EPISTOLA CI. AD EUMDEM.
Animae suae dimidio, salutem quam sibi.
Desiderio magno exspectabamus in dies audire nuntium salutis de domino papa, de vobis et de fratribus vestris. Exspectavimus, nec venit qui bonum afferret aut certum nuntium. Et quoniam animo desideranti nihil satis festinatum est, mittimus ad vos datorem praesentium ut recurrente littera aut per eumdem citissime cognoscamus utrum, sicut fama divulgante apud nos in pluribus disseminatur locis, magnificaverit Dominus facere misericordiam cum Ecclesia sua et vobiscum, dissipando et conterendo persecutores Ecclesiae suae et vestros. Quod quidem certius credendum credimus, quoniam solet ipse terribilis esse apud principes terrae et terribilis in consiliis super filios hominum, qui militant adversus eum et impugnant Ecclesiam; et nunc, ut credatis verbis Psalmistae dicentis: Nolite confidere in principibus nec in filiis hominum, in quibus non est salus: tempus est ut postposito favore principum, praetermissa fiducia quam habebatis in hominibus, ei soli firmiter de caetero adhaereatis, qui non derelinquit sperantes in se; in eo solo spem ponatis, qui novit dissipare consilia principum, in ipso faciatis virtutem, quoniam si fidem ei servaveritis, ad nihilum deducet omnes inimicos Ecclesiae et vestros. Facite ergo judicium amodo et justitiam omni petenti, omni patienti injuriam ut, sicut ad desideria vestra liberavit vos Dominus ab instanti periculo quod jam erat in foribus ab oppressione tribulantis, subveniatis et vos injuriam sustinentibus, reprimendo constanter tyrannorum saevitiam, puniendo delinquentes. Sic exaltabitur Dei Ecclesia, resurget ipsius vigor, qui multo jam tempore languet depressus. Hoc facite, ut gaudium sit vobis coram Deo et angelis, honor et gloria in populo et gente, revelamen Ecclesiae. Hoc hactenus. Caeterum ut cognoscatis nobis jam accidisse quod verebamur, quod praedicabamus jam quasi in manifesto esse de praesumptione domini Willelmi Papiensis et ipsius insolentia, videte litteras suas statim in adventu suo ad nos transmissas, in quibus ipse gloriatur, sicut ipsi perpendere potestis eum nunc temporis in terram regis Angliae descendisse ut cum domino Odone decidat quaestiones quae vertuntur inter ipsum regem et nos, prout magis videbit expedire Ecclesiae. Praeterea mandavit domino regi et suis in damnum nostrum et confusionem se venisse ad faciendum voluntatem suam. Si in viridi haec facit, quid faciet in arido? Nunquam fuisset auctoritas ista, unde generatur scandalum populo, dispendium Ecclesiae, nobis confusio, qui potius solatio egebamus, ut qui jam triennio cum tot generibus hominum exsilii sustinuimus incommoditatem, alienis cum rubore vivimus eleemosynis: nec credebamus eum venisse ad decidendas quaestiones inter regem et nos, nec sic a domino papa et a vobis hoc intellexeramus, sed ad pacem nostram faciendam, si quo modo permitteret eam Deus fieri opera ejus et industria, quod tamen minime credimus, cum ipse totus sit regius et paratus omnimodis ad gratiam suam consequendam et « quocunque modo rem. » Multoties vero proposueramus domino papae et vobis, et adhuc firmiter proponimus, nunquam per Dei misericordiam in aliquo nos subituros ejus judicium vel examen, qui de sanguine nostro sibi quaerit facere commercium, de pretio, utinam non iniquitatis, quaerit sibi nomen et gloriam. Petimus ergo ne addatur dolor dolori nostro et discrimen discrimini, quatenus si aliqua dilectioni vestrae cura est de nobis, per vos et per amicos vestros in aliquod desolationis nostrae solatium evacuetur ejus potestas circa nos et negotia nostra, si quam tamen habet, quod non facile credimus, quia, novit Deus, ante permitteremus nos excommunicari et manere in excommunicatione usque ad diem obitus nostri, quam extra curiam Romanam subiremus ejus judicium vel examen in aliquo. De plano enim contra canones est ejus subdi ditioni, qui ob gratiam regis inimicus noster fuit et est, sicut patet et « lippis et tonsoribus, » quique ad hanc potestatem obtinendam super nos multiplici laboravit ingenio. Semper recusavimus eum judicem apud dominum papam per nuntios nostros et adhuc recusamus et omni tempore recusabimus. Efficiat ergo benigne et constanter sollicitudo vestra quod petimus. Valete semper ut nos bene valeamus et experiamur, si placet, in hac petitione nostra et in aliis quas vobis transmisimus, benevolentiam vestram et desiderii nostri fructum.