EPISTOLA CCCLXXV. NUNTII SUI AD THOMAM CANTUARIENSEM.
THOMAE Cantuariensi archiepiscopo, nuntius suus.
Comitem Flandrensem non inveni: et in eo quaerendo divortia facere mihi periculosum, et vobis non expedire credebam. Rex Franciae apud Suessiones cum multo gaudio me et quod ei per me missum est, recepit, et in continenti priorem Sancti Medardi Suessionensis, discretum et magnae auctoritatis virum, ad dominum papam cum litteris suis destinavit, quibusdam etiam ei viva voce injunctis, ad negotium nostrum spectantibus quae scriptoris fidei committere non erat tutum. Cum igitur ab eo discederem, manum meam tenens in sua, in verbo regio promisit, quod si vos ad partes suas transire contingeret, non sicut episcopum vel archiepiscopum vos reciperet, sed tanquam in regno socium se vobis exhiberet. Eodem modo Suessionum comes multis interpositis juramentis asserebat, quod comitatatum Suessionensem et ipsius reditus universos in usus vestros converteret. Et, si regressus meus per eum fieret, se vobis per litteras suas significaturum dicebat. His itaque, prout potui, procuratis, una cum praedicto priore per terram comitis Henrici, tum quia via brevior, tum quia securitatem praestabat ejus societas, ad curiam festinavi. Verumtamen prior per duos dies, antequam ego in conspectu domini papae comparuissem, regis litteras praesentavit, et super his, quae ei viva voce injuncta fuerant, pertractavit. Deinde cum et ego accessissem, cum suspirio, et non sine lacrymis a domino papa receptus sum. Ipse enim quaecunque in concilio acta sunt, de persecutione Ecclesiae, de constantia vestra, qui episcopi vobiscum steterint, quomodo a vobis exiit, qui de nobis non erat, de judicio quod factum est de clerico, et omnia fere quae in secreto commissa fuerant, antequam ego venissem, et tota curia audierat, et per plateas praedicabantur. Nobis itaque in partem secedentibus, singula capitula, sicut memoriale nostrum continebat, diligenter ei exposui. Ipse vero Deum, qui talem ecclesiae pastorem contulerit, sine intermissione magnificabat. Tota etiam curia fortitudinem in vobis commendat, cujus illa se ipsam omnibus modis invenit expertem. Tanta etenim animi imbecillitate omnes laborant, ut minus Deum timere, quam hominem videantur. Eo enim quod in Tuscania Radicoforum cum fratre et nepotibus domini papae, et quaedam alia castra cum parentibus et cardinalium capta sint a Teutonicis, quod Joannes Cumin tandiu apud imperatorem moratur, quod comes Henricus ad dominum papam venire noluerit, quod a rege Angliae nuntium aliquem a longo tempore non receperint, aliisque multis in idipsum concurrentibus adeo terrentur, ut tempore isto principem aliquem, et maxime regem Angliae, nullatenus in aliquo audeant offendere, nec Ecclesiae Dei, quae ubique terrarum periclitatur, si possent etiam, attentarent subvenire. Sed haec hactenus. De petitionibus vestris quid actum, et quomodo in eis processum, per litteras priores domini Pictaviensis, qui per gratiam Dei adventum meum per unum diem praevenerat, et tanquam amicus in negotiis vestris sollicite et fideliter laboravit, liquido cognoscetis. Papa namque iram regiam omnibus modis declinans, vobis et Eboracensi litteras mittit, non praeceptorias, sed de firmanda et tenenda pace inter vos hortatur utrumque. Fratrem vero quemdam de templo ad vos dirigit, ut utrumque vestrum conveniat, et utrique ex parte domini papae viva voce praecipiat, quod nulla inter vos deinceps habeatur contentio de cruce ferenda, neque de alio, donec Ecclesia Romana per Dei misericordiam tranquillitatem pacis obtineat. Ut ad haec et ad alia, si quae interim inter vos exoriantur, decernenda sufficiat. Eboracensi vero, ne interim eam in dioecesi vestra ferre praesumat. Hoc quidem cum multa difficultate obtinere potuimus. Similiter Londoniensi scribitur; sed unde spiritus elatus citius intumescat ad superbiam, quam excitetur ad virtutem. Hac itaque consideratione voluit dominus papa transcriptum earum ad vos transmitti, quatenus eo inspecto, si non vobis et Ecclesiae judicetis expedire, ipsae apud vos remanerent. De professione autem facienda, a domino papa et domino Pictaviensi multoties disputatum est. Ad ultimum tamen obtinuimus, quod si ipse super hoc requisitus negaret vobis, tunc demum cogeret eum, et faceret eam exhiberi. Quod vobis plenius per posteriores litteras domini Pictaviensis innotescet. Quae autem priores, quae posteriores, in earum subscriptionibus apparebit. De negotio sancti Augustini nihil omnino potuimus impetrare. Ipse enim privilegia, monasterio a Romanis pontificibus indulta, asserit se vidisse, et eis contraire, sicut dicit, est decretis Patrum et ecclesiasticis institutis auctoritatem non exhibere. Novissime nobis petitionem illam facientibus, ut scilicet ipse vos ad se venire praeciperet, et super hoc vobis litteras dirigeret, cum dolore et multa animi afflictione visus est respondisse; Absit, inquit, prius finiantur dies nostri, quam nos videamus eum sic exire, et ecclesiam suam sic desolatam relinquere. Conservet vos Deus in omnibus viis vestris. Apud Clarevallim, Cistercium, et Pontiniacum, intercessione domini papae, oratur assidue pro vobis, et pro ecclesia vobis a Deo commissa. Significet mihi dominus meus de statu suo quam cito poterit, ut saltem in visitatione sua consoletur anima mea,