LXV. AD DOMINUM PAPAM ALEXANDRUM.
Felicem me et omni donatum beatitudine judicarem; si vel semel adhuc me ad videndam faciem vestram bonitas divina perduceret, ut desiderantibus oculis vultus vestri serenitas illucesceret, et ariditatem meam copiosior de proximo benedictionis vestrae rigaret ubertas. Sed me cum provectior aetas, tum fortuitae debilitatis incommodum, tum ipsa reddit locorum distantia desperatum, quia ad tot peragrandas regiones forte nec tempus spatium, nec potentiam debilitas indulgeret. Facio interim quod possum, et remoto corpore semper vobis instantia sollicitae devotionis assistit, et ad status vestri prosperitatem et pacem sanctae Romanae Ecclesiae per quirendam in omni loco, quoties refulget occasio, promptus et fidelis occurro. Siquidem in omnibus vestra me semper et praedecessorum vestrorum gratia fecit et beneficentia debitorem, nihilque mihi molestius est quam quod omne quod possum ad debitas gratiarum non sufficit actiones. Verum quanto merita mea minora sunt, tanto animus ad obsequendum propensior est, tanto obnixior ad agendum, ut scilicet impotentiae defectum devotio suppleat, quae ubicunque sincera est rectiore judicio quolibet opere debet acceptior aestimari. Viderunt hoc legati vestri quoscunque ab initio ad partes nostras vestra destinavit auctoritas, fidemque et diligentiam meam evidentibus rerum argumentis experti sunt, sicut etiam litteris eorum qui novissime venerunt, vestrae potuit innotescere majestati. Siquidem cum ea propter quae venerant ad miserabilem scissuram negotia declinassent, et omnes qui intercesserant desperata concordia discessissent, ego tandem fervore charitatis ultro solus accessi, omnibusque cum legatis vestris utili examinatione et provida pertractatis, principem nostrum jam revertentem in Angliam de ipso itinere revocavi, ipsumque ad bonum pacis per ministerium meum divina benignitas inclinavit. In quo visa est omnibus insperatum divina pietas operata miraculum, quod tantus princeps a tanto indignationis et iracundiae motu ad opera pacis humilitatisque conversus est, seque legatis vestris pro reverentia Dei et gratia vestra tractabilem exhibuit, et praestitit obsequentem, sicut de litteris ipsius et eorum vestra experientia recognovit. Profecto, si in eo quod ibi factum est honorem Ecclesiae Dei vestrumque vobis placuerit aestimare profectum, magnum est, imo maximum quod fecistis, si fuerit qui exsecutioni mandare, et effectui mancipare procuret. Quod sane jam non erit difficile reputandum, quia operante pro Ecclesia sua Spiritu sancto tantae tunc principem sinceritas devotionis astrinxit, ut nulla eum poenitentia, nulla possit impudentia revocare. Nec ego haec ad jactantiam, vel ut mea videar merita praedicare, recenseo, sed desiderabile mihi est ut studium meum tot approbatum indiciis, a memoria vestra non excidat, sed pristina mihi semper apud majestatem vestram gratia perseveret, ut in novissimis diebus meis, ad quos me senectutis necessitas odiosa perducit, fortius mihi semper in opportunitatibus manus vestrae protectionis assistat, nec quietem meam vexationibus concuti, nec ecclesiam meam malignitate qualibet sua patiamini justitia defraudari, ut ego eam in eo statu conservare valeam, ad quem ipsam per merita vestra Deo cooperante perduxi, ut moriens de paupere divitem, de obscura possim relinquere gloriosam. Ad quod sane complendum quia per me non valeo temporis obstantis malitia pervenire, ad solitum vestrae benignitatis auxilium, et sanctae Romanae Ecclesiae praesidium singulare in omni semper opportunitate convertor, quia vos expertus sum in omni semper petitione propitium, et in expugnandis difficultatibus meis penitus efficacem. Latorem ergo praesentium, magistrum Gislebertum, quem mihi cum honestas, tum scientia, tum etiam beati Thomae Cantuariensis archiepiscopi ulterior qua eum complectebatur gratia commendavit, ad pedes vestrae dirigo sanctitatis, ut per eum vobis veritas et justitia negotiorum nostrorum plenius innotescat, et epistolae brevitatem commodius sermo unius instauret. Rogo itaque ut ipsum bonitas vestra ea qua me et meos semper consuevistis benignitate suscipiat, et diuturnitati negotiorum nostrorum finem curetis imponere, super quibus a vobis primos, secundos, et tertios judices jam accepi; sed tam spes mea, quam eorum cognitio multis artibus est elusa, ne possem usque ad audientiam etiam pervenire. His autem quae ex parte mea vobis iste dixerit, fidem indubitatam habere poteritis, quia sacrilegio majus est attentare etiam vestram in aliquo fallere sanctitatem.