EPISTOLA XCII. AD REGINALDUM BATHONIENS. EPISCOPUM.
ARGUMENTUM.-- Invehitur in Zoilum scriptorum suorum obtrectatorem.
Domino suo R. Bathon. episcopo, P. suus archid., salutem, et devotae subjectionis affectum. Audio, quod apud vos detractor occultus opuscula mea lacessere clandestina depravatione praesumit; in quo tanto feliciorem me reputo, quanto gravius torquetur invidus meus, et miserius intabescit. Omnia opera mea fundavi in lapide adjutorii, in quo obstruetur os loquentium iniqua, et dentes mordacis invidiae contundentur. Me compilatorem aemulus vocat, eo quod omnia, quae in epistolis aut sermonibus meis scribo, historiarum exemplis, aut sacrae Scripturae auctoritatibus firmo. Hunc equidem modum a sanctis Patribus mutuavi, qui in universis operibus suis Novi ac Veteris Testamenti verba frequenter interserunt, ut eorum artifici junctura dictis suis robur adjiciant et ornatum. Et quae invidia est, si, quod ex multiplici librorum lectione decerpsi, ferventiore studio digerente, in materiam virtutis et exercitium prudentiae coalescit? Nam, sicut in libro Saturnalium, et in libris Senecae ad Lucilium legimus, apes imitari debemus, quae colligunt flores, quibus divisis, et in favum dispositis, varios succos in unum saporem artifici mistura, in quadam sui spiritus proprietate transfundunt. Arguit aemulus, et temeritati ascribit, quod litteras meas passim et varie dispersas in unum colligo: quod formam dictandi praescribo simplicibus, quod publicae utilitati munus devoti laboris et officium charitatis impendo. Cesset aemulus a verborum injuriis: nam si pergit dicere quae vult, audiet quae non vult. Plenus sum rimarum, hac atque illac perfluo. Qui me commorit, melius non tangere clamo, Flebit, et insignis tota cantabitur urbe. Utinam experiatur invidus meus ingenii sui vires, ac de flosculis sacri eloquii compilatis, simile componat opusculum! Si tamen hoc attentaverit, quod modo levissimum putat, vereor, ne multum sudet, frustraque laboret Infelix operis summa, quia ponere totum Nesciet. Incipere quidem poterit, sed si novi hominis facultatem, ignominiose et infeliciter consummabit. Quidquid canes oblatrent, quidquid grunniant sues, ego semper aemulator scripta veterum: in his erit occupatio mea; nec me, si potero, sol unquam inveniet otiosum. Nos, quasi nani super gigantum humeros sumus, quorum beneficio longius, quam ipsi, speculamur, dum antiquorum tractatibus inhaerentes elegantiores eorum sententias, quas vetustas aboleverat, hominumve neglectus, quasi jam mortuas in quamdam novitatem essentiae suscitamus. In libro Saturnalium legimus, quod Afranius togatarum scriptor in ea togata, quae Compitalia inscribitur, suis respondens aemulis, qui eum multa de libro Menandri depilando sumpsisse dicebant: « Fateor, inquit, sumpsi, sed ea quae melius me posse invenire non credidi. » Et in eadem: « Quis fraudi Virgilio vertat, si ad sui ornatum carminis, quaedam ab Homero, vel aliis mutuetur? imo gratia in hoc habenda est ei, quod in opus perpetuo mansurum dicta eorum transtulit, quos jam neglectui et risui habebamus. » Et post pauca: « Denique et judicio transferendi, et modo imitandi consecutus est, ut quod apud eum alienum legimus, melius ibi, quam, ubi natum est, sonare miremur. » Scimus apostolos a prophetis, doctores ab apostolis, et a doctoribus alios doctores, sicut Hieronymum de libris Origenis, Augustinum et Bedam de libris Ambrosii, Ambrosium vero de scriptis Ciceronis et Senecae, Gregorium quoque de scriptis Augustini et Hieronymi non solum sententias, sed verba ipsa in causam mutui accepisse. Confidenter et sub testimonio plurium dico, me semper dictare litteras solitum citius quam posset aliquis exarare. Ipsa certe festinatio vitium et suspicionem compilationis excludit. Ad veritatem, non ad jactantiam dico. Vidit quandoque dominus Cantuariensis, et vos ipse cum eo, multique alii me de diversis materiis tribus dictare scriptoribus, et uniuscujusque calamo festinanti satisfacere; meque quod de solo Julio Caesare scribitur, quartam epistolam dictare et scribere. Quod si alicui res ista in dubium venerit, facti, quaeso, experientia faciat dicti fidem. Scio, unde spiritum elationis conceperit, et quare vester Cornificius intumescat. Verum sicut plena vento vesicula detumescit, si acu modica perforetur, sic uno verbulo de follibus imperiti gutturis ventum loquacitatis excutiam. Implebo faciem ejus ignominia; nam in eo ad plenum materia ignominiosae confusionis exuberat: Cum sit Socraticis notissima fossa cinaedis. Si opuscula mea in manu aemuli quandoque sinistro devolvantur eventu; bona, inquit, haec essent, si auctoritates, quas ipse adaptat, sederent competentius, aut materiae responderent. Si in scriptis veterum plerumque describitur invidia et venenosa malitia detractorum. Felix et nato, felix et conjuge Peleus, Et cui, si demas jugulati crimina Phoci, Omnia contigerant. Et illud: Julium Fortunatum fateor virum fortem, qualiter tamen judicium repetundarum evaserit, miror. Publius Antonius elegantissime postularet, nisi quia praevaricatus est in causa Lucilii. Ecce quomodo invidia mel intoxicat, et dum aliena virtute torquetur, bonum quod apud se non invenit malitiose depravat. Opinionis enim alienae dispendium, suae famae reputat lucrum, totumque sibi detrahi credit, quod ad titulos vicinae bonitatis accedit. Porro quod Martialis suo imprecatur invido, hoc imprecor meo: Qui ducis vultus, et non legis ista libenter Omnibus invideas, invide, nemo tibi.