EPISTOLA PRIMA. AD PAULUM ARCHIEPISCOPUM CRETENSEM.
Arguit eum quod Lappae episcopum injuste damnaverit, et ad sedem apostolicam provocantem non dimiserit. Dictum episcopum pristino honori restituens, quae contra illum acta fuerant declarat.
Vitalianus episcopus servus servorum Dei Paulo archiepiscopo Cretensi. Decimo nono die mensis Decembris praesentis 11 indictionis Joannes episcopus Lappae urbis intra basilicam venerabilem beati principis apostolorum Petri nobis obtulit petitionem, per quam nos obnixe postulavit, atque conjuravit per terribilem, inquiens, adventum magni Dei atque Salvatoris nostri Jesu Christi, ut secundum sacratissimos canones, institutaque sanctorum Patrum ejus causae meritum requireremus, et sententiam promulgaremus. Obtulit illico et sententiam apud tuam fraternitatem confectam subscriptamque ejus eorumque episcoporum manibus. Igitur post aliquos dies ad ejus preces coacervati coetum in hac urbe Romana antistitum fecimus, ut nobiscum considentes et petitio ejusdem episcopi, et acta sacerdotaliter cognoscerentur. Dum ergo esset in hac Romana urbe congregata eadem synodus episcoporum pro hujusmodi negotio audiendo vel faciendo, statim nobis nuntiata sunt ejusdem exemplaria actionis, a tua fraternitate directa; quae suscipientes atque conferentes invicem, ita invenimus contineri in verbis et sensibus, sicut ea quae nobis praefatus episcopus obtulerat, subscripta manu episcoporum, et tuae dilectionis. Quamobrem admirati sumus, quia per suum clericum hanc vobis minime direxerit. Si enim forsitan tempus hoc prohibuit incongruum, cur absque suo scripto hanc usque nos minime direxit. Cumque recensita esset sententia coram nostris fratribus episcopis, visum nobis eisque est, quod non secundum timorem Dei neque secundum instituta Patrum, sacrosque canones, ejusdem Joannis antistitis Lappae est causa cognita et terminata, vel poenalibus submissa ejus persona. Propterea non leviter contristati sumus, maxime quia et sub custodia missus est idem Joannes antistes Lappae diebus aliquot, et exinde adducebatur in secretarium tuae fraternitatis, ut quod velles, inquit, loqueretur, ac rursus sub custodia docebatur ad clausuram, sicuti habet confessio defensoris tuae dilectionis in sententia ab eo facta; insuper et hortabatur contra canonum jussa, contraque legum instituta existens, ut daret fideijussorem. Deinde oportebat tuam fraternitatem secundum canonum vigorem, tempore quo se petiit ad nos venire, eum absolvere tuis litteris: quem non solum noluisti canonice absolvere ad principis apostolorum limina, sed magis respondisti ei indecenter, inquiens: Quia non competenter quaeris. Quae ergo sancti sanxerunt Patres, indecentia sunt? An placentia tibi decentia sunt? Igitur praefatum Joannem antistitem aeque inculpabilem reperientes, juxta textum sententiae a te nobis directae, fecimus nobiscum cum episcopis ad missarum solemnia in ecclesias Dei praecedere. Itaque statuimus atque firmamus per hujus nostrae praeceptionis auctoritatem, omnia quae a te tuaque synodo contra canonum instituta contraque legum decreta gesta confectave sunt, vel sententiam promulgatam adversus eum, inania et vacua esse; sed quidquid claruerit eum damnificatum, ejusdemque ecclesiam a quoquam, ei tua dilectio faciat reddi, per omnia conservans eum absque damno. Denominatum enim Joannem, utpote innocentem existentem, cum praesenti nostra praeceptione absolvimus hinc, ut sicut caeteri tuae dilectionis episcopi, et is suae ecclesiae utilitate cum Dei peragere timore, sacrarumque regularum instituere debeat morem. Oportebat denique, dilectissime frater, oportebat nos similia similibus retribuere. Sed haec magis per ignorantiam opinamur gesta esse, quam per calliditatem. Propterea quae praecipimus tibi secundum Deum, et propter dominum, tuaeque synodo, stude illico peragere, ne cogamur non misericorditer, sed secundum virtutem sacratissimorum canonum conversari. Scriptum namque est: Dominus inquit: Petre, rogavi pro te, ut non deficeret fides tua, et tu aliquando conversus confirma fratres tuos. Et rursum: Quodcunque ligaveris, Petre, in terra, erit ligatum et in coelo, et quodcunque solveris in terra, erit solutum et in coelo. Postquam vero nostram praeceptionem tua dilectio relegerit, hanc praesenti portitori Joannis episcopi nimirum reddat pro sui ejusdemque ecclesiae munitione. Data die VI Kalendas Septembris, indictione 11.
[ Ed. Rom. atque]