EPISTOLA LXXIV. AD EOSDEM.
THOMAS Dei gratia Cantuariensis Ecclesiae minister humilis et apostolicae sedis legatus venerabili fratri GILBERTO Lon. ep. caeterisque Cantiae provinciae episcopis universis salutem.
Si curamus esse quod dicimur, et nostri nominis, qui appellamur episcopi et pontifices, nosse volumus significationem, oportet nos jugi sollicitudine considerare et imitari vestigia illius, qui pontifex in aeternum a Deo constitutus se ipsum pro nobis Patri obtulit in ara crucis, et de summa coelorum specula omnium actus et actuum intentiones jugiter speculatur, tandem unicuique redditurus secundum opera sua. Vices enim illius in terris gerendas suscepimus, adepti sumus gloriam nominis, honorem dignitatis, fructusque laborum spiritualium temporaliter possidemus, apostolis et apostolicis viris in ecclesiarum fastigiis succedentes, ut nostro ministerio peccati et mortis destruatur imperium, et in fide et profectu virtutum coalescens aedificium Christi crescat in templum sanctum in Domino. Et quidem episcoporum multus est numerus. Qui docendi et pascendi sollicitudinem et instantiam diligentiorem promisimus in consecratione, et verbis quotidie profitemur, sed utinam fides pollicitationis de testimonio operis convalescat! Messis utique multa est, nec ad eam colligendam et congregandam in horreum Domini unus sufficeret aut pauci. Ex quo lege divina coepit agi populus Dei in Hebraeorum duntaxat gente consistens, judices oportuit multiplicari, et esse plures correptores vitiorum, et morum correctores, quia legislator solus tantae multitudinis onera non poterat sustinere. Electi sunt itaque, mandante Domino, septuaginta seniores, et adducti ad ostium tabernaculi, quod praefigurabat Ecclesiam. Acceperunt a Deo partem spiritus Moysi, per quem lex intelligitur, ut prophetarent, et populi examinarent et deciderent causas: majoribus tamen reservatis, et referendis ad examen illius, cui totius legis erat credita dispensatio. Et si Scripturas perscrutemur attentius, inveniemus hos Hebraeorum praepositos exstitisse, quos ab exactoribus Pharaonis in Aegypto legimus flagellatos, adeo ut taedio affecti, et variis attriti suppliciis nomina sua coram Aegyptiis fetere quererentur. Quia tamen patientiam habuerunt, et Moysi obtemperantes acquieverunt verbo Dei, hoc praeeunte gratia per fidem et jugem laborum experientiam meruerunt, ut cum Moyse praeficerentur populo, cujus salutem procuraverant: et qui studiose audierant, doctores ex discipulis redderentur. Sed et in initio nascentis Ecclesiae, sicut beatus docet Apostolus: Christus coelos ascendens, ut adimpleret omnia, quosdam quidem dedit apostolos, quosdam prophetas, alios evangelistas, alios pastores et magistros, ad instructionem sanctorum in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi. Neque enim omnia uni committenda erant officia, sed unumquodque membrum suo donandum erat officio, ita tamen ut caput, in quo velut in arce et quodam capitolio virtutum omnes congeruntur sensus, et universis et singulis provideret, et ei vicissim omnia famularentur pro ratione suae conditionis. Doctor gentium, qui gloriatur se non ab homine, neque per hominem Evangelium didicisse, sed instructum esse a Christo, post annos quatuordecim ascendit Hierosolymam, et cum Ecclesiarum principe de fide contulit, ne forte in vacuum curreret vel cucurrisset. Et ut plurimus patet exemplis, singula Evangelii flumina ad mare, unde orta sunt, redeunt, ut iterum fluant. Siquidem fons paradisi unus est, sed in plura rescinditur flumina, ut undique irriget terram. Quis Romanam Ecclesiam caput omnium Ecclesiarum et fontem catholicae doctrinae ambigit esse? Quis claves regni coelorum Petro traditas esse ignorat? Nonne in fide et doctrina Petri totius Ecclesiae structura consurgit, donec occurramus omnes Christo in virum perfectum, in unitate fidei et agnitione Filii Dei? Necesse quidem est multos esse qui plantent, multos qui irrigent, quoniam hoc exigit processus verbi, et dilatatio populorum, cum et antiquus populus, cui unum sufficiebat altare, plures ex necessitate magistros habuerit, nedum modo in concursu et affluentia gentium, quibus Libanus non sufficit ad succendendum, et animalia non modo Libani, sed nec totius Judaeae sufficerent ad holocaustum. Sed quicunque sit qui rigat aut plantat, Deus nulli dat incrementum, nisi illi qui plantavit in fide Petri, et doctrinae ipsius acquiescit. Sane