EPISTOLA LXXII. AD AMICUM ET SOCIUM.
ARGUMENTUM.-- Acriter invehitur in quemdam olim socium et amicum, qui per invidiam auctor fuerat, ut Blesensis in familiam archiepiscopi Senonensis non ascisceretur, aliisque beneficiis ecclesiasticis excideret. Epistola erudita est abundans versibus poetarum.
M. PETRUS Blesensis, G. quondam amico et socio suo, salutem quam meruit. Cum dominus Senonensis me vocasset a scholari militia, et sub certa exspectatione tempestivi beneficii suae familiae ascripsisset, frequenti suggestione tua propositum revocavit, et sicut publice jactitasti, me illuso in spem meam alium introduxit. Benedictus autem Deus, qui spem mihi abstulit, et rem contulit, tuamque conscientiam cruciatu poenitudinis affligere postea non cessavit. Nam juxta ethicum, Exemplo quodcunque malo committitur, ipsi Displicet auctori: prima est haec ultio, quod se Judice nemo nocens absolvitur. Illud autem mihi ad votum gratanter accedit, quod publice scitur, hoc non ex culpa mea, sed ex tua invidia processisse, mihique solatio est tuae conscientiae cruciatus. Invidia Siculi non invenere tyranni Majus tormentum. Poena quidem vehemens, ac multo saevior illis, Quas et Caeditius gravis invenit, aut Rhadamanthus Nocte dieque suum gestare in pectore testem. Invidia est qua instigante Cain fratricidium commisit, Joab Amasam interfecit, Saul persecutus est David, Judaei Christum Pilato tradiderunt, filii Jacob Joseph Ismaelitis vendiderunt. Nunquam sane invidisses pauperi, si qua tibi inesset generis mentisve nobilitas, quia testimonio poetae, Livor, iners vitium, mores non exit in altos, Utque latens ima vipera serpit humo. Jam non reputabo me miserum, cui potest alius invidere. Vulgo enim dicitur, quia sola miseria caret invidia. Usque in diem mortis non judicabo me a morsu invidiae liberum et immunem. Nam, juxta Ethicum, ille qui monstra domuit et evasit, Comperit invidiam supremo fine domari. Certe, si inimicus meus maledixisset aut nocuisset mihi, sustinuissem utique: sed nunc Non exspectato vulnus ab hoste tuli. Ideoque et ipsum impatientius fero. Nam teste Nasone, Leniter, ex merito quidquid patiare, ferendum est. Quae venit indigne, poena, dolenda venit. Illud plurimum adauxit injuriam et ignem indignationis accendit, quia innocentiam meam tantae majestati reddidisti exosam, quae solo nutu meam potest damnare et opprimere parvitatem. Legitur quod Augustus in Pollionem scripserat Fescenninos: cumque respondere Augusto Pollio moneretur: « At ego, inquit Pollio, taceo, non est leve in eum scribere, qui de levi potest proscribere. » Longe, quaeso faciat, a me dominus archiepiscopus manum suam, nec ejus fortitudo me terreat. A Jove percussus non leve vulnus habet. Ipse suas quamvis vires inhiberet Achilles, Missa graves ictus Pelias hasta dabat. Mole, quaeso, magnitudinis suae me non premat. Nam satis aequanimiter fero dispendium, quod mihi hostis procuravit occultus. Flagrantior aequo, Non debet dolor esse viri, nec vulnere major. Adhuc retineo spei magnae solatium: Nec sic mea fata premuntur, Ut nequeam relevare caput: sors aequa merentes Respicit. Super omnia desiderabilia mea erat praecipuum, ut in terra nativitatis meae aliquod beneficium obtinerem: quia Nescio, qua natale solum dulcedine cunctos Tangit, et immemores non sinit esse sui. Nunc autem culpis meis exigentibus, vagus et profugus super terram, Quo me cunque rapit tempestas deferor hospes Verum quia innocentia mea per malitiam subversa est, habeo consolationem in Christo, ut sapientia vincat malitiam, et disponat omnia suaviter, quae graviter sustinere compellor sub exspectatione misericordiae suae. Omne solum forti patria est, ut piscibus aequor; Ut volucri vacuo quidquid in orbe patet. Si me fortuna dejecisset in angiportum, ut ita loquar, arctioris angustiae, non timerem. Poetae namque testimonio, Fortuna miserrima tuta est: Nam timor eventus deterioris abest. Nunc autem de paupertate causari non possum: Pauper enim non est, cui rerum suppetit usus. Quod satis est cui contingit, nihil amplius optet. Si ventri bene, si lateri est, pedibusque tuis, nil Divitiae poterunt regales addere majus. Ecce, qui in domibus regum sunt mollibus vestiuntur. Ego tamen nec sanioribus cibis, nec indumentis ornatioribus uterer, si in regum palatiis habitarem. Sit mihi, quod nunc est, etiam minus, ut mihi vivam, Quod superest aevi, si quid superest mihi vitae. Nam neque divitibus contingunt gaudia solis, Nec vixit male, qui natus moriensque fefellit. Nihil prorsus habeo praeter patrimonium meum, illudque totum largior et distribuo in parentes; avarior forte futurus, aut largior, si fortuna clementior arrideret. Arridebit equidem, Domino dante, et in caput tuum ignominiose refundetur, quod curialis scholaram, versutus simplicem supplantasti. Jamque tibi debitae ultionis vicissitudinem rependissem, sed pro minimo mihi est, licet magnus sis in oculis tuis, adversus vilem et abjectum expetere ultionem. Quippe minuti Semper et infirmi est animi, exiguique voluptas Ultio. Mihi sufficit ad vindictam quod processu temporis in me promovendo misericordia Altissimi Videas, intabescasque videndo. Me quidem non procurante in promptu est subversio tua, quia testimonio poetae, Omnia sunt hominum tenui pendentia filo, Et subito casu, quae valuere ruunt. Tu quoque fac timeas, et quae tibi grata videntur, Dum loqueris, fieri tristia posse puta. Plutas te mihi exitialiter nocuisse, quia usus consilio Jannes et Mambres, atque consilio Achitophel, quorum adhuc haeredes omnes fere curias obsederunt, a me dominum, amicum et proximum elongasti. Recolo quantas insidias aemulorum in palatio regis Siculi Willelmi secundi quandoque expertus sum: qui cum multipliciter me a regis latere studuissent, et non possent amovere, prius ad unum episcopatum et alterum, demum ad Neapolitanam metropolim postulari et solemniter eligi me fecerunt. Ego autem ad hoc nullo potui fraudis artificio inclinari: sciebam enim, quod ad hoc et circa hoc tota eorum versutia versabatur, ut ab aulica conversatione remotum aperta persecutione obruerent. Tu e contrario post unam et alteram praebendam, quibus me fraudulenter emunxeras, mihi in praepositura etiam supplantasti. Porro terribilis in judiciis Deus inter me Siculos proditores terribiliter judicavit. Ipse parcat tibi, ego enim nullam de te exspecto ultionem.