CXI. AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
Ecclesiam, cui Deo permittente deservio, praedecessor vester gloriosae memoriae Innocentius papa regendam mihi sine omni laica designatione commisit, totumque saecularis potentiae dimovit obstaculum et in virtute Dei de pace mea splendide triumphavit: omne etiam opus meum indefesso favore sedulo prosecutus necessario semper dilexit auxilio et patrocinio communivit. Cumque ego statim inter initia mea ecclesiam consueta disponerem emundare lacuna, et veteres canonicorum concubinatus auferre, manum necessariae severitatis adhibuit; adeo ut una die de fiducia virtutis ejus octodecim concubinatus a canonicis publice fecerim abjurari. Purgata igitur ecclesia et congrua satisfactione his qui deliquerant emundatis, splendorem ecclesiae meae tota provincia praedicabat, adeoque celebris disciplina profecit, ut multi circumquaque ad debitam continentiam nostro traherentur exemplo. Exsultabam quod mea caeteris continentiae formam ecclesia praebuisset, et eas quasi ad vomitum redire sancta confusio prohiberet. Illis igitur exstantibus, quos quasi de Satanae faucibus apostolica majestas eripuit, nulla collegium nostrum maculabat infamia vel incestus, sed sese studiis honestatis invicem praevenire certabant. Caeterum cum, procedente tempore, novos institui communis fatalitas exegisset, neque novi juramento veterum tenerentur astricti, labente semper in deteriora saeculo, coepit furtivis excessibus aliquorum adolescentia lascivire, quosdam de provectioribus ad similem secum pertrahere voluptatem, de quibus vix permittebat sinistrum aliquid publica verecundia suspicari. Crescente itaque numero, crevit audacia, et securos se esse vel modico velamine confidebant, nec aliquid facile poterat fieri manifestum, nec ego poteram de sola suspicione ferre sententiam et eos numerus praevaricata multitudine defendebat. Non potuit tamen esse, quod a multis peccabatur, absconditum, quia fidem certissimam novorum crepundia partuum faciebant, et tota recentes cunas vicinia celebrabat. Novi itaque et primum preces commonitorias adhibui, minas etiam et aliquid ultionis, sed malum facile convelli non potuit, quod multo jam tempore fuerat radicatum. Cum igitur ego severius aliquid facere decrevissem, ipsi nocentis conscientiae et notorii criminis timore conterriti, conspirare praesumpserunt et etiam conjurare, consilio maxime thesaurarii ecclesiae nepotis mei surdi, scilicet illius, quem nostis, qui cum multis a me beneficiis a pueritia sit praeventus, implacabili tamen odio me certis ex causis non desinit infestare et duplex perjurium incurrere non formidat. Ex mandato siquidem vestro coram domino Willelmo cardinali et Cenomannensi et Abrincensi episcopis corporaliter juravit quod eas tunc, quas proponebat adversum me, ulterius calumnias non moveret, et postmodum contracta de regis indignatione fiducia dejeravit. Super quo cum ego per archipresbyterum Astansem et archidiaconos nostros ad vos Bituricas querimoniam detulissem, celebrata cognitione excommunicatum a me eodem innodatum vinculo remisistis, precibus etiam benignitatis vestrae adjectis, ut ei parcerem, et accepta iterum securitate quam vellem, ea quae habuerat ei beneficia conservarem. Feci itaque quod mandastis, et ipsum perceptis iterum infaustis juramentis absolvi, quia vos ei misericordiam hanc meo etiam intuitu contulistis. Juravit iterum atque aliquandiu de necessitate quievit, sed noviter comperto quod in me vehementius regis ira recruduit, dejeravit tertio seque ipsius obsequiis omni studio mancipavit. Spe siquidem accepta, quod iniquitati ejus per regis violentiam non deesset effectus: accitis etiam sibi quos notoria vitae notabilis cogebat infamia desperare. Ipsis ergo in numero transgressionis undenario congregatis, alii triginta sed meliori numero restiterunt, ad omne opus canonicum prudenti consilio praeparati. Illi vero, priusquam a me aliquid dictum fuisset aut factum, pari vesania conclamantes, opponere certabant appellationis obstaculum, solo tamen ejus nomine confidentes, atque eo solo omnem mihi in omnibus obedientiam subtrahebant, fas et nefas impudenti audacia permiscentes. Cumque ego, super quibus capitulis vel articulis appellarent, instantissime quaererem, quo fidelius appellationi si esset reverentia servaretur, extorquere non potui, neque mihi vel dicere vel scribere voluerunt, timere se ideoque adversus omnia quae dici possunt vel fieri provocare. Nec quidem omnes, sed confuse singuli singula proponebant, diversi penitus et per omnia dissidentes. Sustinui ego patienter, nulla in aliquos lata sententia praeter duos, adversus quos litterarum vestrarum auctoritate processimus, ideoque factum vestrum vestra petimus excellentia confirmari. De reliquis autem cum adulteriis, incestibus et aliis criminibus publico omnium sint testimonio condemnati, detulimus appellationem, licet nulla fuerit pro sola nominis vestri reverentia, timidius observantes, quorum delicta, ut parcius loquar, cum a nuntiis vestris sanctitati vestrae fuerint plenius indicata, judices delegate, qui zelum honestatis habeant et peritiam judicandi et necessariam habeant de vestra virtute fiduciam, et locum opportunum, in quo causae dirimi possint et sententiae promulgari, quoniam vix credimus eos nisi fuga et saeculari potentia defendendas. Caeterum quos ego deferre praesumo, securum vobis est canonice judicare, sed de Normannia nullus nobis judex bonus est, nec securitas in Normannia litigandi, quia quod illi adversus non fecerunt pro condemnationis effugio, se pro regis gratia fecisse clamabunt. Super quo si aliquod adversum nos, imo adversum vos schisma forte commoverunt, vestrum erit, sicut sapientia vestra novit, Ecclesiae Dei injuriam vindicare.