XIII. ITEM EPISTOLA ALVARI SAULO EPISCOPO DIRECTA. 1. 2. 3. 4.
Epistolam ex nomine vestro nobis directam suscepimus, et recitationem non vestram, sed illius homunculi esse cognovimus, quem patriae exturbatorem, et multarum haeresum satorem saepe probavimus. Et cum nos pure et simpliciter manu propria remedia animae impetrantes scribamus, vos e contrario mordaciter et subdole non ex vestra mente, sed ex stomacho multis potionibus sauciato, nobis non pocula vitae, sed venena porrigitis, et filium a charitate vestra procul rejicitis.
Et non solum unum, sed universum gregem nescio quo consilio morbidum aestimatis, quem non medicinalibus fomentis, sed ravidis discerpitis dentibus, membraque vestra vestris destruitis manibus. O quanta erant in ipsius nefandi interitum jacula intorquenda, si facie tenus, ut vir strenuus, decertaret in pugna, et non clam, ut testudo, mulierum more, in umbris gladium acueret! qui proprio judicio condemnatus nec confessor est proprie, nec sacerdos: quem habitus confessorem, et lingua comprobat derisorem; quem staminia et lana ovium religiosum approbat, et prolixitas barbae laicum affirmat; quem simulatio operis sanctum, et aemulatio detractionis ostendit elatum. Quid enim mirum, si sacerdotes nostri temporis detrahat, qui doctores infringere tentat? Si clericos damnare studeat, qui agones martyrum mutilare non dubitat? Pater, o quanta erant in destructionem ipsius non sapientissimi, sed stultissimi homunculi, testimonia intentanda; quantaque in ipsius epistolae inconditae infrigenda, si honoris vestri nos reverentia non religaret! Nam finis principium destruit, et qualiter initiaverit non attendens, in calcem sibi adversa conscripsit. Stultus enim editor sanctitatem et sapientiam ambiens stultiloquium non vitavit; et condemnatos arguens, dum solvere ligatum satagit; quem solveret invectione sua solutum ipse penitus non invenit. Ego, mi Domine, cum divini numinis testatione miseriam periculi mei exposui, remedium postulavi: et vos non ex vobis pure, sed qui mihi quasi inimico responderet sophistam inquiritis, imo non sophistam sed sollecistam rogatis: nosque quiescentes, et vestrae beatudini condolentes, ad stimulos incitatis. Sententias vero Salomonis advertimus, et a vobis, dudum eas dissipatas cognovimus: quem contra Patrum instituta, et anteriorum decreta, anathemato cuidam multotiens participasse, ante nostrum episcopum honorem, praevidimus, sacerdotibusque illi participantibus, post honorem communicasse probavimus nullo metu terroris, nulla occasione timoris, sola voluntate animi, et dilectionis affectione. Certe recolitis quando ei ad immolationem missae casulam pro indumento praestastis, quanta vobis ego ipsis diebus amore vestro impulsus suggesserim. Quanti a Patribus anathemati, inrationabiliter sine concilio vestra jussione existunt soluti, certe non ignoratis. Recolite, obsecro, consecrationis vestrae non inculpata principia, et pene simoniaco errore propinquo. Poterant enim quovis asserente canonice inchoationis vestrae primordia comprobari, si quadringenti solidi non fuissent palam eunuchis vel aliis exsoluti: imo non clam, sed per chirographa Arabica ex Ecclesiae prospera, quod inlicitum est debitoribus, erogati, et ex illo ministerio congregati, quo non licitum est laicis etiam fidelibus aliqua impertire, siquidem super solos sacerdotes resculae dispertiuntur Ecclesiae. Quanti, quaeso, sacerdotes sine testimonio ordinati? quanti sine connibentia clericorum vel filiorum Ecclesiae consecrati? quantae Ecclesiae duplicato sacerdotio, id est, binis pastoribus, contra Patrum institutionis divisae? quanti contra canones per omnes basilicas in diversos ordines constitui per vos exstiterint, rogo ipsi videte. Sed haec omnia post tergun rejicitis, et tantum pro nobis in hos nostri temporis sacerdotes oculos apertos habetis. Nec hoc alio tempore, nisi quando nostra vos suggessio impetrat. Nam facie tenus et honorabilem Athanagildum abbatem vidistis, et hoc ei dicere praesentialiter voluistis: et Eulogio in primo persecutionis impetu sacrificare jussistis: et nunc contra vos ipsos nostra tantum occasione dimicatis. O felix et multum felix, quem concilii tempus quod exspectatis invenerit! Utinam jam rediret serenitas, jam abiret tempestas! Puto quod multorum lingua silesceret, et frenum sibi ora illa imponeret, quae loqui nesciens hactenus per antra insibilat. Nam quod dicitis: Qui timet homines, cito corruet, nam qui sperat in Domino confortabitur ; vel illud evangelicum: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animae autem nihil nocent , vere et religiose dicitis: sed miror cur fortissima docens absconditur, et hominum timore a propriis segregatus per diversa vagatur. Jam vero quod in principio me ironice solvendum ab eis qui me ligaverunt jubetis, adicientes: Si enim tunc digna fuit eorum manus impositio, erit et nunc accepta sine dubio absolutio; quid contra se in hoc duntaxat dixerit loco sciolus ille, nunquam advertere potuit, et Sardorum salsedinem devitans, quomodo salsuginem incurrerit nescit. Si enim vere hoc et non ironice dixit ut quid nobis in finem pravorum consortia interdixit et tacto picis inquinatos firmavit? Si vero, ut textus epistolae docet, in derisione hoc in principio protulit, nosque per hoc suggillare tentavit, audiat nervosus, ut sibi applaudet assertor, et silvosus, non palatinus dictator: Quid vestrum ergo proprie pastor satagit praesentialiter solvere, quem praevaricatores non habentes ligandi ordinem minime ligavere? Ergo solvi quomodo poterit qui ligatus non exstitit? nam si eis potestatem adimis ligandi, non ligatum ergo cessa quaerere solvere: et hoc ei responsum sit: Caeterum conscientiae nostrae judicem habemus omnium Dominum, qui potest sine improperatione curare invalidum, quia licet Levita et sacerdos vulneratum a latronibus dimiserint, Samaritanus vero ille misericors seminicem ad stabulum reportavit, oleum plagis infudit, mercedem stabulario dedit. Ulterius tamen, mi Domine, sententiam vestram ex alterius ore fluentem non requiram, quia plane taedimur aliorum sententiis, et non vestris purissimis, deservire.
(Prov. XXIX, 25) (Matth. X, 28)