EPISTOLA IV. AD ALBINUM. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14.  15. 16. 17. 18. 19. 20.
Reverentissimo fratri Albino diacono non Christi ministro, sed Antiphrasi Beati fetidissimi discipulo, tempore gloriosi principis in finibus Austriae exorto, novo Ario, sanctorum venerabilium Patrum, Ambrosii, Augustini, Isidori, Hieronymi, doctrinis contrario, si converterit ab errore viae suae, a Domino aeternam salutem; et si noluerit, aeternam damnationem.
Epistolam tuam a rectae fidei tramite deviam, nitore sulfureo horrificam, superstitioso sermone scriptam, exeunte Julio, accepimus relegendam. Vidimus, inquam, vidimus, quia non spiritus ille, qui super capita discipulorum post ascensionem Domini ut loquerentur magnalia Dei, per te locutus est: sed ille qui dixit, Ero spiritus mendax, more prophetarum ejus. Ipse tamen Dei Filius, qui aufert stillas pluviae, et effundit imbres ad instar gurgitum, qui fortes scilicet ad praemium vocat, et eorum vice debiles ad certamina roborat: qui illos suscipiendo remunerat, et istis laborum vires, quibus subsistere valeant, subministrat, det in ore meo verbum veritatis, et bene sonantem, et responsum inediae meae mulceat auditum Ecclesiae catholicae in Christi nomine constitutae. Quod vero asseris nullam carnis adoptionem in Filio Dei secundum formam servi de gloriosa Dei Virgine suscepisse, non vera persequeris, sed mendacio plenus esse ostenderis, sicut et magister tuus Antiphrasius Beatus Antichristi discipulus, carnis immunditia fetidus, et ab altario Dei extraneus, pseudo Christus et pseudo propheta. De illo enim dicit doctor egregius beatus Gregorius: Perdidit auctoritatem docendi cujus sermo opere destruitur. Tu vero, charissime frater, vide ne, quod absit, de te sit scriptum: De radice colubri egressus est regulus, et de foramine aspidis egressus est basiliscus, id est, Albinus, nigredine teterrimus. Vide ne fortasse non sis particeps levitae Stephano, qui se dicit coelos apertos videre, et Jesum stantem a dextris Dei Patris: sed cum Nicolao, cujus facta idem Dei Filius se odisse testatur. Et iterum, vide ne non sis similis levitae Vincentio, sed similis Datiano, qui eumdem levitam consecravit martyrio. Et iterum, vide ne tu sis similis Rufino, qui beatum Felicem martyrem ferinis actibus cultor idololatriae exstitit, sicut et tu persequeris alium Felicem confessorem, quem novimus ab ineunte aetate charitate summum, pudicum et moribus ornatum, quem tu persequeris in montibus et in speluncis, et in cavernis terrae latitantem. Vide ne tu sis, de quo Propheta dicit: Fatuus fatua loquitur, et cor ejus vana intelliget. Et iterum: Docuerunt linguam suam loqui mendacium, ut inique agerent, laboraverunt. Et Apostolus: Animalis homo non percipit quae sunt spiritus Dei. Psalmista quoque ait: Destrue inimicum et defensorem. Inimicus et defensor esse dignosceris, quia dum deitatem Filii Dei vindicare ostenderis ante saecula ex Patre geniti, humanitatem ejus de utero Virginis susceptam in fine temporis negare videris, oblitus sententiam Domini, qua haesitantibus discipulis dicit: O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus quae scripta sunt in lege et prophetis! Nonne sic oportuit pati Christum, et ita intrare in gloriam suam? Et Apostolus: O stulti Galatae! quis vos fascinavit veritati non obedire? Quod dicis in scripto tuo quia ipse solus cum paucis in ea credulitate, quam omnis Hispania retinet, memento Dominum dixisse: Lata et spatiosa via est quae ducit ad mortem, et multi sunt qui intrant per eam. Quam arcta et angusta via est quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam. Memento Dominum dixisse quod Lazarus pauper ulceribus plenus jacebat ad januam divitis, cupiens saturari de micis quae cadebant de divitis mensa, et nemo illi dabat; sed canes veniebant, et lingebant ulcera ejus. Contigit autem ut uterque uno die moreretur. Lazarus