EPISTOLA LXVIII. AD EUMDEM.
THOMAS Cantuariensis, WILLELMO Papiensi.
Festinat ad reditum dominus Gratianus, qui cum magistro Viviano ad hoc destinatus est ad regem Anglorum, sicut indubitanter accepimus, ut duritia ejus, si nobis pacem non reformaret, manifestius convinceretur. Qualiter autem in negotio processum sit, ex nuntiis referentibus, auctore Deo, plenius audieritis, et si placet, magistrum Petrum Carnotensem archidiaconum, virum quidem litteris et honestate conspicuum, interrogate; quoniam et ipse mansuetudinem et modestiam praefati regis expertus est, et qua devotione Romanam veneretur Ecclesiam. Sed et vos ipsi praesentes audistis et vidistis, quomodo premat Ecclesiam, et mores hominis rerum experientia familiarius didicistis. Quid ergo amplius ad convincendam duritiam ejus pro Ecclesia desideratis testes? Ipsi enim, prout credimus, ab ore hominis audistis, et operis publicatione, ut speramus de vobis, inviti vidistis blasphemiam. Unde ad serenitatis vestrae patrocinium fiducialius recurrit misera Ecclesia Anglicana, supplicans ut ei feratis opem, ne in hac tribulatione deficiat. Reducite, si placet, ad animum, quomodo me et causam Ecclesiae receperitis de manu Christianissimi regis Francorum, qui superstites miseros nostros secure confugere praecepit ad pedes clementiae vestrae. Nam magna pars proscriptorum Christi, pro fide et libertate Ecclesiae agonizantium, de mundo sublata est, et apud Patrem misericordiarum sanguinis sui, qui injuste effusus est, implorat ultionem. Illa, ut confidimus, assistit vultui Dei, nos qui residui sumus, adventum aut vocationem Domini praestolantes, interim quanta possumus supplicatione clamamus ad vos, ut vestra intercedente industria justitiam suam Ecclesia consequatur et pacem. Quanam juris consequentia residebunt apud regem sine satisfactione impune bona Ecclesiae, quae diripuit, cum ille, sicut nuntiis domini papae et pluribus aliis palam confessus est, de toto tempore cancellariae, cujus aliquando simulabat deberi rationes, nunc nihil exigat, sed hoc praetendat, quod sui meis antecessoribus, quos saepe fugaverunt, nihil redeuntibus reddiderunt. Hoc tamen, ut pace ejus dictum sit, ex multis rationibus constat non esse verum. Sed ne pernicies exempli vertatur in legem, omnibus modis occurrendum est. Nomine dignitatum damnatas nititur consuetudines instaurare. Sed ut omnem pravae suspicionis occasionem a me amoveam, quatenus potero, salvo ordine meo et fidelitate Ecclesiae Romanae dignitates ejus libenter observabo, et eas in Domino multiplicare curabo et augere. Sed absit, ut exemplo mei nova faciendae fidelitatis forma in Ecclesiam inducatur, praesertim perniciosa. Nec vos latere creditur, quanta me immanitate persecutus sit Londoniensis episcopus, totius hujus discordiae incentor, cui, si placet, tanquam inobedienti et excommunicato vos pro domo Domini opponatis, quoniam in depressione illius et Gaufredi Ridel, ut spes fidelium est, cessabit tempestas. Caetera posita sunt in ore nuntiorum, quos, si placet, benigne recipite, et causam Christi, quam portant pro Christo, promovete. Valeat sanctitas vestra.