EPISTOLA VII. AD EUMDEM NICOLAUM II ROMANUM PONTIFICEM.
ARGUMENTUM.--Gratulatur primo Nicolao pontifici maximo, quod illo totius orbis habenas moderante, Ecclesia Dei magna tranquillitate et felicitate frueretur. Deinde misericordia commotus, deprecatur pro Anconitanis, qui a catholica communione submoti fuerant. Orat igitur pontificem, ut cum illis mitius agat: et gravissimis viris in consilium adhibitis, tandem constituat, quo pacto infelices homines a sempiternae mortis periculo subtrahat. Demum suae audaciae veniam petit, usus exemplo Christi, qui cum Deus esset, ab hominibus argui non recusavit.
Domno NICOLAO beatissimo summae sedis antistiti, PETRUS peccator monachus devotissimae servitutis obsequium. Quod in partibus nostris prosperitatis vestrae celebris fama percrebuit, magna cor nostrum laetitiae jucunditate perfunditur; totisque in Domino, qui istorum auctor est munerum, visceribus gratulamur, ita, ut dum mens instrinsecus jubilat, lingua etiam in hanc vocem divinae laudis erumpat: « Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . » De Anconitanis autem, venerabilis domine, quotidie pereuntibus nimis doleo, et de confuso atque commixto peccatorum innocentiumque periculo medullitus contremisco. Ecce enim per conditionem carnis eorum quotidie corpora moriuntur, et per sententiam vestram Petri gladius in animarum eorum morte grassatur. Et nos quidem dormimus, sed evaginatus sedis apostolicae mucro non dormit, qui tot hominum millia una cruentae mortis strage prosternit, non quidem in corporibus aliquando morituris; sed, heu! proh dolor, quod intolerabile est, in animabus sine fine victuris. Enimvero audenter dicam, quia postquam dominus meus ad apostolatus culmen ascendit, nunquam aliquid fecit, quod a nobis, qui in ejus debemus vigilare custodia, tantopere debeat formidari. Vobis enim subjici, vobis urbem tradere, vobis se, et sua voluerunt humiliter subjugare; sed eorum culpis obstantibus, non modo istis janua misericordiae vestrae non patuit; quin etiam, prolata sententia, a regno Dei, et a luminibus Ecclesiae tanquam e diverso rebelles 9 et contumaces exclusit. Absit autem a domino meo, ut cum vibrata tyranni cujuspiam dextera post caedem duorum vel trium hominum mox timore compescitur; illius, qui totius Christianae magister est pietatis, gladius passim in tot animarum internecione grassetur. Nam et Abner cum in ipso belli certamine diceret ad Joab « Num usque ad internecionem tuus mucro desaeviet? : » Protinus ille respondit: « Vivit Dominus, si locutus fuisses, mane recessisset populus persequi fratrem suum . » Absit, inquam, ut dum unius hominis placere vult oculo, tanta eorum, pro quibus Christi fusus est sanguis, pereat multitudo. Vicem quippe illius tenes, qui adhuc pauper, et tenuis, summis principibus et magistratibus libera voce non timuit dicere: « Obedire magis oportet Deo, quam hominibus . » Et rursus: « Si justum est in conspectu Dei vos potius audire quam Deum, judicate . » Quapropter si placet domino meo, ascitis domno Hildebrando, sanctissimi ac purissimi consilii viro, reverendissimis etiam Humberto et Bonifacio episcopis, qui vestri videlicet acutissimi et perspicaces sunt oculi, cum his consilii vestri communicate mysterium, simulque tractate quo medicamine mors, atque perditio tot pereuntium desinat animarum. Moderetur itaque solito more sedis apostolicae prolata sententia, seseque ecclesiastici vigoris temperet disciplina; ut quos hostilis dispergere crudelitas nititur, in sacerdotalis misericordiae gremio colligantur. Parce ori meo, clementissime Pater, et non procacis linguae strepitum, sed devoti considera cordis arcanum: nec a servo tuo te pigeat humiliter argui, cum ipse omnipotens Deus hominibus dicat: « Venite et arguite me. »
(Luc. II) (II Reg. II) (Ibid.) (Act. V) (Act. IV)