EPISTOLA CCXL.
ARGUMENTUM.-- Dehortatio a vinculis curialibus.
Dilecto et praedilecto domino et amico G. decano Sancti Martini et Archid. Norwici, suus P. B. Lond. archid., salutem et si quid dulcius aut desiderabilius est salute. Gratias magnas refero gratiarum magnifico et munifico largitori, qui vos de fornace curarum curialium, quasi de gravi labyrintho aut potius de ventre inferi revocavit in tranquillam animae libertatem. Ubi quidem spiritus ibi libertas, ut anima hominis de multiplici tumultuatione respirans secum habitet, sibi vacet ac videat quam suavis est Dominus, qua libertate dotavit vos Christus. Cum enim mundi gloria favorque magnatum vobis dulcius arridebat, ambitionem curiae quae multiplici bonorum lenociniis vos palpabat, cum Joseph cujus laciniam apprehenderat adultera relicto pallio aufugistis. Sane cordi magno nil est magnum: ideoque quod alii per discrimina corporis animaeque venantur, vos quodam fastu nobili animae despexistis. Enimvero nobilis superbia est praeferre sapientiam divitiis, honoribus honestatem. Nam et sapientia divitias et delicias suas habet, sicut ipsa in hoc sui nominis dicit: Apud me sunt opes superbae et gloria. Proinde totis in hoc medullis animae vobis congratulor; nam in contrarium verae amicitiae veniunt omnia quae amicis cedere credimus ad honorem et pacem cordis animaeque salutem: currant caeteri ad diripiendum sarcinas hujus saeculi, ponentes animas suas, pro quibus mortuus est, quasi sub jactu aleae, dum circa ambitiosos honores spiritu daemoniaco agitantur non sine periculo perditionis aeternae. Hi sunt quos exagitat spiritus hujus mundi, spiritus vertiginis et erroris; qui eriguntur super ventum ut gravius cadant, qui mittunt se in turbam populi et peccata duplicia sibi accumulant. Sanctus Eusebius scribit quod sicut gemma in luto, sic pontificalis auctoritas si collata sit inhonesto. Prosequimur verbum Salomonis: Qui dat honorem insipienti, sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii. Super his non tacet Hieronymus, cujus ad Pammachium verba haec sunt: « Clarus honos vilescit in turpi. » Et ut bestiarum exemplo confundatur ambitio humana, subjungit: « Inter animalia non degener taurus praecedit armentum; sed corpulentia viribusque praestantior: in elephantis etiam robustior et elegantior statura quadam praerogativa omnes alios antecedit: hodie autem obrepunt pedibus et manibus ad honorem, qui, juxta meritorum suorum exigentiam, locum in Ecclesia tenere novissimum non deberent. » O quam longe est cor eorum a proposito beati Ammonii, de quo sanctus Hieronymus refert, quod cum propter litteraturam et honestatem suam a clero et populo in episcopum raperetur, diu renitens et praevalens sibi, ne promoveretur, auriculam radicitus amputavit, factaque relatione ad metropolitanum rescripsit eum nunc episcopatu dignum. Sed cum iterum ad cathedram traheretur: Nisi me, inquit, dimiseritis, linguam meam, pro cujus gloria et sonore me trahitis, abscidam dentibus, et sic honorem cujus pericula verebatur evasit. Galfridus Peronensis, quem in scholis Parisiis vidi, postea prior Claraevallensis electus est in episcopum Tornacensem, qui episcopatum respuit, et licet ab illius ordinis abbatibus multipliciter coactus fuerit, nullatenus tamen episcopatum recipere acquievit; qui postea defunctus cuidam socio suo et familiari apparens, et quaerenti qualiter secum esset, respondit ei: « Optime, et scias me a Domino certificatum, quod si episcopatum suscepissem fuissem de numero reproborum. » Procul dubio prius probandi essent, nam Petro etiam apostolo non sunt commissae claves regni coelorum, donec ter interrogatus in confessione dilectionis et fidei probaretur. Conqueritur Ecclesiastes super hoc dicens: Vide malum quod est sub sole: stultum positum in dignitate sublimi et sapientes sedere deorsum. Vae homini si praesit et non prosit, si praesideat hominibus et non praesideat ei Dominus! In electionibus olim divinum implorabatur auxilium: hodie nulla oratione praemissa, nulla praecedente inquisitione de vita, de scientia illius qui ordinandus est, caeterisque meritorum circumstantiis, quorum longum Apostolus catalogum texit scienter; hodie sequuntur homines contra propriae conscientiae sententiam magnatum favorem et vagae opinionis incertum. Princeps populi Israel Moyses in libro Numeri pro successore sibi substituendo Dominum deprecatur. Provideat, inquit, Dominus virum qui sit super multitudinem hanc, et meretur audire responsum: Tolle, Josue, filium Nuni, virum in quo Spiritus Domini est, et pone manum tuam super eum, ut ingrediatur et egrediatur ante populum meum. Ideo Moyses dum mittitur ut liberet populum Israel de Aegypto se factum impeditioris linguae ab heri et nudiustertius profitetur. Jeremias etiam, quamvis sanctificatus ab utero, cum ei Dominus officium legati et doctoris injungeret, timens insufficientiam suam, quasi elementarius puer esset, excusavit se dicens: A, a, a, Domine Deus, nescio loqui, quia puer ego sum. Quis hodie suum imperfectum allegat? quis imperitiam suam detegit? quis indignum se reputat? quis renititur? quis reclamat? quis aufugit? quis hodie facit sicut plerique fecere sanctorum, qui se in cavernis foveisque, ne pontificarentur, absconderunt? Indigna talium praelatura facit hac tempestate ut ecclesia, quae olim