EPISTOLA CXVIII. AD CLERUM ET POPULUM CICESTRENSEM.
THOMAS Dei gratia Cantuariensis archiepiscopus, et apostolicae sedis legatus, priori et ROBERTO archidiacono, et toti clero et populo Cicestrensis Ecclesiae, Christianam communionem habentibus, salutem, et Deo potius quam hominibus obedire.
Vobis dilectissimi fratres, esse non potest incognitum, quod et atrocitate criminis et temporis diuturnitate jam fere totum Latinum replevit orbem. Taceantur ad praesens, quas vidistis et doluistis, innocentium proscriptiones, sileatur bonorum Ecclesiae confiscatio inaudita, atrocitatem suppliciorum, concussionem pauperum, quae referri nequeunt, animus et lingua dissimulet, tantum publicae libertatis, et salutis nostrae, qui Christi tam patentes injurias nimis diu siluimus, et exempli perniciem non curavimus, ut oportebat, delere publice, pariter defleamus. Luctus enim communis esse debet, ubi exhonoratur Dominus ac redemptor, et judex omnium Christus; ubi libertas Ecclesiae perimitur; ubi publica salus in periculo est. Lugent Ecclesiae pastoribus destitutae; sine sacramentorum plenitudine decedunt parvuli; ecclesiarum et virginum consecratio cessat; non est in populis multis qui criminosos confitentes excipiat ad consolationem; non est qui publice poenitentes absolvat ad veniam; non est qui errantium delicta debita correctione redarguat; qui causas possit examinare et finire majores; qui promoveat quos necessitatibus suis desiderat Ecclesia promoveri, nisi forte conductus quis alienus episcopus, aut coactus, lege Domini prohibente, falcem mittere in alienam messem. Ubi vero majores Ecclesiae pontifices suos habent, et in minoribus necessaria provisa sunt subsidia sacerdotum, ab officiis suis publicae potestatis edicto et violentia suspenduntur, cum in majores personas, aut quantulumcunque beneficii aut officii a domino rege habentes, eis curam pastoralem exercere non liceat, nisi venia impetrata. Haec autem quantum divinis obvient institutis, et universorum saluti derogent, verbis astruere supervacuum est, cum res ipsa tardioribus etiam perspicua sit, nedum vobis qui sensus habetis exercitatos in lege Domini. Plurima, ne simus onerosi, consulto reticemus, quae quisquis fidelium non attendit, caecus est; qui non dolet, caret sensu, qui proficiat ad salutem. Dum commonitus est dominus noster rex per litteras, per nuntios, per episcopos, per abbates, per subdiaconos curiae per clarissimos cardinales, ut tam male praesumpta corrigeret, plenum in multa amaritudine ecclesiae dolentis et languentis effluxit quinquennium, et non est inventus qui causam apud ipsum relevaret ex omnibus charis ejus. Quodque magis dolendum est et stupendum, quod sine gravi moerore non recolimus aut dicimus, quidam de clarioribus episcopis infideles inventi sunt, et arma iniquitatis ope auxilii et consilii persecutoribus contulerunt. Si recolatis, dilectissimi, quae in injuriam Christi, et in depressionem Ecclesiae, nostramque et nostrorum contritionem sub hac tempestate gesta sunt, juste, ut credimus, mirabimini, quod tam patienti animo potuimus haec omnia tolerare, praesertim cum a multo tempore, sicut multi noverunt, plenam habuimus potestatem reprimendi et coercendi persecutores nostros. Quorum tamen tanta fuit immanitas, ut antiqui mitius egerint in confessores Christi, quorum si priscas revolvatis historias, cognatos et amicos nequaquam laedebant, nisi ex publica confessione consortes haberentur et tituli. Quia ergo nec diuturnitate patientiae, nec multa humilitatis exhibitione praefati domini nostri ira deferbuit, sed ab impunitate pertinacior et atrocior factus est, tantos excessus ejus irrequisitos ulterius praetermittere non audemus. Nam dissimulatio culpae comparatur assensui; et facientes et consentientes pari poena lex divina condemnat. Inde est quod vobis, dilecti filii, decane, archidiaconi, et qui archidiaconorum geritis vices, in virtute obedientiae, sub anathemate, in periculo dignitatis et ordinis, apostolica auctoritate et nostra praecipiendo mandamus, quatenus, nisi saepedictus dominus rex infra purificationem beatae Mariae memoratas enormitates debita satisfactione correxerit, et Ecclesiae debitam cum libertate et dignitate reddiderit pacem, extunc prorsus cessetis a divinis, et ea per totum episcopatum vestrum penitus in omnibus ecclesiis eadem auctoritate, et sub eadem interminatione celebrari prohibeatis; excepto baptismo parvulorum, et poenitentia, et viatico, quod clausis januis, et laicis personis exclusis, confici licet sine campanarum pulsatione, et solemnitate cantus et laetitiae, quam in diebus jucundis consuevit Ecclesia exercere. Nec timeatis eos, qui interdum a Domino permittuntur ad majorem coronam electorum corporaliter sanctos affligere, et in animas nihil possunt, quia in hoc conflatorio patenter judicabit Deus, quos in futuro debeat coronare. Illos autem, qui ecclesias et ecclesiastica officia vel beneficia contra canonicas institutiones accipiunt de manu laicorum, qui clericos poenis aut terroribus ad inobedientiam compellunt, qui domini papae nuntios et nostros, ne necessitates Ecclesiae prosequantur, impediunt, qui traditiones hominum divinae legi praeferendas docent, et usurpationes sive abusiones potentum cogunt Christianae religionis institutionibus anteponi, et nominatim Cantuariensem archidiaconum Gaufredum, et Robertum vicarium ejus, Ricardum de Ivelcestre, Willelmum Giffard, Nigellum de Sacca-Villa, Ricardum de Luci, Thomam filium Bernardi, Adam de Cheringis publice excommunicamus. Quod si nec in subditorum poenis excessus suos correxerit rex Anglorum, exinde personae ejus, quod inviti dicimus, in dispendium salutis nostrae, sicut hactenus fecimus, auctore Deo, non parcemus. Nam miseratio talis impietas esse convincitur, cum scriptum sit: Quod si virgae parcit, odit filium. Ad haec eadem auctoritate, et sub eadem interminatione praecipimus, ut Joannem decanum Saresberiensem, Guidonem decanum Waltham, Joannem Cumin, Radulphum Landavensem archidiaconum, Wimarum Presbyterum alumnum comitis Hugonis a die nativitatis Dominicae, tanquam excommunicatos evitetis, nisi infra Ecclesiae Dei, quam laeserunt, et nobis satisfactionem debitam curaverint exhibere. Verbum Dei luceat in cordibus et operibus vestris, ut timorem Dei praeferentes humano, vobis acquiratis coronam gloriae, et exemplum obedientiae et fortitudinis feliciter transmittatis ad posteros. In eamdem formam clero et populo Lincolniensi. Et clero et populo Bathoniensi.