EPISTOLA XXV. COELESTINI I PAPAE AD CLERUM ET PLEBEM CONSTANTINOPOLI CONSTITUTAM, POST SYNODUM. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19.
Nestorii exagitat pravam doctrinam, pertinaciam, superbiam; ac subinde damnationem ejus justam fuisse ostendit. Idemtidemque et suum erga Constantinopolitanos studium, et horum in fide constantiam commendat. Maximianum ipsis praefectum paucis ad calcem laudat.
COELESTINUS episcopus clero et plebi consistentibus Constantinopoli. Exsultatio matris est congregatio filiorum. Denique laetatur Ecclesia ita se filios quos diabolus disperserat, iterum congregasse, ut ex his nisi filius perditionis nemo sit perditus, quia eum filium suum nequaquam pater agnovit. Illum namque ex quo erat, sicut legimus , imitatus, vobis legitimis Dei filiis haereditatem conabatur auferre; quos, dicente Apostolo , pro fide vestra et haeredes Dei et Christi nostri futuros credimus cohaeredes. Non ergo ei palmam de his referre permissum est, qui de ipso magis per arma fidei triumpharunt. Victores vos, immo communis regis de hoste victoriam loquitur tyrannus exclusus; vicit in vobis, cujus incerta fieri divinitas putabatur. Separetur nativitas, quaestionem dixerim, quam sibi unusquisque bene credens debet simpliciter aperire. Quis enim ad examen vocare audeat Deum, eumque discutere qualiter venerit subvenire? Non fuit difficile Deo posse quod voluit, cum dignatus est liberare qui potuit. Sed unde illi peccatori in tanta caligine sua lumen non videre? unde terrenis argutiis in superioribus positam colligere veritatem? Haec in tenebris suis videre non possunt, qui lucernae illius verbum nesciunt, quod esse lumen semitis suis David propheta testatur . Cum quo psalmigrapho, ut supra diximus, matrem laetantem in uterum suum, quem dissipatio huc usque ridicula et blasphema turbabat, reversis filiis suis cantare delectat: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum ! Competenter haec ergo verba de eo fuerim mutuatus; mihi namque ex parte maxima, venerandae Trinitatis auxilio, Ecclesiae universalis quietem et summam praesentium vindico gaudiorum, quem huc usque qui scandalizabantur urebant , et infirmitas aliquantorum faciebat infirmum. Meminit charitas vestra apud vos mihi dudum de patientia fuisse sermonem. Jactavi quae debui semina sacerdos in animo Christiano, nec me in vobis seges exspectata decepit . Quid enim patientiae vestrae messis intulerit, ipsis fructibus approbatis. His invidens severat peritura zizania intra aliquantorum mentes agricola periturus: severat longe aliud quam acceperat seminandum, vel invenerat seminatum. Habemus certe fidei nostrae semina, quae ipsius Domini sermo vel apostolorum doctrina jactavit; quae, quoties ista contingunt, non ea terrae quae suscepit, sed alia superfusa corrumpunt. Nihil vestrae simplici fidei messis Domini poterit imputare, qui in Evangelio auctorem zizaniae interrogatus ostendit. Illi tum dixerunt: In bono semine unde zizania ? nos dicamus, In tanto regno fidei unde perfidia? Respondemus tamen vobis sermonibus Christi, Homo inimicus hoc fecit . Qualiter vos exercuit priorum palaestra doctorum, fortitudo vestrae mentis astruxit. Ipsis agnitionem debetis hujus erroris, quorum hic indignus laudibus fuit. Qui bona tam gloriosa despexit, non partim columbae simplicitati , sed in toto studuit serpentis astutiae. Nec mirum si parans occidere simplices animos, eum suadendo secutus est qui suadendo primus occidit. Denique verbis illum legimus decepisse; hic inferre mortem nonnisi per verba tentavit. Non tamen impune suum est secutus auctorem, quando Judae episcopatum ejus alter accepit . Jure utrumque tenet una sententia; quia in unum, sicut legimus, ambo peccaverunt. Sit licet uterque ante oculos nostros Salvatoris nostri calumniator et traditor, tamen deliberare difficile est inter discussorem nativitatis et mortis auctorem. Facti sui videlicet vacuum statim Judam poenituit, praevenit exitum traditi supplicium proditoris; ille statim laqueum, peccatum suum confessus, elegit; hic impietatis pertinacia gloriatur. Nec ego perfidiae huic dabo