EPISTOLA X. AD EUMDEM.
Amantissimo domino, et Patri sanctissimo ALEXANDRO, Dei gratia summo pontifici, THOMAS Cantuariensis Ecclesiae humilis minister, miser ac miserabilis exsul, cum suis exsulibus salutem et omne bonum.
Mittimus sanctitati vestrae latores praesentium fideles nostros, duos videlicet de miseris et coexsulibus nostris, quos tamen ad praesens possumus, et sicut possumus, ut per eos audiatis et intelligatis certiori et miserabili relatione, quae circa nos noviter acta sunt his diebus, miseriarum etiam nostrarum et nostrorum angustias, quae quidem immanes sunt. Et suscipiamus a sanctitate vestra, si placet, celeriter debitam et diu dilatam oppressionis Ecclesiae et nostrae liberationem; dolorum etiam nostrorum per manum misericordiae vestrae levamen, ne immaniter et multipliciter depressi deficiamus in tribulatione ista, quae non fuit a diebus dolorum districtior. Protracti enim sumus jamdiu, et sicut novit excellentia vestra, trahimur, etiam et protrahimur, non minus crudeliter quam inique, per tempus et tempora in miseria et dolore, ut vel sic infra longi temporis metas afflictione deficiat anima nostra, exstinguamur attriti, deficiamus penitus exacti miseriarum augustiis, exspiret interim auctoritas vestra, quod absit! quae per Dei misericordiam contra iniquorum desiderium, contra malignantium fraudem relevatura est miseriam nostram et aliorum, antequam finiatur. Inclina igitur, domine, aurem tuam, et audi; aperi oculos tuos, et vide, si fuit iniquitas sicut ista; attende diligentius, si est dolor, sicut dolor noster et nostrorum, qui dati sumus in direptionem, nisi subito subveniat nobis per manum vestram Dei misericordia. Facti sumus in subsannationem et derisum his, qui in circuitu nostro sunt, auctoritate legatorum vestrorum, qui utinam non magis enormiter quam praesumptuose egissent circa nos et Ecclesiae negotia. Si enim haec facta sunt nobis ab ipsis in viridi, quid fiet in arido, si duratura est ista legatio, quae nunquam fuisset? Suspenderunt ipsi nos, quantum in eis est, ab omni auctoritate, quam habebamus in ecclesiis Angliae et personis, quod nunquam gratia Dei et vestra ad alicujus principis vel alterius instantiam factum est a vobis, nec fiet per Dei misericordiam, sicut ex certa promissione indulsit nobis vestra sublimitas. Utquid, domine, tribuisti legationem homini, de cujus introitu attendisse debuerat dominus meus, ut salva pace ejus loquar, quis deberet esse futurus legationis hujus fructus, pensasse etiam ejusdem exitum, cujus anima tota effusa fuit ab initio, et est in ruinam ecclesiasticae dignitatis, et vestram, ut vel sic fiat principi gratus? Domine, domine, ad te sunt oculi nostri ne pereamus. Adjuva nos, domine, et fac nobiscum secundum promissiones tuas, quae utinam non in vanum laetificaverint animas nostras. Sustinuimus enim ad vestrae celsitudinis mandatum. Sustinuimus, inquam, pacem, et non venit. Exspectavimus per manuum opera legatorum vestrorum bonum, et ecce nobis major afflictio, turbatio ferventior. Miserere ergo nostri, domine, miserere nostri, cum sit nemo post Deum qui pugnet pro nobis, nisi tu solus cum fidelibus tuis. Miserere, inquam, nostri, ut misereatur vestri Deus in districto examine cum redditurus fueris rationem villicationis vestrae. Non est enim ad quem habemus refugium post Deum, nisi ad te, cum etiam ipsi opponant se nobis favore hominum, qui intuitu pietatis et justitiae, ob reverentiam etiam sacrosanctae Ecclesiae Romanae, nobiscum stare debuerant, et pugnare pro nobis. Exhaustis siquidem sumptibus et vexationibus innumeris, non est nobis certe de caetero quo prosequamur vexationum istarum vel minimam. Succurrat itaque nobis et Ecclesiae nostrae, si placet, celeriter tua sublimitas, et imponat finem huic malitiae, ne protrahatur ulterius, quoniam tempus est. Vix enim est, ut etiam prae nimiis angustiis spirare valeamus: accelera ergo ut sentiamus gratiae tuae beneficium antequam moriamur. Valeat et vivat in tempora longa dilecta nobis et super omnia post Dei amorem necessaria tua sancta benignitas, ut tua munificentia incipiamus et nos reviviscere, qui jam incepimus mori. Praeterea noscat discretio vestra, quod tribus diebus, antequam supervenirent nobis mala ista, exierant nuntii a nobis cum litteris nostris, quibus nuntiabamus sanctitati vestrae, qualiter a legatis vestris discesseraxmus. Scribebat enim vobis rex Francorum Christianissimus et regina, et quidam de principibus et episcopis regni sui, quidamque minores amici vestri, laetantes et glorificantes Deum, gratiasque Deo et vobis agentes, eo quod manifestum erat ex adventu legatorum vestrorum, sicut id ipsi domino regi ore ad os insinuaverant, falsa esse ac mendacissima, quae Joannes ille orator de Oxeneford, et alii nuntii regis praedicaverant de gravamine et dejectione nostra futura per legatos. Unde scandalum ineffabile ortum erat in toto regno Francorum, et apud omnes ad quos rumor ille pervenerat praeterquam apud adversarios Ecclesiae et nostros. Sed versa est cithara ista in luctum, et laetitia ista in moerorem, factusque est error iste pejor priore. Petimus itaque, ut placeat sanctitati vestrae supervenienti morbo celerem adhibere medicinam, quatenus fiat omnibus in manifesto, sicut rei veritas se habet, contra conscientiam vestram et mandatum ista fuisse praesumpta. Valeat iterum sanctitas vestra et in aeternum.