EPISTOLA CCLXI. AD MATTHAEUM GLOCESTRENS. ARCHIDIACONUM.
MATTHAEO Glocestrensi archidiacono, salutem.
Haec quaestio est quam formatis, cui ut repondeatur exigitis. An mulierem, de qua agitur, ad juramentum, ut sibi judicatum est, debeatis admittere, an laminam candentis ferri subeat, prout viro sibi mortem minitante spopondit, oporteat vos de jure permittere. Et casus quidem varii frequenter emergunt, et mulier in opere quandoque deprehenditur, non deprehensa quoque quandoque suspecta tamen rea postulatur. Deprehensam lex Moysi lapidabat , suspectam lex zelotypiae examinabat . Aquas enim amarissimas in quas sacerdos maledicta congesserat suspecta mulier hauriebat, quae quidem innocentem non laedebant, et ream sceleris illico dirumpebant. Adulterum et adulteram lex principum puniebat, et miseris mortalibus quorum in lubrico status est, poena multipliciter imminebat. Gratias Domino Jesu qui cuncta novando mutavit in melius, et aquis Maram lignum crucis admiscendo, dura legis et amara temperavit, hic deprehensam et ream sceleris adductam ad se liberavit, et duros legis lapides illos commutavit. De quibus dictum est: Quoniam placuerunt servis tuis lapides ejus . Nostri namque lapides hi sunt, increpatio, correptio, peccatoris ad lacrymas, ad gemitus, ad confessionem et satisfactionem multimodam provocatio. Quibus bene lapidatur adultera cum peccato moritur, et illo intus vivificante qui ait: Nec ego te condemnabo, vade et amplius noli peccare. . A morte animae quam incurrerat in novitatem vitae suscitatur. Quo nimirum modo cum uxorem suam vir bonus lapidari conspicit, debet ipse morienti commori, lugenti collacrymari, largiri sua ut ad manum poenitens habeat quo peccatum redimendo necessitatem patienti subveniat, ut duo non tantum in carne una, sed et in uno spiritu inveniantur. Quod si suspecta solum est, ut suspicio perimatur, ut pax viro concilietur, taxatum juramentum sufficiet, cum omnis controversiae finem juramentum Paulus esse commemorat . Nam si quid coacta spopondit, absit ut hoc judex ecclesiasticus admittat, quod saeculi judices reprobare non ignorat. Nam quod vi metusve causa factum vel dictum est, ratum non habet, et juxta papam Alexandrum, si quid ab aliquo per vim, per metum, aut fraudem extortum est, ad nullum ejus praejudicium vel nocumentum valet. Valete.
(Levit. XX) (Num. V) (Psal. CI) (Joan. VIII) (Hebr. VI)