CCCXXVI.  Parthenonis S. Mariae Lamspringensis protectionem suscipit, privilegiaque et possessiones confirmat.   (Anno 1138, Nov. 14.) [KOKEN  Beitr.  Z. Niedersachs Gesch., I, 171.] CCCXXVII.  Privilegium pro Ecclesia Hamerslebiensi.   (Anno 1138, Nov. 14.) LEUKFELD,  Antiquitates Katelenburgenses,  t. l, p. 85.]
INNOCENTIUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio THIETMARO praeposito , et universis praelatis canonicorum regularium per Halberstadensem episcopatum constitutis, tam praesentibus quam futuris in perpetuum.
Pia postulatio voluntatis effectu debet prosequente compleri, et ut fidelis devotio laudabiliter enitescat, et utilitas postulata vires indubitanter assumat. Ideoque, dilecti in Domino filii, vestris justis petitionibus gratum praebentes assensum, ecclesias quibus praeesse videmini, possessiones etiam et bona ad ipsas pertinentia sub apostolicae sedis tutela et protectione suscipimus, et praesenti privilegio communimus. Statuentes ut quascunque possessiones vel bona in ecclesiis, terris cultis vel incultis, vineis, pratis, bannis, molendinis, silvis, pascuis seu aliis rebus inpraesentiarum juste et legitime possidetis, aut in futurum concessione pontificum, liberalitate regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, auxiliante Domino, poteritis adipisci, firma vobis et per vos eisdem ecclesiis et illibata permaneant. Decernimus etiam ut ordo canonicus, qui secundum beati Augustini Regulam in eisdem ecclesiis noscitur institutus, aut in aliis, Deo propitio instituetur, perpetuis futuris temporibus inviolabiliter conservetur. In quibus siquidem locis regularis vitae ordo seu disciplina eo districtioris moderamine seu discretione servetur, ut salva professione vitae canonicalis, fratres non cadendi ad inferiora, sed semper ad perfectiora ascendendi habeant facultatem. Nulli etiam canonicorum licitum sit post factam professionem absque libera praepositi et capituli sui licentia ob levitatem aut discretioris vitae observantiam ecclesias vestras relinquere et ad alia loca transire. Discedentem vero nullus episcoporum, abbatum et priorum audeat retinere. Si quid vero perturbationis seu discordiae inter fratres vestrae professionis ortum fuerit, praepositi fratrum vestrarum congregationum in unum conveniant, quorum studio et diligentia, controversia, quae inter eos orta est, si fieri potest, finiatur; alioquin ad episcopum recurratur. Quod si nec per ipsum pax reformari poterit, ad Romanum pontificem causa eadem quantocius perferatur. Praeterea ad pacem et quietem vobis perpetuo conferendam statuimus ut, si aliqua ecclesiastica saecularisve persona vos sive ecclesias vestras super his capitulis, aliisve rebus gravare voluerit, liceat vobis appellationis remedio perfrui. Volumus etiam praepositos vestrarum congregationum in exaltatione sanctae Crucis convenire singulis annis, ut, si quid inibi de ordine vestro corrigendum, communi consilio ibidem auxiliante Domino statuatur. Ille vero, qui convocandi conventum hujusmodi administrandi habuerit, communiter eligatur. Quod autem ibi de emendatione sive melioratione vestri ordinis institutum fuerit a subditis irrefragabiliter observetur. Fratres quoque, qui de vestris claustris assumpti in aliis ecclesiis sunt constituti praepositi, aut in posterum constituentur, si forte in seipsis aut in religione sive ordine canonico deliquerint, aut circa suos subditos negligentes exstiterint, praepositis claustrorum, unde assumpti sunt, de hujusmodi commissis respondeant, et satisfaciant. Et si fortitudo idem fratres ab ipsa praelatione judicio dejecti fuerint, aut cedere voluerint, ad claustrum suum unde venerunt, redeant et in obedientia pristina maneant. Porro praepositi et fratres vestrae professionis, qui non dissimilem sed religiosum exoptant habere pastorem, electioni episcoporum interesse absque contradictione aliqua habeant facultatem; congregationes monialium, sive habeant abbatissas sive non, disciplinae et magisterio probatae vitae vestrae professionis de vita et moribus suis corrigendis de more obediant. Obeunte vero quolibet vestrorum praepositorum, nullus ei substituatur, nisi quem superstites praepositi, communi vel sanioris partis consilio decreverint eligendum. De praepositis autem nullus vivens, sive moriens alium sibi audeat subrogare. Saecularibus etiam canonicis non pateat licentia, qui propter Deum paupertatem elegerunt in saeculo, et divitias contempserunt, injurias seu molestias irrogare. Si quis vero de illis hoc attentare praesumpserit, a suo episcopo inde severius corrigatur. Et quoniam frequenter scandala et persecutiones emergunt, quibus servi Dei multoties affliguntur, et e locis suis exire coguntur, si quando contigerint talia, res seu bona vestra mobilia vobiscum liceat asportare, eisque in locis ubi fueritis uti. Liceat etiam vobis sacerdotes publice concubinarios et incontinentes, et eos qui Simoniaca haeresi convicti sunt sive confessi, in sacramentis vitare, et super his nullam communionem cum eis habere. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum fas sit, vos vel ecclesias vestras super his nostris constitutionibus temere perturbare, bona vel possessiones vestras auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu temerariis vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur, eorum, pro quorum sustentatione et gubernatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura. Si qua ergo in posterum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, si non reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore et sanguine Dei ac Domini nostri Jesu Christi aliena fiat; atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem vestris ecclesiis sua jura servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen. Ego Innocentius Catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Gerhardus presbyter cardinalis titul. S. Crucis in Hierusalem. Ego Anselmus presbyter cardinalis tit. S. Laurentii in Lucina. Ego Martinus presbyter cardinalis tit. S. Stephani Caelio monte. Ego Gregorius diaconus cardinalis SS. Sergii et Bacchi. Ego Guido diaconus cardinalis SS. Cosmae et Damiani. Ego Christophorus diaconus cardinalis S. Mariae in Porticu. Data Laterani per manum Humerici S. Romanae Ecclesiae diaconi cardinalis et cancellarii, XVIII Kalend. Decembris, indict. II, Incarnationis Dominicae anno 1138, pontificatus vero domni Innocentii II papae anno VIII.
(scilicet Homerslebiensi)