EPISTOLA CCCCXIX. THEOBALDI CANTUARIENSIS ARCHIEPISCOPI TESTAMENTUM.
Supremis deficientium voluntatibus suum accommodant jura favorem, et ipse velut inhumanus provocat iram Domini, qui piis eorum desideriis obvius contradicit. Nostra quidem voluntas est et quae Domino auctore nunquam mutabitur, ut residuum bonorum nostrorum mobilium, quae propter necessitates domesticas, et diuturnitatem languoris usque ad exitum vitae duximus conservanda, in usus pauperum omnino cedant, secundum quod nobis Dominus inspiravit, sicut dedimus in mandatis venerabili fratri nostro Waltero Roffensi episcopo, fidelibus nostris, Philippo cancellario nostro, magistro R Lexoviensi, et Joanni de Saresberia quos eleemosynae nostrae dispensandae praefecimus: et omnibus ministris et fidelibus nostris per fidem quam nobis debent, injunximus, ut istis obtemperent, et eis omnia nostra exponant, amicos cleri omnes suppliciter exoramus, ut pro misericordia Domini omnipotentis, eis auxilium et consilium praebeant. Omnes autem qui in praefatis pauperum rebus committent, aut qui, quo minus dispositio nostra procedat, impedient, anathematis sententia condemnavimus, ipsique officiales regis, si se dispositioni perturbandae immiscuerint, se fidelium communione noverint esse privatos, tanquam sacrilegi, excommunicati, ab introitu omnium ecclesiarum abstineant. Omnibus autem dispositionis nostrae adjutoribus, benedictionem Domini et nostram damus, ipsos beneficiorum Cantuariensis Ecclesiae participes constituimus, eisque de injuncta sibi poenitentia quadraginta dierum indulgentiam facimus. Praeterea ex parte omnipotentis Domini sub anathemate interdicimus, ne quis officialium domini regis ad res, quae propriis monachorum Cantuariensis Ecclesiae usibus dicatae sunt, temerariam manum praetendat extendere, sed habeant omnes res suas in ea integritate, libertate, qua easdem ipsis domini papae et nostro privilegio fecimus confirmari. Ad haec sub eodem anathemate, terrarum, quae ad archiepiscopum pertinent, omnem alienationem fieri prohibemus, et excidia, et damna nemorum, donec nobis successor subrogetur, nisi quantum necessarius Ecclesiae exigit usus, vel dominus rex proprio ore praeceperit, vel misericordia discreta cum moderatione, pauperum hominum necessitati indulserit. Sub eadem quoque interminatione clericis episcopatus nostri prohibemus indebitis exactionibus et injustis vexationibus opprimi: eis omnes libertates et consuetudines justas, quas habuerunt tempore Willelmi, bonae memoriae decessoris nostri, praecipimus observari.
[adulfo]