EPISTOLA CV. WIBALDI ABBATIS AD SUOS STABULENSES.  Enarrat quosdam tumultus, qui in Corbeiensi monasterio contigerant, vetatque ne rebelles apud se recipiant.   (Anno 1148.)
Frater WIBALDUS, Dei gratia id quod est in Ecclesia catholica, ROBERTO venerabili decano et caeteris in Christo dilectis filiis et fratribus Stabulensis coenobii monachis, benedictionem et vitam usque in saeculum.
Licet modis omnibus justum sit ut pro filiali affectione, qua nostrae parvitati arctiore vinculo copulamini, omnia nostra vestrae conscientiae debeant esse nuda et aperta, tamen aliquantulum erubescimus, infirmiora Corbeiensis monasterii vobis detegere, nisi quod vestra interest omnium rerum nostrarum notitiam, et nos contra obloquentium detractiones famam nostram tueri et conservare studemus. Etenim juxta S. Augustinum: Crudelis est qui famam negligit. Et gentilis ille doctissimus Cicero dicit: Famam esse non mediocre telum ad res gerendas. Ob hoc etiam vestrae notitiae ista non esse subtrahenda sumus arbitrati, quod quidam de fratribus Corbeiensibus exierunt a nobis, sed non erant ex nobis, et propter institutae fraternitatis formulam inter Stabulenses et Corbeiense monasterium, vel apud vos licitam et tutam mansionem habere, vel per intercessionis vestrae gratiam regressum ad fratres suos, obtinere se posse existimant. Longam itaque actionis seriem compendiosa vobis narratione pandemus. Cum anniversaria dies praedecessoris nostri abbatis Henrici a nobis Corbeiae Christiano more celebraretur, tres ex juvenibus fratribus nostris a conventu nostro et exsequiis, quas defuncto abbati impendebamus, sese ex deliberatione et condicto subduxerunt. Interrogati a nobis cur ita fecissent? responderunt se tute non posse orare pro excommunicato, cujus cadaver contra justitiam canonicam esset humatum intra ecclesiam. Quaesivimus a reliquis fratribus , an huic sermoni consensum praeberent? negatum est ab omnibus tale et tam inauditum verbum ex sua conniventia processisse, praecipue cum idem abbas Henricus, quem nunquam fuisse abbatem tres illi temeraria praesumptione affirmabant, nequaquam, dum adviveret, de crimine aliquo fuisset convictus vel confessus, sed ne pulsatus quidem ordine judiciario. Erant enim perniciosi illi tres in congregatione discordes, elati, et ad omnem ordinis ruinam et claustralem disciplinam destruendam audacter promptissimi, et ex longo tempore jam propter bonum pacis, multorum reclamante consilio, longanimiter a nobis tolerati. Conversi etiam nunc ad patientiam et paternum induentes animum, coepimus eos manifeste et instanter admonere, ne ambularent in magnis et in mirabilibus super se, deponerent odia veternosa, quae in aeternum trahunt interitum, cessarent persequi cineres mortui hominis, desisterent scandalum facere nobis et fratribus suis. Invenimus, inquam, hic electi et vocati ac venire ex obedientia jussi, ecclesiam hanc absque ullius contradictione administrantem, divina celebrantem officia, et jam per biennium, ex quo ille vita decessit, nullas a praelatis nostris accepimus litteras vel mandata, in quibus de excommunicatione personae illius, vel de ejectione corporis ipsius contineretur. Dominus dicit in Evangelio beato Petro: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et quod solveris super terram, erit solutum et in coelis. Super terram, inquit, non sub terra, quoniam viventes, et non mortui debent excommunicari vel absolvi. Et Salomon ait: Si ceciderit lignum ad austrum aut ad aquilonem, in quocunque loco ceciderit, ibi erit. Quod Ezechiel propheta multis verbis ac sententiis explanat, ut in ipsius volumine invenietis, finem vitae in cunctis asserens potius judicandum, quam vivendi principia. Beati Leonis papae et B. Gelasii papae sententia est: Quibus vivis non communicavimus; nec mortuis communicare possumus: proinde nostrae parvitati consequens videtur, ut quos vivos a communione Christiana non alienavimus, nec mortuos excommunicemus. Multae paleae sunt in area, quibus necdum accessit ventilabrum. Verum in his et hujusmodi exhortationibus, tres illi more aspidis surdae et obturantis aures suas, non audiebant vocem incantantis, sed orabant enixius, ne ipsis violentiam inferremus; asserentes dominum illum non esse abbatem nominandum, nec in numero abbatum reputandum, pro eo quod dominum suum deposuerit, et in sede sua sederit contra canones. Etenim, charissimi fratres, quod inviti loquimur, apud eosdem fratres, sicut in plerisque claustris, quae regiae ditioni et ordinationi subjecta sunt, nullus de regula sermo, nulla de consuetudine Casinensi vel Cluniacensi seu antiquorum monasteriorum mentio, sed canones, decreta, appellationes, concilia, jura, leges, condemnationes, taliones, argumenta, probationes, infamationes assidue loquuntur, quotidie novos