EPISTOLA CLXV. AD EUMDEM.
Patri suo et domino summo pontifici A., frater G. Londoniensis Ecclesiae minister, ad omne patris imperium humilis obedientiae famulatum.
Sublimitatis vestrae mandata debita domine veneratione suscipimus, et exsequendis his, operam quam possumus et diligentiam reverenter adhibemus. Quae si quando non statim ad ipsa conquerentium vota peragimus, non ideo negligenter aut tepide quae nobis sunt injuncta prosequimur, cum res cito decidere, aliqua procul dubio juris aut facti necessitate praepediamur. Unde si causam Herlewini clerici adversus virum venerabilem abbatem de Ibreio aliquantula mora protraximus, id causae exstitit, ut sub indulta mora verbis et ambagibus involuta veritas erueretur, et lis in longum protracta, fine tandem legitimo sopiretur. Eo vero processit inquisitio, ut statutis diebus pluribus, et partibus in se invicem experientibus, domino Wintoniensi et nobis et instrumentis et testibus liquido claresceret, decimationes ipsas quas modis omnibus extorquere nititur Herlewinus, ad ecclesiam de Docchinges, quam jam dicto abbati vestra jamdiu adjudicavit auctoritas, jure plenissimo pertinere, et easdem Herlewino nullo prorsus jure competere. Factum enim quo nititur Herlewinus hoc est. Tempore belli, cum in Anglorum regno licebat fere totum cuique quod poterat, ecclesiam jam dictam quidam Willelmus nomine adeptus est. Hunc Herlewinus, ob quod ecclesiam ipsam patruus suus quidam, videlicet sacerdos ante possederat infestans plurimum, in hoc tandem induxit, ut decimationes ecclesiae sua solum auctoritate annuo sibi censu tenendas concederet, ut Herlewinus vel sic ab ejus infestatione conquiesceret. Qui nimirum Willelmus non multo post ad frugem melioris vitae se transferens, ecclesiam cum omnibus ad ipsam pertinentibus, in manum domini Norwicensis refutavit, ut eam ipse disponeret, et personam jam vacanti provideret. Ecclesia sic vacante Willelmus de Ibreio fundi ipsius dominus, abbatem de Ibreio domino Norwicensi praesentans, in supplicando obtinuit, ut cum in ecclesia ipsa personam constitueret, eamque cum omnibus ad ipsam pertinentibus monasterio suo pia et in perpetuum valitura donatione concederet. Herlewinus vero ex pacto cum Willelmo inito, nulli nunquam episcopali auctoritate firmato abbatem ad praestandas sibi decimationes jam dictas teneri aestimans, ipsas petere non desistit, quas tamen sibi competere, nulla ratione juris ostendit. Ipso itaque in his jus suum nullum penitus ostendente, et cum has sibi episcopali auctoritate fuisse concessas quandoque diceret, in hujus etiam rei probatione prorsus deficiente, abbatem ab ejus petitione absolvimus, et domino Norwicensi ut decimationes jam dictas sibi restitueret, et ejus de caetero paci provideret, apostolica auctoritate injunxerimus. Quod totum Herlewinus evacuare moliens falso vestrae suggessit excellentiae, nos causae quam infra duo menses terminandam suscepimus, nonnisi post undecim hebdomadas diem constituisse, et nos a vestri forma mandati taliter recessisse. Qua in re quod actum est aperimus, ut si in jure erravimus, edocti per vos in obscuritatibus hujusmodi, de caetero cautius ambulemus. Mandatum quidem causam intra duos menses terminandi suscepimus, et infra eumdem terminum causae diem constituendo, Londoniae die ipso dominus Wintoniensis et ego convenimus. Dominus vero Wintoniensis cum ipsum in curiam regis urgentissima eodem die causa pertraheret, attendens mandatae sibi jurisdictionis diem cedere, seque ob temporis angustias negotio vacare non posse, erga Herlewinum haberi se voluit excusatum. Herlewino vero instante plurimum, et in hoc abbate praebente consensum, ultra praefixum nobis terminum diem constituimus, et eo quo dictum est causam fine decidimus. Diu tamen super hoc disceptatum est, asserentibus quibusdam id non licere, et haec ea lege probantibus, qua dictum est: « Cum non eo die quo praeses provinciae praecepit, judex ab eo datus pronuntiaverit, sed ductis diebus alieniore tempore sententiam dederit, praeses ex integro rem cognoscet. » Aliis vero asserentibus, a similibus ad similia judicem procedere, et jus dicere sic debere de judice dato, ad certam summam illud inducebant. « Judex qui usque ad certam summam judicare visus est, etiam de re majore judicare potest, si inter litigatores hoc convenerit, quod ad simile pertrahentes inferebant, ad certum tempus judicem datum, si partes consentiant, ulteriore quoque tempore posse cognoscere. » Hoc ipsum lege de arbitro comprobantes, qui licet de proferendo die cautum non sit, compromissi diem proferre potest, si partes eam sententiam ferre consentiant. Mandatum itaque vestrum in modum hunc interpretantes, et quod ob favorem alicujus indultum est, in ejus laesionem retorqueri non debere existimantes, juxta quod apud nos in mandatis hujusmodi consuevit Ecclesia, in negotio dicto jam modo processimus, id praecipuo secuti, quod in libro Digestorum expressum taliter invenimus: « Si judex ad tempus datus et omnes litigatores consenserint, nisi specialiter principali jussione prorogatio fuerit inhibita, possunt tempora intra quae visus est litem dirimere, prorogari. » Valere vos . . . .