EPISTOLA XVII. AD B. CANONICUM TURONENSEM.  Exponit quomodo Maria Dominum magnificaverit.
Domino et amico suo magistro B. canonico Turonensi, frater ADAM peccator, charitatem de corde puro.
Dilectionis vestrae parabam quidem parere imperio, sed dum me penitus imparem imperatis experior, hoc onus pene rejicio quod suscepi: non enim respondet ingenii tenuitas sublimitati materiae, quam injungitis, nec conscientia culpae cauterio vulnerata, de magnificis magnificae matris Dei laudibus loqui secure praesumit. Animum quippe meum terrenae intentionis pondere vergentem in infima terret majestativa quaedam magnificentia, quam licet lippientibus oculis, tamen utcunque in excellentissima Dei matre considero, quae jam ab angelo salutata, jam de Spiritu sancto impraegnata, jam in montana virtutum quarumlibet elevata, Joannis nondum nati motibus honorata, propheticis Elisabeth vocibus commendata, prae nimia cordis exsultatione clamat, et dicit: Magnificat anima mea Dominum . Unum vehementer timeo, ne omni laude dignissima Dei mater diminutione suae laudis reputet quidquid incircumcisis labiis garrire potero, praesertim cum non sit speciosa laus in ore peccatoris. Verum quia sponsioni meae teneor, et vestrae charitatis innitor suffragiis, ad cellam aromatum, ad apothecam sapientiae, ad matrem misericordiae Mariam me confero, ut cujus magnificat anima Dominum, magnificari, hoc est laudari non refugiat per os meum. Magnificat, inquit Maria, anima mea Dominum; attende primitus ubi magnificat Dominum. Certe in montanis, in civitate Juda, in domo Zachariae. In montanis magnificatur Dominus, qui in campestribus blasphematur; in campestribus orant qui, secundum prophetam, blasphemaverunt sanctum Israel, et abalienati sunt retrorsum . In campestribus, inquam, maledictionis et confusionis Adam et Eva, qui, perdita carnis integritate, abalienati a veritatis altitudine, fecerunt sibi campestria; quippe qui veritatis montana perdiderant et virtutis. De valle itaque mundanae vanitatis, de profunditate humanae corruptionis, de campestribus communis iniquitatis, exsurgens Maria, abiit in montana cum festinatione. Montana sunt perfectionis fastigia; fastigia ipsa sunt veritas illuminatissimae mentis, virginitas integerrimae carnis, virtus Altissimi obumbrans ad gravidationem montis. Haec sunt montana, in quae Maria conscendit; hic et domus Zachariae, hic civitas Juda. Civitas est hominum collectio numerosa sub una lege viventium. Populum hunc faciant rationabiles Mariae cogitationes, sanctae virtutes, ordinatissimae actiones, quas in confessione laudis divinae lex ordinat charitatis: Juda quippe confessio dicitur; Zacharias, memor Domini; domus Zachariae est pectus virgineum mandatorum Dei memoriae retentivum. In his montanis posita Dei mater, dum audit Elisabeth prophetantem quid futura sit, dum commemorat quid de Domino, angelo nuntiante, audierit, dum conscientiae puritatem attendit, dum carnem suam ab omni extraneam corruptione perpendit, dum se totam in sublime agi divinitus conspicit, jam saeculo altior, jam omnem creaturam merito jure, praerogativa singularis gratiae, immensitate laetitiae transcendens, canticum novum cantat Domino, dicens: Magnificat anima mea Dominum. Magnificat anima Mariae Dominum, quae et ipsa magnificatur a Domino; nisi enim prius magnificaretur a Domino, non poterat magnificare Dominum anima Mariae, magnificat ergo eum a quo magnificatur, magnificat non solum laude oris, non solum sanitate corporis, sed singularitate amoris. Multi magnificant lingua, sed blasphemant factis, et persequuntur superbia cordis; de quibus scriptum est: Confitentur verbis se nosse Deum, factis autem negant . Isti non magnificant, sed quantum in eis est nomen Domini minorificant. Hi sunt quibus apostolus: Blasphematur per vos, inquit, nomen bonum inter gentes . At in Maria magnificat lingua, magnificat vita; magnificat anima mea Dominum lingua, magnificentiam gloriae sanctitatis tuae loquentur divinis laudibus eloquendo, vita eamdem gloriam operibus promerendo, anima singulariter diligendo, contemplationis volatibus attingendo, mente et ventre incomprehensibilem magnificentiam comprehendendo. Magnificat, inquit, anima mea Dominum. Quomodo magnificas? Nunquid majorem facis eum cujus magnitudinis non est finis? Magnus Dominus, ait Psalmista, et laudabilis nimis . Magnus est et tam magnus, ut magnitudo ejus nec comparationem habeat nec quantitatem; quomodo ergo magnificat eum quem necdum de minimo facis magnum, nec de magno majorem? sed magnificas quia laudas, magnificas quia inter mundi tenebras sole lucidior, luna pulchrior, rosa fragrantior, nive candidior, divinae cognitionis splendorem dilatat. Magnificas ergo non magnitudini primae augmentum conferendo, sed lumen verae Deitatis incognitum mundanis tenebris inferendo; Dominus quippe, quem magnificas, sicut ignorat defectum, cum sit aeternus; sic profectum non recipit, cum sit perfectus. Aeternus est, quia nec initium habet nec finem. Perfectus est, cui nihil deest ad plenitudinem. Hunc tamen tu magnificas, dum in tantum te meritis excedentibus elevas, ut gratiae recipias plenitudinem, ut merearis sancti Spiritus superunctionem, ut mater Dei effecta, virgo perseverans, intacta, pereunti saeculo parias Salvatorem. Sed et hoc quando Dominus tecum, qui sua dona fecit merita tua: unde et tanto plus magnificare diceris, quanto amplius in Christo ab ipso magnificaris. Quid ergo est quia magnificat anima tua Dominum, nisi quia ipsa magnificaris per ipsum, ut et plenitudinem gratiae magnifice consequaris, et ad magnificentiam gloriae singularis gloriosis et superexaltatis virtutibus extendaris? extendaris, dico, quia Spiritus sancti rore tota complueris, tota coelesti unctione perfunderis, ut in modum pellis unctae anima tua tantum extendatur per amoris desiderium, ut ad ipsum perveniat Dei Verbum. Tu enim es fiscella Moysi, tu vas Verbi, tu cellarium novi musti, quo credentium debrietas debriatur. Tu Mater Dei, meta peccati, qua et de profundo emergitur vitiorum, et pertingitur ad delicias angelorum. Quam magnificata sunt opera tua, domina nostra, sed per illum quem magnificat anima tua! Hic plane deficit parvitas mea dum loqui nitimur de magnificentia tua. Dum enim tu in montana magnificentiae virtutum conscendis, ut ibi magnificet anima tua Dominum, ego infelix in profunda miseriae et vitiorum praecipitor, nec tenet anima mea misera in mundanis concupiscentiis modum. At tu, mater misericordiae, quia sum sicut lapis in acervo Mercurii, et quasi plumbum in aquis vehementibus, et ponderosus sum, quia me movere non possum: trahe me post te, ut currere post te valeam in odore unguentorum tuorum, in tuarum exemplis respirare virtutum, pennis orationum juvari ut, te suffragante, prius discat anima mea Deum timendo a malo recedere, et postea tecum amando et justitiam operando magnificare Dominum, cui est honor et gloria, imperium et potestas in omnia saecula saeculorum. Amen.
(Luc. I) (Isai. I) (Tit. I) (Jac., II) (Psal. XCV)