CXLVII.  Ad eumdem.--Ut cesset ab infestatione Vizeliacensium.   (Anno 1145-47.) [MANSI,  Concil.,  XXI, 650.]
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio nobili viro GUILLELMO Nivernensi comiti, salutem et apostolicam benedictionem.
Quanta devotione pater tuus apostolicae sedi semper adhaeserit, et quae ad eam pertinere noverat, quam studiose dilexerit, et fovere ac manutenere curaverit, notitiam tuam latere non debet. Propterea B. Petrus eum, dum vixit, honoravit, provexit, et ampliavit terris, atque circa finem hujus labentis vitae in consortio sanctorum virorum susceptum, reseratis ei regni coelestis januis, cum sanctis agminibus in aeterno palatio feliciter, sicut credimus, collocavit. Praedecessores etiam nostri ipsum affectione debita dilexerunt, et in suis necessitatibus efficaciter adjuverunt. Nos quoque temporibus nostris personam et domum tuam, sicut specialem B. Petri familiam, paterna benignitate dileximus, honoravimus: et semper idipsum facere, ductore Deo, praeoptamus, si tu parentum vestigiis inhaerendo, matrem tuam sanctam Romanam Ecclesiam devotione amaveris, et quae ad eam pertinent fovere ac manutenere curaveris. Miramur autem quod, sicut ex conquestione dilecti filii nostri Pontii Vizeliacensis abbatis didicimus, antiquam libertatem ipsius monasterii, quod utique ad proprium jus B. Petri ab ipso fundationis exordio indubitanter noscitur pertinere, conaris infringere, et novas consuetudines ac indebitas exactiones eidem filio nostro abbati moliris imponere. Non considerans tantorum et tam sanctorum apostolicorum anathematis sententiam, quae sicut in eorum privilegiis declaratur, in perturbatores ejusdem coenobii promulgata esse dignoscitur. Quia ergo locus ipse sub B. Petri tutela et nostra defensione specialiter consistere cernitur, et diminutionem libertatis, seu immunitatis ipsius pati nec possumus, nec debemus: per praesentia scripta nobilitati tuae mandamus, quatenus ipsum monasterium in sua libertate dimittas, et ab infestatione praedicti filii nostri Pontii ejusdem loci abbatis, pro B. Petri et nostra reverentia, omnino abstineas. Quod si ab impetitione tua cessare nolueris, nos quantum aequitatis jus exigit, tibi offerimus, et in praesentia dilecti filii nostri I., apostolicae sedis legati, qui per partes illas praestante Domino est in proximo rediturus, memoratum filium nostrum Pontium abbatem super causa ipsa tecum stare ad justitiam volumus: vel si forte idem legatus nimium, quod minime credimus, reditum suum distulerit, in conspectu venerabilium fratrum nostrorum S. Remensis archiepiscopi, G. Lingonensis episcopi, atque charissimi filii nostri B. Claraevallensis abbatis, idem negotium discuti volumus, et mediante justitia diffiniri. Si vero neque hoc facere, neque ab infestatione ipsius abbatis, et fratrum inibi Domino militantium, cessare volueris, tolerare non poterimus, quin B. Petri patrimonium tueamur, et ab indebita oppressione tua praefatum monasterium tam per nos quam per fideles Ecclesiae liberemus.
[Samsonis] [Guillenci] [Bernardi]