VII.  (Anno 1059.) [MANSI,  Concil.  XIX, 873.]  Nicolai II Epistola ad episcopos Galliae, Aquitaniae, Vasconiae.--Decreta promulgata in Romana synodo ann. 1059 nonnulla continet.
NICOLAUS episcopus, servus servorum Dei, omnibus archiepiscopis, episcopis, abbatibus, clericis et laicis fidelibus, tam majoribus quam minoribus, per omnes Gallias in Christo commorantibus, imo Aquitanicis et Vasconibus, salutem et apostolicam benedictionem.
Anno Dominicae Incarnationis 1059, anno pontificatus nostri primo, indict. XII, Romana urbe in basilica Sancti Salvatoris quae appellatur Constantiniana, sanctam celebrantes synodum, a sanctis Patribus, videlicet 113 episcopis, exceptis abbatibus, et clericis religiosis ac laicis celebratam, de statu Ecclesiae sanctae ad communem utilitatem, Deo propitio, canonice disposuimus. Inter caetera de Nicolaitarum haeresi, id est de conjugatis presbyteris, diaconibus et omnibus in clero constitutis, ab omni concilio statutum est et corroboratum ita: « Quicunque sacerdotum, diaconorum et subdiaconorum, post constitutum beatae memoriae praedecessoris nostri sanctissimi Leonis papae de castitate clericorum, concubinam palam duxit, vel ductam non reliquit, ex parte omnipotentis Dei, auctoritate beatorum apostolorum Petri et Pauli, praecipimus et omnino contradicimus ut missam non cantent, neque Evangelium pronuntient, neque Epistolam ad missam legant, neque in presbyterio ad divina officia cum his qui praefatae institutioni obedientes fuerunt maneant, neque partem ab Ecclesia recipiant quousque a nobis sententia super hujusmodi, Deo concedente, procedat. Et praecipientes statuimus ut hi praedictorum ordinum, qui ejusdem praedecessoris nostri decreto obedientes haec servaverint, juxta Ecclesias quibus ordinati sunt, sicut oportet religiosos clericos, simul manducent et dormiant. Et rogantes monemus ut ad apostolicam, communem scilicet, vitam summopere pervenire studeant; quatenus, perfectionem consecuti, cum his qui centesimo fructu ditantur in coelesti patria mereantur ascribi. » De his autem clericis qui tonsuram projiciunt, et a clericatu recedunt, quos apostatas Julianistas jure vocitamus, statuimus ut, nisi ad professionem clericatus redierint, omni christiana communione priventur. De monachis vero propositum non servantibus decrevimus ut, quousque ad propositum redeant, et in monasterio regulariter consistant, communione privati permaneant. Illi etiam qui peregrinos, vel oratores cujuscunque sancti, sive clericos, sive monachos, vel feminas, seu inermes pauperes depraedati fuerint, vel bona eorum rapuerint, vel in malum eis obviaverint, anathematis vinculo feriantur, nisi digne emendaverint. De confiniis coemeteriorum, sicut antiquitus a sanctis Patribus statutum est, statuimus ita: Ut major ecclesia per circuitum sexaginta passus habeat, capellae vero, sive minores ecclesiae, triginta. Qui autem confinium eorum infringere tentaverit, vel personam hominis aut bona ejus inde abstraxerit, nisi publicus latro fuerit, quousque emendet, et quod rapuerit reddat, excommunicetur. » Haec igitur et caetera hujusmodi, quaecunque in sacris canonibus habentur, authenticum sancta synodus praefata fore censuit observandum.