EPISTOLA XIII. EPISTOLA HERBERTI AD PRIOREM WIBERTUM CANTUARIENSIS ECCLESIAE ET AD TOTUM CONVENTUM.
Dilectis sibi in Christo priori Sanctae Trinitatis et reliquis ejusdem loci fratribus Deo devotis, H. THOMAE Cant. archiepiscopi miserabilis nunc et insignis exsulis socius lacrymis et oratione pugnare.
Cum ego arriperem stylum ut praesentis paginae opus exararem, haesitavit mox animus, tremuit manus, et revocato dolore, oculi lacrymis implebantur, vestrae admodum desolationi compatiens, quibus jam lugubre illud sponsae canticum competit: Percusserunt me et vulneraverunt me; tulerunt pallium meum custodes murorum . Pallium nempe decoris vestri ablatum est et vos confusionem et moerorem induistis; lugetis Jonam devoratum et Joseph venditum, nec potestis aequo animo patris vestri miserias et matris vestrae injurias tolerare. Nunc autem contra luctum consolationis arma sumenda sunt, ut spes vestra possit habere victoriam. Igitur inter nascentis mundi exordia videamus Abel in campo, Noe in diluvio, Job in sterquilinio, Danielem in lacu, et quia longum esset singulas justorum generationes percurrere, quorum profecto tot sunt flagellati quot justi; familiarius et attentius Salvatoris nostri labores, contumelias, et injurias cernimus, cujus civitatem pater hic noster indignus admodum regeret, si imperatoris sui sudores bellicos et militiae agones recusaret: sumimus itaque nobis exemplum ab homine et auxilium a potente: exeuntes cum eo extra castra et imperium ejus portantes. Adjicitur etiam consolationi, quia peculiare vestrum est patres vestros per miserias hujusmodi et passiones transire et tribulationis igne examinari, exinaniri nequaquam. Unde et ego jam vobis consolationem super consolationem adjiciam, et ut fidenter aliquid eloquar, vocem illam vobis aptare audeo: Quia transivimus per ignem et aquam, et educti sumus in refrigerium . Jonas quidem devoratus jam de visceribus belluae eductus est, et Joseph a fratribus suis venditus vivit profecto et dominatur. Verumtamen tunicam polymitam cruentam patri suo ostenderunt, dicentes quia fera pessima devoraverit eum. Nam qui fuerant missi nostro Joseph varia crimina objicere attentarunt, vocantes eum hominem flagitiosum, pacis regni et Ecclesiae turbatorem: sed omnes in astutia sua comprehensi sunt, nec est creditum verbis eorum, quorum unus qui abstemius est, cum sitiret sanguinem innocentis et domini Cantuariensis personam laedere adhuc in pluribus attentaret, imperatum est a summo patrum patre, ut parcius ageret, cujus cum tam brevi interlocutione diu praemeditata intercideretur narratio, non currendo ut prius, sed in narrando gradu testudineo incedebat, vix tria verba simul, non enuntians, sed singultiens. Alius vero qui maxime gloriari solet de humanae sapientiae verbis, mox ut est locutus, nec vox erat ei nec sensus, sic loquens, ut qui pueriles litteras et primas dictionum juncturas ignoraret. Unde quamplurimi stupebant et mirabantur, totum id illi tribuentes qui linguas prudentum disertas facit et disertorum infatuat. Ego neminem nominabo, arbitror etenim quia ex jam dictis etiam non dicta sitis perfacile percepturi. Adhuc alia et de aliis scriberem, nisi quod singula prosequi angustiam excederet epistolarem et unius lucubratiunculae opus. Ut igitur brevitate servata omnia semel et in summa dicantur, sicut vidimus et sicut audivimus, cum pudore et confusione revertuntur qui quaerebant animas nostras, et quibus, ut jam diximus, Deus subtraxit vocem, ut vix possent audiri, exauditi non sunt. Consolamini itaque, consolamini in verbis istis, in nullo haesitantes, sed scientes pro certo quia magnus ille Deus Hebraeorum qui Joseph vestrum eduxit de carcere, adhuc modicum et magnum faciet eum in terra. Vos autem interim viriliter agite et confortetur cor vestrum pro civitate vestra tam sancta et civitatis custode lacrymis dimicate et psalmis, memores quia ad Ezechielis lacrymas centum octoginta quinque millia Assyriorum ab uno angelo una nocte deleta sunt. Joseph itidem laudes concinebat Domino et Dominus pro laudante superabat. Moyses contra Amalech non gladio, sed oratione pugnabat. Vigilate itaque nunc et orate eo nunc instantius quo gravius ipsam matrem vestram affligi conspicitis, ab ipsis quidem domesticis ejus et filiis, providentes prae omnibus pauperi Jesu Christi pastori dico vestro et patri, qui ut omnis lingua testatur magni illius prophetae discipulus reliquit domum suam, dimisit haereditatem suam, qui amore justitiae postposuit gratiam principum, minas etiam sprevit et demum exsilii aspera et paupertatis onera non abhorruit, potius amplexatur devotus, nec dubitavit humeros suos supponere virorum oneribus et pastorales sustinere sudores cum fuisset ad haec tempora in domibus regum nutritus et tot et tantarum ut mundus praedicat filius deliciarum: nunc vero non habet ubi caput suum reclinet, nisi quod in ipso principes alieni et gentes, ad quas sumus expulsi, non hominem se putant venerari sed Deum. Decet vero famam sanctitatis vestrae ipsius per omnia et super omnes sollicitudinem gerere, ipsi jugi die ac nocte in spiritualibus, in temporalibus vero frequenter et supra etiam possibilitatis vestrae modum cum omni hilaritate providentes. Valeant orationes vestrae.
(Cant. V) (Psal. LXV)