deportatus est ab angelis in sinu Abrahae. Dives vero sepultus est in inferno, quaerens de digito Lazari guttam, qui non dederat micam. Vide ne tu sis ex illis qui viginti millia servorum habere dignosceris, et ideo divitiis inflatus sapientia tua, quae non est desursum descendens, sed terrena, animalis, diabolica. Memento Dominum dixisse: Ubi fuerint duo vel tres in nomine meo congregati, et ego in medio eorum, sicut est Felix confessor et socii ejus. Memento quid Scriptura dicat: Nonne Deus pauperes elegit in mundo, divites in fide, et haeredes regni? Memento quod Psalmista dicat: Divites eguerunt, et esurierunt: inquirentes autem Dominum non deficient omni bono. Et iterum: Divitiae si fluant, nolite cor apponere. Et iterum: Thesaurizat, et ignorat cur congreget ea. Sed et illud huic operi connectendum esse putavi, quod Deus Pater servo suo David locutus est dicens: Cum dormieris cum Patribus tuis, suscitabo de lumbis tuis qui sedeat super thronum Israel. Ego ero ei in Patrem, et ipse erit mihi in filium. Et iterum: Radix Jesse qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriosum. Ecce ipse Filius Dei secundum formam servi quam assumpsit ex Virgine, in qua minor est Patre, et non est genere, sed adoptione, adoptivus Dei primogenitus in multis fratribus secundum Apostolum. Quare non dicatur adoptivus qui ita totus est in nostris sicut totus est in suis, praeter delictum? Ecce Joachim, cujus filia gloriosa Dei virgo Maria esse dignoscitur, adoptiva esse creditur. Quare non dicatur adoptivus Dominus Jesus Christus de eadem generatus? Memento Dominum dixisse discipulis suis: Qui vos audit me audit, et qui vos spernit me spernit. De his etenim sanctis doctoribus, quorum nonnulla testimonia protulimus, propheta dicit: Liga testimonium, signa legem in discipulis meis. His praedictis, si non recipis tantorum venerabilium sanctorum Patrum testimonium, da mihi testimonium beati Athanasii, Hilarii, Ambrosii, Augustini, Isidori, quod nulla adoptio carnis nec vera humanitas in Filio Dei fuerit, consentiam erroribus tuis. Nam sicut magister tuus fetidus et horribilis maculavit Libanam, ita tu regnum regnorum Austriam. Sed desine incassum pendere labia, quae contra Dei mysterium latrant. Vide ne tu sis, quod absit, Beemoth ille, cui montes in alimento deferunt herbas, et cum quo dormis in secreto calami, in locis humectibus. Vide ne tu sis alter Arius, qui Constantinum imperatorem per beatum Sylvestrum Christianum factum, per Arium et mulierem factum haereticum, de quo beatus Isidorus dicit, Heu proh dolor! principio bono, fine malo. Cujus pravitas non solum Gothiam, sed Libyam, et Orientem et Occidentem usque ad tempora divae memoriae Recaredi regis suo maculavit veneno. Vide ne tu sis alter Nabuzardan, princeps coquorum, qui destruxit muros Jerusalem. Vide ne tu ipsum facias de glorioso principe Carolo, sicut Arius fecit de Constantino, et lugeat se in saecula saeculorum. Erant et alia multa tibi scribenda, sed oppressione gentis afflicti, non possumus tibi rescribere cuncta. Tu tamen si nolueris audire Moysen, audies Pharaonem. Ipse tamen Moyses dixit, Prophetam suscitabit Dominus Deus de fratribus vestris; ipsum audietis tanquam me. Ecce Moyses adoptivus Filius Dei, dicit sibi similem esse carne, non genere et adoptione, et tu negas Dei Filium de stirpe Abraham, Jesse, et gloriosam Dei Virginem de Joachim de adoptivo filio adoptivam filiam genitam, carnem non suscepisse, ut esset adoptivus filius? Sic enim nefandum presbyterum de doctrina nefandi Beati audivi auribus meis dicentem: Christus Jesus in maternis visceribus carnem assumens, non de maternis visceribus trahens, sed carnem sibi novam efficiens. Incipiunt testimonia sanctorum venerabilium Patrum de adoptione in Filio Dei secundum humanitatem, et non secundum divinitatem. Hi sunt de quibus Dominus Jesus Christus locutus est dicens: Vos estis lux mundi, et