EPISTOLA CLXXIV. AD R. ABBATEM ET WILLELMUM PRIOREM DE VALLE.
Venerabilibus fratribus R. abbati, et WILLELMO priori de Valle, THOMAS Cantuariensis Ecclesiae minister humilis, salutem.
Meminisse potest vestra dilectio, quod sicut in transitu magistri Gerardi clerici, et amici nostri, turbati fueramus, ita per vos, audita reversione ejus, admodum exhilarati sumus. Ei ergo, per te, dilecte frater prior, et per clericum nostrum magistrum Joannem familiarem ipsius, dedimus consilium, quod, Deo teste, honori et utilitati suae pro tempore magis credidimus expedire. Ipse vero motum animi sui sequi praeferens, ad domini regis Anglorum est conversus obsequium, obligans se, sicut pro certo accepimus, fidelitatis et juramenti vinculo. Et utinam sic versetur ibi, ut nec Deum offendat, nec laedat famam! Novit ille, cui de operibus et verbis, et ipsius animae motibus reddituri sumus in districto examine rationem, quoties per litteras et nuntios, et quanta affectione institerimus summo pontifici, ut nobis eum revocandi licentiam daret, excusantes recessum ejus sub praetextu licentiae, quam se memoratus Girardus dicebat a sede apostolica impetrasse. Sed dominus papa se hanc dedisse constanter inficiatus est. Tandem vero redierunt nuntii nostri ab apostolica sede, qui nobis revocandi eum licentiam attulerunt, et formam juramenti praescriptam, quo praestito praecipitur absolvi, et in pristinum reponi statum. Rogat etiam dominus papa Christianissimum regem Francorum, ut ei exinde gratiam suam restituat, et in terra sua, more solito, manere permittat. Mittimus vobis et juramenti formam, et apostolicarum rescripta litterarum, rogantes attentius, ut haec ad notitiam ejus venire faciatis, et consulatis ei, quatenus saluti et honestati suae provideat, et testimonium conscientiae et tremendum judicium Dei, saeculi pompis et bonis mundialibus anteponat. Nos autem, si mandatum domini papae voluerit adimplere, ipsum ut filium charissimum recipiemus, et fraterna tractabimus charitate. Si vero id recusaverit, rogamus ut et hoc nobis vestra diligentia innotescat.