EPISTOLA XXXIX. AD CLERUM ET PLEBEM BELLAVACENSEM.  Pro episcopi elatione.   (Ex Act., prop. eccl. Rhem.)
HINCMARUS sanctae metropolis Ecclesiae Rhemorum episcopus, ac plebis Dei famulus, clero et plebi in parochia Belvacensi consistenti.
Quia defuncto dilecto, vel venerabili, confratre ac sacerdote nostro, patre videlicet ac pastore vestro Odone, electione canonica a domino nostro rege vobis solita benignitate concessa, necesse erit ut de eligendo atque constituendo vobis pastore, vel doctore atque rectore, secundum ecclesiasticas regulas, votis nostris in unum Domino mediante convenientibus, praemissis jejuniis et litaniarum obsecrationibus, tractare quantocius maturetis: et exorato eo a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum, quique facit unanimes habitare in domo, ita vos cum studiis hujus venerandi fratris ac coepiscopi nostri, cui secundum institutionem canonicam visitatoris officium in Ecclesia, cujus amore vel vigore fovemini, delegavimus, in electione regulari concorditer; ut pastore vos diutius destitutos non doleatis. De cujus videlicet a nobis consecrandi episcopi electione, pro imposito nobis ministerio, et cura totius provinciae secundum mysticae Nicaenae synodi canones delegata, fraternitati vestrae auctoritatem divinitus promulgatam intimare satagimus. Primo scilicet, ut decretum sine visitatoris praesentia nemo conficiat, cujus testimonio clericorum ac civium possit unanimitas declarari. Deinde, ut de ecclesia vestra, sive sit in civitate, sive in monasteriis, his disciplinis institutum, et ita apostolicae formae convenientem, de diaconibus vel presbyteris eligatis vobis, auctore et fautore Domino, consecrandum episcopum, sicut cum de eligendo atque constituendo episcopo ageret, Tito et Timotheo Paulus depingit apostolus. Et si, quod absit, de civitatis ac paroeciae vestrae clericis, ordinandus episcopus nullus dignus, vel idoneus summo sacerdotio, quod evenire non credimus, poterit inveniri: tunc alterum de altera dioeceseos nostrae ecclesia, unde nobis secundum Africanum concilium , sine cujusquam contradictione, ordinandi quemquam canonice electum et petitum est attributa licentia, eligere, procurate; qui merito vitae et scientiae doctrina vobis praeesse valeat, et prodesse: quique sacris canonibus, praecipue capitulo Carthaginensis concilii : Qualis debeat ordinari episcopus, non debeat obviare; et a decretis Patrum, Siricii videlicet, Innocentii, Coelestini, Leonis, Gelasii, atque Gregorii, quantum patitur humana fragilitas, et poteritis conspicere, non valeat quoquomodo discrepare. Si etiam de alterius dioecesi archiepiscopi, vel paroecia episcopi, quempiam vobis notum proficuum et utilem eligere malueritis: necesse vobis erit, cum beneplacito illius episcopi, cujus intererit, et litteris canonicis petitum obtinere, et ad nos illum mediante visitatore vestro examinandum adducere; quatenus, si congruus sacris canonibus inventus fuerit, vobis ordinetur episcopus. Ante omnia autem cavete in electione pontificis malum simoniacae haereseos, ne pro dato aliquo, vel promissione illicita, neque pro gratia cujuscunque vel familiaritate aut propinquitate alicujus, quempiam attentetis eligere. Non eum, cui nulla natalium, nulla morum dignitas suffragetur: vel qui originali, aut alicui conditioni obligatus detineatur. Neminem ex laicis neophytum, id est noviter attonsum, et sine disciplina, vel non per tempora constituta ad ecclesiasticos gradus provectum. Quod ideo specialiter designamus, quia cum canones dicant: « Nullus ex laicis ordinetur; » demonstrant quod non de omnibus sit laicis constitutum. Neque enim clerici nasci, et non fieri possunt; sed designata sunt genera, de quibus ad clericatum pervenire non possunt: id est si quis fidelis militaverit; si quis fidelis causas egerit, hoc est, postulaverit; si quis fidelis administraverit; si quis vir ante servivit; si quis publicam poenitentiam pro culpis criminalibus egit; si quis bigamus, vel maritus viduae fuit, vel si concubinam, vel pellicem novit. Cavete nihilominus ne illitteratum, vel alicujus haereseos peste corruptum, ac aliquorum membrorum damna perpessum; non negociatorem clericum, aut inhonestis et turpibus lucris incubantem, aut horrendis quibusdam criminibus implicatum vel diffamatum, vel daemoniis similibusque passionibus irretitum, eligere attentetis: sed domui Dei dignum, fidelem atque prudentem ministrum dispensatorem eligite. Quatenus interius exteriusque decenter ornatus, formam vivendi vobis religiosa conversatione demonstret, et sana doctrina, inter hujus mundi ac tribulationum tenebras, recto calle gradiendi sine offensione ad portum salutis aeternae lumen manifestare praevaleat; et contra barbaricam infestationem, si quod absit, acciderit, vobis ferre auxilium prudentia sciat, virilitate valeat, temperantia consulat: et sic exteriora administret, ut interiora non deserat; sic interioribus serviat, ut exteriora penitus non relinquat; et ambidexter, contemplationi mente inserviat vitae activae servitiis intentus, ut fidelis servus et prudens, conservis in tempore tritici mensuram, id est modum verbi fidei, probate dispenset. Non solum in praedicationis sermone, ac conversationis exemplo, verum in cunctis saluti ac vitae necessariis necessaria et opportuna praevideat. Hujusmodi autem, quantum Dominus dederit, ipso cooperante electum cum visitatore vestro, praesente scilicet confratre nostro, et cum decreto canonico, ad humilitatis nostrae sollicitudinem examinandum adducite: quia, ut longe ante nos dictum est, non est facile dimittendus, cui est proximus committendus. Praenoscere vos denique volo, quia si personam a sacris canonibus deviam scienter nobis adduxeritis, non solum ex ea pontificem non habebitis, verum etiam pro illicita electione, ut contemptores canonum, judicium incurretis. Sed et nostro ac coepiscoporum nostrorum judicio refutata rationabiliter electione vestra incongrua, talem secundum Laodicenses canones studebimus eligere, qui vestris vitiosis voluntatibus non valeat consentire. Quia sicut bene petentibus dicit Dominus: Petite, et accipietis , ita et per apostolum male petentes redarguit, dicens: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis . Petite, fratres, a Deo, ut vobis pastorem secundum cor suum tribuat. In cujus electione si non plus temporalia quam spiritualia commoda studueritis attendere, gratiam suae electionis electioni vestrae, bonorum operum et piorum studiorum auctor et cooperator studebit accommodare, qui non sicut homo tantum in facie, sed singulorum corda scrutatur, et renes. Cui est honor et gloria, potestas et imperium, in saecula saeculorum. Amen.
(can. 22) (conc. Carth. an. 398, can. 1) (Matth. VII) (Jac. IV)