EPISTOLA XXIII. AD ATHILARDUM [AEDILHARDUM] ARCHIEPISCOPUM ET CEOLVULFUM.  Illis quosdam exsules commendat   (Ex Miraeo, Opera diplomatica.)
Carolus gratia Dei rex Francorum et Langobardorum ac patricius Romanorum, Athilardo archiepiscopo et Ceolvulfo coepiscopo illius, aeternae beatitudinis salutem.
Nullatenus vestram terrae longinquitatem vel procellosi maris latitudinem foederatae in Christo amicitiae jura disrumpere fas arbitramur. Sed quanto longiore spatio humana dividitur conversatio, tanto probatiore fide pietatis pactum servari debebit, quia saepe in praesentia timor vel erubescentia in facie foras ostendit quod homo intus in corde non retinet. Igitur sancta fides in absentia laudabilis exstat, et in praesentia venerabilis consistit. Unde et in ejus fiducia, quam pia olim allocutione praesentes pepigimus, hos miseros patriae suae exsules vestrae direximus pietati, deprecantes ut pro eis intercedere dignemini apud fratrem meum charissimum Offanum regem, quatenus pacifice et absque alicujus injustitiae oppressione in sua liceat conversare patria, et cuilibet deservire. Nam dominus illorum Umhrinsgstan diem obiit; qui, ut nobis visum fuit, fidelis suo fuisset domino, si in patria licuisset perseverare. Sed ut mortis evaderet periculum, ut dicere solebat, fugit ad nos, semper paratus se ab omni purgare infidelitate. Quem propter reconciliationem, non propter inimicitias, aliquantisper retinuimus apud nos. His vero contribulibus suis si pacem precari valeatis, remaneant in patria: sin vero durius de illis frater meus respondeat, illos ad nos remittite illaesos. Melius est peregrinari, quam perire: in aliena servire patria, quam in sua mori. Confido de bonitate fratris mei, si obnixe pro illis intercedatis, ut benigne suscipiat eos pro nostro amore, vel magis pro Christi charitate, qui dixit: Dimittite, et dimittetur vobis . Intercedentem pro nobis vestram sanctitatem divina pietas incolumem custodiat in aeternum.
(Luc.
VI, 37)
[Cantuariensi]