EPISTOLA XI. AD G. MONACHUM PONTINIACENSEM.  Formam instituendorum novitiorum ei praescribit.
Fratri et amico in Christo charissimo G. monacho Pontiniacensi, frater A. peccator, salutem in Spiritu sancto.
Importuna nimis instantia me, charissime, compulisti, ut tibi de aedificatione animae aliquid scriberem, et maxime quod ad institutionem novitiorum pertineat et doctrinam. Rem certe postulasti difficilem, ut quo modo novitii instituantur edoceam, qui nec fui in mea conversione novitius, nec adhuc in mea hac conversione maneo innovatus. Cum enim aliquando canonicae sinceritatis albedine infelici commercio in monachum denigraverim, et nunc, Deo volente, de plena illa et peregrina nigredine ad candorem virginis liliosae reversus sim, licet me poenitentem misericors illa susceperit, non tamen in novitium me recepit. Et certe cum veteratae deformitatem nigredinis nondum a me praesumptae institutio novitatis obliteret, quo pacto philosophari me compellis de sanctae splendoribus novitatis? Novitius enim, si rem sui nominis tenet, eo a veteris hominis deformitate exuitur, quo in novi hominis pulchritudinem per correctioris vitae studium reformatur. Ego, ego nondum exutus a veteri necessario tibi excidere formam novi. Verumtamen ex debito sponsionis meae teneor dicere aliquid, quia instantia tua promittere me coegit. Igitur quia novitii a novitate transsumuntur, quae sit ipsa novitas, quae vetustas illi contraria inquiratur. Et quia non prius quod spirituale est, sed quod animale, de veteri homine prius videndum est. Quatuor sunt in quibus haec vetustas potissimum consideratur, scilicet amor mundi, cura superflua proprii corporis, usus peccandi, defensio peccati. Amor mundi triplici animum vetustate corrumpit: accendit enim eum ex desiderio dignitatis, inflat eum appetitu vanae laudis, onerat et aggravat divitiis quaestuosis. Haec omnia, aut de cordis superbia veniunt, aut eidem superbiae fomenta suggerunt et supponunt. Illum vero animalis corruptionis dispendio necesse est antiquari et senescere, et ita propinquare ad interitum, quem constat veneno superbiae esse infectum. Antiquus enim serpens, dum initium omnis peccati superbiam humanae naturae in suis adhuc vitiis venenatissime instillavit, dum suae veternosae antiquitati illam obnoxiam fecit, indulta beatae novitatis gloria spoliavit. Quem igitur per superbiam terrenae dignitatis inflat ambitus et extollit, ventosae laudis anhelatio exsufflat et subruit, avaritia ex quaestu divitiarum in pulverem spargit et perimit; hic talis ex multo vitiorum senio veterascit. Et hoc quidem solet amor saeculi in suis sectatoribus operari. Cum enim mundus in maligno positus sit, et nequissimum sit ipsum quaerere, cum vanitas sit et umbra volatilis, et insanum sit post ipsum currere, non sanae mentis est, sed desipientis hunc amare. Nam quid est amor mundi, nisi quaedam phrenesis animi quae, dum nescit quae sursum sunt quaerere vel sapere, sed quae sunt super terram, quasi a sensu bonae valetudinis mentem efficit alienam? Qui itaque novitiari desiderat, a vanissimae vetustatis ejus insania cor avertat; alioquin non poterit novis sapientiae interesse studiis, nisi prius, amota insani amoris amentia, factus fuerit compos mentis. Verum tunc primo ad mentem redire incipit, cum jam stabili proposito de saeculo deserendo disponit, satagens ut extra limen propriae domus mundi eum non comitetur affectus; sed in ipso limine quo de propriis rebus coepit egredi, ibi incipiat mundo mori. Non, inquam, debet eum mundi amor prosequi ad portam monasterii, quia ibi secundum facit gradum, ubi etiam relicturus est corpus suum. Hinc est quod Deus ad Abraham sic locutus est, dicens: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et veni in terram, quam monstravero tibi . Terram quippe bonam et optimam, terram lacte et melle manantem non videre, multo minus intrare idoneus, nisi prius a terra spinas et tribulos germinante, et a cognitionis carnalis affectu robur mentis effeminante exisset. Hinc est quod