CXXVIII.  Bulla pro monasterio Gellonensi.   (Anno 1146, Sept. 18.) [  Gall. Chr.  nov., VI, Instr. 280.]
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio UGONI abbati S. Guillelmi, ejusque fratribus tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis, in perpetuum.
Ex commisso nobis apostolatus officio tam vicinis quam longe positis existimus debitores, cumque omnes fratres communiter honorare ac diligere debeamus, et ecclesiis sibi commissis debitam conservare justitiam, propensiori tamen studio charitatis illos nos convenit confovere, quos ampliori morum honestate ac religionis nitore constat esse per Dei gratiam illustratos. Hujus rei gratia, dilecte in Domino fili Hugo abbas, tuis justis petitionibus clementer annuimus, et monasterium Sancti Guillelmi, in quo divino mancipati estis obsequio, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus, statuentes ut quascunque possessiones, quaecunque bona idem coenobium in praesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, liberalitate regum, largitione principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: In Lutevensi episcopatu fiscum Sancti Genesii Litenis, et ecclesiam Sancti Joannis cum villa, atque munitione sua, caeterisque pertinentiis suis; ecclesiam Sancti Martini cum fisco de Castris, ecclesiam Sancti Saturnini de Seiraz cum fisco, ecclesiam Sancti Felicis, ecclesiam Sancti Martini de Monte Petroso cum capellis suis, scilicet Sancti Petri de Monte Petroso, et Sanctae Mariae de Guarringa. In Biterrensi episcopatu, fiscum Miliaci cum ecclesia Sancti Guillelmi, ecclesiam Sancti Paragorii, ecclesiam Sancti Genesii de Campaniano, ecclesiam S. Joannis de Muro vetulo, cum capella ejusdem castri cum decimis et pertinentiis suis, ecclesiam S. Vincentii de Popiano cum pertinentiis suis. In episcopatu Nemansensi, prioratum S. Petri de Salve cum universis ecclesiis et pertinentiis suis, ecclesiam S. Petri de Mayrois cum pertinentiis suis, ecclesiam S. Guillelmi de Esperone, ecclesiam Sancti Martini de Beers cum pertinentiis suis. In episcopatu Agathensi, ecclesiam S. Martini de Caux cum decimis et aliis pertinentiis suis, ecclesiam S. Petri de Fontemartis cum pertinentiis suis. In episcopatu Magalonensi, ecclesiam S. Martini de Lundras, cum capella S. Girardi de castro Lundrensi, cum decimis caeterisque pertinentiis suis, ecclesiam S. Michaelis de Grimiano cum pertinentiis suis. In episcopatu Vivariensi, ecclesiam S. Hilarii et S. Martini cum appendiciis suis de Spedonia. In episcopatu Vapincensi, ecclesiam Sancti Desiderii de Ortamota, ecclesiam S. Petri de Ulmobel, cum appendiciis suis unitis coenobio monialium Vapincensium. In episcopatu Ruthenensi, ecclesiam Sanctae Mariae de Cornutio cum capella, et aliis pertinentiis suis, ecclesiam Sancti Stephani de Larsaco, ecclesiam Sanctae Eulaliae, ecclesiam Sanctae Mariae de Cisterna, ecclesiam S. Martini de Mauriaco, ecclesiam S. Amantii de Bruxa, ecclesiam S. Caprasii, ecclesiam S. Saturnini et S. Juliani de Creyssel, cum omnibus earum pertinentiis. In provinciis Hispaniae, in episcopatu Legionensi, villam quae vocatur Vallesalis cum omnibus quae beato Guillelmo ibidem pertinent. In episcopatu Austoricensi, ecclesiam S. Vincentii cum omnibus pertinentiis suis. In archiepiscopatu Bracharensi, ecclesiam Sanctae Mariae de Arriano cum omnibus pertinentiis suis, et cum aliis omnibus possessionibus quae sunt juris beati Guillelmi in provinciis Hispaniae. Chrisma vero, oleum sanctum, consecrationes altarium vel ecclesiarum, atque ordinationes eorum qui ad sacros ordines fuerint promovendi, vel benedictiones abbatum, et quaecunque sacramenta ecclesiastica a Lutevensi suscipietis episcopo, si tamen catholicus fuerit, et gratiam atque communionem sanctae sedis apostolicae habuerit, et ea gratis et absque pravitate aliqua exhibere voluerit: alioquin liceat vobis catholicum quem malueritis adire antistitem, qui nostra fultus auctoritate quod postulatur indulgeat. Sepulturam quoque ipsius loci liberam esse concedimus, ut eorum qui se illic sepeliri deliberaverint devotioni et extremae voluntati, nisi forte excommunicati sint, nullus obsistat, salva justitia matricis ecclesiae. Obeunte autem te nunc ejusdem loci abbate, vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptionis astutia seu violentia praeponatur, nisi quem fratres communi consensu, vel fratrum pars consilii sanioris secundum Deum et beati Benedicti Regulam providerint eligendum. Sententiam vero illam quam praedecessor noster felicis memoriae papa Urbanus inter vos et Anianenses monachos promulgavit, et scripto suo firmavit, ratam et inconvulsam manere censemus: adjicimus autem, ut nec episcopo, aut alicui ministrorum ejus liceat ipsum monasterium gravare. Praeterea pro beati Guillelmi reverentia interdicimus, quatenus nec episcopo, nec clericis, neque aliquibus personis facultas sit ab itinere quod ad ejusdem sancti Guillelmi ducit ecclesiam viatorem quemlibet in eundo vel redeundo violenter retrahere vel dolosis machinationibus disturbare. Concedimus quoque ut ejusdem S. Guillelmi abbas vel monachi in gravaminibus suis sedem apostolicam licenter appellent, et juxta praedecessorum nostrorum institutionem ab omni conditione vel saeculari dominatione ipsum monasterium liberum sit. Porro ecclesiae Sancti Bartholomaei et S. Laurentii, si eas dioecesanus episcopus indebite gravare voluerit, appellandi sedem apostolicam liberam permiitimus facultatem. Appellatione vero interposita, nullus in eisdem locis divina possit officia prohibere. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat eumdem locum temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, vel minuere, etc.Ego Oddo diaconus card. S. Georgii ad Velum Ego Eugenius Catholicae Ecclesiae episc. sig. Ego Guido presbyter cardinalis tit. S. Grisochoni sig. Ego Umbaldus presbyter cardinalis tit. SS. Joannis et Pauli sig. Ego Aribertus presbyter cardinalis tit. S. Anastasiae sig. Ego Julius presbyter cardinalis tit. S. Marcelli sig. Ego Jordanus presbyter cardinalis tit. S. Susannae sig. Ego Theodeuvinus Sanctae Rufinae episcopus sig. Aureum sig. Ego Octavianus diac. card. S. Nicolai in Carcere Tulliano sign. Ego Joannes diac. card. Sanctae Mariae Novae sign. Ego Petrus diac. cardin. Sanctae Mariae in via Lata sign. Datum Viterbii per manum Baronis S. R. E. subdiaconi XV Kalend. Octobr., indict. X, Incarnationis Dominicae anno 1146, pontificatus vero domni Eugenii III papae anno secundo.