EPISTOLA III. AD G. VIRUM NOBILEM.
ARGUMENTUM.-- Graviter increpat virum genere nobilem, qui sacellano suo vilitatem familiae exprobrarat: ostenditque pluris paupertatem quam natalium splendorem virtute destitutum faciendam: humilitatem sectandam, superbiam vero fugiendum.
Charissimo domino et amico suo G. PETRUS Blesensis Bathon. archid., salutem, et se ipsum cognoscere. Fletu singultuoso et anxio tuus mihi retulit capellanus graves et enormes probrorum injurias, quibus eum citra meritorum suorum exigentiam, sicut asserit, nimis inciviliter affecisti. Scio quod superbus est Moab, et quod haec ipsa correptio mea, quae ex amicitiae sinceritate procedit, te mihi faciet inimicum. Memini me legisse: Corripe sapientem, et diliget te; corripe fatuum, et pestilentior erit. Ideo et praesenti epistolae titulum non praescribo; volens experiri quid in te valeat secreta et privata correctio; ferrum abscissionis appositurus, si fomenta non senseris. Quid gloriae tibi, quaeso, accrevit in eo, quod ipsi honesto et commendabili viro sui vilitatem generis exprobrasti? Quid jactitas genus tuum? Quem te ipsum facis? Vaga et incerta est hominum generatio, et quandoque putatur filius principis, qui filius est culinarii histrionis, testimonio poetae: Cum tua multiplices exornent undique cerae Atria, nobilitas sola est atque unica virtus. Mendaces sunt filii hominum in stateris, ut decipiant in vanitate in id ipsum. Magnos se reputant, qui aut parvi, aut omnino nulli sunt. Quare te apud te majorem ruputas, quam hominum reputet communis opinio? Pondera te ipsum secretius; nec te majorem vendas, quam te libra veritatis appendit. Verbum Domini est: Pondus et pondus abominatio est mihi. Est in coelo, qui corda scrutatur et renes. Vide quod nihil doli admisceas, sed temetipsum apud Deum et homines rationabiliter aequilibres. Dolose, inquit, egit, ut inveniatur iniquitas ejus ad odium. Quid profuit tibi, miser, fictitiae nobilitatis magnificare jactantiam, et pauperi amico notam quasi criminosae paupertatis objicere? Certe apud pauperem Christum pretiosus est titulus paupertatis. Christus pauper, et pauperis Virginis filius, pauperes elegit in apostolos. Nec domum reguli introire dignatus est, ne honorare divitias videretur. Nabuzardan, solis pauperibus in terra promissionis remanentibus, omnes divites captivavit. In superbia siquidem et in abusione progenitorum tuorum virtutem tibi ascribis ad gloriam, sed eorum famam turpi opinione contaminas, et a tui generis dignitate vel bonitate degenerans, turpi conversatione celebrem tuorum memoriam dehonestas. Quid jam abolitae generositatis stipitem laudas? solet equidem ramus radicem, et fructus stipitem commendare. Et quae utilitas in veteri trunco, si jam emarcuit; si ab eo fructus commendabilis non processit? audi, miser, audi, successor veteris Adae, testa fragilis, lutum solubile, pellis morticina, vas putredinis, fomes tineae, cibus vermis. Quid tibi, et progenitoribus tuis? Sicut non portabit filius innocens iniquitatem patris, sic nec filium reprobum decet de patris actibus gloriari. Et quae nobis argumenta praetendis, ut ejus te filium probes, cujus pomposam memoriam magnificas et extollis? Sane ideo Dominus Abraham ex Sara et Agar, ex duabus etiam uxoribus et duabus ancillis voluit Jacob prolem suscipere , ut universitatis humanae successio, de parentum conditione incerta et ignara utrum a libera vel ancilla descenderit, se de generositatis ambiguae gloria non extollat. Titulos enim Sarae, aut Rachelis, quos sibi quandoque ascribit vaga et vulgaris opinio, proscribit et abolet nequitia in moribus, servitus