impius in via sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. Ac si aperte dicat: Si ei peccata sua non annuntiaveris, et si eum non argueris, ut convertatur et vivat, et te qui eum non increpasti, et eum, qui te tacente peccavit, flammis perennibus tradam. Non simus ergo tam saxei, vel tam ferrei pectoris, ut nos ista verba Domini non terreant. Non simus tam alienati a fide, ut istis verbis Domini non credamus; sed excitemus et exhortemur fratres nostros venerandis verbis sancti Petri apostoli: Sobrii estote, et vigilate, et excitamini, quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens, circuit quaerens quem devoret: cui resistite fortes in fide, scientes eamdem passionem quae in mundo est vestrae fraternitatis fieri. Et episcopos synodi nostrae subjectionis, adjuratione sancti Pauli apostoli admoneamus Timotheo dicentis: Testificor coram Domino et Jesu Christo, qui judicaturus est vivos et mortuos, per adventum ipsius, et regnum ejus: praedica verbum, insta, opportune importune, argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina. Est enim jam praedictum ab apostolis tempus, cum sanam doctrinam non sustinent, sed ad sua desideria coacervant sibi magistros, etc. Clamemus in fortitudine, juxta dictum prophetae, quia annuntiamus pacem in terris hominibus bonae voluntatis. Ille namque in fortitudine clamat, quem nec metus, nec verecundia, praedicare verbum vitae impedit. Contendamus, auxiliante Domino, ut non simus inter illos falsos pastores ovium quos propheta accusat, dicens: Haec dicit Dominus Deus: Vae pastoribus Israel, qui pascebant semetipsos. Nonne greges pascuntur a pastoribus? Lac comedebatis, et lanis operiebamini, quod crassum erat occidebatis; gregem autem meum non pascebatis, quod infirmum fuit non consolidastis, quod aegrotum non sanastis, quod fractum est non alligastis, et quod abjectum non reduxistis, quod perierat non quaesistis; sed cum austeritate imperabatis, et cum potentia, et dispersae sunt oves meae, eo quod non esset pastor, et factae sunt in devorationem omnium bestiarum agri. Yae, quod propheta dicit, pro maledicto posuit. Per pastores episcopos significat; greges Domini, id est, fideles populos ad pascendum. Sed semetipsos pascunt, qui non populi salutem, sed suas voluntates attendunt. Lac et lanas ovium Christi, oblationibus quotidianis ac decimis fidelium, suscipiunt, et curam gregis Domini deponunt. Non sanant spirituali consilio infirmum peccatis, non solidant sacerdotali ope diversis tribulationibus factum, non revocant erroneum ad viam salutis, non requirunt sollicitudine pastorali veniae jam desperatione perditum, nec afflictos contra violentiam potentum, qui in eos, ferarum more, desaeviunt, defendunt; nec divites peccantes vel potentes non solum non arguunt, sed etiam venerantur. Et ideo minaciter superbiam talium sermo divinus contundit dicens: Vae pastoribus Israel! Et iterum: Propterea, pastores, audite verbum Domini. Haec dicit Dominus: Ecce ego ipse super pastores requiram gregem meum de manu eorum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant gregem, nec pascant amplius semetipsos. Quod quid est aliud, quam: Pastores qui semetipsos, non greges, pascunt, de sublimitate honoris inter reprobos et inter maledictos projiciam? Sed ad haec omnia quis non tremiscat, nisi qui futura non credit? Omnia quae Deus voluit observari tam aperte posuit, et sui nominis auctoritate firmavit, ut ea facilius contemnamus, quam nos non intelligere tam aperta et divina mentiendo fingamus. Quomodo audivimus, Haec dicit Deus? Quis futurum esse non credat quod dicit Deus, nisi qui Deo non credit? Horum et his similium