III. AD EUMDEM.
Pro Sagiensi Ecclesia tota mente pedibus vestrae sanctitatis advolvor, confidens de vobis in Domino quia bonum quod in illa per antecessores vestros, Deo auctore, fundatum est vestro tempore non solvetur. Solvi autem necesse est, si inexperto regulam regula conservanda mandatur, si imperito agricolae credatur nova plantatio, si denique cuiquam alicujus rei magisterium credatur cujus ille non attigit disciplinam; perniciose siquidem vinea propaganda committitur ei, cujus est studium potius exstirpare. Unde etiam, si eum de quo agitur Girardum aliqua electionis forma defenderet, quia pro Ecclesiis libertas electionum introducta est, liquet quia quod earum favore comparatum est, hoc ad earum laesionem retorqueri non debet. Retorquebitur autem, si electionis favor usque in detrimentum principalis causae processerit, si non quis, vel ad quid, sed qualiter electus sit attendatur, nec finis aut utilitas operis, sed sola negotii series exquiratur. At vero quod hic electio nulla praecesserit, et verum est et omnis Ecclesia contestatur, praeter paucos quos ad optandam saecularem personam amor et desiderium saecularitatis adduxit. Quorum primus adolescens et frater; secundus, ex familiari neophytus; tertius, nescio qua sanguinis cognatione conjunctus; quartus, claustrali disciplinae mancipatus a puero, imberbis adhuc et nihil sciens penitus, nisi mundum. Quos ille per furtivas litteras, studio fratris, persuasionibus et promissis illectos ad hoc schisma pertraxit, ratus secure quidlibet adversus paupertatem ecclesiae praesumendum. Sperabat enim adversus reliquos omnia posse trium aut quatuor hujusmodi testium depositione probari, quoniam negantis factum per rerum naturam nulla est probatio, actori autem onus probationis incumbit. Sic opus illud primo quidem de ambitione conceptum est, exinde vero temeraria levitate promotum, ut ad extremum posset perjuriis consummari. Accessit etiam postmodum propter injuriam quam passus est ex incommoditate fiducia, ad quam tamen si eum inconsulta pertraxit ambitio, nec innocentibus imputandum est, nec in detrimentum Ecclesiae convertendum. Porro in auctores sceleris severitatis apostolicae vindicta procedat; personae vero quae laesa est, salva tamen indemnitate Ecclesiae, consulatur, ut reis poena, laesis remedium, sua religioni justitia conservetur. Caeterum de eo quod factum est, innocentiam suam multis comes excusat, adeo ut auctores ipsos, licet ipsius se putaverint gratiam promereri, ecclesiastico permiserit arbitrio puniendos. Neve adversus libertatem Ecclesiae laborare credatur, universam Ecclesiae dispositionem, archiepiscopi nostroque scilicet episcoporum consilio, relaxavit. Ecce, domine, in potestate tua omnia sunt posita; nec est qui tuae possit resistere voluntati. Esto officii tui sedulus exsecutor, ne personarum vel causae merita confundantur, ut reos scilicet castigatio digna coerceat, laesos pia miseratio consoletur, regularis autem conventus accipiat Patrem regulari institutione formatum, ne statuae aureae caput aeneum tuo opificio dicatur affixum, et ubi ex privilegio praedecessorum tuorum archidiaconos saeculares esse non licet, sententia tua creet episcopum saecularem. Valeat in Christo sanctitas vestra!
(quod
absit!)