vos estis sal terrae: quaecunque alligaveritis super terram, ligata erunt, et quae solveritis soluta erunt. Beatus Ambrosius in suis dogmatibus dicit: Nostro usu adoptivus Filius, et verus Filius. Beatus Hieronymus iterum dicit: Hic Filius hominis per Dei Filium in Dei Filio esse promeretur, nec adoptio a natura separatur, sed natura cum adoptione conjungitur. Iterum in exposito Apocalyps. Gemma alba adoptio est in Filium Dei. Beatus quoque Augustinus secundum divinitatem dicit, Dei Filius ante saecula ex Patre genitus non est adoptione, sed genere, neque gratia, sed natura, secundum humanitatem dicitur homo adoptatus, cujus gloriam quaesivit qui est ab illo unicus natus. Beatus quoque Leo papa in suis dogmatibus dicit: Totus in suis, totus in nostris, et secundum divinitatem coruscavit miraculis, et secundum humanitatem carnis subjacuit injuriis. Ecce si ita est totus in suis, procul dubio totus est et in nostris, praeter peccatum, quod non fecit. Ipse Dominus et Redemptor secundum divinitatem dicit: Ego et Pater unum sumus; secundum humanitatem dicit, Pater major me est. Beatus quoque Isidorus, jubar Ecclesiae, sidus Hesperiae, doctor Hispaniae, in libro Etymologiarum dicit: Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus. Primogenitus autem secundum susceptionem hominis, in qua per adoptionem gratiae fratres habere dignatus est, quibus esset primogenitus. Et post aliqua dicit: Postquam venit plenitudo temporis propter salutem nostram, formam servi accepit, et factus est hominis filius. Inde quaedam de illo in Scripturis secundum formam Dei, quaedam secundum formam servi sequuntur. Quorum duo quaedam commemorantur, ut singula ad singula referantur. Secundum formam Dei de se ipso dixit, Ego et Pater unum sumus; secundum formam servi, Pater major me est. Homines autem minus intelligentes quid pro quid dicatur, ea quae propter formam servi dicta sunt, volunt transferre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei Filio conjuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solus enim homo pertulit crucem, sed propter unitatem personae et Deus dicitur pertulisse. Hinc est quod scribitur: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent. Filium ergo Dei crucifixum fatemur, non ex virtute divinitatis, sed ex infirmitate humanitatis; non ex suae naturae permansione, sed ex nostra susceptione. Nam et Propheta dicit: Miserere, Domine, plebis tuae, super quam invocatum est nomen tuum, et Israel quem coaequasti primogenito tuo. Aequalitas ista non est in divinitate, sed in sola humanitate, et in carnis adoptione, quam accepit de virgine, ipse unus idemque Deus et homo in duabus naturis et una persona salva divinitate exitium sustulit mortis. Ipse secundum deitatem suam dicit: Potestatem habeo ponendi animam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Ipse secundum humanitatem dicit, Pater mi, in manus tuas commendo spiritum meum. Ipse Deus Dei Filius secundum humanitatem dicit, Deus Deus meus, quare me dereliquisti? Et, Transeat a me calix iste, non sicut ego volo, sed sicut tu vis. De ipso Dei Filio vox Patris de coelo discipulis illapsa est, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite. De ipso iterum vox Patris, Ecce intelliget servus meus, etc. Et iterum, Ecce servus meus, suscipiam eum; electus meus, complacuit sibi in illo anima mea. Dedi spiritum meum super eum, illum videlicet septiformi gratia plenum, de quo propheta dicit, Spiritum sapientiae et virtutis, spiritum consilii et fortitudinis, spiritum scientiae et pietatis. Et replevit eum spiritus timoris Domini. Ecce Deus Pater complacet in Filio, complacet in servo, et displicere poterit in adoptivo? De ipso Dei Filio Psalmista dicit, Ascendit in altum, captivam duxit captivitatem. Ecce captivus dicitur esse, et quare non dicatur carne adoptivus? Ad ipsum Dei Filium vox Patris dicit, Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam; et