EPISTOLA XXX. AD BLANCAM COMITISSAM CAMPANIAE.  Sermones suos quos petierat ei mittit, declaratque quatuor esse necessaria ad gratiam promerendam.
Dilectae et praedilectae, semperque in Christo diligendae B. illustri comitissae Campaniae, frater A. servus servorum Dei, qui apud Perseniam Christo serviunt, salutem, et ad ea quae Dei sunt devotam semper gerere voluntatem.
Instanter, filia, tuae dilectionis devotio postulavit, quatenus sermunculos meos tibi transcriptos dirigerem, et hoc quippe ex multo desiderio deposcere videbaris. Digna plane et laudanda petitio, si quae Latine dicta sunt per te posses intelligere, aut si eo modo dicta essent, quo ex eis tibi posset aedificationis beneficium provenire. Ad hoc enim, ut arbitror, sermones ipsos expostulas, ut ex eorum lectione aedificata, proficias, dummodo tibi interdum forte vacanti ab aliquo exponantur. Scito, filia, quod sententia cujuslibet dicti, si de lingua in linguam translata fuerit, vix in peregrino idiomate, sua ei sapiditas vel compositio remanebit. Liquor enim cum de vase transfunditur, aut in colore, aut in sapore, et odore aliquatenus alteratur. Verum quibuscunque modis possem, tuae ex animo aedificationi intenderem, et utinam tu catholicis exhortationibus et his quae dicta sunt, tam studiose intenderes, ut coram Deo et hominibus gratiam invenires. Sane ad id gratiae obtinendum quatuor esse necessaria liquet, quibus habendis cito cordis ambitu te insistere oporteret. Primum est fidei non dubiae rectitudo: quae cum te orthodoxam reddiderit, ad cognoscendos et devitandos errores et figmenta quaelibet vera te scientia illustrabit. Rectitudo fidei est, cum et Deus creditur quod verax sit, et mente creditur quod summum bonum sit, quod est illi uniri, quod est vere Christi membrum effici, vere in Dei filium adoptari. Soli qui in Deum credunt, spiritum adoptionis recipiunt, ac per hoc, dum Christo incorporantur, adoptionis non immerito filii appellantur. Omnis, inquit Apostolus, qui credit in illum, non confundetur . Et procul dubio in illum credere est se a confusionis operibus penitus extraneis exhibere. Si tenueris hanc rectitudinem fidei, reputaberis inter filios Dei, ac per hoc haeres Dei et cohaeres Christi efficieris, et nullatenus in aeternum, sicut ab ipso dictum est: Morieris. Qui credit, inquit, in me, non morietur in aeternum . Filiorum quippe Dei transitus ex hac vita non vere est mors, sed magis natalis dicitur, quia in transitu suo a mortalibus exuti corporibus, ad verae vitae refrigerium renascuntur. Secundum, est innocentia morum, quae dum ministratio fidei per confessionem et poenitentiam reparatur, tutissime deinceps divini timoris custodiae delegatur. Felix plane sollicitudo timoris, quae, dum fidei obedire solerter satagit, et punire quod amissum est per poenitentiam non omittit, et ad reparationem intendit innocentiae, dum omni vigilantia . . . eorum custodit. Igitur de fide timor nascitur; quia, nisi crediderit, quid timeret? De timore poenitentia nascitur; quia, nisi timor poenae mentem afficeret, quis se de suis excessibus emendaret? Horrendum quippe est incidere in manus Dei viventis : quem horrorem dum menti assidue fidelis timor inculcat et incutit, eligit se potius de suis reatibus poenitendo corrigere, quam ipsos reatus puniendos Dei viventis manibus reservare. Sic dum poenitentia agitur, dum per timoris officium mens puncta et compuncta, quod male absorbuerat confitetur; dum tegitur noxa, restituitur innocentia, et sic boni efficiuntur mores, dum exclusis quibuslibet noxiis, incipiunt esse innocentes. Vides, filia, quia de fide qua in Deum creditur, iniquitas ab animo omnis excluditur, bellum vitiis desideriisque pravis indicitur, quae, etsi sentiuntur in nobis invitis, nihilominus obsistendum est eis, ne saltem valeant dominari. Non regnet, ut ait Apostolus, peccatum in nostro mortali corpore . Peccatum quidem inesse non prohibuit, sed ne regnum, vel dominationem habeat in nobis indixit. Si itaque inesse in nobis vitia et desideria nihilominus sentimus, sed non consentimus, nihil ex his in Christo Jesu damnationis habemus. Quandiu enim sentimus et consensum