XLVIII.  Petro abbati abbatiam Cluniacensem asserit, Pontiumque, « excommunicatum, invasorem, depraedatorem, sacrilegum et schismaticum, » damnat.   (Anno 1126, Oct. 20.) [MANSI,  Concil.,  XXI, 338.]
HONORIUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto in Christo filio PETRO Cluniacensi abbati, salutem et apostolicam benedictionem.
Universalis Ecclesiae sollicitudo nobis a dispensatore omnium bonorum Deo commissa, mentis intentionem incessanter urgere non desinit, religionis statum inconvulsum servare, et religiosis locis libertatem debitam custodire. Sancta tamen mater Ecclesia, quae ad tempus ex parte peregrinatur in terris, multarum oppressionum purgatur turbine, et validae persecutionis examinatur fornace, coelumque inspiciens, gemebunda suspirat, donec illi coelesti praesentialiter uniatur, quae de immarcessibilis coronae remunerata praemio, sui creatoris contemplatione laetatur. Caeterum navis B. Petri coelorum clavigeri, cui Christus praesidet gubernator, quamvis multis collidatur procellis, et horrendis ventorum flatibus agitetur, nunquam tamen naufragii damnum incurret; sed ad portum tranquillitatis cum eis qui ei adhaerent, secura perveniet. Pontius siquidem B. Benedicti inimicus, praeceptionibus et monastici ordinis malleus, qui Cluniacensem abbatiam in manu praedecessoris nostri felicis memoriae papae Calisti sine spe recuperationis refutaverat, et se perpetuo Jerosolymis victurum voto astrinxerat, contra voluntatem Dei et nostram, Cluniacense monasterium superba obstinatione et praesumptione sacrilega occupavit: nitorem vero religionis Cluniacensium fratrum, quae per totam Galliam claruerat, perturbans, corda simplicium veneno suae pravitatis infecit. Praeterea sacrilegium et rapacitatis flagitium praeteritis superaddens peccatis, vasa sacra, et thesaurum monasterii, qui ex voto fidelium ad pauperum usus, cum foret opportunum, fuerat destinatus, diripuit, et ejus maximam portionem pro retinendis militibus, sagittariis et balistariis dissipavit. Quia igitur in tanta pertinacia induratus, nequaquam resipiscere voluit, venerabilis frater noster Humbaldus Lugdunensis archiepiscopus, apostolicae sedis legatus, in eum excommunicationis sententiam promulgavit. Caeterum, postquam tantum periculum tantamque religionis stragem Cluniacensi monasterio imminere veridica relatione cognovimus, dilectum filium nostrum Petrum diaconum cardinalem de gremio sanctae Romanae Ecclesiae ad partes illas mittendum duximus, qui praecepto et auctoritate nostra Pontium invasorem, et fautores ejus vinculo anathematis innodavit. Post haec autem, tu, dilecte fili Petre Cluniacensis abbas, et idem Pontius proximis B. Michaelis octavis, ad nostram venire praesentiam, et de praedicta controversia et excessu nostro et Romanae Ecclesiae obedire judicio statuistis, et ne super hoc vestrum aliquis falleretur, utrinque obsides in praesentia praenominati dilecti filii Petri cardinalis diaconi praebuistis. Statuto itaque termino, nostro te conspectui praesentasti. Pontius vero cum monachis, et burgensibus, nondum tamen cum suis ab excommunicationis vinculo absolutus ad Urbem venit. Ut autem secundum usum ecclesiasticum de excessu pro quo excommunicatus fuerat, satisfaceret et postmodum, juxta rationis ordinem, ad causam suam permitteretur agendam, a nostris fratribus est saepenumero requisitus; ipse vero spiritu elationis tumidus in inficiationes et verborum involucra assueto more linguam extendens, satisfacere nobis et Ecclesiae Romanae contempsit: nos siquidem quosdam monachos qui cum eo venerant, post acceptam satisfactionem recipimus, et ad causam suam agendam admisimus. Tunc ergo te in Cluniacensem abbatem canonice, et secundum beati Benedicti regulam electum, ac per praedecessorem nostrum felicis memoriae papam Calistum, et per nos ipsos confirmatum, modo vero per Pontium invasorem, et