EPISTOLA XXV.  Amico sciscitanti quidnam scripsisset in terra Dominus Jesus, dum ei offerretur mulier adultera, quid circa hoc ex D. Ambrosio didicerit, edisserit.
Totum te mihi significasti, cum a me doceri voluisti unde habuerim quod Dominus noster, dum illi a Judaeis adultera praesentaretur judicanda, digito in terra scripserit: Terra, terra, scribe hos viros abdicatos. Rogasti etiam quod Salvator bis idem scripserit, aut etiam aliud quod ad meam pervenisset notitiam, tibi, dulcissime frater, scribere non gravarer. Ego sane nihil aliud inde didici, quam quod de epistolis Ambrosii diligens lector facile potest eliquare. Quid ergo de his parvitati meae innotuit, tibi perstringere curavi. Manifestum est, ad accusationem 189 adulterae, Dominum caput inclinasse, et in terra scripsisse. Quid autem scripserit, aut si idem scripserit , seu quid primo scripserit, aut secundo, nihil certum nobis evangelista dereliquit. Ambrosius autem ad Studiosum scribens, ait: « Cum adulteram reperissent Judaei, obtulerunt eam Salvatori, captantes, ut si absolveret eam, videretur legem solvere, qui dixerat: Non veni solvere legem, sed adimplere ; si damnaret, videretur adversum finem venisse propositi sui. Hoc igitur praevidens Dominus Jesus, inclinato capite, scribebat in terra. Quid scribebat, nisi illud propheticum: Terra, terra, scribe hos viros abdicatos , quod de Jechonia legitur in Jeremia propheta? » Idem ad Irenaeum scribens, de eadem muliere ait: « Oblata erat a Scribis et Pharisaeis Domino Jesu adulterii rea, et hac oblata fraude, ut si eam absolveret, legem solvere videretur; si vero damnaret, propositum sui mutaret adventus, quia peccata omnium remissurus advenit. Denique supra ait: Ego non judico quemquam . Offerentes ergo eam dixerant: Hanc mulierem invenimus publice maechantem. Scriptum est autem in lege Moysi, omnem moecham lapidari . Tu ergo quid dicis de ea? Quae cum dicerent, Jesus inclinato capite scribebat in terra. Et cum exspectarent ut audirent eum, erigens caput dixit: Qui sine peccato est, prior lapidet eam. Quid tam divinum quam ista sententia, ut is peccata puniat qui expers peccati sit? Quomodo enim feras alieni ultorem, et proprii criminis defensorem? Nonne se magis ipse condemnat, qui in alio damnat quod ipse committit? Hoc dixit, et scribebat in terra; Quid utique dicens, nisi: Festucam quae in oculo fratris tui est, vides; trabem autem quae in oculo tuo est non vides . Libido enim velut festuca est, cito accenditur et propere consumitur. » Porro sicut evangelistae testimonio prudentia tua didicit, peracta scriptione prima, cum Christus erexisset caput, Judaeis exspectantibus responsum illius, dixit: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat . Post secundam vero scriptionem, elevato iterum capite, mulieri legitur dixisse: Mulier, ubi sunt qui te accusabant? Qua respondente: Nemo, Domine, ipse subtexit: Nec ego te condemnabo. Vade, et amplius noli peccare . Sane cum Joannes hoc digessisset, quid tamen scripserit Dominus, scribere supersedit. Ex verbis etiam 190 Ambrosii quid ipse scripserit habemus; quid tamen primo scripserit, aut secundo, non habemus. Vale, frater, et si de his alius aliquid authenticum invenerit, doceri quaeso tuarum obsequio litterarum.
(Matth. V, 18) (Jer. XXII, 29) (Joan. VIII, 15) (Levit. XX, 10) (Luc. VI, 41) (Joan. VIII, 7) (ibid., 10, 11)
[ forte deest aut aliud]