(Anno 1106)EPISTOLA VIII. AD PHILIPPUM REGEM.  Ex singulari familiaritate, regem, ut abdicato regno monasticam vitam arripiat, adhortatur.  [ACHERY  Spicil.,  t. II, p. 401.]
Domino PHILIPPO, Dei gratia Francorum regi, frater HUGO, Cluniacensis abbas, coelestis regni dignitatem et gloriam.
Sicut vestrae sublimitatis prudentia recognoscit, sponteque fatetur, nullo unquam tempore, vel dignitati, vel coronae, vel amplitudini vestrae contraire conati sumus, nec honorem vestrum, aut gloriam, aut majestatem, in quoquam minui seu defraudari optavimus, sed ea potius quae istis contraria sunt, quibusve ista corrumpi possunt, longe a vobis semper fore fide non ficta et optamus assidue et oramus: et si quid horum, videlicet contrariorum ac corrumpentium ex humana vobis tentatione atque infirmitate inhaesit, illud Deus amoveat, illo vos purget, illo vos ad plenum emundet. Quia vero mansuetudo vestra ex multa qua vos praeditum scimus humilitate ad hoc se non dedignatur inclinare, ut quod restat temporis, nobiscum se unanimem ac concorde vivere velle fateatur, suamque nobis benevolentiam offerens, nostram devote reposcat, id gratulanter amplectimur, et super hoc corde benevolo exsultamus, dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Et quoniam Deus januam nobis dulcis familiaritatis ad vos de se alloquendum aperuit, nunc vobis primum aperimus, quod de vobis non nunc primum cogitare coepimus et optare; ut propensiorem affectum et intentionem majorem amodo habeatis ad bonum, ad verum dico bonum, ad summum bonum, quod Deus est. O magne amice, recordamini quia me aliquando interrogastis an aliquis unquam de regibus factus fuerit monachus. Respondi, etiam. Sed etsi de nullo alio certi essemus, solius sancti Guntranni Francorum regis exemplum sufficeret, qui, relictis saeculi pompis, et vanitatibus, et illecebris, factus est monachus imitans illum qui, cum dives esset, pauper pro nobis factus est, ut sua nos paupertate ditaret. Igitur si vos regnum delectat, et potestas, et dignitas, imitamini quod auditis; quia sic et vere rex, et vere potens, et vere dignitatis compos, et perenniter dives esse poteritis. Moveat etiam vos ac perterreat contemporalium vicinorumque vestrorum, Willelmi, dico, Anglorum regis, et Henrici imperatoris, lamentabilis casus plangendusque interitus : quorum alter unius sagittae ictu, non in bello, sed in bosco sub momento temporis interiit. Alter inter multos angores gravesque aerumnas, quas diu sustinuerat, nuper, sicut vos audivisse jam credimus, defecit. Qui quomodo nunc se habeant, quidve sustineant, quis hominum novit? Propter quod, o rex amicabilis, apprehendite jam ad plenum timorem Domini, assumite sanum et tutum consilium animae vestrae; ne, quod Deus avertat, contingat vobis, sicut praefatis regibus contigisse dolemus. Sunt enim casus vitae humanae innumeri, innumerabilia mortium genera. Et horrendum est incidere in manus Dei viventis . Igitur mutate vitam, corrigite mores, appropinquate Deo per veram poenitentiam et conversionem perfectam. Quam videlicet poenitentiam, vel conversionem, nec faciliori, ut credimus, nec certiori via potestis apprehendere, quam, quod multum volumus et optamus, monachica professione. Ecce principes apostolorum, judices imperatorum et regum, et orbis. beatus Petrus et Paulus, parati sunt recipere vos in domum suam hanc, quam Patres nostri asylum poenitentium nominaverunt. Et nos parati sumus vos ut regem habere, ut regem tractare, ut regi servire, et pro vobis regi regum devotius supplicare, ut vos propter se ex rege monachum, ex monacho in regem per se restituat; non jam in brevissimo atque pauperculo terrae angulo, tempore modico dominantem, sed in amplissima ac felicissima coeli latitudine secum sine fine regnantem. Amen.
(Heb. X. 31)