CXXXV.  Bona et jura prioratus S. Arnulphi Crispeiensis, ordinis Cluniacensis, Silvanectensis dioecesis, confirmat.   (Verulis, April. 20.) [  Bullar. Cluniac.,  p. 78.]
LUCIUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis HUMBERTO, priori monasterii Sancti Arnulphi martyris Crespeii, aliisque fratribus, tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis, in perpetuam memoriam.
Effectum justa postulantibus indulgere et vigor aequitatis et ordo exigit rationis, praesertim quando petentium voluntatem et pietas adjuvat et veritas non relinquit. Eapropter, dilecti in domino filii, vestris postulationibus clementer annuimus, et praedecessorum nostrorum sanctae recordationis Joannis, Paschalis, Innocentii, Eugenii et Alexandri, Romanorum pontificum vestigiis inhaerentes, praefatum Sancti Arnulphi martyris monasterium Crespeii, in quo divino mancipati estis obsequio, quod etiam nullius ditioni vel potestati, nisi Romani pontificis et abbatis Clunianensis subjectum esse dignoscitur, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus. Inprimis siquidem statuentes ut omnia quae a fundatoribus loci vestri, a Gualterio videlicet Ambianensi quondam comite et conjuge ejus Adela vestro monasterio concessa et tradita esse noscuntur, ad exemplar eorumdem praedecessorum nostrorum vobis vestrisque successoribus in ea qua sunt tradita libertate conservari sancimus. Praeterea quascunque possessiones, quaecunque bona idem monasterium impraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum aut principum, oblatione fidelium, sive aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant, tam a vobis quam ab aliis qui per Cluniacenses abbates priores praepositi fuerint, perpetuo possidenda, disponenda ac regenda; in quibus haec propriis duximus experimenda vocabulis: Locum ipsum in quo praefatum monasterium situm est cum terris, vineis, decimis, et aliis omnibus pertinentiis suis, marcatum scilicet et suburbium castri Crespeii cum cultura quae eidem castro adjacet, in qua pars castri fundata est, altare et villam Ogeri cum decimis et omnibus eidem loco pertinentibus, molendinum unum sub declivio montis castri Crespeii positum, in villa de Dilveiro unum, super Alturnam aquam pratum unum et vineas, Chasiam villam in Othivensi pago sitam cum omnibus pertinentiis suis, terris, silvis, pratis, molendinis duabusque ecclesiis, matricem videlicet ecclesiam ejusdem villae, quae est fundata in honorem Sancti Dionysii martyris, et subjacentem capellam Sancti Gengulphi cum decimis suis, ecclesiam Sancti Martini sitam penes castellum pontis Arensis cum terris, vineis et aliis pertinentiis suis; quae quidem juxta tenorem privilegiorum vestrorum tam vobis quam vestris subjaceat successoribus, vestroque favore consilioque ordinetur. In silva Biera, villam quae dicitur Fagil cum omnibus pertinentiis suis, in Meldensi pago ecclesiam unam, in villa quae dicitur Mallos cum terris, hominibus et decimis. In episcopatu Silvanectensi ecclesiam Sanctae Agathae toto jure parochiali totius castri Crespeii, et omnibus pertinentiis suis, altare de Frenco, in episcopatu Belvacensi altare et villam de Locellis cum omnibus pertinentiis suis, cellam de Frenceriis cum omnibus pertinentiis suis, teneuram de Noirello, domos videlicet et vineas et decimas de Harcheri. In episcopatu Ambianensi cellam quae vocatur Morandi, monasterium cum grangia de avenis et omnibus suis pertinentiis, quam quidem in eadem libertate semper manere sancimus, in qua hactenus mansisse dignoscitur. Possessiones de villa Vilet prope montem Desiderii, altare Villaris, altaria de Germiniaco, quae per Falconis quondam Ambianesis episcopi chirographum possidetis cum omni jure parochiali ejusdem villae et decimis. In episcopatu Suessionensi ecclesiam de