EPISTOLA III.
Devinctissimo Filio semperque magnifico Hesperio Ruricius.
Scribendi mihi ad unanimitatem tuam aditum, quem obstruxerat imperitia, patefecit affectus et illa dominatrix omnium pietas, per quam flectuntur rigida, saxea molliuntur, sedantur tumida, leniuntur aspera, tumescunt lenia, mitescunt saeva, saeviunt mitia, accenduntur placida, acuuntur bruta, dominantur barbara, immania placantur. Etiam in me opus suum peragens, os elingue reseravit, producens me ex tutissimo silentii recessu ad publicum formidandumque judicium et invitatio vestri nova subire compellit. Scilicet, ut qui hactenus illam sententiam secutus antiquam, qua dicitur: Saepenumero praestare tacere, quam dicere; inscientiam meam maluerim verecundiae taciturnitate legere, quam impudenter incondito sermone proferre, non tam consuetudinis meae immemor, quam rusticitatis oblitus, quasi ex Arione in Orpheum repente mutatus, velim disertissimis auribus tuis ore garrulo non tam officiosus quam injuriosus existere. Dum et ignota pertento, et insueta praesumo. Sed dabitis, ut reor, veniam venienti ex necessitudine necessariae necessitatis. Quia quod dilectio in mortalium mentibus naturali potestate sibi vindicet, conscium mutuae passionis pectus agnoscit. Ergo ne excusationi diutius immorantes, ita paginam dilatemus, ut non solum tibi non exhibeat sermo incomptior, verum etiam copia inordinata fastidium; jam in vocem pietatis erumpimus, et desideriorum verba ructamus, commendantes tibi pignus nostrum, depositum tuum, cujus nos susceptione cepisti. Tibi enim spem posteritatis meae; tibi solatium vitae praesentis, et levamen, si divinitas annuerit, futurae; tibi uni omnia mea vota commisi. Te elicitorem et formatorem lapillorum nobilium, et rimatorem auri, te repertorem aquae latentis elegi, qui sciris abstrusas lapidibus gemmas propriae reddere generositati; quae utique in tanta rerum confusione amitterent nobilitatem, si judicem non haberent. Aurum quoque, arenis vilibus mixtum, nisi artificis solertia lavetur aquis, ignibus eliquetur, nec splendorem poterit retinere nec meritum. Septas etiam aquarum manantium venas, et obductum terra fluenti alveum, nisi diligentius eruderaverit appetitoris industria, laticis unda non fluet. Ita et tenerorum adhuc acies sensuum ignorantiae nubilo, quasi crassitate scabrosae rubiginis obsessa, nisi assidua doctoris lima purgetur, nequit sponte clarescere. Tuum ergo nunc, tuum est, in his omnibus et opinioni tuae, et nostro pariter respondere judicio, ne aut tu praesumpsisse illicite, aut nos inconsiderate elegisse videamur.