animae quam instruit Spiritus sanctus per Psalmistam, sic dicit: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam . Audi, ut credas, quia fides est ex auditu; vide, ut diligas, quia multum proficit dilectio ex affectu; inclina aurem tuam, ut obedias et jussa peragas, quia dilectio comprobatur ex actu. In quo autem obedies, obliviscere populum tuum, et domum patris tui; alioquin non concupiscet rex decorem tuum. Non, inquam, erit in te decor, qui sit in concupiscentia regis, nisi de terra tua et de cognatione tua exiveris, nisi domum patris tui et populum tuum oblita fueris, nisi per oblivionem vitiis carnis et concupiscentiis moriaris. Hinc est quod per seipsum Dominus in Evangelio sic ait: Qui non reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut agros, propter nomen meum, non est me dignus . Et certe si propter Deum relinquenda sunt licita et necessaria, quanto magis pro eo illicita et superflua devitanda? Sed quia fugitivum mundi perduximus ad portas monasterii, ut secundum innovationis suae faciat gradum, qui in exitu de Aegypto fecerat primum, nos quoque currentis orationis hic gradum figimus, ut recepto paululum spiritu, hic secundum hunc gradum et ejus considerationem fortius ascendamus. Forsitan, charissime, dum haec legis, irasceris; et qui tibi petieras destinari utilia, forsitan irrides minus necessaria scriptitantem. Sane cum excusationem nolueris, sed nec dilationem recipere, factus sum insipiens, tu me coegisti. Verumtamen quod semel coepi, non desinam prosequi; et si petitioni tuae non sufficiam, meae tamen utcunque satisfaciam sponsioni. Tibi enim, non juxta velle tuum, sed juxta posse meum, spopondi me, si recolis, pariturum. Igitur qui, convertendi studio, primum innovationis suae gradum fecit in contemptu mundi, secundum facturus est in ingressu monasterii, in postponenda scilicet cura propriae carnis, quae tamen, juxta Apostolum, in necessariis non negatur. Carnis, inquit, curam ne feceritis in desideriis . Naturae consulendum est, non culpae; necessitati prospiciendum est, non indulgendum voluptati: Voluptas enim habet poenam, et necessitas parit coronam. Et item illud de Regula : Mors secus introitum delectationis posita est. Cum igitur ad portam monasterii veneris, et ibi vestem animae carnem exueris, et quam de mundo tuleras, ipsi adhuc reclamanti mundo remittis. Tuleras quippe vestem hanc de anathemate, de corruptione illam susceperas, enutrieras eam cum vitiis et concupiscentiis, et ideo extra sanctuarium debes dimittere quidquid in ea mundi impuritas potest reclamare. Naturam condidit Deus, auctor culpae non exstitit; nec nos debemus odisse aut persequi quod suo non remittitur Creatori. Natura fovenda est, et auctoris sui mancipanda negotiis; curruptionem tamen et vitia, quae a Deo non veniunt, persequamur. Nemo, ait Apostolus, carnem suam odio habuit; sed diligit, et fovet eam, sicut et Christus Ecclesiam . Verumtamen in tantum carnem deseris, in quantum affectibus suis emoreris, in quantum vitiis suis et concupiscentiis suis valefacis. Intra Spiritus sancti auditorium, nihil prorsus carnis est inferendum; sed solum sine carne introeat spiritus, ubi solis est spiritualibus intendendum. Non debent sane caro et sanguis spiritualibus interesse negotiis, nec ea quae ad regnum Dei et justitiam ejus pertinent participari digna sunt quae regnum Dei minime possidebunt. Caro, ait Apostolus, et sanguis regnum Dei non possidebunt . Hoc est ergo carnem foras relinquere, nihil ei praeter necessaria quaerere, et sola illa judicare necessaria, quae secundum discretionem Patrum potest ordinis forma pati, et locus tribuere quem petisti. Ne remanseris infra, nihil ultra quaesieris, sed regia via incede per medium, quia et superspatiosum est ultra limites Patrum progredi, et vitiosum est infra eorum terminos remorari. Si mediator vis amicitias jungere, si digne vis ministerio mediatricis assistere, vide ne discedas a medio, vide ne quid nimis, ne quid facias sine modo. In oculis hominum piis