XCVIII.  Monasterium S. Nicolai de Frutino tuendum suscipit ejusque disciplinam, possessiones et privilegia confirmat.   (Laterani, Dec. 12.) [D. Erasmi GATTULA,  Supplem. historiae Cassinensis,  tom. I, p. 200.]
CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis abbati S. Nicolai in Trotino, ejusque fratribus, tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis in perpetuum.
Quoties nobis . . . . . . . . Religioni et honestati convenire dignoscitur, animo nos decet libenti concedere, et petentium desideriis congruum suffragium impertiri. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus annuentes, praescriptum monasterium S. Nicolai quod ad jus seu provisionem Cassinensis monasterii pertinet sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus, in primis siquidem statuentes ut ordo monasticus, qui in ipso monasterio secundum Dei timorem, et S. Benedicti Regulam atque institutionem praedicti monasterii Cassinensis institutus esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea, quascunque possessiones, quaecunque bona idem monasterium impraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus, et illibata permaneant; in quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Ecclesiam S. Martini juxta ipsum monasterium, ecclesiam S. Jacobi, turrem de Summosano cum ecclesia S. Mariae, tenimentum in Gardeto, et Laterneto, casale de Tocsano cum ecclesia S. Mariae, castellum de Cerreto cum ecclesia S. Angeli, castellum de Nepocsano cum ecclesia S. Martini, ecclesiam S. Salvatoris in Rusticiliane, ecclesiam S. Sylvestri, ecclesiam S. Scholasticae, ecclesiam S. Mariae in Camerone, ecclesiam S. Mariae de Biensa, tenimentum in Artesano, et in Pucsatello, tenimentum juxta Salanellum cum uno molendino in arenariae, tenimentum terrae mille modiorum, tenimentum in Velleri; et in Allano portionem Gerardi de Totonis Frum, de castello Velleri, cum ecclesia S. Angeli intus etiam in ipso castello, et per diversa loca terrae modia mille, Pojum de Festagiano cum ecclesia S. Savini, Pojum de Varano cum ecclesia S. Juvenalis, ecclesiam S. Petri ad Allianum, ecclesiam S. Andreae, ecclesiam S. Felicis ad Tullianum cum pertinentiis suis, in Calducso, ecclesiam S. Salvatoris cum casale suo, Pojum de Spoltino cum pertinentiis suis; Pojum de Botunto cum ecclesia S. Petri, et omnibus pertinentiis, et unum sedium Molendini . . . . insulam de Ficu, tenimentum in Arn . . . . . collem de Ascutula, cum duobus Molendinis casalem de Aven . . . . tenimentum in pla . . . . . et in Sportellis, tenimentum in Pacsano, et in plano de Mortula terram duo millia modiorum, tenimentum in Paragano, et in Monteaureo, tenimentum in Sorbellis, et in Grecana, tenimentum in Cerritulo, et in Fontejano, tenimentum in Nepocsano, in Vio de Naretulo, et Moserano in Aprutio; quartam partem de Collerotundo, quartam partem de Frundarolo et duodecim mansiones hominum, cum ecclesia S. Angeli ad Saldinum, et ecclesiam S. Salvatoris, et S. Crucis ad Scilianum, tenimentum de Oferano, centum modia terrae in Roccha de Cameliano, ecclesiam ad Cellas, et ecclesiam S. Petri, et tenimentum per diversa loca modiorum mille, castellum de Montino cum pertinentiis suis, curtem de Cabiano cum ecclesia S. Nicolai, et omnibus pertinentiis suis, castellum de Oregnano cum introitu et exitu suo, ecclesiam S. Mariae et ecclesiam S. Petri cum pertinentiis de Pacsano; et in campo Nerino, et Fageto modiorum mille, tenimentum in Paterno, et Ancarano, castellum de Carrusa, et ecclesiam S. Angeli cum omnibus