EPISTOLA VI. AD EUMDEM.
Amantissimo domino, et Patri sanctissimo ALEXANDRO, Dei gratia summo pontifici, THOMAS Cantuariensis Ecclesiae minister humilis, miser et miserabilis exsul, salutem, et contra saevitiam principum semper animi constantiam.
Solliciti de statu et prosperitate vestra optaveramus jam pridem certum salutis nuntium audisse de vobis et de confratribus nostris, quid egerit etiam vobiscum, et cum Ecclesia sua Dei magnificentia. Insonuit enim auribus nostris, et toti Galliae verbum, quod noviter factum esse dicitur a Domino. Videlicet illum Fredericum schismaticum, ignominiose humiliatum, factum sine honore coram populo et gente. Verum quoniam rumoribus credi oportere, et non oportere fas est, paternitatem vestram affectuose sollicitamus, ut recurrentibus litteris et nuntio per vos citissime audiamus et congaudeamus, si fecerit vobiscum Deus, quod facere consuevit sperantibus in se, non ponentibus carnem brachium suum, non habentibus fiduciam in principibus, in quibus non est salus. Si egerit vobiscum, sicut egit cum Ezechia de Sennacherib, retorquens poenam in ipsum, qui moliebatur demoliri ipsum Ezechiam cum universa gente sua. Si sic se rei habet eventus, sicut fama divulgavit, benedictus Deus, qui novit facere misericordiam cum servis suis. Ecce quanta Dei potentia, quam magna ipsius miseratio: Nisi enim ipse custodierit civitatem, frustra vigilat, qui custodit eam. Non est a saeculo audita virtus Dei manifestior, si recte pensetur quid evenerit, justitia ipsius justior, qua contrivit ipsos fabricatores hujus malitiae, tantae persecutionis auctores, consumpsit etiam eos morte famosissima. Ipsum etiam utinam jam et principem viventem dederit in opprobrium omni populo, in derisum omni transeunti, ut ab omnibus digito monstretur, et fiat de ipso quasi celebre proverbium in ore vulgi dicentis: Ecce homo, qui non posuit Deum adjutorem suum. Si confisus in potentia sua defecit in ipsa vanitate sua, cui satius fuisset, et gloriosius ad homines moriendo succubuisse impugnando suos adversarios, quam vivendo fieri despectui cunctis, et in derisum. Haec Dei virtus et fortitudo brachii ipsius. Quis ergo audeat de caetero habens Christi vices in terra obsequi voluntati principum in confusionem Ecclesiae non puniendo delinquentes? Audeat, qui voluerit, non ego, ne transferatur in me poena delinquentis, ne judicer culpabilis ex dissimulatione vindictae, ne transeam in culpam, qui culpam non admisi. Satis credo dictum esse domino meo in parte ista. Qui sapienter investigabit opera Dei, qui diligenter attendet ipsius magnalia, prudenter intelliget, quid de caetero opus sit. Praeterea noscet sanctitas vestra accidisse nobis quod verebamur, quod praedicabamus lucidum esse de praesumptione et insolentia domini Willelmi Papiensis, sicut ex litteris nobis statim in adventu suo transmissis potestis perpendere, a quo magis sperabamus juxta tenorem mandati vestri ad dominum regem Francorum, et ad nos emissi, solatium de consolatione pacis, quam confusionem de quaestionum decisione inter regem Anglorum et nos. Non enim ipse est, cujus in hac causa subjici debeamus ditioni. Praesertim cum instantia regis magis coegerit vos ad ipsum mittendum, quam ipse coactus, et missus venerit a vobis. Credimus quidem non esse juri consentaneum, nos ejus subire judicium vel examen, qui quaerit sibi facere commercium de sanguine nostro: de pretio, utinam non iniquitatis, quaerit sibi nomen et gloriam. Proinde supplicamus paternitati vestrae affectuose, si ei cura est de nobis, ut evacuetur potestas ejus, si quam tamen habet, circa nos et negotia nostra: transferatur malleus iste a nobis, qui potius elegit esse malleator clericorum obsequendo principibus, quam regum offensio consequendo gratiam divinam. In his vero et aliis, si placet sanctitati vestrae, quae lator praesentium vobis manifestabit, intuitu pietatis et exsilii nostri petimus suppliciter a vobis exaudiri. Compatiatur miseriae nostrae diuturnae vestra serenitas, cujus finem omnes exspectant. Resumat vires praeceptoris auctoritas, exerat gladium beati Petri, ulciscatur Christi et suorum injuriam. Sentiant manus Petri graves, qui eas contempserunt pro tempore dissimulantes, ut vel sic respiret libertas Ecclesiae, quae tanto tempore languit depressa, et gaudeat mundus glorificans Deum, qui fecit vobiscum misericordiam suam, quatenus resurgat per vos navicula Petri, quae ab omnibus fere credebatur submersa, exspiret tyrannorum praesumptio, quae videbatur obtinuisse. Multa sanctitati vestrae circa materiam istam haberem scribere, sed, ne fiam vobis sermone longo molestus, finem facio optans audire et videre de vobis, quod desiderat anima mea. Verumtamen unum solum adjicio, quod nequaquam silentio praetereundum est. Credebat forte dominus Willelmus cum rege suo tractu temporis delusisse auctoritatem vestram ex fortuitis casibus. Sed Domino vertente casus adversos in melius deludetur ipse, qui vos sperabat delusum; per Dei misericordiam incidet in laqueum, in quem optando sperabat vos et nos incidisse. Valeat sanctitas vestra, et, ut bene sit nobis, vigeat in tempora longa.