conformare moribus conviventium, sed intus scientia coram Deo, si potes, alios transgredere diligendo, hoc solum est in quo moderator saeculorum nostra delectatur immoderantia, cum nostri amoris in ipsum affectio sine modo intenditur et mensura. Ipse auctor omnium omnia condidit, et quod creaturis contulisse cognoscitur, hoc requirit. Habe pondus, serva numerum, mensuram tene, nec dividi poteris ab auctore. Falsitas non habet pondus; unde fertur et evolat in interitum. Pondus nescit levitas, cor non sinit esse stabile neque firmum. Numerum non servat singularitas, cum sit numerus collectio unitatum. Ubi regnat diversitas, non est collectio, sed divisio unionum. Modum ignorat superfluitas, et nihil ab ea admittitur mensuratum. Falsitatem devitet sancta novitas, ne quid in ea sanctitatis specie simulatorie pallietur. Singularitatem suspectam habeat, ne divisa ab aliis, non cum aliis numeretur. Intemperantiae superfluitatem effugiat, ne moderatori per immoderantiam reluctetur. Subsistat in pondere gravitatis ad disciplinam, in pondere veritatis ad justitiam, in pondere stabilitatis ad perseverantiam, ne a proposito suo decidat, ne a loco quem elegit abscedat. Beatus plane quem ponderis gravitas reddit stabilem, ratio numeri socialem, moderatio mensurae frugalem. Stabilem in fide, socialem in charitate, frugalem in conversatione. Quid hic jam carnis remansit, quominus spiritus Spiritui sancto intendere totus possit? Hinc jam ad lectionem tanti magistri, in secretarium animi de variis animae officiis. Officia diversa conveniunt, et pro deliciis affluentis et influentis sapientiae de corporalibus cogitare contemnunt. Nam etsi intra monasterium de institutione obedientiae corporales abundant observantiae, nihilominus est eorum translatio spiritualis, quatenus agentis intentio sit coelestis. Sicut enim coelestia terrena intentione transacta plerumque agentibus carnalia fiunt, sic et carnalia spirituali intentione transacta his efficiuntur spiritualia qui haec agunt. De caetero sibi caveant qui spirituales esse contendunt, ne se eis Satanas in angelum lucis transfiguret, ne de praetextu salutis negotium perditionis obumbret. Provideant, inquam, sibi, ne sicut in tempore vetustatis suae habuerunt usum peccandi, ita in tempore novitatis circumspecto careant timore peccati, quia contra peccandi usum solliciti habeant timoris remedium opportunum. Ut enim consuetudo peccandi de insolenti securitate nascitur, ita et assueto timore repellitur; quia, sicut est securitas initium malitiae et progressus, ita timor Domini est initium sapientiae et provectus. Hic jam, quia loqui de tertio convertentium gradu aggredimur, opportunum est, ut recepto paululum spiritu, ad exsecutionem sequentium reparemur. Quantumlibet, dilectissime, ab hoc opere meae parvitatis dissentias, quod forte dixerim alia et aliter quam sperabas, tamen sicut spero, nunquam sic avertes oculum, quin ex integro legas totum. Obsecro autem te, cum legeris, ne me nimis festinus damnaveris; sed prius omnia prospice diligenter, et tunc de his quae reprehensibilia sunt, opportunius judicabis. Certe cum amicus sis, amici turpitudinem non nudabis, sed satages quomodo apud te sit occultum quod pro vitio suo fore videris occultandum. Ego autem ne reprehensionis formidine videar ab incoeptis desistere, nihilominus prosequar quod incoepi. Cui coelitus datum est pro amore paupertatis, mundi amorem contemnere, et continentiae laborem carnis voluptati praeponere, satagere debet omnimodis ut usum peccandi eliminet timor Dei. Sed, dicet aliquis, quomodo potest habere peccandi consuetudinem, qui jam mundum reliquit et carnem? Sed certe qui per mundi contemptum et carnis despectum carnales illecebras devitavit, huic contra spiritales nequitias certamen juge remansit. Quid, si forte retinuerit in affectu, quod effectu relinquit et actu? O quanti hodie sub religionis habitu vivunt, qui, etsi specietenus mundo vel carni non serviunt, in corde tamen reversi sunt in Aegyptum, et interna cogitatione relapsi sunt in peccatum! Speciem quidem sanctitatis actu et habitu praeferunt, sanctitatis voto et professione addicti sunt; sed nomen habentes quod vivant, intus mortui sunt; quia, cum foris pauperes et continentes appareant, mente tamen ad gloriam transitoriae laudis, vel ad gradum cujuslibet dignitatis aspirant. Cum enim per illa duo praenominata superius, scilicet mundi contemptum, et carnis despectum, spiritus immundus ab homine exierit, cum per loca arida et inaquosa, scilicet corda sanctorum spiritualia, requiem sibi non invenit, ad prioris domus habitaculum semper redire intendit, et dicit: Revertar ad domum meam unde exivi . Cum itaque viderit domum illam mundatam quidem a pristinis sordibus, ornatam religiosis traditionibus, vacantem vero a spiritualibus desideriis, et cogitationibus otiosis intentam, tunc ad illam cumulatior redit, et deinceps sibi cautius hanc defendit. Assumit enim, ut testatur Dominus, septem alios spiritus secum nequiores se, et ingressi habitant ibi. Tunc fiunt novissima hominis illius pejora prioribus: quia, qui ante religionis habitum et votum apparebat quod erat manifeste malus, deinceps intendit quod esse non satagit, videlicet dici sanctus. O quam infelici commercio qui mundum cum immundo ejus principe a Spiritu sancto expulerat, spiritumque suum Spiritus sancti magisterio votiva necessitate subdiderat, iterum expellit, et effugat a se Spiritus sancti gratiam, et spiritum suum immundo remancipat possessori! Ex hoc hypocrita persequitur et effugat Spiritum sanctum, sicut et Spiritus sanctus disciplinae effugit fictum. Plane Spiritus sanctus non effugeret, nisi persequeretur eum aliquis et fugaret. Persequitur autem ipsum et effugat, qui eum pietatis gratia intentione pravae voluntatis abnegat, speciem tamen virtutis ad deceptionem et elusionem gratiae usurpative retentat. Duplici quidem injuria Spiritum veritatis fictus prosequitur, quod et ipsum a se violenter extrudat, et violentius speciem ejus ad usus contrarios raptor crudelis usurpat. O detestabile malum! o pene inexpiabile facinus sub praetextu mansuetudinis exacerbare summae mansuetudinem bonitatis? o summa infelicitas, sub novi hominis formam totum conformare se veteri, et sub novitii appellatione et habitu vitiosae vetustatis retinere senium in affectu! O si post abrenuntiationem mundi, si post abjectionem corporis, negata fuisset janua cordis, vigilantiae commissa timoris, non intrasset ad cor spiritus fictionis! Solertissimus est enim janitor iste, et amori tam subservit humiliter, et fideliter ministrat, ut nihil omnino quo amoris festivitas perturbetur, admittat. Nunc autem quia et male ostium viatori patuit, immundus spiritus, assumptis secum septem aliis spiritibus nequioribus se, ad suam domum recurrit, ut per septenarium comitantium vitium intelligas in mensura; quia enim septem diebus universa temporalitas agitur, per septenarium universitas designatur. Moneantur ergo novitii ut in tertio gradu se credant timori, quia frustra facti sunt continentes, si aliquatenus sine timoris custodia dimiserunt cordis fores. Beatus plane homo qui semper est pavidus; sicut enim timor Domini malum non operatur, ita qui fuerit expers timoris, esse poterit expers et salutis. Qui sine timore est, non justificabitur; non poterit sapere, quandiu sine initio fuerit sapientiae. Timor enim est initium sapientiae, nec aliquid insipidum intus intrare patitur, ubi amor in splendoribus sapientiae jucundatur. Splendores sapientiae sunt virtutes animae, per quas in secretario pii cordis festa continuantur amoris. O felix novitas! o nova festivitas, quae non in coeno saeculi, sed in coelo puri animi celebratur! Ad festa hujusmodi invitantur novitii, qui tanto festivius celebrantur interius, quanto vigilantius servat cordis aditum timor sanctus. O quam strenue se habent animi de tanto janitore securi! nec melius omni custodia cor nostrum servare, quam si hunc janitorem habuerimus circumspectum. De caetero humilitas comes timoris individua tanto securius, quanto secretius cordis disponit officia; et quidquid in luce sapientiae ordinatum viderit, ad amoris arbitrium ordinat et componit. Humilitas sane nunquam sine contubernio discretionis progreditur; sed tanto se cautius ubique et in omnibus agit, quanto ex timoris familiaritate et consortio semper formidolosa, semper sibi suspecta existit. Humilitas mirum in modum quanto minus se reputat, tanto abundantia gratiarum exuberat; quia nimirum fons sapientiae, qui de medio paradisi voluptatis egreditur, in illam tanquam in locum humiliorem de supernis influere laetatur. Hinc jam grata et gratiosa humilitas singulis quibusque virtutibus suas in mente mansiones constituit, officia singulorum disponit, et nihil tam in corporeis sensibus quam in affectibus animae geritur, quod non humilitatis timoratae magisterio gubernetur. Denique intentioni rectitudinem et simplicitatem assignat, rationabilitati deputat sapientiam, et ut praecipuam ibi discretio teneat mansionem, ad irascibilitatem se colligit aemulatio, et zelus Dei secundum scientiam est exercendus. Concupiscibilitatem partitur charitas, geminoque in Deum et proximum hanc inflammat affectu. Intellectum irradiat veritas, quae, dum splendore suo errores quosque depulerit, ad gratiam quoque contemplationis perducit. Apud affectionis puritatem hospitatur misericordiae pietas, et inde sine acceptione personarum miseriis necesse habentium se exponit. In voluntatis palatio justitia sibi tribunal constituit, et inde moribus et operibus, sensibus et affectibus aequitatis edicta imperiosa severitate proponit. Pax viro in conscientiae testimonio sibi quietis cubiculum ponit, cui tanto suavius osculum justitia porrigit, quanto omne peccati cauterium a veritatis proposito tollit. Justitia, inquit, et pax osculatae sunt . Tunc nimirum pacem justitia osculatur cum satagente justitia, sic voluntas ad unguem tota corrigitur, ut de nullo ipsius cauterio conscientia mordeatur. Sed et pax ipsa osculatur justitiam, cum pacis aeternae susceptio laboriosam justitiae remunerat actionem. Ecce quae et quanta eis inveniunt, qui novis conversionis suae gaudiis timorem deesse non sinunt. Revera ibi locus peccandi consuetudini non habetur, ubi, juxta Psalmistam, Domino in timore servitur . Caeterum illi frequenter desipiunt, qui initium sapientiae Dei timorem negligunt, nec tam saepius in peccata corruunt, sed etiam, quod gravius est, peccata defendunt. Sicut enim ille qui justitiam innovat, semper se in principio sermonis accusat, sic e contrario, qui justus non esse, sed videri appetit, accusatus ab alio se defendit. Quanto nimirum subtilius laboriosa arte simulationis se fictus palliat, tanto gravius palliationis suae denudatio hunc molestat. Difficile enim qui fictus est, sic in sua praevalet simulatione celari, quin valeat signis aliquibus deprehendi. Sed jam quia de quarto convertentium gradu loqui incipere volumus, hic ea de tertio finiamus. Cum ab initio hujus opusculi me prius de vetustate dicturum postea de novitate promiserim: nunc autem cum de utroque nimis et permiste locutus sim, jure lectionis non mereor gratiam, quod meam nescierim aut neglexerim persequi sponsionem. Siquidem actum est. Sed tu, frater charissime, non acquiesceres, nisi meam prodere me insipientiam coegisses. Tibi ergo, tibi imputandum, quidquid in his litteratis invenies minus rectum. Ego vero qui prodere insipientiam meam coepi, de quarto quod promissum gradu perloqui non desistam. Quam sit noxium, quam sit vetustati obnoxium peccata defendere, ex hoc satis intelligitur, quod inter omnia salutis remedia nihil confessione salubrius praedicatur. Et quid est confessio nisi proprii reatus accusatio, cum humiliter et aperte et integre et fideliter peccata sua illi confitens dicit qui super eum super hac re potestatem accepit: Teneor siquidem illi peccata mea per confessionem detegere, cui animae meae claves a Domino sunt commissae. Divinae institutio humilitatis remedium exhibuit, diabolicae