CXIII.  Bulla pro Ecclesia Nemausensi.   (Laterani, Dec. 10.) [  Gall. Christ.,  t. VI, Instr., 198.]
ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri ALDEBERTO Nemausensi episcopo, ejusque successoribus canonice substituendis.
In eminenti apostolicae sedis specula, disponente Domino, constituti, fratres nostros episcopos tam vicinos quam longe positos fraterna charitate diligere, et ecclesiis, in quibus Domino militare noscuntur, suam justitiam debemus conservare. Eapropter, dilecte in Domino frater Aldeberte episcope, tuis justis postulationibus clementer annuimus, et beatae Dei Genitricis semperque virginis Mariae Nemausensem ecclesiam, cui, Deo auctore, praeesse dignosceris, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus; statuentes ut quascunque possessiones, quaecunque bona inpraesentiarum juste et canonice possides, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, Deo propitio, poteris adipisci, firma tibi tuisque successoribus et illibata permaneant; in quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis. Infra muros ipsius civitatis, monasterium S. Salvatoris de Fonte, ecclesiam S. Martini de Arenis, ecclesiam S. Thomae, ecclesiam S. Vincentii, ecclesiam S. Stephani de Capitolio, ecclesiam S. Laurentii, castrum quod dicitur porta Arelatensis, tertiam partem omnium ledarum fori, et nundinarum, et tertiam partem sextarii, corde, et quintal, tertiam partem omnium tabularum, salvo in hoc jure canonicorum. Extra civitatem, Cendracensem abbatiam, Tornacense monasterium, castrum S. Martialis cum ecclesia, castrum S. Boniti cum ecclesia, castrum de Leguas cum ecclesia, castrum Montispesati, ecclesiam S. Stephani de Garons cum villa et territorio suo, ecclesiam S. Gervasii cum villa, ecclesiam de Amiglau cum villa quae est in podio, ecclesiam Sanctae Mariae de Gaujaco cum villa, ecclesiam de Dorbia cum capellis suis, de Valle garnita, de Rocafolio. In Uticensi episcopatu, villam de Rovoreto, alias quoque ecclesias, possessiones et caetera, quae tui juris esse noscuntur, tibi tuisque successoribus nihilominus confirmamus. Concordiam vero illam quae inter te et canonicos ecclesiae tuae sapientum et discretorum virorum consilio rationabiliter facta est, ratam manere sancimus, et sicut in scriptis super hoc factis continetur, observari praecipimus. Praeterea tuae fraternitatis precibus inclinati, omnes ecclesias vel possessiones et bona, quae tua vel aliorum Dei fidelium concessione juste et canonice possident, vel in futurum rationabilibus modis, Deo propitio, poterunt adipisci, ipsis et eorum successoribus regularem vitam professis, sedis apostolicae auctoritate firmamus. In quibus haec propriis nominibus duximus adnotanda. Infra muros ipsius civitatis ecclesiam Sanctae Mariae Magdalenae, ecclesiam Sanctae Eugeniae, ecclesiam S. Stephani infra duas ecclesias, ecclesiam Sancti Joannis. Extra civitatem ecclesiam de Margarita, ecclesiam de Agarna, ecclesiam de Costaballenis, ecclesiam de Carto, ecclesiam de Sancta Perpetua, ecclesiam de Polvereriis, ecclesiam de Bollanicis, ecclesiam de Fonte cooperto, ecclesiam de Liveriis, ecclesiam de Brociano, ecclesiam de Codol, ecclesiam de Melignanicis, ecclesiam de Geneiraco, ecclesiam de Bello-vicino, ecclesiam de Poscheriis, ecclesiam de Olodanicis, ecclesiam de Carrugeriis, ecclesiam de Galadanicis cum capellis suis, S. Guiraldi de Villetella, S. Mariae de Ponte Ambrosio, et S. Cosmae, ecclesiam de Cavairaco, ecclesiam de S. Cosma, ecclesiam de S. Dionysio, ecclesiam de Anagia, ecclesiam de Bosseriis, ecclesiam de Bizaco, ecclesiam de Calvitione, ecclesiam de Liveriis, ecclesiam Sanctae Mariae de Congeniis, locum Sanctae Mariae de Bonaur, ecclesiam Sanctae Andreae de Congeniis, ecclesiam de Saumanicis, ecclesiam de Podiis, ecclesiam de Leuco, ecclesiam de Bordeto, ecclesiam de Sumena, ecclesiam de Rocaduno, ecclesiam de Visseco, ecclesiam de Aulatis, ecclesiam de Daveda, ecclesiam Sancti Romani. In Uticensi episcopatu, ecclesiam de Calmetis, ecclesiam de Roveria, ecclesiam de Montinianicis, ecclesiam de Guillano. In Mimatensi episcopatu, ecclesiam de Melosa. Praenominatas itaque ecclesias cum capellis, et omnibus earum appendiciis, eisdem canonicis, ut supra diximus, confirmamus, salva tamen tua et successorum tuorum et aliorum episcoporum, in quorum parochiis eaedem ecclesiae sitae sunt canonica justitia. Prohibemus etiam ut infra parochiam ecclesiae Sanctae Mariae Nemausensis sedis, et monasterii S. Baudilii nullus oratorium vel coemeterium sine consensu episcopi et canonicorum facere praesumat. Sancimus etiam ut in parochialibus ecclesiis quas monachi et canonici tenent tuo assensu presbyteros collocent, quibus si idonei fuerint curam parochiae committes, ut hujusmodi sacerdotes de plebis quidem cura tibi respondeant; illis autem pro rebus temporalibus debitam subjectionem exhibeant. Prohibemus etiam ut nullus parochianos Nemausensis Ecclesiae absque tuo et canonicorum assensu ad sepeliendum suscipiat, nisi forte ipsi in aliquo venerabili loco se sepeliendos decreverint. Decernimus ergo ut nulli hominum omnino liceat praefatam ecclesiam perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, aut aliquibus vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate. Si quae tamen ecclesiastica saecularisve persona hanc nostrae constitutionis paginam sciens, etc. Locus sigilli. Ego Adrianus catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Ymarus Tusculanus episcopus. Ego Lentius Portuensis de Sancta Rufina episc. Ego Gregorius Sabinensis episcopus. Ego Guido presb. cardinalis tit. S. Chrysogoni. Ego Ubaldus presb. card. tit. Sanctae Praxedis. Ego Manfredus presb. card. tit. Sanctae Sabinae. Ego Julius presb. card. tit. S. Marcelli. Ego Otho diaconus cardinalis tituli S. Georgii ad Velum Aureum. Ego Guido diac. cardinalis S. Mariae in Porticu. Ego Jacintus diac. card. S. Mariae in Cosmedin. Ego Ildebrandus diaconus cardinalis S. Eustachii. Datum Laterani per manum Rolandi, S. R. E. presbyteri cardinalis de cancellaria, IV Idus Decembris, indictione V, Incarnationis Dominicae anno 1156, pontificatus nostri domni Adriani papae IV, anno tertio.