EPISTOLA CCXIX.  Domno et Patri suo,  PASCHALI  summo pontifici,  IVO,  humilis Carnotensis Ecclesiae minister, ut patri honorem, ut domino timorem.
Ut Cypriani verbis utar, « si aliqua falsitas de me ad apostolicam sedem praecessit, oportet ut veritas subsequatur, » quae latrocinia noctis detegat , et ordinem gestarum rerum lucide aperiat. Nuper enim litteras accepi a quodam adolescente, canonico Ecclesiae nostrae, charactere apostolico signatas, quas cum aperuissem et perlegissem, multis de causis suspectas habui, existimans eas aut esse furtivas, aut aliqua suggestione fallaci subreptas. Primo, quia praedictus adolescens infestus est mihi, quod eum non permitto contra canones et conciliorum edicta, per manum laicam in quadam Ecclesia presbyterium usurpare , et presbyteri oblationes presbytero ablatas suis usibus mancipare. Alter vero clericus qui cum adolescente fuit, et ipse mihi infestus est, qui in hoc negotio nullus est, quia canonicus non est, nec in conventu bonorum audiendus, qui a me suspensus est ab officio diaconi propter incestum patratum cum uxore consanguinei sui. Haec de personis interim dicta sint. Praeterea consuetudinem apostolicae sedis hactenus fuisse nec legimus nec audivimus, ut ad delationem unius personae, quamlibet splendidae, sententia daretur in absentem, praecipue qui nec auditus fuerat, nec vocatus. Cum ergo de hujusmodi jure possim conqueri et plurimum disceptare, malui tamen servare humilitatem obsequentis quam mihi arrogare solertiam disserentis. Restat ergo ut excusem innocentiam meam, quae Deum testem habet, et meam conscientiam. Opponunt enim mihi litterae illae, cujuscunque sint, me dimidiam partem cujusdam praepositurae communitati canonicorum contulisse, et eamdem contra canones imminentia regiae potestatis eisdem canonicis abstulisse. Cui calumniae respondeo ex testimonio conscientiae meae, immerito dici ablatum esse quod canonice potest, vel a me vel ab aliquo eis fuisse collatum, nec esse restituendum quod probari non potest aliquando fuisse statutum. Dicam itaque paternitati vestrae quid dederim, et quid non dederim, et cur dederim, et qua de causa nihil ultra dare voluerim. Cum enim in quampluribus canonicorum Carnotensium desuevisset disciplinae regularis observantia, ut de negligentibus facerem diligentes, de somnolentis vigiles , de tardis assiduos , ad frequentandas horas canonicas, deliberavi apud me ut darem eis dimidiam praeposituram, ut inde fieret quotidianus panis, quem acciperent assidui, amitterent tardi, ut ad quas eos panis interni dulce lo non movebat, panis corporei refectio provocaret, quamvis eorum annua praebenda eis ad hoc sufficiens esse deberet. Certus tamen de praeteritis eorum negligentiis, et sollicitus de futuris, praecepi eis ut ad me mitterent duos de clero illo, quibus missis commisi praesentes illius anni fructus, ut inde quotidianum panem praepararent, et tradito ordine, confratribus dispensarent. Novit Veritas quia nihil aliud dedi de reliquo nihil eis dans aut promittens, nisi ut in hoc modico fideles et assiduos invenirem, ut mihi bene placeret possessionem rei eis concedere, et legitima stipulatione firmare. Haec dispensatio intra tres menses ita depravata est, ut nulla mihi voluntas, nulla ratio suaderet, et nullum coepiscoporum vel religiosorum virorum consilium approbaret, ut propter infructuosam rerum canonicalium amplificationem minuerem dignitatem episcopalem. Panes enim illos vendebant quidam de senioribus, ad ludum vero alearum dabant quidam de junioribus, et qui se videndum praesentabat horis nocturnis, subtrahebat se diurnis; et qui audiebat missam catechumenorum, subterfugiebat missam sacramentorum. Talis exitus rei revocavit me ab intentione 94 mea, ut non auferrem eis quod non dederam, sed nec aggrederer quod proposueram. Quibus verbis liquet, quia de his quae