EPISTOLA XLIII. AD PETRUM AMICUM MEDICUM.
ARGUMENTUM.-- Indicat Petro medicinae perito se ex itinere aegrum nobilem virum invisisse, et medicinam illi fecisse; rationem morbi et medicinae exponit, ac de caetero aegrum illius curae committit.
Charissimo amico suo PETRO, magister P. Blesensis, salutem in vero salutari. Nuper ingrediebar Ambaziam, ubi vir nobilis Geldewinus graviter aegrotabat: occuritque mihi dominus castri, rogans humiliter et obnixe, ut diverterem ad infirmum. Asserebat enim, quod et si manum curationis ei non apponerem, haberet tamen ex visitatione mea qualecunque solatium. Ad instantiam itaque magnatum, qui pro infirmo devotissime supplicabant, triduum ibi feci. Et quia propter occupationes meas, quas ipse novistis, moram non poteram ibi facere longiorem, consilium meum fuit, ut vocarent vos: pinguique retributione vestram circa infirmum diligentiam excitarent. Licet autem sitis circumspectus in his, tanquam similia frequenter expertus; quia tamen testimonio Hippocratis est experimentum fallax, et quandoque uni revelat Dominus, quod abscondit ab aliis: non taedeat vos audire hujus aegritudinis modum: symptomata etiam, quae plenius vos instruent: et quibus auxiliis in aegritudine sit utendum. Commune quidem medicorum vitium est, semper circa aegritudines variare: unde si tres aut quatuor ad infirmum veniunt, nunquam in assignatione causae, vel exhibitione curae conveniunt. Porro, sicut nos duo sumus conformes in votis, sic et decet, ut identitas sit in nostris operibus et in verbis. Ego siquidem primitias curationis adhibui: certusque sum, quod assequetur de facili sanitatem, si sit, qui prudenter continuet manum suam. Noveritis autem certissime, quia medium hemitritaeum patitur: cum enim patiatur continue de tertio in tertium, magis affligitur. Scitis autem quod si minor hemitritaeus esset, cum habeat generari ex phlegmate putrefacto in vasis, et extra, suos nunquam tertiaret assultus. Quod si major hemitritaeus esset, propter putrefactionem melancholiae intus et extra in motu materiae interioris, aeger etiam motum et aptitudinem membrorum amitteret: dentes etiam ipsius ad se invicem clauderentur. Quae omnia quia in hac febre minime accidunt, constat medium esse hemitritaeum provenientem ex cholera in vasis et stomacho putrefacta. Nam si in hepate putrefactio esset, quod quandoque solet accidere, urina rubea et tenuis minaretur adustionem et ad nigredinem pertineret: quod, quia non accidit, videtis materiam in vasis et stomacho residere. Ex quo igitur veni, quia ipsa die eum febris invaserat, feci ei venam hepaticam aperiri. Et quia, dum morbus in augmento est nondum est purgatione utendum, usus sum repressivis, oleumque violaceum super cor et hepar, ac fronti ejus apposui. Restat igitur, ut cum urina spissior plenae digestionis tempus nuntiaverit, detis ei frigidum cahonis, quod dare tutius est, quam oximel, vel aliud: nam in illo tota malitia scammoneae beneficio decoctionis evanuit. Optima etiam ei esset decoctio cassiae fistulae myrobalanorum citrinorum cum capillis Veneris et seminibus citroli, et cucurbitae, et melonis: si tamen infirmi vires haec videritis posse pati. Diaetam, sicut scitis, oportet esse pertenuem: ptisanam scilicet, et micam panis ter in aquis, aut quater ablutam, fomentationesque de malvis, et violis, et papavere, non deficiant circa pedes: nam ibi calor plurimum invalescit. Si vero vehemens calor arcem capitis, sicut evenire solet, invaserit, radatur caput, atque aqua rosacea, et succo solatri, ac semper vivae, crassulae etiam, et vermicularis, atque plantaginis, pannorum intinctione, caput, frons et tempora mulceantur. Propter ingruentiam sitis lingua lavetur, sicut scitis, cum persilio, lignoque radatur. Ad insomnitates, papaveris nigri, malvae, violae, hyoscyami decoctio pedibus, herbaeque decoctae capiti apponantur. Contra inobedientiam ventris fiat suppositorium, aut clystrae. Haec ideo scribo vobis, non ut indigeatis instrui, sed ut vobis securior, et aegroto acceptior sit medicina, quae de nostra communi deliberatione procedit. Frequenter enim ex aptitudine medici gratiosa, et ex quadam confidentia, quam aegrotus inde concipit, natura jam deficiens convalescit. Oportet igitur vos circa hunc circumspectum esse ac strenuum, de cujus convalescentia, et magni titulus honoris vobis accrescet, et utilitas respondebit ad votum.
(quod ex eo liquet, quia adhuc est urina rubea
et tenuis)