V.  Ad Roscelinum Compendiensem clericum.--Graviter arguit Roscelinum qui filios sacerdotum ad sacros ordines non esse admittendos asserebat.
ROSCELINO Compendioso magistro THEOBALDUS Stampensis magister Oxnefordiae, non plus sapere quam oportet, sed sapere ad sobrietatem.
Quoniam sacerdotum filios et alios ex lapsu carnis generatos, non satis provida ratione calumniaris, et calumniando illos exleges esse nimis impudenter astruere conaris, quae super iis a patribus sanctis rationabiliter audivimus, non quasi praesumendo, sed diligentiae subserviendo, ad memoriam revocare curavimus. In decretis namque Calixti papae legendo invenimus, et inveniendo legimus: « Si quis praedicat sacerdotem post lapsum carnis per poenitentiam ad sacerdotalem dignitatem redire non posse, fallitur, nec catholice sentit. » Si vero sacerdotibus post lapsum carnis licet ad sacros ordines reverti, multo magis innocentes illos qui ex lapsu carnis orti sunt sacris licet ordinibus insigniri. Errat enim, errat, et os impudens in blasphemiam acuit et armavit, qui eos appellat et judicat exleges, quos a servitute legis in libertatem gloriae filiorum Dei gratia liberavit; quia non est infeliciter natus, qui ad vitam aeternam feliciter est renatus. Inde Paulus ait de renatis: Unum corpus sumus in Christo . Et alibi: Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Inde etiam Petrus: In veritate comperi, quod non est personarum acceptor Deus; sed in omni gente qui timet Deum, et facit justitiam ejus, acceptus est illi . Et alibi de renatis: Genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis . Inde Hieronymus: « Cum baptizatus quilibet de fonte ascenderit, sacro chrismate ungitur in vertice, ut cognoscat se promotum esse in regium genus et sacerdotale, id est, a Christi consortio Christianus vocetur, et aeterni regni cohaeres fieri comprobetur. Tegitur etiam post sacram unctionem caput ejus sacro velamine, ut intelligat se exornari regni diademate, et sacerdotali, sicut jam dictum est, dignitate. » Et alibi: Quicunque baptizati estis, Christum induistis . Sic ergo cujuscunque generis sit ille novus homo in utero generatur Ecclesiae, generatus unitati corporis Christi indubitanter aggregatur. Joannes quoque in Apocalypsi: Qui lavit nos in sanguine suo, et fecit nos Deo regnum et sacerdotes . Qua igitur fronte quidam homunciones non palam, sed e latibulis loquentes, et totam Campaniam libidinosa peregrinatione polluentes, indignos sacerdotio judicant, quos Petrus et Joannes regali sacerdotio dignos esse confirmant? Christus quoque in Evangelio docens orare discipulos, primum, inquit, Pater noster. Unde constat omnes renatos esse fratres. Et alibi: Nolite vobis vocare Patrem super terram, unus est enim Pater vester qui in coelis est . Si ergo ex eodem Patre, et ex eodem sanctae matris Ecclesiae utero sumus omnes, nihil est quo alter alteri calumniam imponat, nihil ergo alter adversus alterum superbire debeat. Et alibi Dominus inquit: Vivo equidem, non maneat hoc proverbium amplius in Israel, Quia filius non portabit iniquitatem patris. Ut enim anima patris, ita et anima filii mea est . Ideoque Deus nasci voluit de progenie peccatricis, ut discerent homines peccata parentum non obesse sibi. Unde in genealogia Christi nulla sanctarum nominatur, sed Thamar et aliae tres quas divina pagina reprehendit, apponuntur; ut qui pro peccatoribus veniebat, de peccatricibus nasci dignaretur. Inde agnus ex Pascha immolandus, jussus est assumi ex capreis et ovibus; quia ex justis et peccatoribus verus Agnus erat generandus. Plus itaque prodest bene vixisse, quam de justis parentibus originem duxisse. Deus enim vitam hominis, non nativitatem attendit. Quod autem ipsi objiciunt quia exleges legitime Ecclesiae praeferendi non sunt; bona est quidem sententia et certa, sed indecenter assignata. Assignant etenira illam renatis illis quos mater Ecclesia in curia Christi recepit, receptos lacte proprio nutrivit, nutritos pane suo solidavit; qui plane adversantur Hieronymo dicenti: « Absit, Domine, ut in tabernaculo tuo sint divites prae pauperibus, et nobiles prae ignobilibus. » Inde Basilius contra Judaeum quemdam de lege sibi data gloriantem: « Vera charitas in Christi corpore non praefert indigenam alienigenae, non nobilem ignobili, non pauperem diviti; sed potius omnes per adoptionem spiritus facit filios, per eumdem spiritum clamantes: Pater