CCCXXVIII.  Bulla pro monasterio sanctimonialium Sancti Martini de Agello.   (Anno 1148, Nov. 18.) [MURATORI,  Antiq. Ital.,  V, 997.]
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis in Christo filiabus AGNETI abbatissae monasterii Sancti Martini de Agello, ejusque sororibus tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis, in perpetuum.
Prudentibus virginibus, quae accensis lampadibus per opera sanctitatis se praeparantire obviam Sponso, apostolicum convenit adesse praesidium, ne forte cuilibet temeritatis incursus eis a proposito revocet, aut robur sacrae religionis infringat. Eapropter, dilectae in Domino filiae, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatum monasterium Sancti Martini de Agello, quod specialiter beati Petri juris existit, in quo divino estis obsequio mancipatae, sub beati Petri, et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus. In primis siquidem statuentes, ut ordo monasticus, qui secundum Deum, et beati Benedicti Regulam, in eodem loco institutus esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea quascunque possessiones, quaecunque bona, idem monasterium in praesentiarum juste et canonice possidet, vel in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Locum ipsum in quo monasterium vestrum situm est, cum omnibus adjacentiis et pertinentiis suis; terras, vineas, decimas, et redditus vestros, et alia omnia, quae ad monasterium dictum pertinere noscuntur apud Massam Marchionum: ecclesiam Sancti Panchratii et ecclesiam Sancti Remigii; et omnes res seu bona quae Jolicta, relicta quondam Ubaldi et Sigifredi de Bozano, praedicto monasterio donationis seu oblationis titulo tradiderunt, praefato monasterio praesenti scripto firmamus. Sane terrarum vestrarum, quas nunc possidetis, sive in antea possidebitis, quocunque jure juste quaesitas, et quas de novo excolitis, vel in posterum excoletis, secundum consuetudinem hactenus observatam, nullus a vobis decimas praesumat exigere. Liceat quoque vobis personas liberas et absolutas e saeculo fugientes ad conversionem recipere, et eas sine contradictione qualibet retinere. Porro sepulturam ipsius loci liberam esse decernimus, ut eorum qui se illuc sepeliri deliberaverunt, devotioni et extremae voluntati, nisi forte excommunicati vel interdicti sint, nullus obsistat: salva tamen illarum ecclesiarum a quibus mortuorum corpora assumuntur in parte testamenti canonici portione. Libertatem et immunitatem vobis a dioecesano episcopo indulgemus. Oleum quoque infirmorum, et ordinationes clericorum vestrorum a dioecesano suscipietis episcopo, si quidem catholicus fuerit, et ea gratis et absque pravitate aliqua vobis volumus exhiberi; alioquin quem malueritis, catholicum adeatis antistitem, qui nostra fultus auctoritate, quod postulatur, indulgeat. In praenominatis etiam ecclesiis sit vobis facultas canonice ponendi presbyteros, quemadmodum legitime usque ad haec tempora noscimini tenuisse. Praecipimus etiam ut nullus ecclesias eidem coenobio pertinentes, quas in praesentiarum juste et canonice possidetis, aut in futurum acquirere contigerit, inquietare, vel in ipsis Domino famulantibus, aut rebus eorum injuriam vel molestiam irrogare, seu novas et indebitas exactiones ipsis praesumat imponere. Libertates insuper et immunitates antiquas et rationabiles consuetudines Ecclesiae vestrae concessas, et hactenus observatas, ratas habemus, easque futuris temporibus illibatas manere censemus. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat praefatum monasterium temere perturbare, vel ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia illibata et integra conserventur, eorum pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva in omnibus apostolicae sedis auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, etc. Ego Eugenius Catholicae Ecclesiae episcopus subscripsi. Bene valete. Ego Conradus Sabinensis episcopus subscripsi. Ego Hubaldus presbyter cardinalis titulo Sanctorum Joannis et Pauli subscripsi. Ego Julius presbyter cardinalis titulo Sancti Marcelli subscripsi, etc. Datum Pisis per manum Guidonis, sanctae Romanae Ecclesiae diaconi cardinalis et cancellarii, XIV Kalendas Decembris, indictione XII, Incarnationis Dominicae anno 1148, pontificatus vero domni Eugenii papae tertii anno quarto.
(quod absit!)