EPISTOLA CCXIV. AD WALTERUM ROTHOM. ARCHIEP.
ARGUMENTUM.-- Consolatio in exsilio.
Rev. Patri et domino WALTERO D. G. Rothom. arch., P. B., sal. in eo sine quo non est salus. Audivi et dolui quod quidam de familiaribus vestris quaerentes potius quae sua sunt, non quae Jesu Christi, frequenti litterarum instantia vobis suadere non cessant ut redeatis ad allia et pepones Aegypti, et ecclesiasticae libertatis auctoritate rejecta patiamini vobis aures in perpetuae servitutis opprobrium subula perforari. Ecclesia quidem vestra, quae est mater nostra, libera erat, sed hodie cogitur ancillari cum Agar. Ideoque migrastis ne videatis Ecclesiae vestrae mala, sicut propheta lamentatur et dicit: Migravit Judas propter afflictionem et multitudines servitutis. Utinamque sic curratis non quasi incertum sit et pugnetis non quasi aera verberans, sed ita cor vestrum stabiliatis in Domino, ut ipse tandem vos annumeret inter filios excussoris. Diligenter in primis deliberate vobiscum, et, juxta evangelicam parabolam, sedentes prius computate sumptus, et videte si possitis ei cum decem millibus occurrere, qui cum viginti millibus venit. Videte quod solus Christus qui summa justitia est, sit in causa tanti propositi; verbum enim beati Petri est: Si pro Christo patimini, beati; et adjungit: Nemo ex vobis patiatur ut fur aut homicida, aut ut alienorum appetitor; sed si pro justitia sustinetis, haec est gratia. Facit equidem mortem hominis pretiosam in confessoribus vita, in martyribus causa. In hac ergo pressura vexillum Christi et innocentiae titulum per omnia praeferatis. Aliter sane affligitur impius et aliter justus; cumque pari modo agitentur unguentum et coenum, ex uno fragrat suavitas et ex alio fetor exhalat; in eodem igne aurum rutilat et palea fumat. Sunt plerique qui Dominum in prosperis benedicunt juxta illud: Confitebitur tibi cum benefeceris ei: sed deficiunt in duris et in miseriis non subsistunt. Si autem flagellis Dominus vos interrogat in voce exsultationis et confessionis et salutis dicite cum Psalmista: Bonum mihi, Domine, quod humiliasti me; justus es, Domine, et rectum judicium tuum. Nam testatur Apostolus: Non sunt condignae passiones hujus saeculi ad futuram illam gloriam quae revelabitur in nobis. Beatus Job filiorum morte, possessionum amissione, propriique cordis afflictione percussus, de justitia Dei sentiens in bonitate dicebat: Cum expleverit Deus voluntatem suam in me adhuc multa praesto sunt ei. Apostolus inter angustias constitutus clamat: Infelix ego homo, quis me liberabit a corpore mortis hujus? Et idem: Supra modum gravati sumus, ita ut taedeat nos vivere. Considerans itaque quod breve hoc et momentaneum tribulationis nostrae immensum gloriae pondus operatur in nobis, dicit non solum hoc si gloriamur sed et in tribulationibus nostris. Si ergo aemuli nostri jactitant nunc se praevaluisse in vanitate sua, sciatis quod gaudium eorum, ut verbo Job utar, est ad instarpuncti, quorum finis interitus, quorum sepultura asini, quorum retributio ignis et vermis. Inauditum est quod Ecclesiae persecutores impune unquam evaserint ultricem illius manum qui potentes potenter punit, qui semper superborum et sublimium colla propria virtute calcavit. Nam si ad tempus supra dorsum justi Dominus peccatores fabricare permittit, ei coronam gloriae et aeternae pulchritudinis ex ipsa impiorum malleatione componit. Saepe legimus et vidimus quod in quo modo quis judicavit, judicatur, et mensuram recipit pro mensura. Sapientiae spiritus est qui dicit: Per quae peccavit quis, per haec et punietur. Pharao, submersus est quia submerserat infantes Hebraeos. Golias occisus est gladio quo appetierat David. Aman in cruce suspensus est, quam paraverat Mardochaeo. Caveant igitur sibi quorum rebellio de provincia vestra vos exire coegit; de his enim qui suis praelatis et sacerdotibus contumaciter sunt rebelles, scribit Osea propheta et dicit: Uxor tua in civitate fornicabitur, filii ac filiae tuae in gladio cadent; terra tua in funiculo metietur, in terra polluta morieris, et populus tuus de terra sua captivitate migrabit. In promptu est ut judicet Deus causam vestram et vereor ne tempestivius et gravius quam velitis. Scio enim quod magnificentiam cordis vestri