EPISTOLA LVII. BONIFACIUS ZACHARIAE. [A. D. 744.]
Excellentissimo Patri, atque apostolico pontifici, et ex auctoritate sancti Petri principis apostolorum magisterio freto, Zachariae papae, Bonifacius exiguus, servus servorum Dei, optabilem in Christo charitatis salutem.
Postquam me ante annos prope triginta sub familiaritate et servitio apostolicae sedis, annuente et jubente venerandae memoriae antistite apostolico Gregorio, anteriore voto constrinxi, quidquid mihi laetitiae vel tristitiae acciderat, apostolico pontifici solebam indicare, ut in laetis simul laudaremus Deum, et in tristibus ejus consilio roborarer; et sicut tunc, et nunc mihi liceat, pietati vestrae supplico, sicut scriptum est: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi; seniores tuos, et dicent tibi; notum enim sit paternitati vestrae quia postquam indigno mihi mandastis in provincia Francorum, sicut et ipsi rogaverunt, sacerdotali concilio et synodali conventui praeesse, multas injurias et persecutiones passus sum, maxime a falsis sacerdotibus, ab adulteratis diaconibus, et fornicariis clericis. Maximus tamen mihi labor fuit contra duos haereticos pessimos et publicos, et blasphemos contra Deum, et contra catholicam fidem. Unus eorum, qui dicitur Aldebertus, natione generis Gallus est; alter, qui dicitur Clemens, genere Scotus est: specie erroris diversi, sed pondere peccatorum pares. Contra istos obsecro apostolicam auctoritatem vestram, quod meam mediocritatem defendere et adjuvare, et per scripta vestra populum Francorum et Gallorum corrigere studeatis, ut haereticorum fabulas, et vana prodigia, et signa praecursoris Antichristi non sectentur; sed ad canonica jura, et ad viam verae doctrinae convertantur. Et ut per verbum vestrum isti duo haeretici mittantur in carcerem, si vobis justum esse videatur, cum vitam et doctrinam illorum vobis intimavero; et nemo cum eis loquatur, vel communionem habeat, ne forte fermento doctrinae illorum fermentatus aliquis pereat; sed segregati vivant, et, juxta dictum apostoli hujusmodi: Traditi Satanae in interitum carnis sint, ut spiritus salvus sit in die Domini; et juxta evangelicum praeceptum, Dum Ecclesiam non audierint, sint nobis sicut ethnici et publicani, donec discant non blasphemare, nec scindere tunicam Christi; propter istos enim persecutiones et inimicitias, et maledictiones multorum populorum patior, et Ecclesia Christi impedimentum fidei et doctrinae sanctae sustinet. Dicunt enim de Aldeberto, quod eis sanctissimum apostolum abstulerim, patronum et oratorem, et virtutum factorem et signorum ostensorem abstraxerim. Sed pietas vestra audiens vitam ejus judicet ex fructu operum utrum vestimentis ovium indutus, intus autem lupus rapax sit, an non? In primaeva enim aetate hypocrita fuit, dicens quod sibi angelus Domini in specie hominis de extremis finibus mundi mirae et tamen incertae sanctitatis reliquias attulerit, et exinde posset omnia quaecunque a Deo posceret impetrare; et tunc demum per illam simulationem, sicut apostolus Paulus praedixit, domos multorum penetravit, et captivas post se mulierculas duxit oneratas peccatis, quae ducebantur variis desideriis; et multitudinem rusticorum seduxit, dicentium quod ipse esset vir apostolicae sanctitatis et signa atque prodigia faceret. Deinde conduxit episcopos indoctos, qui se contra praecepta canonum absolute ordinaverunt; tum demum in tantam superbiam elatus est, ut se aequipararet apostolis Christi. Et dedignabatur in alicujus honore apostolorum vel martyrum ecclesiam consecrare, improperans hominibus etiam cur tantopere studerent sanctorum apostolorum limina visitare. Postea, quod absurdum est, in proprii nominis honore dedicavit oratoria; vel, ut verius dicam, sordidavit. Fecit quoque cruciculas et oratoriola in campis, et ad fontes, vel ubicunque sibi visum fuit, et jussit ibi publicas orationes celebrari, donec multitudines populorum, spretis caeteris episcopis, et dimissis antiquis ecclesiis, in talibus locis conventus celebrarent dicentes: Merita sancti Aldeberti adjuvabunt nos. Ungulas quoque et capillos suos dedit ad honorificandum, et portandum cum reliquiis sancti Petri principis apostolorum. Tum demum quod maximum scelus et blasphemia contra Deum esse videbatur fecit, venienti enim populo et prostrato ante pedes ejus, et cupienti confiteri peccata sua, dixit: Scio omnia peccata vestra, quia mihi cognita sunt omnia occulta. Non est opus confiteri, sed dimissa sunt peccata vestra praeterita; securi et absoluti redite ad domos vestras cum pace. Et omnia quaecunque sanctum Evangelium hypocritas fecisse testatur, suo habitu, et incessu, et moribus imitatus est. Alter autem haereticus, qui dicitur Clemens, contra catholicam contendit Ecclesiam, et canones Ecclesiarum Christi abnegat et refutat, tractatus et sermones sanctorum patrum, Hieronymi, Augustini, Gregorii, recusat. Synodalia jura spernens, proprio sensu affirmat se post duos filios sibi in adulterio natos sub nomine episcopi esse posse Christianae legis episcopum. Judaismum inducens judicat justum esse Christiano ut, si voluerit, viduam fratris defuncti accipiat uxorem. Contra fidem quoque sanctorum Patrum contendit, dicens quod Christus Filius Dei, descendens ad inferos, omnes quos inferni carcer detinuit inde liberavit, credulos et incredulos, laudatores Dei simul et cultores idolorum, et multa alia horribilia de praedestinatione Dei contraria fidei catholicae affirmat. Quapropter de hoc quoque haeretico precor ut per litteras vestras mandare curetis duci Carolomanno ut mittatur in custodiam, quatenus semina Satanae latius non seminet, et ne forte una ovis morbida totum gregem contaminet. Valere sanctitatem vestram et prosperis profectibus gaudere in longitudine dierum optamus.