EPISTOLA LXXVIII. AD OMNES QUI CONT. D. PAPAM JURAVERUNT.
THOMAS Cantuariensis archiepiscopus, omnibus in Anglia constitutis, qui contra dominum papam Alexandrum juraverunt.
Sciatis, charissimi, quod ex multa tribulatione et angustia cordis scripsimus, non quidem ut vos contristemus, sed ut intelligatis, quantam charitatem habeamus abundantius in vobis. Testis enim mihi est Deus, quomodo cupiam vos omnes in visceribus Christi Jesu. Unde cognitis, quae tam corporis proxime quam animae vestrae periculo, et ad ipsius quidem Dei injuriam vestris inaudita temporibus gesta sunt, non modicum contristamur, et confundimur propter vos. Patet siquidem fama vulgante, qualiter dominum papam, qui ipsius Christi imaginem gerit, et me pariter, qui licet indignus, pater tamen et episcopus animarum vestrarum sum constitutus, abjuraveritis. Hoc enim prae caeteris, quae in exemplum justi judicii Dei jam pluribus annis sustinuimus, nobis ad incredibile pressurae nostrae augmentum accessit. Illud quippe tam detestabile, tam flagitiosum juramentum, quantum jam generat scandalum mundo, offensam Deo, vobis culpam, nobis afflictionem! Praepositos siquidem a Deo abjurare, ipsius qui praepositos constituit injuria est, et non nostra, qui praeficimur, sed potius ejus, qui praefecit, inhonoratur potestas, et evacuatur obedientia. Quod profecto vitium, vobis confidentur dico, sed lacrymabiliter propter vos, idololatriae par et simile est, ut ait propheta: Quasi peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere. Unde et statuto veteris legis tales tanquam veri idololatrae corporalis mortis reportabant sententiam. Vos autem fecisse videmini, quod deterius est, qui non solum repugnatis, sed etiam repugnaturos vos juramento firmatis. Illud denique quale est, oves pastores abjicere? Profecto qui pastores suos deserunt, jam lupus invasit. Et nisi pastor, quem abjuraverunt, nunc protegat, depascet eas in finem: multa Scripturarum testimonia et sanctorum exempla in vestri detestationem delicti possent induci. Verum tanti excessus enormitas etiam extremae intelligentiae hominibus claret. Si tamen non spontanei, sed inviti accessistis, in parte quidem excusatur peccatum, sed non excusatur omnino. Satius enim fuisset corpus ipsum perdere, quam juramentum tam exsecrabile perpetrasse. Unde filii mortis universi vos, quae juxta quod propheta ait de populo suo: Et vos plaga inimici percussi estis, castigatione crudeli. Verum ad manifestandam sollicitudinem quam pro vobis habemus ad Deum, vulneri tam saevo fomentum, quod solum nunc superest, adhibere curavimus, et de tam illicito juramento poenitentes, illos praesertim qui non spontanei, sed coacti juraverunt, vice beati Petri, apostolorum principis, et Romani pontificis, et nostra absolvimus; venerabilibus fratribus nostris dioecesanis episcopis, et etiam minoribus sacerdotibus, ubi sedes episcopales vacare contigerit; vices nostras in exteriori satisfactione jam dictis poenitentibus injungenda committentes, omnes id scite volentes, vos tali juramento nequaquam esse obnoxios, nec ut pareatis obligari, ne instar Herodis sub praetextu pietatis efficiamini impii, et juramento excusetis scelus ipso deterius, juxta quod quidam ait: Non est observandum juramentum, quo malum incaute promittitur. Et item: In malis promissis rescinde fidem. In turpi voto muta decretum. Quod incaute vovisti ne facias. Et multa, quibus nunc supersedeo, his consonantia sunt. In fine autem obsecro vos ego vinctus in Domino; obsecro quidem vos tanquam filios mihi semper in Christo amplectendos, ut digne ambuletis vocatione, qua vocati estis, ut ipsius Christi primo fidem tenentes, postea ipsius obediatis praepositis, subjacentes eis: Ipsi enim pro vobis vigilant, quasi rationem pro animabus vestris reddituri. Scire autem volo vos, fratres, quia et juramenta illicita, et caetera enormia multa, quae pravis suggestionibus in oppressione justitiae et veritatis circa nos facta sunt, ipsa favente veritate magis evenient ad ipsius profectum. Veritas enim claudi et ligari potest, vinci vero non potest, quae et suorum paucitate contenta est, et multitudine hostium non terretur. Spiritus autem consilii et sapientiae det vobis id ipsum sapere in alterutrum, ut unanimes uno ore honorificetis pastores et episcopos animarum vestrarum, quos constituit ille magnus pastor ovium in sanguine aeterni testamenti Jesus Christus, et per charitatem Spiritus sancti, ut patri vestro jam naufraganti orationis vestrae manus porrigatis, ut liberer ab infidelibus, prohibentibus etiam, ne in ecclesia pro me in carcere fiat oratio, quae tamen commune fidelium et infidelium suffragium est. Gratia Domini nostri Jesu Christi sit cum omnibus vobis, quia male praestito juramento resipueritis, et condigne et humiliter poenitueritis. Caeteros vero Deus aut cito convertat, aut temporaliter affligat, quousque resipuerint, et condignam poenitentiam egerint.