XVII.  Ad episcopos Galliae.--Adversus comitem Nivernensem et oppidanos Vizeliacenses   (Laterani, Dec. 25.) [MANSI,  Concil.  XXI, 777.]
ANASTASIUS episcopus, episcopis Galliae.
Quando peccata, in quibus culpa est relaxare vindictam, ab aliquibus suggerente diabolo committuntur, tanta est eis imponenda correptio, ut ipsi, poena docente, cognoscant quam grave fuerit quod patrarunt, et caeteros a similibus praesumptionibus ecclesiasticae correptionis timor inhibeat. Inde siquidem est, quod praedecessor noster beatae memoriae Eugenius papa per apostolica scripta tibi, frater episcope Lingonensis mandavit, quatenus Nivernensem comitem, super immanitate tyrannidis, quam in Vizeliacensi monasterio, quod utique B. Petri juris existit, feritate barbarica exercuerat, ut resipisceret districtius commoneres, et si a tanta nequitia nollet desistere, in eum et in Burgenses Vizeliaci excommunicationis, et in terris ipsius comitis, interdicti sententiam promulgares. Sed sicut audivimus quibusdam occasionibus, mandatum ipsius, unde non modicum admiramur, nondum est ex toto completum. Et ideo nos, qui, divina disponente clementia, in officio ei apostolatus successimus, quoniam praefatum monasterium, tanquam speciale patrimonium B. Petri, cogimur defensare, memorati praedecessoris nostri vestigiis inhaerentes, venerabili fratri nostro Petro Bituricensi archiepiscopo dedimus in mandatis, ut nisi praefatus comes ab eo commonitus, damna, quae ipsi monasterio intulit, in integrum emendaverit, ac locum ipsum in pace ac libertate sua dimiserit, tam ipsum comitem, quam Burgenses Vizeliac. qui tantae nequitiae factores existunt, excommunicationi auctoritate nostra subjiciat, et in tota terra ejus, praeter baptisma parvulorum et morientium poenitentias, omnia divina prohibeat celebrari. Praesentium itaque vobis auctoritate mandamus, quatenus et sententiam ipsam, postquam vobis ab eodem fratre denuntiata fuerit, firmiter observetis, et per vestras parochias observari inviolabiliter faciatis. Datum Laterani, VIII Kal. Januarii.