EPISTOLA CXXIV. AD WALTERUM ARCHIEPISCOPUM ROTHOMAG.. [A. D. 1195.]
ARGUMENTUM.-- W. Rothomag. archiepiscopum, exsulantem ab Ecclesia sua consolatur, ejusque fugam justam fuisse contra obtrectatores tuetur.
Reverendo Patri et domino WALTERO Dei gratia archiepiscopo Rothomag., suus PETRUS Blesen. Bathon. archidiac., salutem et inter adversa constantiam. Dum inter principes nostros grassaretur immanis hostilitas, vos tanquam mediator, tanquam angelus pacis, varios inter meatus et laboriosos frequentissime fecistis excursus. Eo tempore de pace aut turbatione vestrae Ecclesiae, nec etiam tenuissimus sermo erat. Triumphastis tandem de proposito, et per industriam vestram in tempore iracundiae fuistis reconciliatio. Tunc primum rumor insonuit, quod adhuc Ecclesia vestra tempestatis antiquae turbinibus vexaretur. Supervenerunt alii firmiter asserentes, quod dominus rex ad omnem unguem dissensionis illius scrupulum complanasset. Fuerunt etiam, qui dicerent: vos de provincia Rothomagensi egressum in Alemaniam transmigrasse. Postremo retulerunt mihi secretius quidam de familiaribus vestris, quod dominus rex vos de partibus illis revocarat, et ad vestrae voluntatis arbitrium pacem Deo, et vobis honorabilem devotissimus offerebat. Tanta rumorum varietate suspensus inter eventus ambiguos anxius aestuabam. Scriptum est enim, rumoribus credi oportere, et non oportere. Quidquid autem coelestis dispensatio de vestra peregrinatione decrevit, mihi accessisset ad votorum plenitudinem si solatium vobis in hoc vestrae desolationis itinere praestitissem. Scio quam meritorium et commendabile sit apud Deum et homines, comitivam praestare amicis afflictis, et maxime dominis, ut quibus in prosperis communicavimus, compatiamur et in duris. Peregrinante Noemi, Ruth Moabitis ab ejus latere non recessit. Quaerit Hieronymus, quid propter hoc retribuerit ei Deus? et subjungit: « Christus ex ea nascitur. » Experimento noverunt Ecclesiae nostrae nuntii missi frequenter ad dominam reginam, penes quam eo tempore conversabar Vos etiam scire credideram quanto zelo, quantaque industria vestrorum saepius aemulorum machinamenta frustrassem. Teste Petro capellano ejus et concanonico nostro, quia vos et causam vestram multiplici ratione tuebar, ita quandoque excanduit in me, ut verecundiae muliebris oblita in spiritu Hecates vel Tisiphones contra me probris et contumeliis intonaret. Nunc etiam dominus Cantuariensis aegre fert absentiam meam, gratanter acceptat consortium meum, eique videtur honesta et utilis mea conversatio circa eum. Sive cum eo sum, sive cum domino rege, vel cum alio sum, anima mea vobiscum est. Sane Jonathas cum patre suo Saul corporaliter versabatur, et erat anima ejus cum David. Cum autem Chusi Arachites David fugienti a facie Absalon, vellet praestare comitivae solatium, remisit eum cum Sadoch et Abiathar sacerdotibus, sciens quod residentia eorum circa Absalon fructuosior esset sibi, sicut postea rei exitus declaravit. Viderit prudentia vestra, quid expediat vobis, et mihi. Ego in vespera vitae meae sum. Votivum mihi est, novissimos dies meos offerre Altissimo, qui dies antiquos perdidi, quia perdite vixi. Utinam sic curratis, non quasi in incertum; sic pugnetis, non quasi aera verberans; sic cor vestrum stabiliatis in Domino, ut sitis inter filios excussorum. Diligenter deliberate vobiscum, et juxta evangelicam parabolam sedentes, prius computate sumptus, et videte, si ei possitis cum decem millibus occurrere, qui cum viginti millibus venit ad vos. Qui ergo arripuistis opus fortitudinis, fundate intentionem vestram in lapide adjutorii, stabilite vos in fundamentis Sion, et animum vestrum adversus omnes persecutiones et injurias ad solidum conquadretis. Videte quod solus Christus, qui summa justitia est, sit in causa tanti propositi. Verbum enim B. Petri est: Si pro Christo patimini, beati. Et adjungit: Nemo ex vobis patiatur, ut fur, aut alienorum appetitor. Mortem siquidem pretiosam facit in confessoribus vita, in martyribus causa. In omnibus ergo vexillum Christi, et titulum innocentiae praeferatis. Novi magnanimitatem vestram; et scio, quia vestro magno cordi nihil est magnum, nihil grave vel arduum. Ecclesia quidem, quae est mater nostra, libera est, sed hodie cogitur ancillari cum Agar. Ideoque migratis, ne videatis Ecclesiae vestrae mala, sicut propheta lamentatur, et dicit: Migravit Judas propter afflictionem et multitudinem servitutis. Sed cum Dathan et Abiron turbae populares absorbeantur a terra, et descendant in infernum viventes, qui irritare praesumunt Aaron sanctum Domini, qui insurgunt adversus Dominum, et adversus Christum ejus. Jam per ipsos operatur Antichristus mysterium iniquitatis. Vos autem viriliter agite, et