ad eum maxima populi judicia referuntur, a Romano examinanda pontifice, et dispositi sub eo matris Ecclesiae magistratus, quatenus in partem sollicitudinis acciti sunt, creditam exercerent potestatem. Ut sacerdos, quod in plebe sibi commissa expedire non potest, ad episcopum referat, qui negotia supra se ad archiepiscopum reducit aut ad primatem, a quibus quidquid maximum fuerit, Romano pontifici reservatur. Ordinem hunc Petrus docuit: hunc usque modo catholica servavit Ecclesia, nec unquam, auctore Domino, quidquid moliatur iniquitas, subvertetur. In regno autem Anglorum, quod sine dolore multo ad mentem reducere, aut sine lacrymis dicere non valemus, multum praesumitur adversus Petrum. Sedis apostolicae, quantum in perversis potestatibus est, attentatur et periclitatur auctoritas, dum illi, quos necessitas pro compendio poenitentiae, vel remedio causae, aut visitationis debito compellit ad dominum papam iter arripere, ab itinere suo praepediuntur, spoliantur, tractantur atrocius, et transfretare prohibentur, vel ab his qui occasiones quaerunt ut faciant mala, coacti ideo illicita de praepediendis clericis et poenitentibus praestiterunt sacramenta. Manus itaque violentas injicientes in clericos facto suo anathematis condemnationem incurrunt. Inde est, quod nos sanctae Romanae Ecclesiae auctoritate utentes, fraternitati vestrae apostolica auctoritate in virtute obedientiae, in periculo ordinis vestri praecipiendo mandamus, quatenus de caetero hoc fieri inhibeatis, et eos qui in clericos manus violentas injiciunt, publice excommunicatos denuntietis, et per episcopatum vestrum denuntiari faciatis, et conterminalibus coepiscopis vestris, ut hoc ipsum in episcopatibus faciant suis, domini papae et nostra praecipiatis auctoritate. Ad haec eodem modo, et sub eadem interminatione praecipimus, ut his qui appellantes, aut poenitentes, ad dominum papam vel ad nos tendentes, impediunt, aut redeuntes a domino papa vel a nobis, denuntietis quoniam sententiam anathematis incurrunt: tam hi qui hoc faciunt in propria persona, quam regis officiales, qui ad hoc facinus compellunt alios. Illos autem, qui coacti de transeuntibus impediendis juramenta illicita praestiterunt, ab hoc juramento absolvimus, ut a tanta iniquitate desistant postmodum, et de commisso poenitentes discant potius Deo quam homini de caetero obedire. Si quis autem ecclesiae suae justitiam promovens, et apostolicae sedi fidem servans, dispendia reformidat, meminerit, quoniam Ecclesia virtutes, quam momentaneas opes longe tutius et utilius thesaurizat. Christus, qui Ecclesiae Romanae praesidet, omnes adversarias cohibet potestates. Et qui potentes potenter puniet, omnem decrevit puniri inobedientiam. Non humiles tamen adducens in judicium, sed gloriosos terrae humiliat Ecclesiae ministerio, adversus quam nec portae inferi praevalebunt. Pudeat vos, dilectissimi, iniqua exercere judicia, ut juxta quod nobis insultant proceres regni, si pauper offendit in minimo, illico a nobis et officialibus nostris ab Ecclesia excludatur; si dives committit crimina, non conveniatur vel verbo, ut in sic decernentes possit illud ethnicum retorqueri: Et tantum miseris irasci numina possunt. Providete vobis et ecclesiis vestris, ne si hanc injuriam Romanae Ecclesiae ulterius dissimulaveritis, merito videamini adversus eam cum impiis conspirasse, et appellantium praeclusisse vias. Nec de dispendio ejus vestrum quaeratis compendium. Mementote potius, quomodo salvi facti sunt patres nostri, quomodo et quibus tribulationibus Ecclesia creverit et dilatata sit: quas procellas evaserit navis Petri, quae Christum habet vectorem. Qualiter ad coronam pervenerint, quorum fides ex tribulatione clarius elucescit. Sic Moyses meruit populi principatum; sic septuaginta judices assecuti gratiam prophetalem; sic David sublimatur in regem; sic apostoli constituti sunt judices orbis. Sic omnium sanctorum turba processit, ut perpetuo verum sit, quia non coronatur, nisi qui legitime certaverit, et de deliciis saecularis exsilii nullus sit omnino transitus ad delicias regni. Tibi autem, frater Londoniensis, damus in mandatis et in virtute obedientiae et in periculo ordinis vestri apostolica auctoritate praecipimus, quatenus praesentes litteras aliis fratribus et coepiscopis nostris comprovincialibus adhibita celeritate et diligentia ostendas, et quod in iis continetur districte observari facias. Vale!