EPISTOLA CCXXXII.
ARGUMENTUM.-- Exhortatio ad eos qui nec accipiunt nec praedicant crucem.
Dicite, pusillanimes, dicite pavidi et imbecilles; quid timetis mortem momentaneam, quae viam vitae aperit et ostiaria facta est in regnum filiorum Dei? Quid timetis, modicae fidei? timenda esset potius mors aeterna, cum qua foedus et pactum, sicut video, pepigistis; ut illud vobis merito conveniat quod dicitur per prophetam: Percussimus foedus cum morte et cum inferno fecimus pactum. Procul dubio morituri estis, mortemque temporalem evadere non potestis; scriptum est autem: Mementote quia mors non tardat; omnis siquidem creatura vanitati subjecta est; omnesque sumus debitores naturae: omnes ei vectigal mortis tenemur exsolvere. Quis autem de die praesenti securus est? quis scit si eum mors ignominiosa, mors turpis, mors subitanea improvidum rapiat, et non sit qui eripiat? Cum dulcior et jucundior est homini vita sua, tunc separat amara mors: Cum dixerint, inquit, pax et securitas, tunc repentinus superveniet interitus et dolor, sicut in utero habentes et non effugient. Nam, teste Job: Qui deducunt in bonis dies suos in momento ad inferna descendunt; meta praefixa est omni carni et ad eam, volumus nolumus, trahuntur universi. Dies mei, dicit Job, transeunt, et per viam, qua ingredior, non revertar. Non revertetur oculus hominis ut videat bona. Spiritus pertransibit in illo, et non subsistet et non cognoscet amplius locum suum. Mors « aequo pulsat pede tabernas pauperum » et solia regum; nam, sicut Ecclesiasticus dicit: Rex hodie est et cras morietur. Cum autem morietur homo, haereditabit serpentes, bestias et vermes. Sancta ergo et salubris est cogitatio novissima sua semper habere prae oculis cordis; morte quasi quodam beneficio uti et inevitabiles necessitates illius convertere in virtutem. Consilium est vitam suam in eo abscondere qui potens est depositum munus servare in illum diem. Ipse est enim fidelis custos et sapiens, defensor potens, retributor affluens; securus in eum jacta cogitatum tuum et sollicitudinem tuam, cujus non potest sapientia falli, nec vinci potentia, nec benevolentia fatigari. In libro vitae jam scripti sunt qui se ad hanc peregrinationem pro Christi nomine accinxerunt. Nam, testimonio Malachiae: Audivit Dominus et attendit, et scriptus est liber monumenti coram Domino timentibus Deum et cogitantibus nomen ejus. Eos autem scriptos et proscriptos in libro mortis existimo, qui lentescunt in omnia sancti propositi, et habentes manna coeleste contemptui praeeligunt remanere et sedere ad ollas carnium, convertentes in otium negotium Domini et mensuram Gomor in moderantiam voluptatum. Sane non tepide sed ferventer et cum omni cordis exsultatione illuc ire debuerant, ubi de lapidibus vivis fundatur mons Sion in exsultatione universae terrae. Hi ergo, qui sic detrectant jugum Domini et seminant scandalum crucis, fortassis existimant flagellum Domini removendo evadere, in quorum persona loquens Isaias: Flagellum, inquit, inundans cum transierit, non veniet super nos; mendacio protecti sunt. Nunquid credunt civitates in quibus habitant a divina indignatione immunes, cum Dominum videant in sanctam civitatem et in terram quam sua praesentia consecravit ita terribiliter desaevire? quomodo parcet peregrinis civitatibus qui propriae non pepercit? a sanctuario suo incepit Dominus, et nisi aversus fuerit furor ejus, calicem irae suae propinabit his qui longe sunt; eosque, qui desidiam sibi refugium constituunt, eodem aut graviori turbine tempestatis involvet. De calice indignationis ipsius in Jeremia sic legitur: Haec dicit Dominus: Bibentes bibetis, quia ecce in civitate in qua invocatum est nomen meum, ego incipiam eos affligere; vos autem qui innocentes immunes eritis. Scitote quia immunes non eritis. Cum Dominus olim patribus offenderetur antiquis, hi qui gladios studebant evadere, frequenter fame periclitabantur aut peste. Unde et Jeremias: Melius, inquit, erat occisis gladio quam interfectis fame. Jam vero qui fidem Christi confessi sunt non solum gladium, quaeso, aut pestem timeant, sed infernum. Cogitent infideles horrendum diem judicii, terribile tribunal, iratum judicem, ardentem fluvium, vermes qui non moriuntur flammas inexstinguibiles, fetorem mortificantem, dentium stridorem, umbram mortis et dolorem cui non poterit cogitari similis aut aequalis; haec omnia sibi thesaurizant qui excitant scandalum crucis aedificantes excelsa Tophet, nec attendentes quod Christus purgationem peccatorum faciens ministerium crucis poenitentiae nobis constituit ad salutem. Cur, quaeso, sic