eis contuli, nihil omnino imminentia regiae potestatis abstuli, nec regem ad dispensationes ecclesiasticas vel causas invitavi vel admisi; qui eum meo multo labore et sudore et multis expensis a vexatione Ecclesiae, ab incendiis et direptionibus ecclesiasticorum bonorum procul feci. In hoc quippe negotio major pars Ecclesiae et sanior mecum fuit. Sed quidam talium actionum minus periti, intellexerunt rem aliter fuisse quam fuerit. Sed cum ante metropolitanum calumnia eorum dilata et ad ultimum delata fuisset, de hoc negotio certa diffinitio processit, et omnis controversia sopita est, et pacis osculo confirmata, et in plenario capitulo praeter eos qui non interfuerant , ab omnibus collaudata. Quibus suo ordine terminatis, volui ex benevolentia mea, quae mihi multa gravamina intulit, praedictam partem praetaxatae praepositurae concedere duodecim presbyteris, si possent inveniri, qui ad hoc officium eligerentur, et suis temporibus ad sacerdotium promoverentur. Quod cum per decanum Ecclesiae et per me, et per litteras domni Richardi Albanensis episcopi, legati vestri, studiose quaesiissem, nec unus inventus est, qui vellet aut valeret ad hoc officium promoveri aut eligi. Consilio itaque ejusdem legati vestri, et pene totius Ecclesiae, nullo repugnante, nullo contradicente, prout melius potui, ne Ecclesia saepius inde perturbaretur, personaliter ordinavi, et honesto clerico et eidem rei administrandae et defensandae utili contuli . Ad quam ordinationem alium minime quaesiissem, nisi illum qui tenebat alteram partem, sed suspectus erat Ecclesiae tanquam per eum turbatio haec orta fuisset in Ecclesia. Isto vero ibi posito, et murmur sedatum est, et quievit Ecclesia. Ne ergo de caetero Ecclesia hac vana occasione perturbetur, flexis genibus cordis, paternae pietati supplicamus, ut causam, quae semel decisa est, propter cupidorum et malevolorum delationem, non iteretis, et pacem quam nunc habet Ecclesia non tantum non concutiatis, sed etiam debito paternitatis affectu collaudetis, et de caetero senectutem meam propter superfluam et impunitam appellatorum licentiam vexari non permittatis. Dum enim premit nos a praelata potestate illata adversitas, regendi in nobis debilitatur auctoritas, cum ecclesiasticam in eos non audemus exercere disciplinam, qui eam adversum nos appellant, non confidentia justitiae, sed pro dilatione sententiae. Quod si juvenili vigore possemus adhuc peditare per ruinosas Alpium vias, equitare per praecipites praeterfluentium torrentium undas, et praecedere aut subsequi ad apostolicam sedem delatores nostros, procul dubio refrenaret se murmurantium lingua, quae parum adhuc novit quid distet inter serenitatem charitatis, et caliginem cupiditatis. Si ergo aliquod temperamentum adversus haec incommoda non procuraveritis, et inveteratis dierum malorum et indisciplinatis juvenibus, qui vix sunt digni habere quae habent, nedum ambire quae non habent, vexandum me exposueritis, unum restat mihi tutum et totum consilium, assumptis pennis columbae a molestiis inutilibus avolare, et in solitudine montis requiescere, ubi exspectem eum qui salvum me faciat a pusillanimitate mentis et inquietudine. Cum et ante episcopatum et in episcopatu semper voluntas mea fuerit, magis in loco humili salvari quam in alto periclitari, et in domo Dei magis abjectum esse quam illis praeesse quibus non possem prodesse. Sed quia tantae sublimitatis aures ad fastidium verbis nolumus onerare, si qua minus de necessariis dicta sunt, isti fratres supplebunt, et si opus fuerit, probabunt. Vale.
(epist.
133) (canon. sub caus. 16,
q. 7) (Psal. LIV)
[clericorum ms. c. ] [ al., vigilantes] [ sic v. c. antea, assuetos] [ al., quod] [ al., cum frat.] [ unus v. ad videndum praebebat, ms. c. 
] [ al., non adfuerant] [ al., concessi, ita ms. c. ] [neminem, ms. c. ] [rumosas ms. c. ]