libera erat, cum Agar contemptibiliter ancillari cogatur. Et est parabola instantis temporis quae olim dictum est, quia repulit Dominus tabernaculum Silo, tabernaculum suum, ubi habitavit cum hominibus. Olim dicebat Deus Ecclesiae: Ponam te in superbiam saeculorum; gaudium in generationem et generationem. Suges lac gentium et mamilla regum lactaberis. Nunc autem non solum ablactata sed abdicata et abjecta est, et non est qui consoletur eam ex omnibus charis ejus. Facti sunt hostes ejus in capite, filiique ipsius averterunt se et non servaverunt pactum, conversi sunt in arcum pravum. Illi enim, qui sedent in cathedra Moysi, sustinent Ecclesiam exactionibus opprimi, et in praejudicium ecclesiasticae libertatis, signumque servitutis perpetuae, sponte permittunt sibi auriculas subula perforari; sibi tamen videntur pontificis implevisse officium si de patrimonio Crucifixi, de pauperum sudore, de extorsionibus subjectorum, palatia construunt, si vivaria piscium et ferarum indagines amplissimas circumducunt, et obliti promissionum quas in consecratione sua distinxerunt labiis suis, de commissarum sibi animarum cura non curant. Liceret eis de licite acquisitis vivaria et caetera construere et nihilominus circa salutem animarum vigilantius et diligentius excubare. Possunt illa facere et ista non omittere. Utinam saperent et intelligerent ac novissima providerent! licet enim nunc humanum judicium videantur evadere, sacrae Scripturae testimonio: Cito et horrende grave judicium fiet his qui praesunt, et potentes potenter tormenta patientur. Judex ille terribilis dicit: Ego ipse requiram oves meas. A quibus requisiturus est oves suas nisi ab his quibus commissae sunt, qui earum lacte et lana et carnibus abutentes potius exhibent mercenarii quam pastoris officium? Propter hoc irritavit ipsius pastor Deum; dixit enim in corde suo: non requiret. Cujus istorum assertio praevalebit? Juravit Dominus exercituum, dicens: Si non, ut putavi, ita erit, et quomodo mente tractavi sic eveniet. Neminem sane judico: est qui quaerat et judicet; nec mihi succenseat aliquis quod os meum in coelum pono aut quod ovis ego pastores accuso. Sufficit mihi, si cum aliis ovibus liceat me balare, pastorumque negligentiam, quae vertitur in commune discrimen, flere et plangere. Circuit lupus ut oves rapiat, et non sit qui eripiat. Nam interest summum excitare pastorem ut oves miseratus errantes congreget in ovile, et circa gregem suum curam sollicitet pastoralem. Praesidentium siquidem gloria summa est convertere incredulos ad prudentiam justorum, et parare Domino plebem perfectam. Utinam, juxta verbum Evangelii, gloriam, quae a Deo est, quaererent, et non eam quae est ab hominibus! Ipsa enim est ventus urens et pestilens aer et corrumpens. O doxa! doxa! o gloria fallax! o inflatio aurium! o vesica tumens, vacua tam pleno vento quam nihilo! Sicut ergo incoepistis, cor vestrum stabilite in Domino et in lapide adjutorii. Vestrum firmate propositum, ut non redeatis ad vanitates et insanias falsas, sed anima vestra tot et tantis elegantibus disciplinis imbuta, ei serviat, cui servire regnare est. Vacate, quaeso, lectioni, et descendat frequenter animus contemplator in hortos aromatum; ut ibi pascatur deliciis spiritualibus et gratissima sibi colligat lilia gaudiorum. Verbum quidem Hieronymi est: « Otium sine litteris mors est et vivi hominis sepultura. » Testimonio autem Salomonis: Otiositas amica est animae. Est tamen otium quod aedificat ad salutem. Nam vacare a curis et sollicitudinibus hujus mundi, et legere ac studere, otium quidem negotiosum est et negotium otiosum. De hoc otio Salomon dicit: Sapientiam scribe in otio, et qui minoratur actu, percipiet eam. In hujus rei figuram discipuli Domini Sabbato, id est die otii transeuntes per sata fricabant spicas et vescebantur iis. Nam in tempore vacationis subtiliores sententias, quibus reficiuntur animae trahimus de occultis; denique porta in Ezechiele, quae respiciebat ad Orientem, non aperiebatur, nisi in Sabbato, id est in otio sancto. Propterea quaerite vobis solitudinem a strepitu hujus mundi. Nam de his qui volunt vacare et videre quam suavis est Dominus, loquens beatus Job: Hi, inquit, sunt, qui aedificant sibi solitudines, ne vocem audiant exactoris. Exactor est spiritus nequam, qui velut instrumentis vocum mansuetis principum gratiam turbat veneno linguarum procacium. Nonne voces seu linguae ipsius sunt adulatores subdoli et detractores, sicut dicit apostolus Paulus: Deo odibiles hi sunt, ranae in penetralibus regum ipsorum. Nec desunt hodie in curiis Jamnes et Mambre qui apud Pharaonem Moysi adversantur. Achitophel quoque multos in curiis reliquit haeredes, qui consilia magnatum infatuant. Multi Aman hodie sunt, qui regem Assuerum in odium et exitium innocentis Mardochaei sollicitant. Plenitudo voti mei et summa exhortationis haec est, ut accingatis vos ad opus fortitudinis, ne praeclarae primitiae spiritus in vobis degenerent, sed per Christi amorem mundique contemptum in fructum justitiae et salutis aeternae manipulos coalescant; nullamque ordinis observantiam suadeo vobis, sed sic obsecro vivatis in saeculo, ut altior saeculo sitis, ut habeatis sub pedibus vestris mundum, et juxta verbum Apostoli: Quaerendo et sapiendo quae sursum sunt vestra conversatio sit in coelis.