pertinentiis suis, ecclesiam S. Martini in Barano cum pertinentiis suis, ecclesiam S. Donati in campo Nerino, ecclesiam S. Martini in Galegnano cum pertinentiis suis, ecclesiam S. Flaviani in Torano cum pertinentiis suis, in Colondelle ecclesiam S. Salvatoris, et duodecim mansiones hominum in pertinentiis castelli de Cosenulis, ecclesiam S. Martini cum pertinentiis suis, ecclesiam S. Joannis de ad Gavanne cum pertinentiis suis. In ejusdem pertinentiis ecclesiam S. Felicitatis cum curte sua, tenimentum ad Pat., tenimentum in Ripa Alta, ecclesiam S. Benedicti de Cabiano cum pertinentiis suis, castellum Montorii ad mare cum ecclesia S. Salvatoris; in Tortoreto, Pojum Oddonis, cum ecclesia S. Liberatoris, Pojum de Foreman, cum ecclesia S. Angeli, Pojum de Tassello cum pertinentiis suis, et cum uno molendino in Bibrata, tenimentum de Laciano cum ecclesia S. Pardi, tenimentum in Ponesano cum littore maris in piscatione sua. In tentorium Tor . . . . . et pertinentiis suis donationes Transmundi comitis . . . . . . . cum ecclesia S. Pauli, ecclesiam S. Vitalis cum pertinentiis suis, ecclesiam S. Stephani ad Cesule, ecclesiam S. Gervasii, ecclesiam S. Laurentii cum castello de Patemo, ecclesiam S. Angeli in Cucero, ecclesiam S. Laurentii ad Monianum cum tenimentis suis, ecclesiam S. Mariae in Romeliano cum pertinentiis suis, castellum de Casa Domnica cum duobus molendinis, curtem de Antojano in integrum cum ecclesia S. Crucis, ecclesiam S. Petri ad Opacum cum pertinentiis suis, ecclesiam S. Flatiani, ecclesiam S. Joannis in castello de Ripa, ecclesiam S. Joannis ad Bacclianum, cum castellis et pertinentiis de Cacsiano, diversa tenimenta in territorio de Podio, ecclesiam S. Victoriae, ecclesiam S. Aegidii, et S. Rustici cum pertinentiis suis, castellum de Pharaone cum pertinentiis suis, in comitatu Pinnehen. In territorio de Bassano tenimentum quoddam cum uno molendino in fluvio de Maone, ecclesiam S. Joannis de Gaminaro cum pertinentiis suis, ecclesiam S. Mariae super ipsam ecclesiam S. Joannis, ecclesiam S. Crucis de Scafeniano, Pojum S. Angeli de Camarda cum ecclesia S. Angeli et S. Savini, et terrae per diversa loca modiorum duo millia, curtem de Caeseriano cum tenimentis suis, ecclesiam S. Petri ad Collealtum cum uno molendino, ecclesiam S. Mariae ad Eubillos, curtem in Albeto cum tenimentis suis, tenimentum in Caesellejano, in fluvio Magone, et rivo de Temerino, ecclesiam S. Cassiani, cum curte, et omnibus pertinentiis suis, ecclesiam S. Petri, et S. Crucis de Monte, ecclesiam S. Agnetis, ecclesiam S. Joannis, ecclesiam S. Andreae de Collegraeco cum cellis et pertinentiis suis, ecclesiam S. Salvatoris de Castellis cum castello suo, ecclesiam S. Martini in loco, qui dicitur ad Caeselian. et Pacsanum, ecclesiam S. Martini in campo de Jove, ecclesiam S. Petri in loco qui dicitur Valdaresco, et in rivo Eutoso, et S. Mauro, et ficu Nereca juxta fluvio fine, castellum de Genestrule, cum ecclesia S. Nicolai, Pojum de Pecsano, cum terris de Roceto modiorum tria millia, ecclesiam S. Victorini, S. Salvatoris et S. Sylvestri, ecclesiam S. Mariae in loco qui dicitur Genestrule, ecclesiam S. Salvatoris in Bifero cum pertinentiis suis, ecclesiam S. Crucis in Cerreto, ecclesiam S. Martini in Solenianum, insulam de Marnarolo cum tenimentis suis, ecclesiam S. Mariae de Casaleneja cum pertinentiis suis, ecclesiam S. Donati . . . . . . . cum pertinentiis suis. In Termulis, ecclesiam S. Pauli de . . . . . . Actico, tenimentum de Petacsato cum aqua, et piscatione maris, ecclesiam