abbates, novos priores habere desiderant. Nullus praepositus, nullus cellarius placere potest. Panis, cervisia, pulmentum semper in culpa est; villicationes beneficia principum et ministerialium ordinant. Haec prima in capitulo dicendi initia, in his diem consumunt, de moribus, de religione, de patientia et humilitate, de obedientia et charitate nullum unquam verbum, de vestitu moderato, de tonsura et incessu prorsus exstincta memoria est. Et cum omnia die ac nocte pervertant, tanquam censores et homines castigatissimi omnia primi reprehendunt, ne ipsi reprehensibiles reprehendantur. Postquam in admonendo longam frustra operam consumpseramus, tandem ne auctoritas capituli ludibrio haberetur, quia, inquam, medicinam non recipitis, sed potius in amen tiam conversi in medium insanitis, jam incumbit vestris coeptis, ut fratres vestros aliena communione pollutos comprobetis. Nos enim innocentes erimus pro eo quod vitium hoc in congregatione nunc primum cognovimus, vos autem non solum inobedientes ac rebelles, quin etiam profani et sacrilegi apparebitis, in eo quod mortuos iniquo odio persequimini, cum Salomon doceat, ne laetandum quidem in morte inimicorum. Quid igitur commisit Henricus ille abbas, aut in quo Christianae professionis propositum, aut canonicae institutionis tramitem excessit, ut excommunicationis laqueum incideret? ad haec illi testabantur, quod beatae memoriae dominus cardinalis Thomas, apostolicae sedis legatus, instituisset judicare de illo Henrico, qui ab ipso depositus aliquando Corbeiensi praefuit monasterio, cum accusatio esset ordinata, et lis coram ipso contestata, cum ipse judex praesideret, ad tuendam innocentiam suam sub stola sua coram omnibus excommunicavit, ne quis pro eadem causa pecuniam daret vel acciperet. Caeterum idem Henricus, de quo agitur, postmodum publice confessus est, quod pro eodem negotio sex marcas argenti, praedicto domino cardinali dedisset. Ergo, inquam, blasphemia vestra grandior est et horribiliter, quia lingua vestra non solum transit in terra ad eruendos cineres in pace Ecclesiae defuncti sacerdotis, sed etiam posuistis in coelum os vestrum sanctam matrem nostram Romanam Ecclesiam in crimen haeresis trahendo. Sciscitato itaque fratrum nostrorum consilio, jussimus eos in infirmariam secedere, quatenus ex majori mora deliberationis, quid agendum esset, providere possemus. Quod cum facere renuerent, interdiximus fratribus in virtute obedientiae, ne illis praesentibus divina celebrarent officia; unde compulsi a fratribus mansionem sibi deputatam erecta fronte introierunt. In qua domo cum obedientiam non servarent, sed potius cachinnis et irrisionibus vacarent, et huc illucque vagabundi discursitarent, ex sententia priorum, non esse bonum judicavimus sumere panem filiorum et mittere canibus, atque ita impoenitentes imo aperte rebelles de congregatione et claustro non sine dolore et lacrymis emisimus. Caeterum, ut noverit vestra discretio, cujus opinionis, cujusve sanctitatis essent hi graves et severi homines, qui mortuorum meritis inquinari se arbitrabantur, primus eorum nomine Evernandus, a juventute sua discors, et evirati gestus atque incessus, tempore Henrici junioris, qui tunc Corbeiense monasterium tenebat, libro uno furtim sublato, sacrilegium perpetravit, pro quo poenae addictus, sub manu praefecti nullo pro eo intercedente, sed tamen plerisque propter ordinis infamiam erubescentibus, fugere permissus est. Quem nos omnem correctionem cum omni instantia promittentem pro suprema misericordia, ne periret, in claustro recepimus. Secundus ex tribus nomine Adelbertus, en altera vice levavit calcaneum suum adversus decreta et opus sacrosanctae matris nostrae Romanae Ecclesiae, adhaerendo illi Henrico, quem dominus Thomas cardinalis, apostolicae sedis tunc legatus, de Simonia convictum et confessum deposuerat, et sententiae non parentem, quin imo rebellem et rerum ecclesiasticarum pervasorem, judicio sancti Spiritus excommunicaverat. Pro qua re idem Adelbertus postmodum publice poenitens, et ab excommunicatione, qua maculatus erat, absolutus a praedecessore nostro, quem ipse nunc exsepelire moliebatur, vix post longam humilitatis speciem in communione fratrum et congregatione est receptus. Tertius eorum Godescalcus a suis coaetaneis cellarius monasterii contra seniorum consilium, antequam regimen ipsius monasterii suscepimus, satis irrationabiliter institutus, consumpsit substantiam male vivendo, de cujus vita et moribus tacere quam loqui honestius est. Hos tres si ad vos forte venerint, indignos vestra humanitate judicabitis, nec vestrae cum Corbeiensibus sodalitatis constitutio in tantum extenditur, ut tales fovere, vel nobis ac monasterio quondam suo reconciliare ullo modo consentiatis.
(omnes enim aderant,
senes cum junioribus)