EPISTOLA CXXXIV DAIMBERTO,  Dei gratia Senonensium archiepiscopo  IVO,  humilis Carnotensis Ecclesiae minister, salutem et obsequium.
De pacto conjugali quod factum est inter duos nobiles , ita ut qui filiam habebat, juraverit se eam traditurum uni de filiis alterius nobilis cui vellet, cum ad nubiles annos virgo pervenisset: hoc paternitati vestrae respondeo, quod et natura disposuit, et lex tam ecclesiastica quam mundana firmavit, quia quorum per conjugalem copulam unum debet fieri corpus, eorumdem pariter animorum debet esse consensus. Quidquid ergo pater, nesciente virgine, juraverit , cum ad annos rationales perducta est , nisi ipsa virgo consentiat, etiam vivente patre secundum leges irritum erit. Unde papa Nicolaus Hincmaro scribit episcopo: « Sufficiat per leges solus eorum consensus de quorum conjunctionibus agitur. » Qui consensus solus in nuptiis si forte defuerit, caetera omnia etiam cum ipso coitu frustrantur, Joanne Chrysostomo magno doctore attestante, qui ait: « Matrimonium non facit coitus sed voluntas. » Inde etiam in legibus Romanis Justiniani imperatoris ita habetur: « Sponsalia sicut nuptiae consensu fiunt contrahentium. Et ideo sicut in nuptiis, ita sponsalibus filiasfamilias consentire oportet. » Et alibi: « A primordio aetatis effici sponsalia possunt, si modo ab utraque persona id fieri intelligatur, id est si non minores sint quam duodecim annis. » Hoc de proposita quaestione sentio, et hujusmodi controversiam, si ad aures meas pervenerit, tali ratione diffinio. De caetero notum facio paternitati vestrae quod cum nulla a me illata esset injuria, vel nulla denegata justitia, cum etiam respectus esset inter me et comitissam , mediante apostolico: Gulielmus comitissae filius in mortem clericorum Carnotensium , et perniciem meam, et omnium ad nos pertinentium coram altare beatae Mariae conjuraverit, et omnes cives qui sub banno sunt ad eamdem conjurationem compulerit, nisi voluntati servorum suorum cedamus, et sibi usurpet violentia, quod sola debet obtinere gratia. Ego itaque hoc Herodianum juramentum audiens, nolui postea in praesentia hujusmodi conjuratorum divina sacramenta tractare, nec super eos benedictionem episcopalem more solito dare. Promeritum tamen anathema distuli super eos fundere, donec consilium vestrae paternitatis et collegarum nostrorum super hoc acciperem, et, consilio et auxilio multorum fretus, debita eos censura a funesta conspiratione revocarem. Cum ergo ad vos remisero, volo vos esse praemunitum, ut consilium et auxilium quod vobis sit honestum et nobis utile ad manum habeatis, et naufragantibus ante submersionem manum extendere festinetis. Valete.
( l. Titia., De verb. obligat. ) (ep. 127) (epist. 136)
[ al. jurat] [ vel. pervenerit] [ al. secundum
leges, ita ms. c., ut in cap. 2, cau. 26, q. 2] [ al. Romanorum;
epist. 99] [ al. 
inquisitione, ita ms. c. ] [ al. altari, ita ms. c. 
] [ vel retinere]