possessionem tuam, terminos terrae. Reges eos in virga ferrea, et tanquam vas figuli confringes eos. Et de ipso vox Patris dicit, Ecce ego ante te ibo, et gloriosos terrae humiliabo. Et iterum, Ecce ego ante te ambulabo, et montes planos faciam, et seras ferreas confringam, et dabo tibi thesauros occultos, ut scias quoniam Dominus Deus tuus ego sum. Ecce cui dicit Pater, Deus tuus ego sum, non ei, id est, Verbo qui ante saecula ex Patre genitus, sed illi qui in fine temporis de Maria Virgine homo factus est, dicit; de quo Apostolus ait, Factus de muliere, factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Ipse Deus Dei Filius secundum divinitatem, in qua ipse et Pater unum sunt dicit: Gloriam meam alteri non dabo. Petere et dare non est aequale: dare domini, petere servi. De quo beatus Isidorus dicit, In forma servi servus, in forma Domini Dominus servi. Nam et Apostolus dicit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens. Humiliavit se usque ad mortem, mortem autem crucis. De ipso in Evangelio dicitur, Fili David, miserere mei. Et iterum, Dabit tibi Dominus Deus sedem David patris sui. Ecce si secundum humanitatem filius est David, sine dubio de adoptivo et servo Dei Patris, et ipsius Filii et Spiritus sancti adoptivus secundum humanitatem, et servus esse creditur. Adoptivum dicimus in sola forma servitutis humanae, non in gloria vel substantia divinae naturae. Proximus ille Deo est, qui scit ratione tacere. Tu vero, frater Albine, vide ne similis sis levitis illis quos in Vetere Testamento memorat dicens: Qui offerentes ignem alienum, divina ultione percussi interierunt. Sicut et tu intromittis doctrinam diabolicam, desuem, illum Antiphrasium Beatum exortum. Eloquia tua exterius videntur esse melliflua, et interius absinthio et felle amariora. Opera justificas, et credulitate condemnas. Oleum tuum murcatum non impinguet caput nostrum Iterum testimonia sanctorum Patrum venerabilium Toleto deservientium in missarum oraculis edita sic dicunt. In missa de Coena Domini: Qui per adoptivi hominis passionem, dum suo non indulget corpori, nostro demum, id est iterum, non pepercit. Item in missa de tertia feria Paschae: Respice, Domine, tuorum fidelium multitudinem, quam per adoptionis gratiam Filio tuo facere dignatus es cohaeredem. Item in missa de quinta feria Paschae: Praecessit quidem in adoptione donum, sed adhuc restat in conversatione judicium. Item ibi, Dignum et justum est, salutare nobis atque conveniens, gratias agere, laudes impendere, intelligere munera, vota deferre tibi omnipotens Pater, et Jesu Christo Filio tuo Domino nostro, qui pietati tuae per adoptivi hominis passionem quasi quasdam in praesentis populi acquisitione manubias, cum non exierit e coelo, exhibuerit e triumpho. Item in missa de Ascensione Domini, Hodie Salvator noster per adoptionem carnis sedem repetiit deitatis; hodie hominem suum intulit Patri, quem obtulit passioni, hunc exaltans in coelis quem humiliaverat in infernis; is visurus gloriam, qui viderat sepulturam. Item in missa sancti Sperati, Ingeniti Patris Unigenite, Filius Dei Spiritu sancto coaeternus et consubstantialis, qui ab arce sedis aethereae hujus mundi infima petens, adoptivi hominis non horruisti vestimentum sumere carnis, et ad liberationem fidelium non es dedignatus in forma servi, salva divinitate, in statera appendere crucis, et perferre exitium sustulit mortis. Item in missa defunctorum, Domine Jesu Christe, qui vera es vita credentium, tibi pro defunctis fidelibus sacrificium istud offerimus, obsecrantes, ut regenerationis fonte purgatos, et tentationibus mundi exemptos, beatorum numero digneris inserere, et quos fecisti adoptionis participes, jubeas haereditatis tuae esse consortes. Nam et ipsi canimus in vigilia Paschae beato Isidoro dicente, Induit carnem, sed non exuit majestatem: nostram substantiam expetens, sed