EPISTOLA V. FAUSTI RHEGIENSIS GALLIARUM EPISCOPI DE POENITENTIA AD FELICEM PP. ET PATRITIUM.
Domino piissimo et specialibus officiis excolendo, ut confido, in aeternum fratri et per omnia domino Felici Faustus.
Magnum pietatis et fidei testimonium, quod per tantarum vasta intervalla regionum, et per tot rerum interjecta discrimina, ad nos usque latitudinem vestrae charitatis extenditis. In hac relegatione nostra, artifex Dei nostri misericordia, gemina exercet officia, nostram excutit paterna sedulitate rubiginem, et vestram circa nos dilucidat fidem, vestramque approbat pietatem. Nos elimat benigna solertia, vos producit, nos coangustat salubriter, vos dilatat. Nos arguimur vos proficitis. detrimenta nostra in vestra transeunt commoda. Cum feneratores nostri sitis, incipitis nostri esse debitores, siquidem causa vestrae devotionis et mercedis vestrae materia sum. Opera vestra, de nobis capiunt lucrum merita vestra, de flagellis nostris mutuantur augmentum. Vestrae sollicitudinis, ad nos affectus ad Deum, pervenit fructus: ac sic duplici modo, et de nostra castigatione, et de vestra retributione, divinis beneficiis obligamur. Pene autem mihi respondendi silentium perfectio vestrae consolationis indixerat. Nam ipsa sollicitudo interrogandi videtur forma vivendi, quam quotidie de domini mei patris vestri S. episcopi Leonii efficacibus doctrinis et praesentibus documentis sufficienter attrahitis; non autem miror si et meum requiritis institutum, cujus circa vos singularem nostis affectum. Creditis, in adjutorium fidei vestrae, magisterium meum tam perfectum esse quam votum est; sed, licet sermo meus vestro sufficere vix possit ardori, tamen paucis conversationem vestram non tam instruam, quam revolvam. Magnam sollicitis perhibet evitationem agnitio peccati, metus judicii, terror ignis aeterni. Itaque ad immolanda orationum sacrificia, amica sunt fruentibus nocturna silentia, quibus, usque ad horam tertiam lectio moderata succedat, ut exercitium spiritale non desinat desiderare, et semper possit augeri. Utinam provideat Dominus vel duo fida solatia, cum quibus diurnas et nocturnas exigas functiones, et vel biduo in septimana salutantium frueris officiis. Ardua sunt quae pro interrogantis fervore colloquimur; sed ille laborantium benignus adjutor, tam leve tibi faciat jugum suum, quam jucundum erit praemium suum. Igitur si trepida parum amplius rudimenta permittunt, alternis hiemales dies jejuniis transigantur: quae sicut moderari convenit, ita necesse est duplicari: duplicari, inquam; duo enim sunt abstinentiae genera: Unum est, incontinentiae appetitum, a cibo et potu et a diversis carnalium suavitatum illecebris coercere, et vomere crucis terram subjecti exterioris edomare, et necessitati potius quam voluptati temperata moderatione servire, paulum si permittat infirmitas, vel alternis diebus donec vis longae consuetudinis sensim disuescatur accipere. De usu vero indumentorum, paulatim se gravitas ad inferiora submittat, ne ipsa novitas subitae mediocritatis offendat. Observandum est etiam, ne elatio de nimia humilitate generetur, et vitium de virtute nascatur; quae tamen facile superabitur, si confusibilis illa praeteritae conversationis historia ante oculos adducatur, et rea conscientia trepidis sensibus praesentetur. Ita fiet, ut dum per recordationem praeteritorum malorum a diabolo ingesta praesumptio castigatur, dumque jactantia validis culparum armis victa propellitur: crimina quae generaverant mortem, militare incipiant ad salutem, inque remedium delicta proficiant, et medicina de vulneribus producatur, et sicut dixit Apostolus, de peccato elaboremus damnare peccatum. Alterum abstinentiae genus est multo sublimius multoque pretiosius, motus animi regere; irrationabiles perturbationes et cogitationum inter se colluctantium rebelles tumultus mentis imperio subjugare; malitiae virus, tanquam funestum aliquod maleficium, de penetralibus cordis exspuere, et animam contra diversarum fluctus tentationum, constantiae moderamine gubernare, et contra passiones occultas velut contra domesticos inimicos, rixam quamdam irascentis fidei auctoritate conserere, inanes curas longe repellere, et a noxiis colloquiis ac desideriis quibus diabolus pascitur abstinere; et per mansuetudinem, patientiam, tranquillitatem Dei in vultu exteriore excolere virum spiritualia et divina cogitantem, ut tristitia non frangat, laetitia non resolvat, stabilitum in timore Dei pectus ostendat magnanimitatis aequalitas, ut nobis coaptari possit libelli illius insigne principium, Erat vir unus abstinens se ab omni re mala . Vir, inquit, unus; hoc est semper idem: quia nihil erat in eo dubium, nihil duplex, nihil accidens, nihil varium vel diversum, sed eum in statu virtutum suarum, aequali ordine permanentem, tempora non mutabant, nec eum in alternas partes diversa ventorum flabra versabant. Ita et sollicitus Dei famulus, inconcussa fidei mole fundatus, in hoc tantum mutetur, ut novis semper virtutibus induatur. Ante omnia, in quantum Deo adjuvante possumus, illas in nobis quinque sensuum expugnemus illecebras. Quidquid enim pulchrescit visu, quidquid lenocinatur odoratu, quidquid mollescit attractu, quidquid dulcescit gustu, quidquid blanditur auditu, haec omnia si his abutamur, intentionem de spiritalibus ad terrena devolvunt. Et ideo sicut pater fidei Abraham, quinque illos reges, in trecentis decem et octo, mysterio intra litteram latente, devicit: ita et nos contra nos principales vitiorum duces, in Jesu nomine et crucis signo dimicemus, ut audire mereamur a Domino: Vincenti dabo coronam vitae, et qui vicerit non laedetur a morte secunda , et quia regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . Vim enim sibi factura est anima, ut carnales affectiones spiritui subdat, ut crucem deliciis praeferat, ut vigilias somnis dulcibus anteponat, ut adversarium in membris suis vincat, ut ex alio alter effectus homo ad illam Domini praeceptionem idoneus inveniatur: Si quis, inquit, vult post me venire, abneget seipsum sibi . Si quis ex iracundo patiens efficietur, continens ex luxurioso, placidus ex cruento, benignus ex invido, largus ex cupido, toties nos negamus, quoties nos ad meliora convertimus. Et ideo, ut ad hoc assurgamus quod esse debemus, prius studeamus odisse quod fuimus. Oportet ut hic prius mutetur ad vitam, qui illic mutari optat ad gloriam.
(quamlibet
ex superfluo) (quem lentiorem etiam praesens reddit infirmitas) (Job. I) (ut maximis fluctibus mos est) (Christo in se operante) (hoc enim utraque aera exprimunt) (Apoc. II, 11) (Matth. XI, 12) (Matth. XVI, 24)