EPISTOLA LXII. BONIFACIUS ETHELBALDO [A. D. 745.]
Domino charissimo et in Christi amore caeteris regibus praeferendo, inclyta Anglorum imperii sceptra gubernanti, Ethelbaldo regi Bonifacius archiepiscopus, legatus Germanicus Romanae Ecclesiae, et Wera, et Burgardus, et Warbertus, et Abel, et Willibaldus coepiscopi, perennem in Christo charitatis salutem.
Confitemur coram Deo et sanctis angelis quia quandocunque prosperitatem vestram et fidem in Domino et opera bona, coram Deo et hominibus, per nuntios fideles audivimus, quod inter gaudentes, et pro vobis orantes, laeti gratias agimus Deo, postulantes et obsecrantes Salvatorem mundi, ut vos sospites et in fide stabiles, et in operibus coram Deo rectos, in principatu Christiani populi, longo tempore custodiat. Quando autem aliqua dilectionis vestrae injuria de statu regni vestri vel eventu bellorum facta, aut, quod majus est, de salute animae periculosum damnum perpetratum, per auditum ad nos usque pervenerit, moeror et tristitia nos cruciat, quia gaudio vestro in Dei voluntate congaudemus, et adversitate contristamur. Audivimus enim quod eleemosynarum plurima facias, et in hoc congratulamur, quia qui eleemosynas minimis fratribus indigentibus tribuunt, juxta veritatem evangelicam, in die judicii clementem sententiam a Domino audituri sunt, dicente: Quandiu fecistis uni ex minimis meis fratribus, mihi fecistis. Venite, benedicti. Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi. Audivimus quoque quod furta et iniquitates, perjuria et rapinas, fortiter prohibeas, et defensor viduarum et pauperum esse dignoscaris, et pacem stabilitam in regno tuo habeas. Et in hoc quoque laudantes Deum gavisi sumus, quia ipsa veritas et pax nostra, quae est Christus, dicebat: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Sed interim una malae aestimationis fama de vita pietatis vestrae ad auditum nostrum pervenit, qua audita, contristati sumus, et illam optamus non fuisse veram. Multis enim narrantibus, compertum est nobis quod nunquam legitimam in matrimonium uxorem duxisses, quod a Domino Deo ab ipso mundi primordio constitutum est, et per apostolum Domini Paulum praeceptum et intimatum, illo docente, propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque virum suum. Nam si hoc, causa castitatis et abstinentiae, facere voluisti, ut ab uxoris conjunctione pro timore et amore Dei abstinuisses, et hoc verum et impletum coram Deo comprobaveris, et in hoc gaudemus, quia non est reprehensibile, sed magis laudabile. Si autem, quod absit, ut multi dicunt, nec legitimam accepisti uxorem, nec castitatis abstinentiam pro Deo servasti, sed, libidine dominante, in scelere luxuriae et adulterii famam gloriae tuae coram Deo et hominibus confuderis, in hoc valde contristamur, quia et in conspectu Dei flagitium, et coram hominibus famae vestrae confusio esse dignoscitur. Et adhuc, quod pejus est, qui nobis narrant adjiciunt quod hoc scelus ignominiae maxime cum sanctimonialibus et sacratis Deo virginibus per monasteria commissum sit. Nam hoc peccatum duplex esse non dubium est. Ut verbi gratia dicamus, cujus vindictae reus sit puer apud dominum suum, qui uxorem domini sui adulterio violaverit, quanto magis ille qui sponsam Christi, creatoris coeli et terrae, putredine suae luxuriae et libidinis commaculaverit, dicente beato Paulo apostolo: An nescitis quia corpora vestra templa sunt Spiritus sancti; et alibi: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus. Templum Dei sanctum est, quod estis vos. Et iterum idololatriae servituti adulteros et fornicatores in sermone et numero peccatorum jungit dicens: An nescitis quia iniqui regnum Dei non possidebunt? Nolite errare, neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. Apud Graecos enim et Romanos, quasi blasphemiam Domino irrogasset qui hoc reus sit, ut proprie de hoc peccato ante ordinationem interrogatus, si reus inventus fuerit ut cum velata et consecrata Domino nonna concubuisset, ab omni gradu Dei sacerdotii prohibetur. Propter hoc, fili charissime, sollicite considerandum est quanti ponderis hoc peccatum esse judicetur, ante oculos aeterni judicis, quod facientem inter idololatriae servos constituit, et divino ministerio altaris abjicit, licet ante, peracta poenitentia, reconciliatus sit Deo. Corpora enim per votum propriae sponsionis et per verba sacerdotis Deo consecrata templa Dei esse per sacram Scripturam dicuntur; et ideo violatores illorum filii perditionis, juxta apostolum, esse dignoscuntur; princeps autem apostolorum