EPISTOLA XVII. AD CLERICUM NEGOTIATOREM.
ARGUMENTUM.-- Ostendit clericum negotiationi operam dantem, non differre ab usurario; ac studium omne cumulandarum opum vanum esse et perniciosum.
PETRUS Blesensis Bath. archid. dilecto socio et amico G., salutem et aeternae salutis memoriam. Si tuae professionis ordinem et gratiam divinae vocationis attenderes, te potius lectione quam negotiatione, artibus quam mercibus occupares. Periculosum siquidem est in laico, sed perniciosum in clerico, negotiationibus augere peculium, atque rerum ambitiosa venalitate se ipsum diabolo venalem exponere. Clericus, qui leviore comparat pretio, ut vendat carius, filius est avaritiae, idololatra pecuniae, servus mammonae, et venundatus sub peccato. Cum enim species usurae sit, minus proximo dare, et plus ab eo accipere; non video clericum ab usurarum crimine, et a nomine criminoso immunem, qui sibi cum alieno dispendio lucrum quaerit. Sane fenerator, dum proximum manifeste spoliat, fure deterior est et praedone. Das pro frumento vinum, pro vino equum; et sic sub colore permutationis aut dilationis obtentu recipis incrementum in bursa, detrimentum in anima: longe deterior Judaeis, dum illi tantum alieno, tu vero alieno et proximo feneraris. Congregabis divitias, et in novissimo non gaudebis; et eveniet tibi, quod Dominus per Jeremiam figuraliter dicit: Perdix fovit, quae non peperit; fecit divitias, et non in judicio: in medio dierum derelinquent eum, et in novissimis suis reperietur insipiens. Fenerator enim tristissimos habebit hujus vitae exitus, cujus finis interitus, cujus mors detestabilis, cujus damnatio sine fine. Porro negotiationis crimen attenuas, et ad excusandas excusationes in peccatis proponis tui laboris et providentiae fructum esse, quod plus recipis, qui rem, dum vilius vendebatur, emisti. Dicis, omnino non esse absurdum, si laborem in quaestum, si in lucrum periculum convertisti. Quidquid proponas, unum denuntio tibi, quod negotiationem in tuae salutis periculum convertisti. Negotiatorem clericum sacri canones exsecrantur. Cum enim beatus sit homo, qui miseretur et commodat, et qui pecuniam suam non dedit ad usuram, eum possumus judicare ab aeterna beatitudine alienum, qui quod accepit, sicut accepit, non praestat: qui, juxta sacrae Scripturae consilium dati et accepti gratiam non observat. Porro tibi adscribis ad gloriam, quod ad cumulum tuae damnationis accedit, quia in negotiationibus publice jactitas te circumspectum; qui, utinam damnabile tibi non novisses officium! Propheta dicit: Quia non cognovi negotiationem, introibo in potentias Domini. Sciebat, quantum esset in negotiatione periculum. Nam et Job, qui in potentias Domini certum exspectabat introitum, dicebat: Duae species difficiles et periculosae mihi apparuerunt; difficile exuitur negotians a negligentia Dei, et caupo non justificabitur a peccato labii. Sane famam et animam perdis, ut perdenda lucreris. Sententia Christi est, totum mundum nemini esse lucrandum, ut quis suae patiatur animae detrimentum. Tu contrarium sentis, qui de tua perditione non curas, et saluti propriae perditionis pecuniam anteponis. Summam reputas beatitudinem, immensas et supervacuas opes habere: quarum partem decimam toto vitae tuae spatio non expendes. Utinam non fuisset haec pecunia, quae tibi non solum Deum, sed et proximum abstulit, et teipsum! Sane si beatitudo per divitias conferretur; non compararet eas Dominus spinis, nec praedicaret Dominus beatitudinem paupertatis. Si divitiae apud Deum commendabiles essent, justis et timentibus Deum frequentius obvenirent. Nunc autem ecce peccatores et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Foeneratores et violenti Ecclesiae persecutores, isti sunt qui ampliores hodie divitias thesaurizant. Esau, quem Dominus reprobaverat, incedebat cum quadringentis viris, Jacob in baculo suo transeunte Jordanem. Nunquid metuis, miser, quos tibi non sufficiant quae parasti? certe prius tibi deficiet vita, quam victus. Ne dicam de te: Multos facit avaritia inter divitias indigere. Judicium enim Dei est, ut in eo, in quo quis deliquit, puniatur, ut semper indigeat, qui semper indigentiam timet. Sicut scriptum est: Qui metuit pruinam, veniet super eum nix. Unum scio, quod in saccum pertusum congregas universa, nec proderunt tibi in die ultionis. Cum enim interieris, non sumes omnia, neque descendet, tecum gloria domus tuae. Succedet tibi forsitan inimicus, et qui cogitat hodie diem mortis tuae, introibit in labores tuos, et in bonis temporalibus, quibus more Tantalico pepercisti, manu profusiore congregata dispergens fructum capiet voluptatis: tu vero dormies, et utinam cum patribus tuis, eritque sepulcrum domus tua in aeternum. Sufficeret mihi, si tibi sufficeret, si a te vitium negotiationis auferres: Habentes alimenta, dicit Apostolus, et quibus tegamur, his contenti simus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationes et laqueum diaboli. Porro, si opes congreges, ut plenius habeas sufficientiam vitae hujus, teipsum decipis: auget enim inopiam multiplicata rerum temporalium substantia. Divites, inquit Propheta, eguerunt et esurierunt: inquirentes autem Dominum non minuentur omni bono. Juxta poetam, Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia crescit. Rogo igitur, et in vera consulo charitate, ut legitima bonorum acquisitione contentus, ab enormibus lucris cesses, ne de caetero tui ordinis reverentiam negotiatorio crimine dehonestes. Quod si non acquiescis amici concilio, scias, quod securis tibi posita est ad radicem. Qui enim faciunt vindictam in nationibus, increpationes in populis, ipsi jam in te crimen negotiationis et foenoris olfecerunt. Et nisi pro te humiliter supplicassem, te tanquam damnatissimi fructus arborem succidissent. Quod si te ad emendationem supplicia aeterna non movent, te saltem ignominia hujus vitae, et temporalia damna sollicitent.