EPISTOLA XXVII. AD CANONICOS DE BELLOVIDERE. [A. D. 1171.]
ARGUMENTUM.-- Docet obitum S. Thomae martyris Cantuar. archiepiscopi non esse deflendum, utpote qui vitam terrenam cum coelesti, miseram cum gloriosa commutarit. Virtutes ejusdem accurate describit: ac monachos ejus cathedrales arguit quod clanculum, contempta communi episcoporum et abbatum electione, successorem elegerint: optat denique ut summus pontifex tam clericorum quam monachorum ambitionem coerceat.
Charissimis fratribus et amicis suis canonicis de Bellovadere, magister P. Blesensis Bath. arch., salutem et dilectionem. Decessit pastor animarum nostrarum, cujus obitum flere decreveram; sed recessit, non decessit; abiit, non obiit. Mors enim per quam mirificavit Dominus Sanctum suum, non est mors, sed dormitio; portus mortis, et porta vitae, introitus in delicias coelestis patriae, in potentias Domini, in abyssum claritatis aeternae. Peregre siquidem profecturus, sacculum pecuniae secum detulit, in plenilunio reversurus; ejus enim anima, dives meritis, recedens a corpore, in resurrectione generali et plena ad antiquum hospitium revertetur. Cum multas virtutes quasi merces varias in unum fasciculum comportaverit ad coelestes nundinas profecturus, plena dierum vetula, mors saeculi scilicet, anus improba, litigiosa, querula, importuna, invida, inimica et subdola, coepit revolvere sarcinulas ejus, et scrupulosius explorare, si quid esset in illo meritorum involucro, quod ad ipsius dominium pertineret. Ipse autem tanquam vir circumspectus et prudens noluit vitae suae sustinere dispendium. Diu enim desideraverat dissolvi, et esse cum Christo, et tunc permaxime suspirabat exire de corpore mortis hujus. Modicum itaque pulveris projecit in os vetulae, quasi vice tributi, et nomine vectigalis. Inde coepit falsus ille rumor populariter evagari et passim plebescere, quia fera pessima devoravit Joseph. Tunica siquidem, qua spoliatus est, fallax nuntia mortis erat. Joseph enim vivit, et dominatur in tota terra Aegypti. Beata ejus anima corruptibilibus exonerata exuviis de pulvere hujus conversationis libera evolavit in coelum. Assumpta est ab eo, qui dicit: Vado parare vobis locum: iterum autem veniam, et assumam vos ad meipsum. Consummatus in brevi explevit tempora multa; raptus est, ne malitia immutaret intellectum ipsius. Vocatus est in coelum, quo mundus non erat dignus: nec est exstincta lucerna haec, sed flatu transitorio percussa est, ut luminosius splendeat, et jam sub modio non abscondita luceat omnibus qui in domo sunt. Visus est oculis insipientium mori, sed vita ejus abscondita est cum Christo in Deo: Mors eum vicisse et absorbuisse visa est, sed absorpta est mors in victoria. Desiderium cordis ejus tribuisti ei, Domine; diu enim militaverat tibi propter verba labiorum tuorum custodiens vias duras. Sane a primitivis adolescentiae moribus, coepit morum maturitate senescere, atque prurientes carnalis insolentiae motus, vigiliis, jejuniis, disciplinis, cilicio et jugis continentiae balteo cohibere. Vocatus est itaque a Domino tanquam Aaron, ad dandam scientiam salutis plebi ejus ut redderet populum acceptabilem Domino, sectatorem bonorum operum, et pararet Domino plebem perfectam. Elegit eum Dominus in sacerdotem sibi, ut esset in populo ejus ductor et doctor, vitae speculum, poenitentiae forma, et sanctitatis exemplum. Deus scientiarum Dominus dederat ei linguam eruditam, et infuderat ei abundanter spiritum sapientiae et intellectus, ut esset inter doctos doctior, inter sapientes sapientior, inter optimos melior, inter humiles socius, inter maximos major. Erat praeco verbi divini, tuba Evangelii, amicus sponsi, columna cleri, oculus caeci, lingua muti, pes claudi, sal terrae, patriae lumen, minister Altissimi, vicarius Christi, christus Domini. Tota conversatio ejus erat schola honestatis, morum aedificatio, et structura salutis. Erat in judicio rectus, in dispensatione industrius, in praecipiendo discretus, in loquendo modestus, in