negamus, tandiu de illis cum Dei adjutorio triumphamus: consentire enim est succumbere et amittere innocentiam, quam tandiu per Dei gratiam custodimus, quandiu, negato eis consensu, eorum certamina toleramus. De innocentia morum sequitur justitia operum, quam necessariam esse ad operandam Dei gratiam loco tertio collocamus; quatuor enim supra esse diximus, quibus necessario Dei gratia acquiritur et servatur. Duo postrema operum justitia, et perseverantia virtutum: justitia est non modo metu gehennae de se Deo pro illatis sibi injuriis justitiam exhibere, sed etiam est virtus ipsius justitiae omnibus quae praecipit Deus, fideliter et filialiter obedire. Ad hanc justitiam pertinet operum afferre fructum, aliud trigesimum, aliud sexagesimum, aliud centesimum, secundum quod in bonam terram ceciderit semen sanctum. An non semen sanctum est fides, qua in Deum creditur? An non innocentia morum bona terra est, quae sancti timoris officio diligenter extollitur. Inde provenit ille triplex fructus, tricesimus scilicet qui intelligitur in fidelitate castimoniae conjugalis, et sexagesimus, qui fructus est continentiae vidualis; et centesimus, quem profert excellentia virginalis. Tricesimus et sexagesimus fructus a te exigitur; quia et fidelis in conjugio exstitisti, et nunc ad libertatem vidualis continentiae pervenisti. Ex centesimo fructu quem facit virginitas, nihil interim tibi dico, qui tamen ante vinculum conjugii te tantae rei ferventissimum habuisse desiderium non ignoro: ille qui de voluntatibus judicat, propositum illum tibi faciat fructuosissimum; licet ab ipso nolens deducta sis compulsa consiliis amicorum. Age ergo, recompensanda recupera, in exsecutione fructus tricesimi et sexagesimi, qui interim minus de centesimo peregisti. Insiste operibus justitiae, sive de te, Deo exhibente, justitiam poenitendo, sive mandatis et justificationibus ejus adimplendis filialiter intendendo. Nota quod hujus justitiae quadriforme est exercitium: primum, est in inspectione sacrae lectionis; secundum, est in studio sacrae meditationis; tertium, est in instantia devotae orationis; quartum, est in religiosa sollicitudine activae conversationis. Sacra lectio tanquam speculum intendit quid tibi sit faciendum; in studio meditationis quaeris et invenis quem in faciendo teneas modum. Instantia orationis impetrat coelitus faciendi adjutorium. Activa conversatio de Dei confidens adjutorio aggreditur opus bonum. Quatuor ista traducta ferunt in usum et consuetudinem, purificatum perducunt animum ad coelestium contemplationem. Sed heu! quid tibi et coelestium contemplationi, quam per occasionem terreni et transitorii principatus totum pene mundanae vanitatis demersit pelagus? Hinc damnabilis in vidua curiositas vestium, sumptuum superfluitas, numerositas ferculorum, collectarum multiplicitas, pompa equitantium, pauperum spoliatio, multifaria declinatio obsequentium, cupiditatis intuitu impunita perfidia Judaeorum, scelerata licentia feneratorum, assidua tumultuatio in judiciis litigantium, quae omnia quantumlibet sint contraria divinae justitiae et saluti animae, si in hoc statu posita, a te amovere curaveris, derisiones et opprobria hominum patieris. Quid est igitur infelicius, quam ibi contra conscientiam remorari ubi necesse est periclitari, et scienter tenere transitoria, quae et quotidie fugiunt, et fugiendo in animo amorem aeternitatis aut minuunt, aut exstinguunt. Cogita igitur, charissima mea, cogita saepius de justitia operum et de perseverantia virtutum, quia ille solus ad portum salutis applicat, qui in justitia operum et virtutum patientia perseverat. Sic enim bona terra fructum affert in patientia cum innocentia morum semen fidei suscipit et bonos fructus opera justitiae facit, et eosdem fructus ad retributionis aeternae coronam perseverantia per patientiam promovet et perducit. Caeterum, amantissima, meos in hoc libro transmitto tibi sermones, qualescunque sint, quos tantopere postulasti, ut si eis usa fueris, et aliquam tibi conferant meliorationem, et per occasionem ipsorum tuum in memoriam habeas dilectorem. Vale
(Rom. X) (Joan. XI) (Hebr. X) (Rom. VI)