XXIII.  Hugoni abbati Cluniacensi monasterium Balmense asserit.   (Laterani, Febr. 25.) [  Bullarium Cluniac.,  88.]
CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis HUGONI abbati Cluniacensis monasterii, ejusque fratribus, tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis, salutem et apostolicam benedictionem.
Gloriosa et admirabilis divinae providentia majestatis ad hoc diversos gradus et ordines in Ecclesia sua constituit ut, dum inferiores superioribus debitam obedientiam et reverentiam exhiberent, una fieret ex diversitate connexio, et ordinabiliter gereretur officiorum administratio singulorum. Sicut sanctae filii obedientiae in sinu matris Ecclesiae gratiosae consolationis uberibus confovendi sunt, ita rebelles et elati, qui per molestiam suam quasi peccatum ariolandi et idololatriae scelus incurrunt, severitatis ecclesiasticae disciplinis sunt arctioribus coercendi. Balmense itaque monasterium, quod per fratres inibi congregatos et odore bonae opinionis et religionis decore splendescere ac florere debuerat, quia veterem hominem cum suis actibus sequebantur, in peccatis eorum diabolo suadente, contabuit: unde tam in spiritualibus quam temporalibus miserabiliter fuerat imminutum. Cum autem placuit ei qui ab aeterno cuncta disponit, ut tantis malis finem imponeret, et locum ipsum ad obsequium suum misericorditer revocaret, facies eorumdem fratrum implere ignominia voluit, ut per hoc nomen suum inquirerent et ad viam rectitudinis inviti etiam remearent. Haec itaque, justitia praeeunte, felicis recordationis Eugenius papa praedecessor noster praedictum Balmense monasterium, cum omnibus pertinentiis suis Cluniacensi Ecclesiae in perpetuum statuit possidendum et privilegii sui munimine confirmavit. Nos itaque ejusdem Eugenii et Urbani Romanorum pontificum praedecessorum nostrorum vestigiis inhaerentes, praefatum monasterium, sicut illud juste et canonice possidetis, cum omnibus quae impraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, vobis et Ecclesiae vestrae per vos auctoritate apostolica confirmamus, et praesentis scripti privilegio communimus, hac videlicet ratione ut ordo monasticus ibi secundum institutionem Cluniacensem semper futuris temporibus inviolabiliter observetur, et pro rebellione, contumacia et offensa, quam Balmensis monasterii abbas et fratres, adversus sanctam Romanam exercuerunt Ecclesiam, quicunque regimen in eodem loco per vos obtinuerit, nunquam abbatis sed prioris nomen tantum sortiatur. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum fas sit praefatum monasterium temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva nimirum apostolicae sedis auctoritate. Si quae igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore et sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine divinae subjaceat ultioni. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen, amen. Ego Clemens Catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Theobaldus Ostiensis et Velletrensis episcopus. Ego Joannes presb. card. tit. S. Marci. Ego Laborans presb. card. S. Mariae Trans-Tiberim tit. Calixti. Ago Albinus presb. card. tit. S. Crucis in Jerusalem. Ego Melior presb. card. SS. Joannis et Pauli tit. Pamachii. Ego Hyacinthus diac. card. S. Mariae in Cosmedin. Ego Octavianus SS. Sergii et Bacchi diaconus cardinalis. Ego Suffredus S. Mariae in Via Lata diac. cardinalis. Ego Petrus S. Nicolai in Carcere Julliano diac. card. Ego Radulphus S. Georgii ad Velum Aureum diac. card. Datum Laterani, per manum Moysi Lateranensis canonici, vices agentis cancellarii, V Kalendas Martii, indictione VI, Incarnationis Dominicae anno 1188, pontificatus vero domni Clementis papae III anno primo