EPISTOLA VII. AD REGINUM COMITEM PARAENETICUS.  Qualis esse debeat dux religiosus in actibus militaribus, seu de septem regulis innocentiae.   1. 2. 3.
Socialis vitae laboribus exercendus, ignorantia pueritiae mox ut rationalis homo caruerit, aut Deo incipit, dux illustris Regine, aut saeculo militare. Propter hoc apostolus Paulus: Nemo, ait, militans Deo implicat se negotiis saecularibus ; ostendens esse milites Dei, sicut sunt etiam milites saeculi. Duplex ergo militia duo genera militum signat: alios militia corporalis laborare cum mundo, secundum voluntatem terreni regis astringit; alios militia spiritalis ad coelestia castra per gratuitam gratiam coelestis imperatoris adducit. Milites saeculi passionibus et desideriis variis tenentur obnoxii; milites Dei carnem suam crucifigunt cum vitiis et concupiscentiis. Illi dapibus nutriuntur; isti virtutibus. Illi rapere aliena conantur; isti etiam propria vel patienter perdere, vel misericorditer contendunt erogare. Illi propriis utilitatibus consulunt; isti communibus. Illi gerunt unde falsis laudibus extollantur; isti quaerunt unde sempiternis praemiis honorentur. Illis tribuit imaginem laetitiae vanitas; istis vera confert gaudia veritas. Illi perituram patriam, pariter perituri, salvare ac semper tenere festinant; isti nunquam perituram, ne in aeternum pereant, possidere desiderant. Illis vivere labor est, et mori supplicium; istis vivere Christus est, et mori lucrum. Illi praeliantur contra inimicos visibiles; isti contra invisibiles. Illos avaritia crudeles; istos misericordia facit benignos. Illos invidia contentiosos; istos mansuetudo pacificos. Illi per superbiam pro suis hominibus litigant; isti per humilitatem alter alterum existimant superiorem sibi. Per illos Babylonia regitur; per istos et in istis a Domino Jerusalem coelestis administratur. Et plerumque contingit ut corporibus adunati simul milites Dei et milites saeculi prosperitates et adversitates sentiant temporales. Sed milites saeculi prosperitas extollit, adversitas dejicit; milites autem Dei, sive in prosperitate, sive in adversitate immobiles perseverant; quia gloria eorum testimonium est conscientiae ipsorum; ubi requiescunt quando tribulationes patitur mundus; ubi non timent hostem continentiae perpeti, quando suppetit abundantia voluptatum, de radice temporalis felicitatis germinans spinas cupiditatis. Milites Dei libenter audiunt beatum Joannem commilitonibus propriis tuba fortiore clamantem: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt. Si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo; quoniam omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi, quae non est ex Patre, sed ex mundo est. Et mundus transit et concupiscentia ejus: qui autem facit voluntatem Dei, manet in aeternum . Quibus audientibus atque obedientibus huic saluberrimae admonitioni, quoties occulta dispensatio piissimi Creatoris potestatem judicandi ac disponendi terrenam rempublicam tribuit, tunc ex parte militia saeculi non est gravioribus referta peccatis: tunc facile corripiuntur inquieti, consolantur pusillanimes, suscipiuntur infirmi; licentia scelerum demitur improbis, et bene agendi sortitur innocentia libertatem.
