EPISTOLA VI. AD FRATRES MAJORIS MONASTERII.  Causatur quod hospitalitas et disciplina regulae in cellis minus observetur.
Dominis et amicis in Christi dilectione meis dulcissimis et humili devotione perenniter amplectendis fratribus Majoris Monasterii, frater G. sanctitatis eorum famulus, quidquid secundum salutem utriusque hominis optari potest commodius.
Ego, venerandi Patres, homuncio vel potius vermis et non homo, nihil in rerum serie videns molestius, nihil ferens acerbius, quam ordinem monasticum olim sublimem et splendidum, et ipsis etiam filiis vel tyrannis saeculi venerabilem, nostris modo diebus, proh pudor! ab his a quibus disciplinata conversatione commendari debuerat, non tantum a gloria decoris sui spoliatum, sed et ab omni fere status sui rectitudine infami vita reddi contemptibilem, dolorem super hoc cordis mei nullatenus dissimulare valeo. Unde quoties datur occasio et verbis et scriptis, quo possum nisu, injuriosis et impugno, et pro ejus injuriis, cum ultra posse non datur, saltem reclamo. Hinc est quod in monasterio vestro, quo nihil in divitiis cumulatius, religione splendidius, mundius puritate, adversus vitia cautius, ad famam bonae opinionis in Dei laude custodienda circumspectius inveniri potest, aliqua non quidem ad caput proprie, sed ad quaedam ex membris spectantia vidi, de quibus, si salva vestri gratia auderem, sanctitatis vestrae vigilantiam non temeritate reprehendens, sed in charitate suggerens, humiliter monerem, ut rerum veritatem diligenter inquireretis, et si quae emendatione indigent, corrigeretis. Apparent autem in aliquibus membris vestris nonnullae corruptiones, quamvis minimae, et ad corrigendum non difficiles. Sed quid cunctor exprimere, cum scriptum sit, non solum admone, sed, quod durius sonat: Argue sapientem et diliget te? Non itaque arrectis auribus pavidi exspectetis quasi magna et pudenda dicturum, sed supernum inspectorem qui scrutatur Jerusalem in lucernis , expavescite, non modo aperta, sed et occulta et exigua districte judicaturum; et satagite ut a vertice usque ad extremam pedis plantam totum corpus vestrum in conspectu ejus sanum inveniatur et immaculatum. Sed ut jam ad rem veniam, id primum ponam quod expertus sum. Cum aliquando tenderem ad vos, hospitandi gratia, diverti ad aliquam ex cellis vestris; sed ingressum obtinere non potui, quanquam pollicerer me a foro mihi necessaria comparaturum. Et certe quod mihi factum est potuit et aliis fieri; et scio, ut postea a multis comperi, quoniam nec mihi soli nec primum factum est. Item, cum degerem vobiscum, a nonnullis et, maxime cum repatriarem, a pluribus didici aliquos ex prioribus cellarum vestrarum symbolis et potibus indecenter nonnunquam vacare, et a vitiis quae saturitas generat, non esse immunes, hoc est distinctis lumbis, et lucernis exstinctis opera noctis exercere. Et ut eis vel illicita libere liceant, et ne ipsi soli reprehensibiles appareant, subditos sibi a talibus non prohibere. Quomodo namque ab his in quibus ipsi culpabiles existunt, compescerent alios? objiceretur enim eis illud Evangelii: Medice, cura te ipsum . Hoc ergo ideo tam sedule moneo, quoniam, Deo teste, post illam quae me propriis lactavit uberibus et aluit, et in hujus mensuram aetatis, Christo juvante, perduxit, vestram unice Ecclesiam veneror et diligo, et sicut ejus celebri gloria et splendore alacri exsultatione tripudio, ita etiam, si quid opinionis sinistrae de his quae in ejus dispositione constituta sunt, contingat me audire vel scire, medullitus condoleo. Quoniam ergo membra pro invicem et maxime caput pro membris debet esse sollicitum , satagite, obsecro, ut in cellis vestris quae cum ad hoc sufficiunt, per priorum avaritiam vel negligentiam hospitalitatis humanitas nullatenus justo segnius exerceatur. Curate etiam ut munditia castitatis in omnibus locis vestrae ditionis singulariter prae caeteris virtutibus servetur, parcimonia adversus luxuriam, humilitate contra superbiam, hinc inde illam ne aliquatenus expugnetur, ad munimen sui perpetim vallantibus. Praeterea summa intentione curam impendite, ut diligenter investigetis quidquid agitur in cellis vestris, maxime remotis, et qualis sit vita vel conversatio eorum quibus illas deputastis regendas. Dico enim, licet pudeat, sed veritas urget ut dicam, quia nullum majus dignitatis suae praejudicium, nullum majus honoris sui detrimentum patitur sacra religio quam a cellis. Et licet jam in quampluribus abbatiis a filiis scelestis pulchritudo gloriae monachalis offuscata sit, et ad nihilum fere redacta sit, maxima tamen pars ruinae ejus et injuriarum a cellis aut prioratibus, id est ab his qui in cellis vel prioratibus commorantur, initium habuit, et omne dedecus ab illis illusoribus ordinis illi emergit. Quae enim ab illis fuerint verecundum est dicere, adeo ut in terra nostra ordo ipse quondam summae reverentiae, nunc in opprobrium et in fabulam, in derisum et subsannationem, in blasphemiam et sibilum cunctis late per circuitum devenerit. State ergo, reverendissimi Patres, in Domino, et sicut hactenus ita usque in finem tenete traditiones ordinis quas ab antiquo semel suscepistis. Et ne in vobis quoque muscae morientes perdant unguentum bonae opinionis , nunc maxime quando omnia in declivi sunt, subrahite vos ab exemplo omnis Ecclesiae inordinate ambulantis. Itaque nihil prorsus vobis quasi ex vobis ascribentes, sed ei a quo bona cuncta procedunt , tribuentes, et simplici ex corde gratias agentes, omnes in unam convenite sententiam, una mente unum sentite, uno ore idipsum dicite: Benedictus Deus in donis suis, et sanctus in omnibus operibus suis, de cujus munere habetur, ut ei digne et laudabiliter serviatur. Cui laus et gloria, honor et imperium in saecula. Amen.
(Prov. IX.) (Soph. I) (Luc. IV) (I Cor. XII) (Eccle. X) (Jac. I)