XXI.  Nicolai papae II privilegium pro monasterio monialium Sanctae Juliae Brixiensis.   (Anno 1060.) [MARGARINI,  Bullar. Casin.  II, 95, ex archiv. monast. SS. Salvatoris et Juliae Brixien.]
NICOLAUS episcopus, servus servorum Dei, charissimae in Domino filiae OTTAE abbatissae monasterii Domini Salvatoris, et sanctae Juliae virginis et martyris, quod novum dicitur, et in civitate Brixia situm est, tuisque successoribus tam praesentibus quam futuris.
Quoniam semper sunt concedenda quae rationabiliter atque congrue a fidelibus petuntur, ob devotionem pii Conditoris nostri, oportet nos in privilegiis praestandis nostram nullo modo denegare munificentiam. Igitur, quia vestra dilectio nostrae sublimitatis apostolatum humiliter rogavit, quatenus praedictum monasterium Domini Salvatoris, nec non et Sanctae Juliae virginis et martyris, a piissima Ansa regina infra civitatem Brixiam constructum, privilegiis apostolicae sedis decoraretur, ut jam dictum monasterium Domini Salvatoris a praedicta Ansa piissima regina, sub regali semper jure et ditione submissum, nullius unquam alterius ditionis, vel potestatis, vel ordinationis submitteretur dominio: vestris piis desideriis per hanc nostram privilegii auctoritatem vel quod postulastis libenter concedimus; et ideo quorumlibet sacerdotum, et omnium hominum in praefato monasterio vel in illius pertinentiis habitantium quamlibet jurisdictionem, vel potestatem sive aliquam auctoritatem aut ordinationem praeter regiae potestatis, et dispositionis culmen habere prohibemus, ita ut nisi ab abbatissa ipsius monasterii fuerit invitatus, sacerdotum quisquam, nec etiam missarum solemnia ibidem omnimodo celebrare praesumat. Hoc denique, hac nostra apostolica auctoritate, constituimus ut nulla magna parvaque persona, eidem venerabili monasterio, sive in ancillis Dei, vel in familiis utriusque sexus, aut etiam in liberis, super terram ejusdem monasterii residentibus, vel in cunctis rebus, et possessionibus ad id pertinentibus videlicet in casis, omnibusque rebus mobilibus et immobilibus, quoquo modo aliquam molestiam inferre praesumat. Pariterque concedimus, et confirmamus eidem venerabili monasterio districtum servorum et liberorum, et decimas, et primitias omnium laborum vestrorum ad basilicas et cellas in terris ejusdem monasterii constructas pertinentia, sicut per praedictam Ansam reginam a piissimo Desiderio rege, et suis successoribus regibus, et imperatoribus ibidem concessum et corroboratum habetur, et a nostris praedecessoribus sanctae Romanae Ecclesiae pontificibus. Confirmamus insuper quasdam cortes eidem venerabili loco, videlicet Sermionem, Cervanigam, Nuvolariam, Berciagum, Machonem, Vicum, Guarsenagum, Barbadam, Alsianum, Monticellum; Novum, Calatonem, Ciconiariam, Miliariam, Sormidam, cum omnibus earum pertinentiis, seu etiam omnes alias cortes, villas, castella, cellas, seu ecclesias in terris ejusdem monasterii constitutis, et omnia eidem monasterio pertinentia. Quaecunque praeterea in futurum, largiente Deo, juridice, atque canonice poteritis adipisci, firma tibi, tuisque successoribus, et eidem monasterio illibataque permaneant. Seu concedimus ut abbatissa, quae pro tempore in monasterio ipso ordinata fuerit, habeat potestatem faciendi castella, et ecclesias ubicunque voluerit in terris ad praefatum monasterium pertinentibus. Chrisma, oleum sanctum, consecrationes altarium, sive basilicarum, ordinationes abbatissae, vel monacharum, sive clericorum, qui ad sacros ordines fuerint promovendi, seu quidquid ad sacrum ministerium pertinet, a quibuscunque catholicis praesulibus fuerint postulata, gratis concedantur, et absque ulla reprehensione tribuenda, sicut Anselperga prima abbatissa ejusdem monasterii a Paulo beatae memoriae apostolicae sedis pontifice, pro fragilitate feminei sexus obtinuit. Statuentes denique, apostolica censura praecipimus ut nullus episcopus, dux, marchio, comes, vicecomes, Gastaldo, aut aliqua magna parvaque persona, ullum districtum in aliquibus locis ipsius monasterii habere, vel judicare, seu aliquod placitum absque licentia abbatissae tenere praesumat, vel res monasterii ecclesiasticas, vel saeculares quovismodo alienare, aut invadere, vel ibi molestias inferre, aut fodrum, vel mansionaticum, seu ripaticum, aut paratas, seu aliquas publicas functiones exigere audeat. Et ubicunque abbatissa voluerit mercatum constituere, vel aedificare in locis ipsius monasterii, nullus ei contradicere praesumat. Piscarias quoque ad praedictum monasterium pertinentes eidem monasterio concedimus, atque apostolica auctoritate praecipimus ut nullus eas invadere aut se intromittere audeat. Haec autem omnia, quae superius memorata sunt, tibi Ottae abbatissae in Domino filiae, tuisque successoribus, a praesenti tertia decima indictione, per hanc nostri privilegii paginam, apostolica auctoritate confirmamus, concedimus et corroboramus secundum praedictum modum. Si quis autem temerarius, quod non optamus, contra hoc nostrum privilegium venire tentaverit, et sicuti a nostra apostolica auctoritate concessum et corroboratum est, permanere non dimiserit, sciat se anathematis vinculo innodatum, a Patre, et Filio, et Spiritu sancto, et ab auctoritate beati Petri principis apostolorum, nec non et cum diabolo et Juda traditore Domini nostri Jesu Christi aeterni incendii supplicio concremandum, et insuper sciat se daturum triginta auri libras, medietatem nostro sacro palatio, et medietatem praefato monasterio. Qui vero pio intuitu observator in omnibus exstiterit, custodiens hujus nostri privilegii constituta ad cultum Dei respicientia, benedictionis gratiam a misericordissimo Domino Deo habeat, et vitae aeternae particeps esse mereatur in saecula saeculorum. Amen, Scriptum per manus Octaviani scriniaru, et notarii sanctae Romanae Ecclesiae, sexto die mensis Maii, indictione XIII. Datum Romae, III Nonas Maii, anno Domini nostri Jesu Christi 1070, per manus Humberti sanctae Ecclesiae Silvae Candidae episcopi, et apostolicae sedis bibliothecarii, anno secundo pontificatus domni papae Nicolai secundi, indictione XIII.