consilio circumspectus, parcissimus in cibo recipiendo, in donando largissimus, in ira pacificus, in carne angelus, inter injurias mansuetus, timidus in prosperis, securissimus in adversis, in eleemosynis effusus, in misericordiis totus. Erat religiosorum gloria, deliciae plebis, timor principum, deus Pharaonis. De isto possumus fiducialiter dicere, et cantare, quia post aurum non abiit, nec speravit in thesauris pecuniae, qui nec acceptor munerum, nec acceptator esse dignatus est personarum. Caeteri in eminentiae cathedralis apicem sublimati, statim curam carnis propensius agunt, circumspectius se dietant, non minus timent corporis aegritudinem, quam gehennam, et in omnibus spatium vitae productioris affectant. Iste vero a primo suae promotionis ingressu, summo desiderio appetebat finem vitae, imo ut verius loquar, vivendi principium. Nam, sicut Salomon ait: Cum consummaverit homo, tunc incipit. Hujus enim vitae transeuntis egressus, ingressus est ad illam, quae non transit nec desinit, vitam. A tenerioribus annis incipiens, singulis aetatibus, quasi singulis diei horis, tanquam diligens cultor et strenuus in vinea Domini Sabaoth laboravit: et sic in consummatione sanctorum vitae transitoriae cursum clausit. Sane jamdiu conversatione coelestis, et a corpore peregrinans anhelabat ad illas coelestes delicias temporalis vitae transire compendio. Ideo propositum et signum peregrinationis arripiens de torrente in via bibit; propterea exaltatum est nomen ejus in patria. Sic domini et fratres nostri monachi cathedrales pupilli facti sunt absque patre. Deus autem, qui eduxit de mortuis pastorem magnum ovium in sanguine testamenti aeterni Dominum Jesum Christum, ipse, ut verbo Moysi utar, provideat virum, qui sit super multitudinem hanc. Porro plurimi conqueruntur, et impatientissime ferunt quod Christi tunica inconsutilis inter eos et episcopos terrae scissa est: nec tantum vacca et aries, sed turtur et columba divisae sunt, et altrinsecus separatae. Ausa est irrumpere usque ad religionis professores magistra illa discordiae, odii fomes et occasio scandalorum praesumptuosa, scilicet, usurpatio seorsim et singulariter eligendi; ut contempta et abjecta episcoporum et abbatum deliberatione communi fieret electio clandestina et furtiva, et consuetudini contraria, inimica legibus, damnata decretis et moribus reprobata. Omnes caeteri, qui nunc injuriam et contemptum suum reputant, eam quam monachi fecerunt electionem, in personam, quae nominata est, sua vota libenter et unanimiter sine omni scissura et scandalo contulissent. Nunc autem vereor ne haec electio, quod Deus avertat! sit ejus dejectio: et haec acquisitio umbraticae libertatis convertatur Ecclesiae Christi in materiam servitutis. Sane pestis haec, et aliae innumerabiles corpus Ecclesiae generalis hodie inficiunt et corrumpunt. Irruunt laici in Sancta sanctorum: sanctuarii vero lapides disperguntur in capite omnium platearum. Convertuntur hodie claustra in castra et fora: religiosi in ethnices, pastores in lupos, lilium in spinam, aurum in scoriam, frumentum in lolium, vinum in acetum, oleum in amurcam. Respiciat Dominus in faciem testamenti sui, et non det in conculcationem vineam, quam plantavit dextera ejus, Ecclesiam, quam acquisivit sanguine suo. Suscitet spiritum Moysi, et erigat cornu illius unicornis, episcopi illius unice summi et singulariter generalis, quatenus arripiat judicium manus ejus, ut cornu suo ventilet Syriam, intonet contra Edom, fulminet contra vitulos Bethel, contra idola Aegypti, contra pingues vaccas Samariae, contra sacerdotes Baal, contra pastores pascentes se ipsos, contra judices, qui condunt iniquas leges, contra canes mutos non valentes latrare, contra amphoram Zachariae, contra vasa pastoris stulti, contra ambitionem Simonis Magi, contra tyrannidem saeculi, et ambitionem claustri, contra praevaricantes contra arrogantes, contra oppressores pauperum, contra turbatores ecclesiasticae pacis et fidei subversores.