LXXXIII.  S. Leonis IX epistola ad Thomam episcopum Africanum.--Ostendit Carthaginensem archiepiscopum totius Africae esse primatem; Gummitanum vero episcopum sine illius consensu nec episcopos consecrare, nec provinciale concilium convocare posse; solius autem Romani pontificis esse et episcopos deponere et generalia concilia indicere.   (Anno 1053.) [Mansi,  Concil.  XIX, 657.]
Leo episcopus, servus servorum Dei, THOMAE confratri charissimo et coepiscopo, salutem.
Cum ex venerabilium canonum auctoritate recolimus ducentos quinque episcopos concilio interfuisse Carthaginensi, et nunc a tua fraternitate audimus quinque vix episcopos superesse in tota Africa, utique tertia hujus corruptibilis mundi parte, compatimur tantae vestrae imminutioni totis visceribus animi. Cum autem ipsas Christianitatis reliquias ediscimus interna et mutua dissensione discindi et dispergi, et adversus se invicem zelo et contentione principatus inflari, nil aliud nobis primo dicendum occurrit quam illud sancti Amos vatis: Parce, Domine, parce, obsecro: quis suscitabit Jacob, quia parvulus est? Sed quamvis in tali tantoque defectu religionis plurimum doleamus; multum tamen gaudemus, quia sanctae Romanae Ecclesiae matris vestrae sententiam requiritis et exspectatis super quaestionibus vestris: et quasi rivulis ab uno fonte erumpentibus, et in suo se cursu per diversa spargentibus ad ipsius fontis primam scaturiginem reverti debere optimum putatis, ut inde resumatis directionis vestigium, unde sumpsistis totius Christianae religionis exordium. Noveris ergo procul dubio quia, post Romanum pontificem, primus archiepiscopus et totius Africae maximus metropolitanus est Carthaginensis episcopus: nec, quicumque sit, ille Gummitanus episcopus aliquam licentiam consecrandi episcopos, vel deponendi, seu provinciale concilium convocandi habet, sine consensu Carthaginensis archiepiscopi, cujuslibet dignitatis aut potestatis sit, exceptis his quae ad propriam parochiam pertinent; caetera autem, sicut et alii Africani episcopi, consilio Carthaginensis archiepiscopi aget. Unde charissimi confratres nostri coepiscopi Petrus et Joannes recte sentiunt de Carthaginensis Ecclesiae dignitate, nec consentiunt errori Gummitanae Ecclesiae. Hoc autem nolo vos lateat, non dehere praeter sententiam Romani pontificis universale concilium celebrari, aut episcopos damnari vel deponi; quia, etsi licet vobis aliquos episcopos examinare, diffinitivam tamen sententiam, absque consultu Romani pontificis, ut dictum est, non licet dare: quod in sanctis canonibus statutum, si quaeritis, potestis invenire. Quamvis enim omnibus generaliter apostolis dictum sit a Domino: Quaecumque ligaveritis in terra, ligata erunt et in coelo; et quaecunque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo : tamen non sine causa specialiter et nominatim dictum est B. Petro apostolorum principi: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et tibi dabo claves regni coelorum . Et in alio loco: Confirma fratres tuos . Scilicet quia omnium Ecclesiarum majores et difficiliores causae, per sanctam et principalem B. Petri sedem a successoribus ejus sunt diffiniendae. Jam quia ad interrogata etiam confratrum nostrorum Petri et Joannis episcoporum decrevimus respondere; optamus ut sanctam tuam fraternitatem jugiter invigilantem utilitatibus sanctae catholicae Ecclesiae, atque devote pro nobis orantem, sancta et individua Trinitas semper conservet, charissime frater. Datum XVI Kalendas Januarii, anno domini Leonis papae IX quinto, indictione VII.
(Amos VII.) (Matth. XVIII) (Matth. XVI) (Luc. XXII)