EPISTOLA XVIII.  Venerabili, et praeclarae Ecclesiae Dei lucernae, totisque charitatis brachiis amplectendo, domno  BERNARDO  abbati Claraevallis, frater  PETRUS,  humilis Cluniacensis abbas, salutem ac se totum.
Litterae, quas mihi sanctitas vestra misit, licet earum materiam prius ex parte non ignorarem, moverunt me, et multum, ut dignum erat, moverunt. Quem enim Christianum, in Christo suo aliquam spem habentem, fama tam lamentabilis non moveret, qua, ut ex litteris etiam domini abbatis S. Dionysii comperi, jam pene ubique divulgatum est fratres Templi, regem Jerosolymitanum, ipsam insuper Dominicam ac salvatricem crucem, in urbe Antiochena cum aliis multis obsessos, ac, nisi manus Domini in brachio extento cito succurrat, omnes in brevi captivandos? Quem non moveat, ne forte terra illa sancta, a jugo impiorum tantis Patrum laboribus, tanto Christicolarum sanguine, ante non multum temporis eruta, rursum impiis et blasphemis subdatur? Quem non moveat, si tam salubris peccatorum poenitentium via, quae, ut dignum est credere, innumera peregrinantium millia, a quinquaginta jam annis, inferis abstulit, coelo restituit, nequam Sarracenorum obice obstante claudatur? Absit, absit, inquam, quod adeo in Christianos suos, in populum acquisitionis, coelestis ira desaeviat, ut noviter inflicto, et adhuc calenti vulneri, tam acre denuo vulnus addatur, quod sui magnitudine jam, non videatur esse purgatorium, sed peremptorium. Non esset vere reputandus inter membra corporis Christi, quem ex intimis praecordiorum visceribus non moveret tantum periculum, imo tanta clades populi Christiani. Non dico quem non moveret ad compatiendum tantum quod omnibus leve est sed ad subveniendum pro viribus, et ad subeundum etiam quidquid grave est. Si enim in corpore humano manus manui, pes pedi, membrum quodlibet membro cuilibet, si laesum fuerit subvenire non dissimulat, ejusque laesionem non alienam, sed propriam reputat, quanto magis in sacro corpore Christi, quod est ejus Ecclesia, toto nisu, tota virtute, frater fratri, proximus proximo maxime in majoribus periculis, occurrere et succurrere debet? Facit hoc in carne humana unus universa membra vivificans spiritus, facit hoc idem in corpore Ecclesiae unus, qui ejus universa membra vivificat, Spiritus sanctus. Non ergo vegetatur spiritu Christi, qui non sentit vulnera corporis Christi. Monstratur igitur aperte esse tam vos quam quosdam alios vestrarum partium viros de praecipuis membris corporis ejus quos adeo movet, quos adeo angit laesio corporis ejus. Apparet inde maxime verum esse quod dico, quod cum in ultimo occidente, imo in ipso pene occidui oceani littore positus sitis, tot interjectis terrarum spatiis, laboranti in Oriente Christiano nomini, summo quantoque potestis studio succurrere festinatis. Inde est quod apud Carnotum cum domino rege, et aliis Patribus Ecclesiae, ac regni majoribus, die indicta convenire decrevistis, meque sacro illi conventui interesse rogastis. Fateor, quod verum est, quia et excusare adventum meum erubesco, et tamen omnino venire non possum. Inter alia enim quae obstant, in quibus est ab ipso Natali Domini fere continuum corporis mei incommodum, inevitabili de causa antequam aliquid de istis scirem in initio pene Quadragesimae, eadem die qua conventus indictus est apud Carnotum multos ex prioribus nostris nuntio, et litteris venire praeceperam Cluniacum. Causam, ex parte, adventus eorum dixi secreto venerando viro, domino abbati de Fontanel, qui mihi litteras vestras attulerat quam ab ipso, si placuerit, audire poteritis. Rogo ergo, et iterum iterumque rogo, ne hoc aegre feratis, vel cogitetis me in corde et corde loqui: quod non solum loquens vobis caveo, sed etiam semper cavere soleo. Non enim tantum usque Carnotum, hac tanta de causa venirem, sed nec usque ad ipsam, de qua agitur, Jerusalem, si necessitates commissae mihi Ecclesiae paterentur, ire ullo modo dubitarem. Si tamen contingeret alio tempore conventum alium vel in vestris vel in nostris partibus celebrari, nisi rursum inevitabilis causa obstaret, sciat reverentia vestra me libentissime iturum, et cum conventu, et sine conventu tantae rei auxilium pro viribus praebiturum.