EPISTOLA XLII. GAUFREDI EPISCOPI BURDEGALENSIS AD SUGERIUM.  Significat terrae suae statum et infestationem regis terrae per vicecomitem Gavarritanum.
Reverendo et in Christo charissimo suo SUGERIO venerabili per Dei gratiam Sancti Dionysii abbati, frater GAUFREDUS Burdegalensis Ecclesiae dictus episcopus, cum salute dilectionis et obsequii quod possit in Domino.
Statum terrae nostrae vobis siquidem ex condicto significare habuimus, distulimus autem hoc usque modo, pro eo quia rebus se mutantibus non nisi certa et cognita vobis fuerunt nuntianda. Noveritis ita nos apud Menusanum in Assumptione beatae Mariae, ubi Auscitanus archiepiscopus et fere omnes episcopi et proceres totius Guasconiae convenerant, Gavarritanum vicecomitem in praesentia omnium convenisse super imparatione et infestatione terrae domini regis ab ipso et a suis, sed et de obsidione qua tenebat Aquensem civitatem, quae de proprietate regis est, obsessam. Perlectae quoque fuerunt in medium, et a nobis expositae illi litterae domini papae, in quibus continebatur sententia excommunicationis in ipsum et in totam terram suam, nisi ab inquietatione terrae regis desisteret. Grave multum fuit illi et suis hoc audire, fuit tamen qui et haec et duriora fortassis in palam loqueretur. Et licet non omnia pro voluntate nostra contingerent, eo tamen nec sine magna difficultate devenimus, quod in octavis beatae Mariae de . . . . colloquii ad invicem dies statuta est, ubi juxta consilium praefati archiepiscopi et nostrum, de inquisitione, quam ex parte domini papae et pro domino rege illi feceramus, se acturum promisit. Quid ipse acturus sit super hoc nescimus; verumtamen dicitur quia sententiam diu sustinere non poterit, si districte teneatur. Unde necesse videtur ut a domino papa iterato sub omni districtione, si quis de partibus vestris ipsum adiret, eadem sententia vel gravior tenenda praeciperetur, quia sunt fortassis qui trepidant, nec ad unius jussionis vocem cito moventur. Caeteri vero proceres nostri per Dei gratiam ad bonum et ad pacem terrae nostrae proniores solito esse videntur. Martinus autem, qui deputatus fuit custos turris Burdegalensis, de novo viam universae carnis ingressus est. Turris ipsa, sicut ab eodem Martino acceperamus, et per nostros quos ad videndum misimus pro certo cognovimus, omnino imparata est, et de munitione et de victuali etiam, quoniam, sicut ipse Martinus saepe nobis conquestus est, nec ipse nec caeteri qui cum eo erant clientes procurationem prout oporteret habere poterant. Unde quoque dicebat quatuordecim libras, quae illi altero anno promissae fuerant, se fideliter expendisse, et ad turris munitionem, et ad suam atque eorum qui secum erant supplendam necessitatem. Nunc quoque eo defuncto, qui ibi remanserunt minus idonei videntur ad custodiendum. Sed et domus illa, de qua credimus vos audisse, nondum est ibi aedificata, cum tamen pernecessaria esset. Quia igitur regni consilium atque provisio vobis incumbit, et domino comiti Rod., quem per vos petimus habere salutatum, et haec eadem illi significari: sit sollicitudinis vestrae et illius, ut his diligenter consideratis, si honorem regni diligitis, si terram ei vultis servare, pro instanti necessitate, et de munitione turris et reaedificatione domus, et de idoneis et strenuis custodibus, et bono eorum provisore mittendis, et quomodo necessaria suppetant ipsis, remota dilatione provideatis. Sed et de ministerialibus Aquitaniae a domino rege constitutis, et his qui sub eis sunt praepositis lator praesentium frater N. de his quidem et de aliis quae novit vobis expediet, cui volumus ut credatis sicut et nobis. Quippe is est quem nostis, et qui vera vobis dicet, utpote fidelis et amicus pro posse suo in omnibus quae ad regem pertinent. Per ipsum quae placuerit nobis remandetis.
( Mansan ) ( Guillelmus )
[ f. suppl. 
de Septembri]