EPISTOLA CXLIII. AD CONRADUM ARCHIEPISCOPUM MOGUNTINUM. [A. D. 1192.]
ARGUMENTUM.-- Moguntinum archiepiscopum per veterem in scholis olim initam amicitiam obsecrat, ut omni ope cum aliis imperii principibus nitatur vinculis eximere regem Anglorum Ricardum ab Austriae duce et imperatore captum.
Reverendo Patri et domino C. Dei gratia Moguntino archiepiscopo, PETRUS Bles. Bath. archid., salutem in auctore salutis. Quia quandoque in scholaribus castris militavimus sub eodem doctore, et ex diutina ejusdem hospitii cohabitatione socialis amicitiae jura contraximus, fiducialius vobis scribo. Excursus enim modici temporis nostro non praescribit amori; nec apud me mutationem vestri status agnoscit affectio. Sane postquam desideratissimam faciem vestram novissime vidi, vos in archiepiscopalis eminentiae gradum dispensatio divina promovit. Sed, si bene recolo, quam solida semper apud me fuerit fidei vestrae et amoris integritas, certus sum quod honoris assumptio circa statum amicitiae vestrae nullum praejudicium mihi facit. Cum itaque hinc amor audaciam loquendi mihi pariat, inde vero ad planctum et gemitum dolor singultuosus urgeat violenter, indulgete mihi, si in aliquo verbo sobrietatem modestiae, et limites honestatis excedo: ex abundantia enim cordis os loquitur. Nam in amaritudine est anima mea, quae totum hujus epistolae cursum mihi de doloris atramentario subministrat. Quis vero inter communes lacrymas dolorem dissimulet, aut supprimat planctus, ubi clerus dolet, lamentatur religio, gemit populus, nobilitas anxiatur? Non potest omnium moerore non plangi, qui colitur et fovetur amore communi. Decidit corona capitis nostri, et in luctum versus est chorus noster. Rex noster in frixorio est, et occasione illius in quamplures provincias hujus malitiae sartago desaevit. Suo domino patienti contabescit et commoritur universitas, et per compassionem afflictio capitis in membra discurrit. Vir sanguinum et cruentae conscientiae dux Austriae non est veritus in christum Domini sacrilegas manus injicere, et pedes calceatos in Evangelio pacis ferreis humiliare compedibus. Terribilis in judiciis Deus destruat illum in finem, et evellat de tabernaculo suo, et radicem ejus de terra viventium, pro eo, quod non est recordatus facere misericordiam, sed persecutus est hominem innocentem et peregrinum adhuc in obsequio crucifixi et in procuratione reipublicae constitutum. Cum enim pro testamento Dei labores anxios tolerasset, exhaustis bellicis sudoribus et expensis ad propria remeabat, ut denuo majus testimonium fidei redditurus prudentiore consilio, et felicioribus auspiciis viam secundae peregrinationis instrueret. Et nunc, reges, intelligite, reminiscimini, qui judicatis terram, si unquam ab infantia nascentis Ecclesiae aliquis rex pacificus, fidelis, innocens, peregrinus, tam subdole captus, tam malitiose detentus, tam crudeliter est venditus, tam indigne afflictus, et cum populis suis tam cupida et detestabili exactione gravatus. Ubi est lex naturae? ubi est aequitas? ubi peregrinorum reverentia, quos etiam Christi crucifixores venerati sunt, dum in agrum figuli ob peregrinorum sepulturam Christi venditi pretium transtulerunt? Porro cum Abraham peregrinaretur in terra Chanaan, rex Abimelec ei gratiam plenae humanitatis exhibuit. Jacob apud Laban, Moyses apud Jethro, David apud regem Achis, et caeteri Patres antiqui nondum acceptis repromissionibus, sed longe eas aspicientes, et confitentes quia essent peregrini et hospites super terram, apud barbariem gentium multiplex suae peregrinationis solatium invenerunt. Et qui eum vendidit, et qui emit, in sortem Judae Iscariotis, et in