EPISTOLA XXVI. AD SOCIUM QUEMDAM SUUM.
ARGUMENTUM.-- Scribit se deserto juris civilis studio theologiae Parisiis operam dare; juris civilis studium et usum non convenire clericis, propter maximos advocatorum abusus.
Domino suo B. et charissimo socio suo P. Blesen. archid. Bathon., salutem. In epistolari salutatione ferventior exstitisset nostra devotio, nisi vel invida mihi locorum distantia, vel raritas itinerantium contrairet. Vicarias ergo salutationes praesens et nunquam intercisa suppleat affectio: cumque civilis possessio corporalem assistentiam non mendicet, me, licet remotum, propinquiorem habetis, et fortius possidetis absentem; nec interstitium locale, corporumve remotio, vel temporum intercursus robur dilectionis evacuat. Quod si de verborum obligationibus, legem primam attenditis, Intervallum medii temporis obligationem non vitiat. Vester, vobisque devotissimus operam theologiae Parisiis indulgeo, Bononiensis castra militiae crebro suspirans, quae vehementer amata citius et praemature deserui. Legimus tamen de usu et usufructu legato, quod fructuario liceat maturitatem fructuum praevenire; soletque ex olivis citra maturitatis tempora uberior olei copia emanare. Currens ergo ad oleum, quod Aaron cum laganis jubetur offerre, leges saeculi saluto ad tempus, ne peccatoris oleum me impinguet. Lex enim Domini, lex immaculata, convertens animas: meque praevaricatorem legis divinae constituerem, nisi cum qualiquali theologiae notitia, nisi cum pugillo similae thus offerrem. Lex equidem saecularis gloriosa supellectili verborum, lepidaque orationis urbanitate lasciviens me vehementer allexerat et inebriaverat mentem meam. Sed abhorret propheta aureum calicem Babylonis; ubi designatus est lepor eloquentiae aedificans ad gehennam. Adhuc tamen, quia nondum dilatavi gressus meos in lege Domini, lectioni Codicis et Digestorum plerumque ad solatium, non ad usum, tempus vacationis impendo. Res plena discriminis est in clericis usus legum: totum enim hominem adeo sibi vindicat, ut eum rei familiaris providentia fraudet, suspendat a spiritualibus, a divinis avellat. Ideo Joannes Chrysostomus, sicut tripartita refert Historia, licet scientia civili et facundia praeemineret, noluit tamen ad instantiam amicorum gerere officium advocati. Periculosum est ita se legibus humanis impedire, ut mens per horulam a divinae legis meditatione jejunet. Nemo simul potest precari et orare, petere et postulare, exercere Christi ministerium et officium advocati, ne, dum in utroque festinat, neutrum bene peragat. Non inficior neque denego: bonum est scire leges, sed non ad quaestum, non ad iniquum juris compendium, sed ad inquisitionem veritatis et judicii aequitatem: si forte me aut alium, aliquando oporteat esse judicem, aut judicis assessorem. Hodie soli avaritiae militant patroni causarum: illudque quondam venerabile nomen, et gloriosa professio advocati notabili venalitate vilescit, dum miser et perditus linguam vendit, lites emit, matrimonia legitima dissolvit, amicitias rumpit, sopitarum litium cineres resuscitat, pactiones violat, detrectat transactiones, privilegia frangit, et in capturam pecuniae pedicas et retiacula tendens jura omnia intervertit. Ideo constitutio imperialis ab officio postulandi removet litium redemptores. Jure autem praetorio, atque interpretum, in praevaricantes vel alias delinquentes poenae extraordinariae statuuntur. Debuerat advocatus, quod gratis acceperat, gratis dare, advocare pro pupillo et vidua, pro utilitate reipublicae, pro Ecclesiae libertate, nil exigens, sponte oblata suscipiens, eripiens inopem de manu fortioris, egenum et pauperem a diripientibus eum, Fructuosius esset ei salarium modicum et honestum, quam sinum inexplebilis avaritiae per fas et nefas extendere in immensum; nam melius est modicum justo super divitias peccatorum multas. Si talentum scientiae sibi a Domino commendatum sponte et gratis expenderit, non est abbreviata manus Domini, ut ei respondere ad meritum, et ampliora etiam conferre non possit. Hoc igitur secure commendet patri orphanorum et judici viduarum; ipse enim promissor est magnificus, et munificus retributor.