XXXIX.  Paschalis epistola ad Bernardum, archiepiscopum Toletanum. --Primatum Toletanae Ecclesiae confirmat.   (Anno 1101, Mart. 6.) [MANSI,  Concil.  XX, 982.]
PASCHALIS episcopus, servus servorum Dei, reverendissimo .] fratri BERNARDO Toletano archiepiscopo, ejusque successoribus canonice substituendis in perpetuum.
Actorum synodalium decreta scrutantibus liquet quantaene Toletana Ecclesia dignitatis fuerit ex antiquo, quantaeque per eam in ecclesiasticis negotiis utilitates accreverint. Unde et nos ejusdem urbis statum, quantum nostrae est facultatis, in ecclesiasticis tignitatibus gloria stabilire , Domino adjuvante, optamus. Igitur tum pro benignitate sanctae Romanae Ecclesiae debita, tum pro digna Toletanae Ecclesiae reverentia, tum etiam pro reverendissimi filii nostri praestantissimi regis Ildefonsi postulationibus, cujus nimirum virtute et prudentia Toletana Ecclesia Maurorum et Moabitarum jugo erepta est, te, charissime frater, juxta constitutum praedecessoris nostri sanctae memoriae Urbani papae secundi, in totis Hispaniarum regnis primatem fore praesentis privilegii auctoritate sancimus, sicut ejusdem urbis constat antiquitus exstitisse pontifices. Pallio sane in missarum solummodo celebrationibus uti debebis, praecipuarum, quae subscriptae sunt, festivitatum temporibus: tribus videlicet diebus in Nativitate Domini, in Epiphania, Hypapante, Coena Domini, Sabbato sancto, tribus diebus in Pascha, in Ascensione, Pentecoste, tribus solemnitatibus sanctae Mariae, sancti quoque Michaelis, et sancti Joannis Baptistae, in omnibus natalitiis apostolorum, et eorum martyrum quorum pignora in vestra ecclesia requiescunt: sancti quoque Martini et Ildefonsi confessorum, et omnium commemoratione sanctorum: in consecrationibus ecclesiarum, episcoporum et clericorum: in annuo consecrationis tuae die, natali etiam sancti Isidori et Leandri. Primatem te universi Hispaniarum praesules respicient: et ad te, si quid inter eos graviori quaestione dignum exortum fuerit, referent, salva tamen Romanae Ecclesiae auctoritate, et metropolitanorum privilegiis singulorum. Toletanam ergo Ecclesiam jure perpetuo tibi, tuisque, si divina praestiterit gratia, successoribus canonicis tenore hujus privilegii confirmamus: una cum omnibus ecclesiis et dioecesibus, quas proprio jure noscitur antiquitus possedisse: praecipientes de iis, quae Sarracenorum ad praesens subjacent ditioni, ut cum eas Domino placuerit potestati restituere populi Christiani, ad debitam Ecclesiae vestrae obedientiam referantur. Illarum autem civitatum dioeceses quae Sarracenis invadentibus metropolitanos proprios perdiderunt, vestrae ditioni eo tenore subjicimus, ut quoad sine propriis exstiterint metropolitanis, tibi, ut proprio, debeant subjacere. Si vero metropolis quaelibet in statum fuerit pristinum restituta, suo quoque dioecesis metropolitano restituatur. Neque tamen ideo minus tua debet studere fraternitas, quatenus unicuique metropoli suae restituatur gloria dignitatis. Haec, et caetera omnia quae ad antiquam Toletanae sedis apostolicae concessionem probari poterunt, nos tibi tuisque successoribus perpetuo possidenda contradimus atque firmamus. Te, reverendissime frater, affectione intima exhortamur, quatenus dignum te tanti honore pontificii semper exhibeas, Christianis ac Sarracenis sine offensione semper esse procurans, et ad fidem infideles convertere, Domino largiente, verbis studeas, et exemplis: sic ex tui pallii dignitate, et primatus praerogativa praecellas in oculis hominum, ut interius virtutum excellentia polleas coram supernae oculis majestatis. Si qua igitur in crastinum ecclesiastica saecularisve persona hanc nostrae constitutionis sciens paginam, contra eam temere venire tentaverit; secundo tertiove commonita, si non satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisve sui careat dignitate, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sanctissimo corpore ac sanguine Dei et Domini nostri Jesu Christi Redemptoris aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem Ecclesiae justa servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen. Scriptum per manum Petri notarii, regionarii, et scrinarii sacri palatii. Ego Paschalis catholicae Ecclesiae episcopus subscribo. Datum Laterani per manum Joannis, sanctae Romanae Ecclesiae diaconi cardinalis, secundo Nonas Martii, indictione octava, Incarnationis Dominicae anno 1101, pontificatus autem domini Paschalis papae secundi anno secundo.
[ f. reverentissimo, [HARD] [ al. in ecclesiasticae
dignitatis gloriam stabilire] [ f., reverentissimi. H.] [ al. civitas]