EPISTOLA CXXI. AD J. ROTHOMAG. DECANUM.
ARGUMENTUM.-- Hortatur Rothomag. decanum ne occasione Hierosolymitani belli ecclesias sinat opprimi exactionibus; ac ne profectio, ut alias, diutius differatur.
Charissimo Domino et amico J. Rothomagensi decano, M. PETRUS Blesensis archid., salutem et sincerae dilectionis affectum. Cum in contractu bonae fidei exactissima diligentia requiratur, rogo vos in ea fide sociali et amicitia, quam contraximus ab antiquo, quatenus in Domini nostri negotio, de quo alias vobis scripsi, vigilantia vestra sic excubet, ut non solum corporis commoditatem sed et salutem animae, vestra in eo cautela procuret. Magnificavit vos Dominus in conspectu regis, et caeteris in ducatu suo post vestrum avunculum vos praefecit. Geratis ergo vices Aioth fortissimi judicis Israel ambidextri, qui erat tam in dextra quam in sinistra expeditus. Et vos sic eum per temporalia deducatis, ut non amittat aeterna. Verbum Salomonis est: Da partes septem, necnon et octo; nam non solum oportet et agere ea quae expediunt, ad praesentem hujus septenarii vitam, sed ea quae respiciunt ad octavam. Insta ergo, et instantius eum mone, ut in timore et humilitate se per omnia divinae subjiciat voluntati; nam vita in voluntate ejus. Sit sollicitudo vestra, ne transeat in affectum cordis, ne sequatur concupiscentias mundi, ne in vano accipiens animam suam, pro ratione voluntatem habeat, et omisso venerandae maturitatis consilio imprudentioribus acquiescat. Certe regnum Roboam filii Salomonis divisum est, quia spretis senioribus juniorum consilium praeelegit. In primis viriliter state pro domo Domini, ne per vestram incuriam humilietur status ecclesiasticae dignitatis. Ecclesia quidem a diebus antiquis libera est, et filii ejus, qua libertate Christus nos liberavit, dicens in Evangelio, quia filii liberi sunt. Si autem angariatur exactionibus et oppressionibus potentium, cogitur ancillari; jam ipsa est Agar, quae servit cum filiis suis. Sed quid dicit Scriptura? Ejice ancillam et filium ejus: si principes vestri novae peregrinationis obtentu volunt orbem describere, et Ecclesiae Christi tributariis functionibus characterem servitutis inurere; qui filius Ecclesiae est ex adverso ascendat, mori potius eligat quam servire. Arguuntur a Seneca, Catilina et L. Sylla, quia pax eorum fuit bello deterior, subjectumque sibi populum plus exactionibus tyrannicis, quam hostes praeliis afflixerunt. De collectis igitur faciendis, et de ducendo exercitu princeps vester non suum sequatur arbitrium, sed semper animum ejus praecedat, et omnia ejus gesta praeordinet studiosa deliberatio sapientum. Panaetius in libro Tusculanarum asserit: neque ducem bello, neque principem domi posse salubriter magnas res agere, si eat post impetum cordis sui, si non omnia ejus negotia depingat ante rei adventum maturioris causa consilii. Unum rogo et consulo, ne opus Dei, sicut alia vice, frustratoriis dilationibus protrahatur. Scriptum est: Maledictus, qui facit opus Dei negligenter. Caesar audita rebellione Ponticae regionis, illuc armatas acies sine dilatione direxit, fuitque tanta festinatio victoriae, ut in pompa triumphali tria haec verba diceret: « Veni, vidi, vici. » Assyriorum regina Semiramis erat circa cultum capitis sui occupata; et nuntiatum est ei Babyloniam rebellare. Ipsa vero adhuc soluta una parte crinium ad bella cucurrit; nec prius composuit incultam capitis partem, quam urbem et cives illius in suam redigeret potestatem. Inducere possemus exempla multorum, sed sufficiat pro exemplo biennalis illa ditio novissimae peregrinationis, quae toti Christianitati versa est in singultum. Illud etiam, quod viam suam ab exactionibus incoeperunt, et viaticum sibi de rapinis pauperum et ecclesiarum spoliis confecerunt. Fuit propterea haec via illorum scandalum ipsis. Verbum quidem Salomonis est: Initium viae bonae facere justa. Inter justorum autem et impiorum vias sententia divina distinguit. Quoniam novit Dominus viam justorum, et iter impiorum peribit. Vale.