CXIV. AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
Delegavit venerabilibus fratribus meis Baiocensi et Abrincensi episcopis, et thesaurario Lexoviensi, sublimitas vestra controversiam, quae inter me et Nicolaum de Cust. clericum vertebatur, super praebenda quadam quam idem Nicolaus in manu nostra resignaverat Gileberto archidiacono tribuendam, ea nimirum conditione ut prima quam vacare contingeret, Nicolao recompensationis nomine solveretur, retenta tamen interim canonica dignitate, ut et stallum in choro, et locum in capitulo et serviendi in majori altari dignitatem, cum caeteris tanquam canonicus obtineret. Porro, vacante postmodum praebenda, eam alii, Joanni scilicet de Alenc., contuli sine Nicolai conscientia et consensu, aestimans eum, quoniam familiaris meus et domesticus erat, aequanimiter ferre quod facerem et sine offensa de gratia mea beneficium aliud exspectare. Cum autem hoc recognitum Nicolao minime placuisset, ad aures misericordiae vestrae adversus me querimoniam detulit, et vos eamdem praebendam ei restitui apostolica auctoritate mandastis, quod etiam sine omni appellatione et contradictione mancipari effectui praecepistis, et ut eam facerem contra omnem violentiam a praedicto Nicolao pacifice possideri. Quas litteras cum Nicolaus aliquandiu propter varia obstacula distulisset offerre, ad praedictos judices mandatum a vobis aliud emanavit, ut si omnia, quae de restitutione Nicolai a vobis mandata fuerant, non implessem, ipsi praedicto Nicolao praebendam de Capella quae in ecclesia vacare dicebatur, vestra freti auctoritate conferremus, ut et promissionis veritas impleretur et sua Nicolao restitutio non deesset. Praebenda autem minime vacabat, quid jam Hugoni de Nunaut Lexoviensi archidiacono vestris litteris a me fuerat vestraque intercessione donata, neque mandatum vestrum nisi collatione prioris praebendae poterat adimpleri. Ego igitur mandati vestri continentia diligenter inspecta, et domini Baiocensis delegati a vobis judicis admonitione inductus, praebendam quae primo promissa fuerat, contuli Nicolao, sicut in mandato vestro, quod adhuc exstat, manifeste continetur expressum, ne hoc praetermisso minus obediens exstitisse convincerer, et minus vestrae reverentiae detulisse. Porro, quia praedicti Baiocensis collegae propter varias causas excusati non venerant, sed suas ei vices litteras commiserant, ipse factum nostrum vestra qua fungebatur auctoritate nihilominus prosecutus, capitulo scripsit, quod a vobis mandatum fuerat, et a nobis effectum, ipsum Nicolaum in canonicum recipi praecepit, et ei omnia ad praebendam pertinentia conferri. Significavit etiam eis quod mandatum hoc vestrum nulla appellatione, nulla poterat contradictione suspendi, sicut etiam eis ex rescripto vestro datum est intueri. In quo cum canonici minus obedientes exstiterint, vestrum erit decernere quod debetis; Joannes tamen praebendam violenter detinere praesumpsit, quaesitoque praesidio laicae potestatis, saepedictum Nicolaum de bonis praebendae suae per regios exactores non est veritus amovere, appellatione quidem interposita dum Vesperae cantarentur extra ecclesiam, nec adversario comparente, nec vestris quoque judicibus, cum etiam a vobis omnis appellandi sententia tolleretur. Super quo ne minus impleti mandati vestri posset in me culpa refundi, scribendum vobis censui quid obsistat ne hoc exemplo adversus majestatem vestram saecularis potentiae praesidia conquirantur, sed quia a vobis tam juste et sancte statutum est, in virtute faciatis effectui mancipari. Ego vero pro violentia laicae potestatis, quam ipse non timuit exercere adversus sententiam quae de vestra auctoritate processerat, a me debito anathematis vinculo solemniter est astrictus, ipsoque innodatus vestro se conspectui praesentare praesumit. Cui etiam archiepiscopus noster auctoritatem suam negare non potuit, licet ille favorem ipsius habeat, et ipse nobis fere in omnibus adversetur. Vindicate igitur in adversarium, et in temerarium et contemptorem et ejus complices severior majestatis apostolicae disciplina procedat, ne caeteris faciat simili audacia contemptores. Nullam quippe auctoritati pontificali reverentiam servant, sed injurias, quas irrogant, frustratoriae appellationis velamine palliantes, adjecta nihilominus potentia saeculari quam redimunt, omne robur ecclesiasticae institutionis infirmant, et quae rigorem verae virtutis habere videbantur enervant. Porro hoc in partibus nostris plurimum exerceri vestra sapientia non ignorat, sed sub mansuetudine et dissimulatione vestra, quotidie convalescit iniquitas, nihilque est vel modicum quod Ecclesia Dei vindicare audeat, sed praesumptione sacrilega per potentiam saecularem omnia disponuntur. Utinam Dominus meus extremum digiti sui saltem mihi porrigat ad momentum, ut in protectione libertatis ecclesiasticae, quam semper zelavi, paucos dies qui mihi supersunt liceat consummare!
[per]