XLV.  Privilegium pro monasterio Casinensi   (Anno 1101. Mart. 31.) [MANSI,  Concil.  XX, 1133.]
PASCHALIS episcopus, servus servorum Dei, vene rabili fratri et compresbytero ODERISIO, Casinensi abbati, salutem et apostolicam benedictionem.
Officii nostri nos hortatur auctoritas pro ecclesiarum statu sollicitos esse, et quae recte statuta sunt stabilire. Eapropter coenobii vestri causam de Cinglensi cella nequaquam statu illo dimovendam duximus, qui a domino praedecessore nostro sanctae memoriae Urbano scripti assertione institutus agnoscitur. In Melphitana siquidem synodo, quam, largiente Domino, nostrae ordinationis anno secundo solemniter celebravimus, abbatissa, quae Cinglensem cellam ante tenuerat, vehementius reclamavit se perperam tractatam, se passam injuriam asseverans. Cumque consessum totum suis questibus implevisset, communis filius Joannes, Ecclesiae nostrae diaconus, absentiam tui gravatus tandem surrexit, et negotium id canonice definitum exposuit. Cujus mox relationi confrater noster Oddo episcopus Ostiensis testimonium contulit, dicens vere abbatissam de cella illa domini Urbani papae judicio revestitam, vere post menses tres ad Barense concilium invitatam, quo, cum non iverit, nuntium destinavit. Ille, negotii finem subterfugiens, abbatissam non plenius revestitam clamabat, quia quasdam cellae chartas defensionisve necessarias minime recepisset. Unde actum fuit ut per manum domni Roffridi Beneventani episcopi chartae ipsae non ante requisitae in conspectu concilii redderentur. Mox papa Beneventum regresso, iterum abbatissa per litteras ut, Sinuessam veniret, vocata est. Cum nec Sinuessam venisset, nec quid gravaminis pati se illa juste conquereretur, ad S. Germani oppidum, quod Casino monti adjacet, veniendi accepit inducias. Venit tandem, sed causam aggredi recusavit, conquerens adhuc quia non omnia Cinglensis cellae monumenta receperit. Fratres vero Casinenses sacramento probare praesto fuerunt se nec plures nec alias in eodem loco chartas quam reddiderant, invenisse. Illa quibusdam nostrum clam munimina chartarum ostendens, ad pontificis conspectum producere noluit. Tandem domini Urbani papae ad concordiam suadentis, nostrisque commonitionibus parvipensis, clam discedens judicio locum dedit. Sic dominus noster sanctae in Christo memoriae papa Urbanus, relectis diligentius Romanorum pontificum decretis, imperatorum praeceptis, loci fundatoris chirographis, cellam ipsam Casinensi coenobio reddidit in perpetuum possidendam. Illa quippe abbatissae procurata absentia juxta canonum sanctiones pro confessione habenda cunctis a fratribus qui tunc aderant episcopis seu cardinalibus censebatur. His verbis confratris nostri Ostiensis episcopi, Albertus quoque nunc Sipontinus episcopus, hujus autem actionis tempore transacto Romanae Ecclesiae cardinalis presbyter, quia et ipse interfuerat, testificationis suae suffragium copulavit. Romani etiam judices, Petrus et Raimbaldus, negotium illud se praesentibus pertractatum perhibuerunt, se etiam et Romanae legis libris sententiam proferentibus. His perauditis grave nobis videri diximus, ut quae ab antecessoribus nostris decisa fuerant, retractarentur. Caeterum abbatissa illa vehementius insistente fratribus nostris, episcoporum quibusdam praecepimus ut in partem euntes ex consilio responderent, utrum causa haec retractanda ulterius videretur. Regresso Brunone Signino episcopo proloquente dixerunt rationabile ac justum sibi domini papae judicium videri, ratumque id habendum tanquam canonico ordine pertractatum. Et nos ergo in eodem statu semper manere censuimus, et sicut tunc verbo, ita et nunc scripto sancimus Cinglensem cellam sub disciplina semper religionis monasticae disponendam ad jus semper et possessionem Casinensis mona terii pertinere. Si quis vero hujusce definitionis et confirmationis tenore agnito obviam ire et cellam illam a Casinensi coenobio separare praesumpserit, ipse quoque ab Ecclesiae corpore Ecclesiae judicio separetur. Scriptum per manum Petri, notarii regionarii et scriniarii sacri palatii. Ego Paschalis catholicae Ecclesiae episcopus subscripsi. Datum Laterani per manum Joannis, S. Romanae Ecclesiae diaconi cardinalis, II Kal. Aprilis, indictione IX, anno Dominicae Incarnationis 1102, pontificatus autem domini Paschalis secundi anno II.
( Adest sigillum plumbeum pendens. )