EPISTOLA CXXXVIII. AD STEPHANUM MELDENSEM EPISCOPUM.
THOMAS Cantuariensis archiepiscopus, Meldensi episcopo.
Merito dixerim cum propheta: Vae mihi, quia tacui! Quia vulneris mei et doloris non revelavi molestiam illi, qui prae caeteris mihi et coexsulibus meis, Christi proscriptis, in regno Francorum consuevit adhibere medicinam, et necessariae consolationis fomenta. Sed tanti silentii culpam probabilis error excusat, quia vester ab amicis reditus exspectabatur, et sperabatur in dies. Nutu vero divino crediderim accidisse, ut vos tam diu morari tum causae necessitas, tum sanctae Ecclesiae Romanae voluntas compulerit, ut ex longa conversatione et familiaritate contracta virtus vestra clarius elucescat, et de caetero possit egenis, quorum primus ego, efficacius opitulari apud apostolicam majestatem. Et jam quidem misera Ecclesia Anglicana experta est in multis necessitatibus pietatis vestrae subsidium, et unde vobis gratias agit, quotquot redeunt, vos eam sollicitudinem gerere perhibent in negotiis nostris, quam exerceretis in propriis, aut forte ampliorem. Quocirca fiducialius ad vos, quanta possunt devotione, parvuli Christi confugiunt, et sancta Cantuariensis Ecclesia provolvitur pedibus vestris, ut intercessionum vestrarum suffragio ipsam et omnes conterminas ejus eripiatis a laqueo mortis, quam sub honestae pacis velamine persecutor noster intentat. Eo enim perductus est ad instantiam domini Gratiani, ut quod anno praeterito respuerat, pro amore et prece domini papae nunc admittat, honorem Dei scilicet salvum fore. Sed incontinenti adjecit: Salvis dignitatibus suis. Quarum nomine damnatas pridem, et perpetuo damnandas disponit consuetudines obtinere. Ea enim mens est mihi principis, ut tunc demum vigeat honor Dei, si dignitatibus, quas vindicat non refragetur. Alioquin illae praejudicent. Gratianus autem intulit, quod ille salva libertate Ecclesiae regni libertatibus potiatur, sed ad nomen libertatis Ecclesiae, quod ante sibi in exactis conditionibus fuerat inauditum, pius rex Franciae vehementer excanduit, et nomen hoc vix potuit sustinere. Jactitant sui restitutionem ablatorum nullam Ecclesiae faciendam, eo quod antecessores sui, ut mentiuntur, nihil unquam restituerunt archiepiscopis et episcopis, quos ex pari causa saepenumero fugaverunt. Et certe eo constantius petenda est, et petetur a nobis, quia malorum exempla citius invalescunt, et auctore Deo, quoad licuerit, declinabimus ad posteros tantae enormitatis et sceleris transferre et perpetuare perniciem. Conatur idem rex formam fidelitatis, quam clerici principibus facere consueverunt, evertere, non admittens in ultima clausula se obligantis ordinem salvum fore, sed honorem Dei. Quia persuasus est, ut aiunt, a grammaticis suis, quos in laesionem Ecclesiae ascivit, quod honor Dei non minuetur, si clerici passim appellare et appellationes prosequi non permittantur; si ad singulas vocationes domini papae vel legatorum episcopi vel alii vocati non accedant; ad quod tamen ex ordinis sui necessitate tenentur. Supplicamus itaque sanctitati vestrae, quatenus domino papae persuadeatis, ut in dispendium ecclesiasticae libertatis nullam admittat pacem, neque nos compellat a damnorum repetitione desistere, neque tritam fidelitatis exemplo nostro faciat mutari formam. Nam quod semel obtinuerit, praesertim auctoritate Ecclesiae Romanae, sibi et liberis suis volet esse perpetuum. Ad haec latores praesentium magistrum Godefridum, et magistrum Walterum, nuntios venerabilis fratris nostri Trundenensis archiepiscopi, ea, si placet, benignitate fovete et recipite, quas nos et nostros vestra charitas recipere consuevit. Valeat semper sanctitas vestra, et has mentis angustias et domino Ostiensi et domino Hyacintho communicare dignetur.