EPISTOLA XVIII.  Universali pontifici, et speciali Cluniacensis Ecclesiae Patri, domino papae  COELESTINO,  frater  PETRUS  humilis Cluniacensium abbas, sincerum amorem, et plenam obedientiam.
Benedictus Dominus Deus noster, qui memor verbi sui, in quo nobis spem dedit, more suo nullatenus se oblitum verborum suorum etiam hoc tempore monstravit, quibus suos ab ipsis recedens consolari dignatus est, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Apparet hoc in innumeris ipsius gratiae donis, apparet hoc nunc specialiter et in vobis, quem his nostris diebus summum pontificem, animarum nostrarum custodem, totius Ecclesiae suae adhuc in terris peregrinantis, hoc est unicae columbae inter corvos gementis praesulem, propitia mortalibus benignitas divina concessit. Non hoc, ut jam nobis relatum est, humanus fastus, non sibi providens humana cupiditas, non Romanus turbo saepe auditus, orbemque terrarum suo impulsu concutere solitus, effecit; sed adversa pacificans, diversa uniens, discissa redintegrans, spiritus ille, qui ubi vult spirat, velut in sibilo aurae tenuis, juxta verbum Domini factum ad Eliam , leniter adimplevit. Gavisi sumus audientes ista, et in immensum cor nostrum exhilaratum est; agnoscentes non armis, non turribus, non minacibus agminibus, rem divinam tutari; sed sola misericordis Domini manu, et suavi protectione ad pacem compositam esse. Agnovimus vere quod agnoscendum erat, imperasse Christum ventis et mari, et factam esse insolitam tranquillitatem; statuisse procellam maris in auram, et siluisse fluctus ejus. Et hoc quis non miretur? Quis, inquam, hoc non miretur: a tempore Alexandri secundi papae, per Gregorium, Urbanum, Paschalem, Gelasium, Calixtum, Honorium, Innocentium, summos Ecclesiae Dei ac praeclaros pontifices, quantum ad eorum promotionem pertinet, ecclesiasticam pacem pertransisse, sed in nullo eorum praeter vos quievisse? Nec adeo lapidei sumus ut non sentiamus, nec adeo bruti ut non intelligamus eum, sine cujus nutu ut legitur, nec passer ad terram, nec folium cadit arboris, non sine causa, non sine certo inexhaustae sapientiae consilio, hanc pacem eorum primordiis subtraxisse, vestris contulisse: quam esse illam puto, et hanc vobiscum semper durare confido, de qua Deo in psalmis Propheta: Secundum multitudinem, inquit, dolorum meorum in corde meo, consolationes tuae laetificaverunt animam meam . Credo enim, et spero in Deo salutari meo, quod qui principiis vestris dedit tam amabilem pacem, dabit et fini suo tempore commendabilem laudem. Laetabitur sub umbra alarum ejus vobis amodo subditus orbis terrarum, et se tantos fidei suae Patres, apostolicos viros, confessores dico, et martyres, vel , ipsos apostolorum summos Petrum et Paulum, imo ipsum Christum in vobis solo se habere gloriabitur. Gaudebit, et jam ineffabiliter gaudet, licet non numero, tamen virtutibus pusillus grex vester Cluniacensis; qui obedientiam, qui subjectionem, qui dilectionem, quia per seipsum non potest, ore meo per has litteras vobis ingerit, et se totum licet absens, sanctitatis vestrae pedibus subjicit. Certitudinem electionis vestrae, et collati a Deo apostolatus sero accepi et idcirco tarde rescripsi. Nam diu variante fama, vix in vigilia S. Andreae epistolam vestram mihi et conventui missam suscepi, atque die ipsa publice in capitulo lectam, tam litteratis quam illitteratis, quos conversos vocamus exposui. Audita est vere, et suscepta ab omnibus filiali affectu: quod vobis melius ore proprio, vel nuntiorum, proxime per Dei gratiam indicabo. Habeo enim omnimodam voluntatem veniendi ad vos, et novum quidem Patrem, sed antiquum amicum amore, et honore debito visitandi faciam hoc si congrue potuero. Si non, per nostros, quam proxime vacaverit, Christi juvante gratia visitabo. Commendo interim paternitati vestrae negotium fratris praesentium latoris, ut illud benigne, et ad commodum Ecclesiae ejus, quantum justitia permiserit audiatis, et diffiniatis. In fine, quas possum gratias ago, quod, sicut mihi relatum est, et in litteris vestris legi, quasdam alias causas beatae memoriae praedecessori vestro directas benigne accepistis, sicque definistis, ut in sententia successoris non sit nobis lugenda sancti mors praedecessoris.
(Matth. XXVIII) (III Reg.
XIX) (Psal.
XCIII) (quod
majus est) (quod excellentius est) (quod majus est)