EPISTOLA IV. AD GREGORIUM V, SUMMUM PONTIFICEM.
Domino semper venerabili sanctae Romanae et universalis Ecclesiae praesuli GREGORIO sui illius memor Floriacensium rector ABBO.
Experimento didici quod qui apponat scientiam, apponit dolorem . Cum intelligentia divinae legis pretiosum separo a vili, et memoria praeteritorum malorum cor pungit, quod se virtutibus minus servisse recognoscit: sicque fit ut scientia contra fragilitatis humanae lenocinia inflet, quam charitas aedificat , sicut ex collatione quam ad invicem habuimus expertus sum, cum de passionibus animae loquentes in Spoleti provincia itineris otium vertimus in honestum negotium. Cujus collationis recordatus paternitatem vestram oro et deprecor ut, vestris orationibus adjutus, Domino placentium merear adipisci consortium; et hic vester fidelis nomine Humboldus erga se suamque necessitatem vestram sentiat bonitatem, quam totus orbis optat nancisci ad suam perpetuam pacem. Denique qualiter monachorum legislatoris Benedicti corpus in Galliam translatum sit, quaeve in Cisalpinis partibus historialiter gesta habeantur, requisistis; cui postquam historiam patefeci, eam, ut jussistis Transalpinis legendam dirigere non distuli: et hoc indiculo vobis satisfeci. Direxi etiam duo vascula Manzerina, in quibus anaglypho opere continentur Charitas et Ethica; quarum altera, id est Charitas, utraque manu Vetus et Novum Testamentum praefert per singula epithemata, Ethica alis suis complectitur historiam et allegoriam: ita ut utraque virtus, Charitas scilicet ac Ethica, quatuor virtutes per singula vasculorum ora exclusoris opere praetendant. Fascibus exemptos dum cernimus Urbis alumnos, Externis dominis subdita Roma furit. Nec mirum cum scena sibi fit saevior illis, Et erudelis habet, unde cruenta fiet. Quam caveas alter mage, quam jam denique quintus Gregorius, mundi pervigil excubiis. Cujus amore vacas transcendi cernuus Alpes Heridanique nives Abbo sequendo pares. Translatos Patris cineres Bene nomine dicti, Mandant Hesperiis et tibi, Sancte Dei. Hos loculo pariter Franci veneramur ovantes, Et venerare, cui gesta legenda dedi.
(Eccle. I, 18) (I Cor. VIII, 1)