EPISTOLA VI. AD RADULFUM BELLOVACENSEM. [Circ. A. D. 1155.]
ARGUMENTUM.-- Respondet invectivae cujusdam magistri vitam clericorum in aulis episcoporum degentium acerbe insectantis; et contra graviter ipsum coarguit, quod omnem aetatem in profanis litteris consumat: hortaturque ut extremam saltem senectam in meditatione novissimorum suorum peragat.
Magistro Rad. Bellovacensi, PETRUS Blesensis, Bathoniensis archidiaconus, salutem et saltem in senio senem esse. Litteras vestras, licet plurimum invectivas, cum omni aequanimitate et gratiarum actione suscepi. Quod me corripitis affectio est; ideoque mihi acceptiora sunt vestra verbera, quam eorum ubera, qui me lactant. Utinam semper corripiat me justus in misericordia, et increpet me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. Clericorum curialium vitam damnatissimam reputatis, et in ejus exsecrationem fere totam illam satyram Juvenalis expenditis: Si te propositi nondum pudet. Magister bone! si puerilium derivationum naenias, quibus insenuistis, memoriter retinetis, cum curia a cruore dicatur, clerici, qui cum praelatis ecclesiae conversantur, curiales non sunt; nec enim apud eos judicium sanguinis exercetur. Cumque institutio canonica clericos curiales prohibeat promoveri, clericos pontificum frequentius elegit Dominus in sacerdotes sibi. Improperatis nobis, quod semper quadra vivimus aliena. Si pontifices nos vocant in partem sollicitudinis, ut in agricultura divinae messis, et in tritura Dominicae areae pariter laboremus, quae injuria est, si et nos bonis eorum pariter coutamur? juxta divinae legis sententiam: Nemo os bovis triturantis obturat; teste Paulo: Nemo militat stipendiis suis. Cumque debeat de altari vivere, qui servit altari, non est absurdum, si ego, aut alius, qui in mensa Dominica pontifici ministrat, fiat ejusdem commensalis in cibo. Causamini, quod inaniter expendam dies meos, qui in castris scholaribus poteram fructificare quam plurimis. Magister bone! castra Dei sunt haec, in quibus habitamus, et sciatis, quia non est hic aliud, nisi domus Dei, et porta coeli. In domo Domini mei Cantuariensis archiepiscopi, viri litteratissimi sunt, apud quos invenitur omnis rectitudo justitiae, omnis cautela providentiae, omnis forma doctrinae. Isti post orationem, et ante comestionem, in lectione, in disputatione, in causarum decisione jugiter se exercent. Omnes quaestiones regni difficiles et nodosae referuntur ad nos; quae, cum inter socios nostros in commune auditorium deducuntur, unusquisque secundum ordinem suum sine lite et obtrectatione ad bene dicendum mentem suam acuit, et quod ei consultius videtur et sanius, de vena subtiliore producit. Quod si Deus minori, quae potiora sunt, revelaverit, ejus sententiae sine omni invidia et depravatione universitas acquiescit. Vos autem tumultuoso strepitu, et clamore nautico de nugis assidue disputantes, inutiliter aera verberatis; vos circa litteram et syllabam, et circa hujusmodi elementares doctrinae primitias, vestrum adhuc ingenium exercetis; et, si dicere fas est, vos, puer centum annorum, et elementarius senex, docetis sapientiam. Verecundum siquidem et onerosum satis est mihi, quod omnes coaetanei vestri in montem eminentioris scientiae ascenderunt, et vos in coeno crassioris intelligentiae cum asino remansistis. Priscianus et Tullius, Lucanus et Persius; isti sunt dii vestri. Vereor ne in extremae necessitatis articulo vobis improperando dicatur: Ubi sunt dii tui, in quibus habebas fiduciam? Surgant et opitulentur tibi, et in necessitate te protegant. Semper circuitis montem Seir, nec ad terram promissionis venire potestis. Magister, vobis, et imitatoribus vestris convertit Dominus flumina in sanguinem, ne bibant. Dat etiam coelum aeneum et terram ferream, dum vobis convertit Dominus carnalem scientiam, in qua obduruistis pertinaciter, in peccatum. Magister, nolite loqui sublimia gloriantes; recedant vetera de ore vestro, quia Deus scientiarum Dominus abhorret philosophiae gentilis errorem; cujus adhuc idololatra estis; et acceptat in quolibet Christiano conscientiae puritatem. Damnat enim Apostolus ea, quae sunt rationem quidem habentia sapientiae secundum mandata et doctrinas hominum, si non aedificant ad salutem. Utinam, magister, saperes, et intelligeres, ac novissima provideres. Haec philosophia tibi jam decrepito pernecessaria esset, quae frequenter in scholis describitur, sed frequentius praescribitur, cogitatio mortis scilicet assidua. Propheta dicit: Domine, notum fac mihi finem meum. Et Salomon: Fili mi, recordare novissima tua, et non peccabis in aeternum. Lamentator ille Jeremias propheta deplorat animam peccatricem, et sui finis immemorem. Sordes, inquit, in pedibus ejus, nec recordata est finis sui. Et subjungit: Deposita est vehementer, non habens consolatorem. Sit, magister, cogitatio vestra dies mortis. Mors enim, quae junioribus est in insidiis, vobis senioribus est in januis, vestrum observat calcaneum, nec cessabit, donec fodiatur fovea peccatori. Rogo itaque, et in vera consulo charitate, ut qui hactenus varietatibus hujus saeculi militastis, Deo militetis saltem ad modicum tempus, atque faeces vestrae senectutis immoletis Altissimo, qui juventutis et adolescentiae vestrae florem in rebus nugatoriis expendistis.