XXIV. AD CARDINALES ROMANAE ECCLESIAE DE ELECTIONE DOMINI PAPAE ALEXANDRI.
Quam utilis apud principes nostros ad agnitionem sancti apostolatus, reverentissimi domini et Patris nostri Alexandri papae diligentia nostrae devotionis exstiterit, ad notitiam vestram fidelium relatione perveniet aut pervenit. Neque enim necessaria mihi est in hac parte jactantia, ut vobis rei veritas innotescat, quoniam me etiam dissimulante latere non poterit quod Northmannia tota mirata est, et ipsa de longinquo nihilominus Anglia recognovit. Bene autem mihi, quia jam fructum diligentiae hujus praemiumque laboris accipio, quoniam mihi salva est gloria mea, testimonium scilicet conscientiae meae, penes quam gratiae apostolicae plenitudinem et indubitatam divinae benedictionis percipio veritatem. Gaudeo itaque, sciens me revera matris meae gremio contineri, ipsiusque sacris foveri complexibus et sinceris uberibus allactari. Gaudeo, inquam, cognoscens quam obstinato schismatici miserandae caecitatis claudantur errore, quorum oculos circumfusae lucis radii non illustrant, sed ipse potius excedens manifestae fulgor claritatis offundit. Judicati sunt, debitamque commissi reatus excepere sententiam, quos Ecclesia, tanquam degeneres, Satanae tradidit in interitum carnis et a Catholica depulit unitate. Neque caret exsecutione sententia, sed indilato mancipatur effectui, cum eos interim et conscientia torqueat et imminens quotidie praevalentis Ecclesiae triumphus affligat. Porro benignius Ecclesiae suae sapientia divina providit manifestam faciens omnibus veritatem, ut nec simplicitas ignorantiam nec malignitas probabile quidlibet valeat allegare. Si enim eos quos ab unitate Catholica profana sejunxit ambitio, numerus vel opinio vel quaelibet electionis forma defenderet, aliqua fortassis erroris materia contrahi potuisset. Sed tres tantum de tota universitate seducti sunt, et hi sane quos magis supportare videbatur Ecclesia quam in aliquo de eorum industria gloriari, quia scilicet eos nec virtutis elegantia nec litterarum peritia commendabat. Nunquid enim is qui inter eos aetate praecedebat et ordine , horam quietis et prandii solitus observare, Epicurus alter reputabatur, ab omnibus omnium negligens, nisi alicujus forte quod oblata sperati proventus auspicatio praeveniret? Quod adeo verum est, ut caeteris laborantibus, solus praemature, sicut dicitur, ab electione discesserit, quoniam hora prandii videbatur instare, ne avidus desiderio suo fraudaretur exactor et inania adversus negligentes manus inciperent viscera murmurare. Alius, affectatae cancellariae confusus opprobrio et alienae praelationis honore dejectus, conceptum de invidia personale odium in Ecclesiam convertere temeraria malignitate praesumpsit. Tertius vero, solius inter alios periturae privilegio carnis exsultans, arbitratus est nihil negandum sanguini, nihil sacris canonibus deferendum: neque enim potest debitam eis exhibere reverentiam quos ignorat. Ideoque similem sibi Brutum Brutus elegit, ut in utroque sibi invicem de pari litterarum imperitia responderet. Sed et apostolicae severitatis eos disciplina terrebat, ne eorum praecipitem cohiberet audaciam et vagos temerariae cupiditatis frenaret excursus.
Hic numerus, haec tanta peritia, hoc tam venerabile sanctumque collegium Ecclesiam Dei, immaculatam scilicet sponsam dilecti Filii sui, renitentibus universis affectavit ad propriam pertrahere voluntatem, et a dextris Begis ad detestabiles Satanae transferre complexus. Visa tamen totius fere universitatis concordia desperati, ad unitatem statim redituri fuerant vel inviti: sed, stupentibus ipsis ideoque cessantibus, schismatici majoris diutius effrenata non tulit ambitio, praeparatoque furtim, sicut dicitur, pluviali de manibus offerentis arrepto, in humeros suos tanta festinatione conjecit, ut haerentibus collo fimbriis pavimentum lamberet pars superior indumenti. Sic indutus ad cathedram, nullo adhuc etiam praedictorum comitante cucurrit, nomen ipse sibi victoris acclamans, et ad suffragandum sibi et decantandas laudes praeparatos impudenter exhortans. Mirum spectaculum, nec manifesto carens futurae veritatis auspicio, scilicet quod hic ei in ruinam quandoque vertetur ascensus, sicut ipsa praesumptae chlamydis inversa conversio praesignabat. Interea reseratis ecclesiae foribus, infame illud maledictorum genus irrupit: hoc enim cognationis illius vetus agnomen est, de qua ad effundendam benedictionem in omnes gentes pontifex dicebatur assumi. Qualiter autem de stirpe maledictionis possit benedictio propagari, facile non apparet, praesertim per istum, in quo vetustae maledictionis opprobrium merita contractae noviter exsecrationis