EPISTOLA V, S. XYSTI PAPAE AD CYRILLUM ALEXANDRINUM, POST PACEM FACTAM INTER IPSUM CYRILLUM ET JOANNEM. 1. 2. 3. 4.  6.  7.
Rei hujus relationem in conventu episcoporum se notam fecisse. Quanta hinc Ecclesiae laetitia. Felicem fuisse laborum Cyrilli exitum, eosque sibi et concilio suo in omnibus probatos esse.
XYSTUS episcopus CYRILLO episcopo Alexandrino. Magna sumus laetitia alacritatis impleti, postquam, quam, sicut legimus, ex alto nos Oriens visitavit . Ecce enim sollicitis nobis, quia neminem perire volumus, sanctitas tua redintegratum corpus Ecclesiae suis epistolis indicavit. Redeuntibus ejus in sua membra compagibus, neminem foris jam videmus errare, quia intus omnes positos fides una testatur. Laetamur e medio nostrum qui hoc opus fecit ablatum: soli sibi nunc non credenti quod sensit intelligit obfuisse, qui contra hunc nixus est, quem profitemur omnibus profuisse. Sed convenit a tristibus nos ad laeta transire, quia ipse cui quaestio mota fuerat, de Ecclesia universali moerore sublato, tempus nobis praestitit gaudiorum. Christus denique Deus noster, quam vere sit sua causa, monstravit, quando ita res dignatus est gubernare, ut tantae rei et talis indicium servaret suorum conventui sacerdotum. In unum congregati apostoli de fide saepe tractarunt: in unum nunc convenientes apostolici de ejus victoria gratulantur. O relatio digna mittente, digna conventu! Gaudii coelestis indicium tales habere debuit cognitores. Et quia res et causa deposcit, locum quoque convenit non taceri. Ad beatum apostolum Petrum fraternitas universa convenit: ecce auditorium congruens auditoribus, conveniens audiendis. Habuerunt coepiscopi nostri illum congratulationis testem, quem habemus honoris exordium; sanctae namque et venerabili synodo, quam natalis mihi dies favente Domino congregarat, quia sic credendum est, ipse praesedit, quandoquidem probatur nec spiritu nec corpore defuisse. Affuit palmae, qui contentioni non defuit; juvit animorum vota nostrorum, qui videt symbolo primum inter Apostolos tradito derogari: non passus est nefandum caput gaudere solatiis, nec turbari diu sivit lutulento gurgite fontis illius perspicui puritatem. Ad nos reversi sunt fratres, ad nos, inquam, qui morbum communi studio persequentes, animarum curavimus sanitatem. Non se exsuli vestro sanctus frater noster Joannes addiderat, non ejus est blasphema praedicatione deceptus; nam, quantum rerum exitus docet, suspendit suam sententiam, non negavit. Nam quid in inventorem malorum posset aliud judicare, nisi quod probatur ipse per sacerdotes suos cujus agebatur causa, sentire? Statuerat hoc nimirum de nostrorum desertore castrorum, quod a ducibus fidei suaderet perfidia judicari. Numquam se a nostro numero separasset, in quem potuit et reverti. 5 Exsulta, frater charissime, et ad nos recollectis fratribus victor exsulta. Quaerebat Ecclesia quos recepit. Nam si neminem perire volumus de pusillis, quanto magis gaudendum nobis est sanitate rectorum? Legimus una ovis quantum gaudii reportata praestiterit ; et idcirco intelligendum est quid laudis habeat tantos revocasse pastores. Greges aspiciuntur in singulis; nec unius hic causa tractatur, quoties agitur de sanitate multorum. Laetamur hic nihil egisse nos praecoquum, quando fructu nostrae sententiae gratulamur. Sustinuimus fratres, certi eos non spinas, sed uvas esse facturos . In evidenti est nostrorum vindemia gaudiorum, quae sanctam synodum largitate gratulationis implevit. Vineam suam custos ille curavit, quem ad custodiendam domum Israel nec dormitare nec obdormire David propheta testatur . Infecundum illud Christo nostro, nec afferens fructum, suscepit flamma sarmentum . Sed ut hoc videmus convenire damnato, ita de reversis ad nos fratribus convenit dicere, quia non potuit a diabolo eradicari plantatio quam plantaverat Pater . Illum ergo sibi ignis aeternus, hos possessoris aeterni vinea vindicavit in tantum ut Antiochenae Ecclesiae sacerdotem vocari a sanctitate tua jam nunc venerabilem virum et domnum gaudeamus. Et merito vocatur domnus, qui communem Dominum recognovit, qui incarnationis ejus mysterium voce catholica nobiscum confitetur. Bene nobis breviter tua fraternitas quae sunt super eodem negotio gesta narravit; sed mirati non sumus, quod a dissentientibus in te compositam legimus dejectionis injuriam . Novimus FREQUENTER PATERE calumniis veritatem, nec tamen umquam posse falsitate superari. Votivae sunt semper molestiae fidem praedicanti. His namque cum beatitudine copiosa merces paratur in coelo , quibus propter justitiam maledictiones, persecutiones et omne malum praecipitur sustinere. Passus es falsitatem, ut victricem faceres veritatem; et ideo nunc insultandum est falsitati, quia nullus perire potuit veritati. Exspectamus igitur memorati fratris nostri Joannis clericos, et optamus venire: scimus et pro honore et labore tuo dare responsum. Non es, secuti fratri et coepiscopo nostro Maximiano saepe jam scripsimus, etiam ipse redeuntibus difficilis aperire januam: ut vere nisi perditionis filius nemo sit perditus ; sitque ei major causa lugendi, quod meruit solus excludi. Haec ad venerationem tuam fraternitas mecum sancta scribit, probans tuos in omnibus et confirmans labores: qui tamen graves aut amari esse non potuerunt, quia huic impensi sunt, cujus onus leve et jugum suave portamus . Datum 15 kal. Octobris, Theodosio XIII et Maximo consulibus.
(Luc. I, 78) (Luc. XV, 6) (Matth. VII, 17) (Psal. CXX, 4) (Joan.
XV, 6) (Matth. XV, 13) (Matth. V, 11) (Ibid. 12) (Joan. XVII, 12) (Matth. XI, 30)