in peccatis, ut se filios ancillarum conversatione testentur, qui de aliorum virtute, quam apud se non noverunt, inflantur. Praeterea in domo Jacob spurii pariter cum legitimis funiculum haereditatis sortiti sunt, et communiter inter se familiae herciscundae judicium dictaverunt. Quid inter parentelas hominum variando distinguis? Ab uno patre descendimus universi et singuli. Certe speciosus forma prae filiis hominum Christus Jesus, de quo scriptum est, quia vir nobilis est in portis suis, cujus nobilitatem et generationem propheta non sufficit enarrare, et qui unicus nostrae generositatis est auctor, de justis et injustis, de magnis et humilibus carnem traxit. Nam et agnus Paschalis, juxta Septuaginta Interpretes, de ovibus et capris assumebatur; in quo manifestissime vides quod apud Christum omnis fortuna, omnisque conditio acceptatur. Utquid ergo te in aliorum virtute commendas, et adversus pauperem de tui generis extollentia gloriaris? Qui gloriatur, in Domino glorietur; non enim qui se ipsum commendat, ille probatus est, sed quem Deus commendat: disperdet Dominus omnia labia dolosa, et linguam magniloquam. Melius ageres, si humilius saperes. Dei Filius in beata Virgine, licet ipsa de sacerdotali et regali schemate duxisset originem, non nobilitatem sed humilitatem elegit. Respexit, inquit, humilitatem ancillae suae. Scriptum est, quia Deus humilibus dat gratiam, et cum humilibus sermocinatio ejus. Super quem, inquit, requiescet spiritus meus, nisi super humilem et mansuetum? Quid tibi et pauperi capellano, superbe et fatue? Tu eminentiam generis tui tua pravitate deprimis et conculcas; ille in medio suorum sancta et honesta conversatione praeradiat. Scio, quia aegre fers quod te instruo, quod . . . veteres avias tibi de pulmone revello, sed me salus tua sollicitat. Vereor enim, ne superbia in ruinam et praecipitium te devolvat. Nam scriptum est: Ante ruinam exaltabitur cor. Ille, qui in altis habitat, et humilta respicit, superbiam super omnia detestatur. Haec est enim illa sanguinaria meretrix, quae de calice Babylonis aureo propinat hominibus spiritum vertiginis. Haec est illa Athalia, quae fere omne genus regium exstirpavit. Haec est lepra cicatricis in ulcere. Haec est bestia saltus, quae devorat exercitum Absalon. Haec est aerugo et tinea, quae omnem mentis ornatum depravando consumit. Haec est turris in Siloe, quae suos aedificatores interimit. Haec est elephas in libro Machabaeorum qui Eleazarum sua mole occidit. Haec est sicaria illa in Psychomachia Prudentii, quae unam de virtutibus interfecit. Descendas igitur ad conscientiam tuam, et vide, si qua est ibi materia gloriandi. Gloria enim nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae. Ne credas adulatoribus, qui te lactant. Certe populus, qui te beatificat, in errorem te inducit. Ferant autem confestim confusionem suam, qui tibi dicunt: Euge, euge! Inimici enim hominis domestici ejus. Isti sunt, de quibus ad Sedechiam loquitur Jeremias: Seduxerunt, inquit, te viri tui pacifici:--Moliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Sic Joas, Abner et Amasam gladio leniter fabrefacto, id est verbo proditoriae adulationis, interimit. Excole igitur conscientiam tuam. Hic est enim ager, cui benedixit Dominus; de quo scriptum est: Pulchritudo agri mecum est. Planta igitur et semina ibi semen virtutum fructus vitae, et odor sanctae opinionis erumpat. Nam juxta praeceptum divinae legis: Si dederis de semine tuo idolo Moloch, id est regi superbiae, morieris. Nec tuum genus elegantius extollere potes, quam si abjecto fastu elationis humilibus te conformes. Vale.