CCLIV.  Monasterii Hugeshoffen, a Wernhero comite de Ortenberg fundati, bona, jura et privilegia confirmat.   (Intra 1122-1124, Maii 14.) [WURTEVEIN,  Nova Subsidia diplom.,  tom. VII, p. 36. Ex libro Salico membranaceo abbatiae Andlaviensis, fol. 13.]
CALIXTUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis fratribus monasterii Sancti Michaelis archangeli, quod dicitur Hugonis Curia, tam futuris quam praesentibus in perpetuum.
Ad munimentum et protectionem sanctae Dei Ecclesiae pastoralis vigilantiae consilium et auxilium adhibere, officium a nobis exigit commissae dispensationis, et speratum a Deo praemium, quod est felicius aeternae recompensationis. Quatenus et ecclesiastica utilitas apostolicae sedis favore vires accipiens accrescat et devotionis sinceritas enitescat. Apostolicae siquidem sedis filius devotissimus comes Wernherus de facultatibus propriis monasterium Hugeshoven appellatum, Domino aspirante, construxit, quod in beatissimi archangeli Michaelis honore ac nomine consecratum beato Petro apostolorum principi obtulit, ac sanctae ipsius Romanae et apostolicae Ecclesiae gratia defensionis studio pietatis subjecit. Nos igitur, dilecte, Adelheidis comitissae neptis ejusdem comitis, piis postulationibus annuentes, vestrisque, filii in Domino charissimi, religiosis desideriis paternae benignitatis assensum accommodantes, praefatum monasterium in quo divinis mancipati estis obsequiis cum omnibus ibidem in praesens collatis, vel in posterum conferendis sub apostolicae sedis tuitione specialiter confovendum, beati Petri vice suscipimus et perpetuam ei libertatem apostolica auctoritate statuimus, atque contra iniquorum omnium infestationem praesentis privilegii decreto communimus. Statuimus enim ut universa quae ad eumdem locum legitime pertinere videntur, quae vel praedictus comes Wernherus, vel sui haeredes et successores divae aspirationis instinctu ipso monasterio contulerunt, aut quidquid praeterea aliorum devotione fidelium hactenus collatum est, aut deinceps annuente Deo conferetur, salva vobis et per vos eidem Ecclesiae illibata conserventur. In quibus haec propriis visa sunt exprimenda vocabulis: ipsum videlicet coenobium cum sexus utriusque mancipiis caeterisque suis pertinentiis, parochialem quoque Ecclesiam ibidem sitam cum capella Rognesbach, alodium in Scherwilre, praedium apud Mackenheim, praedium apud Fruolsheim, aliud in Egenesheim, aliudque in Reinenkeim. Possessiones apud Marcolvisheim, apud Breitenheim, apud Heiolvesheim, et apud Northus. Praedium quoque in Lotharingia a bonae memoriae Ludolfo comite ejusque conjuge Adelheida comitissa ad praefatum monasterium sancto Michaeli archangelo traditum, apud Geberesdhorf scilicet situm, cum omnibus sibi jure adhaerentibus, necnon ecclesiam in Wibre cum suis attinentiis ab eadem comitissa vobis traditam, haec vobis habenda, et possidenda confirmamus. Piscationem vero in ipsa valle usque in Lutenbach et ligna de dominicali silva ad quoslibet usus necessaria, fructuumque silvestrium medietatem, atque apium examina, quae in eadem silva fuerint reperta, vobis ea stabilimus; quod autem supradictus piae devotionis comes Wernherus in ejusdem loci munificentiam concessit, cuilibet ministerialium suorum, vel familiae suae licitum esse eo praesente, vel absente, ad eumdem locum propria quaeque contradere, id et nos apostolica censura decernimus stabile et ratum fore. Verum quoniam Alsaciensi provinciae moris esse fertur, ut nulli ex familia Argentinensis Ecclesiae liceat quidquam de praediis propriis alteri largiri Ecclesiae, quae sub illius non sit jurisdictione, nos praefatum Sancti Michaelis archangeli monasterium in eodem pago situm, hoc a Romanae et apostolicae sedis dignatione indultum speciale volumus semper obtinere privilegium, ut quilibet de familia sive Argentinensis Ecclesiae vel alterius ubique terrarum cujusvis Ecclesiae, libere possit absque omni cujusquam contradictionis obstaculo tam de praediis quam de rebus propriis, eidem monasterio apostolicae