DXXIII.  Ad episcopos Germaniae.--Improbat translationem episcopi Cicensis in Magdeburgensem archiepiscopatum translati   (Anno 1152, Aug. 17.) [MANSI,  Concil.,  XXI, 631.]
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, venerabilibus fratribus EBERARDO Saltzburgensi, ARTWICO Bremensi, et HILLINO Treverensi, archiepiscopis, EBERARDO Bambergensi, HERMANNO Constantiensi, HENRICO Ratisponensi, OTTONI Frisingensi, CONRADO Pataviensi, DANIELI Pragensi, ANSELMO Hamelburgensi, et BURCHARDO Eistetensi, episcopis, salutem et apostolicam benedictionem.
Litteras quas pro causa Magdeburgensis Ecclesiae vestra nobis prudentia delegavit, debita benignitate suscepimus. In lectione autem et cognitione earum, stupore nimio et admiratione repleti sumus, eo quod longe aliud in eis quam vobis ex officio pontificatus immineat, perspeximus contineri. Cum enim in Ecclesiae vertice sitis ex divina providentia constituti, ut de medio ejus quae fuerint nociva propellere, quae utilia debeatis attento studio conservare, in causa ista, sicut ex suggestione litterarum vestrarum nobis innotuit, non quod expediat Ecclesiae Dei, quod sacrorum canonum sanctioni concordet, quod exinde a coelesti arbitrio approbetur, sed quod terrenis principibus placeat, attendistis. Et qui eorum animos a sua minus recta deflectere debuistis intentione, atque ubi esset via Domini demonstrare: non persuasistis quod rectum est, nec stetistis murus pro domo Israel, quinimo ipsis, ut ait propheta, parietem aedificantibus, vos linivistis illum luto absque paleis . Non ita sentiebat princeps apostolorum, qui ex fidei suae confessione, ut totius Ecclesiae fundamentum esset, accepit, sed comminantibus saeculi filiis, et apostolis, si praedicarent in nomine Jesu mortis exterminium intentantibus, confisus de Domini virtute respondit: Oportet obedire Deo magis quam hominibus . Vos autem ne a terrenis videamini principibus dissentire, illi causae favore vestrum impenditis, cui et ecclesiasticae auctoritas constitutionis, et supernae voluntatis examen pro certo creditur obviare. Cum enim translationes episcoporum sine manifestae utilitatis et necessitatis indicio, divinae legis oraculum non permittat; cum etiam multo amplior, quam in aliis electionibus, cleri et populi eas debeat praevenire concordia: in facienda translatione de venerabili fratre nostro Guicmanno Cicensi episcopo, nihil horum est, sed solus favor principis exspectatur: et nec inspecta necessitate illius ecclesiae, nec considerata utilitate personae, clero nolente, imo, ut dicitur, ex parte maxima reclamante, in Magdeburgensi eum ducitis Ecclesia supplantandum. Super quo, tanto amplius admiramur, quanto persona illa, cujus gravitatis sit atque scientiae ab anteactis agnovimus, ac proinde quantum Ecclesiae illi sit utilis non penitus ignoramus. Quoniam igitur, quicunque temporalis aurae flatibus agitentur, nos in illius petrae soliditate fundati, quae in fundamento meruit Ecclesiae collocari: sicut non debemus, ita nec volumus omni vento circumferri doctrinae, aut a sacrorum canonum rectitudine impulsu aliquo deviare: per praesentia vobis scripta mandamus, quatenus causae isti favorem ulterius non praestetis, et apud charissimum filium nostrum Fridericum, quem Deus hoc tempore pro servanda libertate Ecclesiae in eminentiam regni evexit, efficere vestris exhortationibus studeatis ut et ipse a sua super hoc intentione desistat, et contra Deum, contra sacros canones, contra regiae dignitatis officium, eidem causae favorem ulterius non impendat; sed Ecclesiae Magdeburgensi, sicut et aliis ecclesiis regni a Deo sibi commissi, liberam facultatem quem voluerint secundum Deum eligendi relinquat, et electionem ipsam postmodum favore suo, sicut decet majestatem regiam, prosequatur. Nos enim si quod de supradicto fratre nostro facere nititur videremus ratione fulciri, nec voluntati ejus, nec postulationi vestrae duceremus aliquatenus obviandum: contra Deum autem, et sacrorum canonum sanctiones nulli omnino petitioni possumus praebere consensum. Datum Signiae, XVI Kal. Septemb.
(quod sine grandi animi
rancore vix dicimus) (Ezech. XIII) (Act. III)