attollunt. Discurrentibus igitur armatis, coepit per ecclesiam quasi quaedam theatralis scena disponi, dum parietes fulgor illustraret armorum et lasciva quasi triumphantium acclamatio resultaret. Horum manibus denique pluviali composito, ad palatium usque perductus est, comitantibus his paucisque sacerdotibus, quorum infamis quaestus est simplicitatem peregrinorum eludere et assiduis altare beati Petri sacrilegiis infestare. Porro haec initia ejus non sunt meliore gavisa processu, si quis vel emendicatae exsecrationis ordinem vel redemptam laicae gratiam potestatis exquirat. Nonne enim sacrilegii facimus de majori cumulum iniquitate contraxit, cum Simoniacam constet intercessisse per omnia pravitatem, sicut refusa senatui populoque Romano pecunia, publicisque palam aedificiis impensa convincit? Sed et hoc immanius est, quod redemptam sanguine Christi prostituit libertatem, quatenus Ecclesia, quae jure suo cunctis semper est dominata principibus, officialis sui manciparetur obsequio quo et incomparabilis privilegium majestatis amitteret et ad miserabilem statum conditionis novissime deveniret. Et nos quidem non potuimus haec oculis praesentibus intueri, sed veritas ad nos per eos qui viderunt fideli relatione pervenit. Quod autem publice gestum est, multorum nobis testimonio potuit confirmari, praesertim cum testes praereptae dignitatis honore praefulgeant, et simplex absolutam reddat concordia veritatem. Hac igitur parte de qualitate negotii et personarum meritis aestimata, jucundum mihi est ad partem alteram oculos animumque convertere, et opus eorum qui elegerunt per singulas partes toto mentis gaudio contemplari, eique referre gratias qui sancto collegio vestro prudentiam contulit et virtutem, qua et serpentis declinare malitiam et grassantis superbiae valuistis repellere pravitatem. Sed neque nomen partis tantilla eorum meretur exceptio, nec universitatem nostram partis decet appellatione censeri, quia perditorum segregatio numerum non minuit electorum, nec detrimentum sentit area Domini, si granis manentibus paleae ventilabro purgante discedunt. Igitur omnia recensenti manifestum quod sanctitatis zelus consecravit initia, processum juncta prudentiae fortitudo direxit, patientia debito consummabit effectu, pacem Deo volente perseverantiae fides inconcussa praestabit. Nihil hic carnale, nihil terrenum, nihil vestri ad privatam utilitatem oculi respexerunt, sed ad commune bonum et honorem Ecclesiae totis vos constat anhelasse desideriis, totis viribus insudasse. Praedicabitur itaque nomen vestrum, et a mari usque ad mare excellentiae vestrae gloria personabit, formamque dabit posteris et exemplum, ne a justitia et veritate persecutionis cujuslibet errore discedant. Ad haec Spiritus quoque testimonium perhibet spiritui nostro quia nobiscum schismaticum illum publica omnium conscientia respuit et condemnat, et electum nobis antistitem sincerae charitatis et reverentiae brachiis amplexatur. Opera siquidem illius manifesta sunt, opera scilicet maledictionis et scandali, opus autem istius in benedictione est, et favor ejus in gentes quotidie convalescit. Corda enim omnium nobiscum sunt, eorum etiam quorum linguae nobis qualibet saeculari necessitate reclamant, adeo ut si nondum de corporibus, de cordibus tamen omnium verum sit Ecclesiam triumphasse. Nonne enim in eos qui ab hac fidei unitate dissentiunt ultio divina manifeste procedit, et voluntas ejus evidentibus indiciis declarata patescit? Nonne princeps ille, cui similem a multo tempore Roma non habuit, cujus Dominus apprehendisse dexteram dicebatur , cujus fere usque ad remota Orientis terror excesserat a die susceptionis, Otto divino coepit judicio reprobari, adeo ut hi quos ante securos moenia non reddebant, congredi cominus ausi sint et ei de prosperitate successuum insultare? Revera digitus Dei est hic , dexterae Excelsi repentina mutatio , parcentis adhuc et in ira corripere differentis, Utinam saperet, et intelligeret et novissima provideret , quia tot detrimenta praesentium quaedam sunt indicia futurorum! Omnibus igitur ab initio rite perspectis, domini et patres mei, magna vos convenit exsultatione gaudere, quod de omni carne singulariter estis ad hoc tempus electi, per quos fidei veritas, per quos forma justitiae, per quos Ecclesiae libertas inconvulsa servetur. Quod enim nos in hac vobiscum unitate consistimus, quod haereticam pravitatem cum suo detestamur auctore, vobis debetur gratia qui coepistis, a quibus nos auctoritatem duximus et exemplum. Ipsi itaque duces nostri, ipsi revera de fortissimis Israel estis, quibus lectulus Salomonis datus est, propter timores nocturnos fidelibus excubiis ambiendus . Ad vos, velut