87  EPISTOLA VIII. JOANNI ET BENEDICTO.  Apud Joannem et Benedictum S. R. E. cardinales, et Paschalis II papae legatos se excusat Hildebertus, quominus ad concilium ab ipsis Pictavos indictum accedat, nimiis a Cenomanensibus consulibus calamitatibus oppressus.
Sicut frequens tribulationum concursus sacris nos invitat conciliis, sic idem revocat et abducit. Adversa enim quae turbam querimoniarum nobis offerunt, ita nostram contrivere facultatem, ut unicum superesset solatium, usus ipse patiendi. Ea profecto ante peractum coepere triennium, quod totum continuis evolutum lamentis, recens vulnus in vulnera quotidie fatigavit. Denique tam modico tempore, sex in Urbe sustinuimus consules, quorum nullus pacificum praetendens ingressum, gladiis et igne curtam sibi vindicavit potestatem. Plebs coacta in favorem, tyrannum suscepit ex necessitate, non ducem ex lege. In susceptum studia simulavit, non exhibuit. Fidem reperit in ea, qui superior. Consul vero tanto gravius dominatus est, quanto brevius. Miles ejus, simulatis usus injuriis, eos scelerum judicavit expertes, quos rerum. Et quia non parcit populis, regnum breve, finem rapinis inopia posuit, non voluntas. Ea clades usque ad sanctuarium Domini devagata est, et primo quidquid extra muros nostrae fuerat potestatis, vel 88 evanuit in favillas, vel dissipatum est in rapinas. Deinde similibus cecidere praejudiciis episcopales Ecclesiae domus non paucae. In reliquis, quibus ignis pepercit, aeque periclitata est et facultas pauperum, et reverentia sacrorum. Omnia confracta sunt, omnia direpta, omnia contaminata. Nihil eorum manus evasit, qui gratis ad flagitia discurrunt, ad honestum nec pretio. Eisdem clerus affectus injuriis, summam rerum judicat affluentiam, solari naturam; ad necessaria votum restringit, omnibus indigens. Illius angustiae super dolorem vulnerum nostrorum addiderunt, graviusque confundimur, quod eorum relevare non possumus inopiam, quam quod nemo vult nostram. Praeterea longum est enarrare quam constanti tyrannide rex Anglorum in nos saevierit, qui temperantia regis abjecta, decrevit non prius pontifici parcendum, quam pontificem compelleret in sacrilegium. Quia etenim turres Ecclesiae nostrae dejicere nolumus, transmarinis subjiciendi judiciis, coacti sumus injurias pelagi sustinere, singularem scilicet molestiam in terris, atque unicam humanae compaginis dissolutionem. Tantis igitur agitati turbinibus, ad apostolorum limina decrevimus proficisci, magnum novae tribulationis arbitrati remedium, si Romanus pontifex nobis et consilio subvenit et auxilio. Suscipite igitur nostram benevoli excusationem, diligenter attendentes nostros sumptus itineris expensae, pariterque concilii, sufficere non posse, qui de reliquiis incendiorum, tanquam tabulae de naufragio, extracti, defectum nobis in via pollicentur.