XIII.  Alexandri II privilegium pro monasterio Vindocinensi.   (Anno 1063.) [MANSI,  Concil.  XIX, 970.]
ALEXANDER episcopus, servus servorum Dei, dilectissimo filio ODRICO abbati, Vindocinensis monasterii, cunctisque successoribus ejus ibidem regulariter promovendis in perpetuum.
Omnibus votis quae de justo ac puro desiderio procedunt succurrere nos debere ipsa apostolica censura monemur. Quanto enim quisque altius effert oculos mentis ad divinae speciem contemplationis, tanto nos ejus intentionem studiosius animare et exaltare debemus, ut ad illum qui est fructus et merces operum bonorum possit pervenire desiderium bonum. Confirmamus igitur atque per hujus nostri privilegii paginam corroboramus monasterium Sanctae Trinitatis apud castrum Vindocinum situm, quod videlicet Gaufredus Andegavensis comes, et uxor ejus Agnes Pictavensis comitissa, fundaverunt et beato Petro in allodium et patrimonium cum universis rebus ad eumdem locum pertinentibus pia devotione obtulerunt. Hoc itaque monasterium, studio bonae voluntatis fundatum et juri beati Petri contraditum, juxta fundatorum institutionem et tuae religionis petitionem, charissime fili abba Odrice, ita apostolica auctoritate munimus, quatenus inter primae et apostolicae sedis pontificem et Vindocinensis monasterii abbatem nulla cujuscunque dignitatis vel ordinis persona sit media habeatur. Concedimus etiam omnibus hujus loci abbatibus ecclesiam Beatae Priscae, sancti Spiritus judicio decernentes ut nulla deinceps ecclesiastica saecularisve persona praedictam Beatae Priscae ecclesiam seu ecclesiae dignitatem eis auferre praesumat; abbas Vindocinensis, qui alodiarius beati Petri noscitur, ab episcopo, vel a quolibet nostrae sedis vicario, ad concilium nullatenus vocetur. Hoc etiam praesentis decreti auctoritate prohibemus ut nulla, nisi solius papae persona, potestatem aliquam aut dominationem in praedicto Vindocinensi coenobio exercere audeat, vel pro aliquibus rebus ejusdem loci abbatem sive fratres sollicitare contendat. Sed si quis contra eos causari voluerit, papae praesentia requiratur, cujus monasterium ipsum et res ad monasterium pertinentes esse noscuntur. Quod si legatus, a nostro vel nostrorum successorum latere missus, ad partes Transalpinas descenderit et praedictum locum Beati Petri placuerit visitare, ibi charitative suscipiatur, et ei quae corpori erunt necessaria, juxta loci possibilitatem, ministrentur. Ipse vero in eodem loco nihil disponat, nihil corrigat, nec occasione legationis quidquam molestiae loci habitatoribus inferat; sed si quid agnoverit corrigendum, papae notificare licebit. Praeterea statuimus ut defuncto abbate ipsius loci, successor ei eligatur de eadem congregatione: si tamen sancto regimine dignus inveniatur. Si apud eos dignus praelatione inventus non fuerit, a Cluniaco, seu a Majori Monasterio, uti undecunque melius poterunt, procurent monachi Patrem sibi secundum Deum eligere. Electus autem, ad nos, vel ad nostros successores, ordinandus accedat, et a sede beati Petri apostoli cujus est juris, baculum et consecrationem accipiat. Si vero grave fuerit electo pro sua ordinatione statim Romam venire, licentiam habeat a quocunque voluerit catholico episcopo abbatis benedictionem suscipere. Quomodo tamen vel qualiter electio ipsa vel ordinatio facta exstiterit, studeant monachi ejusdem loci papae litteris intimare ut aut emendet, si opus fuerit emendandum, aut si fuerit secundum Deum et Beati Benedicti regulam facta, bono studio gratuletur et sua auctoritate firmetur. Neque illud omittendum est, magis autem huic nostrae confirmationi adnectendum, quod Theodericus Sanctae Mariae Carnotensis Ecclesiae episcopus, in cujus dioecesi praedictus Vindocinensis locus situs noscitur, Clementi papae epistolam suam transmiserit, rogans eum quatenus hic locus, consilio ejus et voluntate beato Petro oblatus, tali per eum corroboraretur auctoritate ut neque illi, neque successoribus suis hujus loci rebus vim vel calumniam inferre, sive de his quidquam subtrahere, vel pro qualicunque causa excommunicare sive interdicere, seu quamlibet potestatem aut dominationem in ipso loco exercere liceret, vel qualibet occasione rectorem loci vel fratres molestare praesumeret. Quod benigne Clemens papa annuit et sua auctoritate firmavit. Et nos nostra auctoritate dignum annuere censemus, et perpetuo anathemate praedicti episcopi damnamus successorem his praeceptionibus refragantem, et calumniam inferre tentantem, donec resipiscat et Romanae Ecclesiae satisfaciat. Omnia autem, quae praefatum monasterium usque hodie possedisse noscitur, firma, inconcussa eidem loco manere sine cujusquam retractatione sancimus. Censum vero duodecim solidorum de moneta illius patriae Beato Petro per unumquemque annum reddi volumus. Si comes Vindocinensis, vel quilibet de hominibus suis adversus praedicti loci abbatem querelam habuerit, in curia abbatis. pro dignitate loci. querela ipsa finiatur. Dimidia tamen sors torfacti, secundum constitutionem fundatorum monasterii, condonetur. Quicunque igitur contra hujus nostrae auctoritatis praeceptionem scienter fecerit, nisi se correxerit digna satisfactione, maledictione Dei omnipotentis Patris, et Filii, et Spiritus sancti damnetur, confundatur, pereat, in cujus honore et nomine locus ipse constructus est. Deinde incurrat iram Dei genitricis, et apostoli Petri et omnium sanctorum, et nostra auctoritate sit excommunicatus, ut nunquam regnum Dei videat, sed cum diabolo et Juda traditore omnibusque impiis sit damnatus et in tenebris maneat et umbra mortis. Qui autem conservator hujus nostrae apostolicae confirmationis et tuitionis exstiterit, ipse benedicatur omni benedictione, et partem habeat in regno Dei et gaudeat laetitia sempiterna in illa luce et claritate coelorum, ubi est omne bonum in saecula saeculorum. Amen. Scriptum per manus Rainerii scriniarii et notarii sacri palatii in mense Maii, indictione I. Datum Laterani per manus Petri sanctae Romanae Ecclesiae subdiaconi atque cancellarii, vice domini Annonis Coloniensis archiepiscopi, VIII Idus Maii, anno II domni Alexandri II papae, ab Incarnatione Domini 1063, indict. I.