maledictione fraudis Judaicae reputentur, ut sit cum eis ipsorum pecunia in perditionem; cum Dathan et Abiron terra eos viventes absorbeat, successores Judae, filios avaritiae, servos mammonae, semen Chananaei, genimina viperarum, membra diaboli, ministros Satanae, praeambulos Antichristi. Saeviente in populos istorum tyrannide publica mortalitas invalescit, urbes evacuantur pestilentia et fame, quae superveniunt universo orbi. Nec dissimulare possumus, aut tacere, quod, juxta verbum Apostoli, jam ministerium iniquitatis Antichristus operatur, ut reveletur in tempore suo: abundat enim iniquitas, et refrigescit charitas multorum. Optimus est, qui non est nimis malus. In argumentum adventus illius filii perditionis generaliter mundus in maligno positus est, desaevit morbus pestilens, et edulitas invalescit. Legitur quod mors cum eo est, et faciem ejus praecedit egestas. Nobis in germana Germania haec mala germinant universis. Heu, heu, principes aquilonis! vere ab aquilone panditur omne malum. Sed hoc malum regi nostro bene utenti convertetur in bonum. Nam judex innocentiae Deus faciet in proximo judicium injuriam patienti, faciet misericordiam Dominus Christo suo. Zelus Domini exercituum faciet hoc, et scient omnes quia sunt reliquiae homini pacifico. Domine, in virtute tua laetabitur rex: justus de angustia sua liberabitur: cadet autem impius in laqueum, quem tetendit, et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet. O rubigo animarum avaritia, O tinea cordium cupiditas, quae sic homines excaecasti, ut Dei et judiciorum ejus obliti, neque suae parcerent animae, neque famae. Consumetur quidem pecunia, sed nota proditionis non delebitur. Tanti sceleris immanitas derivabitur ad posteros, et in ungue adamantino haec iniquitas scribetur. Filii plorationis aeternae non de fiscali aerario, non de thesauris regalibus haec accipiunt, sed de patrimonio crucifixi, de sustentatione pauperum, de viduarum lacrymis, de substantia religiosorum, de pupillorum alimentis, de dotibus virginum, de ecclesiarum utensilibus; de crucibus, de calicibus consecratis. Quot solidos sibi congregant, tot accumulant sibi maledictiones, tot interminabiles cruciatus sibi in die irae terribilis thesaurizant. Quidquid ad decorem domus Dei venerandae antiquitatis munificentia erogavit, nunc inexplebilis avaritiae hiatus absorbet, ut haereditate possideant sanctuarium Dei, et tot sacrilegiis exsecrabiles fiant, quot in partibus Occidentalis Ecclesiae profanantur. Exsurge igitur, homo Dei, exsurgant et alii Patres conscripti, quibus dati sunt gladii ancipites in manibus eorum. Succurrite plagae Ecclesiae, arripiat judicium manus vestra, et evaginato linguae gladio, zelum, quem Petrus in Ananiam et Sapphiram census ecclesiastici fraudatores exercuit, in publicos ecclesiarum praedones et invasores sacrilegos exercete. Rex illustrissimus catenis carceralibus et fame torquetur; ferrum pertransiit animam ejus; sedet enim in mendicitate et ferro, et non est qui moveatur super contritione Joseph. Pallescit jejunio speciosa facies victualibus interdictis, virtusque corporis in robur animae migratura, et vernans in facie decor natura succumbente marcescit. Si qua ergo in vobis benignitas, si quod solatium charitatis, si quis respectus ad Christum, si qua viscera miserationis, si qua memoria judiciorum Dei, excitetur in vobis piae compassionis affectus. Ascendite ex adverso, cursumque tam detestabilis sacrilegii cohibeat pontificalis auctoritas, ne vestri principes malignentur in sancta, ne diutius occidentales populi doloribus intabescant et fletu, ne de manu vestra sanguis innocens requiratur. Vale.