EPISTOLA CCXXIX. AD DECANUM ET CAPIT. CARNOT
Viris venerabilibus domino G. decano et capitulo Carnotensi, suus P. Bles. Londoniensis archidiaconus salutem in eo sine quo non est salus.
Habebam in votis praecipuum ad Ecclesiam vestram ante diem Dominicae ascensionis ascendere, sed a desiderabili proposito me revocarunt quidam nuntiantes tempestivum domini Cantuariensis adventum. Scribo itaque vobis ut officio scripturae et devotione scribentis inter nos quoquo modo jactura corporalis absentiae redimatur. Amor equidem Dei, qui adhaerere ei nos facit, est quoddam ineffabile vinculum unionis. Teste namque Apostolo: Qui adhaeret Deo, unus spiritus est cum illo, servans cum Deo et proximo unitatem spiritus in vinculo pacis. Ab Apostolo arguuntur homines se ipsos amantes. Si enim charitas est, esse solitaria dedignatur. Proinde se ultra se porrigit, nec volens aliquid singulariter possidere, bonum proprium etiam in commune deducit; quodque mirabilius est, quodam ineffabili artificio charitatis saepe quod homo non habet in se, diligit in alio, nec solum bona quae censentur, sed necessitates et angustias alienas compassionis beneficio suas facit. Nimirum sicut gaudenti congaudet, ita flet cum flente, et alterius scandala vel onera communi humero portans, quamvis singularitatem non diligat, tamen ut proximi afflictio relevetur, se singulariter praeoptat affligi. Duo in charitate notat apostolus Petrus, quod sit mutua et continua. Ante omnia, inquit, mutuam in vobismetipsis continuam charitatem habentes. Mutua est, quae a me in te et a te transit in me; haec non verbo et lingua diligit, sed opere et veritate. Continua vero est; quae nullis suspicionibus interrumpitur, nec simulationibus adumbratur. In libro etiam experientiae legimus quod lex amoris mutui in membris meis scripta est. Si una manus laeditur, altera manus eidem compatiens patienti blande obsequitur. Pedi aut tibiae dolenti non dedignatur caput aut oculus humiliter inclinari; venarumque et nervorum compagines sic amoris unione constrinxit quaedam naturae benignitas, ut tota illa operatio interior etiam in nobis imitationis exemplo ad fructum socialis amicitiae coalescat. Pater misericordiarum et Deus totius consolationis pater est miserorum. Proinde et si videar consolatoriis indigere, renuit tamen consolari anima mea. Nam ut verbo Job utar: Etsi me occiderit Deus, sperabo in eum. Rapinam bonorum meorum aequanimiter fero, nec plango supellectilis terrenae jacturam. Quid enim mihi est praeter te, Deus, et a te quid volui super terram? Teste Apostolo: Divitiae hujus saeculi sunt impedimenta salutis, quae faciunt miseros, nec solum impedimenta sunt, sed quasi aurei compedes et catenae, nisi quod aurum ferro est ponderosius et gravius ad ferendum. Dominus dedit, Dominus abstulit: si ad data respicio, minor sum cunctis miserationibus ejus; si ablata considero, excussus sum sicut locusta, et abjecta sarcina gravi ad currendum in via Domini expeditior sum effectus. Ille se miserum fateatur, cui conscientiae vermes interius scatent, qui cum morte ineunt foedus et pactum faciunt cum inferno. Ibi vere est miseria, ibi nulla est consolatio, ibi dives guttam aquae de digito leprosi postulat et accipere non meretur. Vae his qui nec exemplo alienae nec propriae damnationis exspectatione terrentur, et ut moneantur terribiliter gehennalis horrore supplicii, atque in iis compleatur quod scriptum est, quia territi purgabuntur. Sane de loco voluptatis parentes aut potius peremptores nostros ejecit Dominus in vallem plorationis, ubi nemo postea natus est nisi in ejulatu et planctu, excepto solo Zoroaste, qui in sua nativitate risisse legitur, prodigioso et detestabili auspicio. Ipse enim primus artem magicam invenisse et docuisse