II. ITEM ALIA EPISTOLA JOANNI SPALENSI DIRECTA. 1. 2. 3.
Aurelio Flavio JOANNI Paulus ALVARUS.
Hactenus amicorum more conscripsi, et ut solitum est dilectis charitatis jacula misi. Verum quia rescriptum dulcedinis vestrae non accepi, ideo et nunc conatus sum scribere dure: forsitan valebunt impetrare minae quod amor non valuit obtinere. Dic mihi, o hominum quos arva protulit inhumane, cur charitate Scripturarum radicatum amore, pigritia quadam non dubitas dissuere; et epistolam illam, quam beatus Apostolus in corda Christianorum refert scriptam, non metuis eradere? Vere e silice excissa geres praecordia, et hircano, tigrinove lacte nutrita. Jam te non verbis devaccabo, sed fustibus; nec sententiis per artem Donati politis, sed nodosis arborum truncis: ut vel laesus nobis armatus occurras, qui optatus nulla laeta convivia paras. Et ne levem meum insurrectionis dispicias cursum, te jam totum per acerrimum laniem morsum. Cur tanta auctoritate mentis distenderis, ut fratrem tuis renuas invisere scriptis? Cur elatione Deo vel Ecclesiae exsecranda fratris despicis eloquia parva? Pro te solo crucifixus est Christus? Tibi soli in ministrando obsequitur mundus? Cur qui uno tecum redemptus est pretio dedignaris illo tuo lucidiori foveri reciproco? Pater per Moysem quinque epistolas Judaeis mittit, per quas amicitias cum eorum parentibus ligatus verbotenus narrat, et ad easdem conservandas regulis quibusdam informat. Christus Abgarum reciprocari quasi Deus hominem non dedignat: et sanctus Spiritus per apostolos omnibus gentibus informatrices rerum destinans, homines non recusat: et estne aliquis tanta tabe inflatus superbiae, qui conservo suo nequeat verbaliter respondere? Si in aliquo offensione es passus, cur nec ipsum epistolariter es prosecutus? Nunquid deest tibi rhetorum faceta facundia, aut dialecticorum quam ego novi spineta contorta? Ubi est liberale illud ingenium quasi tecum congenitum litterarum? Exciderunt tibi philosophorum praecepta, et a mente elapsa est tot tantaque artium quae te excoluit disciplina, ut nec iratus forte valeas conceptum intrinsecus levigare furorem? Aut manibus aut pedibus contradicendum est inimico. Si ut amicum me colis, mala aurea mitte. Si adversarium probas, stricto me pete mucrone. Nam ecce tibi manu forti et totis viribus contum infigo. Aut in defensione praepara clypeum, aut terris membrum dejice semivivum. Et sic aut captum medicis dabo curandum, aut functum telluri reddam humandum. Quod si nec tali vulnere saucius expergescere volueris, et Pithagoricum silentium amplius tenueris, nec a coepto proposito recedere volueris, jam te insensibilem dicam metallum, qui nec vulnera inficta sentis, nec palpationis tactu mollescis. Reddunt montuosa vallium concava, et saxorum erecta pinnacula, vocem in se flexuoso margine missa, et sine mente aes tinniens dat mirum auribus delectabile sonum: sic inlisa arboribus ascia dat vocem qualem illi dedit natura, et plerumque calculus inlisus lapidi cum igne mittit clamorem. Nihilque creatum exstitit, quod juxta sibi traditum ordinem, Deum non sua prosecutione conlaudet. Garrulae dulcificos pangunt gutture melos. Quadrupedes rictu suo barrituque infirmi, et distincte ac varie lingosum palatum infringunt eloquium: et licet non intelligibilem nobis, sibi tamen consuetum reddunt officium. Habet et sua sibila serpens, et reptans in gurgite piscis stridendo, aequora secat. Murmur undosi maris per stagna saltuositer ridendo congaudet: et nil in mundo creatum venit, quod non motu suo affectum, ut illi sortitum est, qualitatis enodet. Solus tu inventus es in omni orbe rationabilis et immitis: qui nec cum rationabilibus sententiatim verba producis; nec cum ratione carentibus mugitando sono inlidis; nec cum insensibilibus sentiendo leniris. Unde quia hucusque dilectionem noluisti scriptis fovere, data tibi est materia dissuendi, si vel iratus malueris nos contra tonare. Quae animo charitate pleno conscripsi, et in quibus territando visus sum tecum jocare, procul longeque rejecta, ad charitatem antiquam rogo converte, vel blasphemiae nobis responsum redde. Erit mihi grande solatium, si vel irati animi redditum fuerit rescriptum. Opto per te decorem domus vestrae salutare, et glossomitarum illum, vel eprimerides directos habere. Patrem nostrum communem domum Joannem salutari exspecto, omnemque cognationem nostram vice nostra osculato.