confortamini, recolentes, quod in Proverbiis legitur, quia nomen Domini maxima fortitudo; justus autem de angustia liberabitur, et tradentur impii pro eo. Ipsi nunc jactitant se praevaluisse in vanitate sua, quorum gaudium, ut verbo Job utar, est ad instar puncti, quorum finis interitus, quorum sepultura sepultura asini, quorum retributio ignis et vermis. Inauditum est quod Ecclesiae persecutores ultricem illius manum evaserint, qui potentes potenter punit, qui semper superborum et sublimium colla propria virtute calcavit. Nam si ad tempus supra dorsum justi fabricare peccatores permittit, ei coronam gloriae ex ipsa impiorum malleatione componit. De his autem, qui sacerdotibus Domini sunt rebelles scribit Amos propheta, et dicit: Uxor tua in civitate fornicabitur, filii ac filiae tuae in gladio cadent, terra tua in funiculo metietur. In terra polluta morieris, et populus tuus de terra sua captivitate migrabit. Quidam de familiaribus nostri principis fugam vestram detractorie arguunt, et ea quae vobis dictat amor justitiae elationi mentis ascribunt. Sic de suorum dentium sanitate gaudeant, sicut ista ex affectu filiali pronuntiat. Certe nemo sapiens vestrum causatur egressum: docet enim Dominus de una civitate in aliam fugere. Ipse quandoque a Judaeorum facie se abscondit, et ejus imitator Apostolus persecutores suos in sporta demissus evasit. Sancta vero est et Deo accepta elatio, contra malitiam superbiae, divitias et honores, atque principum familiaritatem propter justitiam contemnere; nobilis superbia est, nobilissima vero, si ipsa confusio contemnatur inconfusibiliter propter Christum, qui sicut Apostolus scribit, proposito sibi gaudio sustinuit crucem confusione contempta. Apostolis et apostolicis viris a Domino dictum est: Fortitudinem gentium comedetis, et in gloria eorum superbietis. Sapientia etiam in libro sui nominis dicit: Apud me sunt opes superbae, et gloria. Vos autem hanc habere superbiam quibusdam viva voce respondi, et quia in transitu festinabant, ego eos persecutus sum litteris, quae adhuc exstant, in quibus animi vestri dotes aperte descripsi, et qualiter vobis olim lenocinante dignitatis fastigio, et prosperitatis aura statum conscientiae vestrae ventosae laudis extollentia movere non potuit; sed eratis, sicut Petrus apostolus docet, forma gregis in populo, vestrisque subditis secure cum Paulo dicere poteratis: Non, quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri; non ambuletis in magnis et mirabilibus super vos; quodam enim eleganti artificio ministrandi in divitiis et honoribus sensistis humiliter, et omnem in potestate gloriam repressistis. Si ergo detractores, sicut Apostolus dicit, Deo odibiles vos depravant, recolite verbum Isaiae, dicentis: Opprobria et blasphemias eorum ne timueritis, in proximo est, ut obstruatur os loquentium iniqua. Adhuc respondebitis exprobrantibus vobis verbum: Non est servus major domino suo. Christus pro nobis opprobria non erubuit; nec vobis erubescenda sunt pro Christo. Si perversa malignitas subvertere cogitat Ecclesiae dignitatem, cogitat e contrario Deus eam in statum erigere meliorem; nec dubium est quin cogitatio divina praevaleat. Juravit enim, Dominus exercituum dicens: Si non, ut cogitavi, ita erit, et quomodo mente tractavi sic eveniet; si totum mare hujus saeculi contra Ecclesiam fervens ebulliat et feratur in impetu, Christus ambulat super aquas; ventique et mari obediunt ei. Quod si Christus in navi dormiat, excitetur orationibus clamantium: Exsurge, quare obdormis, Domine? Tempore diluvii concussa inundationibus arca erecta est in sublime. Ejus enim concussio, ipsius erectio est; quia sicut B. Hilarius dicit, proprium est Ecclesiae, ut tunc vincat, cum laeditur; tunc intelligat, cum arguitur; tunc secura sit, cum deseritur; tunc obtineat, cum superata videtur. Arca foederis quandoque ab allophylis capta et posita juxta Dagon a virtutibus non cessavit, tandemque in Jerusalem cum multa exsultatione reducta est. Rogo igitur, ut non deficiat nobilis conscientiae vestrae status, sed ponite cor vestrum super vias vestras. Si audieritis superbiam Moab, scitote, quia major est superbia ejus, quam fortitudo ejus. Sane, in quo judicio quis judicaverit, judicabitur, et mensuram recipiet pro mensura. Spiritus Sapientis est, qui dicit: Per quae peccavit quis, per haec et punietur, Pharao submersus est, qui submerserat infantes Hebraeos. Goliath occisus est gladio, quo David appetierat. Aman in cruce suspensus est, quam paraverat Mardochaeo. Si vestra spes in Christo radicata est, convalescet ad palmam, fructificabit ad gloriam. Deus autem, qui vos virtute praecinxit ad bellum assistendo, instruendo, confortando vos promoveat ad triumphum. Vale.