Bunoculo cum grangia, terris, vineis, pratis, ac decimis, aliisque redditibus. Allodium Guidonis militis apud Meromontem, allodium Leotaldi apud Dilucium cum aliis quae ibi habetis, villam Vallis, villam Novam, villam Galcherii militis, et allodium de Frovesta. Adjicientes quoque, apostolicae sedis auctoritate sancimus, ut quemadmodum sanctae recordationis praedecessore nostro Joanne papa statutum atque firmatum est, quando idem locus sibi a jam dicto bonae memoriae Gualterio Ambianensi comite in suae fundationis exordio oblatus est, atque ab eo tanquam novella plantatio in propriam et specialem sanctae sedis apostolicae filiam eadem domus est adoptata, ut nulli unquam archiepiscoporum vel episcoporum liceat excommunicationis seu interdicti sententiam absque assensu et mandato Romani pontificis, vel legati ejus a latere distincti in idem coenobium promulgare, seu consuetudines aliquas ibi exigere, vel missas publicas contra voluntatem vestram celebrare, aut alicujus, gravaminis causa manum apponere. Neque enim dignum est ut qui ad jus sacrae Romanae Ecclesiae, quae omnium Ecclesiarum caput et mater est, pertinere noscuntur, quorumlibet oppressionibus graventur, vel incursionibus agitentur. Liceat quoque vobis in ecclesiis vestris presbyteros eligere et dioecesano episcopo praesentare, quibus si idonei inventi fuerint, episcopus animarum curam committat, ita quidem quod ei de spiritualibus, vobis de temporalibus sine aliqua contradictione respondeant. Sane si presbyterum aliquem ad divina officia celebranda, in quo divino mancipati estis obsequio duxeritis retinendum, de altari Crucis, quod ad vos pertinet, nulli interim teneatur respondere. Decimas quoque novalium vestrorum quae propriis manibus aut sumptibus colitis sive de nutrimentis vestrorum animalium nullus a vobis praesumat exigere, sed sine omni contradictione episcoporum et episcopalium ministrorum eas deinceps quiete possideatis, qui vestra peregrinis et pauperibus erogatis. Neque cuilibet facultas sit vos pro vivorum seu defunctorum eleemosynis ob salutem animarum vobis canonice datis inquietare. Sed tam vivorum quam defunctorum in dona et oblationes quae ad vos deferentur, in usus servorum Dei et pauperum profuturas, salva justitia matricis ecclesiae vobis retinere liceat et habere. Porro idem monasterium cum omnibus pertinentiis suis, sicut hactenus ex concessione sanctae sedis apostolicae fuisse dignoscitur, sub Cluniacensis monasterii libera ordinatione et dispositione consistat. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum fas sit praefatum monasterium temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, aut ablatas retinere minuereve, seu quibuslibet exactionibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnibus profutura, salva in omnibus sedis apostolicae dignitate, et in supradictis ecclesiis dioecesanorum episcoporum canonica justitia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, etc. Ego Lucius catholicae Ecclesiae episc. Ego Theodinus Portuensis et Sanctae Rufinae episcopus. Ego Joannes presbyter cardinalis tituli Sancti Marci. Ego Petrus presbyter cardinalis tituli Sanctae Susannae. Ego Laborans presbyter cardinalis Sanctae Mariae trans Tiberim, tituli Sancti Calixti. Ego Paulus presbyter cardinalis tituli Basilicae Sanctorum Apostolorum. Ego Jacobus diac. card. S. Mariae. Ego Gratianus Sanctorum Cosmae et Damiani diaconus cardinalis Ego Laborans S. Angeli diac. cardinalis. Ego Goffredus Sanctae Mariae in Via Lata diaconus cardinalis. Datum Verul. per manum Alberti sanctae Romanae Ecclesiae presbyteri cardinalis et cancellarii, XII Kalendas Maii, indictione II, Incarnationis Dominicae anno millesimo centesimo octogesimo quarto, pontificatus vero domni Lucii papae tertii anno tertio.