XV.  Relatio seu notitia controversiae praedictae facta a Gurhedeno monacho Kemperlegiensi.
Notum sit omnibus a nemine Rotonensium abbatum calumniam ullam usquam nostro monasterio illatam fuisse, sed concordi fraternitate utriusque monasterii abbates et conventus unanimiter vixisse, donec illorum quidam Herveus abbas comitis fultus auxilio, impetivit nos, cujus illatam injuriam veridica aequitatis ratione cooperante Spiritus sancti gratia adnihilavimus. Sed primum videamus quot abbates utriusque partis fuerunt, et quam concorditer fuerunt. Sanctus igitur Gurloesius Sanctae Crucis ecclesiae primus abbas existens, eam annis viginti quinque in quiete et pace bona gubernavit, per quem in vita Deus multa ostendit miracula, nunc quoque in morte usu quotidiano plurima declarantur. Huic autem sanctus Joannes in regimine eidem ecclesiae succedens, sine vi et sine calumnia nondecim annis vixit. Hujus multa bona opera, tam clericus quam laicus recitantur. Post hunc autem Vitalis abbas a nullo inquietatus in eadem sede per novem laudabiliter viguit annos, cujus ossa multos sanitati infirmos restituunt. Quartus vero Vingomarus eamdem adeptus est sedem, quam tribus annis pacifice rexit, cujus corpus in ecclesia Dei Genitricis apud Kemper Sancti Corentini suavissimo redolens odore, aperto sepulcro totum integrum conspicitur. Post hos quoque Benedictus vir satis boni testimonii in eadem gubernatione L et duobus viguit annis. Hic autem sextus abbas, cui falso calumnia objicitur, neque per se neque per episcopum provinciae interpellatus est, antequam injuriose apud, ut aiunt, apostolicum et legatum nobis ignorantibus clamor factus sit. Sed insuper etiam abbas Rotonensis erga tyrannicam et saecularem potestatem, videlicet terrae principem, de insula supradicta fecit clamorem, data et promissa pecunia in supplantationem alterius ecclesiae, nobis nusquam veritatem fugientibus.
Haec autem nostra abbatia a conditoribus suis, Alano et filio ejus Hoelo consulibus et abbatibus supradictis sub tutela et patrocinio sanctae Romanae Ecclesiae in perpetua defensione posita est, pactis atque datis duobus denariis aureis in redditionem singulis annis et ad contactum, acceptis privilegiis a sanctis apostolicis viris, quae in secretario nostri monasterii servantur, et exemplaria in hoc libello continentur. Sciendum est autem ex alia parte quod Catwallonus abbas Sancti Salvatoris, coadjutor fundationis ecclesiae Sanctae Crucis exstiterit; ipse enim priorem suum Gurloesium comiti ad abbatem transmisit, qui etiam fraternitatem nostram ab abbate et fratribus in vita et in morte recepit, atque eis quoque donavit, quod pactum usque hodie scriptum inter utrosque reservatur. Hujus abbas Hugunnanus successor eamdem pactionem firmissima stabilitate tenens nullatenus transgressus est. Post hunc Perrenesius cum summa charitate Kemperlegienses fratres eodem tenore suscepit. Deinde hujus successor Almodus sub vinculo fraternitatis illud idem servavit. Abbas quoque Bili nomine, aliorum praedecessorum in pace eadem servavit. Post hos Robertus mutuam utriusque loci devotionem jam dictae fraternitatis absque aliqua dissensione retinuit. Justinus etiam confectus senio inviolabilem utriusque partis societatem pari modo custodivit. Gualterus vero quod sui praedecessores firmaverant quandiu vixit pari vinculo amicitiae ratum tenuit. Hi omnes in eadem supradicta fraternitate et societate sine ulla calumnia exstiterunt. Ne placitum Hervei Rotonensis abbatis et Gurhandi Kemperlegiensis monasterii abbatis in curia Gerardi Engolismensis episcopi et sanctae Romanae Ecclesiae legati aliquantulum ventilatum oblivioni tradatur, scriptum fieri decrevimus. Herveus igitur Rotonensis abbas in primis Bellam Insulam ab Alano consule suo monasterio injuste ablatam fuisse, et deinde suos monachos cum interfectione centum viginti hominum expulisse, sicque de hac injuria in conciliis plerumque clamorem fecisse, sed nunquam justitiam invenisse conquestus est. Abbas vero Gurhandus econtra respondit Bellam Insulam ab Alano consule qui eam haereditario jure possidebat, suo coenobio sine aliqua calumnia datam fuisse, suosque antecessores, scilicet quinque abbates, eam in quiete possedisse, postremo affirmans praedictam insulam a suis praedecessoribus ad minus per tricennium possessam fuisse. Cumque ab eo quaesitum fuisset quot anni erant a fundatione ecclesiae usque ad tempus Benedicti abbatis sui antecessoris, et quo anno Dominicae Incarnationis sua ecclesia fundata fuerat; respondit suam ecclesiam fundatam fuisse anno 1008 incarnati Verbi: a fundatione vero ecclesiae usque ad tempus Benedicti LVI annos. Ad ostendendum quoque calumniam Rotonensium esse falsam, primum abbatem sui monasterii, scilicet sanctum Gurloesium, de monasterio Sancti Salvatoris cum concordia suorum fratrum ab Alano consule quaesitum et electum fuisse. Abbas vero Rotonensis ad haec respondit, ideo suos antecessores sanctum Gurloesium abbatem concessisse, quia eadem insula vivente S. Gurloesio sibi non fuerat ablata. Sed cum a Rotonensi abbate quaesitum fuisset, ubi et quando, et apud quem calumniam fecerat; respondit Huguimarium abbatem sui monasterii apud Leonem papam Vercellis de sancto abbate Gurloesio Kemperlegiensi clamorem fecisse, ubi rationi in contrarium inventus est. Dixerat enim superius, tempore praedicti Sancti eamdem insulam sui juris fuisse. Praeterea addidit super hac re Santonas Redonis, Suldunis, suos monachos clamorem fecisse. Iterum cum ab eo quaesitum fuisset utrum inde haberet scriptum per manum alicujus cardinalis datum, vel testes quos praesentaret, dixit se testes non habere, sed scriptum tamen non sigillatum domi remansisse. Iterum quaesitum fuit ab eo quis abbatum Kemperlegii praefatam insulam sibi suisque abstulit; respondit Benedictum abbatem Hoelumque consulem suum fratrem ante dictam insulam sibi suisque abstulisse, ubi plane mentitus est, quia in initio rationis suae ab Alano consule insulam sibi ablatam fuisse retulit. Quam causam ita investigatam aliquandiu legatus suique usque ad medium Quadragesimae induciati sunt.
[ al. 

Jungomarius] [ al. Vili]