XII.  Ad nigros abbates Flandriae.--Animos eorum commotos ob secessum abbatis de Ham in aliquod coenobium ordinis Cisterc. placare conatur.
Ad meipsum anima mea turbata est, insiti moeroris amaritudine contabescens, quod vestros, ut dicitur, animos turbo adversus nos gravis commotionis exagitat, et in profundo piorum cordium grandis infremuit spiritus procellarum. In primis igitur orandus est auster, ut veniat, qui indignationis ollam flante aquilone succensam mitioris aurae temperamento refrigeret, atque in thalamo Salomonis media cubiculi charitate consternens, in quietis tranquillae planitiem sanctarum mentium redigat tempestatem. Ego autem, si quid modo est vel opere vel sermone commissum, in quo vestra sit vel exasperata benignitas, vel utilitas diminuta, nulla tuebor impudenti excusatione reatum, qui vestrum subeo spontanea satisfactione judicium. Maxime quia, cum apud misericordes judices causa decernitur, non tam periculosum est solvere poenae debitum, quam nequiter inficiari delictum. Proinde ad vos pertinet, ut aequa discretionis lance pondus libretis examinis, per quod et confitenti sit venia, et innocenti non imputetur offensa. Verum est illud, nec omnino diffiteor quod in vestris me olim partibus commorante, ubi, quod cum gratiarum actione recenseo, impensius sese mihi copia vestrae charitatis exposuit, contigit ut praesentiam nostram vir venerabilis G. abbas de Ham gratia contrahendae mecum familiaritatis inviseret, meque sibi, quod libenter annui, mutuae dilectionis connexione vinciret. Cumque circa spirituales profectus medius inter utrumque sermo discurreret, sui propositi reseravit arcanum, dicens se animo concepisse, ut in ordinis nostri coloniam et ipse transiret, et alios, qui eum sequerentur, adduceret. Dehinc domum quoque obtulit quam regebat; ratus videlicet, non pleno sibi prospexisse consilio, nisi domum eatenus gubernatam in eminentiam ordinis ad quam ipse migraret, pari religiositate sustolleret. Haesi, fateor, et prae consideratione difficultatis obstupui. Deinde cunctis obstaculis mente decursis curam prosequendi operis dissuasi. Ad ultimum vero instantia mollitus abbatis rem totam dubia dilatione suspendi. Praeterea Flandrensis Comitis quem abbas pro negotio tam actitando quam non acticando vocaverat, et declinavi conspectum, et evitavi colloquium, ne sui hortatus accessu praeproperum aliquid et in posterum corrigendum, vel committerem improvisus. In omnibus his quid ego peccaverim, ipsi decernite, nisi forte, quod non statim ad vestram pertuli primordia causae notitiam, ut cum vestro fuisset consilio per meipsum provide consummandum, quod postmodum per abbatem G. pia noscitur temeritate praesumptum. Verum, et in hoc mihi testis est Deus, neque per me factum esse, neque pro me, quod ipse domum illam temerarius occupavit, quam mox exoccupavit exstinctus, ita ut si habeamus in eum, quod movere possit ad iram, non desit tamen, quod inflectat ad veniam. Maxime, quia leniter punienda est culpa, quae de zelo religionis opus potuit suadere discriminis. Ei ergo parcendum est et a vobis, quia ut spiritualibus loquor, quod fratribus illis prodesse voluit, vobis obesse non credidit. Nunc igitur, Patres optimi et dilectissimi fratres, removete, obsecro, a cordibus vestris iram, a nostro tristitiam; ne qua inter nos radix amaritudinis sursum germinans nuper initae charitatis jura corrumpat, vel fructus uberes gratiae utrinque adolescentis impediat. Ego enim vester sum in visceribus Domini Jesu Christi, nullam vobis daturus offensam, praesto semper et paratus ad gratiam.