S. Georgii de Montecello in territorio Esculano, curtem de Morule cum ecclesia S. Salvatoris ad locum qui dicitur Ableto, et tenimentum per mensura ducentorum modiorum, curtem de Tolleman. cum tenimentiis suis, ecclesiam S. Savini cum pertinentiis suis; in loco qui dicitur Frisian., ecclesiam S. Vincentii cum pertinentiis suis et uno molendino in flumicello, castellum de Pecsano cum ecclesia S. Salvatoris, Pojum de Petra Capellata, cum ecclesia S. Petri, ecclesiam S. Archangeli in Poppleto cum terris duo millia modiorum, castellum de Ancarano cum ecclesia S. Mariae, et terris modiorum mille in marchia, ecclesiam S. Benedicti in Salbuceto, juxta fluvium Tisinum, ecclesiam S. Paratiadae cum casale suo, ecclesiam S. Mariae in Silvis, cum pertinentiis suis; in Ajello, ecclesiam S. Crucis, ecclesiam S. Apollinaris, ecclesiam S. Valentini, ecclesiam S. Petri in Cerreto, ecclesiam S. Quirici juxta fluvium Menoccle, ecclesiam S. Petri in Lamentian. cum pertinentiis suis, ecclesiam S. Mariae in Libiano, ecclesiam S. Bartholomaei in campo Fullonis cum pertinentiis suis; sane novalium vestrorum quae propriis manibus aut sumptibus colitis, sive de mentionatis . . . . . . . . exigere, vel extorquere praesumat; liceat quoque vobis clericos . . . . . . liberos, et absolutos ad conversionem recipere, et eos absque contradictione aliqua retinere. Cum autem generale interdictum terrae fuerit, liceat vobis, clausis januis, exclusis interdictis et excommunicatis, non pulsatis campanis, suppressa, voce divina officia celebrare. Prohibemus insuper ut nulli fratrum vestrorum, post factam in eodem loco professionem, fas sit nisi arctioris religionis obtentu, sine abbatis sui licentia de eodem loco discedere, discedentem vero absque communium litterarum cautione, nullus audeat retinere. Interdicimus etiam ne vos vel ecclesiarum vestrarum saeculares personae vexationibus, vel exactionibus aliquibus inquietare audeant, aut in vos, vel in ipsarum ecclesiarum exerceant, potestatem . . . . . . . . et inquietin. aux. religionis propositum, quod sumpsistis divinis possitis obsequiis imminere. Sepulturam . . . . . . ipsius loci liberam esse decernimus, ut eorum devotioni, et extremae voluntati qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte excommunicati, vel interdicti sint, nullus obsistat. Decrevimus ergo ut nulli omnino hominum fas sit praefatum monasterium temere perturbare aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate, et praedicti monasterii Cassinensis debita obedientia et reverentia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica, saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, nisi reatum suum digna satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat; cunctis autem . . . . . . . servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi quatenus et fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen, amen. Ego Clemens catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Joannes tit. S. Marci. presb. card. Ego Laborans card. presb. Sanctae Mariae trans Tyberim tit. Calixti. Ego Pandulphus presb. card. Basilicae XII Apostolorum. Ego Jacobus diaconus card. S. Mariae in Cosmedin. . . . . . . SS. Cosmae et Damiani diac. card. . . . . . . Sergii et Bacchi diaconus card. Ego Joannes Sancti . . . . . card Ego Bernardus S. Mariae Novae diac. card. Datum Laterani, per manum Moysi S. R. E. subdiaconi vicem agentis cancellarii . . . . . . . septima, anno Incarnationis Dominicae 1188, pontificatus vero domini Clementis papae III anno primo.