39  EPISTOLA XX. AD ALTUINUM.
Charissimo fratri Altuino Lupus plurimam salutem.
Litterae sanctitatis tuae III Kal. Maii mihi redditae sunt: quarum sententia pronum in me tuum declaravit affectum, haudquaquam sane aliter quam perceperam animo ac firmissime retinebam. Namque cum tam concorditer, tamque jucunde, ac forsan tam proficue, aliquandiu peregre vixerimus, qui poterat amor tam longo usu concretus labefactari? Infirmitatem vero quam contigisse mihi audisti cognoscas exuberante circa me, ut semper et in omnibus, divina gratia detrimenti nihil, at emolumenti plurimum addidisse. Quippe nihil incommodi praeter formidinem solam tulit. Orta enim in dextro inguine pustula impendentem solum minata est mortem. Tantam autem orationum peperit copiam, quacunque meum fama casum dissipaverat, ut opinari audeam eum divino mihi beneficio procuratum. Regressus a Transrhenanis partibus, ubi statum loci nostri deprehendi, morem gerere statui quibus debebam; et, favente Dei clementia, firmissima fruor quiete, otiumque meum est mihi pergratum conducibili lectionis negotio. Vides igitur nullos me itus moliri ac reditus. Quocirca si tibi necessarium ducis meum colloquium, adultam aestatem propter pabuli penuriam praestoleris oportet, quando non impediente cura equorum facere nobiscum dies aliquot valeas. Interim quae ex me quaesisti, 40 ea duntaxat quorum videor mihi attigisse notitiam, quam possum breviter absolvo. Communem syllabam ex muta et liquida fieri in eis solis quae per naturam brevia sunt nequaquam dubitaverim. Primo, quod natura pene semper arti praejudicat. Deinde, quod ut sentiam hujusmodi suadent pronuntiationes. Peccator creat ex se femininum peccatrix; amator, amatrix; venator, venatrix, multaque similia, in quibus penultima syllaba nullus unquam dubitavit ponendum accentum. Nam si positionem sequeremur, femininum genus acuta antepenultima proferremus. Quod quam sit absurdum, imo barbarum, quis non intelligat? Postremo quaecunque natura produxi nullius poetae testimonio usquam correpta reperio, quanquam diu sit quod id vigilanter quaesierim. Videtur ergo mihi et quibusdam doctis eisdemque studiosissimis viris, qui mecum talia pensitarunt, salubris, aratrum, et similia, accentu penultimo indubitanter moderanda. Bibliothecam quemadmodum enuntiare debeamus Martialis versu ostenditur, Quem mea non totum bibliotheca capit. In versibus moralibus quos Alcuinus dicitur edidisse, statera sic posita est: Non tibi sit modius duplex, nec statera duplex. Blasphemus Graecum esse non dubitabit nisi qui id per p et h scribi parum attendit. Itaque Graecus quidam Graecos blasphemus dicere correpta penultima mihi constanter asseruit, et id ipsum Eginhardus noster astruxit. Tamen Aurelius Prudentius, qui apud plerosque vehementissime celebratur, id nomen sic posuit: . . . Divisor blaspheme Dei. Hinc igitur longe lateque manavit ut 41 blasphemus et blasphemo accentum in penultima syllaba sortirentur. Nundinas in Theodulfi carmine legi producta penultima. Quod utrum ejus, an praeceptorum auctoritate, penes illum fides habeatur. Loquelam et querelam per unum l, Capri orthographiam sequentes, proferimus. Medelam vero, sicut suadelam, absque retractatione diceremus, ni conjugationis similitudinem confunderet diversitas generis, et omnium pene exemplarium non contemnenda repugnaret concordia. Quamobrem in medio relinquamus, nec temere nostrum permutemus usum, quoad si non sufficiunt quae dixi, vel a nobis vel ab obnitentibus aliquid robustius inveniatur. Sistrum musicum est instrumentum, quod Isis, ut scripsisti, manu gestare fingebatur, accessus et recessus Nili fluminis eo significans. Unde Cleopatram Virgilius, ut commentitiam ejus potestatem sibi arrogasse solita subtilitate aperiret : . . . Patrio, inquit, vocat agmina sistro. Fialas correpta penultima ea causa dicimus quod fialae dicuntur, quia fiunt ex vitro, quod Graeci hialin appellant. Hialin autem habes in Virgilio : Carpebant hialin saturo fucata colore. Item apud Martialem: Quid tibi cum fiala ligulam committere posses. De cometis qui visi sunt timendum potius quam disserendum videtur. Et quia de his nil usquam divina loquitur auctoritas, id opinari, imo metuere possumus quod gentiles illis apparentibus usu deprehenderunt. Hi portendere cometas pestilentiam, vel famem, vel bella tradiderunt. Hinc Mantuanus vates, morte Caesaris ac bellis civilibus imminentibus, inter alia quae ponit monstra : . . . Nec diri toties arsere cometae. 42 Josephus quoque prodit, priusquam everteretur Hierusalem, fuisse stellam in morem gladii per totum annum super eamdem urbem. Sed ut in spem aliquam adducamur clementiora experiendi, refert Pompeius Trogus Mithridatis regis futuram excellentiam cometa praemonstratam his verbis : « Nam et eo quo genitus est anno, et eo quo regnare primum coepit, stella cometes per utrumque tempus septuaginta diebus ita luxit ut coelum omne flagrare videretur. Nam et magnitudine sui quartam coeli partem occupaverat, et fulguris sui radiis nitorem solis vicerat; et cum oriretur occumberetque, quatuor horarum spatium consumebat. » Vidi ego praeterea hoc Aprili, post mediam ferme noctem, stellam quamdam subobscuram, quae sub Leone posita, radium ad spicam Virginis usque porrexerit. Quam rem aliquot dies scrupulose observans, stellam eamdem contemplatus sum; sed radium deinceps non vidi; deinde ipsa quoque stella sublata est. Librum quem petisti multi, quibus non erat commodandus, meum post reditum flagitarunt. Quare ablegandum illum aliquo, ne perire contingeret, pene statui. Hunc a me, cum veneris, forsitan impetrabis. Nam huic clerico etsi, quia tibi fidus est, hunc committi posse videbam, tamen non satis tuto, quod pedes erat, te non advertisse miratus sum. Caeterum ut me super episcopo nostro plene certum non reddideris, tuli moleste, quoniam nullius me causae quantum illius fatigant. Jam vero pene stomachor quoniam non scripsisti quid Probus noster exerceat, scilicet utrum in saltu Germaniae disciplinas liberales, ut serio dicere solitus erat, ordine currat, an 43 certe inchoatam satyram, quod magis existimo, struens Ciceronem et Virgilium caeterosque opinione ejus probatissimos viros in electorum collegium admittat, ne frustra Dominus sanguinem fuderit et in inferno otium triverit, si verum sit illud propheticum: Ero mors tua, o mors; morsus tuus ero, inferne . Vale, charissime, et in amore nostro benigne persevera. Ex parvitate mea digneris salutare praepositum et congregationem vestram, et precari ut pro me et patre meo atque matre Dominum exorare dignentur.
(Aeneid. VIII) (lib. IV
Georg.) (Georg. I) ( inquit ) (Justinus, lib. XXXVII,
c. 2) (Oseae XIII)