noster, dimitte, nobis debita nostra. » Sic quoque in Christi corpore ille solus habetur sublimior, qui fuerit in Dei amore potentior. Unde quidam sapiens contra quemdam de nobilitate sua praesumentem loquitur dicens: « Si longe repetas longeque revolvas, nomen ab infami ducis asilo. » Rursus quid illi opponunt: Quod quando homo baptizatur, non conditio mutatur, sed peccata abluuntur, verum est; sed nullus ambigit hoc esse dictum de mundanis conditionibus; quod si quis servus baptizatur, servitus illa non mutatur. Unde Apostolus: Si servus es, magis utere ; quia servitus illa non est contraria coronae. Unde alibi: Servus sis, generosus eris si mens bona fiat; Sis liber, turpis mens tua, servus eris. Amplius: Quod prohibetur ne filii sacerdotum ad ordines promoveantur, sic est intelligendum secundum Augustinum, eos, qui hanc prohibitionem audiunt, ab hujuscemodi concupiscentiis abstinere debere. Si enim filius sacerdotis honeste vivit, ordinandus est. Si vero militis filius inhoneste vivit, repudiandus est: quia magis placet Deo vitae perfectio, et contra peccatum afflictio, quam superba de legitimis parentibus gloriatio. Filii namque sacerdotum non ideo quod sint exleges refutantur, sicut imperiti homines arbitrantur, sed ut sacerdotes a concupiscentiis carnis refrenentur. Quia nimirum quemlibet sacro fonte renatum, vel plenarie divina mundat gratia, vel sacri mundatio lavacri non est sufficiens nec plenaria; quod contradicit fides catholica. Non enim sunt exleges judicandi, quorum Deus ipse est Pater, et quos peperit Christi gratia, omnium regeneratorum piissima mater; nec debemus illis delictum patris sive thorum matris improperare, sed potius morum perfectionem diligenter attendere: quoniam patris sive matris perpetratum crimen non potest filiis paradisi claudere limen. Unde quidam sapiens: Quid meruere pati quocunque thoro generati? Quod autem filii sacerdotum ab ordinibus reprobentur, ex rigore justitiae factum est sed nullo modo justum est, testante Augustino, qui: non juste poenam portant, qui culpam non commiserunt. Sic itaque illi prolatores novitatis nova praecepta dantes, et quodammodo virtutem baptismatis evacuantes, qui rationibus supra dictis oblatrant, dum de hujuscemodi scrupulose et contentiose disputant, quasi clauso ostio ad parietem pulsant. Ut autem major honor et gloria filiis sacerdotum accedat, Joannes Baptista quo nullus major inter natos mulierum surrexit, filius fuit Zachariae sacerdotis; Maria etiam mater Domini et de sacerdotali progenie descendit, cum dicatur cognata Elisabeth quae de Aaron originem duxit. Si autem vellem enumerare omnes de lapsu carnis procedentes qui principatum in sancta Ecclesia tenuerunt, prius deficeret vita quam exempla. Inde etiam Jacob omnes, quos de liberis et ancillis genuit, filios aequali honore haeredes constituit, nec apud illum praefertur, qui secundum carnem nobilior videbatur. Quicunque fidem Domini promeretur, nullis maculis carnalis nativitatis offuscatur. Hoc autem Jacob idcirco fecisse legitur, ut ostenderet quod non est discretio, Judaeus an Graecus, Barbarus an Scytha, servus an liber sit: quia per omnia et in omnibus Christus est. Propterea enim Salvator noster et Dominus humanam figuram induit et pro libero et servo servivit, ut omnibus in se credentibus pari honore et gloria coelestia praemia largiretur. Salomon etiam qui feliciter, sapienter, subtiliter regnavit, docuit, prophetavit, etsi de lapsu carnis ortus sit, Deus ipsi tamen templum suum aedificare concessit, quod David patri suo legitimo Jesse filio ne construeret, prohibuit; in quo nobis Deus patenter innuit, quod magis approbat vitae sanctitatem, morum honestatem, quam legitimae nativitatis generositatem. Non igitur sibi applaudat dives et nobilis, nec diffidat pauper et humilis, quia excelsus Dominus humilia respicit, et alta a longe cognoscit ; humiles respicit, ut attollat, altos, id est superbos, a longe cognoscit, ut dejiciat. Sicut enim Apostolus ait: Nemo coronabitur nisi qui legitime certaverit ; cum dicit nemo, nullus excluditur, in quo superba hujus mundi stultitia confutatur, quae eum exlegem appellat, et judicat in terris, quem Deus ad dexteram suam collocat et coronat in coelis.
(I Cor. X, 17) (Rom. VIII, 17) (Act. X, 34) (I Petr. II, 9) (Gal. III, 27) (Apoc. I, 5) (Matt. XXIII, 9) (Ezech. XVIII, 4 et 19) (I Cor. VII, 21) (Psal. CXXXVII, 6) (II Tim. II, 5)