VII.  Benedictus IX in synodo patriarchatus Gradensis integritatem libertatemque confirmat, Ursone patriarcha et Dominico Contareno populoque Veneto per legatos petentibus.   (Anno 1044.) [MANSI,  Concil.  XIX, 605.]
BENEDICTUS episcopus, servus servorum Dei, URSONI Gradensi patriarchae perpetuam in Domino Jesu Christo salutem.
Sicut plurimum gaudemus in Domino, et in dono gratiae ipsius gloriamur, si sancta Ecclesia per bona opera crescit magnifice et dilatatur amplissime, ita nimium affligimur et tribulamur de ejus oppressione, super quam crebrior lamentationum sermo perlatus est. Non oportuerat quidem ab illis quibus sustentari atque honorari debuerat, tantis eam oppressionibus concuti; ideoque necessarium est ut, remotis talium tergiversationibus, quibus venenosa malitia revelari et obscurari bonitas et veritas solet, adminiculum non modicum lamentantibus juste impendatur, atque ab apostolica sede suffragetur, quos per divinam gratiam Christi auxilio dignum est adjuvari, neve totius Ecclesiae perturbatione imprudens praecedat intentio, et ea quae a sanctis praedecessoribus nostris et reliquis sanctis dudum fuerant prohibita, denuo reviviscant. Sedis namque nostrae consideratione compellimur, ea quae ad notionem nostram emendanda pervenerunt, propter Deum non relinquere, sed digna emendatione corrigere. Et si saecularibus officiis ordo suus, et tradita a majoribus disciplina servanda est, quis ferat ecclesiasticos ordines temerari ac praesumptione confundi? aut ita negligere et emendanda non opem ferendo postponere? Quapropter omnibus S. Dei Ecclesiae filiis notum esse volumus quod detestabile nefas tempore nostri decessoris Joannis papae a Poppone Forojuliensi praesule, diabolo suadente, actum est adversus Ursonem Gradensis Ecclesiae novae Aquileiae patriarcham; praedictus quidem Poppo Gradensem civitatem adiens fraudulenter eam invasit, invasamque gentilium more depopulavit, ecclesias violavit, altaria fregit, thesauros abstulit, monasteria destruxit, et de tantis non erubescens flagitiis insuper hanc apostolicam sedem suis petiit simulationibus, poscens ab ea per suos nuntios sibi privilegium fieri nominatim de Gradensi insula, quam promiserat juste et canonice ac per antiqua privilegia ostendere ad se pertinere, unde privilegium sub tali consecutus est tenore, ut, si quando de ea aliqua oriretur quaestio, sic juste absque ulla occasione ad se pertinere comprobaret quemadmodum promiserat. Quod tantum in contrarium accidit, quia cum Urso Gradensis Ecclesiae patriarcha primum per suos nuntios, deinde per semetipsum hanc apostolicam peteret sedem ad conquerendum de suae sedis invasione, idem Poppo vocatus ad satisfaciendum sicut promisit, non solum venire distulit, verum etiam praedictam insulam per antiqua privilegia juste ac secundum Deum sibi pertinere, ut promiserat, ostendere minime potuit, quin etiam tenorem privilegii negavit. Et quoniam ex his quae promisit, nihil ostendere valuit, privilegium quod sub praefata conditione consecutus est, suo tenore juste evacuatum ac regulariter ad nihilum est redactum. Pro hac siquidem re idem noster decessor Joannes papa congregavit sanctam synodum in ecclesia B. Silvestri, ante cujus praesentiam veniens Urso Gradensis Ecclesiae patriarcha de statu suae metropolitanae ecclesiae ejusque pertinentiis quamplurima ostendit privilegia a nostris antecessoribus suae sedi concessa, scilicet a sanctissimo Pelagio, Gregorio, Honorio, Stephano, item Gregorio, Leone, Sergio, item Leone, Benedicto, Adriano, Bonifacio, Romano, Theodoro, Anastasio, Joanne, Sylvestro et Sergio. Quae omnia noster antecessor studiose considerans firmando vetera per synodalem censuram sub divini judicii obtestatione tale novum construit privilegium, ut nullus unquam in tempore praedictum Ursonem patriarcham ac successores suos de praedicto patriarchatu Gradensi sicut de rebus ac possessionibus ejus inquietare aut molestare praesumat, sed potius cum sua integritate quietus, remota omnium contradictione