EPISTOLA CCCXLVII. EJUSDEM AD EUMDEM.
THOMAE Cantuariensi archiepiscopo NICOLAUS de Monte Rothomagensi.
Vehementer gavisi sumus, ex quo per litteras vestras nobis innotuit, quod institutiones pravas, ad quarum observantiam princeps noster Anglorum episcopos voluit obligare, publico anathemate condemnastis. Cum enim vobis non sit incertum, paucos ad praesens inveniri, qui vel resistant pravitatibus, vel eos, quos excommunicastis, publice devitent, scimus quod non in humanis auxiliis, sed in eo fiduciam exsecutionis sententiae posuistis, qui dedit potestatem talem hominibus. Ad quem respiciens Moyses non virtute corporis, nec armatura potentiae, sed verbo eum, qui se vexabat, subjecit. Siquidem excellentius in sincerius inchoastis, quam si in ipsam regis personam dedissetis sententiam. Condemnando namque praedictas pravitates, citra liberationem Ecclesiae Dei omnem vobis redeundi aditum obstruxistis. Proinde frater G . . . . . qui litteras vestras deferre debuerat, non venit, et ob hoc eas domino Rothomagensi coram puero, latore praesentium, legimus et tradidimus. Qui eas quo animo, quo vultu susceperit, puer ex parte cognoscit. Quod a communione se subtrahat eorum quos excommunicastis, nec dixit, nec negavit. Quod eos publice non denuntiaret, asseruit dicens haec ideo vos mandasse, quia plures exsilii socios velletis habere. Quod litteras vestras suscipere non debuisset, affirmat, quoniam ipso adveniente, vos ejus praesentiam devitastis, intelleximus etiam ab ore ejus, quod ad infirmandam sententiam, seu quae data est, seu quae dabitur a vobis, parati erunt probare ipse Rothomagensis, Lexoviensis et Sagiensis, quod propter hoc ad vos pergebant, ut vobis offerrent omnem satisfactionem, eorum judicio, quos aequum est judicare inter vos et regem. Nostrae itaque parvitati visum est, si id vestrae discretioni, et eorum qui vobiscum sunt, congruum videatur, quatenus litteras vestras domino Rothomagensi et praedictis episcopis dirigatis, in quibus eis significetur, quod paratus fuistis, estis et eritis, redire ad sedem vestram, et subire judicium, quodcunque archiepiscopus Cantuariensis juxta canonum censuram subire debuerit; si tamen ipsi impetrare potuerint a rege, ut habeatis in primis redeundi securitatem, domina imperatrice et domino Rothomagensi interponentibus partes suas, secundum quod dominus papa censuit. Item si ecclesia in integrum restituatur, tum ad libertatem, in qua erat aliquando, priusquam querela mota est inter vos et regem, quando scilicet episcopi non erant obligati ad observantiam pravitatum, tum ad ea quae postmodum ablata sunt a vobis et vestris. Rogetis etiam illos, quod si impetrare non possint a rege id, quod fieri canonica dictat auctoritas, ne habeat illos adjutores in Ecclesiae detrimentum, quibus acquiescere non vult in his, quae spectant ad charitatis judicium. Haec illis mandanda credimus, priusquam in regem sententia detur: non quod horum quidquam faciant, sed ne his quae a vobis gesta sunt vel gerentur, quoquo modo obviare. Et si ad eos litteras miseritis, earum transcriptum nobis mittite. Praeterea dominus Rothomagensis imperatrici conquestus est, quod ei hujusmodi litteras tradiderimus. Totum quoque quod agitis, aut extollentiae imputat, aut irae. De nobis pro certo sciatis, quod excommunicatis a vobis nec in salutationis verbo communicabimus. Unde vobis supplicamus attentius, quatenus nobis rescribere dignemini, an in quibusdam sicut in oratione et salutatione, an his, et in omnibus aliis, a regis communione debeamus abstinere, si in eum sententiam dederitis, ut nec ab eo quidquam accipere, nec eum in celebratione missae liceat nominare. Qualecunque enim terrenum commodum vel periculum credimus postponendum, ut quantum in nobis est, totum quod convenit censurae districtionis ecclesiasticae, compleatur. Litteras, quas Cicestrensi episcopo mittebatis, apud nos tenemus exspectantes, ut pro certo cognoscamus, ubi moram faciat, vel si forte partibus nostris appropinquaverit, ut ei ipsas tradamus. Praeterea tam in curia regis, quam apud nos plures asserunt, quod cancellariam Francorum regis habere debetis. Alii quoque conjectant, quod in festo sanctae Mariae Magdalenae in regis personam sententiam proferetis. Domina imperatrix audiens in quos sententiam dederatis, quasi ludo id accipiens, eos pridem excommunicatos esse respondit. Post haec cum ex parte Ricardi de Ivelcestria salutaretur nihil respondit. De rumoribus curiae pauca scimus, nisi quod barones de episcopatu Cenomanensi pacem cum rege fecerunt. De Britonibus necdum quisquam, sed in vigilia apostolorum erat rex cum exercitu ad quatuor leucas de Felgeres. Cum abbas de Derbi redierit, plura scientes vobis mandabimus. Radulphus de Hospitali veniens ab Anglia dixit nobis, quod episcopi convenientes circa festum sancti Joannis appellaverint contra vos ad viri Galilaei, eo quod episcopum Saresberiensem absque eorum consilio suspendistis, et quia in dominum suum regem dare sententiam minati estis. Archidiaconus vero vester nititur, quantum potest, habere licentiam transfretandi. Necdum tamen litteras vestras accepit. Per canonicum regularem fratrem Adam, qui propter zelum justitiae vos diligit, scribere poteritis, quod vestrae placuerit paternitati, quoniam absque mora ad nos reversurus est. Valeat sanctitas vestra Hoc pro certo sciatis, quod episcopi vestri, etiam Herefordensis, contra vos dura loquuntur: quod Anglicanam Ecclesiam et Romanam conturbatis. Concilium quoddam habituri sunt in octavis apostolorum episcopi et omnes abbates apud Northamptonam.