narratur. Verum non ideo paradisum nobis abstulit Dominus, ut temporalem paradisum nobis in saeculo faceremus. Res magni discriminis est quod spiritus hominis vadens et non rediens ita vento gloriae sonorabilis et ambitione ducatur, ut intima sua nusquam abjiciat, ut ad diripiendas hujus mundi sarcinulas currens et aestuans obliviscatur sui et judiciorum Dei, nec in Christo qui vita est, sed in morte obdormiat. Vae misero, cujus fides mortua, cujus opus mors, cujus haereditas vermis, cujus habitatio est gehenna! O quam horrendum est incidere in manus Dei viventis, ante cujus tribunal omnes nos adstare oportet, ut unusquisque recipiat prout gesserit in corpore, sive bonum sive malum. Ibi omnia erunt nuda et aperta; ibi nulla tergiversatio proderit; nulla ibi locum habebit exceptio, sed sicut distinguit Dominus inter Lazarum et divitem epulonem, qui malum hic sustinet cum Lazaro recipiet bonum; qui autem hic deducit in bonis dies suos, in momento descendet ad illud interminabile malum, ubi de voluptuoso dicetur: Quantum exaltavit se in deliciis, tantum date illi tormenta et luctum. Sternetur tinea subter eum et operimentum ejus erit vermis. Porro bona est negotiatio, per quam transitoria subtrahuntur et conferuntur aeterna, ut qui emancipatus est a servitute peccati mittatur in plenariam possessionem haereditatis aeternae. Vere vero miseri sunt, qui titulum sacrae paupertatis abhorrent, et ut sibi damnabiles accumulent divitias quasi sub jactu aleae animas suas ponunt. O quam magna multitudo dulcedinis tuae, Deus, dum circa servos tuos adversa et prospera salubri moderatione dispensas, nunc tanquam sapiens medicus utens cauterio, nunc fomentis! testimonio Salomonis medicinam dabit Deus hominibus et stulti despiciunt eam; flagellum Domini medicina est, haec hominis insolentiam reprimit, vitium curat; per hanc innotescit hominis virtus et in fructum gloriae convalescit. Utiliter ergo adversitate corripitur qui prosperitate corrumpitur. Verbum Prophetae est: Increpationes Domini sustinebo, quia peccavi: hoc speculum quasi mare est spatiosum, ubi tanquam diluvio inundante surgunt elationes maris, saeviunt turbines procellosi, circumfluunt torrentes iracundiae, ebulliunt abyssi cupiditatis et avaritiae: colliduntur invicem tumores superbiae, luxuriae impetus, et voracitas gulae. Laborantibus in hujus naufragio tempestatis patienter paupertas portus est et porta vitae; nimirum quia si voluerimus strenue luctari seu natare, vel viatores expediti fieri, vestimenta projiciamus, etiam si non sint onerosa. Sanctum Joseph adultera tenebat chlamydis apprehensa lacinia; sed relicto pallio manibus adulterae liberatus evasit. Diu vos tenuit adulterina cupiditas: beati qui relinquunt chlamydem, magnaeque et modicae supellectilis Christi proferunt nuditatem. Nunquam a divitiis et deliciis hujus mundi venitur ad delicias coeli; nullusque sanctorum appetit florere in mundo et in aeternum regnare cum Christo. Qui divitias habent, habeant, quaeso, ut Abraham ex justis causis ad usus licitos, ad hospitalitatis gratiam, non ad thesuarizandum, sed ad distribuendum pauperibus: sustentatio enim pauperum substantia est et redemptio locupletum. Denique paupertas potius ex humilitate animi, quam ex censu tenui aestimatur. Et notandum quod dives sui sollicitus est; Deus autem pauperis juxta illud: Ego autem mendicus sum et pauper: Dominus sollicitus est mei; Parcet Pater Deus inopi et pauperi et animas pauperum salvas faciet; dicit autem divitibus: Vae vobis, divites, qui habetis hic consolationem vestram! Sane titulus paupertatis, etsi despicabilis sit apud homines, amabilis tamen et honorabilis est apud Deum. Regnum coelorum pauperum est, non solum ad habendum sibi, sed ad communicandum aliis ut eos recipiant in aeterna tabernacula: jam coelestis vitae primitias praegustantes potantur, non de torrente sed rivulo quodam voluptatis internae. Sciunt autem quod quidquid in saeculo affluit defluit; ideo ejus affluentiam dedignantur. Cum istis et de istis dicit Apostolus: Tanquam tristes semper autem gaudentes, tanquam nihil habentes et omnia possidentes; sicut egentes multum autem locupletantes, sicut morientes et ecce vivimus. Caeteri quidam, abundantes divitiis et vitiis, imitatores sunt Naaman divitis sed leprosi, nonne divites illi merito leprosi censentur, qui sunt diversitate et multitudine criminum, velut quadam leprae varietate respersi? Isti passionum suggestione putant esse melius sustentare pauperes de exuberantia hujus mundi quam in paupertate Christi sequi: praeferebat Naaman Damasci fluvios Abbana et Pharphar Jordani, qui interpretatur humilitas vel descensus, et qui leprae spiritualis curationem suavius et efficacius operatur. Porro non solis pauperibus beneficiorum humilitas exhibenda est, licet enim scriptum sit: Dispersit, dedit pauperibus, tamen usu et experientia docente cognovimus aliquos divites naturae subsidiis indigere, juxta illud: Divites eguerunt et esurierunt, et item: « Qui multa possident, multis egent. » Sic etiam justos et injustos sagena charitatis includit; nam quamvis legamus: Desudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui des; et item: Da misericordi et ne suspicias peccatorem, tamen et injustis et peccatoribus affectum pietatis, si egeant, exhibere debemus: unde Augustinus: « Sunt qui aestimant eleemosynas justis tantummodo conferendas, peccatoribus autem nihil. Sed debemus in malis eorum iniquitatem persequi, et in iisdem communi subvenire conditioni. » Item Joannes Chrysostomus: Quiescamus ab hac absurda curiositate diabolica et peremptoria. Si quis enim in clero electum se dicit, si vero pro nutrimento postulat, in his ne examines. Si Abraham scrutator fuisset adventantium, nunquam fortassis angelos in suo hospitio recepisset. Sed qui recipiebat omnes recepit et angelos, teste beato Ambrosio. Ordo charitatis est ut prius parentibus sociisque et fratribus, si boni sunt sive a suis divitiis exciderunt, sive carnales sive spirituales sint, benignae compassionis affectio impendatur. Beneficia hujus distinguit et dictat voluntas, non necessitas, consilium non praeceptum, nemo enim in necessitatibus liberalis existit. Unde Apostolus ad Corinthios scribit in haec verba: Non quasi imperans dico, sed per aliorum sollicitudinem et etiam nostrae charitatis ingenium bonum probans: scitis enim gratiam Domini nostri Jesu Christi, quoniam propter vos egenus factus est, cum esset dives, ut illius inopia vos divites essetis, et consilium in hoc do: hoc enim vobis utile est. Ecce enim non imperat sed approbat; dat consilium, non praeceptum; utile dicit, non necessarium; haec autem utilitas ex voluntate pensatur. Unde idem Apostolus ad Corinthios, Si voluntas prompta est, accepta est Domino, quaerit enim non satum sed fructum, non quaestum sed pietatem. Ut vero prophetae verbo utar: Ego vir videns paupertatem meam, misericordiam Domini in silentio exspectabo, quia silentium justitiae custos est, eritque in silentio et spe consolatio mea. Quare ergo tristis es, anima mea, et quare conturbas me, quare cogitationes meae dissipatae sunt, torquentes cor meum? Nunquid resina non est in Galaad, aut medicus non est ibi? nunquid abbreviata est manus Domini, ut te salvare non possit et collocare in tuto atque in pulchritudine pacis? Et tu, Domine, forma pulchritudinis ac signaculum sanctitatis. Signa tuo amore cor meum, Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum. Tu etiam, o bone Jesu, o benigne, o amabilis, o