EPISTOLA XLV. AD HENRICUM.  Exorat pro monacho refuga, cui est in votis redire ad ovile, et pecuniam mutuam solvere .
Domnis et amicis, et fratribus charissimis, domno priori HENRICO, et aliis in Cantuariensi coenobio, Christi Ecclesiae servis Dei commanentibus, frater ANSELMUS, in sanctae vitae proposito semper ad meliora proficere, et nunquam deficere.
Moyses charissimus frater noster, qui claustrum sanctae conversationis vestrae sua juvenili levitate et aliena deceptus fraude deservit, utpote filius Evae matris nostrae, quae in paradiso decepta paradisi amoenitate caruit, superno protegente respectu; nec dissipavit substantiam suam cum meretricibus, nec inedia coactus pavit porcos extraneos, nec desideravit saturari siliquiis quas porci manducant: sed nondum exhausta mentis satietate, quam de spirituali mensa vestra acceperat, ad nostrum monasterium, quasi ad notum portum post multos mundani maris discursus tandem applicuit. Qui, quamvis ob reatus sui conscientiam severitatem justitiae sibi timeat Apostolo dicente: Nemo unquam carnem suam odio habuit : tamen intra gregem, in quo lactatus et nutritus est omni modo recolligi cupit. Et quoniam non se dignum vocari filium, aut fratrem jam judicat, saltem fieri se sicut unum de mercenariis 359 vestris tantum inter vos esse mereatur, desiderat: famulo quoque suo, quem ipse ad consensum et obsequium sui dilecti attraxit, tanto magis quam carni suae timet, quanto si ille aliqua vindicta puniatur justo judicio, ab anima sua exigendum videt. De pecunia etiam alliena sub pacto redditionis accepta, quam incaute per alienam fallaciam expendit, ita sollicitus est ut nisi per largitatis vestrae auxilium, et per licentiam ut undecunque poterit se adjuvari postulet, ab eo debito contigerit eum exonerari, nunquam speret cor suum ex hac verecundia posse consolari. Sed quoniam ad tot et tantas res preces suas considerat nec posse nec debere sufficere, me servum vestrum, quoniam nec fideliorem vobis, nec quem magis confidat a vobis aliquid posse impetrare ad praesens habet, pro se rogat intercedere. Verum cum nulla major sit intercessio, quam pellis pro pelle, animae pro anima positio, dicente Domino: Majorem dilectionem nemo habet, quam ut animam ponat quis pro amicis suis . Domnum Moysen a planta pedis usque ad verticem in circuitu pelle servi vestri fratris Anselmi indutum, et os ejus os meum esse vestra sciat dilectio. Si quis ergo vestrum est in quem aliquando sponte peccavi, primus in illo pro praedicta culpa pellem meam percutiat, et os meum a cibo prohibeat. Post hanc vero culpam pellem meam fratri Moysi studiosissime commendo, sicut suam diligit, ad custodiendum; vobis autem, non adeo ad parcendum. Nam si ejus culpa pellis mea laesa aut gravius excussa fuerit, ab illo exigam; si quis autem ei pepercerit, illi gratias agam. De famulo vero ejus scitote quia aliam pellem non habeo, quoniam salus ejus salus mea; anima ejus, anima mea est. Quoniam autem quid de argento postulat, est ad faciendum facile; non erit, ut puto, apud misericordiam vestram ad impetrandum difficile. De his omnibus antequam incipiat redire, voluntatem vestram per litteras vestras desideramus audire. Non quia ipse recuset, si jubetis, etiam ad tormenta properare; sed quoniam cum bona spe, laetus ad eos quos desiderat, optat remeare. Valete.
(Ephes. V, 29) (Joan.
XV, 13)