EPISTOLA XXXIII.  Ad Philippum Leodiensem archidiaconum, rememorativa amicitiae et incitativa ad religionem.
Illi suo antiquo et familiari domino et amico PHILIPPO Leodiensi archidiacono frater NICOLAUS, illi servire, cui servire regnare est.
Forsitan miraris quis est qui scribit tibi; sed noli mirari hoc, quia servus tuus est; et si dignum judicas, amicus, hic est qui tecum montes lubricos glacie vel scopulis exasperatos transiit et transivit, qui tecum Romae et corde et corpore fuit, tecum in Tiburtinis montibus vigilavit. Hoc solum sit commonitorium et commemoratorium pristinae foederationis, quia non loca propter ea, sed propter amicitiam, quam in locis contraximus, memorantur. Quid enim haec omnia nisi vanitas vanitatum, et omnia vanitas? ubi numerosus exercitus et militaris illa juventus triumphalibus ornamentis intexta? ubi denique ille sublimis et potens in solio gloriae suae, cui ad nutum nutu citius senatus et populus, sed et clerus astabat? transierunt haec omnia velut umbra, et singularis ille splendor velut fumus evanuit; ibi tamen dilectio tua perennem in pectore meo pepigit mansionem; et ab illo die, memoria tua pectus meum altius irrupit, latius occupavit, stabilius possidet, viventi convivet, presseram stylum hactenus, rem tacitus considerabam et submurmurantium voces tanquam surdus non audiebam et sicut mutus non aperiens os suum. Alii dicebant: Prope est ut veniat tempus ejus et dies ejus non elongabuntur; alii vero: Quousque animam nostram tollit et non citius et sollicitius rumpit omnia et desideratus et desiderandus? Ego modicae fidei eram, nec credebam afferentibus et referentibus sermonem istum, timens delicias et divitias in quibus ab ipso juventutis flore jugiter fueras observatus. Praecogitans tamen divitias miserationum Domini illud saepissime replicabam. Quis scit si convertatur, et ignoscat Deus : et relinquat post se benedictionem? dum ita nutaret sic, et mutaret se pusillitas et pusillanimitas amici tui, ecce subito nuntius plenus spei advenit, qui diceret redditionem tuam solemniter factam, et jam non solum venire, sed et, qui veniant tecum, fideliter et efficaciter congregare; fateor, non me capio prae laetitia et inter administrationem et exspectationem suspensus sum, donec teneam te et non dimittam, nisi introducam in domum matris meae, et in cubiculum genitricis meae, et gaudeas ad vocem sponsi et sponsae omnibus diebus vitae tuae; verumne erit, Domine Jesu, ut tantae nobilitatis sanguinem et tantae utilitatis hominem abscondas in tabernaculo tuo in die malorum, et non solum in tabernaculo, sed in abscondito tabernaculi tui. Quam libenter videbit ille magnus providentiae oculus tantum ac tale vas furatum Aegyptiis et in donaria Domini separatum. Laetentur igitur coeli, et exsultet terra, et spargatur celebratae et celebrandae conversionis gloria usque in fines terrae, quia Philippus ad paupertatem pauperum Christi descendit, et honorabile nomen eorum coram illo; veni igitur, Domine, et noli tardare, quia si negotiis credis, negotia nunquam finem habebunt, nemo cum sarcinis enatat, ait ille saecularis orator, festivus erit tam festinus adventus, qui te in conscientiam, nos in laetitiam reponat, et quia verus amor, ibi quoque timore trepidat ubi non est timor: attende paulisper, et quod dico, quia propter te dixi, nec me putes orationis velle floribus inhiare, sed affectum accipe presse, cauteque signatum juxta vocem prudentis, in agro mentis poenitentis spiritum concepisti, delicatus profecto conceptus, et excuti facilis ante partum. Mille sunt veneficia daemonum, quibus injectis vel non formabitur vel deformabitur semen verbi Dei. Caro enim tenerrime respirat, et egressum de Sodomis spiritum respicere frequentius subhortatur, nec de victoria desperat, cum omnes illecebrosa sensuum voluptate facillime novimus revolare, et efficacior sit conatus carnis ad crimen, quam spiritus ad virtutem. Sed forti animo fortiter incedendum est, nec curandum, si post te mussitet prurigo voluptatum; sed juxta quod Augustinus de se meminit, succutiat carneam vestem suam, nec deerunt qui dicant tibi euge, euge, qui te admoneant in frigidiores annos sanctum differre propositum, et amoveant ab oculis tuis quia dies Domini sicut fur in nocte, ita venient dicentes: Quid tibi, et vitae huic, quam potius evitare quam ad eam te invitare oporteat? Quid somnias teneros artus, et exquisitis educatos deliciis longum posse ferre martyrium? incipe, sed quod non te poeniteat incepisse, neminem sero poenitet, quem mors invenit poenitentem. In extremo vitae dum paradisum latro meruit, exemplum reliquit. Si has Sirenes usque in extremum dulces audieris, longius abstraheris in voraginem voluptatum. Aderit autem et fraudulentus ille contortor sub quo casus frequens et respiratio difficilis, et de quo rara, et nunquam secura victoria, et dicet tibi: Haec omnia tibi dabo si procidens adoraveris me. Cum autem vigilantissimum oculum habeas, nonne vides quanta mundus laboret insania? res in infinitum cedet si juxta sapientem recensere velim discrimina principum, si turbati querelas conjugii, si mille Menedemos deploratores, filios scortatores, si conflatas inique vel attritas turpiter divitias, si possessiones arrogatas armis, erogatas flagitiis, sublatas dolo, translatas praejudicio et jactura nominis quaesitas et honesti. Ab Ecclesia igitur, et cum illo, adjunge te ad curram istum: ubi millia laetantium, et Dominus in eis, locus enim iste a Deo factus est, locus quem elegit Dominus ex omnibus locis terrarum, ut esset nomen suum ibi; et miseri filii Adam, qui hic non finiunt finem suum. Denique nobiscum debilium, nobilium, delicatorum, litteratorum infinita pluralitas perseverat, qui ex eodem quoque luto formati sunt. Excessi, fateor, epistolarem modum; sed currentem stylum plurimus instigavit affectus; veni ergo, dilecte mi, incipiendo, veni proficiendo, venies et transibis perficiendo in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei.
(Joel.
XI) (quae non
confundit) (a quo nemo unquam
nocendi inducias extorsit) (quibus in hoc tempore nihil abjectius) (cujus nomen portas)