EPISTOLA XXI. [AD EUMDEM.]
Trecensis comes Ecclesiam Sancti Stephani a jurisdictione episcopi et matricis Ecclesiae subjectione conatur eximere. Voluntatem vero ipsius posse non credimus adimpleri, nisi majori Ecclesiae quid ei jure communi competit auferatur; et privilegium quod ei vestra benignitas recte contulit, non sine suspicione injuriae devocetur in irritum, et cum animarum periculo peccandi libertas in ulteriorem licentiam porrigatur. Scitis enim, ut arbitramur, pro parte qui mores in illa civitate dominentur; qui prae caeteris ibi floreant homines, quibus si modicum id timoris et verecundiae quod nunc ab episcopali auctoritate de vicino imminet subtrahatur, verendum est ne in infamiam Ecclesiae Romanae, et quod magis timendum est, in periculum salutis eorum qui hanc emancipationem quaerunt aut faciunt, criminibus ab impunitate detur audacia et consequenter totius honestatis et religionis eversio. Ad haec ei non una subtrahetur ecclesia, sed ita mutilabitur potestas episcopalis ut vix aliquam enormitatem in tota civitate valeat emendare. Nam ad illius ecclesiae sanctum, illico confugient universi, ubi iis publicae potestatis gratia patrocinabitur, et apostolicae sedis munimine protegentur. Ut ex animi sententia loquamur, illi episcopo justius fuerat adjutores vicinos provideri ut illa area ab immunditiis purgaretur, quam ipsum debilitari ne curam animarum pro debito officii valeat exercere. Vix enim his diebus ad hoc unus episcopus qualibet religiosus sufficiet. Utique talis emancipationis apud nos exemplum nec auditur nec legitur, et utinam semper alienum sit a sanctitate temporis vestri! Sperabatur quod devotionem episcopi, qui vobis officiosus semper exstitit et fidelis et quem scitis habitare inter struthiones et scorpios, velletis alio modo consolari et confortare, ut ad cervices inimicorum Christi comprimendas gladium columbae validius extendere posset, et incredulos revocare ad prudentiam justorum, et quidem quidquid alii loquuntur, confidimus adhuc quod potius episcopo vires dabitis, ut in his quae Dei sunt valeat confortari, quam ut Ecclesiae suae in tantam animarum perniciem auferatis, quod ipsa toto tempore decessoris hujus episcopi dignoscitur possedisse. Supplicamus itaque majestati vestrae quanta affectione possumus, ut saepe dicto episcopo suam in praelibata causa justitiam servetis illaesam, et in quibus expedire videbitis necessitati ipsius et utilitati Ecclesiae, petitiones ejus jubeatis effectui mancipari. Novit Deus nos ipsa scripsisse magis contemplatione famae vestrae et honestatis Ecclesiae, quam antedicti favore episcopi vel odio comitis, quem teste Deo et conscientia nos ut nobilem virum et amicum nobis sincera in Christo charitate diligimus: et eum in aliis ubi Ecclesia non laedatur, nec periclitetur fama vestra, desideramus et petimus a vobis exaudiri in Domino. Vobis, pater fidelitatis et, quod magis est, verae charitatis vinculo tenemur astricti: nec salva conscientia silere possumus ubi quid in honoris vestri dispendium cernimus et credimus attentari. Quaecunque in magnis rebus geritis, posteritati per sibi succedentia saecula consecrantur quia simul ac in notitiam Ecclesiarum veniunt, inseruntur annalibus et seriem insigniunt chronicorum. Haec si minus vestram moverint sanctitatem, quod tamen credibile non est, saltem rationi vestrae divini judicii timor occurrat ex eo proveniens omni jure quod in omnibus fere sic emancipatis Ecclesiis languet disciplina regularis, tepescit religio, crebrescunt vitia, viget enormitas, quia vicinis pontificibus subtracta est auctoritas correctionis et Romanus pontifex procul est ut videat vel audiat in Ecclesiis suis frequenter emergentes excessus: quos tandem si forte audierit, quod plerumque de causa non liquet, cognitionem et correctionem aliis et interdum negligentibus aut alias corruptis prout libuerit mandat, et saepe circa majora vel propria occupatus minoribus et alienis vacare non potest, et interim pereunt animae de quibus redditurus est in districto examine rationem.