Petrus, luxuriosos libidine prohibens, dixit: Sufficit enim praeteritum tempus, et reliqua, usque mortuos. Et: Pretium scorti vix unius panis est: mulier autem viri pretiosam animam capit. Et alibi: Non grandis est culpa cum quis furatus fuerit. Furatur enim ut esurientem impleat animam, deprehensus quoque reddet septuplum. Qui autem adulter est, propter cordis inopiam, perdet animam suam. Longum enim est enumerare quanti spirituales medici hujus peccati venenum et horrendum vituperabant, et terribiliter prohibebant, quia pene omnibus peccatis gravior et deterior est fornicatio, et veraciter dici potest laqueus mortis, et puteus inferni, et vorago perditionis. Propterea obsecramus et obtestamur, Fili charissime, elementiam tuam per Christum Filium Dei, et per adventum ejus, et regnum ipsius, ut si hoc verum sit, quod in isto scelere versaris, et vitam tuam poenitendo corrigas, et purificando emendes. Et memor eris quia indecens esse comprobatur ut imaginem Dei, quae in te creata est, per luxuriam ad imaginem et similitudinem maligni diaboli converteris. Et tu, quem non propria merita, sed larga pietas Dei regem ac principem multorum constituit, te ipsum servum maligno spiritui per luxuriam constituas, quia, juxta dictum Apostoli, quodcunque peccatum fecerit homo, hujus servus est. Non solum a Christianis, sed etiam ab ipsis paganis in opprobrium et verecundiam deputatur, quia ipsi pagani, verum Deum ignorantes, naturaliter quae legis sunt, et quod ab initio Deus constituit, custodiunt in hac re, quia, propriis uxoribus matrimonii foedera servantes, fornicatores et adulteros puniunt. Nam in antiqua Saxonia, si virgo paternam domum cum adulterio maculaverit, vel si mulier maritata, perdito foedere matrimonii, adulterium perpetraverit, aliquando cogunt eam propria manu per laqueum suspensam vitam finire, et super bustum illius incensae et concrematae corruptorem ejus suspendunt; aliquando, congregato exercitu femineo, flagellatam eam mulieres per pagos circumquaque ducunt, virgis caedentes et vestimenta ei abscindentes juxta cingulum, et cultellis suis totum corpus ejus secantes et pungentes, minutis vulneribus cruentatam et laceratam de villa ad villam mittunt, et occurrunt semper novae flagellatrices, zelo pudicitiae adductae, usque dum eam aut mortuam, aut vix vivam derelinquunt, ut caeterae timorem adulterandi et luxuriandi habeant; et Winedi, quod est foedissimum et deterrimum genus hominum, tam magno zelo matrimonii amorem mutuum servant, ut mulier, viro proprio mortuo, vivere recuset; et laudabilis mulier inter illas esse judicatur, quae propria manu sibi mortem intulit, ut in una strue pariter ardeat cum viro suo. Sic ergo gentiles, qui Deum nesciunt, et legem non habent, juxta dictum apostoli: Naturaliter ea quae legis sunt faciunt, et ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis. Praeterea, Fili charissime, cum tu Christianus et verus Dei cultor esse cognominaris, si in juventute adolescentiae tuae putredine luxuriae inquinatus, et fetore adulterii involutus, et voragine libidinis, quasi puteo inferni demersus fueris, jam tempus est ut memor Domini tui a diaboli laqueis resipiscas, et a fetore luxuriae sordidatam animam laves. Jam tempus est ut pro timore Creatoris tui tale piaculum iterare et maculare ultra non praesumas. Tempus est ut multitudini pereuntis populi parcas, quae, sequendo exempla peccantis principis, cadebat in puteum mortis, quia quantoscunque vel per bona exempla ad vitam coelestis patriae contrahimus, ut per mala exempla ad perditionem sequentes praeibimus, de tantis procul dubio ab aeterno judice vel poenas vel praemia accepturi sumus. Si enim gens Anglorum, sicut per istas provincias divulgatum est, et nobis in Francia et Italia improperatur, et ab ipsis paganis improperium est, spretis legalibus connubiis, luxuriando et adulterando, ad instar Sodomitanae gentis, foedam vitam vixerit, de tali commistione meretricum aestimandum est degeneres populos, et ignobiles, et furentes libidine, fore procreandos, et ad extremum universam plebem, ad deteriora et ignobiliora vergentem, et novissime nec in bello saeculari fortem, nec in fide stabilem, et nec honorabilem hominibus, nec Deo amabilem, esse venturam, sicut aliis gentibus Hispaniae , et Provinciae, et Burgundionum populis contigit, quae sic a Deo recedentes fornicatae sunt, donec judex omnipotens talium criminum ultrices poenas per ignorantiam legis Dei, et per Saracenos, venire et saevire permisit. Et notandum quod in illo scelere