suavis, o dulcis amor! o Deus, o charitas! Deus, pro me Carnotensi decano respondere digneris ad meritum, qui mihi nec volenti nec petenti sui medietatem redditus gratis obtulit, atque ad misericordiam quosdam alios assistentes exemplo suae liberalitatis induxit. De promisso ejus non minus teneor quam de dono, et licet certum et fixum habeam, nec ab eo vel ab alio in hac persecutione recipiendi propositum, suum tamen confiteor esse si quid sum, si quid habeo, vel habere potero in futurum. Virgo virginum omnibus, qui ei devote serviunt et eam humiliter venerantur, formam diligendi Deum ac proximum in suae charitatis ordinatione praescribit. Rex enim qui eam introduxit in cellam vinariam, ipsam poculo amatorio inebrians suam in illa ordinatione studuit charitatem. O pulcherrima mulierum, quae vulnerata charitate quandoque dicebas: Filiae Jerusalem, dicite dilecto quod amore langueo? nunquid adhuc langues: nunquid charitas languor est? certe potius deberet medicina censeri. Charitas enim operit multitudinem peccatorum quae manifeste liquet in eo de quo Veritas dicit: Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum; peccatum enim animae morbus est et charitas medicina. Charitas tamen quandoque languor est, dum anima anxio aestuat et suspirat affectu, dum desideratur et differtur amplius. Proinde aliter habetur amor in desiderio utendi et aliter in usu desiderii: ille desiderat et nondum utitur, iste utitur desiderato nec tamen desiderium minoratur. Sicut scriptum est, Qui enim edunt me, adhuc esurient, et qui bibunt me adhuc sitient: habet utendi desiderium viator: habet usum desiderii comprehensor. Illud est viae, istud est patriae: illud laborem Liae et Marthae; istud fruitionem atque quietem Rachel exprimit et Mariae. Sed quid tibi, o dilecta, ad filias Jerusalem, id est angelicas potestates, ut de languore tuo aliquid ei nuntient, qui te vocat unicam suam columbam, suam sororem et sponsam? Nonne ipse est cujus laeva sub capite tuo, cujus dextra amplexatur te? Quis poterit ei de te familiarius loqui quam tu ipsa, quae es mater illius et quae speciali praerogativa dicere potes: Ego dilecto meo et dilectus meus mihi, quae favore privilegiato petis et impetras, ut osculetur te osculo oris sui. Quid est, o beata, ut conquerendo vel congratulando dicis, tulisse pallium tuum custodes civitatis? Quid est hoc pallium, nisi hoc corpus tuum, quod tres in Christo naturas, scilicet divinitatem, carnem et animam, palliabat? Hoc est illud aromaticum, de quo Spiritus sanctus ex tribus speciebus, id est tribus praedictis naturis, illud thumiama confecit. Quod Christus assistens pontifex Deo Patri sacrificium obtulit vespertinum. Custodes civitatis, id est angeli, hoc pallium, id est tuum corpus, conditum virtutum omni balsamo, tulerunt in coelum. Sane qualitercunque pallium tuum tulerunt, scimus quia tuam camisiam non tulerunt reliquisse eam nobis quasi arrham, et pignus charitatis illius, quam habebat in passione sua. Christus ad nos et tu ad Christum, dolenti condolens et commoriens morienti. Credunt aliqui quod secundum Salvatoris charitatem erat in eo charitas ordinata. Transfigebantur manus et pedes filii tui clavis ferreis; transfigebatur etiam anima tua, quod acerbius est, quando latus ipsius jam mortui lancea perforabat , nihil sentiebat ille, sed tuam ipsius animam gladius pertransibat. O vere anima tua erat ipsius, non eo duntaxat modo quo filius tuus dicit: Omnes animae meae sunt, et in Job, Omnem flatum, id est omnem animam, ego feci, sed tuam ipsius animam, sanctus Simeon dicit: « Quia in omni sanctificatione et gloria illam cunctis praetulit creaturis. » Redeamus igitur ad camisiam virginis, sub cujus protectione in omni necessitate confugimus, o vestis deifica!