EPISTOLA XVIII.  Fulgentius Regino comiti, respondens ad priorem propositam ab ipso quaestionem: Utrum caro Christi corruptibilis an incorruptibilis fuerit. Posteriori, quia morte praeventus satisfacere non potuit, satisfecit Ferrandus epist. ad eumdem de septem Regulis Innocentiae.   2.  4. CAP. III 6. CAP. IV 8. 9. 10.
CAPUT I.--Accipiens litteras tuas, fili carissime Regine, et sollicitudinem cordis tui agnoscens, Dominum collaudavi, qui potest utrumque, et bonum conferre servandum, et servare collatum. Utrumque enim pertinet ad medelam animarum nostrarum, quo gaudeamus in beneficiis quae nobis infirmis medici 324 nostri non desinit ineffabilis operari benignitas, ut spiritali profectu et augeatur in nobis sanitas, et minuatur infirmitas. Modus vero infirmitatis nostrae duplici qualitate consistit: si vel per ignorantiam minus aliquid in fide noverimus, vel aliquid habeamus in operibus nostris, quod non conveniat regulae veritatis. Quoniam igitur corpus quod corrumpitur, aggravat animam , ideo nos utraque conturbat infirmitas. Sed ille qui nos fecit, et gaudere praecepit quia vicit mundum , speramus quia nos in fide, quae per caritatem operatur, perficiet.
Dicis ergo quod nuper in Orientis partibus nova est orta inquisitio, aliis asserentibus incorruptibile fuisse corpus Christi ab ipso conceptionis exordio, aliis autem contrarium fatentibus, corruptibile ante passionem, incorruptibile vero post resurrectionem. Tu tamen in utraque parte valde haesitans, nec respondere sciens, instas ut quid tenere debeamus commoneam. Haec sunt quae interrogas. Superius autem tuae gratulationis indicio insinuas te meis litteris recreatum. Quoniam igitur interrogatio tua recti cordis tramitem tenuit, quo primitus quod ad fidem, deinde quod ad opera pertinet, apprehendit, quia fidem, quae per caritatem operatur, commendat apostolus, illo scilicet nostrae salutis obtentu, quod fides sine operibus mortua est in semetipsa . CAP. II.--3. Volo itaque, carissime, ut scias non uno modo dicere corruptionem, sed duobus modis, sicut dicimus infirmitatem, et similiter mortem. Dominus enim mortem inquit esse perpetrationem criminis, et mortem in qua retributio nihilominus intelligitur ultionis. Dicitur etiam infirmitas hominis, ejus scilicet qui exhibet peccato servitium, et ejus qui portat peccati supplicium. Utrumque ad infirmitatem pertinet peccatoris, et delectatio in peccatis, et afflictio pro peccatis. Sic etiam corruptionem dupliciter dicimus, cujus una pars in sola hominis culpa, altera invenitur in poena. Ad culpam quidem pertinet illa corruptionis pars quam Apostolus ostendit, ubi dicit: Homines corrupti mente, reprobi circa fidem . Ad hanc partem corruptionis pertinet quod alio loco dicit, Corrumpunt mores bonos colloquia prava . Ista corruptionis pars primo animam capit, et per animam carnem in peccatum trahit. Haec pars corruptionis mentem superbientis angeli primo invasit, ac deinde primum hominem, postmodum totum genus humanum. Primam ergo corruptionis partem, quae consistit in concupiscentia vel perpetratione peccati, secuta est illa pars quae constat in retributione supplicii, quae duobus tenet animam et corpus hominis peccatoris. In ipsa quoque retributione quaedam sunt in quibus poena peccati simul sit et ipsum peccatum: alia vero sunt, in quibus solum sit peccati supplicium. In illis ergo in quibus reperitur poena simul et culpa, opere quo reatus in peccatore punitur, Deo derelinquente, augetur homine delinquente. Haec est illa pars corruptionis per quam sic peccata puniuntur in homine ut non desinant, sed ut crescant: sicut est libido 325 cordis et corporis, quae cum ex poena peccati eveniat, peccatum multiplicat, et animam punitioni subditam noxia delectatione captivat. Tertiam quoque punitionem huic secundae retributam Apostolus dicit: Propter quod tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Non ergo ut patiantur tantum, sed ut faciant unde peccata multiplicentur, divina in reprobum sensum damnatione traduntur. Verumtamen haec traditio, non in operatione Dei, sed in desertione consistit. Quosdam enim tradit Deus, nec dimittit: quosdam vero in eo quod tradit dimittit. Bonos sic tradit paterna benignitate, ut non deserat paterno juvamine. Ac per hoc tradit eos ad patienda mala quibus ipsi perficiantur, non ad facienda quibus deteriores existant. Malos autem ad hoc tradit Dominus, et dimittit, ut, ipso deserente, dum non Dei voluntatem, sed suam sequuntur, sua turpitudine delectentur, nec poenam suam portent inviti, sed sequantur illecti. .--5. Haec est iniquorum corruptio, quae sic est poena peccati, ut sit et ipsa peccatum. Alia corruptionis pars est quae nec animam nec corpus fidelis hominis polluit, sed affligit: quia nec ad inquinandum hominem, sed ad humiliandum militat peccatorem. Hac itaque discretione retenta, dum corruptionem voluntariam a corruptione poenali discernimus, ipsiusque poenalis corruptionis unam partem cum peccato, alteram sine peccato inesse hominibus invenitur, talis autem corruptio cordis nihil aliud est, nisi privatio sanitatis, quia nulla ex hac corruptione contrahitur iniquitas, licet insit infirmitas: facillime invenimus quam partem corruptionis suscepit Christus in corpore. Nam quamvis carnem pro nobis susceperit, tamen accepit immunem ab omni peccato originali et actuali. Ipsam tamen carnem, non solum infirmam, sed etiam veraciter cognoscitur accepisse mortalem. Procul dubio in quantum corpori ejus inerat suscepta mortalitas, in tantum ei potuit inesse corruptionis infirmitas. Illius scilicet corruptionis quae abest ab omni peccato. Ad talem corruptionem pertinet fames et sitis. Facile siquidem esuriendo et sitiendo corpus mortale corrumpitur, quando per haec etiam ad ipsius mortis exitum pervenitur. Per quam mortem venitur ad corruptionem, dum, deserente anima, in tantum corpus corrumpitur, ut in putredinem ac pulverem redigatur. Hanc corruptionem caro Christi non vidit, quae die tertia resurrexit. Famem tamen, sitim, fatigationem corporis ac dolorem veraciter sensit: quae omnia pertinent ad illam partem poenalis corruptionis quam sic ex peccati poena supplicio trahimus, ut ex ea nullum peccati supplicium contrahamus. Esurisse Christum, sitisse fatigationemque sensisse Evangelium docet , quem manifestum est esurisse, quando ad ficulneam venit, nec in ea fructum invenit. Fatigatus etiam ex itinere sedit super puteum . In cruce etiam dixit, Sitio . Dolorem etiam sustinuit, sicut dicit Esaias: Vulneratus est propter iniquitates nostras; infirmatus est propter scelera nostra . Hanc infirmitatem in Domino non putativam, sed veram docet Apostolus: Nam etsi crucifixus est, inquit, ex infirmitate, sed vivit ex virtute 326 Dei . Infirmitatem non aliud dicit, quam corruptibilitatem. .--7. Restat itaque ut et Christum fuisse in aliqua corruptione ad quam non rediit, et non fuisse in ea quam non vidit, per sacram Scripturam diseamus. Ad corruptionem pertinet corporis animalis, et mors quae praecedit putredinem, et putredo quae sequitur mortem. Proinde Christi corpus, quod est vere mortuum, et die tertio sine aliqua putredine suscitatum, unam partem corruptionis vidisse, aliam non vidisse dicendum est. Fuit quippe in corruptione mortis, sed non in corruptione putredinis: quando caro Christi sic est mortua, ut nulla fuisset membrorum putredo, vel dissolutio subsecuta. Christus ergo non revertetur in corruptionem, quia surgens a mortuis, jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur . Christus ergo non vidit corruptionem, quia nullam sensit caro ejus putredinem. Hoc autem non ejusdem carnis incorruptibilitas, sed resurrectionis celeritas fecit. His omnibus in quibus nostrae seminationis