CXXII.  Monasterii S. Matthaei de Castello tutelam suscipit, disciplinamque, bona, jura confirmat.   (Laterani, Jun. 12.) [GATTULA,  Hist. Casin.,  403.]
CLEMENS, episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis JACOB abbati monasterii S. Matthaei servorum Dei de Castello ejusque fratribus, tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis, in perpetuum.
In eminenti apostolicae sedis specula, largiente Domino, quanquam immeriti, constituti, ad universum corpus Ecclesiae aciem nostrae considerationis debemus extendere, et servorum Dei quieti attentiori studio providere. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et felicis recordationis Alexandri, Lucii praedecessorum nostrorum vestigiis inhaerentes praefatum monasterium, in quo estis divino obsequio mancipati, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et praesentis scripti privilegio communimus. In primis siquidem statuentes ut ordo monasticus qui secundum Deum, et beati Benedicti Regulam in vestro monasterio institutus esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea quascunque possessiones quaecunque bona idem monasterium inpraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principium, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis, vestrisque successoribus et illibata permaneant; in quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis. Locum ipsum in quo praescriptum monasterium constructum est, cum omnibus pertinentiis suis; terras, et vineas, quas habetis in territorio Aquinati, possessiones, et terras, quas habetis in terra S. Benedicti, sive terragio; justitiam panis et vini, quam de veteri concessione hactenus observata, diebus singulis a Cassinensi monasterio, et eam quam ab ecclesia S. Mariae de Albaneta, et S. Nicolai de Ciconia recipitis, sicut eas vobis praedictum monasterium Cassinense in perpetuum obtinendas pietatis obtentu concessit. Libertatem etiam a bonae memoriae Raynaldo, Theodino, Petro, et dilecto filio Roffrido tituli SS. Marcellini et Petri presbytero cardinali Cassinensibus abbatibus, cum assensu capituli, sicut in eorum scriptis authenticis continetur, monasterio vestro indultam, et bonas consuetudines hactenus observatas, nec non ecclesiam S. Martini de Montemontano, et ecclesiam S. Leonardi Juxta Montem Sambuclum cum pertinentiis suis, et ecclesiam S. Mariae de Radicclo cum pertinentiis suis, ab eisdem abbatibus rationabiliter vobis concessas, cum hominibus quos a praefato monasterio Casinensi tenetis, nihilominus vobis et monasterio vestro auctoritate apostolica confirmamus. Liceat quoque vobis clericos, vel laicos fugientes, liberos, et absolutos ad conversionem recipere, et in vestro monasterio, sine contradictione qualibet retinere. Prohibemus insuper, ut nulli fratrum vestrorum, post factam in loco vestro professionem, fas sit eodem loco, absque licentia abbatis sui discedere. Discedentem vero sine communium litterarum vestrarum cautione nullus audeat retinere. Interdicimus etiam ne alicui liceat aliquem monachum in eamdem domum contra vestram voluntatem inducere, aut ex ea quemlibet de fratribus vestris, vobis volentibus, sine causa rationabili removere. Sane novalium vestrorum quae propris manibus, vel sumptibus colitis, sive de nutrimentis vestrorum animalium, nullus omnino a vobis decimas praesumat exigere. Statuimus insuper ut nulli penitus liceat eidem monasterio vestro indebitas exactiones aut novos census imponere, seu veteres contra statuta sacrorum canonum adaugere; sepulturam quoque loci ipsius liberam esse decernimus, ut eorum devotioni et extremae voluntati, qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi excommunicati vel interdicti sint, nullus obsistat, salva tamen justitia illarum ecclesiarum, a quibus mortuorum corpora assumuntur. Obeunte vero te, nunc ejusdem loci abbate, vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptionis astutia, seu violentia praeponatur, nisi quem fratres communi consensu, vel fratrum pars sanioris consilii, secundum Dei timorem, et beati Benedicti Regulam providerint eligendum. Decernimus ergo, ut nulli omnino nominum liceat praefatum monasterium temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare; sed omnia integra et illibata serventur, eorum pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate, et Cassinensis monasterii debito jure, et reverentia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica, saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo, tertiove commonita nisi reatum suum digna satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore, et sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine divinae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco sua servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus, et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum Judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen, amen. Ego Clemens catholicae Ecclesiae episcopus subscripsi. Ego Albanus Albanensis episcopus subscripsi. Ego Gratianus SS. Cosmae et Damiani diac. Ego Bobo Portuensis Sanctae Ruffinae sedis episcopus subscripsi. Ego Octavianus Ostien., et Velletren. episcopus subscripsi. Ego Laborans presbyter cardinalis S. Mariae trans Tisberim tit. Calixti subscripsi. Ego Pandulfus presbyter card. basilicae XII Apostolorum. Ego Jordanus presbyter card. Pudentianae tt. Pastoris. Ego Joannes tituli S. Clementis card. et Tuscan. episcopus subscripsi. Ego Jacinthus S. Mariae in Cosmidin diac. card. subscripsi. cardinalis. Ego Gerardus S. Adriani diaconus cardinalis subscripsi. Ego Gofridus Sanctae Mariae in Via Lata diac. card. subscripsi. Ego Berardus S. Mariae Novae diaconus cardinalis subscripsi. Ego Gregorius S. Mariae in Aquiro diaconus cardinalis. Datum Laterani per manum Moysi, S. R. E. subdiaconi vicem agentis cancellarii, II Idus Junii, indictione septima, anno incarnationis Dominicae 1189, pontificatus vero domni Clementis papae tertii, anno secundo.