EPISTOLA C. AD R. AMICUM SUUM. [A. D. 1176.]
ARGUMENTUM.-- Tuetur famam cujusdam archiepiscopi novi, qui de nimia lenitate accusabatur: ac fuse ostendit, quae lenitas laude, quae reprehensione digna sit in episcopo.
Charissimo domino et amico R. suus P. Blesensis Bath. archid., salutem et patientiae fructum. Innocentem arguis, virumque fortem vocas tepidum et remissum; et utens verbo illo Levitici: nihil mellis adolebis in sacrificio Domini, hominem probatae religionis perhibes a divinis sacrificiis alienum. Sane cum Spiritus Dei reddat testimonium spiritui ejus, ipsi pro modico est, ut ab homine judicetur, aut ab humano die. Sed et tu quis es, qui servum judicas alienum? Domino suo stat, aut cadit; stabit autem. Nam, si statum animi sui studio propensiore attendas, nihil in eo variabile reperies, aut incertum, sed quidquid in animo suo praevia ratione disponit, firmissima invenies stabilitate subnixum. Mel, inquis, non acceptatur in sacrificio Domini; nec accepta est a Domino, quae significatur in melle blanda et dissoluta lenitas praelatorum. Amice, est lenitas, et est lenitas. Est lenitas necessaria, et lenitas dissoluta. Nam et mel, licet prohibeatur a sacrificio, sicut assidue improperando proponis, mellis tamen primitiae offeruntur; et ubi prohibetur mellis sacrificium, ibidem mellis primitiae jubentur offerri. Velles, vellentque omnes, qui tecum desipiunt, quod dominus meus ex quolibet motu animi inter regnum et sacerdotium foedus, pacemque dissolveret, nec mellis primitias in oblatione praemissae pacis offerret. Juxta omnem legem, juxta omnium gentium ritus, pax prius offerenda est etiam inimicis, maxime in fide Christi, in qua nihil praecipitanter agendum est, in qua nemo repente sit summus. Attende igitur diligenter, quia est quaedam remissio cauta et necessaria, quae defertur potestatibus hujus mundi, et maxime regi tanquam praecellenti. Nam omnis potestas a Domino Deo est. Haec lenitas regnum et sacerdotium facit unum; unde haec sua benignitate obtinet, quod nunquam per minas aut violentias a principibus extoqueret. In hac lenitate, nec Deus, nec homo offenditur, in qua fides a praelato tam Deo quam homini exhibetur. De hac lenitate et de hac fide scriptum est. In fide et in lenitate ipsius sanctum fecit illum. Turpe quidem et absurdum est in praelato cum ira et austeritate corripere, sicut Apostolus ad Timotheum scribens, ait; Servum, inquit, Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse et patientem ad omnes, et cum lenitate corripere eos, qui resistunt veritati. Legitur, quoniam aquae Siloes cum silentio currunt, aquae vero Rasin transeunt cum tumultu. Cumque sponsa in Canticis dicat: Amicus meus bibit vinum cum lacte, id est rigorem exercet cum lenitate; ipse conversus ad sponsam, et severitati mansuetudinem praeferens: Meliora sunt, inquit, ubera tua vino. Cum propheta diceret: Ecce spiritus grandis conterens petras, et non in spiritu Dominus; et post spiritum commotio; et non in commotione Dominus; et post commotionem ignis; et non in igne Dominus; et adjungit: et post ignem sibilus aurae tenuis; et in eo Dominus. Nam dum spiritus irae et commotionis, ignisque et iracundiae Deo displiceant; ipsa accepta est lenis ac blanda correctio. Verumtamen in hac lenitate, aut potius in hoc melle fel fructuosae correctionis absconditum est. Nam in sua lenitate zelum, et in blanditiis suis aculeos habet; et ecce in suavitate et paces ejus amaritudo amarissima est adversus eos, qui ignorant et errant. Ubi enim verius diligit, severius corrigit, occulte tamen; et efficacior est in eis ad emendationem principum lenitas columbina, quam severitas exterior, et indignatio vultuosa; sicut in Jeremia notatur: Facta est, inquit, terra iniquorum in desolationem a facie irae columbae. Haec lenitas spiritum fortitudinis habet. Et, ut verbo Job utar, haec est, quae dicit regi, apostata; quae duces impios vocat: haec non accipit personas principum; nec agnoscit tyrannum, cum disceptaverit contra pauperem. Attende igitur, quia distinctionem recipiunt, suasque vices utiliter et prudenter alternant blanda et severa correctio. Nam de utraque in Ezechiele scriptum est: Ignis erat in medio, et de medio ignis quasi species electri; cum electrum sit genus metalli temperatissimum, significat correctionis suavissimum blandimentum. De severitate autem scriptum est ibi: Ignis erat in medio animalium, et de igne fulgur egrediens. Debet itaque mansuescere quandoque severitas. Nam et in opere templi, ubi leones sculpti sunt, et lora depinguntur, in quo notatur necessarium esse, ut disciplinae severitas refrenata loro mansuetudinis temperetur. Verumtamen remissio, quae os praelati obstruit, quae mentem ejus dejicit, quae adulatorem et venditorem olei facit, dum sibi quietem et honorificentiam venatur in favore principum, haec miseros praecipitat in foveam scandalorum. In hac fovea, sicut propheta dicit, cubavit lamia, et invenit sibi requiem. In hac, teste B. Job bestia suum ingreditur latibulum, et in antro suo morabitur. Haec est remissio, per quam unus aedificat parietem, et alius linit; per quam laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur. Per hanc canes muti non valentes, imo non volentes, latrare, per consensus uniformitatem, faciem et similitudinem peccatoris assumunt, sicut scriptum est: Usquequo judicatis iniquitatem, et faciem peccatoris sumitis? Per hanc praelati miseri bonum poenitentiae, quod in principibus vident, palpando, et usque ad canos uberiorem Christi misericordiam promittendo evacuant. De quibus sub specie Ephraim propheta irascens: Comederunt, inquit, alieni robur ejus, et nescivit; sed et cani effusi sunt in eo, et ignoravit. Hic est ventus adulationis, ventus pessimus, ventus urens, multos erigens in superbiam, atque a proposito et desiderio sanctitatis avellens, sicut in eorum persona Job dicit: Abstulisti sicut ventus desiderium meum; elevasti me, et super ventum ponens elisisti me. Sane certus es, quod in Dominum meum nulla cadit adulationis aut remissionis dissolutae suspicio; cujus vita est omni exceptione superior; cujus verba, ut testimonio Jeremiae utamur, quasi ignis, et quasi malleus conterens petram. Verumtamen ratio est, quare non habeat in ore suo redargutiones ad tempus. Adhuc recens et novitius est injunctae sibi administrationis officio; scitisque, quod non aratur in primogenito bovis, nec spicae virentes in oblationem veniunt, donec ignibus torreantur. Tota itaque intentio ejus nunc est, ut plantet episcopos, ut habeat adjutorium simile sibi: vae enim soli. Nam non sufficit solus oneri, sub quo curvantur, qui portant orbem. Si interim a quibusdam sub praetextu amoris, sicut dicunt, arguitur; ipse de sua apud Deum intentione securus cum B. Job respondebit, et dicet: Verbosi amici mei, ad Deum stillat oculus meus. Illud equidem moris est, ut se in praelatos linguae prurientes exerceant; et ad hoc praelati constituti sunt, ut linguae meretricantis injurias modeste et patienter ferant. Sicut Paulus inter blasphemos: Vos, inquit, scitis, quia ad hoc positi sumus. Si ad caput nostrum Christum respicitis, nullius innocentiam maledicus, aut detractor acerbius impugnavit; quem Judaica superstitio, nunc fabri filium, nunc vinosum, nunc voratorem carnium, nunc ministrum Beelzebub, nunc socium ethnicorum, nunc destructorem Sabbati vocans multipliciter in eum virus suae malignitatis effudit.