III.  Monasterii Vallumbrosani protectionem suscipit et possessiones juraque confirmat.   (Pisis, Jan. 6.) [LAMI,  Eccl. Flor. Monum.,  I, 552.]
CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis FERTIO Vallumbrosano abbati, ejusque fratribus tam praesentibus quam futuris regularem vitam professis in perpetuum.
Monet nos apostolicae sedis, cui licet immeriti praesidemus, auctoritas, pro statu omnium ecclesiarum provida circumspectione satagere, et ne malignorum rapinis vel molestiis exponantur apostolicum ipsis patrocinium exhibere. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatum Vallumbrosanum monasterium, in quo divino estis obsequio mancipati, cum omnibus monasteriis sibi subjectis sub D. Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus. Statuentes ut omnis immunitas et omnis libertas, quae a praedecessoribus nostris felicis memoriae Victore, Gregorio VII, Urbano, Paschale, Innocentio et Adriano atque Urbano Romanis pontificibus jam dicto monasterio concessa est, futuris perpetuis temporibus firma vobis vestrisque successoribus ac Vallumbrosanae congregationi illibataque permaneant. Adjicimus etiam, ut quascunque possessiones, quaecunque bona jam dictum monasterium, omnisque Vallumbrosana congregatio juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus ac Vallumbrosanae congregationi et illibata permaneant: In quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Locum ipsum in quo praefatum monasterium situm est cum omnibus suis pertinentiis. Castrum de Magnale cum ecclesia et suis pertinentiis; ecclesiam de Fosi cum tota villa et suis pertinentiis. Hospitale de Sprunzola cum ecclesia et suis pertinentiis; hospitale de Faventia cum suis pertinentiis; monasterium Sancti Salvii; monasterium Sanctae Trinitatis de Florentia; monasterium Strumense; monasterium de Osella et Sancti Jacobi de Castello; monasterium de Passiniano et Sancti Michaelis de Senis et de Alphiano; monasterium de Cultubono, de Monte Pisis; monasterium de Montescalario et de Nerano; monasterium de Fisiclo et de Cappiano; monasterium Sancti Pauli Pisani; monasterium de Plaiano et Sancti Venerei in Sardinea; monasterium Sancti Angeli de Pistorio, de Pacciano et S. Mariae de Grato; monasterium Vajani, de Oppleta, de Monte Plano; monasterium de Fonte Thaonis; monasterium de Musceto, de Monte Armato et Sanctae Ceciliae; monasterium Sanctae Reparatae; monasterium de Forolivio, de Trecento, de Crispino, de Razzolo, de Rivo Caesaris, de Cuneo, de Turri; monasterium de Caprilla; monasterium Placentinum, Papiense, Cremonense; monasterium de Cavanna, de Novaria; de Vercellis, de Janua, de Terdona, de Taurino; monasterium Brixiense, Veronense, et Sancti Vigilii; monasterium Bergomense, Mediolanense, Sancti Carpophori et Astense. Sane nulli omnino hominum liceat conversos aut monachos jam dicti monasterii aut totius congregationis ausu temerario capere, retinere, seu aliquibus vexationibus infestare. Interdicimus quoque ut nulli episcoporum fas sit in vos excommunicationis vel interdicti sententiam promulgare, ut, qui in speciales estis filios apostolicae sedis assumpti, nullius alterius judicium temere subeatis. Sancimus insuper, ut decimas fructuum vestrorum, quos ubilibet propriis sumptibus laboribusque colligitis, sive de nutrimentis animalium vestrorum, nullus a vobis exigere vel extorquere praesumat. Liceat etiam vobis clericos et laicos, liberos et absolutos ad conversionem, absque cujuslibet interdictione, suscipere, et Christianae tradere sepulturae eos, qui se apud vos devoverint sepelire, et tam ipsorum quam caeterorum fidelium oblationes, sine praejudicio aliarum ecclesiarum recipere. Praesentis etiam decreti auctoritate sancimus ut, si quando, urgente necessitate, commune vel speciale interdictum ab episcopo dioecesano processerit, clausis januis, non pulsatis tintinnabulis, et exclusis excommunicatis et interdictis, suppressa voce, vestrisque tantum fratribus, divina in vestris monasteriis liceat officia celebrare. Praeterea secundum communem institutionem omnium abbatum ordinis vestri in generali capitulo congregationis factam, tibi, fili abbas, de quolibet monasterio congregationis fratres ad principale monasterium, prout videris animae saluti expedire, sine alicujus contradictione transferre, et quoniam apostolica sedes nulli debet delinquendi praestare materiam vel favorem, adjicientes statuimus, ut abbates sive fratres vestrae congregationis, qui, occasione protectionis apostolicae sedis, minus regulariter, quam ordo monasticus vel consuetudo Vallumbrosanae congregationis exigat, vivere cupiant, Vallumbrosanus abbas canonice illos corrigendi liberam habeat facultatem, et ut nullis fratribus ejusdem congregationis liceat constituere sibi abbatem, sine consensu ejus, sicut a tempore bonae memoriae Joannis primi abbatis ejusdem congregationis noscitur observatum. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat praefatum monasterium temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire praesumpserit, secundo tertiove commonita, nisi reatum suum digna satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui careat dignitate, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore et sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum Judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen, amen. Ego Clemens catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Theobaldus Ostiensis et Velletrensis episcopus. Ego Laborans presb. card. S. Mariae trans Tiberim tit. Calixti. Ego Melior presb. card. SS. Joannis et Pauli tit. Pammachii. Ego Jacobus diaconus cardinalis S. Mariae in Cosmedin. Ego Gratianus SS. Cosmae et Damiani diaconus card. Ego Octavianus SS. Sergii et Bacchi diaconus card. Ego Petrus S. Nicolai in Carcere Tulliano diac. card. Ego Radulphus S. Georgii ad Velum Aureum diac. card. Datum Pisis, per manus Moysis Lateranensis canonici et S. R. E. vice-cancellarii, VIII Idus Januar., indictione VI, Incarnationis Dominicae anno 1188, pontificatus vero domini Clementis papae III anno primo.