EPISTOLA VII.  Item exemplar ejusdem papae ad domnum regem Pippinum per Flavinum capellanum, et Joannem subdiaconum et abbatem atque Pamphilum defensorem regionarium sanctae Ecclesiae directae  :  in qua continentur gratiarum actiones, de ipsis missis, qualiter una cum missis imperialibus honorifice suscepti sunt,  etc.
Domno excellentissimo filio, et nostro spiritali compatri Pippino regi Francorum et patricio Roma norum, Paulus papa.
Cum regalis potentiae culmen plus fidei virture, quam bellatorum armis videatur praesidio et fortitudine circumtegi, quid mirum, vere et orthodoxe regum, si studiorum vestrorum conatus ad protegendum Dei institutionem, ac fidei Christianorum censuram, impensius imminere non desistat, et ob hoc et coelestis vobis victoria datur, et prospera a Redemptore nostro credite praecellentiae vestrae fore largitura. Remeantibus siquidem ad nos missis nostris, quos ad vestram praeclaram excellentiam directos habuimus, Joanne videlicet subdiacono et abbate, atque Pamphilo defensore regionario spiritalis matris vestrae sanctae nostrae Ecclesiae, una cum vestro misso Flavino capellano, attulerunt nobis honorabiles et nimis desiderabiles Christianitatis tuae litteras, quas cum nimio jucunditatis gaudio suscipientes ac relegentes, protinus earum assertio, tanquam suavitatis fragrantia nos afficiens, ac salutaris providentiae fomento medens, laetos effecit. Porro, Christianissime rex, amantissime fili, et spiritalis compater, innotuit benignitas vestra qualiter nostri ac imperatoris missi a vobis suscepti sunt, et quemadmodum illis de singulis quae praeclaro culmini vestro affati sunt respondere studuistis, eos pro amore fautoris vestri beati Petri nequaquam suscipi, aut illis responderi acquiescentes absque nostrorum missorum praesentia. Sed et ipsi nostri legati ea ipsa nobis retulerunt. Unde licet nos ob tantam cordis vestri sinceram affluentiam, quam erga spiritalem matrem vestram Dei Ecclesiam, et nostram fragilitatem habere videmini, digna rependere valemus. Est tamen protector vester Dominus Deus noster, qui vos regnare jussit, et sanctam suam Ecclesiam ad defendendum vobis commisit, qui dignam praemiorum in praesenti ac futura vita praecellentiae vestrae rependere potest remunerationem. Itaque et litteras quas vobis, simulationis ac illusionis causa, ipsi imperiales missi attulerunt, nobisque a vobis directas suscipientes, earum agnovimus seriem et omnino in hoc benignitatis vestrae pia consideratio exsultationis laetitiam nobis intulit, quia vere constat non pro humano favore, sed pro Dei timore, ita vos peregisse. Sed et ea quae praefati nostri missi cum imperialibus missis de observatione fidei orthodoxae, et pia Patrum traditione, in vestri praesentia disputantes altercati sunt, nobis liquidius per eadem vestra scripta innotuistis, simulque et exemplar litterarum, quas praefato imperatori direxistis, responsionis quippe modum et solutionem petitionum, de his quae ab eo vobis intimata sunt, nobis dirigere a Deo illustrata excellentia vestra annuit; verum etiam, et quemadmodum eisdem imperialibus missis responsum reddidistis, et unum ex eis Anthi nempe spatarium cum vestris missis regiam direxistis urbem, et alium videlicet Synestum eunuchum apud vos detinuistis: simili modo nobis minutius intimastis. Agnitisque omnibus a vobis pro exaltatione sanctae Dei Ecclesiae, et fidei orthodoxae defensione, peractis, laetati sumus gaudio magno, et ita nobis placabilia existunt, sicut certe, non hoc humano consilio, sed Dei providentiae intuitu, vos talia egisse ac respondisse ambiguum non est. Vere enim, Domine rex, fili Christianissime, et spiritalis compater, spiritus Dei intimi cordis tui illustrat piam considerationem, et qui spiritus sancti gratia redundat, non aliis nisi quae spiritalia sunt, exuberat, quoniam cor potentiae vestrae in manu Dei consistens, in suo procul dubio illud inclinat beneplacito. Direxistis siquidem nobis per eadem vestra scripta significantes quod nulla suasionum blandimenta, vel promissionum copia, vos possit avellere ab amore et fidei promissione quam beato Petro principi apostolorum, et ejus vicario praedecessori et germano nostro sanctae recordationis domno Stephano papae polliciti estis: sed in ea ipsa vos charitate et sponsionis fide tenus fore permansuros. Et quidem nos, praecellentissime regum, experimento comperimus, et operibus comprobavimus, vos firma atque robustissima constantia in ea ipsa sponsione in finem permanere; et in vobis confidimus, quod si universi mundi thesaurorum copia in conspectu vestro offeratur ac tribuatur, nullo modo in aliam partem vestram firmam, et a Deo impulsam mentem declinare inflectereque valebit, quoniam vos omnipotens Dominus prae cunctis regibus saeculi elegit, et in vobis complacuit, ut vestro ce tamine sancta universalis Dei Ecclesia Romana, et caput omnium Ecclesiarum, ac firmamentum fidei Christianae, ab