LXII.  Privilegium pro monasterio S. Gilberti Novem-Fontium, dioecesis Claromont.   (Laterani, Jun. 3.) [LABBE,  Nova Bibliotheca mss.,  II, 752.]
CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis JOANNI abbati ecclesiae B. Gilberti de Novem-Fontibus, ejusque fratribus, tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis.
Religiosorum votis, quae rationi et honestati conveniunt, nos decet libenter annuere, et eadem cum effectu prosequente complere, ut Ecclesiae Romanae ferventiori devotione adhaereant, cum se viderint in suis justis postulationibus diligentius et efficacius exauditos. Eapropter, dilecti in Domino filii, rationabili petitioni vestrae clementer annuimus, et praefatam Ecclesiam, in qua divino mancipati estis obsequio, ad exemplar felicis recordationis Lucii papae praedecessoris nostri, sub B. Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus: imprimis siquidem statuentes ut ordo canonicus, qui, secundum Deum, et beati Augustini Regulam et institutionem Praemonstratensium fratrum, in eodem loco institutus esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea, quascunque possessiones, quaecunque bona eadem ecclesia inpraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis, vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Locum ipsum in quo ecclesia ipsa sita est, cum omnibus pertinentiis suis; terram de Insula, nemus et terram de Monte Cesant, et terram a Robe usque Andalo, quam Hugo de Castellione eidem ecclesiae dedit; feuda etiam totius dominii Scholae, quae justo modo acquirere poteritis, sicut praedictus Hugo et filii ejus vobis legitime concesserunt; nemus et terram de Born, nemus Bruvenc, decimam de Aubin, grangiam de Bostat, grangiam et nemus de Agilaret cum pertinentiis suis; grangiam et nemus de Bornat cum pertinentiis suis; grangiam de Scholula cum pertinentiis suis; grangiam Edumarii cum pertinentiis suis, grangiam de Vercilloliis, grangiam de Rozeria, grangiam de Montecanino et de Cotors, ecclesiam Sancti Joannis de Monteladerio, capellam sororum de Schola, molendinum de Vante et prata, ecclesiam de Lezach, decimam de terra de Eschances; molendinum de Buifferia, annuos census quos habetis in Castellania Montispancerii, terram de Mazeriis, decimam quam habetis in vineis castri Scholae, decimam S. Remigii. Sane laborum vestrorum, quae propriis manibus aut sumptibus colitis, seu de nutrimentis vestrorum animalium, nullus a vobis decimas extorquere praesumat. Liceat quoque vobis clericos et laicos a saeculo fugientes, liberos et absolutos, ad conversionem recipere, et eos sine contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper ut nulli fratrum vestrorum, post factam in eodem loco professionem, sine abbatis sui licentia fas sit de eodem loco discedere. Discedentem vero sine litterarum communium cautione nullus audeat retinere. Cum autem generale interdictum terrae fuerit, liceat vobis, januis clausis, exclusis excommunicatis et interdictis, submissa voce divina officia celebrare. Inhibemus etiam, ne ecclesias, aut terras, seu aliquod beneficium Ecclesiae vestrae collatum liceat alicui personaliter dari, sive aliquo modo alienari sine licentia totius capituli, vel majoris et sanioris partis ejusdem. Si quae vero donationes, vel alienationes, aliter quam dictum est, factae fuerint, eas irritas esse censemus. Ad haec autem adjicimus, ne aliqui canonici, sive conversi, sub professione domus vestrae astricti, sine consensu abbatis et majoris partis capituli vestri, pro aliquo fidejubeant, vel ab aliquo mutuo pecuniam accipiant, ultra pretium capituli vestri providentia constitutum, nisi propter manifestam domus vestrae utilitatem. Quod si facere praesumpserint, non teneatur conventus pro his aliquatenus respondere. Praeterea, licitum sit vobis in causis vestris fratres vestros idoneos ad testificandum deducere, atque ipsorum testimonio, sicut justum fuerit, et propulsare injuriam et justitiam vindicare. Ob evitandas vero saecularium frequentationes liberum sit vobis, salvo jure dioecesani episcopi et ecclesiae parochialis, oratoria in grangiis vestris construere, et in ipsis, cum necesse fuerit, vobis tantum et familiae vestrae divina officia celebrare. Pro chrismate vero, oleo sancto, consecrationibus ecclesiarum, ordinationibus clericorum qui ad sacros ordines fuerint promovendi, sive abbate deducendo ad sedem, vel quibuslibet aliis sacramentis, nullus a vobis, aut sub obtentu consuetudinis aut quolibet alio modo quidquam audeat postulare. Quia vero decimae ministris Ecclesiae, tam veteri quam nova lege noscuntur indultae per laicos, vos decimarum exactione vexari sub interminatione anathematis prohibemus. Sepulturam quoque ipsius loci liberam esse decernimus, ut eorum devotioni et extremae voluntati qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte excommunicati vel interdicti sint, nullus obsistat, salva tamen justitia ecclesiarum illarum, a quibus mortuorum corpora assumuntur. Paci quoque et tranquillitati vestrae paterna sollicitudine providere volentes, auctoritate apostolica prohibemus, ut infra clausuras locorum, seu grangiarum vestrarum nullus rapinam sive furtum committere, ignem apponere, hominem capere, vel interficere, seu aliquam violentiam audeat exercere. Obeunte vero te ejusdem loci abbate, vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptione, astutia, vel violentia praeponatur, nisi quem fratres communi consensu, vel major pars consilii sanioris, secundum Deum et beati Augustini Regulam providerint eligendum. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat praefatam ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, aut quibuslibet vexationibus fatigare; sed omnia illibata et integra conserventur, eorum pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate, et dioecesani episcopi canonica justitia. Si qua igitur in posterum ecclesiastica vel saecularis persona, etc. Ego Clemens Catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Theobaldus Ostiensis et Belligensis episcopus. Ego Joannes presbyter cardinalis tituli Sancti Marci. Ego Laborans presbyter cardinalis Sanctae Mariae trans Tiberim titulo Calixti. Ego Melior presb. card. SS. Joannis, Pauli et Pammachii. Ego Petrus presbyter cardinalis tituli Sanctae Caeciliae. Ego Radulfus tituli Sancti Praxedis presbyter cardin. Ego Petrus, tituli Sancti Clementis presbyter cardinalis. Ego Jacobus diac. card. S. Mariae. Ego Gratianus Sanctorum Cosmae et Damiani diac. card. Ego Octavianus Sanctorum Georgii et Bacchi diac. card. Ego Baro S. Georgii diac. card. Ego Joannes S. Theodori diac. card. Datum Laterani per manum Moysi, S. R. E. subdiaconi, vicem agentis cancellarii, III Nonas Junii, indictione sexta, incarnationis Dominicae anno 1188, pontificatus vero domini Clementis papae III anno primo. Sigillata sigillo plumbeo super cordulam sericam.