defensionis elatio excusationis latibulum adinvenit. Eadem quippe malignitate, qua vult et facit virtutis aemulus peccata fieri, eadem vult malignitate celari. O si primus parens humani generis excusationem non quaesisset in peccatis! Certe si suam culpam humiliter excusasset , non tam crudelem mortis sententiam excepisset. Nunc autem delinquere et delitescere voluit, qui cor suum in verba malitiae declinavit. Mulier, inquit, quam dedisti mihi sociam, dedit mihi de ligno et comedi . Quid miser agis? Quid culpam tuam in auctorem refundis? Num propterea ille peccavit, quia sociam mulierem tibi concessit? Tibi magis imputa, tu magis accusa, cum in tua esset potestate positum scire et posse vitare peccatum. Igitur, sicut in remediis aliquid humili confessione salubrius non habet, sic inter crimina peccati defensione nullum nocentius invenitur. Qui peccata defendit, et veritatem abnegat, et persecutor est pietatis. Qui confitetur et accusat, meretur justitiam, et amicus efficitur veritatis. Et hoc quidem agit timor humilis per hoc justificari impetrans a peccatis. Totum et juge est timoris officium, virtutibus dare operam, nominis confessioni insistere peccatorum. Mirabiliter confertur industria timoris sanctae negotio innovationis, dum et cordis aditum foris a criminibus quibusque defendit, et incidentes intus pulveres lavacro confessionis abstergere satagit. Quae sunt crimina non opus est tibi ostendere, quibus mundum aspicis plenum esse. Quid? incidentes pulveres dixerim forte, praesertim cum prae sui subtilitate nonnisi forte, purgatioribus oculis videantur. Quid autem sunt incidentes pulveres nisi cogitatus innumerabiles orationis tempore animae oculis involantes? Nonne quasi quosdam infestissimos pulveres pariunt mille occursus phantasmatum, quibus orantes vel meditantes importunissime molestantur, cum praesentissimae majestati divinae assistimus, et alia pro aliis aut cogitamus, aut dicimus, quae nec nostri propositi sunt, nec loco, nec tempori congruunt? Quid aliud quam quosdam pulveres agitamus, quibus nobis serenum veri luminis occultamus? Certe etsi pulveres isti oculos non eruunt nobis, confundunt tamen aciem, et ab intuitu verae lucis avertunt tempore orationis secundum praesentiam corporis coram Deo assistere in choro cum aliis esse, et quasi aut negligendo aut contemnendo praesentiam Dei per mundi spatia aut carnis vitia animaliter evagari. Spiritus sane sanctus aufert se a cogitationibus, quae sunt sine intellectu. Qui sine intellectu sunt, plane sunt irrationabiles, ac per hoc sunt etiam bestiales. Si itaque opus tuum sine intellectu fuerit, hoc est irrationabile, nonne erit obsequium bestiale? Sed si bestia tetigerit montem, lapidabitur , quia qui bestiali mente, hoc est sine intellectu, divinis inservit officiis, magis ex duritia cordis lapidei cruciatur quam oblectet eum divinae praesentiae bonitas tam suavis. Jugiter igitur et assidue de his est facienda confessio quae abundantissime semper invenit circa penetralia cordis, quod debeat accusare et plangere in facie sacerdotis. In planctum animae veniat quod de praeteritis malis nondum digne poeniteat, quod malis instantibus provide nimis restat, quod accipiendis Dei beneficiis se indignum exhibeat, quod tot et tam saepe acceptis ingrata existat. Non negligat plangere et exprimere motus et resolutiones immundae carnis contra munditiam et gratiam honestatis. Sensus accusare non negligat corporales ad gravitatis et disciplinae discidium, pro suis diversitatibus, evagantes. Delicta quis intelligit? Quis intellectum ad liquidum comprehendit? Quoties accommodamus aures animi suggestionibus inimici! Quoties affectu recurrimus ad oblectamenta mundi! Quoties efficimur transgressores voti! Quoties negligimus praecepta Dei! Quoties in divinis officiis somnolenti sumus aut tepidi! Quoties ad obedientiam segnes et tardi! Quoties negligimus curam proximi! Quoties ei facimus quod nollemus ab ipso pati! Quoties ab ipso exigimus districte, quae ei, si exigeret, minime