ac resurrectionis certissimam qualitatem verbis apostolicis sanctus Augustinus ostendit, dicens: Constat itaque, neque ullo modo dubitandum est, corpus Christi, quod licet corruptionem putredinis in sepulcro non senserit, quia scriptum est, « Non dabis sanctum tuum videre corruptionem , » clavis tamen et lancea corrumpi potuit, nunc omnino in incorruptione persistere; et quod in contumelia passionis mortisque seminatum est, nunc esse in gloria vitae aeternae; et quod ex infirmitate potuit crucifigi, nunc in virtute regnare; et quod erat corpus animale, quoniam ex Adam sumptum est, nunc spiritale esse, quoniam spiritui nunc inseparabiliter copulatum est . His verbis Augustinus ostendit quale corpus Christi post resurrectionem sit, et quale ante passionem fuerit. Evidenter confirmat corpus Christi omnino nunc in incorruptione persistere, nunc etiam in gloria vitae aeternae, nunc in virtute regnare, nunc spiritale esse. Sed corpus non est omnino incorruptibile, quod dolorem potest per vulnera sentire. Quocirca apparet Christum ante passionem, imo usque ad passionem et mortem, mortale atque animale corpus habuisse; et pro nobis in eodem corpore veram famem, veram sitim fatigationemque sensisse, vera clavorum ac lanceae percepisse vulnera; et ex hoc verum dolorem non necessitate, sed voluntate sensisse, veraeque mortis acceptatione pro nobis animam suam propria potestate posuisse. Consequens est ut idem Christus ex infirmitate mortuus, ex virtute autem Dei suscitatus, nostris inveniatur exemplum praebuisse corporibus. Humiliavit enim se Christus usque ad susceptionem totius infirmitatis nostrae: ut, sicut ait Apostolus, reformetur corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis suae . Hinc ergo manifestissime apparet quid de animalis ac mortalis corporis qualitate debeat omnis Christianus firma credulitate sentire: impossibile ut corruptibilitas esse negetur, ubi animalis corporis mortalitas invenitur. Christus ergo in sola carne portavit nostram corruptionem, in qua veraciter nostram portavit et mortem. In anima vero sic perfectam incorruptibilitatem servavit, sicut peccatum nec propagine 327 traxit, nec contagione contraxit. Unde et infirmitates animarum nostrarum quas in sua rationali anima portavit Christus sine ulla corruptione portavit. Nullus quippe potuit defectus inesse virtutis, ubi infirmitatis susceptione indefessa permansit perfectio caritatis, quae Unigenitum Deum fecit usque ad mortem pro nobis accedere, et confusione contempta crucis opprobrium sustinere. Propter quod tristitiam, moerorem, vel quas nostrarum animarum infirmitates habuit Christus, veras quidem, sed voluntarias habuit. Veras scilicet, ut manifestum in se animae rationalis monstraret affectum; voluntarias, ut nostris infirmitatibus adfuturum ostenderet suae virtutis auxilium; ut agnosceremus nos ipso adjuvante in infirmitatibus, quas necessitate patimur, fulciendos. Qui propterea voluntate nostras infirmitates acciperet, ut et in hac vita infirmitatum necessitate turbatis auxilium contulisset, et post hanc vitam omnem a nobis infirmitatis necessitatem misericorditer abstulisset. Ac sic omnis fidelis agnoscens Christum participem humanae infirmitatis, certissime speraret participem se fore divinae virtutis, nec se ambigeret illius virtute firmandum, quem pro se cognovisset non necessitate, sed voluntate turbatum; in ipso habiturum aeternam laetitiam, cui suam voluntate videret inesse tristitiam, qui sicut mansit in tribulatione tranquillus, in morte securus, sic in infirmitate fortissimus, et in humilitate altissimus.
(Sap. IX, 15) (Joan. XVI, 33) (Jac. II, 26) (II Tim. III, 8) (I Cor. XV, 33) (Rom. I, 28) (Marc. XI, 13) (Joan. IV, 6) (Joan. XIX, 28) (Isa. LIII, 5) (II Cor.
XIII, 4) (Rom. VI, 9) (Psal. XV, 10) (Epist. ad Consentium, alias 146,
nunc 205) (Philip. III, 21)