Rogemus ergo precibus assiduis eum qui disponit orbem terrae in aequitate, faciens universa secundum consilium voluntatis suae; quoniam de ipso Psalmista veraciter canit: Omnia quaecunque voluit, fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis ; ut videlicet milites suos sub habitu militiae saecularis latentes promovere dignetur ad maximas dignitates: regens eos intus, et regendi alios scientiam tribuens; sicut tibi quoque, dux illustris Regine, jam donasse cognoscitur. Et ideo laudabili sollicitudine venerabilis memoriae Fulgentium pontificem Ruspensis Ecclesiae interrogasti qualis tibi militaribus actibus occupato regula sit spiritalis propositi retinenda. Sapienter profecto responsum sapientiae a sapiente quaesieras, nec interroganti, nec interrogato sancta prudentia defuit. Et tu quod ille docens poterat, jam gerebas; et ille hoc docere poterat quod tu gerebas, ut mores tuos tu in sermonibus ejus agnosceres, et sermones suos ille ex tuis moribus approbaret. Modo autem quia semipleni libelli imperfecta dictatio, nihil huic tuae interrogationi cognoscitur respondisse , importabilem sarcinam super humeros debiles ponis, ut me jubeas tanti viri quasi haereditarium debitum solvere. Nunquid ego sic repletus sum sapientia sicut ille? Nunquid eadem mihi facultas eloquii? Nunquid similis data est auctoritas dignitatis? aut vel ipsa saltem conversationis innocentia talis est mihi, quem praeteritis ac praesentibus excessibus implicatum mentis pariter et corporis gravat infirmitas? Quid igitur faciam? Volo satisfacere desiderio tuo, nec valeo: maxime quando cogitans et retractans merita iniquitatum mearum, superbiae proximum judico ducere alios per justitiae semitas per quas ipse non ambulo. Vae mihi misero, donec misereatur Altissimus. Ecce ego militiae ecclesiasticae vinculis alligatus, curis saecularibus dissipor; et quomodo in saeculo militanti militiae spiritalis audeam legem ostendere? Plorandumne mihi est, an loquendum? Vita alterius erudienda videtur, an mea potius corrigenda? Virtus prima est, bene vivere; secunda est, recte docere: frustra autem recte docet, qui bene non vivit; ego ergo necdum bene vivens, quomodo recte doceam? Verumtamen quia non homo docet hominem, sed Deus doctor est omnium, nec humana mandata, sed divina quaeris audire, praeteriens qualis ego sum, cognosce qualis esse debeas; imo potius qualem te esse nobis congaudentibus gaudeas. 1º Gratiae Dei adjutorium tibi necessarium per actus singulos crede, dicens cum Apostolo: Gratia Dei sum id quod sum . 2º Vita tua speculum sit, ubi milites tui videant quid agere debeant. 3º Non praeesse appetas, sed prodesse. 4º Dilige rempublicam sicut te ipsum. 5º Humanis divina praepone. 6º Noli esse multum justus. 7º Memento te esse Christianum. Videtur enim mihi per has septem regulas in actibus militaribus posse homines esse spiritales et Deo placere; nullumque dispendium pati morum bonorum, sed proficere potius ad incrementa majora justitiae. Si vis ergo perfectus esse miles Dei inter milites saeculi, tene firmiter quod diximus breviter. Si enim gratiam confitearis, requiescet super te Spiritus timoris Domini. Si vita tua speculum sit, ubi milites videant quid agere debeant, requiescet super te Spiritus pietatis. Si non praeesse appetas, sed prodesse, requiescet super te Spiritus scientiae. Ille enim scit praeesse, qui vult prodesse. Si diligas rempublicam sicut te ipsum, requiescet super te Spiritus fortitudinis. Si humanis divina praeponas, requiescet super te Spiritus consilii. Si libenter audias: Noli esse multum justus, requiescet super te Spiritus intellectus. Si memineris te esse Christianum, requiescet super te Spiritus sapientiae; et per septiformis Spiritus abundantiam misericors Deus : In sex tribulationibus liberabit te; in septima non tanget te malum. In fame eruet te de morte, et in bello, de manu gladii. A flagello linguae absconderis, et non timebis calamitatem cum venerit. In vastitate et fame ridebis, et bestias terrae non formidabis, sed cum lapidibus regionum pactum tuum, et bestiae terrae pacificae erunt tibi. Et scies quod pacem habeat tabernaculum tuum; et visitans speciem tuam, non peccabis . Necessarium plane est ut partitionis ordine custodito, singillatim de his septem generibus disputantem benevolus et intentus advertas; illud principaliter sciens, neminem sine gratia Dei recte intelligere, neminem juste vivere. Dominus enim dat intellectum, Dominus quem voluerit religiosum facit. Nihil boni ex nobis habemus: Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est transmutatio nec momenti obumbratio .
(II Tim. II, 4) (quamvis mentibus separati) (I Joan.
II, 15-17) (Ps. CXXXIV, 6) (principia enim gloriosi
operis, primam quaestionem litterarum tuarum diutius
ventilant: Utrum caro Christi corruptibilis an
incorruptibilis fuerit; unde adhuc disputans doctor
ille egregius, antequam fideliter ratione fidei reddita
de actibus militaribus cum pietate tractandis inciperet
loqui, transivit ad aeternae beatitudinis immortalia
gaudia, Verbum Dei, quod in corde et ore semper
habuit facie ad faciem contemplaturus) (I Cor. XV, 10) (sicut veracissime
amici sui fidelissimo Job dixerunt) (Job. V, 19-24) (Jacobo apostolo contestante) (Jac. I, 17)