V. AD ADALGARIUM ARCHIEPISCOPUM HAMMABURGENSEM.  (Anno 892.)
Decernit, ut Hammaburgensis Ecclesia Bremensem ad subsidium habeat, donec suffraganeos instituere valeat.
FORMOSUS, servus servorum Dei, reverendissimo et sanctissimo ADALGARIO archiepiscopo Hammaburgensi. Arbitramur tuam sanctimoniam, prout injunctum fuerat, ad apostolicam sedem festinare, quatenus disceptatio, quae inter te et Hermannum Agrippinae Coloniae reverendissimum archiepiscopum ventilatur, de Bremensi Ecclesia finem acciperet. Sed ipso per suos vicarios insistente et querimoniam multiplicante, cur tuam non exhibueris praesentiam, saltem per defensorem vicarium,non modicum miramur. In quo suspicare tribuitur summopere, contentionem non odire qui judicii aequitatem conatur subterfugere: praesertim cum et Maguntiae sanctissimus archiepiscopus, cui de hac re ut veritatem inquireret per confratres et collimitaneos episcopos injunctum fuerat, ad nos scribens significaverit quatenus venientibus reverendissimis episcopis ad Frankenford, de hac eadem re diligentissima facta fuerit inquisitio, omnesque dioecesani ejusdem Coloniensis episcopi, Francho videlicet Tungrensis, Vodelbaldus Trajectensis, Wofelmus Mimigardevordensis, Druogo Mimidomensis, Egilmarus Osnabrugensis, sub testificationis praetextu testificati sunt, usque ad te nullum Brumensis Ecclesiae praesulem modum subjectionis Coloniensi antistiti contempsisse, sed semper decessores tuos, qui eidem Bremensi Ecclesiae praefuerunt a temporibus suae Christianitatis, sedi Coloniensi fuisse subjectos. Verum quia tantorum virerum testimonium frustrari non expedit, et ad statutum veniendi tempus festinare vel delegare vicarium distulisti, tanti temporis querimoniam, ac legatorum constantem instantiam nihili pendere inhumanum videbatur. Quapropter arctati, hinc ne Coloniensis Ecclesia justitiam perderet, inde ne Hammaburgensis Ecclesia, quae ad gentium vocationem instituta fuerat, subsidio destituta deficeret; dispensative censuimus, quatenus quoadusque divina suffragante gratia praelibata Hammaburgensis Ecclesia in tantum dilatetur, ut episcopiam instituere valeat, jam memoratam Bremensem Ecclesiam ad subsidium habeat; et quoties in magnis ac praenecessariis canonicis negotiis oportuerit, non subjectione aliqua, sed affectu fraternae charitatis Hammaburgensis archiepiscopus, qui ejusdem Bremensis Ecclesiae regimen obtinet, per se aut vicarium suam vicem gerentem, in adjutorium Coloniensis archiepiscopi invitatus accedat: dilatata autem Hammaburgensi Ecclesia, largitore omnium bonorum adminiculante, et fundatis episcopiis, saepe memorata Coloniae sedes Bremensem recipiat Ecclesiam. Inhumanum quippe est inter seaculares aliena jura pervadere: quanto magis sanctissimos episcopos statutos a Patribus transgredi terminos, et eos litigare, qui pacis debent subditis exempla praebere? Haec autem ad hoc decreta est dispensatio, ut pax vigeat, cesset contentio, et justitiae vigorem misericordiae compassio temperet, scientes sine pacis bono nullum Deo munus fore acceptabile.