abhorrent, sic verentur infelices accipere Christi crucem? Nisi latrones essent, crucem non timerent. Vis videre latrones? Christus de Ecclesia loquens: Vos, inquit, fecistis eam speluncam latronum, sed hodie facta est fovea hericii et spelunca hyaenae; sed respondes et dicis: Quid facerem inter milites clericus inermis, inter armatos, inter bellicosos imbellis? Miles Christi es, nec te debes reputare inermem, cum audias Apostolum scribentem Corinthiis et dicentem: Arma, inquit, militiae nostrae non carnalia, sed potentia Deo ad destructionem munitionum, destruentes omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, captivantes omnem intellectum in obsequium Christi. Nota utique eris inter milites otiosus nisi otium et alligatum in ore tuo verbum Dei. Audi quid Apostolus ad Timotheum scribat: Ab infantia Scripturas sacras nosti quae possunt instruere ad salutem. Omnis enim Scriptura divinitus inspirata, utilis est ad docendum, ad arguendum, ad erudiendum in justitia. Docet experientiae liber quod tubae aeneae et cymbala necessaria sunt in bellis. Non solum enim corda hominum sed etiam equorum ad pugnam animant ad conflictum. Clangore tubarum subversa est Jericho ; quantum, obsecro, potest viva vox ubi tantum potest aes sonans et cymbalum tinniens? Verbum Hieronymi est: Nescio quid latentis energiae viva vox habet. Si sonus tubae manus remissas et genua dissoluta erigit in statum audaciae et virtutis, quid faciet sermo Domini vivus et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, pertingens usque ad divisionem animae et spiritus. Nihil est quod militibus Christi fortius ad virtutis exercitium et laborum solatium cedat, quam si exhortationem assidue tuba intonet salutaris. Tuba haec in die tremenda, in momento, in novissima tuba auditores suos liberabit ab auditione mala et a verbo aspero. Hanc tubam discipulo suo Apostolus committebat, cum diceret: Praedica verbum: insta opportune, inopportune, argue, obsecra, increpa et in omni patientia et doctrina opus fac Evangelistae, ministerium tuum imple. Speculatorem dedit te Dominus domus Israel, audi ergo quid de te et consimilibus per Ezechielem Dominus comminetur: Si speculator viderit gladium venientem et non insonuerit buccina, veneritque gladius et tulerit animam unam de populo, sanguinem ejus de manu speculatoris requiram. Nobis Dominus sacramentum reconciliationis et fiduciam salutis in cruce constituit; tum vero, venerabilis Pater, vide, si tuae famae consulas, dum crucem nec accipis nec praedicas, et injurias Christi turpi silentio et periculoso neglectu dissimulas. Si nunc inter molestias et labores saluberrimae peregrinationis evadis, scias quod Dei judicium non evadis. Si non credis mihi, crede Apostolo ad Hebraeos scribenti: Quomodo, inquit, nos effugiemus, si tantam neglexerimus salutem. Noveris, amantissime Pater, quod idem vocavit, elegit te Dominus in sacerdotem sibi, ut sis in populo ejus doctor et ductor, exemplum poenitentiae, forma sanctitatis ad dandam scientiam salutis plebi ejus, sollicitus facere populum acceptabilem Domino, sectatorem bonorum operum, viam Christi diligere et parare Domino plebem perfectam; sapientiam dedit tibi Deus, ut eam in usus publicae utilitatis expendas, et in intellectibus manuum tuarum deducens alios dicas: Sine fictione didici et sine invidia communicavi. Gratiam quam contulit tibi Deus tibi ipsi obesse non dubites, si per eam aliis prodesse non studes. Dicis autem: Sufficit mihi illis prodesse quibus voluerit Dominus me praeesse. Nunquid ita alligatum aut potius decuriatum est verbum Domini, ut ad unius parochiae limites angustetur? Debitor erat Apostolus sapientibus et insipientibus, Graecis et barbaris. Cumque olim in Judaea tantum esset Deus, venire tandem voluit ad cognitionem sui nominis omnes gentes. Ideo dilatatur Abrahae nomen: ideo egreditur de terra et cognatione sua, ut in gentibus crescat. Ille etiam qui non erat missus nisi ad oves quae perierant domus Israel, omnes gentes in invocatione sanctae Trinitatis praecipit baptizari. Ipsius testimonio, messis quidem multa, operarii vero pauci; si de hac paucitate te subtrahis, negligentiae aut infidelitatis argui potes, quia quantum in te est, proventum Dominicae messis imminuis; constituerunt te custodem in vinea. Tua ergo interest ut vinea Domini Sabaoth latius extendat palmites suos, ut oleastris inseratur oliva et labrusce in vineam propagetur. Tua interest ut qui ignorant et errant, tuis salutaribus monitis exeant ab errore, et qui ad coelestes nuptias venire contemnunt, tuo ministerio compellantur intrare. Sed dicis: Qui