LI.  Privilegium S. Leonis IX Agaunensibus canonicis tributum.   (Anno 1050.) [  Gall. Christ.  tom. XII, p. 427.]
In timore Dei aeterni et Salvatoris nostri Jesu Christi, LEO, humillimus servus servorum Dei, et in apostolici culminis arce non meritis propriis, sed aetherei clavigeri aliorumque apostolorum principis Petri, divina opitulante gratia, sublimatus. Dominus noster Jesus Christus, ut a primi parentis piaculi cautione humanum genus liberaret, de coelis ad terras descendit et proprio suo cruore redemptum B. Petro pascendum commisit: quod ministerium successionis serie, ad nos usque quamvis indignos pervenit. Quapropter oportet omnes Christianos ad sanctam matrem Ecclesiam et apostolicam sedem concurrere, eo modo ut conditor effectum devotionis consequatur, et piae constructionis oraculi in privilegiis largiendis non denegetur auxilium; cunctisque universalis Ecclesiae filiis notum esse volumus quia, dum in illius partibus orbis naufragantem Ecclesiam relevando Gallias tenderemus, ad eum locum, cui Agaunum nomen est, pervenimus, quem pretiosi martyres Mauritius et ejus commilitones suo sanguine perfuderunt, ubi triduo commorati quanquam patrociniis sanctum divitem locum apostolicis privilegiis decoratum, omni tamen thesauro et beneficiorum plenitudine destitutum, prout potuimus, consolavimus, eorum denique martyrum festa celebravimus.
Ibi etiam astantibus nobis Petro archidiacono nostro, et episcopis Allinardo Lugdunensi, et Hugone Vesontiensi et Frederico Genevensi, et Aymone Sedunensi, qui nunc eidem praeest Ecclesiae, relata est nobis, praemissis reliquis, luctuosa miseriarum sarcina illius loci canonicis illata, privilegii tamen auctoritate ante prohibita: quod non liceret canonicis in fine vitae propria bona distribuere, neque viventibus de ecclesiasticis rebus praeter praelati sui voluntatem quidquam ordinare. Nos autem hujus inauditum facinus praedictis episcopis et maxime eidem episcopo, Aymoni videlicet illis praelato, ut imperatori Henrico nobis apud Coloniam obviaturo intimarent, praecepimus quatenus ejus consilio et juvamine sedaremus ruinam tantae violentiae, quorum non solum tunc, sed multoties audita lacrymabili querimonia, miseratus praedictus piissimus ille imperator Henricus postulavit a nobis ut idem monasterium Agaunensium, in quo ipse Aymo sub canonicorum regula abbas esse dignoscitur, privilegio cum sedis apostolicae infulis decoraremus, et sub sancta cui, Deo auctore, praesidemus Ecclesia, constitutum praeteritorum regum ordinem, gloriosissimi videlicet regis Sigismundi ac aliorum regum post statuta et privilegia ejusdem monasterii nostri quoque pontificatus honore cohonoraremus, ut nullo tempore corrumperentur, ut neque super illos canonicos praelatus aliquis sine communi eorum consilio vel electione mittatur, neque ex communibus ecclesiae rebus post congruam eorum dispositionem quidquam tractetur, nec licet praelibati violentia in eorum diripienda propria vel communia bona temere praesumendo praevaleat, sed omnia privilegii auctoritate eorum decretis ordinentur. Et si forte eorum aliquis praeoccupatus fuerit morte frater, si defuerint parentes, ita ejus bona Ecclesiae, familiae et pauperibus distribuant ut noverint oportere, et ne praelatus aliquis potestatem aliquam inibi exercendo, vocem laetitiae eorum perturbet, sub anathematis vinculo colligamus; et in episcopatu Lausannensi quamdam curtem, nomine Auronum, quondam eis sublatam violentia praelatorum, restituimus cum ecclesiis et reliquis appendiciis, ut ad mensam fratrum semper deserviat. Propterea piis fratrum precibus aures accommodantes et praedicti monasterii congregationi divinis mandatis inhaerenti sedisque apostolicae regulam servanti, per hujus praeceptionis nostrae auctoritatem, id quod exposcunt, effectu mancipamus. Ideo cujuslibet ecclesiae sacerdotem in praefato monasterio vel in ecclesiis, in ejus curtibus sitis nullum pontificium prioratus permittimus habiturum, sed ut illum qui civitatem Sedunam, pro nomine Vallesiam, habuerit, quamlibet ditionem seu potestatem vindicare in ea praeter auctoritatem sedis apostolicae prohibemus, ita ut, nisi a praelato ecclesiae vel a fratribus invitatus, nec missarum ibidem celebranda mysteria quispiam praesumat accedere, vel suam dominationem exercere, nec ulla conciliabula praetendere, nec eleemosynis S. Mauricio collatis participare, neque decimas illic a S. Sigismundo vel ab aliis collatas quispiam tentet auferre, eo quod sub tuitione apostolici privilegii consistunt, et inconcusse cuncta secundum conditoris ejus desideria permanere cunctis temporibus constituimus per hujus decreti nostri paginam, atque interdicimus omnibus cujuslibet dignitatis honore praeditis, sub anathematis vinculo constringimus quicunque hujus seriem institutionis, vel ipsarum scripturarum sanctiones de denariis ac libertatis honore, quae a regibus vel aliis fidelibus constitutae sunt, et praefato monasterio sub privilegiis indultae quolibet modo vel tempore voluerit corrumpere. Leo Deo auctore in hac serie privilegii ob amorem Dei et sanctorum martyrum honorem a me facta relegens subscripsi, ac episcopos hos subtus adnotare jussi. Petrus, peccator, jussus a domino papa subscripsi. Gregorius peccator, jussus a domino papa subscripsi. Hugo, peccator, jussus a domino papa subscripsi. Hermanus, peccator, jussus a domino papa subscripsi.