ipse suique successores eamdem patriarchalem sedem cum omnibus suis pertinentiis perpetuis possideant temporibus. Popponi vero epistolam direxit, ut cuncta ablata sub trium personarum sacramento Gradensi patriarchae restitueret. Quod non solum non adimplevit, sed etiam contra divinum jus et SS. Patrum sancita, quibusdam inhoneste sibi suffragantibus privilegium fraudulenter impetravit de stabilitate suae Ecclesiae, et Gradensis patriarchatus subjectione. Qui ad cumulum suae damnationis addens quoque iniquitatem super iniquitatem, nostro etiam tempore iterum Gradensem civitatem furtim ingrediens cunctis abominabile in ea commisit flagitium, totam videlicet civitatem cum ecclesiis incendit, altaria confregit, thesauros abstulit, et quidquid ab igne remansit, paganorum ritu secum detulit. Pro tanto denique repetito sacrilegio Gradensis patriarcha apud apostolicam sedem eodem mittente invasore, per suas litteras lamentatus est. Sed antequam a nobis de tanto coerceretur ausu, divino judicio sine confessione et viatico ab hac luce subtractus est. Tandem Urso Gradensis patriarcha una cum Dominico Contareno dilecto filio nostro, duce Veneticorum sive Dalmaticorum, et populo Venetiae, nobis per suos supplicavit legatos, videlicet Benedictum vener. abb. SS. Trinitatis et S. Michaelis Archangeli de Brundulo, Joannem Stornatum, Gregorium clericum, quatenus omnia sibi suaeque sedi subjecta nostra restituerentur auctoritate, et privilegium quod Poppo de Gradensis ecclesiae subjectione contra divinam auctoritatem acquisivit evacuaremus; quin etiam privilegia nostrorum decessorum palam ostensa de statu suae ecclesiae renovaremus atque confirmaremus, sive de rebus atque possessionibus sui patriarchatus, quatenus quae infra Venetiae vel Italici regni ditionem, seu in comitatu Istriensi consistere noscuntur, videlicet ut omnia quae in Rivoalto, in Methamauco, in Equilio, in Pineto, in Civitate nova, in confinio suae jam dictae civitatis Gradensis, seu Ursiano, vel Gajazzo, in Zemulis, partim in territorio Aquileiae, et in marino termino, in Istria, in Tergeste, Justinopoli, Pirano, item in Civitate nova, Parentio . . . . . : Pola, atque in Castello S. Georgii, et in reliquis locis tam infra quam extra seu in Bononia, vel Romania, Ravenna, Arimino, Pensauro, sive in quibuscunque locis Italici regni, seu Venetiae habere ac possidere sui antecessores visi sunt, ipse suique successores absque cujusquam contrarietate, seu refragatione retinere et possidere quivissent. Quorum petitionibus zelo domus Dei calefacti libenter annuentes, et justum esse decernentes, in Romana ecclesia S. synodum congregavimus, residentibus nobiscum venerabilibus episcopis, presbyteris, diaconibus, cardinalibus, subdiaconibus nostris, abbatibus, et quorum aliquorum nomina haec sunt. Joannes Lavicanensis nepos noster episcopus. Tedaldus Albanensis episcopus. Joannes Portuensis episcopus. Joannes Praenestinensis episcopus. Benedictus Ostiensis episcopus. Amatus Vellitrensis episcopus. Bonizo Tuschanensis episcopus. Honestus Foropopiliensis episcopus. Adam Forosempronensis episcopus. Crescentius S. Ruffinae Eccles. episc. Vido Humanensis episc. Andreas Perusinus episc. Ubertus Sasenates Eccles. episc. Arduinus Feretranus episc. Teudaldus S. Mariani episc. Joannes S. Sabinensis Eccl. episc. Theudericus Urbinensis. Theudaldus, Ubertus. Benedictus archidiaconus S. R. E. et vicedominus. Ugo. Petrus cancellarius noster. Leo, Romanus, Crescentius, Petrus, qui et Mancio dicitur, diacones nostri. Joannes archicanonicus et archipresb. canonicae S. Joan. ante Portam Latinam. Joannes cardinalis presb. tituli S. Caeciliae. Joannes card. tit. S. Martini. Joannes card. tit. S. Damasi. Ubertus card. tit. S. Anastasiae. Martinus card. tit. S. Savinae. Teudaldus Primicerius. Benedictus oblationarius S. R. E. Benedictus presb. et card. tit. S. Sylvestri. Petrus card. tit. S. Grisogoni. Subdiacones autem, Joannes, Adelmarius, Etrozo, Sico. Benedictus abbas monasterii