EPISTOLA XXVII. 1. 2. 3.  4.
Laetatur receptis de Severo nuntiis: purgat se ei de abductis hominibus: ejusdem laudes exsequitur summa caritate ac sui submissione.
SEVERO fratri unanimo, venerabili et semper desiderantissimo, PAULINUS. Benedicam Dominum in omni tempore, non obliviscar retributiones ejus, quia non secundum peccata nostra tribuit nobis, qui assiduis et numerosis de tua 169 unanimitate solatiis satiat desiderium nostrum; nam in paucis diebus reditum ad nos sanctorum fratrum et unanimorum communium, Posthumiani et Theridi , adventus aliorum fratrum Virini et Soriani consecutus est. Ita nobis uno propemodum in tempore plurima gaudiorum messis obvenit, cum omnes ii quos pariter venisse memoravimus, litteris unanimitatis tuae dulciorem nobis praesentiae suae gratiam reddidissent. Exsultavit itaque in Domino spiritus noster, et dilatatum est os nostrum super inimicum nostrum, cui non dabatur dicere: Praevalui adversus eos; cum potius vota desideriorum nostrorum praevaluissent, ut exoptata de te, id est maxima animae nostrae cura, et judicia, et eloquia reciperemus. Itaque, ut nihil invicem sicut praeceptum est, nisi amorem mutuum nobis debeamus; respondebo omnibus epistolis tuis: ac primum illi quam primo accepi, qua de ipsis, per quos scripseras, apud me expostulas, cur aut te solum reliquerim, aut illos tibi abduxerim. Sed recognosces, neutro me posse culpari; quia neque in te desiderando umquam modum feci, neque ullum tecum habui de eorum usurpatione certamen: alioquin ultro tibi de tuo jure cessissem, si prius tua fuisset possessio. Non enim a me alieni forent tecum manentes, qui totus es meus in Christo Domino, per quem sum invicem tuus: neque tantum cepissem gratiae in iis receptis quantum amisissem, si tibi praeripuissem quamlibet expetendos in salutari via comites. Nam mea quoque sententia dignissimum me judicarem qui a tua caritate vacuarer, si ullum bonum mihi quam tibi mallem. Verum ego cum illos inopinato Domini munere allapsos mihi tales comperissem, quales et tibi postea in brevi claruerunt, etiam invidebam mihi, cur in hac parte felicior te fuissem, ut tuo conspectu et consortio digniores ego potius obtinerem, vel prius agnovissem. Denique, ut quamprimum hac qua me beatum existimabam gratia te consorte gauderem, et praesentes increpui, quod se familiaritatis ac notitiae tuae expertes faterentur; neque quidquam studiosius mandavi proficiscentibus, quam ad conspectum tuum complexumque properarent, teque cognoscere omnibus in patria rebus et curis suis anteferrent, ut diutinum damnum sibi vel sero sarcirent. Et, gratias Domino, recipimus eos venientes in exsultatione, magnumque hujus, qua nobis in te prae ceteris expetendo credidissent, conscientiae gaudium, quasi benedictum et caeteris vitae suae fructibus altiorem de agro pleno 170 manipulum reportantes. Quas illi Deo primum, qui non solum satiasset, sed et superasset desiderium eorum, ut plura in te quam praesumserant invenirent bona? quas nobis, qui tantae illis acquisitionis fuissemus autores? quas sibimetipsis, quod nobis in suum lucrum paruissent, gratias agebant? Ineffabile mihi est, quanta me voluptate perfuderint, cum referrent et actus et sermones tuos, et perfectum cor tuum caritatis divinae scientia, qua humilis et excelsus, pauper et dives, servus et liber, famulis conservus, fratribus servus, pauperibus dives in visceribus misericordiae, divitibus pauper in spiritu mansuetudinis, humilis virtute pietatis, arduus sublimitate virtutis, et servus Deo, liber mammonae, totum in te spirare Martinum, florere Clarum , maturari Evangelium praedicabant. Impinguarunt omnino oleo laetitiae caput nostrum; propter hoc benedixerunt omnia interiora nostra Dominium duplici causa gratulationis: quod et tibi plurimum praestitisse nos intelligeremus de agnitione dilectissimorum, ut probasti, fratrum; et illos gratulari sibi de notitia et caritate tua, ut divino munere, videremus. Quantum illi praeterea inter opera et munera in te Dei admirati sunt etiam pueros tuos, qui in circuitu tuo sicut novellae olivarum virent: quibus te Deus noster idem fecit, quod ipse cunctis est, ut te et quasi dominum vereantur, et quasi patrem diligant. In hoc tamen sermone eorum, fatemur gemuisse nos ad infelicitatem nostram, quibus ab ejusmodi filiis sterilitatem graviora peccata fecissent: sed facti sumus quasi consolati, quia vicinum esse nobis tuae felicitatis bonum judicamus. Verum ne longiore intervallo nostra iniquitas inter nos et te separet, totum hunc quo diebus et noctibus Deum mulces, sacrae pubis accinge delectum, ut adversum peccata nostra pro nobis aciem orationum dirigant et exorent, ut confirmet hoc Dominus quod operatus est nobis: id est, ut caritate tua, in qua nunc acquiescimus, et qua gloriamur, in illa die refrigeremur et gaudeamus.
(V. carm. 22, v. 381, et Vit. c. 33,
n,1) (V. not.
124)