EPISTOLA CXLVIII. AD SAVARICUM BATHONIENSEM EPISCOPUM. [C. A. D. 1195.]
ARGUMENTUM.-- Hortatur episcopum, ut ad suam dioecesim revertatur, nec deserat Ecclesiam suam propter peregrinationem.
Reverendo Patri ac domino S. Dei gratia Bathon. episcopo, PETRUS Bles. archid. suus, salutem in eo sine quo non est salus. Super laboribus et fatigationibus vestris mea viscera concutiuntur assidue devoto compassionis affectu. Quis enim aequo animo ferat, ut nobilis illa anima vestra scholaribus exercitata militiis, spiritualibus imbuta doctrinis, tot et tantarum gratiarum dotibus pollens ita degeneret, ut sui obliviscatur, suorum sit immemor; nec desponsatae sibi ecclesiae, nec animarum curam, quas non sine magno discrimine custodiendas accepit, nec judiciorum Dei terribilium recordetur? Miserere, benignissime Pater, animae tuae, pro qua Christus animam suam posuit, et quam quasi sub jactu aleae posuisti. Tibi, reverende pontifex, me charitas compati et timere compellit: utinam et tu timeas! Beatus enim homo, qui semper est pavidus. Quis etenim de Domino et amico suo non timeat in tam longo incolatu, inter tot viarum discrimina, inter tot vagos, et varios, et incertos excursus? Quae utilitas, quae honestas, quae necessitas ad tam longae peregrinationis exsilium vos coegit? Veritas apostolis dicit: Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam. Non in tempore pacis, sed persecutionis fugam suis discipulis Salvator indulsit; eam tamen credo vestrae mentis constantiam, quod si vobis persecutio immineret, non leviter ad fugam hostilitatis impetus urgere vos posset. Nunc autem conditione mercenarii vestra fuga longe periculosior censetur a multis. Ille fugit, qui luporum terretur incursu, vos non lupos, sed vestras oves fugitis, qui beneficio praesentiae vestrae lupos in oves mutare possetis. Quod enim in toto regno posset adeo vobis esse difficile, quod ille communis omnium favor erga vos, illa ingenii vestri nativa subtilitas, et multipliciter exercitata industria non posset ad vestrum libitum immutare? Recolite, Pater, quia beati Petri vicarius estis. Vobis in eo quandoque dictum est: Si diligis me, pasce oves meas. Quid est oves pascere, nisi evangelizare subjectis? reddere Deo populum acceptabilem, verbo, opere et exemplo dirigere vias Domini, et parare Domino plebem perfectam? Sciatis, quod semper exsulare, et peregrinari summa est miseria, atque testimonio Salomonis: Ire de hospitio in hospitium vita pessima. Si hodie, quod Deus avertat, mors, quae omnibus insidiatur, repente vos raperet, quae lucra animarum, quas accessiones de talentis spiritualibus vobis creditis referretis ad Dominum? Non sustineat Dominus, quod de illorum numero sitis, de quibus Dominus dicit: Dedi eis aurum et argentum meum; ipsi autem de auro et argento meo operati sunt Baal. Aurum sapientiae et argentum eloquentiae copiose contulit vobis Deus. Absit ut ista de caetero in vanitates et in insanias falsas hujus saeculi convertantur! Absit quod dominus meus tonitruum illius sententiae terribilis audiat, quam servo inutili, et ideo nequam, qui talentum Domini involvit sudario, et in terra abscondit, indignatio coelestis intentat. Servus damnatus est etiam, qui talentum Domini custodivit, quia non est ex talento lucratus. Nec arbor tantum quae malos fructus facit, sed et quae fructus bonos non facit, excidetur et in ignem mittetur. O quanta est eorum confusio, qui vos diligunt ex affectu, dum vident, et dolent ecclesiam vestram tanto tempore desolatam, et vos quasi avem, quae avolavit a nido suo, et reliquerit pullos suos, quasi viatorem in solitudine, hominem sine causa exsulem et peregrinum, sponte vagum et profugum super terram. Absentiam vestram plangunt laici, clerici gemunt, religiosi lamentantur, et ad vestrum reditum pendent desideria omnium, totisque medullis animae suspirant ad suarum pastorem et episcopum animarum. Cum multis magnis et sapientibus viris negotio vestro Glastoniensi locutus sum; omnium sententia est rem vestram circa impossibile versari, regnum et sacerdotium in hoc pariter convenire, ut mitra una nullo modo corona regis aut Cantuariensis Ecclesiae mutiletur. Si ergo videtis, quod vestri conatus votivos effectus non habeant, non sit vobis confusio redire ad propria. Scitis, quia est confusio adducens peccatum, et est confusio adducens gloriam. Non confundatur, nec erubescat dominus meus, si non potest pro libitu obtinere quod caeterorum pontificum nullus posset. Quod si hoc ascribitis confusioni et erubescentiae, sciatis quod pro confusione hac et rubore dabitur vobis in terra vestra cum honore et gloria duplicia possidere. Revertimini, quaeso, ne vituperetur ulterius ministerium vestrum; et ad reditum vos invitent brevitas hujus vitae, peregrinationis pericula, Dei timor, memoria mortis, amici lugentes et animae desolatae, quia, qui multum peregrinantur, raro sanctificantur. Vale.