propriam non relinquens. Epistola Leonis ad Leonem Augustum, Quod in una Domini Jesu Christi persona gemina sit deitatis et humanitatis asserenda natura. Quicunque ergo illi sunt ita obcaecati, et a lumine veritatis alieni, ut verbo Dei a tempore incarnationis humanae carnis denegent veritatem, ostendant in quo sibi Christianum nomen usurpent, et cum Evangelio veritatis qua ratione concordent, si beatae Virginis partu aut caro sine deitate, aut deitas est orta sine carne. Sicut enim negari non potest, evangelista dicente, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, ita negari non potest, beato Paulo Apostolo praedicante, quod Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi. Quae autem reconciliatio potest esse, qua humano generi repropitiaretur Deus, nisi omnium causa mediator Dei et hominum carnem susciperet? Qua vero ratione veritatem mediatoris impleret, nisi qui in forma Dei aequalis est Patri, in forma servi particeps esset et nostri? Ut mortis vinculum, unius praevaricatione contractum, unius morte, qui solus morti nihil debuit, solveretur? Effusio enim pro ministris sanguinis Christi tam fuit dives ad pretium, ut si universitas captivorum in Redemptorem suum crederet, nulla diaboli vincula remanerent: quoniam, sicut Apostolus ait, Ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia; et cum sub peccati praejudicio nati potestatem acceperint ad justitiam renascendi, validius factum est donum libertatis condebito servitutis. Quam itaque sibi in hujus sacramenti praesidio, spem relinquunt, qui in Salvatore nostro negant humani corporis veritatem? Dicant quo sacrificio reconciliati, dicant quo sanguine sint redempti, quia et Apostolus ait, Qui tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis. Aut quod unquam sacrificium sacratius fuit, quam quod verus aeternus Pontifex altari crucis per immolationem suae carnis imposuit? Quamvis enim multorum sanctorum in conspectu Domini pretiosa mors fuerit, nullius tamen insontis occisio redemptio fuerit mundi. Acceperunt justi, non dederunt coronas: et de fortitudine fidelium exempla sunt patientiae, non dona justitiae. Singulares quippe in singulis mortes fuerunt, nec alterius quisquam debiti sui finem praebuit, cum inter alios hominum unus solus Dominus noster Jesus Christus, qui vere erat Agnus immaculatus, exstiterit, in quo omnes crucifixi, omnes mortui, omnes sepulti, omnes sunt etiam suscitati? De quibus ipse dicebat: Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum. Fides etenim vera justificans impios, et creans justos, ad humanitatis suae tracta participium, in illo acquirit salutem, in eo solo homo se invenit innocentem, liberum habens per gratiam Dei, de ejus potentia gloriari. Qui contra hostem humani generis in carnis nostrae humilitate congressus, his victoriam suam tribuit in quorum corpore triumphavit. Licet ergo in uno Domino nostro Jesu Christo vero Deo atque hominis filio Verbi et carnis una persona sit, quae inseparabiliter atque indivise omnes habeat actiones, intelligendae tamen sunt ipsorum operum qualitates; et sincerae fidei contemplatione cernendum est, ad quae provehatur humilitas carnis, et ad quae inclinetur altitudo deitatis: quid sit quod caro sine Verbo non agit, et quid sit quod Verbum sine carne non efficit. Sine enim Verbi potentia nec conciperet virgo, nec pareret; et sine veritate carnis obvoluta pannis infantia non jaceret. Sine Verbi potentia non adorarent Magi puerum stella indice declaratum, et sine veritate carnis non juberetur transferri in Aegyptum puer, et ab Herodis persecutione subduci. Sine Verbi potentia non diceret vox Patris missa de coelo: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite. Sine veritate carnis non protestaretur Joannes: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Sine Verbi potentia non fieret redintegratio debilium et vivificatio mortuorum; et sine