complices suos infideles burgenses fuisse expulsum, bona etiam monasterii, et thesaurum fuisse distractum, per charissimum filium nostrum Matthaeum priorem S. Martini de Campis, quem advocatum et causae tuae patronum statueras, supplicem allegasti, et ut tibi de ablatis restitutio, et de irrogata injuria justitia fieret postulasti. Caeterum monachi, qui cum Pontio venerant, ex adverso pastorem suum Pontio sibi fraudulenter ablatum, nec unquam eum Cluniacensis monasterii regimen dimisisse acclamabant. Qui statim productis apostolici viri regestorum papae Calisti voluminibus, et assertione testium, qui tunc praesentes fuerunt, convicti sunt. Ut igitur verba ipsius ad Pontium directa ponamus, haec sunt: « Tibi praecipimus ut ab hujusmodi levitate desistas, et quam in manu nostra sine recuperationis spe refutasti Cluniacensem abbatiam nullatenus molestare praesumas. Si vero nostri praecepti transgressor exstiteris, gratiam beati Petri, et nostram amittes; et si quando ad nos clamaveris, non exaudieris. » Item ad conventum Cluniacensem inter caetera: « Zelum inter vos et contentiones agitari multorum relatione comperimus, et vehementius aggravamur. Pontius enim qui olim vestro monasterio praefuit, concordem unitatem vestram dividere, et simplicitatem mentium vestrarum sollicitare non desinit: unde universitati vestrae praecipimus, ut sicut per obedientiam beati Petri salvare animas vestras cupitis, protinus abjectis omnino schismatibus charissimo filio nostro Petro Cluniacensi abbati unanimiter et devote humilitatis subjectionem et obedientiam deferatis, et in Pontio illo, qui in nostris manibus sine spe recuperationis abbatiam Cluniacensem penitus refutavit, nullam de caetero spem habeatis; cum quod de eo in causa hac constituimus, nulla prorsus ratione mutabimus. Si quis autem vestrum hujus praecepti nostri temerator exstiterit, si abbatiae vel alicujus praelationis nomine insignitus fuerit, vel ordinis promotionem habuerit, dignitatis, et ordinis sui detrimentum sustinebit, et anathematis sententiae subjacebit. » Idem de eodem ad te, Petre fili charissime: « Quod autem de Pontio illo qui olim abbatiae Clumacensi praefuit, quam omnino sine recuperationis spe in manibus nostris refutavit constituimus, nulla volumus ratione mutare. » Quocirca quemadmodum judicis postulabat officium, diligentius indagato negotio, habito consilio, et communi assensu fratrum nostrorum episcoporum et cardinalium, Petro praefecto urbis, et aliis nobilibus Romanis, et legisperitis collaudantibus, ex sententia de Cluniacensi abbatia, de monachorum obedientia, de omnibus tam exterius, quam interius ad eamdem abbatiam pertinentibus, plenarie te per abundantem justitiam investivimus: obsides vero quos pro exsecutione justitiae dederas absolventes, illos quos Pontius et burgenses pro parte sua obligaverant, alligavimus. Burgenses etiam de thesauro Cluniacensi monasterio restituendo, et alio damno restaurando in manu tua, ad quem cura spectare cognoscimus, damnavimus, poena legali adhibita: verum ipsius poenae relaxatio est tuae discretioni commissa. Praeterea Pontium excommunicatum, invasorem, depraedatorem, sacrilegum, et schismaticum condemnantes, sententiam beatae recordationis praedecessoris nostri domni papae Calisti in ipsum Pontium datam, ut videlicet nullo tempore Cluniacensem abbatiam recuperet, apostolica auctoritate firmavimus. Si quis autem in posterum hanc nostrae diffinitionis sententiam violare tentaverit, laicus anathematis gladio feriatur, clericus honoris et officii privatione multetur. Ego Honorius, catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Portuensis interfui. Datum Laterani per manum Aymerici sanctae Romanae Ecclesiae diaconi cardinalis cancellarii, XIII Kal. Novembris, indictione III, anno Dominicae Incarnationis 1126, pontificatus autem domini Honorii II papae secundo.