S. Gregorii, quod dicitur Clivus Scauri. Bartholomaeus vener. abbas S. Mariae Grotta Ferrata. Benedictus abbas monasterii S. Mariae, quae vocatur S. Petri ad Vincula. Leo abbas S. Pauli Apostoli. Georgius abbas S. Laurentii foris murum. Joannes abbas S. Sabae. Petrus abbas S. Mariae in Aventino. Joannes abbas S. Rofilli Foropupilensis. Bonizzo abbas monasterii S. Petri Perusii. Felix abbas S. Blasii. Simeon abbas S. Mariae in Pallara. Et caeteri nobiscum residentes in gremio S. R. E. quorum deliberatione hoc apostolatus nostri privilegium fieri decrevimus tibi fratri nostro venerabili Urso S. Gradensis Ecclesiae patriarchae, ad quem nunc nostrum convertimus sermonem praecipue ob justitiam quam te tuamque Ecclesiam petere evidenter novimus, per quod apostolorum principis Petri, et nostra, cujus vicem gerimus, auctoritate antecessorum nostrorum privilegia imitando praedictam Gradensem Ecclesiam perpetua stabilitate patriarchatum esse sancimus, tibique illic praesidenti, tuisque successoribus totum metropolitae atque patriarchae officium libere peragendum concedimus, et de omnibus vestris possessionibus praecipiendo interdicimus ut nullus patriarcha, archiepiscopus, praepositus, decanus, vicedominus, dux, marchio, comes, vicecomes, aut exactor alicujus rei, nec ullus judex publicus, vel quilibet ex judiciali potestate vim aliquam vel invasionem inferre praesumat, aut aliquo modo molestiam ingerere tibi Ursoni patriarchae, tuisque successoribus, sive in ecclesiis, et plebibus, seu monasteriis tuae ecclesiae pertinentibus, seu in familiis, in colonis, servis, vel mancipiis, ac reliquis quae super ejusdem ecclesiae terris manent. Sed omni jure et tenore S. Gradensis Ecclesiae a patriarchis nunc et semper ibidem praesidentibus libere, quae praelibavimus, absque ullius infestatione retineantur ac perpetuo jure possideantur. Privilegium vero quod Poppo Forojuliensis praesul de subjectione Gradensis patriarchatus fraudulenter ab hac sede consecutus est, quia nulla illud canonica munitum auctoritate decernimus, residentium nobiscum venerabilium fratrum auctorali censura corrumpendo penitus omnino corrumpimus et evacuamus. Si quis ergo nostrorum successorum, vel aliorum aliquorum hominum contra hujus nostrae concessionis ac confirmationis privilegium agere praesumpserit, aut praesumentibus consenserit, vel fautor exstiterit, et non potius observare in integre studuerit, sciat se auctoritate beati Petri apostolorum principis, et coelorum regni clavigeri, nostroque anathematis vinculo esse innodatum, et a regno Dei alienatum, atque cum diabolo veluti transgressor sanctorum Patrum sine fine damnatum. Qui vero custos et observator hujus nostri privilegii exstiterit, benedictionem et gratiam a justo judice Domino nostro Jesu Christo hic et in aeternum consequi mereatur. Scriptum per manus Sergii scriniarii et notarii sacri nostri Lateranensis palatii, mense April. Indict. XII. Bene valete. Ego Joannes S. Lavicanensis Eccl. episc. interfui et subsc. Ego Tedaldus Albanensis Eccl. episc. interfui et subscripsi. Ego Joannes S. Portuensis Eccl. episc. interf. et subscr. Ego Joannes Praenestinensis Eccl. ep. interf. et subscr. Ego Benedictus Ostiensis episc. interf. et subscr. Ego Amatus Vellitrensis episc. interf. et subscr. Ego Bonnizo Tuscanensis episc. interf. et subscr. Ego Honestus Foropopiliensis episc. interf. et subscr. Ego Adam Forosemproniensis episc. interf. et subscr. Ego Crescentius S. Ruffinae Eccl. episc. interf. et subscr. Ego Vido Humanensis episc. interf. et subscr. Ego Andreas Perusinus episc. interf. et subscr. Ego Ubertus Sasenates Eccl. episc. interf. et ss. Ego Arduinus Feretranus episc. interfui et subscripsi. Ego Theudaldus S. Mariani episc. interfui et subscr. Ego Joannes S. Sabinen. Ecclesiae episc. interfui et subscr. Ego Theudericus Urbinensis episc. interfui et subscr. Ego Benedictus archidiaconus S. R. E. et vicedominus interfui et subscr. Ego Joannes archicanonicus et archipresb. interfui et subscr.