EPISTOLA CCCCLXX. JOCELINI SARESBERIENSIS AD THOMAM CANTUAR.
THOMAE, Cantuariensi archiepiscopo, JOCELINUS, Saresberiensis episcopus.
Veniens ad nos monachus quidam ex parte vestra, ut asserebat, sua nobis relatione indicavit, quod vestra sublimitas nos gravissime arguebat de Joanne de Oxeneford, clerico et fideli domini nostri regis, in decanatum Saresberiensem admisso, quem quidem communi voto et unanimi assensu capituli nostri canonice electum suscepimus, et secundum Deum et juxta consuetudinem Ecclesiae confirmavimus, attendentes ex hoc ipso majorem inchoatae dilectionis firmitatem inter dominum papam et dominum nostrum regem proventuram; vestrae nihilominus commoditati prospicientes, ut exinde ad gratiam domini nostri regis promerendam facilior sanctitati vestrae pateret accessus; non minus quidem de vestra, quam de Ecclesiae Saresberiensis pace reformanda, et libertate conservanda diligentes et solliciti. Quia vero praefatus monachus inauditam suspensionis sententiam, tam ab omni sacerdotali, quam episcopali officio in nos proposuit, ne tanto gravamine innocentes opprimeremur, absentes, non citati, indefensi, non confessi, neque convicti, ad sedem appellavimus apostolicam. Et, sicut tunc verbo, ita et nunc scripto in vestra praesentia appellamus, tam personas quam totam Ecclesiam nostram protectioni beati Petri et domini papae submittentes. Noverit sanctitas vestra non modica nos admiratione moveri, caeterosque hujus rei auditores, tam subito motu, tam severo judicio, non dico praecipiti voluntate, patrem in filium irruisse innocentem, immeritum, non contumacem, non tertio, non secundo, sed nec semel citatum, ut praedictum est, absentem, indefensum, non confessum, non convictum condemnasse, ut vestram prudentiam praeteriisse videatur illud Gregorii: « Saepe in solvendis ac ligandis subditis suae voluntatis motus, non autem causarum merita sequitur pastor, sicque ipsa ligandi atque solvendi potestate se privat, qui hanc pro sua voluntate, non pro subditorum moribus exercet, qui erga quemlibet proximum odio vel gratia movetur. » Considerandum erat, quod subjectos magno moderamine pastores solvere debeant vel ligare. Dignum erat memoria illud Augustini: « Coepisti habere fratrem tuum tanquam publicanum, ligas eum in terra, sed ut juste alliges, vide. Nam injusta vincula dirumpunt justitiam. Scitis quia qui dicit justum injustum, aut qui injustum, justum, abominabilis uterque est. » Avertat Dominus a Patre meo et domino, ne quid sibi de Pharisaeorum assumat supercilio, ut vel damnet innocentem, vel solvere noxium arbitretur. Legit sanctitas vestra de leprosis praeceptum esse, ut se ostendant sacerdotibus: et, si lepram habuerint, tunc a sacerdote mundi fiant. Prius habenda erat notitia delictorum, audienda varietas peccatorum, exinde ligandum aut solvendum. Nemo enim, ut ait Gregorius, praepropere vel praepostere, scilicet non commonitus neque convictus, est judicandus, dicente Sixto papa: Incerta nemo unquam pontificum judicare praesumat, et quamvis vera sint, non tamen credenda sunt, nisi quae certis indiciis comprobantur, nisi quae manifeste convincuntur, nisi quae judiciario ordine publicantur. Denique, Pater venerande, ne factam appellationem prosequi compellamur, qua possumus et debemus humilitate sanctitati vestrae devotius supplicamus, ut nostri gratia, paterna moti miseratione, sententiae rigorem in nos, et in Joannem decanum Saresberiensem, et ecclesiam nostram factae misericorditer relaxetis: et quae in nobis corrigenda videritis pro loco et tempore, juxta statuta Patrum et formam canonum, cum debita veneratione corrigatis. Inter haec, venerande Pater, unum est, quo admodum movemur, nec vos minus tangere debet: quod a vobis, tantae auctoritatis viro, tantae maturitatis persona, tanto patre ac pastore, tantae facilitatis processerit verbum, ut dominum et papam nostrum, sive alium nobis praelatum abjuraremus vel abnegaremus. Absit ut nos adeo derelinquat Dominus et confundat! Deum testamur et veritatem, quae Deus est, quia nec ex ore nostro processit hoc verbum, nec ex corde propositum, nec quidquam a nobis actum est, vel etiam exactum, quod adversus Ecclesiam Dei fuerit, vel quod dominum papam vel praelatos nostros in aliquo debuerit offendere. Unde testes invocamus Cicestrensem, et Exoniensem, et Lincolniensem episcopos, qui in omnibus, quae diximus et fecimus, interfuerunt, ubi Dei gratia remissa est nobis et ecclesiae nostrae regis indignatio. Valeat et vigeat chara nobis vestra paternitas!