CLXXVII.  Ad Anselmum Cantuariensem archiepiscopum.--De concordia cum rege inita ei gratulatur.   (Anno 1106, Mart. 23.) [MANSI,  Concil.,  XX, 1003.]
PASCHALIS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri ANSELMO Cantuariensi archiepiscopo, salutem et benedictionem.
Quod Anglici regis ad apostolicae sedis obedientiam omnipotentis Dei dignatio inclinavit, eidem miserationum Domino gratias agimus, in cujus manu regum corda versantur. Hoc nimirum tuae charitatis gratia, tuarumque orationum instantia, factum credimus, ut in hac parte populum illum, cui tua sollicitudo praesidet, miseratio superna respiceret. Quod autem et regi et iis qui videntur obnoxii adeo condescendimus, eo affectu et compassione factum noveris, ut eos qui jacebant erigere valeamus. Qui enim stans jacenti ad sublevandum manum non porrigit, nunquam jacentem eriget, nisi et ipse curvetur. Caeterum, quamvis casui propinquare inclinatio videatur, statum tamen rectitudinis non amittit. Tu autem, in Christo venerabilis et charissime frater, ab illa prohibitione, sive, ut tu credis, excommunicatione absolvimus, quam ab antecessore nostro sanctae memoriae Urbano papa adversus investituras aut hominia factam intelligis. Tu vero eos qui aut investituras accepere, aut investitos benedixere, aut hominia facere, cum ea satisfactione, quam tibi per communes legatos Wilielmum ac Balduinum viros fideles et veridicos significamus, Domino cooperante, suscipito, et eos vice nostrae auctoritatis absolvito: quos vel ipse benedicas, vel a quibus volueris benedici praecipias, nisi in iis aliud forte reperias, propter quod a sacratis honoribus sint repellendi. Caeterum Eliensi abbati tuae commissionis consortium subtrahes, quandiu abbatiam retinere praesumpserit, quam contempto nostri oris quod praesens audierat, interdicto per repetitam investituram praesumpsit invadere. Si qui vero deinceps praeter investituras ecclesiarum praelationes assumpserint, etiamsi regi hominia fecerint, nequaquam ob hoc a benedictionis munere arceantur: donec per omnipotentis Dei gratiam ad hoc omittendum cor regium tuae praedicationis imbribus molliatur. Praeterea super episcopis, qui falsum, ut nosti, a nobis rumorem attulerunt, cor nostrum commotum est vehementius : quia non solum nos laeserunt, sed multorum simplicium animas deceperunt, et regem adversus charitatem sedis apostolicae impulerunt. Unde et inultum eorum flagitium, Domino cooperante, non patimur: sed quia filii nostri regis instantia pro iis nos pulsat attentius, etiam ipsis communionis tuae participium non negabis. Sane regem et ejus conjugem, et proceres illos qui pro hoc negotio cum rege ex praecepto nostro laboraverunt, et laborare nitentur, quorum nomina ex supradicti Wilielmi suggestione cognosces, juxta sponsionem nostram a peccatis et poenitentiis absolves. Igitur quandoquidem omnipotens Deus vos in Angliae regno, ad suum et Ecclesiae suae honorem, in hac praestitit correctione proficere: ea deinceps mansuetudine, dispensatione sapientiae, provisione circa regem ac principes, tua fraternitas satagat, ut quae minus adhuc correcta sunt, auxiliante Domino Deo nostro, per tuae sollicitudinis studium corrigantur. Qua in re ita dilectioni tuae nostrum sentias adesse praesidium, ut quae solveris, absolvamus; quae ligaveris, alligemus. Rothomagensis episcopi causam et interdictum justitia dictante prolatum tuae deliberationi commisimus. Quod enim indulseris, indulgemus. Fraternitatem tuam superna dignatio per tempora longa conservet incolumem. Datum decimo Kal. April.
[ f. ter. H.] [ al. vehementius aggravatur] [ al. circa
regem] [Guilelmi]