CLXXI.  Decretum contra haereticos.   (Veronae? Nov.?) [MANSI,  Concil.,  XXII, 476.]
Ad abolendam diversarum haeresum pravitatem, quae in plerisque mundi partibus, modernis coepit temporibus pullulare, vigor debet ecclesiasticus excitari: cum nimirum, imperialis fortitudinis suffragante potentia, et haereticorum protervitas in ipsis falsitatis suae conatibus elidatur, et catholicae simplicitatis veritas in Ecclesia sancta resplendens, eam utique demonstret ab omni exsecratione falsorum dogmatum expiatam. Ideoque nos, charissimi filii nostri Friderici illustris Romanorum imperatoris, semper Augusti, praesentia pariter et vigore suffulti, de communi consilio fratrum nostrorum, nec non aliorum patriarcharum, archiepiscoporum, multorumque principum, qui de diversis mundi partibus convenerunt: contra ipsos haereticos, quibus diversa vocabula diversarum indidit professio falsitatum, praesentis decreti generali sanctione consurgimus, et omnem haeresim, quocunque nomine censeatur, per hujus constitutionis seriem, auctoritate apostolica condemnamus.
In primis ergo Catharos, et Patarinos, et eos qui se Humiliatos, vel Pauperes de Lugduno, falso nomine mentiuntur, Passaginos, Josepinos, Arnaldistas, perpetuo decernimus anathemati subjacere. Et quoniam nonnulli sub specie pietatis, virtutem ejus, juxta quod ait Apostolus, denegantes, auctoritatem sibi vindicant praedicandi, cum idem Aposolus dicat: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur? omnes, qui vel prohibiti, vel non missi, praeter auctoritatem ab apostolica sede, vel episcopo loci susceptam, publice vel privatim praedicare praesumpserint; et universos, qui de sacramento corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi, vel de baptismate, seu peccatorum remissione, aut de matrimonio, vel de reliquis ecclesiasticis sacramentis, aliter sentire aut docere non metuunt quam sacrosancta Romana Ecclesia praedicat et observat, et generaliter quoscunque eadem Romana Ecclesia, vel singuli episcopi per dioeceses suas, cum consilio clericorum, vel clerici ipsi, sede vacante, cum consilio, si oportuerit, viciniorum episcoporum, haereticos judicaverint, pari vinculo perpetui anathematis innodamus. Receptores et defensores eorum, cunctosque pariter qui praedictis haereticis ad fovendam in eis haeresis pravitatem, patrocinium praestiterint aliquod, vel favorem, sive Consolati, sive Credentes, sive Perfecti, seu quibuscunque superstitiosis nominibus nuncupentur, simili decernimus subjacere sententiae. Quia vero peccatis exigentibus quandoque contingit, ut ecclesiasticae severitas disciplinae, ab iis qui virtutem ejus non intelligunt, condemnetur, praesenti nihilominus ordinatione sancimus ut qui manifeste fuerint in supradictis erroribus deprehensi, si clericus est, vel cujuslibet religionis obumbratione fucatus, totius ecclesiastici ordinis praerogativa nudetur: et sic omni pariter officio et beneficio ecclesiastico spoliatus, saecularis relinquatur arbitrio potestatis, animadversione debita puniendus, nisi continuo post deprehensionem erroris ad fidei catholicae unitatem sponte recurrere, et errorem suum, ad arbitrium episcopi regionis, publice consenserit abjurare, et satisfactionem congruam exhibere. Laicus autem quem aliqua praedictarum pestium notoria vel privata culpa resperserit, nisi, prout dictum est, abjurata haeresi, et satisfactione exhibita, confestim ad fidem confugerit orthodoxam, saecularis judicis arbitrio relinquatur, debitam recepturus pro qualitate facinoris ultionem. Qui vero inventi fuerint sola Ecclesiae suspicione notabiles, nisi ad arbitrium episcopi, juxta considerationem suspicionis qualitatemque personae, propriam innocentiam congrua purgatione monstraverint, simili sententiae subjacebunt. Illos autem qui post abjurationem erroris, vel postquam se, ut diximus, proprii antistitis examinatione purgaverint, deprehensi fuerint in abjuratam haeresim recidisse, saeculari judicio, sine ulla penitus audientia, decernimus relinquendos, bonis damnatorum, ecclesiis quibus deserviebant, secundum sanctiones legitimas applicandis. Sane praedictam excommunicationem, cui omnes cupimus haereticos subjacere, ab omnibus patriarchis, archiepisc., episc. in praecipuis festivitatibus, et quoties solemnitates habuerint, vel qualibet occasione, ad gloriam Dei et reprehensionem haereticae pravitatis, decernimus innovari; auctoritate apostolica statuentes ut si quis de ordine episcoporum negligens in his fuerit vel desidiosus inventus, per triennale spatium ab episcopali habeatur dignitate et administratione suspensus. Ad haec, de episcopali consilio et suggestione culminis imperialis, et principum ejus, adjecimus ut quilibet archiepiscopus vel episcopus, per se, vel archidiaconum suum, aut per alias honestas idoneasque personas, bis vel semel in anno parochiam in qua fama fuerit haereticos habitare, circumeat; et ibi tres vel plures boni testimonii viros, vel etiam, si expedire videbitur, totam viciniam jurare compellat quod si quis ibidem haereticos sciverit, vel aliquos occulta conventicula celebrantes, seu a communi conversatione fidelium vita et moribus dissidentes, eos episcopo vel archidiacono studeat indicare. Episcopus autem seu archidiaconus ad praesentiam suam convocet accusatos: qui, nisi se ad eorum arbitrium juxta patriae consuetudinem ab objecto reatu purgaverint, vel si post purgationem exhibitam in pristinam fuerint relapsi perfidiam, episcoporum judicio puniantur. Si qui vero ex eis jurationem superstitione damnabili respuentes, jurare forte noluerint, ex hoc ipso haeretici judicentur, et poenis quae praenominatae sunt percellantur. Statuimus insuper ut comites, barones, rectores, consules civitatum et aliorum locorum, juxta commonitionem archiepiscoporum et episcoporum, praestito corporaliter juramento promittant quod in omnibus praedictis fortiter et efficaciter, cum ab eis fuerint exinde requisiti, Ecclesiam contra haereticos, et eorum complices adjuvabunt, et studebunt bona fide juxta officium et posse suum, ecclesiastica similiter et imperialia statuta, circa ea quae diximus, exsecutioni mandare. Si vero id observare noluerunt, honore quem obtinent spolientur, et ad alios nullatenus assumantur, eis nihilominus excommunicatione ligandis et terris ipsorum interdicto Ecclesiae supponendis. Civitas autem quae his decretalibus institutis duxerit resistendum, vel contra commonitionem episcopi punire neglexerit resistentes, aliarum careat commercio civitatum et episcopali se noverit dignitate privandam. Omnes etiam fautores haereticorum, tanquam perpetua infamia condemnatos, ab advocatione et testimonio et aliis publicis officiis decernimus repellendos. Si qui vero fuerint qui, a lege dioecesanae jurisdictionis exempti, soli subjaceant sedis apostolicae potestati, nihilominus in iis quae superius sunt contra haereticos instituta archiepiscoporum vel episcoporum subeant judicium, et eis in hac parte, tanquam a sede apostolica delegatis, non obstantibus libertatis suae privilegiis, obsequantur.
(Rom. X)
[ al. in pravis falsitatibus
sive conatibus] [ al. capitula]