EPISTOLA XII. AD NICOLAUM PAPAM.  Ejusdem argumenti cum superiore, maximaque ex parte iisdem verbis contexta.   (Apud eumdem.)
Domino sanctissimo et reverentissimo Patrum Patri NICOLAO, primae ac summae sedis apostolicae et universalis Ecclesiae papae, HINCMARUS, Rhemorum episcopus, et vestrae sanctissimae paternitatis devotissimus famulus.
Litteras sanctissimae paternitatis et praecellentissimae auctoritatis vestrae, XIII Kalendas Junii, indictionis XV ab Egilone venerabili archiepiscopo Sennensi accepi, in quibus, sed et litteris generaliter ad episcopos, qui in synodo vestra auctoritate congregata apud Suessiones praeterito anno fuerunt, tantas et tales increpationes indignitati meae a dignitate vestra illatas inveni, sicut peccata mea merentur. Quibus ad omnia respondere et humilitati meae praesumptiosum, et sublimitati vestrae constat incongruum; praesertim cum post multa, pusillitatem meam refoventes, mihi scribere dignati fueritis dicentes: « Haec ne nos arbitreris ad discrimen quodlibet tuae sanctitatis vel dignitatis exaggerasse, cum meliora esse vulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula non nescias. » Caeterum, quoniam propter multas et maximas ac pene continuas infestationes paganorum atque falsorum Christianorum, quas patimur, continue laborantibus antea episcopis regionum nostrarum, in unum convenire non licuit, ut nobis communiter vestrae sanctitatis epistola communiter missa relegeretur, et sicut jussistis, quaecunque super hac re de qua agitur scripta tam a vobis prius et nunc quam a nobis edita reperiuntur, et quid inde humilitas mea et illi dejecti clerici sedi apostolicae suggesserimus vel retulerimus, in volumen unum ordine quo missa sunt redigerentur, et apostolicae sedi, ut competens est, eorum nobis exemplaribus reservatis, summo studio dirigerentur. Nunc in aliqua regni parte aliquantulum de paganorum infestatione respirantes, sed aliarum anxietatum gemitibus laborantes, et adhuc graviora quae imminent metuentes, et fratres ac coepiscopi nostri devotissimi filii vestri, quae jussistis, videlicet de Ebonis dejectione, et de ipsius restitutione, ac fratris Vulfadi et collegarum ejus promotione, et de praefati Ebonis iterata repulsione, atque ad aliam Ecclesiam migratione, sed et quae de ordinatione mea compererunt, exsequi studio fideli procurant: et humilis mea servitus, de his quae indignitati meae vestra scripsit dignatio, omni humilitate ac puritate conscripta, his quae auctoritati vestrae collectis dirigunt, subjungenda et suggerenda atque perferenda secundum vestram praeceptionem eis porrexi. De dilecto scilicet fratre nostro Vulfado et ejus collegis de quibus mihi summa dignitatis vestrae auctoritas quae sibi placuit scripsit, nihil aliud sanctitati vestrae scribere praesumo, nisi quod increpationes vestras non negligenter, sed diligenter suscipio, et praeceptiones obedienter obaudio. Et quia illis sufficere debet praestabilis auctoritatis vestrae benignitas et mihi abundanter sufficiet, si satisfactionem humilitatis meae suscipientes credere dignati eritis, me vobis simpliciter ac veraciter inde scripsisse. Nam secundum ordinatorum meorum praeceptionem, qui in Ebonis dejectione fuerunt, et mihi necdum duobus exactis mensibus post ordinationem meam, in synodo apud Meldis civitatem habita praeceperunt, eatenus ignoranti quod Ebo post dejectionem suam aliquos in Rhemensi Ecclesia ordinaverit, ut eis mecum usque ad diligentiorem tractatum ministrare non permitterem, egi; et hoc ipsum eisdem fratribus, decernente Carthaginensi concilio, ut ordinatis episcopis vel clericis prius ab ordinatoribus suis placita conciliorum auribus eorum inculcentur, ne se aliquid contra statuta concilii fecisse poeniteant, per Pardulum, tunc diaconum Rhemensis Ecclesiae, qui interfuit synodo, mandaverunt. Ab ea autem synodo Pardulus mecum Rhemis reversus, eisdem fratribus, qui nobiscum erant et de quibus agebatur, hoc quod mihi praeceperunt episcopi retulit, et ut non in gradibus, quos ab Ebone post depositionem suam acceperant ministrarent, usque ad diligentiorem tractatum observarent praecepit. Frater quippe Vulfadus adhuc mecum non erat; sed post plures evolutos menses, si rite remetior, antequam fere anni spatium compleretur, de alia provincia ad me veniens, cum benignitate est et cum liberalitate susceptus, et honorabiliter habitus, usquequo domno nostro regi Carolo, ipso petente, illum commendavi. Defuncto autem Ebone anno Incarnationis Dominicae 851, Indictione XVI, XIII Kalend. Aprilis, quia praefati fratres nostri ab eo ordinati qui mecum erant, post annos circiter octo suae ab officio suspensionis, anno scilicet Incarnationis Dominicae 853 me petierunt, eisdem fratribus ad synodum ire permisi et his qui indiguerunt, subsidium necessarium, ut id ipsum concilium sine difficultate ire possent, ministrari praecepi. Ubi eos non judicavi, neque dejeci, nec etiam cum judicibus eorum subscripsi, sicut norunt qui interfuerunt, et ipsa episcopalia gesta, quae authentica cum subscriptionibus episcoporum qui eis subscripserunt, sine mea subscriptione, praeterito anno in synodo vestra auctoritate apud Suessiones habita ostendi, demonstrant. Et quoniam canones posteriores anterioribus jubent deferre, praecipientibus eisdem episcopis, cum eorum litteris, quarum exemplar habemus, et quas in Romano scrinio inveniri posse existimo, cum meis pro eorum petitione litteris, et cum aliis petitionibus meis ad sedem apostolicam domno papae Leoni pro confirmandis eorum gestis, quae non scripsi, me direxisse non denego. In quibus gestis veram praefatorum fratrum prosecutionem adversum me silentio non firmavi. Unde ex communi consensu secundum canones, sicut eos inteleximus, judices postulavi, quorum sententiam sequendam vidi, usquequo majoris auctoritatis aliter exinde diffinitionem acciperem. Recepta autem domni papae Leonis excusatoria epistola, et caetera, ut supra, usque ad finem epistolae.