infideles occidit, homicida est. Nolo homicidii crimen incurrere viros; nam sanguineum abominabitur Dominus: unde et David a templi aedificatione repellitur: amice, plurimum refert qualiter quis occidat. Nam si praecepto legis haec facit, eum ab homicidii crimine lex excusat. Et quae major lex excusat, quam communis Ecclesiae constitutio, praeceptum summi pontificis, zelus Domini, amor Christi? Cedit equidem Christianis ad meritum, si zelo charitatis accensi eos impugnant viriliter, qui Christum blasphemant, qui sanctuarium Domini polluunt, atque in superbia et abusione sua gloriam nostri Redemptoris humiliant. Verbum Domini est: Blasphemos occides et maleficos non patieris vivere. Credo acceptissimum Deo esse si de terra sancta canes immundissimi extrahentur: hujus rei ministerium penes homines est, penes Dominum vero auctoritas et potestas. Zelus enim Domini exercituum faciet hoc. Nunquid sanctiorem te reputas quam fuit Moyses, quam Samuel, quam Phineas, quam Elias aut Petrus. Nonne Moyses XXIII millia de populo suo interficiens peccatum idololatriae ipsorum mortibus expiavit? Samuel Agag regem in frusta concidit; Phinaeas Judaeum cum Madianitide coeuntem pugione confodit. Helias quinquagenos cum centum viris coelestis ignis immissione consumpsit. Petrus Ananiam et Saphiram terribiliter interfecit, ut Josue et aliorum judicum, David quoque et aliorum antiquorum regum proelia taceamus. Machabaei, quia pro patriis legibus pugnaverunt, vivunt; nomina eorum in aeternum acceperunt in coelo, triumphales coronas et laudes ipsorum enarrat omnis Ecclesia sanctorum. Nunc autem tuae pusillanimitatis exemplo corda multorum dissoluta sunt et hi usque in foveam diffidentiae corruerunt. In Ecclesiastico autem legis: Vae dissolutis corde, qui non credunt Domino! vae his qui perdiderunt sustinentiam, qui dereliquerunt viam rectam. Confitentur equidem se nosse Deum, factis autem negant. Procul dubio Domino increduli sunt, Dominumque negare videntur qui se hujus viae labore pro necessitate Christianae fidei non impendunt. Paulus siquidem ad Timotheum scribens ait: Si pro Christo, inquit, sustinemus, etiam conregnabimus. Si negaverimus eum, et ipse negabit nos. Jam quosdam audio murmurantes, quos plane non dubitaverim dicere inimicos crucis Christi, quorum finis interitus, qui nondum viam ingressi sunt et jam de viae periculis conqueruntur et murmurant, cum de talibus scriptum sit: Murmuraverunt et a serpentibus perierunt: refrigescit siquidem charitas multorum et abundat iniquitas, unde et jam mihi audire videor blasphemias antiqui et infidelis populi, quoties provocaverunt Dominum in deserto et sanctum Israel exacerbando dicebant: Forsitan non erant sepulturae in Aegypto, ideo tulit nos Dominus ut moreremur in solitudine. Sic ille populus infidelis ob aquae penuriam quondam lugebat in Mara. Sic pro defectu panis murmurabant in Elim. Sic in Raphidim, ubi non erat aqua, contra Moysen jurgati sunt. Imitatores istorum hodie surrexerunt vel contemnentes vel portantes in angaria crucem Christi, et gratiam Dei a se murmurationibus elongantes. Ideo vereor ne dicat Dominus quod quandoque dixisse legitur de populo murmurante: Non est anima mea cum populo isto. Et Jeremias: Nunquam visitabo super his, dicit Dominus, et in gente terrae non ulciscetur anima mea fortissime? magne potens Dominus exercituum nomen tibi, tu omnia potes facere superabundantius quam petimus aut intelligimus. Voluntaria oris mei beneplacita facias in auribus hominum, ad quos loquor, et emollias duritiam cordis eorum. Teste enim propheta, Verba mea quasi ignis et quasi malleus conterens petram. Qui mihi aperis os tuum, sermo meus aperiet ostium voluntatis; homines enim teneri et delicati et voluptatum ligati consuetudine, nec in sublimitate sermonis, nec in persuasibilibus humanae sapientiae verbis, sed in virtute Dei convertuntur ad cor ut relinquant vanitates et insanias falsas, atque renuntiantes vitae deliciis propter verba labiorum tuorum custodiunt vias duras. O via, veritas et vita! O sapientia, quae attingis a fine usque ad finem! Deus meus, misericordia mea! tibi dixit cor meum, Tu scis omne desiderium meum, et gemitus meus a te non est absconditus: tu secundum ineffabilem abundantiam suavitatis tuae et in fortitudine manus tuae, Deus exercituum, congrega et custodi et dirige Christianos exercitus. Ego autem confido in tuis miserationibus magnis non visurum me mortem donec terra promissionis ab oppressione infidelium liberata respiret, donec videam meum Joseph, imo Jesum meum regnantem in terra Aegypti dominari Jacob et finium terrae.