ad lucernam super candelabrum positam , Orientalis pariter et Occidentalis concurrit Ecclesia, sed ad insulas quae procul sunt, sonus veritatis exivit, a quibus, tanquam a finibus terrae , plerique jam per discrimina multa venerunt audire sapientiam Salomonis . Licet enim nos plurima locorum spatia disjungant, charitas semper indivisa conjungit quos unus spiritus, una fides, una confessio dirigit ad salutem. In hac decrevimus vobiscum constantia permanere, in hac vobiscum vivendum est, in hac, cum voluntas divina decreverit, moriendum, quia neque mors, neque vita, neque aliquid unquam ab hujus nos sententiae professione sejunget. Interim si domino nostro et vobis nostram non possimus praesentiam exhibere, aliqua tamen ex parte supplet devotio charitatis absentiam, quoniam venerabilibus Patribus nostris sedis apostolicae legatis assistimus, cum eis toto studio sanctae Romanae Ecclesiae utilitatibus insistentes. In quibus tanta refulget apostolicae sanctitatis et doctrinae perfectio, ut eis plus gratiae merita contrahant quam terroris reverentia disciplinae. Viri sunt, quorum sanctitatem miratur populus, sapientiam clerus usquequaque collaudat; ad virtutem severitatis principes expavescunt. Ad summam, tanta omne opus suum mansuetudine temperant, ut neque severitas disciplinae pereat, et in omni parte sanctae Romanae Ecclesiae gratia convalescat. Porro super facto illo, in quo regem Francorum adversus eos scandalizatum audistis, prorsus excusabiles sine omni dubitatione credatis, quia nunquam ad consensum dispensationis illius pertrahi potuissent, nisi eos inexpugnabilis necessitas, et inaestimabile bonum recompensationis illico proventurae traxisset. Convenerant siquidem ex mandato regum venerabiles de regno utriusque personae, ut de Romani pontificis susceptione tractarent, de quo nihil adhuc publice fuerat constitutum. Stabant itaque fratres illi causam Ecclesiae, non sine magno discrimine, prosequentes, quoniam apud plerosque favor iniquitatis convaluerat, adeo ut qui manifestae repudium veritatis suggerere non audebant, differendum potius saeculari quadam astutia praedicarent, eventum scilicet rei dubiae potius exspectandum quam subjiciendam fortuitis casibus tantorum principum majestatem, non oportere eos temeritate nimiae festinationis involvi quos securius illaesos sola poterat exspectatio conservare, Romanam Ecclesiam semper onerosam exstitisse principibus, jugum aliquando data occasione ponendum, donec cupiditatis poenas ambitio detestanda luisset, solvendum morte alterutrius quaestionis incertum, atque interim posse religionem episcoporum per singula regna sufficere, donec divina voluntas signis evidentioribus appareret. Accedebat legatorum imperatoris et cardinalium, maledicti scilicet Joannis et Guidonis, instantia, quibus dari videbatur de modica dilatione triumphus, si fratres vestros vel ad modicum tempus quaelibet occasio suspendisset. Praeterea, cum animos regum in favorem domini nostri omnium conscientia crederet inclinatos, in partes imperatoris cessisse dilatione praestita crederentur, et paulo minus detrimenti suspicio quam notitia forte veritatis afferret. Sed et rex Francorum rei diffinitionem regis Anglorum voluntati commiserat, nihil se facturum publice contestatus, nisi quod ipsius ei sententia praedictasset. Praevaluerat itaque consilium dilationis, ut quanto spatiosius, tanto utilius utrique regi posset esse consultum, atque interim aliqua possent de ipsis eventibus auspicari. Quia igitur de arbitrio regis Anglorum tota causa pendebat, exaudiendus erat potius quam severitatis alicujus austeritate terrendus, de cujus simplici favore in momento Francorum, Anglorum, Hispaniensium, Hiberniensium et novissime etiam Norwegiensium regna coepistis. Sed et unde quis orituram super eo praesumpsisset offensam, quod ab initio pro bono pacis scripto etiam interveniente, regum sanctitas, religio praesulum, principum fides, populi congratulatio devota firmavit; nec rei efficientiam communibus regulis, sed quod magis accelerari posset, ecclesiasticae potius indulgentiae destinavit. Quod si quid de indulgentia contra easdem regulas constat esse delictum, nihil tamen criminis intercessit, vulnusque modicum totius operis sanitas asservata compensat. Hic certe zelus eorum, haec fuit dispensationis intentio, quam non ultronea voluntas obtulit, sed importunitas necessitatis extorsit, quoniam, si ea die sermo non fuisset consummatus in bonum, procul dubio fratres vestri repulsam diutinam vel perennem sub dilationis imagine reportassent.
(Tusculanum loquor) (Rom. VIII) (Isa. XLV) (Exod. VIII) (Psal. LXXVI) (Deut.

XXXII) (Cant. III) (Matth. V) (Psal. XVIII) (Matth. XII)