nomen erroris, non est error impietas omnis. Denique quoties Ecclesiae vel ejus quieti diabolus invidus fuerit, intra eam nata contentio salvam servavit ipsius certaminis causam. Quo proficiebat iste conflictus, quo laborabatur, non ut religione quis vinceret, sed ut ipsa religio vinceretur? Meministis certe ejus, quia necesse est meminisse, blasphemiae. Sed jam oblivionem tantorum malorum volo sanctis mentibus imperatam. Ex animis tollatur qui sublatus est oculis; tollatur, inquam, qui sic vocatus est praecursor inferni. Habuit crebras sinister praedicator insidias, tetendit arcum suum frequenter, ut legimus, et ore suo spicula venenata jactavit ; neminem tamen vestro in numero quem feriret invenit: retorta in se tela redierunt, postquam sagittare in obscuro rectos corde non potuit ; et nihil in filios lucis licuit filio tenebrarum. Quae nos de vobis in bello intestino positis cura atque sollicitudo tunc habuit? In modum dierum duximus noctes, quia talibus causis omne tempus angustum est, non oculos somno declinavimus inquietes. Quem enim raperet dilectio dormiendi, sic vigilante raptore, nesciebamus. Quis intra caulas timor, quanta intra septa formido, quoties luporum vicina esuries multo circuit aditu, quaerit praedam, saevit et absentibus minata perniciem? Quanta hic pro sua cautione laude grex dignus est, quem non attigit secum raptor inclusus? Patet causa tuitionis hujusce, in aperto est qui restiterit inimico. Intelligamus et fateamur omnes, quod vos ille tutatus est pastor, qui in Evangelio se dicit esse pastorem : affuit, nec vos deseruit qui patiebatur in vobis. In hunc namque quotidianis acuebatur lingua blasphemiis, in ipsum dentes suos impius tractator armabat: inani tamen semper elusus est morsu, quando ejusdem pastoris virga vos consolabatur et baculus , cui gregem suum etiam pascendum tradidit iturus ad coelum . Haec vobis huc usque non mutata sunt pascua, eisdem pabulis estis impleti, apostolico vos doctores et pio semper sermone paverunt. Verum noxia fuerat pro salubribus cibis esca supposita, quando adversarius esurientibus animabus mixtas spinas floribus exhibebat. Nec tamen fraus ista decepit vos, qui Christi suavis odor estis in Domino , postquam vobis longe aliud oluit quam solebat. Herbam mortiferi graminis horruistis, sepsistis aures vestras spinis , nec linguam nequam potuistis audire. Non ergo pervenit ad sensum quod offendit auditum; nec interiorem ferire potuit, quod exterior non recepit. Vitastis eum cui, quantum didicimus, et in faciem restitistis. Vitastis quem a memoria digna sancta Alexandrina Ecclesia, secundum beati Pauli apostoli sententiam , jam sciretis esse correptum. Legistis namque, et memoriter jam tenetis, sacerdotis, hoc est catholici, ad hunc scripta doctoris, quibus eum ita correptum, ut vellet esse correctum, studuit: nisus est labentem revocare collegam, porrexit dexteram magisterii sui, in uno volens plurimis subvenire. Percellebat animum veteris sacerdotis, quod nutat episcopus ruina multorum. Egit, sicut scriptum est, benedictum opus Domini diligenter. In nullo ei officio apostoli vir apostolicus defuit: obsecravit, admonuit, increpavit . Et ille qui in profundum blasphemiarum suarum pondere mergeretur, tanti viri doctrinam renuens, et abusus hortatu, docilis esse noluit, cum doctor esse non posset. Egit injuriis tenacem recti perversitatis assertor. Gloriatur hinc, nec contristatus est frater, secum reputans quod merito sibi conservo non parceret, qui suo domino derogaret. Inventus est per diligentiam ille de Evangelio frugi filius et providus servus . Nam et paternam servavit substantiam, et auxit numerum talentorum. Nec duplicasse eum, sed multiplicasse dixerim sortem, quem videamus etiam longe positis pio fenore subvenisse. O sanctae praedicationis usura! Quam hic gratiam ante communem Dominum fidei negotiator inveniet, qui propter animarum lucrum negotium et illic exercuit, ubi alter accepit? Nonne hic merito a patrefamilias auditurus est, Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium domini tui ? Haec huic competunt qui illa quoque quae aliis