EPISTOLA LXXIV. IVO,  Dei gratia, Carnotensis Ecclesiae minister,  HILDEBERTO  Cenomanensi episcopo, in tribulatione tolerantiam, in tolerantia perseverantiam.
Quantum ex tenore litterarum tuarum perpendi, ad suggestionem aemulorum tuorum de proditione Cenomanicae urbis nuper facta insimulare te molitur regis Anglorum metuenda severitas, nulla adversum te legitima accusatione prolata, sed pravorum delatione conjecturarum divinationibus palliata, et cum paratus sis ad perficiendam purgationem legitimam, non aliter vult te hujus proditionis immunem credere, nisi igniti ferri examinatione demonstres innocentiam tuam. Consulis itaque humilitatem meam utrum tibi bene conscius pro conservanda integritate famae tuae, et recuperanda regis gratia debeas voluntati ejus acquiescere, an quaelibet adversa pati, ut non recedas ab ordine: breviter itaque tibi respondeo, consulens ut non transgrediaris terminos antiquos, terminos quos posuerunt patres tui. Aliter namque innocentiam defendere, est innocentiam perdere monomachiam enim et ferri calidi examinationem nec consuetudo ecclesiastica in discutiendis causis ecclesiasticis recipit, nec canonica auctoritas instituit. Unde Nicolaus in causa regis Lotharii et Thebergae de falsis criminibus impetitae: « Monomachiam in legem non assumimus, quam praeceptam esse non reperimus; cum haec et hujusmodi sectantes, Deum solummodo tentare videantur. » Dicit autem Augustinus in libro Quaestionum super Genesim: « Quando habet homo quod faciat, non debet tentare Deum suum. » Inde etiam ita scripsit Alexander II papa Ramuldo Cumano episcopo: « Super causa Gislandi presbyteri tui de morte episcopi sui praedecessoris tui infamati in medium consuluimus. Itaque circum astantium omnium fratrum assensu unanimi tuae dilectioni rescribimus, praefatum Gislandum ante te praesentandum, ubi, si certi accusatores defuerint, tunc dictante justitia, sine omni controversia presbyter quaecunque ob hoc injuste amisit, ac sacerdotium et integra accipiat beneficia, purgationem tamen antea duobus sibi sacerdotibus junctis, ubi accusator cessaverit eumdem ex se praebere tuo committimus arbitrio. Vulgarem denique legem ac nulla canonica sanctione fultam , ferventis scilicet sive frigidae aquae ignitique ferri contactum, aut cujuslibet popularis inventionis, nec ipsum exhibere, nec aliquomodo te volumus postulare, imo apostolica auctoritate prohibemus firmissime . » Inde etiam Stephanus V papa dicit Lamberto episcopo Magontino: « Ferri candentis vel aquae ferventis examinatione confessionem extorqueri a quolibet, sacri non censuerunt canones, et quod sanctorum Patrum documento sancitum non est, superstitiosa adinventione non est praesumendum. Spontanea enim confessione vel testium approbatione publicata delicta, habito prae oculis Dei timore, commissa sunt regimini judicare: occulta vero et incognita illius sunt judicio relinquenda, qui solus novit corda filiorum hominum. » 38 Plura tibi perscripsissem super his, si licuisset. Tu itaque his et aliis auctoritatibus Patrum undique munitus viriliter age, et ne de te aliis praebeas exemplum futuris et praesentibus nociturum. Si enim aliquid contra justitiam pateris, de tribulatione purgaberis, et probaberis, deque probatione misericordiam consequeris. Vale.
(quia fabricante haec sunt omnino ficta invidia)
[Quid si taliter] [enim ms. ] [ al. Rimaldo, vel 
 Raymaldo; refertur ea, super caus. 2, dist. 4.] [presbyrum ms. c. 
] [ al. ante te] [a nulla canonica sanctione fultam legem ms.
c. ] [ al. severissime] [ al. 
Sylvester, 2 ms. c. ] [Luitberto, ms. c. 
]