EPISTOLA XCVII. AD ABBATEM DE EVESHAM.
ARGUMENTUM.-- Ostendit monasticorum ordinum varietatem esse laudandam, nec facile ab uno ad alium transeundum; laborem autem manuum in iis nec laudandum nec improbandum
Reverendo Patri et domino abbati de Evesham, M. PETRUS Blesens. Bath. archid., salutem in auctore salutis. Invidiae proprium est laudem alterius suam reputare injuriam; sed probata in vobis religio, et nativae benignitatis interpres, morum jucunda suavitas sibi ad contumeliam non ascribet, quod Cisterciensium aut Carthusiensium ordinem visus sum prae caeteris commendasse. Nihil vobis in eorum commendatione detraxi. Illos approbo, et vos laudo; ipsorumque titulos in vestrae famae praejudicium non erexi. Christus divisus non est; sive in alba, sive in pulla veste, in omni professione et ordine, in omni gente quicunque operatur voluntatem Domini acceptus est illi. Inter album et nigrum habitum non distinguit ille, apud quem non est distinctio Judaei et Graeci. Attendit Dominus mentem non vestem, merita non colorem. In monte Cassino schema monasticum, quo B. Benedictus est usus, usque hodie, sicut dicitur, perseverat. Quis audeat tanti Patris habitum blasphemare in filiis? nam si delibatio sancta, et massa; si radix sancta, et rami. Sive cum Nazaraeis candidior nive sit aliquis, sive cum B. Job super carbonem denigrata sit cutis ejus, uterque salutem in domo Domini operatur. Sane in ovili Jacob sunt agni albi et nigri. In vinea Sorec sunt uvae albae et nigrae. Sed et sponsa, quae liliis convallium praealbescit, ipsa eadem dicit: Nigra sum, sed formosa. Apud sponsam Christi non est absurda varietas, cum ipsa circumamicta varietatibus describatur . Ipsa varietas uniformitatis causa est. Nam in cithara ex diversitate chordarum fit uniformis modulatio ad concentum. Porro, juxta Apostolum, divisiones gratiarum, et divisiones ministrationum, et divisiones operationum sunt, idem vero est Deus, qui operatur omnia in omnibus. Legitur enim in libro Numeri, qualiter diversa officia Dominus in ministerium tabernaculi voluerit ordinari, ut essent alii Levitae, alii Meratitae alii Caathitae, alii Gersonitae, alii Aaronitae. Apostolo autem teste, quosdam dedit Dominus apostolos, alios prophetas, alios evangelistas, alios pastores et doctores. Non enim omnia corporis membra eumdem actum habent, ut ex multarum personis facierum, ejus quae in nobis est donationis per multos gratiae Deo agantur. Sponsae decorem videas in varietate actuum, professionum, morum, opinionum et ordinum. Ideoque describitur in sacro eloquio quasi cedrus, quasi cypressus, quasi palma, quasi plantatio rosae, quasi oliva, quasi platanus, sicut cinnamomum et balsamum, quasi myrrha electa, quasi storax et galbanus, et ungula, quasi terebynthus, quasi libanus non incisus. Hanc varietatem per Isaiam insinuans, dicit Dominus: Ecce ego sternam lapides tuos per ordinem, fundabo te in sapphiris, et jaspide, et lapidibus sculptis. Teste Apostolo, in domo Domini sunt vasa aurea et argentea, lignea et fictilia apta in ministerium: sed et omnia membra corporis, cum sint multa, unum corpus sunt. Universa enim opera, studia et consilia rediguntur ad unum. Nam finis legis Christus ad justitiam omni credenti. Sanctus est ordo Cluniacensium, sanctusque Cisterciensium, et in utroque posuit Dominus ministerium reconciliationis et negotium salutis. Nemo graviter ferat diversitatem ordinum in hominibus; nam et in stellis ordo est. Luna etiam, teste Habacuc, stetit in ordine suo: et diversi angelorum ordines distinguuntur. Videte itaque vocationem vestram; unusquisque in ea qua vocatus est vocatione permaneat. Quidam inconsulta levitate animi cum enormi scandalo de domibus religiosis exeunt, et in aliena regula gloriantes, eam contemptui habent, cui se professionis vinculo astrinxerunt: nec advertunt verbum illud Apostoli: non gloriantes in regula aliena. Propter hoc adversus magistrum Alexandrum in epistola quadam nuper excandui, et verba quae ipsum specialiter contingebant, passus sum in quorumdam offensam licentius, quam oportuit, evagari. Fateor quod psalmodiae prolixitas, si ex devotione procedit, saluberrima est: si acediam habet sociam, occupatio tamen est honesta; et si vagos excursus mentis omnino non reprimit, per eam saltem homo studiis honestioribus assuescit. Labores autem manuales in monacho, nec arguere, nec laudare praesumo. Nam cum Apostolus ad Corinthios dicat: Laboramus manibus nostris: et ad Ephesios: Magis autem laboret manibus suis; et ad Thessalonicenses; Nocte et die laborantes, ne quemquam gravaremus. Idem tamen ad Timotheum scribens ait: Exerce te ad pietatem, nam corporalis exercitatio ad modicum utilis est. De istis dicit Apostolus: Qui non laborat, non manducet. Illis autem per Isaiam mandat Dominus: Stabunt alieni, et pascent pecora sua: filii eorum agricolae, et vinitores vestri erunt. Vos autem sancti Domini vocabimini, ministri Dei. Istis per Ecclesiam dicitur: Non oderis laboriosa opera, et rusticationem a Deo creatam. Illis autem e contrario dicitur: Sapientiam scribe in otio, et qui minoratur actu, inveniet eam. In hac diversitate novit Dominus qui sunt ejus. Sed et juxta verbum Job, Deus in manu omnium hominum posuit signum, ut noverint singuli opera sua: ejusdemque testimonio, scriptus est liber Monumenti coram eo timentibus Deum, et recogitantibus nomen ejus. Item inter diversos ordines ille solus judicio meo prudenter et feliciter modum vitae suae dispensat, de cujus corde et manu Dominus servitutis obsequium gratanter acceptat.