sunt commissa servavit. Quid ille auditurus est, quidve dicturus, cum a se commissae sibi rei ratio requiretur, qui, utique involvitur reatu, etiamsi vobis per alios perditis esset ipse servatus? Nostis profecto, pro vestra eruditione, quae poena negligentes maneat sacerdotes, quippe quos Apostolus praeesse etiam domibus suis jubeat diligenter . Denique Heli sacerdos per se inculpabilis, divinam per filios incurrit offensam . Offendit pontifex pater, offendit potestas et pietas. Si igitur ille cum praesumptionem filiorum non refrenat, incurrit, quanto magis hic Dominum, dum nec ipsi parcit, offendit? Non hunc desidem non hunc dixerim negligentem. Habuistis hominem sermonis assidui, atque vigilem perditorem. Nec tamen beatus Petrus apostolus deseruit tam graviter laborantes. Nam cum separari tale ulcus de ecclesiastico corpore horrens omnibus putredo suaserit, cum ferro obtulimus et fomentum. Sed ille abusus nostro studio, quo illum sequimur qui nec de pusillis aliquem vult perire, mortem desideratus optavit. Denique et medicinam respuens, elegit abscidi: tulit de se apostolicum, vel hoc nobiscum sentiens, ipse judicium, ut abscideretur qui nos contristabat , et volebat convertere Evangelium Christi . Nulla suo vitio languenti medico, ut diximus, arte defuimus. Non factum est nostrae celeritate sententiae ut esset nobis publicanus aut ethnicus . Scimus qualiter et quoties hos qui ad haec tendunt, Scriptura jubeat conveniri , quod nunc quoque videtur impletum. Dicendum denique adhuc. Tunc frater fratrem admonuit, dehinc pertinax uno et altero, immo multo teste conventus est, consequenter ab universa Ecclesia, nostro quoque sermone correptus. Nihil praecoquum, nihil in hoc egimus immaturum, quem diuturnae constitutionis servatus ordo damnavit. Non potuimus ultra differre; ne, sicut scriptum est, cum furante currere videamur, et cum adultero fidei nostram ponere portionem , maxime quando oculus scandalizans jubeatur auferri . Ad haec ille compendio toties oblata remedia, campum ad certamen exposcit, sacerdotale postulat cui non erat interfuturus examen; egreditur ad bellum castrorum dux hostem professus, et doctor fidei contra fidem portans arma perfidiae, cum non tam profectus quam videtur expulsus. Non quaero qualia tunc ad Dominum nostrum vota fudistis, cum exitus doceat quid potueritis optare. Nec nos gestarum rerum putetis ignaros, quarum nobis ordinem sancti fratris nostri Cyrilli relatio patefecit. Admonuit hominem, quem nunc inexcusabilem faceret ex more conventio, adesse contempsit. Quis petitorem synodi synodo crederet afuturum? Pressa est illic falsitatis levitas pondere veritatis, nec se ausa est fulgori radiantium sacerdotum latitantis perfidi caligo miscere. Lucem tenebrae fugerunt, quia societatem legimus his esse non posse . Invicem se contraria semper offendunt. Ubi est quod sibi dictum est, quod loqueretur in lumine, et supra tecta, quod audiret in auribus, praedicaret ? Sed idcirco volens praesens latere, ut ferendam sententiam verecundia, judicante conscientia, praeveniret. Lucernam suam cur voluit habere sub modio , si eam bene putabat accensam? Toto sancto conventui lucere debuit, ut habere lumen omnium lumine probaretur. Non fallit divina sententia, quoniam qui in tenebris sunt, lucem videre non possunt . Mansit absconditus, ut vitando sacerdotale collegium, ipse renuntiaret quodam modo dignitati. Sic se ille primus homo Adam peccati sui conscius ante faciem Domini nudus occuluit : et qui non in eum, sed in ejus mandata peccasset, expavit illam quam contempserat vocem, et timorem deceptus incurrit, postquam simplicitatis fiduciam vitio praevaricationis amisit. Non facit dubitare de crimine confessio latebrarum, nemo se in causis gravibus innocenter abscondit. Sic ergo illius nostrae mortis auctoris, perdito honoris et gloriae vestimento, secutus exemplum, merito hoc cum primo homine Adam fecerit, qui Deitatem Adae novissimi sic negavit. Non fuit ante oculos tantorum vexatio sacerdotum, non congregatum ex omni pene mundi parte concilium; afuit ab his, cum quibus se esse nesciret. Quid illi