EPISTOLA XIII. AD GERTRUDEM VIRGINEM.  De monasterii sui depraedatione per comitem Namurcensem.
GERTRUDI sponsae Christi et virgini, G. servus Dei et ejus, seipsum non sicut saecularis saecularibus, sed in Spiritu sancto.
Litteras magistrae vestrae et vestras, cum munusculo quod misistis, accepi in charitate, non in voluptate: quae enim voluptas ubi totum occupat amaritudo? O soror charissima, quoniam tribulatio recordationis quae nuper circumdedit me, et visio destructionis ecclesiae nostrae, in qua fere ad mortem periclitatus sum, omnes corporis mei sensus attonitos reddit, et totam animi fortitudinem absorbet: quod paucis expediam, si tamen prae dolore expedire sufficiam. Oppidum nostrum in confinio ducatus Lovaniensis et comitatus Namurcensis situm esse dignoscitur. Orta itaque nuper simultate inter ducem et comitem, comes idem improvise illud cum exercitu suo circumdedit, et immisso igne in minuta, id est quae foris vallum et murum offendit, penitus incendit et depopulatus est. Cum vero nihil tale timeretur, flabris ventorum qui vehementissimi insurgebant subvehentibus, favillae flammantes per cuncta oppidi interiora dispersae sunt, et ita totum simul et oppidum et monasterium ferventissimo incendio consumptum est, ut et in oppido nulla domus praeter duas humillimas recenti humo obductas, et in claustro ne una quidem officina inusta remaneret: in qua exustione, cum missam matutinalem ad altare minus cantarem, nolens aliquid imperfectum relinquere, tardius pene quam debui ad tutelam me contuli; nam sacris exutus vestibus, cum prae ignibus late jam omnia vastantibus foras erumpere non possem, in vicinius quod patebat sacrarium ingressus, quatuor ibidem e fratribus meis moerentes et anxios inveni, quo in loco praeter spem undique vallantibus nos flammis, fumo et calore ita aestuavimus et suffocati sumus, ut duo ex his graviter laederentur, ego et alii duo prae angustia certe sine spiritu, instar mortuorum, usque ad vesperam decumberemus; sed, me per auxilium Dei superstite, illi duo socii martyrii mei post paucos dies rebus humanis excesserunt. Sed, sicut scriptum est in prophetis, ut auditus auditui, contritio contritioni, et terror terrori superveniret , nono combustionis die praedictus comes Namurcensis, accito sibi comite Hannoniensi nepote suo ex sorore, denuo in multitudine gravi oppidum circumdedit, et quibusdam in locis dirutis muris intravit utriusque exercitus, et ubique libere discurrens universa quaecunque incendio superfuerant diripuit: in qua direptione nihil nobis, nihil burgensibus, vel populo terrae qui inibi sua convexerant relictum est. Animalia quoque et altilia domestica, aut cinerata, aut ab hostibus abducta: nullus sacris vel altaribus honor impensus est, adeo ut in medio presbyterio coram principali altari et per tota utriusque ecclesiae spatia et pedestri et equestri certamine congredientibus hinc nostris hinc adversariis, multi interficerentur, monachi ipsi et sacerdotes discuterentur et spoliarentur; nullus fratrum prorsus indemnis evasit, unus lethali telo per latera abductus oppetiit, alius ita nudus abductus sicut eum natura ab utero matris in lucem produxit. Ipsi abbati cum reliqua veste et ipsas calligas detraxissent, nisi a quodam sibi noto vix excussus perhorrentis noctis tenebras nudus et solivagus diffugisset: et siquidem satis juste, ut qui patrem suum et dominum suum spiritualem adhuc viventem per supplantationem et Simoniam honore proprio spoliaverat, ipse quidem quid in exitu suo praestolare debeat,tali dehonoratione perdisceret: nusquam enim talis introitus, imo non introitus, quia non per ostium, sed invasio, et aliunde praeceps ascensus beato fine claudetur. Sed, ut coepta repetam, nulla in direptione praedicta vel femineo sexui penitus reverentia, quin et ipsae mulieres nudae dimitterentur, nulla omnino laetentibus misericordia exhibita est; sed et matres vestibus exutae, et filii ab uberibus matrum distracti, contra naturae jura, cum maxima parte burgensium in captivitatem traducti sunt. In majori ecclesia, utpote homicidiis profanata, nec legitur, nec cantatur, sed in crypta quadam utcunque divinum explemus officium. Hinc gemitus et suspiria et singultus, quia cecidit corona capitis nostri, et divitiae nostrae non solum exteriores, sed, quod sine magna cordis contritione referri non potest, etiam interiores extraneis cesserunt, dum sine decore servitii Dei, sine ordinis et religionis munimine, in confusione communis vitae sedemus. Indulgete, obsecro, soror dilectissima, talia vobis profundenti, et vos mecum ad dolorem incitanti, quia et cor triste nunquam laeta proferre, et os amarum mel non potest spuere, et nescio quo naturae instinctu etiam de miseriis suis cum amico loqui remedium aliquod esse videtur. Restat ergo quia domus nostra destructa est, nec spes ulla instaurandae in ea religionis in vita mea suppetit, ideoque locum me mutare necesse est. Decrevi autem ad claustrum Majoris-Monasterii, a quo ante quinquennum fere regressus sum, reverti, eo quod animae meae complacuerit.
(Jer. IV) (nam omnes imparatos et nihil
horum metuentes invenerat)