CCCXVIII.  Privilegium pro ecclesia B. Mariae Brixiensi.   (Anno 1148, Sept. 9.) [GRADONICUS.  Pontif. Brix. Series,  p. 305.
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, diletis filiis canonicis ecclesiae Beatae Mariae Brixiensis, tam praesentibus quam futuris canonice substituendis, in perpetuum.
Aequitatis et justitiae ratio persuadet nos ecclesiis perpetuam rerum suarum firmitatem, et vigoris inconcussi munimenta servare vel conferre. Non enim decet clericos in sortem Domini evocatos perversis malorum hominum vexationibus fatigari. Quocirca, dilecti in Domino filii, praedecessoris nostri felicis memoriae papae Honorii vestigiis inhaerentes, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatam beatae Dei genitricis semperque virginis Mariae Ecclesiam, in qua divino mancipati estis obsequio, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et praesentis scripti privilegio communimus; statuentes ut quascunque possessiones, quaecunque bona, tam ex collatione catholicorum episcoporum Brixiensis civitatis, quam aliorum Dei fidelium in praesentiarum juste et canonice possidetis, aut in futurum concessione pontificum, liberalitate regum vel principum; oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poteritis adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec propriis nominibus duximus exprimenda: capellam Sancti Augustini, capellam Sancti Faustini in Castro, capellam Sancti Urbani, capellam Sancti Cassiani, capellam Sanctae Margaretae, capellam Sanctae Mariae de Colcaria cum costa colcariae et caeteris rebus ad ipsam curtem pertinentibus; capellam Sancti Syri, capellas Sancti Clementis et Sanctae Caeciliae; capellam Sanctorum martyrum Marcellini et Petri, capellam Sanctae Mariae apud Sanctam Euphemiam, capellam Calionis vici, quatuor capellas in buticino, et tres capellas in curte Flere; capellam in Castello-Novo, capellam quae est in castello Capriani, capellam in Uusado, capellam Sanctorum martyrum Gervasii et Protasii in Pontecaralo, capellas Sanctae Mariae et Sancti Martini in eodem loco; capellam Virgiliani, capellam Sanctae Mariae in Posterula; coenobium Sancti Petri in Flumicello; capellam Sancti Georgii in Scisciano, capellam Sanctae Mariae in Urago; capellam Sancti Emiliani in Subvinea; capellam Sancti Georgii in Cellatica; duas capellas in Salis Sancti Thomae et Sancti Stephani; capellam Sancti Salvatoris in Castello Nave; capellam Sancti Zenonis in Andulo, capellam Sancti Faustini in Bareliaca; capellam Sancti Michaelis in Nubilento; in casale Mauri, duas capellas Sancti Stephani et Sancti Quirici, xenodochium Sancti Georgii in Sisinisco; capellam casalis Pauli, capellam Sancti Filastrii in Casale; titulum Sancti Joannis in Ruvereto, capellam Sancti Faustini in Castroclare, capellam Sancti Martini in Adro; duas capellas in curte casali Sanctae Mariae et Sancti Petri; in Castellione duas capellas Sanctae Mariae et Sancti Emiliani; in Mairano capellam Sancti Andraeae apostoli. Praeterea quidquid de suis bonis Gerardus Zanzulus et Berta uxor ejus, atque Richelda relicta quondam Girardi Bonizonis; diadema quoque et ingelenda Ecclesiae vestrae, rationabiliter contulerunt. Omnes decimas civium et suburbanorum et territorii ad civitatis plebaticum pertinentis, sicut a vestris praedecessoribus quiete hactenus et rationabiliter possessae sunt. Possessiones quas ad vestrae sustentationis usum traditas in oppidis, villis, vel aliis praediis in silvis, molendinis, aut piscationibus legitime habetis. Porro possessiones sive domos clericorum et earumdem possessionum homines a fodro et aliis publicis functionibus, sicut ab imperatoribus statutum est, liberos esse praecipimus. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat praefatam ecclesiam perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu aliquibus vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum sustentatione et gubernatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate, et dioecesani episcopi canonica justitia et reverentia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, si non satisfactione congrua emendaverit potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen. Ego Eugenius Catholicae Ecclesiae episcopus ss. Ego Hubaldus presbyt. card. tit. Sanctae Praxedis ss. Ego Aribertus presbyt. card. tit. Sanctae Anastasiae ss. Ego Guido presbyt. card. tit. Pastoris ss. Ego Jordanus presb. card. tit. Sanctae Susannae ss. Ego Oddo diac. card. S. Georgii ad Velum Aureum ss. Ego Octavianus diac. card. Sancti Nicolai in Carcere Tulliano ss. Ego Gregorius diac. card. S. Angeli ss. Ego Joannes diac. card. S. Mariae Novae ss. Ego Jacintus diac. card. S. Mariae in Cosmedin ss. Datum apud Leonense monasterium per manum Guidonis sanctae Romanae Ecclesiae diac. card. et cancell., V Id. Sept., ind. XI, Incarnationis Dominicae anno 1148, pontificatus vero domni Eugenii papae III anno quarto.