veritate carnis nec cibus jejuno, nec somnus esset necessarius fatigato. Postremo sine Verbi potentia non se Dominus Patri profiteretur aequalem, et sine veritate carnis non idem diceret Patrem se esse majorem: cum catholica fides utrumque suscipiat, utrumque defendat, quae secundum confessionem beati Petri apostoli, unum Christum Dei vivi Filium et hominem credit et Verbum. Quamvis itaque ab illo initio, quo in utero Virginis Verbum caro factum est, nihil unquam inter utramque formam aliquid divisionis exstiterit, et per omnia incrementa corporea unius personae fuerint totius temporis actiones, ea ipsa namque alibi tamen quae inseparabiliter facta sunt, nulla commistione confundimus, sed qui cujus formae sit ex horum qualitate sentimus. Dicant ergo isti hypocritae, qui caecis mentibus lumen nolunt recipere veritatis, in qua forma crucis ligno Dominus majestatis Christus affixus sit, quis jacuit in sepulcro, et revoluto monumenti lapide quae tertio die caro surrexit, et in qua post resurrectionem suam non credentes quos dam discipulos arguebat, et haesitationem cunctanctium confutabat cum diceret, Palpate et videte, quoniam spiritus carnem et ossa non habent, sicut me videtis habere. Et apostolo Thomae, Infer manum tuam in latus meum, et vide manus meas, et pedes: et noli esse incredulus, sed fidelis; quantaque manifestatione corporis sui jam haereticorum mendacia destruebat, et visa Ecclesia Christi imbuenda doctrinis hoc non sibi dubitaret credendum quod apostoli susceperant praedicandum? Ac si in tanta luce veritatis tenebras suas haeretica obduratio non relinquit, ostendant unde sibi spem vitae polliceantur aeternae, ad quam nisi per Mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum non potest perveniri. Sicut enim ait beatus Petrus apostolus: Non est aliud nomen datum hominibus sub coelo, in quo oporteat nos salvos fieri. Nec est redemptio captivitatis humanae in sanguine ejus qui dedit semetipsum redemptionem pro hominibus. Et sicut praedicat beatus apostolus Paulus: Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod et Deus exaltavit illum et donavit illi nomen quod est super omne nomen: ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum, et omnis lingua confiteatur, quia Dominus Jesus Christus in gloria est Dei Patris. Cum ergo unus sit Dominus Jesus Christus, et verae deitatis veraeque humanitatis in ipso una prorsus eademque persona sit, exaltatione tamen qua illum sicut doctor gentium dicit exaltavit Deus, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, excellit eadem, intelligimus pertinere formam quae ditanda erat tantae glorificationis augmento. In forma quippe Dei aequalis erat Filius Patris, et inter Genitorem atque Unigenitum nulla erat in essentia discretio, nulla in majestate diversitas, nec per incarnationis ministerium aliquid decesserat Verbo quod Dei Patris munere redderetur. Forma autem servi, per quam impassibilis deitas sacramentum magnae pietatis implevit, humana humilitas est, quae in gloria divinae potestatis evecta est, in tantam unitatem ab ipso conceptu Virginis deitate et unitate confectam, ut nec sine homine divina, nec sine Deo agerentur humana. Propter quod sicut Dominus majestatis dicitur crucifixus, ita quia ex sempiternitate aequalis est Deo, dicitur exaltatus: quia inseparabiliter manente unitate personae, unus atque idem est et totus hominis filius propter carnem, et totus Dei Filius propter unam cum Patre deitatem. Quidquid enim in corpore accepit Jesus, secundum hominem accepit, cuique non habuit conferentem. Omnia quae habet Pater, etiam Filius habet, et quae in forma servi a Patre accepit, eamdem formam Dei etiam ipse donavit. Secundum formam enim Dei ipse et Pater unum sunt; secundum formam autem servi non venit facere voluntatem suam, sed voluntatem ejus qui misit eum. Secundum formam Dei, sicut Pater habet vitam in semetipso; secundum formam