XLIV. [  Heinrico] imperatori Romanorum et regi Burgundionum, episcopis et principibus regionis illius Romanum monasterium commendat.   (Anno 1050.) [  Mémoires et Documents de la Société d' histoire de la Suisse,  p. 419.]
LEO episcopus, servus servorum Domini, H. dilectissimo filio imperatori Romanorum et regi Burgundionum, episcopis et principibus regionis illius, salutem et apostolicam benedictionem.
Volo scire dominationem vestram et successorum vestrorum quia monasterium quod vocatur Romanum fuit quondam commendatum antecessoribus nostris ad servandum et custodiendum et tuendum, non ad dandum et vendendum, nec ad beneficium dandum; sed qua occasione illud accidit, paucis vobis me dicere libuit. Multorum relatione didici quod dominus Stephanus venerabilis hujus Romanae sedis episcopus, quibusdam necessitatibus impeditus et a Longobardis graviter angustatus, necesse habuit consilium quaerere a Francorum rege; quia carebat tunc Romanus orbis persona imperatoris, et qui consules et dictatores videbantur non erant tantae virtutis ut possent sanctam Ecclesiam Romanam liberare a tot imminentibus turbinibus. Erat enim tunc temporis in partibus Galliae rex pius, nomine Pipinus, ille Pipinus cujus filius fuit haeres et imitator Karolus Magnus; qui audiens necessitatem sanctae Romanae Ecclesiae, vocavit praedictum dominum papam Stephanum, ut ad se veniret et de principibus tres secum deduceret cum quibus late consilium inveniret, quo ejus Ecclesiae subveniret. Annuens precibus regis, usque Parisios venit. Susceptus est honorifice, ut pontifex summus, a rege et regni principibus; et tanto honore et reverentia illum rex coluit, ut utrosque decuit, multoque tempore secum retinuit; in quo loco multa miracula per eum Dominus dignatus est operare. Ut de caeteris taceam, ut libri illius monasterii , loquuntur, visus est praesentiam apostolorum Petri et Pauli et beatorum martyrum ibi quiescentium sibi allocutos, ut ecclesiam illam apostolorum auctoritate sublimaret, et supradictum regem P. et filios ejus reges eligeret et consecraret, et divina et apostolica auctoritate praeciperet ut nullus mortalium per succedentia tempora in illo regno, nisi de illorum prosapia et propagine regem ordinare auderet. In supradicto vero negotio et itinere in quibusdam Jurensibus partibus posito monasterio jussit sibi hospitium praeparare; sed susceptus et servitio habitantium fruitus, ut erat pius et misericors, hospitium benigne suscepit: et ex charitate locum benedixit et sanctificavit, et ad honorem apostolorum ecclesias ibi consecravit et Romanum monasterium nominavit. Qui locus, ut audivimus, postea a malis hominibus et ab importunis vicinis destitutus est; sed Domino annuente a rege Chonrado et Matilda, ejus conjuge nobilissima beatae recordationis, Maiolo et successoribus ejus monachis commendatus, per illorum studium ad saecularem honorem et ad religionem monasticam deductus est, et restitutus. Illa ordinatio beati Maioli et regis et reginae fixa et stabilis permaneat. Caeterum volo ut res ad nos semper respiciat; ita ut si aliquis ibi injuriam fecerit et ex nostra parte et successorum nostrorum reclamationem audierit et noluerit emendare, ad plenum sciat se apostolica auctoritate excommunicandum.
(Romanensis monasterii ou Romainmoutier )