EPISTOLA PRIMA. AD NICOLAUM PAPAM.
Conqueritur quod pontifex nimium de ipso ejus aemulis credat. Dolere se significat de Theutgaudi et Guntharii excommunicatione. Caeterum purgans se de omnibus, paratum se ostendit coram pontifice adversariorum calumnias refellere.
Domino vere beatissimo et sanctissimo totius sanctae Dei Ecclesiae summo pontifici et universali papae NICOLAO, LOTHARIUS, divina praeveniente clementia, rex, summae felicitatis ac praesentis prosperitatis pacem et gloriam. Postquam nobis divina dignatio sua gratuita clementia regni gubernacula commisit, more praedecessorum nostrorum Christianissimorum regum, semper et in omnibus sublimandam beati Petri apostolorum principis sedem, ut dignum est, reverenter dileximus, atque instanter, quantum in nobis est, illam exaltare parati sumus, deque vestro tanquam summo spiritalis Patris regimine semper salubria haurire cupientes, veritatis voce vobis dictum recolimus: Petre, amas me? pasce oves meas ; et per prophetam: Ego pascam oves meas, dicit Dominus Deus: quod perierat requiram, et quod abjectum fuerat reducam, et quod confractum erat alligabo, et quod infirmum consolidabo . Admodum quippe desideramus citius vobis nostram exhibere praesentiam, ut illud veriori experientia implere possitis, quod idem propheta post pauca subintulit: Et judicabo illas in judicio et justitia . Revera serenissimum ac devotissimum circa piam paternitatem vestram nostrae mentis affectum acriter obnubilat, quod aemulorum nostrorum falsidicis vocibus nimium creduli, ultra quam nobis necesse esset, in nostra derogatione sanctissimi apostolatus vestri aurem accommodatis. Praesertim cum nostra mansuetudo promptissima sit omni deroganti vera, et justa ratione resistere: quod et legati vestri, nuper in his partibus directi, vobis intimare poterant si vellent, quia nos data nostris accusatoribus firmitate aditum veniendi concessimus et rationabilem satisfactionem, tanquam in vestra patientia, ex vestro latere directis explere parati fuimus, nihil nostrae regiae dignitati faventes, sed quasi unus ex vilioribus personis, sacerdotalibus monitis parentes. Hoc totum nostri aemuli sinistra interpretatione intelligentes, exarserunt in concupiscentia regni nobis divina dignatione jure haereditario concessi: non attendentes Scripturam dicentem: Domini est regnum, et cuicunque voluerit dabit illud : neque Apostolum dicentem: Non est potestas nisi a Deo . Illius ergo victrici dextera pro nobis, uti credimus, pugnante, qui novit et diripientem, et eum qui diripitur, parvipendimus eorum fucatas simultates: solummodo ut vestri pontificatus anchora, in solidissimo sanctae matris Ecclesiae fundamento fixa, nobis similiter petentibus concedere dignetur quod in mandatis digito Dei scriptis legitur: Juste judica proximo tuo . Porro nos in ultimis pene regni nostri finibus commorantes, et erga infestationem paganorum laboriosas excubias servantes, discurrentium relatione comperimus, Theutgaudum Trevirensem, et Guntharium Agrippinensem, a vestra auctoritate excommunicatos, atque oris proprii testimonio canonice damnatos: quod nos non sine gravi moerore haurientes, decrevimus longanimiter ac patienter ferre nuntiata, et ut olim in pluribus actum est, restitutionis spem habere, et pie refricatis ac retractatis omnibus, locum rationabilis misericordiae a vestra largitate praestolari. Interea accidit nobis nosse, quod Guntharius missarum solemnia antequam ad nos perveniret celebrare non metuit, et juxta praecedentem consuetudinem episcopale chrisma conficere, et Spiritum paracletum tradere praesumpsit: quod nos satis aegre tulimus, et ut hoc non fieret, tanquam mortiferum venenum, modis omnibus abominamur. Illo autem ad nos veniente, ejus missam audire noluimus, nec in aliquo illi communicare ratum duximus, et juxta Veritatis vocem, quasi scandalizantem oculum, a nobis eruere maculam disponimus, quousque sanctissimi apostolatus vestri finitivam sententiam de illo rescire valeamus. Epistolam quoque a vestra sanctitate episcopis dioeceseos directam illi transmisimus, ut ibidem canonicas atque apostolicas sanctiones liquido cognoscens, videat quid in posterum illi agendum sit. De caetero veraciter ac sinceriter vestra paternitas noverit, quod Theutgaudus simplicissimus atque innocentissimus vir, vestram humiliter ferens censuram, in nullo de sacro ministerio contingere praesumpsit, magis eligens dehonorationem praesentialiter in oculis hominum pati, quam per inobedientiam ab illius membris secerni, qui caput est humilium, suisque discipulis ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Ipse enim, qui superbis resistit, et gratiam praestat humilibus, poterit illum, si innocens est, de supernis misericorditer respicere. Enimvero legatis nostris Theutgaudo et Gunthario, nihil tale aliquid in sua legatione fari praecipimus, unde damnationis notam incurrerent. Sed nec de Ingeltrude uxore Bosonis aliquod praejudicium ferre debemus aut volumus: quam nos, comperto quod anathematis vinculo esset innodata, Gunthario, quia tunc in sua parochia erat, commendavimus, monentes, ut de illa suum ministerium faceret, imo illam ex omnibus regni nostri finibus eliminandam censuimus. Legati enim vestri illam postmodum requirentes, atque in medio statuentes, nos ignoramus quem finem causae ipsius imposuerint. Episcopi vero dioeceseos Trevirensis metropolis, et Agrippinae Coloniae, nec complices damnatorum, nec fautores vitiorum, nec in aliquo apostolicorum decretorum contemptores, vel canonicorum dogmatum violatores esse probabuntur, sed sanae atque catholicae fidei ac veri Dei cultores. Igitur propter Deum, sanctam et individuam Trinitatem, humiliter petimus, ut facile criminosos ad causationem nostram nullatenus admittatis: neque ut Apostolus docet, omni spiritui credatis, sed probate si ex Deo sit : quia parati sumus, si ratio dictaverit, per nosmetipsos polire, quod aemulorum invidia fingit aliena. Omnipotens Deus sanctissimum praesulatus vestri apicem aequitatis lance moderatum diu incolumem custodiat. Amen.
(Joan. XI) (Ezech. XXXIV) (Ibid.) (Dan. IV) (Rom.
XIII) (Lev. XIX) (Matth.
XI) (I Joan. IV)