servi tristis est anima ejus usque ad mortem. Et idem ipse est, sicut Apostolus praedicat, et dives et pauper. Dives quoniam, evangelista dicente: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Pauper vero, quia propter nos Verbum caro factum, et habitavit in nobis. Quae autem est ejus exinanitio, quaeve paupertas nisi formae servilis acceptio, per quam Verbi majestate velut redemptionis humanae dispensatio impleta est? Nam quia captivitatis nostrae resolvi originalia vincula non poterant, nisi existeret homo nostri generis nostraeque naturae, qui peccati praejudicio non teneretur, et qui immaculato sanguine suo chirographum lethale dilueret, sicut ab initio erat divinitus praeordinatum: ita est in plenitudine praefiniti temporis factum ut multis modis significata promissio in diu exspectatum veniret effectum, nec posset esse ambiguum quod continuis testificationibus semper fuerat nuntiatum. In magno autem sacrilegio se versari haereticorum manifestat impietas, cum sub specie deitatis honorandae, humanae carnis in Christo negant veritatem, et religiose existimant credendum, si dicatur in Salvatore nostro verum non esse quod salvat. Cum ita secundum promissionem omnia saecula percurrentem, mundus sit reconciliatus in Christo, ut si non Verbum dignaretur caro fieri, nulla posset et caro salvari. Omne enim sacramentum fidei Christianae magno, ut haeretici volunt, decoloratur obscuro, si lux veritatis sub mendacio putatur latuisse phantasmatis. Non ergo quisquam sibi erubescendum existimet Christianus de nostri in Christo corporis veritate, quia omnes apostoli apostolorumque discipuli et praeclari Ecclesiarum quique doctores, qui ad martyrii coronam vel confessionis meruerunt gloriam pervenire, in hujus fidei lumine splenduerunt, consonis ubique sententiis intonantes, quod in Domino Jesu Christo deitatis et carnis una sit confitenda persona. Qua autem rationis similitudine, qua divinorum voluminum portione haeretica impietas se existimat adjuvari, quae veritatem negat corporis Christi? Cum hanc non lex testificari, non propheta praecinere, non Evangelia docere, non ipse destiterit Christus ostendere: quaerant per omnem seriem Scripturarum quo tenebras suas fugiant, non quo verum lumen obscurent, et per omnia saecula ita veritatem invenient coruscantem, ut magnum hoc et mirabile sacramentum ab initio videant creditum, quod est in fine completum: de quo cum sanctarum Litterarum nulla pars sileat, sufficit quaedam consona veritatis signa patuisse, quibus diligentia fidei in splendidissimam latitudinem diligatur, et sincera intelligentiae luce prospiciat quod in Filio Dei, qui se incessabiliter filium hominis et hominem profitetur, non sit Christianis erubescendum, sed constantissime gloriandum. Ut autem pietas tua cum venerabilium Patrum praedicationibus nos concordare cognoscat, aliquantas erroris sententias huic credidi subjiciendas esse sermoni, in quibus si dignaveris recensitis non aliud nos praedicare reperies quod sancti Patres nos in toto orbe docuerunt, nequaquam ab illis nisi solos impios haereticos discrepare. Sed et illud huic operi inserendum putavi quod Scriptura dicat: Revelabunt coeli iniquitatem ejus, et terra consurget adversum eum. Qui sunt isti coeli, nisi illi qui cum Christo ad judicium venturi sunt: de quibus est Ambrosius, Augustinus, Hieronymus et caeteri quos tu, Albine, refutas, et haereticos judicas? De quibus Psalmista ait: Coeli enarrant gloriam Dei. Item beatus Augustinus in epistola sua ad Evodium directa, ubi de Trinitate et Columba, vel de adoptione Filii Dei disseruit, post plura superius edita sic dicit: Sicut Pater in voce qua sonuit: Tu es Filius meus, et filius in homine adoptivus, quem suscepit ex Virgine, et Spiritus sanctus in columbae specie corporali. Item post aliqua, Atque ita et filius Dei simul cum homine adoptivus dicitur, et filius hominis adoptivus simul cum