CI.  Ad Samsonem Remensem archiepiscopum.--Objurgat quod Francorum regem, contra jus archiepisc. Bituricensis, in Bituricensi civitate coronare praesumpserit, ipsique propterea usum pallii interdicit.   (Anno 1146, Mart. 26.) [MANSI,  Concil.,  XXI, 666.]
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri SAMSONI Remensi archiepiscopo, salutem et apostolicam benedictionem.
Quantum sancta Romana Ecclesia, nostrique praedecessores felicis recordationis, videlicet Innocentius, Coelestinus et Lucius pro pace Bituricensis Ecclesiae, et venerabilis fratris nostri Petri ejusdem ecclesiae archiepiscopi laboraverunt, universus fere mundus cognovit, et prudentiam tuam latere non debuit. Nunc autem cum per Dei gratiam, et eorumdem praedecessorum nostrorum studium, ad portum quietis venisset: tu qui eidem fratri tuo congratulari debueras, versa vice in ipsius injuriam et perturbationem ausu temerario prorupisti, et charissimum filium nostrum Ludovicum illustrem Francorum regem coronare in Bituricensi civitate contra appellationem ad sedem apostolicam praesumpsisti: quod nec tu, nec aliquis praedecessorum tuorum fecisse dignoscitur: sed Bituricenses archiepiscopi, Leodegarius videlicet, Vulgrinus, et Albericus bonae memoriae usque ad haec tempora quiete et pacifice obtinuisse noscuntur. Nec profuit eidem archiepiscopo illud ultimum miserorum refugium, sedis apostolicae videlicet appellatio, nec hoc etiam quod S. R. E. matrem suam et nostram praesentiam devotione debita visitaverit, et eadem die nostro conspectui assistebat: imo ad majorem B. Petri et nostrum contemptum, Bituricensem ecclesiam a divinis officiis interdictam cum Gosseno Suessionensi episcopo, et aliis ecclesiae tuae suffraganeis, abbatibus quoque et multis aliis tuae provinciae, ausu sacrilego invasisti, et divina ibidem officia celebrare, et oblationes asportare temere praesumpsisti. Statuto etiam appellationis termino, nec ipse venisti, nec sufficientes responsales qui pro te responderent, ad nostram praesentiam destinasti. In quo quantum offenderis, quantumque matris tuae S. R. E. dignitati derogaveris, si sollicita consideratione pensasses, nequaquam in tantam audaciam prorupisses. Quanto etiam a matre tua S. R. E. ampliorem consecutus es dignitatem, tanto majorem ei honorem et reverentiam te decuit exhibere. Nec hoc etiam reticendum duximus, quod idem frater noster Petrus archiepiscopus a praedecessore nostro felicis memoriae papa Innocentio ad sacros ordines in Romana Ecclesia promotus est, et ab ipso ad Bituricensis regimen Ecclesiae destinatus. Unde scire te volumus, quia ipsius et commissae sibi a Domino Ecclesiae injurias non alienas, sed proprias, et tanquam nobis ipsis illatas deputamus. Quamvis itaque pro tanto excessu et tam manifesto contemptu graviorem in te et complices tuos ex rigore justitiae possemus protulisse sententiam, ex mansuetudine tamen sedis apostolicae debitam sententiam duximus differendam. Verumtamen ne tantum excessum dissimulare et quasi silentio praeterire videamur, communicato fratrum nostrorum consilio usum pallii tibi interdicimus, per apostolica tibi scripta mandantes atque praecipientes, quatenus infra dies XL postquam praesentia scripta susceperis, easdem oblationes, et praecipue eosdem cereos quos in eadem ecclesia recepisti, per idoneas et honestas personas ad ecclesiam Bituricensem cum integritate remittas, et super ipsum altare manifeste, sicut manifesta fuit injuria, restitui facias. De tanto vero B. Petri et nostro contemptu, cum complicibus tuis, videlicet G. Suessionensi, A. Atrebatensi, O. Belvacensi, T. Ambianensi, S. Silvanectensi, S. Noviomensi, et G. Catalaunensi, episcopis, Bartholomeo Laudensi thesaurario, et Bosone Remensi, qui tibi in tanta praesumptione astiterunt, proximis B. Martini octavis responsurus et satisfacturus apostolico te conspectui repraesentes. Datum Sutrii, VII Kal. Aprilis.
( die 18 Nov. )
[Gosleno] [Alviso] [Odone] [Theoderico] [ corr. P. Petro] [Simone] [Guidone]