EPISTOLA PRIMA. AD GUNDOBADUM REGEM BURGUNDIONUM.
Avitus episcopus domno regi.
Quaestio quam pietas vestra disserendam proposuit, tota prorsus ad interiorem figuram spiritali consideratione referenda est. Neque enim illud centuplicato fenore promittitur reformandum, quod unusquisque animo miserendi alimoniae pauperum pia professione contulerit; quia et in hac ipsa eleemosynaria largitate, in qua operantis sensus potius quam census aspicitur, non est doni quantitas pensanda, sed studii. Quo factum est per evangelicam lectionem, ut infinitis auri argentique donariis paupertina nummi duplicis praeferatur oblatio. Quae si utique viduae donatrici ad mensuram centupli redderetur, sine dubio cunctis minus reciperet quae minus omnibus intulisset. Unde et sanctus Petrus cum dixisset: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te , qui certe, sicut lectio docet, nihil aliud quam retia reliquerat quibus tenuem victum piscandi artificio transigebat, responsum illi est: Omnis qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Namque cum in Scripturis sanctis centenarius numerus omni perfectione sacratus sit, discernite quod reddantur in centuplum, non quae tribuuntur Christi nomine, sed quae pro Christi nomine relinquuntur: quia licet magna salutaris prosit merces eleemosynae, incomparabiliter tamen majus est omnia dimittere, quam plurima dispensare. Quocirca definiat gloria vestra de solo istud martyrio praedicari, cujus coronae nullum penitus meritum humani operis exaequatur. Iste est centesimus fructus qui in futuro quidem vitam aeternam exspectat, sed in praesenti quoque saeculo illatas martyribus contumelias mirificato honore compensat. Unde et alio Evangelii loco dominicus sermo testatur quod ad centenariam frugem cadens in terram bonam nutritae sementis germen exierit. Parentes ergo, uxorem, vel filios, sive fratres pro Christi tantum consecrat nomine relinquendos, id est, cum pro asserenda nominis confessione, non tantum hujusmodi necessitudinum, sed animarum quoque nobis corporumque facienda jactura sit. De qua divisione idem Dominus alio loco: Veni, inquit, separare filios adversus parentes, nurum adversus socrum : id est, ut quorumlibet affectuum personae, tendentibus nobis ad Christum, si comitari noluerint, deserantur. Excepto autem hoc sensu, propinquitates istas non semper nobis ut praejudicatas debere dimitti, et exemplis et ratione colligitur. Nec enim et illi propinqui dimittendi sunt, qui ad coelestes coronas contemptu saeculi calcata morte festinant; neque suadere fidelibus possumus ut conjugia vel parentes abjiciant, cum Dominus clamet quod non liceat homini dimittere uxorem. Et quod Deus, inquit, conjunxit, homo non separet . Et Apostolus protestatur quod qui suis et maxime propinquis providet, fidem neget, sitque deterior infideli. Dominum Petrus, Petrum conjux propria sequebatur. Cessante carnali usu, manebat spiritale solatium. Et comitante se Andrea germano, nec fratrem nec uxorem dimiserat, in quorum contubernio Christi vestigiis adhaerabat. Quapropter personas hujusmodi non obesse nobis, sed impedire timendum est. Nam cum omnino hominum generi, ordini, dignitati obtinendum coeleste regnum divinus sermo proponat, est temerarius praedicator, necessitati principum quae regnum divinis nutibus administrat, si omnia quae supra diximus relinquenda suaserit; cum tamen etiam personis hujus culminis contemptus mundi suggeri, et coelorum regnum repromitti, Apostolo, sicut recolitis, protestante locupletibus , ut divites sint in operibus bonis, et thesaurizent sibi fundamentum bonum, ut apprehendant veram vitam. Quibus secundum hanc sententiam agrorum sive redituum et prodesse usus poterit, si non nocuerit appetitus. Est tamen et aliud sanctitatis genus, in quo si tempus persecutionis assistat, martyrium quoddam plena confessio queat imitari. Si quis enim antiquam parentum consuetudinem sive sectam melius credendo commutet, nec teneatur privilegio consuetudinis, cum veritas provocat ad dilectionem salutis, utiliter hic parentes, fratres, sororesque dimittit: velut Abraham dives, qui cunctis coelestibus donis fruens, filiis, famulis, auro, argento, patrimonio, matrimonio recte usus, patriae se tamen et cognationi suae voto mutandae religionis excussit, et imminente jam senio, signum circumcisionis quo Christianitas figurabatur, accipiens, provectos jam per aetatem conversione pueros fieri posse praemonuit. De quibus et propheticus sermo: Puer, inquit, centum annorum morietur : id est centuplum accipiet quod puer factus est; quem praefata sacrati numeri pluralitate praestantem, sicut aetate matura vivendi novitas fecit puerum, sic custodita renovatio immortalis faciet longaevitate profectum.
(Matth. XIX, 27) (Matth. X,
35) (Matth. XIX, 6;
Marc. X, 9) (I Tim. V, 8) (I Tim. VI, 17-19) (Isai. LXV, 20)