consideratione perterritus sum, et timor et tremor venerunt super me, et pene contexerunt me peccatorum meorum tenebrae, et semel susceptum gubernaculum Ecclesiae libuisset et placuisset mihi omnino dimittere, si valerem, vel exempla Patrum vel Scripturas sacras consentaneas invenire. Idcirco, frater charissime, quia haec omnia ita se habent, et veritas fatigari potest, vinci autem et falli non potest, fatigata mens nostra confugiat ad illum qui per Salomonem dicit: Habe fiduciam in Domino ex toto corde tuo et ne innitaris prudentiae tuae in omnibus viis tuis. Cogita illum et ipse diriget gressus tuos. Et alibi: Turris fortissima nomen Domini. Ad ipsam confugit justus, et salvabitur. Stemus in justitia, et praeparemus animas nostras ad tentationem, ut sustineamus sustentationem Dei, et dicamus ei: Domine, refugium factus es nobis a generatione et progenie. Confidamus in eum qui nobis onus imposuit. Quod per nos portare non possumus, portemus per illum qui est omnipotens, qui dicit: Jugum enim meum suave est, et onus meum leve. Stemus in praelio in die Domini, quoniam dies angustiae et tribulationis venerunt super nos. Moriamur, si Deus voluerit, pro sanctis legibus patrum nostrorum, ut haereditatem cum illis aeternam consequi mereamur. Non simus canes muti, non simus taciti speculatores, non simus mercenarii lupum fugientes, sed pastores solliciti, vigilantes super gregem Christi, praedicantes majori et minori, diviti ac pauperi omne consilium Dei, omnibus gradibus vel aetatibus, in quantum Deus donaverit posse, opportune, importune, eo modo quo sanctus Gregorius in libro Pastorali conscripsit. Praeterea non taceo charitati vestrae, quia omnibus servis Dei, qui hic vel in scriptura, vel in timore Dei, probatissimi esse videntur, displicet quod bonum et honestas et pudicitia vestrae Ecclesiae illuditur, et aliquod levamentum turpitudinis esset, si prohiberet synodus, et principes vestri, mulieribus et velatis feminis illud iter, et frequentiam, quam ad Romanam civitatem veniendo et redeundo faciunt, quia magna ex parte pereunt, paucis remeantibus integris. Perpaucae enim sunt civitates in Longobardia, vel in Francia, aut in Gallia, in qua non sit adultera vel meretrix generis Anglorum, quod scandalum est, et turpitudo totius Ecclesiae vestrae. Ille autem qui laicus homo, vel imperator, vel rex, vel aliquis praefectorum, vel comitum, saeculari potestate fultus, sibi per violentiam rapiat monasterium de potestate episcopi, vel abbatis, vel abbatissae, et incipiat ipse vice abbatis regere et habere sub se monachos, et pecuniam possidere quae fuit Christi sanguine comparata, talem hominem nominabant antiqui Patres raptorem et sacrilegum, et homicidam pauperum, et lupum diaboli intrantem in ovile Christi, et maximo anathematis vinculo damnandum ante tribunal Christi. De talibus memorare sancti Pauli apostoli ad Timotheum dicentis: Divitibus hujus saeculi praecipe non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat omnia. Talibus, si Ecclesiae correptionem non recipiunt, ethnici et publicani sunt, nec vivis nec mortuis communicat Ecclesia Dei. Talibus, quoniam et hic et ibi reperiuntur, cum tuba Dei clangamus, ne tacentes damnemur. Supervacuam iis et Deo odibilem vestimentorum superstitionem omni intentione prohibere stude, quia illa ornamenta vestium latissimis clavis, vermium imaginibus clavata, adventum Antichristi, ab illo transmissa, praecurrunt, illis calliditate, per ministros suos, introducere intra claustra monasteriorum fornicationem et luxuriam.
(ut verbi gratia
dicam, sicut timeo) (quod dictu quoque
nefas est) (ut illis videtur, quod
ab a iis turpitudo dicitur)
[reum]