auctoritatis robore fulto, vel venundare, vel mutuare, vel gratis erogare. Congregatio monasterii liberam habeat potestatem ad electionem abbatis juxta decretum sancti Benedicti, sine omni contradictione constituendi, ut sit in ipsorum fratrum arbitrio, quem inter se eligere, sibique secundum Deum proponere velint, si inter eos idoneus inveniri possit; alioquin aliunde ex irregulari monasterio sibi expetant, quemcunque meliorem invenire valeant, et electum fulti auctoritate obtineant. Chrisma quoque, oleum sanctum, consecrationes altarium atque basilicarum, seu fratrum promovendorum ab episcopo in cujus dioecesi sunt, praedicti fratres gratis accipient, nisi forte simoniacum esse constiterit, aut apostolicae sedis communionem non habere; quod si constiterit, liceat eis et abbatis et monachorum ordinationem ac caetera sacramenta, a quocunque catholico voluerint episcopo, postulare atque recipere. Nullam sane potestatem in eodem loco Argentinensi episcopo, cujuslibet vel minimae rei gerendae aut ordinandae, nisi pro communi fratrum et abbatis voluntate concedimus, nec a quolibet episcopo, vel archiepiscopo, nisi a solo apostolicae sedis praesule, in ipsum abbatem vel monasterium ejus excommunicationis sententiam pro quacunque causa dari permittimus, hoc quoque speciatim subjicientes, ut idem coenobium cum atrio suo, cumque omnibus sibi pertinentibus ab omni quorumlibet hominum incursione sit liberum, necnon et ab episcopi Argentinensis seu episcoporum omnium, sive episcopalium ministrorum, regum quoque, imperatorum, ducum, comitum, omniumque hominum omnimodis servitiis et gravaminibus sit alienum. Si quis saecularium ibidem sepulturam sibi praeparare desideraverit, monachis illic conversantibus pie desiderata liceat indulgere, nec cuiquam sacerdotum ea fassit prohibere. De advocatiae vero constitutione, ita decernimus ut nullus hanc velut haereditario jure sibi debitam sortiatur, nisi qui communi vel saniori fratrum electione constituatur; qui tamen advocatus locum illum vel possessiones ibidem Deo servientium nunquam injuste, vel violenter attingat, non liceat ei invito abbate monasterium ipsum, aut monasterii rusticos, vel familiam frequentibus hospitiis aggravare, nec quaslibet exactiones ab eis extorquere; sed nec aliqua jurisdictionum placita nisi ab abbate invitatus, exerceat, nec de placitorum multis, quos justitias vocant, supra tertiam partem, quae illi ex consuetudine debetur, accipiat, illorum tantum videlicet placitorum, ad quae ab abbate invitatus fuerit. Qui si hic transgressor monasterio repertus fuerit, et secundo tertiove commonitus culpam non correxerit, amoto eo, alius, qui placuerit, aut nullus si placuerit, substituatur. Illud quoque subjungimus, vel ex beati Gregorii papae sententia definimus, ne loci ejusdem fratres de carrucis suis, vel quibuslibet laboribus, sive nutrimentis propriis in valle monasterii parochiali unquam Ecclesiae reddere decimas, seu primitias exigantur. Locum itaque illum omnimoda libertate donatum, tam ab omni mortalium jure quam ab omni molestiarum temeraria inquietudine tutum semper et absolutum fore decernimus, et abbatiam illic perpetuo haberi, ac sub apostolicae sedis tutela specialiter protegi, aureumque ex hoc bysantium apostolico palatio annualiter persolvendum, ac praeter ejusdem census debitum nihil servitutis Romanae Ecclesiae amplius ab eo quolibet modo requirendum; hoc sit autem memoriale super hujus libertatis monasterii Beati archangeli Michaelis, quatenus ejus Romae non sit oblivio, ubi caput sibi vindicat omnis religio. Quod si forte aliquoties praetermissum, nihil unquam pro satisfactione exigatur, nisi quod census idem sub integritate restituatur. Si qua vero in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, si non satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat; cunctis autem eidem loco justa servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen. Data Laterani II Idus Maii, Incarnationis Dominicae 1120, anno vero domni Calixti papae secundo.