profuit hoc vitasse? Refugere voluit quos effugere non dabatur. Qua enim ratione possit evadere, persequente eo cui se nullus abscondit? An quia talibus sociis usus est, sine peccato se existimans, negare dignatus est quod Propheta clamavit, Quo ibo a facie tua, et ab Spiritu tuo quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero in infernum, tu ades . Ille clamat latebram suis deesse peccatis, nec a Deo posse celari. Ille enim fatetur ubique praesentem, quem hic conatur asserere intra uterum defuisse susceptum. Tandem in sacerdotibus suis sanctus, sicut semper, Spiritus vivens, unus in omnibus statuit, quod omnibus subveniret. Nulla de putredine, nulla de vulnere nascente suscepit, quia diligenter amputatum est, quod manus Spiritus talis abscidit. Ejice, inquit Salomon, de concilio contentiosum, et exiet cum illo discordia . Secum scandalum suum quod intulerat, amputavit, quia apud vos quod invenerat, hoc reliquit. Non poterat, loquente Domino , eradicari plantatio quam plantaverat Pater, et quae in eo uberem fructum probaretur afferre. Servavit vineam suam Dominus Israel est vinea Domini), et ideo mirandum non est, si furem domus ejus evasit, cujus legimus nec dormire nec dormitare custodem . Quid aget impius pertinax? Quid sibi spei, quid permansit auxilii? Non habet locum veniae, cui scriptum quod nec hic nec in futuro possit ignosci . Inclinatur omnis elatus; contra, exaltationem parit humilitas christiana, quia hunc ipse qui supra eum requiescit, exaltat . Illius per prophetam verba sunt: Non habitat in medio domus meae faciens superbiam , qui per Apostolum promittit se stultam mundi sapientiam perditurum . Audiat nunc a nobis quod Paulus tunc et cum praedicaret audivit: Ad insaniam multarum pervenit itinere litterarum . Absit tamen ab eo hujus exemplum. Non enim quod de doctore dictum est, dignus est audire indoctus. Cur praeterea contra vas abjectionis, vas electionis vocemus in medium, cum ad exprobrandum hunc ille sufficiat, quem in cruce cum Christo post scelera tanta pendentem supplicii beneficium fecit Dominum confiteri? Sui ab eo memoriam poscit in regno; hoc brevi sermone diluit quidquid admisit, criminibus temporum temporis puncto subveniens. Nec moratur praemium confitentem: statim ejus remuneratio et vicissitudo. Respondit qui libenter excipit hora ad se quacumque conversum: Mecum, inquit, eris in paradiso . Promittit ei futuram societatem, qui secum praesentia pateretur. Ad justitiam corde credulitas, ad salutem facta est ei ore confessio . Exclamare hic in tanta contrarietate rerum pariter et flere debemus: nefas est, hoc episcopum perdidisse, quod latro potuit invenire. O fidei et perfidiae praemium! o judicia Dei abyssus multa ! Latro paradisum meruit, et sacerdos exsilium. Habeamus tamen hujusce rei admonere interpretes. Hunc ille positus inter tormenta cognovit, quem hic positus in honore nescivit. Nonne hoc illud est, Et homo cum in honore esset, non intellexit, comparatus est jumentis insipientibus ? Quid est aliud intellectus et judicium, nisi scire sapientiam et disciplinam, et intelligere verba prudentiae . Illa est vera sapientia quae, ipso Salomone dicente, de timore Domini sumit exordium , quam se inter perfectos loqui beatus Apostolus affirmat , quam non tam grave est quod eam tunc minime mundus agnovit, quam quod nunc episcopus ignoravit. Hoc loco utar Domini nostri per Jeremiam sermonibus: Cultores legis meae nescierunt me, et prophetantibus iniquitatem prophetis plauserunt manibus sacerdotes ; et per eumdem alibi: Sacerdotes mei sacrificaverunt mihi ficte. Utebatur tamen defensione et laude gentilium, episcopum talem numquam fuisse testantium. Vere haec et probabiliter loquebantur. Nam quando potuit episcopus inveniri, qui Christianus esse nesciret? Ideo tamen inimicus esse probatus est, quia numquam displicent hostibus proditores. Audivimus hunc agentem contra legem et iniquum quae sint solatia prosecuta. Adfuerunt inter alios, nec deseruerunt eum Coelestiani, iniquitatis operarii, quos hymnidici nostri prosequitur manifesta sententia: jam dudum quippe inimici Dei