XLII. AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
Est quiddam in quo majestatis apud vos reus inveniar, nisi vestram fidelibus indiciis praemuniero sanctitatem. Habuit Ecclesia Sagiensis episcopum, cui me fraterni sanguinis necessitudo conjunxit, sed arctius gratia beneficientiae liberalis astrinxit: hic cum praedictam Ecclesiam suscepisset, magnam temporalibus curam, majorem spiritualibus homo sanctus impendit. Ipsam igitur thesauris ornatam, instructam aedificiis, possessionibus reddidit ampliatam, adeo quod pro XIII canonicis quos saeculares appellant, ipsisque pauperibus, moriens ibidem XXXVI canonicos regulares cum omni aedificiorum sufficientia, et redituum copia dereliquit. Cumque eam in temporalibus nobilem reddidisset, in spiritualibus semper nobiliorem studuit exhibere, vir magnificus et omni sanctitate laudabilis, cui nec sanctitas magnificentiam tolleret, nec magnificentia sanctitatem. Quod bonum a praedecessoribus vestris, viris apostolicis, Honorio primum, postmodum Innocentio, denique Eugenio et Adriano coeptum est et firmatum, praecedente siquidem gloriosissimi regis Anglorum Henrici devotione, qui magna ob eamdem causam ecclesiae bona contulit et praecepti regalis valituro in perpetuum munimine roboravit. Cumque res haec a praedicto viro religiosissimo Honorio traxisset initium, ab irreparabili viro Innocentio meruit incrementum, cujus auctoritate praedictus episcopus electus ab ecclesia Sancti Victoris Parisiensis personas accepit, quarum sanctitas et prudentia suis meritis tantae rei posset initia consecrare. Quorum studiis tantum inter varias tribulationes sanctum opus excrevit, ut inter omnes Gallicanas ecclesia illa coeperit de nobilioribus illius ordinis aestimari, si quis circa eos hospitalitatis gratiam vel ordinis vellet attendere disciplinam. Porro ne qua posset oriri saecularitatis in posterum revocandae suspicio, et quia potior fructus poterat de regularium administratione sperari, statutum est et Romanae Ecclesiae nihilominus auctoritate firmatum, quod in regulares personas sicut praebendae, ita et archidiaconatus, et omnium rerum tam potestas quam administratio conferretur, ita nimirum, ut omnes obventiones deberent in commune referri, ne cupiditati daretur occasio, si eas liceret privatis usibus applicare. Quod adeo verum est ut, defuncto saepe dicto episcopo, eum qui successit episcopari Ecclesia Romana nulla ratione permiserit, donec eumdem ordinem in propria persona professus est, et quod ipsum in Ecclesia fide bona servaret juramento corporaliter interveniente firmavit. Tantus siquidem favor religionis exstitit apud eam, ne statuae aureae, quod absit! caput aeneum ipsius opificio diceretur affixum. Verum episcopus iste qui ad praesens, Domino permittente, successit, detestabilem concepisse praedicatur affectum, scilicet plantationem hanc penitus evellendi destruendique bonum, quod fidelium devotio, quod auctoritas principum, quod sanctorum religio, quod Ecclesiae Romanae privilegia duraturo in perpetuum anathemate firmaverunt. Quod si totum a discretione vestra non poterit impetrare, archidiaconatus saltem ad saeculares studebit revocare personas, scilicet ut habeat carnalis affectio quod nepotibus tribuat et propinquis. Sed hunc ipsum pietatis specie palliabit affectum, dicturus ecclesiam illam idoneas non habere personas, quae talibus sufficere probentur officiis, tanquam si sanctae simplicitati praevalere debeat saecularis astutia, aut de ecclesia Sancti Victoris, aut Sancti Rufi, vel aliis similibus personae non possint auctoritate vestra ad haec officia dispensanda transferri. Et ego quidem Ecclesiae illius archidiaconus exstiti, ipsiusque beneficiis educatus sum, ipsius institutionibus eruditus, justumque est ipsius me semper detrimentis occurrere et utilitatibus debita diligentia providere. Sed et bonum quod tanto domini et fratris mei labore contractum est, humeris meis sustinendum memoria fraternae charitatis imponit, propter quod inter me et episcopum loci illius cum domesticus noster exstiterit, multisque a me beneficiis sit praeventus, noviter est oborta discordia, quia fratrum illorum injurias sustinere non poteram, eique ad ordinis subversionem, opem et consilium non praestabam. Unde illum et eos qui cum ipso sunt tanquam adversarios nostros et manifestos hostes sapienter accipite, quoniam ultrices linguae neque fidem, neque facilem promerentur auditum. Quod si forte preces aliquae super hac causa vobis porrectae sunt, secure tanquam subreptitias aestimate, neque necesse est Ecclesiam aliquod propter eas pati dispendium, quoniam ad conservandam vobis fidem et gratiam ejus a quo missae sunt, satis erit absque omni offensa si in propriis postulationibus fuerit exauditus. Ad summam loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Jucundum sit ei eloquium meum, ut piae postulatio voluntatis optati gratiam consequatur effectus. Domine, personam vestram publica commendat opinio, animosque et aures omnium operum vestrorum exspectatio curiosa suspendit dum malignandi materiam venatur iniquitas, et gloriam nomini vestro devotio fidelis inquirit. Absit igitur a vobis ut praedecessorum vestrorum sancta plantatio vestris convellatur manibus, vestris viribus exstirpetur! Absit ut per vos tot Romanorum pontificum anathemata ducantur in irritum! Absit ut per eos remota saecularitas auctoritatis vestrae sententia revocetur!
(Gen. XVIII)