Verbo dicitur. Item post aliqua: Unde filius Dei incommutabilis est atque coaeternus Patri, sed in Verbo solo; et passus est Filius Dei, sed in homine adoptivo solo; et sepultus est Filius Dei, sed in carne adoptiva sola. Proinde quae de Filio Dei verba dicuntur videndum est secundum quid dicantur. Non enim homine assumpto, vel adoptivo, personarum numerus auctus est, sed eadem Trinitas mansit. Nam sicut in homine quolibet praeter unum illum qui singulariter susceptus est, anima et corpus una persona est, ita in Christo Verbum et homo adoptivus una persona est. Item post aliqua: Ita Christus Dei Filius Dominus gloriae, et si quid hujusmodi secundum Verbum dicitur, et tamen recte dicitur Dominus gloriae crucifixus, cum hoc eum secundum carnem adoptivam passum esse, non secundum illud quod Dominus gloriae est. Et post pauca, Spiritus sanctus dicitur corporali specie tanquam columba descendisse et mansisse super eum. Sic enim et Petra Christus, quia significabat Christum adoptivum. Item post aliqua: Haec tibi de duabus quaestionibus tuis, hoc est de Trinitate et Columba, in qua Spiritus sanctus non sua natura et significativa specie demonstratus est, sicut et Filius Dei non sua nativitate de Patre dicit: Ego ex utero ante luciferum genui te, sed in homine adoptivo ex utero Virginis natus a Judaeis crucifixus est. His saepe dictis cum epistolam tuam iterum atque iterum sacrilegam lethali veneno corruptam, atque ignorantiae caligine tenebrosam relegissem, reperi ibidem quod nos Dominum Dei Filium ex Virgine natum negaremus nequaquam esse essentialiter Deum, de quo ipse Dei Filius: Ego et Pater unum sumus. Reminiscere debes quid Scriptura dicat: Testis falsus non erit impunitus; et illud: Maledictus homo qui in corde suo fabricat malum, et de his labiis suis ficte loquitur pacifica: Sed Deus, qui videt omnia, reddet illi secundum opera sua. Ego quidem non Deum Dei Filium ante saecula ex Patre genitum, per quem facta sunt visibilia et invisibilia, spiritalia atque corporea, quem credo adoptione non esse, sed genere, neque gratia, sed natura Deum esse negavi. Sed juxta beati Isidori sententiam, qui dicit quia sunt nonnulli qui de Filio Dei prava sentiunt, et quod de illo secundum humanitatem dictum est, transferunt ad divinitatem; et quod de divinitate, mutant ad humanitatem. Noster tamen Julianus dicit, Homo Dominicus et humanatus Deus. Multa quidem adhuc erant huic operi inserenda, sed sermo divinus nos prohibet, dicens: Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, ne quasi vir objurgans, quia domus exasperans est. Idcirco vae tibi, Austria, vae tibi Alexandria, quae novum Arium, id est Albinum, genuisti tempore gloriosi principis, ad evertendam et obscurandam fidem catholicam. Ad ultimum audi beatum Cyprianum cuidam haeretico scribenti ita dicentem: Habes tu litteras meas, et ego tuas, utraeque recitabuntur in conspectu Domini. Memento iterum evangelistam dixisse: Multi ex discipulis ejus abierunt retro. Et ubi abierunt? Respondeat tibi beatus Gregorius dicens: Post Satanam. Et iterum cuidam, cum Domino diceret: Magister, sequar te quocunque ieris: Ille respondit: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos: filius autem hominis non habet ubi caput reclinet, et sicut et in te, si ista tibi parva non sufficiunt, nec multa proderunt. Proximus ille Deo est, qui scit ratione tacere. Quod duro sermone tibi interdum scripsimus, Domino jubente per Moysem hoc fecimus, qui dicit: Non coques haedum in lacte matris suae. Suggerendum est iterum glorioso principi, ut mitescat indignatio ejus servo suo Felici, et non requirat Dominus sanguinem ejus de manu illius. Nam pro certo sciat quia si praedicationem illius spreverit, et Albini confirmaverit, cum Constantino imperatore habebit partem, quod Deus non permittat. Quem beatus Isidorus deflet dicens: Heu! proh dolor! principio bono, fine malo.
(exempli gratia)