LXII.  S. Leonis IX bulla confirmatoria privilegiorum ac jurium Farfensis coenobii.  [Muratori,  Rer. Ital. Script.,  II, II, 583.]  (Anno 1051.)
LEO episcopus, servus servorum Dei, ecclesiae venerabili sanctae virginis matris beatae M riae, quae ponitur in Pharpha, et pro ea BERARDO abbati, et juste intrantibus suis successoribus in perpetuum.
Initium sapientiae timor Domini: cujus timore ac debita reverentia commoniti, pro glorioso Filio et casto, gloriosae Matri simul et castae honorem libenter exhibemus pia devotione, et suis servitoribus necessarium ac regulare cupimus suffragium, ut dum nostro adjutorio bene deserviunt, participes praemii, corporis et animae suscipiamus commodum. Inter haec siquidem pure ad serviendum Deo viventi, nostrae voluntatis beneficio volumus, imo et quam maxime desideramus, ut sicut inter caeteros nominis fama, ita et necessariis rebus gloriosius exaltetur per nostram humilitatem sancta Pharphensis ecclesia. Argentum enim et aurum non est nobis: quod autem habemus, libenter ei, qui nobis hoc tribuit gratis, Domino nostro et angelorum, ac nostrae Dominae reddimus: scilicet cor humile, bonam voluntatem, et devotam, ut oportet, servitutem secundum nostrae fragilitatis possibilitatem. Solebant semper ecclesiis bona sua confirmari, imo et confirmantur adhuc per apostolica summae sedis privilegia, quae Deo largiente non refutabit ex nostra parte humiliter suscipere specialis spirituum et hominum regina, mater humilitatis, Domina nostra, pia, et mitis, ac bona Maria. Suscipe ergo, sancta Virgo, sancta Parens, cum Filio tuo bona tua, non a nobis data, sed nostro tibi firmata privilegio. Tene quae tenes; cum benedictione Filii tui posside quae possides. Benedicta quidem es inter omnes mulieres: tua tibi nullus auferat; in bonis tuis te offendere nulli unquam liceat; et vice sua tibi, Berarde in Christo fili dilecte, fideli monasterii hujus abbati, hoc sacrae paginae scriptum concedimus ad observandum, ut simul et scriptum ecclesiae reserves, nec non et omne bonum tibi commissum. Sancta itaque apostolica auctoritate omnia quae supradicta habet in eodem loco ecclesia, confirmamus et corroboramus, sicut modo possidet, et ab initio infra possedit, et extra; videlicet, quidquid habere videtur in territorio Sabinensi, id est ecclesiam Sancti Benedicti, et curtem Sancti Gethulii, et castellum de Tribuco, et Podium filiorum Palumbae, et alveum Pharphae totum: et haec omnia cum omnibus pertinentiis suis in integrum. Ecclesiam Sancti Angeli in Tancia cum gualdo et omnibus pertinentiis; castellum de Bucciniano, et Roccam in integrum cum Massa a papa Benedicto ipsi monasterio concessa; Castrum Pharae. Haec iterum omnia simul cum omnibus suis pertinentiis et subjacentiis. Terram de Ortella; in civitate Ortana ecclesiam Sancti Theodori in integrum. In Viterbio ecclesiam Sanctae Mariae in integrum. In Tuscano cellam Sanctae Mariae juxta flumen Minionem cum gualdo, et cum ipso Monte Gosberti, seu et Ripa Aduella, et Marino portu. In comitatu Narniensi monasterium Sancti Angeli, et ecclesiam Sancti Antimi in integrum. In comitatu Perusino cellam Sanctae Mariae in Diruta, et Sancti Apollinaris, et Sancti Blaxii, et Sancti Muntani cum ecclesiis, castellis, villis, et omnibus pertinentiis, et adjacentiis suis. Et juxta Tiburtinam civitatem ecclesiam Sancti Adriani in integrum. In Collina ecclesiam Sancti Andreae cum omnibus suis pertinentiis. In urbe Roma ecclesiam Sanctae Mariae, et Sancti Salvatoris cum criptis, et muris, et Campum Agonis in integrum. In comitatu Asisino cellam Sancti Benedicti in integrum. In comitatu Firmano cellam Sanctae Mariae in Clenti, et monasterium puellarum quod dicitur Sancti Salvatoris, et ecclesiam Sancti Benedicti in Ripa, et cellam Sanctae Victoriae cum omnibus earum pertinentiis et adjacentiis. In comitatu Asculano cellas: unam Sancti Salvatoris juxta flumen Asum; alteram Sanctae Mariae in Ophida in integrum. In comitatu Teatino cellam Sancti Stephani in integrum. In comitatu Senogalliensi curtem de Luzano. In comitatu de Camerino curtem de Sala bona. In comitatu Auximano curtem de Monte Paulisco in integrum. Hanc ergo majorem et principalem Sanctae Dei genitricis ac Virginis Mariae ecclesiam in Pharpha, cum omnibus supradictis, et aliis etiam cellis suis majoribus, et earum ecclesiis suis minoribus, cum castellis, vicis, et oppidis, terris cultis et incultis, pratis, pascuis, et vincis, silvis, aquis, aquarumque decursibus, piscariis et piscationibus, portibus maris et littoribus, et universis, quantiscunque qualibuscunque pertinentiis, et cum omnibus quae a Romana sede obtinet per apostolica privilegia, vel ab imperatoribus, et regibus per praecepta, immotam, et quietam ab omnibus esse sancimus. Et quodcunque sibi a quibuscunque fidelibus Christi concessum est, vel in posterum conceditur, si divinae pietatis respectum desiderat, nullus invadat, nullus minuat, vel subtrahat. Si quis enim piam Matrem Domini scienter offenderit, bonam voluntatem Filii ejus unigeniti, imo et primogeniti Salvatoris nostri habere omnino non poterit. Decimas et oblationes mortuorum quiete ista teneat ecclesia. Nec ordinatio monachorum, vel presbyterorum hujus monasterii, vel cellarum ejus, a quovis ibi fiat episcopo, nisi quem abbas invitaverit, aut, si non adest, suo praecepto ejus congregatio, scilicet quia ita habetur in privilegio bonae memoriae Pauli papae, ut synodum nullus hic celebret episcopus, nec alio venire constringat presbyteros ipsius abbatiae, quoniam quod ab ipso hic locus per privilegium obtinuit, nos infringere nolumus. Et consecrationes ecclesiarum a quovis quaerat abbas religioso episcopo; habeat simul et chrisma. Ad idoneum abbatem eligendum, secundum Sancti Benedicti regulam, sit communis consensus, et impleatur petitio fratrum. Scriptum est autem in canonibus: Invasores ecclesiarum sine dilatione excommunicentur. Cujus rei gratia necesse et ut omnis invasio in universa cesset Ecclesia, maxime in locis quae sibi dicata tenet beata Maria, cui qui aufert sua, timeat incurrere anathema. Magna enim excommunicatio, Filii matris Virginis est indignatio. Exaltata super choros angelorum Maria, exaltet conservantem bona sua. Pro Dominae suae reverentia princeps apostolorum Petrus ditet illum semper benedictione apostolica, annuente hoc Virginis Patris, ac Virginis matris Dei omnipotentis gratia. Bene valete. Datum III Idus Decembris per manus Frederici diaconi sanctae Romanae Ecclesiae bibliothecarii vice domni Herimanni archicancellarii et Coloniensis archiepiscopi, anno domni Leonis IX papae III, indictione V.