XLVIII.  Privilegium pro monasterio S. Quintini Montensis.   (Velletri, April. 8.) [GUIBERTI abbatis de Novigento Opera, p. 620.]
LUCIUS, servus servorum Dei, dilectis filiis abbati Montis Sancti Quintini, ejusque fratribus tam praesentibus, quam futuris, etc.
Effectum justa postulantibus indulgere, et vigor aequitatis et ordo exigit rationis; praesertim quando petentium voluntatem et pietas adjuvat et veritas non relinquit. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatum monasterium in quo divino mancipati estis obsequio, sub beati Petri et nostra protectione suscepimus et praesentis scripti privilegio communimus; statuentes ut quascunque possessiones, quaecunque bona idem monasterium inpraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Duas partes decimae quas acquisivistis in terris Joannis Bortel viginti solidos, etc. Liceat quoque vobis clericos et laicos e saeculo fugientes, liberos et absolutos absque alicujus contradictione ad conversionem recipere, et in vestro monasterio retinere. Prohibemus insuper, ut nulli fratrum vestrorum post factam in eodem loco professionem, nisi arctioris religionis obtentu, absque abbatis sui licentia, fas sit de eodem loco discedere: discedentem vero absque communium litterarum cautione nullus audeat retinere. Cum autem generale interdictum terrae fuerit, liceat vobis, januis clausis, non pulsatis campanis, exclusis excommunicatis et interdictis, submissa voce divina officia celebrare. Sane novalium vestrorum, quae propriis manibus vel sumptibus colitis, sive de nutrimentis animalium vestrorum, a vobis decimas exigere vel extorquere nullus praesumat. In parochialibus autem ecclesiis quas habetis, liceat vobis sacerdotes eligere et dioecesano episcopo praesentare, quibus, si idonei fuerint, eis curam animarum committat, ut ei de spiritualibus, vobis vero de temporalibus debeant respondere. Sepulturam quoque ipsius loci liberam esse decernimus, ut eorum devotioni et extremae voluntati, qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte excommunicati vel interdicti sint, nullus obsistat; salva tamen justitia illarum ecclesiarum a quibus mortuorum corpora assumuntur. Pro chrismate vero, oleo sancto, consecrationibus ecclesiarum, ordinationibus clericorum qui, ad sacros ordines fuerint promovendi, sive abbate deducendo ad sedem, vel quibuslibet aliis ecclesiasticis sacramentis, nullus a vobis, aut sub obtentu consuetudinis, aut quolibet alio modo, quidquam audeat postulare. Inhibemus etiam ne ecclesias aut terras, seu quodlibet beneficium ecclesiae vestrae collatum, liceat alicui personaliter dari, seu alio modo alienari, sine consensu totius capituli, aut majoris et sanioris partis ejusdem. Si quae vero donationes vel alienationes aliter quam dictum est factae fuerint, eas irritas esse censemus. Ad haec autem adjicimus ne aliqui fratres seu conversi sub professione domus vestrae astricti, sine consensu et licentia abbatis et majoris partis capituli vestri, pro aliquo fidejubeant, vel ab aliquo pecuniam mutuo accipiant, ultra pretium capituli sui providentia provisum, nisi propter manifestam domus vestrae utilitatem. Quod si facere praesumpserint, non teneatur conventus, sine cujus licentia et consensu hoc egerint, pro his aliquatenus respondere. Praeterea licitum sit vobis in causis vestris fratres vestros idoneos ad testificandum adducere, atque ipsorum testimonio, si rectum fuerit, et propulsare violentiam, et justitiam vindicare. Obeunte vero te, nunc ejusdem loci abbate, vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi qualibet subreptione, astutia vel violentia praeponatur, nisi quem fratres communi consensu, vel fratrum pars consilii sanioris, secundum Deum et beati Benedicti Regulam providerint eligendum. Decernimus ergo, etc. Ut supra, in litteris Eugenii papae. Ego Lucius catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Theodinus Portuensis, et S. Rufinae sedis episcopus. Ego Petrus Tusculan. episcopus. Ego Petrus presbiter cardinalis tit. S. Susannae. Ego Vivianus presb. card. tit. S. Stephani in Coelio Monte. Ego Cynthius presb. card. tit. S. Ceciliae. Ego Arduinus presb. card. tit. S. Crucis in Jerusalem. Ego Laborans presb. card. S. Mariae trans Tiberim, tit. S. Calixti. Ego Reinerius card. S. Georgii ad Velum Aureum. Ego Gratianus SS. Cosmae et Damiani diac. card. Datum Velletri, per manum Alberti sanctae Romanae Ecclesiae presb. card. et cancellarii, VI Id. April. anno 1181, papae Lucii III anno primo.