impugnatorum insidiis liberata exstitisset, et illud quod a constitutione saeculi Dominus per vos perfici decrevit, ecce mirabiliter operatum est. Unde magnam post Deum in vestro regali culmine spei fiduciam habemus, quod perfectius ipsa sancta Dei Ecclesia, atque haec miserrima et afflicta provinciola a perfidia inimicorum liberetur, quia antiquus humani generis hostis non desinit inimicorum corda pulsare, ut suas jaculentur solite insidias. Sed bone orthodoxe, tuo solito certaminis praesidio, eorum cum Dei virtute stude confringere malitiam, ut sancta Dei Ecclesia et populus ejus peculiaris perfectius ab inimicorum saevitia liberetur, et merito suffragiis apostolorum circumsepti, mercedis vobis in coelo repositam coronam consequi mereamini. Direximus itaque excellentiae vestrae, juxta ut intimastis, signum nostrum per praesentem missum vestrum. Interea et hoc innotescimus Christianitati vestrae, quod jam saepius nos petisse dignoscitur Tassilo Bavariorum dux, ut nostros missos ad vestram praeclaram excellentiam dirigi annuissemus, ut ea inter vos provenirent quae pacis sunt. Unde nos data occasione libentissime nostros missos, id est Philippum dilectum filium nostrum presbyterum atque Ursum nostrum etiam fidelem ad vestri praesentiam visi sumus direxisse, transacto Maio mense; eo videlicet modo, ut qualiter vestra fuisset voluntas, ita peragere debuissetis. Et properantibus ipsis nostris missis usque Ticinum, adversa suspicione arreptus Desiderius Longobardorum rex, minime eos permisit ad vestram a Deo conservatam excellentiam pertransire; tamen et easdem litteras, quas vobis dirigebamus, infra haec nostra scripta Christianitati vestrae transmisimus. Itaque et hoc a Deo protectae Christianitati vestrae aptum duximus intimandum. Quod relectis imperialibus litteris vobisque defertis per praefatos Anthi spatarium et Synesium eunuchum, quas nobis ob earum seriem intuendam pro amore beati Petri fautoris vestri, dirigere dignati estis, repetimus ei adnexum, quod vestri ac nostri homines, qui ipsas imperiales syllabas, quae vobis nobisque directae sunt, vel diriguntur, interpretantur non juxta, ut ibidem exaratum est, sed aliud pro alio false interpretari audent; et missi qui inter partes properant, non sicut illis injungitur, sed acceptilationis praemio corrupti, alia pro aliis deferunt. Et in hoc perpendat vestra excellentia, quanta est inimicorum malitia, dum contra animas eorum, non quae veritatis sunt, sed per hanc occasionis versutiam iniqua proferunt mendacia in id quod nec suis nec vestris, ac nostris credant missis. Dum et vos satisfacti estis de vestris hominibus, simili modo et nos de nostris, quod nullo modo hoc agere penitus praesumant. Satisfaciat omnipotens Deus, qui cordis ac renum scrutator est, mellifluum cor excellentiae vestrae, quod nequaquam nostrum quispiam, ut ipsi asserunt, talia agere perpetravit. Sed in hoc vehementer idem imperator irascitur, et occasionis versutias adhibet, pro eo quod nequaquam siluimus ei praedicandum ob constitutionem sanctarum imaginum et fidei orthodoxae integritatem. Nam illud in ipsis suis apicibus asserunt, quod dilectus filius noster Christophorus primicerius et consiliarius, sine nostra auctoritate, nobis quasi ignorantibus, suggestiones illas quas saepius ei direximus, fecisset, et alias pro aliis ejus ac vestris missis relegisset. Et in hoc testem et judicem proferimus Deum, quod ita nequaquam est. Nihil enim ipse noster consiliarius extra nostram voluntatem aliquando egit, vel agere praesumpsit; quoniam nostri praedecessoris ac germani domni Stephani papae, simul et noster sincerus atque probatissimus fidelis exstitit, et in omnibus existit. Et satisfacti sumus de ejus immaculata fide et firma cordis constantia: et ob hoc credimus illud, quod nobis false profertur, non improperium, sed bravii corona nobis a Deo computatur, et idcirco utrisque nobis Dominus adjutor est, et non timebimus quid nobis faciat homo. Habebimus enim post Deum et clypeum protectionis, et arma virtutis, vestram a Deo illustratam praeclaram excellentiam. At vero Christianitas vestra suos jubeat inquirere missos, et in omnibus vos satisfaciatis, quoniam mendacium contra nos idem asseruit imperator, eo quod eam direximus suggestionem, eis relegentes pariter cum ipsis quae direximus confirmavimus, tamen et ejus exemplar a nobis vobis directum apud vos habere videmini. His praemissis, flexis poplitibus una cum universa plebe Dei polorum coelorum opificem Dominum Deum verum exoramus, ut nobis praesentis vitae longaevitatem cum magna de hostibus victoria concedat, et aeterna gaudia tam excellentiae vestrae quamque Christianissimae reginae, filiae et spiritali nostrae commatri, amantissimae vestrae conjugi, atque dulcissimis natis excellentissimis Carolo et Carolomanno regibus Francorum, et patriciis Romanorum largiri dignetur. Ineolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat.