EPISTOLA XIV. AD EUMDEM.
Apostolicae sedis auxilium saepe cogimur implorare, qui in contemptum Dei, et vestram, pater, injuriam, multis, magnis, et continuis torquemur afflictionibus, contumeliis dehonestamur, et provocamur injuriis. Quae vero personam laedunt, minus revocantur ad animum, sed species impietatis est, tantam et tam manifestam Christi injuriam sub inani praetextu patientiae dissimulare. Loquar ergo semel adhuc ad dominum meum in conspectu Dei pro Ecclesia ejus, quae parvitati meae commissa est, faciens verbum, ne sanguis ejus, cujus languor jam ascendit ad summum, et damnatio eorum, qui eam cruciant et exstingunt, taciturnitati meae possit ascribi. Et quidem si clamorem illius, quem in angustiis suis emisit per os meum, ab initio vestra pietas exaudisset, collidens ad petram parvulos Babylonis, et parturientis malitiae germina comprimens, nequaquam in tantam impietatem persecutoris nostri temeritas excrevisset. Sed divina mansuetudo vestra, quae suo merito et universalis Ecclesiae precibus Spiritus sancti gratiam possidet ampliorem, postponens tenuitatis meae consilium, vasa irae in multa et longa patientia censuit supportanda, ut delinquentes filios paterna benignitas ad poenitentiam provocaret. Quod etsi ad praesens totam Ecclesiam Dei non mediocriter laeserit, probabile tamen est hoc a Spiritu sancto, qui consilia vestra regit, et opera dirigit, fuisse procuratum, ut iniquitas, quae multis et exquisitis dolis latere gestiebat, patientia vestra semper abutens, revelata facie prodiret in publicum, et opprobria Aegypti videntibus cunctis detegerentur. Siquidem Joannes de Oxeneford, et omnes alii tantae impietatis ministri, cum a sede apostolica gloriosi, et quasi de justitia triumphantes reverterentur, dederunt cornua peccatori, et auctores et incentores hujus erroris, quasi per se non satis insanirent, impunitatis et gloriae suae calcaribus coeperunt acrius instigare. Venenatos tamen animos, aut potius venenosos, non oportuerat amplius toxicari, nec Achitophel aut Judam temporis nostri excitari, aut animari ad facinus. Ex abundanti tamen illi, quos tali legatione fungentes vestra pietas adoptavit in filios, et honoribus sublimavit, Ecclesiae Anglorum, facti sunt in arcum pravum, ut misera Cantuariensis Ecclesia, aliarum tamen omnium in insula mater, utpote quae illas generavit et educavit in Christo, merito dicere possit: Filii matris meae pugnaverunt contra me, et mei proprii, quos genui et exaltavi, conculcaverunt, et vulneraverunt me, et adhuc exquirunt animam meam, ut auferant eam. Non utique quod de vestra liberalitate, quae pia fuit, aut illorum promotione, quae sperabatur utilis, contristetur, sed dolet quod vobis infideles sunt, et perniciosissimi, et manifestissimi persecutores Ecclesiae. Ipsi enim sunt qui saevitiam domini regis instigant et accendunt, et modis omnibus elaborant, non modo ut mihi omnis reverentia subtrahatur, haec enim pridem jam impleverunt, sed ut meum et coexsulantium mihi, qui jam pauci sunt, eo quod plures a facie persequentis in fata concesserunt, nomen deleatur de terra. Praeceperatis autem tum aliis, tum maxime episcopo Londoniensi, ut pacem Ecclesiae, quod ut creditur facile posset, adhibita diligentia studeret reformare. Sed ille ex quo audivit, quod debitam animadvertendi in malefactores Ecclesiae mihi vestra gratia restituerat, et contulerat facultatem, statim per se et complices suos commovit et conturbavit terram, timens sanandas esse contritiones ejus, quae per eum fuerat conturbata. Neque id in occulto, sed passim. Et quo manifestior esset ejus iniquitas, Londoniae in celeberrimo loco, ubi ad ratiocinia publica tractanda totius regni officiales convenerant. Debuerat ei sufficere, quod tandiu sustinuit eum clementia vestra, quod sententiam anathematis ex causa inobedientiae et aliorum scelerum, quae manifesta sunt, incurrerat alias impunitus, sed ab impunitate conceperat cujuscunque praesumptionis audaciam, habens fiduciam quod Jordanis influeret in os ejus. Nam ab ejus consilio dependent tam Saresberiensis episcopus, hactenus inobediens et rebellis, quam Randulphus de Broc, qui Cantuariensi Ecclesiae incubat, et alii depopulatores nostri. Unde exigente ratione juris, et urgente stimulo conscientiae, quae nos de tanta taciturnitate in tanto periculo Ecclesiae vehementer accusat, eumdem Londoniensem et Saresberiensem episcopos, et praefatum Randulphum cum aliis, quorum nomina superius scripta sunt, ex justis et manifestis causis publice excommunicavimus, citantes adhuc alios, qui factionis et seditionis eorum noscuntur participes exstitisse. Quos auctoritate Domini nisi resipuerint, vinculo anathematis innodabimus et apostolicae majestatis compellemus adire tribunal, charactere bestiae designatos. Provideat itaque sanctitas vestra Ecclesiae libertati et paci, quia si nobis hac vice credideritis, omnia ad vestrum libitum componentur, et oculo ad oculum videbimus, quia superbientis et parvulos terrentis Moab arrogantia major est, quam fortitudo. Approbate, si placet, quod facimus et vos ipsi, quod necessitas exigit, manum apponite, conterite audaciam et malitiam impiorum; ne si, quod absit, illi prout hactenus fecisse visi sunt praevaluerint, salus Ecclesiae conteratur et pereat. Ad haec supplicamns, ut petitiones nostras, et quas dudum porreximus, et quas modo porrigimus, jubeatis effectu celeri prosequente compleri, quia ex sententia animi nostri omnes ad honorem vestrum spectant, et Ecclesiae proficiunt ad utilitatem.