disperguntur, et pereunt qui operantur iniquitatem , , sicut idem dicit, velut cibum panis plebem Dominicam devorabant . Habuit ergo secum sui magistros exsilii, habuit hujusce rei perfectos tiro doctores. Nam separare difficile est quos scelera sola junxerunt, quia majore ligantur glutino foedera vitiorum. Quis tamen horum finis est? nempe ille quem legimus: Irritavit in illo Dominus, et erunt post haec decidentes sine honore in contumelia inter mortuos in aeternum . Sed quid diutius immoramur? Fastidium forsitan faciet sermo prolixior: dimittamus mortuos sepelire mortuos suos . Audite nunc et capite simplicis verba doctoris ; audite ab eo quae a majoribus nostris nobiscum positus frequenter audivit; audite certe semper audita, nec studio novitatis inventa. Nostro vobis loquitur ore collega, quia una fides necesse est uniter praedicetur. Non hic in ejus persona alicujus testimonium mutuatur; a nobis datus est, qui est electus ex nostris. Non est incognitus, non aliunde deductus; habuistis laudabilem de praesenti judicio suo. Fama dudum decepit absentes. Plura de eo loqui cautio est, quia opera supervacua est, nota laudare. Nunc tamen vos nostris propriis sermonibus decet cavere commonitos. Nemo in vobis illud quatiat fundamentum, quod firma petra et angularis lapis ille construxit. Aedificate super hoc catholici quod soletis. Didicistis quid sit superaedificare quod ardeat ; hoc detrimento illud pensabitur, cum opera singulorum probare coeperit ignis examen. Gaudeo vos fundamento huic non stipulam, non ligna, non fenum, sed illas imposuisse divitias quas architectorum sapientium praecepta mandabant imponi. Bene manebitis; quia tam sollicite fabricatis. Habitaculum magnum tales pollicentur expensae: auro, argento et lapidibus pretiosis illam vobis quae aestimari non potest, construitis mansionem. Nullo pretio taxantur aeterna, quippe quae non injuria, non vetustate solvuntur, quae jam ab institutione mundi justis Dominus praeparavit. Confortentur manus fidelium fatigatae; labantia, hortante propheta, genua roborentur; qui pusilli sunt animo, convalescant . Noster Salvator apparuit; ostendit falsitati Deus quid sit pulsare et incessere veritatem, postquam sibi controversia inde facta est unde subvenit. Unde, filii charissimi, permanete in eum qui est, ut vincatis in vobis. In ipso sensu et in eadem sententia estote perfecti ; ut a Filio hominis, cum venerit in majestate sua, non audiatis, Discedite a me maledicti, sed, Venite, benedicti, possitis audire . Maneat haedos repulsa venturi. Vos tales volumus inveniri, ut cum in igne stent abjecti a sinistris, vos a dextris invitet ad regnum. Non exspectabitis ut paretur, quod olim vos ut regnetis exspectat. Angustam nunc portam festinanter intrate , quae eos accepit quos numquam spatiosa invenerunt. Haec dilectioni vestrae pro laetitia catholicorum dicta sufficiant: quae saepius recensere vos volumus, ut triumpho fidei gratulantes, intelligatis Deum charitatis et pacis esse nobiscum . Data idibus Martiis Flavio Aetio et Valerio viris clarissimis consulibus.
(Joan. VIII, 44) (Rom. VIII, 17) (Psal. CXVIII, 105) (Psal. CXXXII, 1) (II Cor. XI, 29) (Matth. XIII, 24, 25) (Ibid. 27) (Ibid. 28) (Matth.
X, 16) (Act. I,
20) (Ps. X, 3) (Ibid.) (Joan. X, 11) (Ps. XXII, 4) (Joann. XXI, 15) (II Cor.
II, 15) (Eccli. XXVIII, 28) (Tit. III, 10) (II Tim.
IV, 2) (Matth. XXV) (Matth. XXV, 21, 23) (I Tim. III, 4) (I Reg. IV) (apud expertos loquor) (Gal. V, 12) (Gal. I, 7) (Matth. XVIII, 17) (Ibid. 15) (Ps. XLIX,
20) (Matth. V, 29) (II Cor. VI, 14) (Matth. X, 27) (Matth. V, 15) (Joan. XII,
35) (Gen. III, 8) (Ps. CXXXVIII, 7, 8) (Prov. XXII, 10) (Matth. XV, 13) (domus ejus (Isa. V, 7) (Psal. CXX, 4) (Matth. XII, 32) (Isa. LXVI, 2) (Psal. C, 7) (I Cor. I, 19) (Act. XXVI, 24) (Luc. XXIII, 42) (Ibid. 43) (Rom. X, 10) (Psal. XXXV, 7) (Psal. XLVIII, 13) (Prov. I, 3) (Ibid. 7) (I Cor.
II, 6) (Jer. II, 8) (Psal. LXX, 4) (Psal. XCI, 10) (ac) (Psal. XIII, 4) (Sap. IV, 19) (Matth. VIII, 22) (I Cor. III,
11 seq.) (Isa.
XXXV, 4) (I Cor. I, 10) (Matth. XXV, 34, 41) (Matth. VII, 13) (Philipp.
IV, 9)