nunquam sic potuit absorbere tristitia, ut circum filios vestros affectio paterna degeneret. Scriptum est in libro Job: Non te sic supprimat ira ut aliquem opprimas. Pastor equidem pius subditis suis dura comminando denuntiat, quae tamen ab iis pie conatur avertere, cumque zelo charitatis contra delinquentes saeviat, pro iis tamen si oportuerit mori desiderat. Simila quidem quae offertur in craticula vel in clibano prius aspergitur oleo juxta doctrinam Levitici, ne per ignis violentiam comburatur; et vos conscientiam vestram ita charitatis et misericordiae oleo perfundatis, ne ignis iracundiae vertat in animae laesionem quod in vobis dispensatio coelestis disposuit ad salutem. Mallem subditos vestros devotione filiali redire ad vos, quam conversos in arcum pravum et in malitia obstinatos poenam coelestis sententiae incurrere. Quidam sumunt sibi de hostium suorum perditione solatium; ista, quaeso, consolatione renuat consolari anima vestra; sed proponite ante oculos cordis vestri David, qui cum in eum tentatio irrueret, persecutio grassaretur, affligeret aemulus, malediceret suus, animam ejus quaereret filius, non reddidit retribuentibus sibi mala. Sollicitus enim de persecutoris salute et de morte inimici afflictus, exprobrari voluit, nec sustinuit vindicari. Nimirum charitas patiens est, benigna est, quae tunc in David, et in ejus imitatoribus hodie, malitiam persecutorum humiliter tolerat, et eorumdem salutem officiose procurat. Tu vero, amantissime Pater, custodi innocentiam et vide aequitatem, quia sunt reliquiae homini pacifico; facite de necessitate salutis et virtutem, et peccatum convertatis ad meritum, et pax vestra pacem quae exsuperat omnem sensum apprehendat. Pax vestra in januis est. Nam sicut in Proverbiis legitur: Cum placuerint Domino viae hominis, inimicos ejus convertet ad pacem. Secundum exigentiam stricti juris vestris incumbit adversariis pacem humiliter implorare; quos vestra constantia superbos invenit et incorrigibiles, vestra inclinet humilitas. Modestia itaque vestra nota sit omnibus hominibus; mansuetudinem vestram audiant mansueti et laetentur. Obtentu mansuetudinis non exspectate rogari, sed rogate quae ad pacem sunt. Suscipite in mansuetudine insitum verbum, ut nec inferatis nec referatis injuriam: haec est enim vestra mansuetudo nec inimicum fieri nec ultorem: hac via dirigit Dominus mansuetos in salutem; si superexaltet misericordia vestra judicium, si promptior estis ignoscere quam ulcisci, et sic justitiae zelus erga filios moveat patrem, ut salvatricem nunquam deserat charitatem. Inter subditos quidem vestros sunt plerique dyscoli et perversi, qui quasi inquieta jumenta in junctura non trahunt. Eos difficile est induci ad unitatem Spiritus sine qua omnis junctura scissura est. Detrahatur ergo aliquid severitati, ubi multorum strages jacet, donec annuntietis annum placabilem Domino, donec hostes in filios et ira in gratiam convertantur. Unum super omnia rogo ut cum ad pacis cautiones ventum fuerit iis formam lex divina praescribat. Sic citra honorem Dei et observantiam ecclesiasticae libertatis vestra versetur intentio, sic sacerdotes Domini plena auctoritate induantur justitiam ut in Christum aut ejus Ecclesiam non redundet impunita praesumptio. Non enim contumelia vobis sed Christo illata est, Moyses autem loquens ad incredulos et rebelles: Non est, inquit, murmur vestrum contra nos, sed contra Dominum. Nos enim quid sumus? Cedat ergo vestra pax Deo ad gloriam et honorem Ecclesiae, clero et populo ad quietem, ut ex hac parte, sicut prudentissime distinguit angelus: Sit gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Si alias pacem feceritis, erit in pace amaritudo vestra amarissima et dicetur: Pax, pax, et non erit pax. Poterimus etiam conqueri cum Lucano: Libertas cum pace perit. Recolite, quaeso, Pater, quam fecit rex Israel Achab cum rege Benadab, quae postea eidem Achab a populo suo versa est in singultum. Ut multa colligamus in summa, pax, quaeso, vestra plenae restitutionis beneficium cum honore Dei et ecclesiasticae libertatis integritate contineat. Circa satisfactionem vero poenitentium plurimum de austeritate recidat misericordia, transeat vindicta in gratiam, in mansuetudinem disciplina.