EPISTOLA CCCCXLIX. ROBERTI [OXONIENSIS ARCHID.] POSTEA HEREFORDIENSIS EPISCOPI.
R. archidiaconus Oxenefordiensis, postea episcopus Herefordiensis GILBERTO, Londoniensi episcopo.
Non potest mihi tranquillus esse animi status, cum vestrae tranquillitatis perturbationem jugi meditatione reminiscor. Verumtamen non modicum in hoc consolationis accipio, quod animo meo studiose perscrutanti non occurrit praecedentis in vobis culpae meritum quod praesentis causam tribulationis induxerit. Quod si ita est, tanto amplius debet in vobis clarescere fortitudinis virtus, quanto abundantius innocentiae testimonium reddit vobis justissimus arbiter bene sibi conscius animus. Quapropter, si per tribulationem hujus saeculi is qui foris est homo vester corrumpitur, is qui intus est renovari debet de die in diem, sicut olim in prosperis ad temperantiam, ita nunc in adversis ad patientiae probationem. Scriptum est enim: Tribulatio patientiam operatur; patientia probationem, probatio vero spem . In hoc ergo multa mihi spes est, quod innocentiae simul et humilis patientiae vestrae meritis ad gloriam et honorem vestri liberabit vos Deus de manibus persequentium vos, qui superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Unde votis indesinentibus omnipotentem Deum implorare satago, quatenus consuetae discretionis vestrae oculum nullatenus aliqua subrepentis indignationis macula involvat, ne, quod absit, offensam quam nondum in puritate conscientiae habuistis, ex novo contumaciae crimine contrahatis. Bonum est humiliari, ut gloriosius exaltemur. Bona est humilitas, quae superni judicis favorem invitat et consilia dissipat superborum. Humiliatus in carcere est in compedibus Joseph, et postmodum nihilominus eloquio Domini inflammante super omnem terram Aegypti est constitutus et a venditoribus sanguinis sui praepositus fratribus adoratur. Humiliatus est David ad propheticam objurgationem, et postmodum Deo placens ad prophetalis spiritus gratiam est reparatus. Humiliata est et Maria ad coelestis annuntiationis oraculum et ad conceptionem Altissimi, Spiritus sancti virtute, meruit obumbrari. Humiliavit etiam semetipsum Christus; propter quod et Deus exaltavit illum et donavit illi nomen quod est super omne nomen. Si ergo ab aliquo facta est nobis datae in vos sententiae denuntiatio, circumspecta deliberatione utendum est, ne vel eam contumeliose observetis, vel, quod fortassis videri potest, superbe et periculose contemnatis. Non haec dico quod aliquo praesumptionis typo putaverim a mea parvitate vestram posse instrui prudentiam in cunctis canonum distinctionibus circa hos articulos sufficienter edoctam. Sed qualem circa honorem vestrum affectionem habeam subticere non possum: hoc certe pro meo parvitatis modulo suggerens, ut morbo adhuc recenti festina remedia procuretis, ne forte inveteratus difficiliori cura opus habeat. Timendum enim est ne majoris auctoritatis robore quod factum est fulciatur. Quanquam et hoc timere certe impietate plenum sit, ne dicam sacrilegum. Quis enim putare audeat adeo eversum esse ecclesiasticae petrae fundamentum ut apostolica auctoritate non solum apostolicorum canonum regula confringatur, verum etiam ordo ille evangelicus ipsius Dominici oris constitutione consecratus, humanae praesumptionis immutatione, ut ita dicam, profanetur, ipso Domino dicente: Non est servus major domino suo, nec apostolus major eo qui misit illum . Unde mihi nulla ratione persuaderi potest, apostolica auctoritate quamlibet modicum Christi corporis membrum, nedum episcopum orthodoxum non commonitum, non regulariter citatum, inauditum, indefensum, et in nullo contumacem, aut notorii criminis reprehensioni obnoxium ab ipsius Christi corpore abscidi licere. Omnipotens Deus corroboret spiritu sapientiae suae cor vestrum, actus quoque vestros muniat spiritu consilii et fortitudinis, ut praesentium tentationum impulsibus tam prudenter quam fortiter resistere valeatis. Ego certe quantulacunque portio creationis vestrae non tantum sumptus meos, sed etiam meipsum, si jusseritis, impendere pro honore vestro paratus ero. Bene valeat in Christo dominus meus.
(Rom. V) (Jacob. IV) (Joan. XIII)