faceremus! Saepe adversitate dejicimur, prosperitate extollimur. Saepe de bonis quod per gratiam Dei aut habemus aut agimus, non Dei sed nostram gloriam quaerimus. Saepe dissimulamus quod multum volumus; saepe simulamus nos aliud esse quam simus. Saepe de malis in nobis agnitis minus quam oporteret confundimur, saepe in maledicta aliorum indiscreta aemulatione invehimur. Saepe contra Dei justa judicia murmuramus. Saepe cum fratres nostros aedificare debemus, his potius corruptionis exempla monstramus. Haec quidem omnia omnibus meis similibus satis communia sunt, praeter spiritualia quae singulis pro casuum varietate contingunt. Qui ita sub religionis habitu haec in se sentiunt et consentiunt, expertes procul dubio sanctae novitatis existunt. Qui vero sentiunt et dissentiunt, et ex ipso sensu dolent et plangunt, jugiter confitendo accusant, et quantum praevalent corrigunt, sicut propter hoc nomen novitii et virtutem non perdunt, sic festivae novitatis gaudio non carebunt. Perseverantiae studeant, desiderio puritatis insistant, et ut facilius suum obtineant desiderium, timor cordis non deserat ostium, quod ubi talis permanserit ostiarius, pereundi non poterit esse metus. Timor est humilitatis nutritius, confessionis seminarium, custos innocentiae, patientiae fundamentum. Timor est aemulatio disciplinae, castimoniae paranymphus, virga justitiae, misericordiae consiliarius, initium sapientiae, amoris praeambulus, cubicularius conscientiae, vitae decus. O felicem animum, cui vitiorum vias timor obstruit, ut in his splendoribus sapientiae devotione libera solemnizet! Hic de contemptu mundi beata paupertas exoriens sitit adhuc ambitione novitia vitae divitias melioris. Hic virtus continentiae de interdicta carnis superfluitate exhilarans exutum sua vetustate spiritum novis gaudiis vitae sociat spiritalis. Hic timor Dei consuetudinem peccandi exterminans non patitur inquietari a vitiis internae solemnia novitatis. Hic confessio humilis de industria et operatione timoris cordis interiora circuiens, singula de peccato caute arguit et accusat, ne de securitate solemnitas insolescat, et miro modo quae facta sunt conferens, faciendis proponit ante oculos exemplar Dominicae passionis. Dumque Jesum Christum et hunc crucifixum cordi reducit ad memoriam, in aestimatione tantae rei suam non reputat actionem. Et revera quae potest in nobis aestimatio esse virtutis, dum consideratur patientia misericordissimi Redemptoris? Non exhorruit sputis et colaphis illam faciem gloriosam exponere in quam angeli concupiscunt. Non veritus est dorsum flagellis, caput spinis, membra clavis configenda supponere vel subjicere, quae nihil penitus meruerunt. Meruerunt dico de poena. Nam dum haec tolerant sine culpa, nos a debito poenae et culpae per indebitam gratiam absolverunt. Nos igitur adhaerentes illi, imitemur illum, et quae illi de voluntate nostra pro nostra necessitate promisimus, ad nostram gloriam, per ejus gratiam pro nostrae facultatis modulo persolvamus. Si durum visum fuerit itineris arrepti propositum, ad nostrae Virginis confugiamus auxilium, quia cui se misericordissima illa auxiliatricem praebuerit, in omni tribulatione nostra et angustia fortis erit. Candorem liliosae ejus innocentiae trahamus in nos per munditiam conscientiae, nec desit nobis cum pudicitia carnis instantia fecundi operis, quo ornetur fecunditas virginalis. Ad nostrae siquidem Virginis partum totum debemus habere respectum; et si veri esse novitii, et si vere innovari volumus, novi partus gratiae novis et plenis desideriis intendamus. Si enim per ipsam justificationis gratiam possumus obtinere, sic ipsa duce ad gloriam poterimus pervenire, ipso praestante qui ex ipsa natus est Jesus Christus Dominus noster, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus per omnia saecula saeculorum. Amen.
(Gen. XII) (Psal. XLIV) (Matth.
XIX) (Rom. XIII) (cap. 7) (Ephes. V) (I Cor. XV) (Luc.
XI) (Psal. LXXXIV) (Psal. II) (Gen. III) (Exod. XIV)
[ f. conversatione] [ f. accusasset]