aliud immane flagitium subterlatet, id est, homicidium, quia dum illae meretrices, sive monasteriales, sive saeculares, male conceptas soboles in peccatis genuerint, eas saepe maxima ex parte occidunt, non implentes Christi Ecclesias filiis adoptivis, sed tumulos corporibus, et inferos miseris animabus satiantes. Praeterea nuntiatum est nobis quod multa privilegia Ecclesiarum et monasteriorum fregisses, et abstulisses inde quasdam facultates. Et hoc si verum est, peccatum grande esse dignoscitur, testante sacra Scriptura, quae ait: Qui abstulerit aliquid patri vel matri, et dicit: Hoc non est peccatum, homicidae particeps est. Pater noster sine dubio Deus est, qui nos creavit, mater nostra Ecclesia, quae nos in baptismo spiritualiter generavit: ergo qui Christi pecunias et Ecclesiae fraudabit vel rapiet, homicida ante conspectum justi judicis esse deputabitur. De quo quidam sapientium dicebat: Qui rapit pecuniam proximi sui, iniquitatem facit; qui autem pecuniam Ecclesiae abstulerit, sacrilegium facit. Et dicitur quod praefecti et comites tui majorem violentiam et servitutem monachis et sacerdotibus irrogent, quam caeteri ante Christiani reges fecissent. Igitur postquam apostolicus pontifex sanctus Gregogorius, ab apostolica sede missis praedicatoribus, catholicae fidei gentem Anglorum ad Deum verum convertit, privilegia Ecclesiarum in regno Anglorum intemerata et inviolata permanserunt usque ad tempora Ceolredi regis Mercionum, et Osredi regis Deirorum et Berniciorum. Hi duo reges haec duo peccata maxima in provinciis Anglorum, diabolico instinctu, suis exemplis sceleratis contra praecepta evangelica et apostolica Salvatoris nostri, publice facienda monstraverunt, et in istis peccatis commorantes, id est, in superstitione et adulterio nonnarum, et fractura monasteriorum, justo judicio Dei damnati, de culmine regali hujus vitae abjecti, et immatura et terribili morte praeventi, a luce perpetua extranei, in profundum inferni, et tartarum abyssi demersi sunt. Nam Ceolredum praecessorem venerandae celsitudinis tuae, ut testati sunt qui praesentes fuerant, apud comites suos splendide epulantem malignus spiritus, qui eum ad fiduciam damnandae legis Dei suadendo pellexit, peccantem subito in insaniam mentis convertit, ut sine poenitentia et confessione furibundus, et amens, cum diabolo sermocinans, et Dei sacerdotes abominans, de hac luce sine dubio ad tormenta inferni migravit. Osredum quoque spiritus luxuriae fornicantem, et per monasteria nonnarum sacratas virgines stuprantem, et furentem, agitavit, usquequo ipse gloriosum regnum et juvenilem vitam, et ipsam luxuriosam animam contemptibili et despecta morte perdidit. Quapropter, Fili charissime, cave tibi a fovea in quam vidisti coram te alios incidisse. Cave tibi a jaculis antiqui hostis, per quae propinquos proprios coram te vulneratos cadere vidisti. Attende tibi a laqueo insidiatoris, in quo notos et commilitones tuos videbas strangulatos, et praesentem vitam et futuram perdere. Noli talium ad perditionem exempla sequi. Tales enim, juxta prophetiam sacrae Scripturae, sunt qui angustiaverunt justos, et qui abstulerunt labores eorum, in die judicii dicturi sunt: Erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis. Et sol non est ortus in nobis; et viam Domini ignoravimus; et quid nobis profuit superbia? Aut quid divitiarum jactatio contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra, et tanquam nuntius praecurrens, et tanquam navis quae pertransit, cujus non est vestigium invenire, aut tanquam avis transvolans in aere. Et post pauca: Sic et nos rati continuo desivimus esse. In malignitate namque consumpti sumus. Talia dixerunt in inferno hi qui peccaverunt, quoniam spes impii tanquam lanugo est, quae a vento tollitur, et tanquam spuma gracilis, quae a procella dispergitur, et tanquam fumus, qui a vento diffusus est, et tanquam memoria hospitis unius diei praetereuntis. Et alias: Numerus dierum vitae hominis, si multum, centum anni, quasi parvula gutta, de magno mari deputatus est. Haec enim omnia, secundum auctoritatem sacrae Scripturae, rerum collatione simillima sunt. Sic et Jacobus, frater Domini et apostolus, de impio divite disputans, dixit: Sicut flos feni transibit: exortus est enim sol cum ardore, et arefecit fenum, et flos ejus decidit, et decor vultus ejus deperiit, ita et dives in itineribus suis marcescet. Et ipsa Veritas in Evangelio proponens dixit: Quid enim proderit homini, si mundum universum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur?