EPISTOLA LI. AD JO. SARISBERIENSEM EPISCOPUM. [A. D. 1170?]
ARGUMENTUM.-- Monet episcopum, ut liberet fidem suam in persolvenda pecunia, si honori suo consultum velit. Deinde ne nepotes suos aequo blandius tractet.
Venerabili Patri, ac domino Jo. Dei gratia Saresberiensi episcopo, P. Blesensis Bath. archidiac., salutem et veritatem. Certissime mihi promiserat vestra benignitas, quod nepotes vestros infra natale Domini proximum erudiendos mihi mitteretis Parisios, et per eos debitum, quod mihi debetis, annuum solveretis. Exspectans exspectavi Dominum meum, nec intendit mihi. Adhuc etiam promissam exspecto gratiam, fortasse sicut Arturum Britannia, sicut Judaea Messiam. Donatia quidem gratuita prius fuit et liberalis; sed quia in promissione Scripturae vinculum intercessit, ut annuum fieret beneficium, gratiam in necessitatem debiti convertistis. Utinam nunquam fuisset haec pecunia, cujus exspectatio tandiu animum meum torsit; in cujus spe ego diffusiores expensas faciens me debitis usurariis oneravi. Si simplex promissio praecessisset, circumspectius expendissem, et usus fuissem leviter levi verbo. Nunc in libro experientiae lego, quam sancta et efficax sit eruditio evangelicae veritatis. Sit, inquit, sermo vester, Est, Est, Non, Non; nam quod amplius est, a malo est. Hoc malum nunc sentio, cui charta episcopi, et vehemens ipsius assertio causam dedit. Verba tamen episcoporum, qui apostolorum sunt filii et haeredes, vim juratoriam in se habent, ut in eis jusjurandum sit, quod est verbum simplex in aliis; et quod in aliis est simplex mendacium, perjurium aut sacrilegium sit in illis. Attendite quid dicat Doctor Ecclesiae: Nunquid, inquit, levitate usus sum, aut quae cogito, secundum carnem cogito, ut sint apud me, Est et Non? Promittentibus et non solventibus convenit vox illa Isaiae prophetae dicentis: Ecce vos ex nihilo, et opus vestrum ex eo quod non est. Magna debet esse in promissione discretio; inanis enim promissio multoties de familiaribus amicis sibi comparat inimicos. Porro si cogitatis vestris promissionibus stare, nec mihi accepta, nec vobis honesta est ista dilatio, testimonio poetae: Dilatio magna ruina est; Et mora donandi non leve crimen habet. Ne dicas amico tuo, dicit Salomon. Vade et cras revertere, et dabo tibi, cum statim possis dare. Cras, cras, vox corvina est; nec Deo, nec hominibus grata est promissionis iteratio frequens. Et hoc ipsum credo Salomonem sensisse, cum dicit: Fili, ne iteres verbum in ore tuo. Date igitur, reverende Pater, voci vestrae vocem virtutis, et affectus liberales effectus adimpleat, ne labia Evangelio consecrata possit arguere mendacii charta concepta in testimonium veritatis. Illud autem vehementissime reprehendo, quod nepotes vestros, qui se in castris scholaribus exercere debuerant, fovetis in deliciis, palpatis blanditiis; sciatisque quod haec omnia exinanitio sunt virtutum, et subversio honestatis. Adhuc vita eorum in incerto est, quia bivium Pythagoricae litterae nondum transierunt; ideo magis expediret eos corripi quam palpari. Scriptum est: Qui parcit virgae, odit filium. Heli cum filiis suis percussus est a Domino, eo quod filios suos minime correxisset: Dilexisti, dixit Dominus, magis filios tuos quam me. Hodie pro filiis quos abstulit praelatis Ecclesiae Deus, habere nepotes in dissipationem patrimonii Christi, et in suae salutis dispendium permittuntur. Perniciosa est minoribus blanda majorum remissio. Ideo dicit Sapiens: Filiae tibi sunt, vultum hilarem ne ostendas eis. Vestra benignitas eis ad omnes illecebras frenum custodiae relaxavit. Ideoque vereor, ne vita eorum in primo flore degeneret, sicut in Job legitur: Laedetur quasi vinea in primo flore botrus ejus, et quasi oliva projiciens florem suum. Porro enormiter peccat, seque vitae alienae reum constituit, qui pueros in aetate tenera nimia familiaritate et suavibus verbis emollit. Cyrus Persicus, de quo ducentis et decem annis prius praedixerat Isaias, Christo meo Cyro, cujus apprehendi dexteram, ut subjiciam ante faciem ejus gentes et regna, Croesum juxta Halym fluvium vicerat: cumque multae illum fecissent victoriae gloriosum, quia tamen gentem Lydorum prius bellicosissimam fecit vacare comessationibus, ludis atque amplexibus, ut sic gentem eviraret acerrimam, a regina Massagetarum Tomyri victus et occisus est: quae cum illius caput in utrem sanguine plenum misisset: « Bibe, inquit, sanguinem, quem sitisti. » Apprehendite, inquit David propheta, disciplinam, nequando irascatur Dominus. Arguite et docete diligentius nepotes vestros, ne causam insolentiae praestet nimis blanda et familiaris affectio. Informentur, quaeso, ad opera honestatis, ne sciant experientia quid sit peccatum, omnisque turpitudinis occasio praecidatur. Judas et Simon, sicut in libro Judicum legitur, regi Bezec, sive Adonibezec, qui eos infestabat, summitates manuum absciderunt; sic et nos motus pubertatis praevenire oportet, atque iniquarum praescindere primitias actionum. Isti sunt parvuli Babylonis, quos ad petram, quae Christus est, oportet allidi. Beatus enim, qui tenebit et allidet parvulos suos, scilicet Babylonis, ad petram. Scriptum est enim; quia proni sunt sensus hominis ab adolescentia sua in malum. Amputetis igitur prurientem in tenera aetate malitiam: nam et spinarum plantaria facilius evelluntur, antequam coalescant.