EPISTOLA XXIII. JOANNIS AD PHILIPPUM.  Ejusdem argumenti.
Fratri Philippo Joannes salutem in Domino. De dilectione, quin firmissima sit, tollenda est omnis omnino dubitatio, et de negotio agendum. Multis occupatus, paucis respondeo. Sicut gaudeo in Scripturis vos oculum habere, sic desidero illum simplicem esse. Pro subtilitate siquidem ingeniorum, et pro multiplicitate Scripturarum, facile est unicuique dissidentium suae sententiae adminiculari, quia et pro sua agilitate multos anfractus lepus, et pro silvarum opacitate multos recessus invenit lupus, ut fortassis « insipiens ille, qui dixit in corde suo: non est Deus » , si patienter audiretur, adhuc et si nullo modo probare posset, quoniam falsa non probantur, tamen hoc inferre moliretur: saltem nobis dicendo: « Ubi est Deus tuus? » Sed nos « terminos quos posuerunt patres, transgredi non debemus . »
Gaudeo autem, quoniam jam apud vos quoque constat librum illum non esse 95 fidelissimi Athanasii, ut jam titulus ipse radendus sit. Caeterum de corpore libri, quin multa ibi perfectissime dicantur, nulla apud nos dubitatio. Nulla enim, ut legitur, falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermiscear. Nec nos ignoramus cur haereticos significent leprosi, qui lege reprobantur, si saltem sint in parte lepra profusi. Quod dicitis Apostolum dicere: « Omnia legite, quod bonum est, tenete, » miramur cum ibi sit: « Omnia probate . » Nec miramur si librum illum legistis, sed, si approbatis, quia dicit Ambrosius de talibus: « Legimus ne legantur. » Hunc ergo librum a sapientibus caute, a simplicibus nullo modo legendum putavi, et sensum meum vobis, ut charissimo intimavi. Vos autem, cui confidenter loquor juxta id quod de quibusdam scriptum est in descriptionibus mendacii: « Labor labiorum suorum operiet eos . » Ut falsitatem operiatis, loquendo multa laboratis, « sed, si angelus de coelo evangelizet vobis praeterquam accepistis, anathema sit . » Haec non mea, sed verba Apostoli sunt. Accepimus autem Dominum Jesum Christum ex duabus naturis unam personam, secundum divinam naturam ab aeterno esse ex Patre; secundum humanum coepisse ex matre in tempore, et passum vere sensu doloris, et vere mortuum, et resurrexisse, et caeteras partes fidei. Quod autem pergamenum expenditis in docendo quod conceptio ipsius Domini nostri Jesu Christi de Spiritu sancto, et ideo altissima et mundissima et sanctissima fuerit, et quod non necessitate, sed voluntate passus sit, pro damno vestro doleo, cum quivis simplicissimus in Ecclesia noverit hoc. Et haec quidem ludens dico. Caeterum quicunque contra hanc fidem senserunt, seu Augustinus seu Hilarius, seu quilibet alius, aut errorem ipsum ante mortem correxisse credendi sunt, sicut vester et noster Augustinus in seipso quoque multa correxit, aut peccatum ipsum virtutibus purgasse, sicut beatus Cyprianus martyr, teste Augustino errorem Donatistarum virtute passionis in seipso absolvit, aut infideles permansisse, sicut Origenes. Habemus nos quoque apud nos expositionem super Matthaeum intitulatam nomine beati Hilarii, qui, etsi Hilarium ut sanctissimum veneramur, sententias tamen quasdam ibi positas, vel quia falsae, vel quia scrupulosae sunt, non approbamus. Abundant enim simplices Catholici libri, ut jure scrupulosi propter offensam debeant evitari, cum dicat Apostolus: « Nemo vos seducat in subtilitate sermonis . » Quae vero de beato Maximo in testimonium adduxistis, nihil ad rem. Scitis autem Origenem, de quo dicit Hieronymus: « Quia ubi bene nemo melius, tamen propter quaedam reprobatum. » Cujus Origenis librum quemdam sine titulo, cum in cujusdam nostratis Ecclesiae librario inventum, a priore ipsius ecclesiae, studiosissime et affectuosissime legi, quoniam in quibusdam optimus erat; invenissem aliquando, et quosdam errores ibi demonstrans, ne deinceps legeret, monuissem, libens suscepit, et librum a manibus abjecit. Haec vobis amicissime, ut multis occupatus, et vix spatium cogitandi, nedum scribendi habens, rescripsi, adjuncta sententia Apostoli: « Si quis vult contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus . » Singularem mei memoriam in orationibus vestris plurimo jure et multo affectu exigo. Valete.
(Psal. XIII) (Psal. XLI.) (Prov. XXII) (I Thess. V) (Psal. CXXXIX) (Galat. I) (Ephes. V) (I Cor. XI)