EPISTOLA II.  Singulariter venerando et specialiter amplectendo, domino et Patri suo  MATTHAEO  Albanensi episcopo  ,  F.  PETRUS  humilis Cluniacensium abbas, salutem, quam promisit Deus diligentibus se.
Audiens nuntios vestros, legens litteras vestras, agnoscens indeficientem erga nos amorem vestrum, erubesco quod nihil dignum tanto affectui compensare valeo, nihil tantae charitati sufficiens retribuere me posse cognosco. Nihil plane, quia, etsi universa nostra vobis impenderem, nec sic digna rependerem. Ut enim Salomon ait in Canticis: Si dederit homo omnem substantiam domus suae pro dilectione, quasi nihil despiciet eam . Nihil est ergo quantum ad istud omne quod habeo, et ideo nihil in istis meritis vestris condignum invenio. Est tamen aliquid quod non nihil esse videatur. Si charitate non ficta diligens diligatur, hoc certe tam magnum est quam magna et ipsa charitas est. Hanc reverentiae vestrae, prout valeo, integro corde rependo: unde jam aliquid vobis retribuisse confido. Statum nostrum, super quo sollicitam dilectionem vestram agnovi, a benigno Salvatore benigne atque pacifice disponi noverit, praeter quod Hispania morte regis Aragonensis novis motibus turbata, quibusdam monasteriis nostris consimilem perturbationem minatur. Reliqua per fratres nostros Petrum et Beroardum domno papae vobisque nota fecimus. Sed quod eis festinantibus et nobis occupatis tunc mandare nequivimus, nunc litteris praesentibus intimamus. Domnus Trecensis episcopus, ut nostis charissimus noster, paratus est, ut dicit, dare nobis in Ecclesia sua unam praebendam, sicut Carnoti vel Aurelianis antiquitus datae sunt, ut redditu illius multa, quam non ignoratis. Cluniaconsium fratrum indigentia relevetur. Hoc si secundum Deum fieri potest, rogo ut per vos fiat. Sin autem, nec totum mundum lucrari, quolibet animae periculo volo. Constantinus presbyter, Cluniacensis hostis, et antiqui schismatis auctor, cumulo malorum priorum etiam recens perjurium adjecit, et die causandi cum Stephano in praesentia nostra suscepta, me inscio, sicut audivi, Pisas profectus est, ut solitis mendaciis curiae nostrae judicium subterfugiat. Super quo per vos domno papae intimari peto, ne presbytero nostro judicium Ecclesiae nostrae, a qua nil laesus est, subterfugere liceat. Nam si aliter fieret, et a tam vili persona tantam Ecclesiam deformari permitteret, plusquam ad praesens dicere possim, Cluniacenses suos quod tamen salva majestatis ejus reverentia dictum sit, perturbaret. Abbas Bonaevallis quae juxta Carnotum est, cum quampluribus honestis et sapientibus viris, ut asserit, Cluniacum venire disponit, si per consilium sapientiae vestrae licentiam recedendi a domno papa impetrare potuerit. Nostis enim causas, quibus irretitus diu a suis retineri non possit. Unde et super hoc litteras sibi mitti precatur. De statu domni papae et vestro, quem prosperari tam pro communi utilitate, quam pro vestra requie, avidissime desidero, mihi quod est remandate, ut cognitis quae circa vos sunt, aut congaudeam, aut collaborem.
(Cant. VIII)