EPISTOLA XIV. REGINAE ANGLORUM, UT QUAE CARET LIBERIS PAUPERES CHRISTI SIBI FACIAT HAEREDES.  Adela, uxor Henrici I regis Angliae, ab Hildeberto enixe petierat ut orationum et piorum operum Ecclesiae Cenomanensis particeps fieret. Quod illi, ut dictae Ecclesiae filiae, permanenter concessit, monens ut loco liberorum, quibus caruerat, Christi pauperes adoptaret, ut coeperat, et monachos illi in monasterio Sancti Vincentii dicatos fovere, prout fecerat, non desineret.
Cum susceperis hanc epistolam, scito completum apud nos desiderium tuum. Desiderio desiderasti sanctae Cenomanensis Ecclesiae te et filiam fieri, et orationum ejus esse consortem. Hujus voti tui, atque petitionis tuae venerabilis abbas beati Vincentii nobis nuntius fuit. Quod ergo postulasti per oblatam tibi suscipies paginam, inter consorores et filias ejusdem Ecclesiae deinceps numeranda. Nos quoque cum illis quorum specialiter 46 ad altare facimus mentionem nomen tuum decrevimus frequentandum. Praeterea ex his quae dicta sunt mihi de te, laetari noveris spiritum meum et requiescere in te. Audivi totam te sacris occupatam studiis, et viam invenisse quae ducit ad vitam. In semitis paucorum posuisti vestigia tua; et facies tua, facies spectantis ad civitatem cujus plateae sonant laudes Dei de die in diem. Illuc transfers substantiam tuam, pro quadrante talentum inventura. Felix et fructuosa translatio hujusmodi! quoniam commissam manibus pauperum cum centeno recipies incremento. Nemo sibi thesaurizat, nisi loculos suos in eorum manibus evacuet. Nemo bene metit, nisi horrea sua, ventres eorum sufficiat. Age ergo quod agis, o filia Christi, o a Deo edocta Deo, perge quo pergis. Bene pergis, si quo pergis pertingis. Confidimus autem in Domino Jesu quia ipse auferet offendicula de via filiae suae, et diriget gressus tuos in viam pacis Deus Israel. Habes quasi quoddam pignus gratiae ipsius cui desuper datum est et abundare divitiis, et carere sarcina liberorum. In his duobus ad currendum feliciter bonum sortita es apparatum. Divitiis enim viam tibi sternis ad vitam. Liberis carens, exonerata incedis. Divitiis, operibus misericordiae servitur. Divitiis, ei etiam ministratur, qui non venit ministrari, sed ministrare et dare animam suam pro multis . Denique divitiis illud evangelicum impletur: Facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Amici hujusmodi, amici certi, et in die calamitatis et miseriae, nescii suum nescire cultorem. Quam multo fenore tunc recipies, quod eis modo committis! Quam fideliter isti agent pro te, quando antiquus dierum sedebit scrutaturus renes et corda singulorum! In foro, candidatis divitibus rei suam committunt actionem; in coelo autem, nulli pro reis melius agunt quam pauperes advocati. Pauperes ante supremum tribunal in propulsandis delationibus obtinent principatum. Unde fit ut bene speret de judice quisquis pauperum meretur interventum. Pro quo eorum voces 47 convalescent, sententiam non timet capitalem.
Hos ergo tibi compares, hos facias advocatos. Eorum inopiae, copiae tuae subveniant. Illis egentibus, egere Christum crede. Qui te non viderint, in benedictionibus suis tuum videant affectum. Vellera tibi sunt? operi nudum. Sub ostensione vestium, quas Dorcas viduis faciebat, Dorcam legimus orante Petro suscitatam . Noli hospitalitatem oblivisci. Lot et Abraham, quia excipere consueverunt homines, angelos meruerunt hospitari . Sepeli mortuum, si non manu, vel sumptu. In sepultis vivunt meritis Tobias et Joseph, quorum alter defunctis fratribus, alter Christo sepulturam providit. Sanctorum cole memorias, et in muneribus eorum quaere suffragium. Matronae cuidam, Processi et Martiniani oratorium frequentanti, beatus Gregorius apparuisse refertur et in causa animae suae promisisse interventum. Nulli desunt exempla misericordiae, nulli facultas misericordiam promerendi. Tota Petri atque Andreae relicta possessio, et dimidium bonorum Zachaei, et duo minuta viduae, et panis fractus esurienti, et calix aquae frigidae pariter acceptantur, si sit par affectus offerentis. Deus enim, non quid, sed qualiter offeratur attendit. Iratus enim non hostiarum numero, sed devotione mitescit animorum. Mitescit autem, si perseveras in eo quod coepisti. Coepisti non parcere divitiis tuis, ne non parcatur delictis tuis? bonum et salutare consilium. Hujus nunquam poenitet, nunquam pudet sapientem. Quippe resides et intactas opes inerti et immoto puteo Ambrosius his comparat verbis: « Puteus, nisi eum exhaurias, inerti otio et degeneri situ facile corrumpitur, exercitus nitescit ad potum. » Idem de eodem: « Aqua stativa cito vermes facit, sic et opulentia rerum usu jucunda est, inutilis otio, et quasi coenulento odore Deo molesta est, vindices avaritiae et iniquitatis vermes facit. » Porro de tuis opibus id minime timetur, quibus multiplicandis non urget te successio liberorum. In quo etiam divina gratia tibi officiose providit, quam maluit fecundam esse spiritu quam carne, coelo parere quam sepulcro. Carnis enim fecunditate retrorsum plures abeunt, sollicitae quid haeredibus derelinquant, quas eis emant possessiones, ubi consultius adultas collocent filias, quae palatia nepotes nondum natos exspectent. His earum vigiliae 48 serviunt, his labores thesaurizant. Afficiuntur etiam inedia, torpent algoribus. Et quod haeres scortator et ventricola dilapidet, spontaneo cruciatu corporis acquirunt. O insani parentes! qui filiis officiosi sibi officiunt. Tu autem felix, cui non sunt quibus dividas animum, propter quos respicias in vanitates et insanias falsas. Tota igitur adsis gratiae Dei, sine qua nec bene volumus, nec bene operamur. Nisi ei defueris, credas eam tibi minime defuturam. Vale, dilectissima in Christo soror, et vice nostra maritum saluta, cui etiam idipsum concedimus quod tibi. Utrique autem ex eo agimus gratias, quod monachos beati Vincentii filios et fratres nostros manutenetis, in largis benedictionibus, ut audivi, frequenter eos visitantes. Hoc etiam benefecistis, et ut perseveretis vestram rogamus devotionem. Rursus vale.
( sc. Willelmus) (Matth. XX, 28) (Luc. XVI, 9) (Act. IX, 19) (Gen. XVIII, XIX)
[ f., 
mortuis]