EPISTOLA XV. 1. 2. 3. 4.
Gratulatur Amando, quod Delphinus a gravi infirmitate liberatus, pristinae sanitati sit restitutus: gratias agit de beneficio in Basilium presbyterum a se commendatum collato: comiter ludit in Cardamatis continentia.
Sancto et merito venerabili, ac dilectissimo fratri AMANDO, PAULINUS. Excepimus Cardamatem in gaudio caritatis et benedictione dulcedinis afferentem nobis omnia bona, litteras indices sanitatis vestrae, laetificantes corda nostra, et dulciores super mel et favum: quarum suavitas sicut oleum penetravit interiora nostra, exsultaverunt ossa humiliata, et in voce exsultationis diximus Domino: Suscepimus, Deus, misericordiam tuam, qua liberasti pauperem de potente, et humilem de manu fortioris ejus. Concurrebant undique in animum causae gratulationum, quod accipiebamus litteras vestras, quod nostri memores probabamus, quod ad votum nostrum audiebamus incolumes, quod dominum meum patrem nostrum ex gravi et longa infirmitate sanatum cognoscebamus. De utroque vestrum pariter laetificati sumus: quia sicut eadem est tribulatio, quae illum corpore, te corde confecerat; ita et eadem visitatio, quae illi divinam opem super lectum doloris, et tibi refrigerium securitatis in cubili compassionis attulerat. Sed nihilominus cogitantes nos illius aegrimonias et animum tuum, stimulabat noster affectus, quod in illo tribulationis vestrae tempore nos forsitan sani atque etiam laeti fuissemus. Sed gratias Domino, qui ignorantiae culpam relaxat, nec, ut meruimus, fecit nobis; praeveniens tristitiam nostram gratulatione, cum ita providere dignatus est, ut aegritudinis vestrae fugam eodem indice nosceremus, qui pariter nuntiaret et redditum sanitatis. 85 Quid de illo vestrae sanctitatis opere dicam, quo tantum nobis etiam ad praesentis gratiae cumulum, quantum vobis ad mercedis aeternae copiam contulistis? id est de sancti presbyteri Basilii negotio; cujus planctum convertistis in gaudium, et senectutem composuistis in misericordia uberi. Facta est in tabernaculo ejus vox laetitiae et salutis: neque cessat cum tota domo sua gaudens consonis Ecclesiae gratulationibus benedicere Dominum, qui respexerit humilitatem ejus, et religaverit contritiones ejus; et eos qui gratulabantur malis ejus confusione perfuderit; ipsum vero conscisso tristitiae sacco, laetitiae vigore praecinxerit. Unde pro ipsis fratribus nostris, quos ante rogari poposceramus, nunc unanimitatem vestram petimus, ut eos ultra solitum affectum diligatis; et si forte ipsi Burdigalam, ut solent, venerint, praesentibus gratias etiam de nostrorum sensuum ac viscerum affectione reddatis. Aut si tarda fuerit eorum copia, cum prima adfuerit occasio, dignamini eis gratulationem debitam, et meritam benedictionem operis sui mittere, ut sciant et intelligant quam acceptum Deo sacrificium dederint hac obedientia fidei suae, qua petitionem nostram in vestro interventu exorabiles receperunt; nobis quidem gaudium praesens de sua devotione praestantes; sed saluti suae aeternum commodum providentes. Nam etsi debitum fecerint agnoscendo justitiam, ut alienum reddi juberent; tamen gratia largiter habenda digni sunt pro ipso bonae voluntatis affectu, quo potuerunt transgredi, et non sunt transgressi; et maluerunt id facere quod expediebat, quam quod licebat; et quod tam absoluto et puro corde nobis parere dignati sunt, ut de beneficio eorum disputari non posset: quandoquidem domum suam sancto presbytero, etiamsi propriam non probaret, restitui tamen sine difficultate jusserunt; ut eam, si de suo jure non posset, de illorum tamen munere possideret. Neque perdiderunt hujus tam sanctae liberalitatis gratiam: nam vir ipse sanctissimus, cui Dominus juxta meritum vos interventores providit, ita gratulatur et praedicat, tamquam indebitum munus acceperit. Sed ipsis fratribus nostris modo respondere distulimus, quia per ipsorum homines saepius de Campania commeantes, opportuniores occasiones non deerunt, quae statim ad ipsos, ubicumque sunt, dirigant. De Cardamate ipso non modicam nos 86 unanimitati tuae gratiam debere profitemur, quem non solum ministerio provectum, sed et spiritu proficientem recepimus. Nam cum in diebus Quadragesimae advenisset, et eum ut clericum fraterno excepissemus affectu, quotidiana jejunia non refugit, et pauperem mensulam vespertinus conviva non horruit. Et quod magis mirum est, calicibus nostris contentus fuit; ut intelligeremus illum apud sanctitatem vestram emendatum, sicut ex Apostolo erudiri; nec jam modio sed modico vino, quo non venter distenditur, sed cor laetificatur, inebriari ad sobrietatem, spiritali crapula ructantem Deo hymnum, quem non solo ore vocalis, sed et tacito corde decantat, qui voluntatem Domini fideli recipit auditu, pio narrat eloquio, et strenuo implet effectu. Benedictus Dominus, qui facit mirabilia. Qui convertit rupem in aquas, Cardamatem et clericum fecit, ut videmus; et ut sobrium, ut credimus. Nam ut solemnitas Paschalis revocavit dies prandiorum, incipiebat nobis circa meridiem murmurare, dicens: Exaurit sicut testa guttur meum, et lingua mea adhaesit faucibus meis. Defecit anima mea, et venter meus; et a fame et siti adhaeserunt ossa mea carni meae. Respondebatur illi quidem: Fili, in humilitate sustine, et concupiscentia ventris non apprehendat te, quia non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo Dei. Ille autem sicut surdus non audiebat, et sicut aspides surdae obturabat nobis aures suas, sed frustra. Ad prandium cupiebat implere ventrem suum, et nemo illi vel siliquam dabat, donec ad vesperum declinaret dies; et hymno dicto quamlibet tristis de fame prandii, placaretur nobis de refectione coenandi. Sed ne diutius jocando videamur injuriam facere gravitati ejus, quae jam in stillicidis poculorum magis laetatur, quam in ebrietate rivorum, de commodis ejus serio loquar: Mulierem suam debilem, et ideo inutilem sibi asserit . Quod si ita est, peto ut ei aliquod mancipiolum praestetur.
(Delphinum) (V. not. 46) (V. not. 47) (V. not. 188)