VI.  Privilegium pro monasterio Vallumbrosano.   (Laterani, Nov. 22.) [LAMI,  Eccl. Florent. Monum.,  I, 544.]
ANASTASIUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio AMBROSIO Vallumbrosano abbati, ejusque successoribus regulariter substituendis in perpetuum.
Justis religiosorum desideriis consentire, ac rationabilibus postulationibus clementer annuere, sedis apostolicae, cui largiente Domino deservimus, auctoritas, et fraternitatis unitas, nos hortatur. Hoc nimirum charitatis intuitu, dilecte in Domino fili Ambrosi abbas, tuis rationabilibus postulationibus annuentes Vallumbrosanum monasterium, cui, Domino auctore, praesides, cum omnibus Monasteriis sibi subjectis, sub apostolicae sedis tutela et protectione suscipimus, et scripti nostri pagina roboramus: statuentes, ut omnis immunitas, omnis libertas, quae a praedecessoribus nostris fel. mem. Victore, Gregorio VII, Urbano, Paschale, et Innocentio, Romanis pontificatus, praefato monasterio concessa est, futuris perpetuo temporibus firma tibi tuisque successoribus, ac Vallumbrosanae congregationi illibataque permaneant. Adjicimus quoque, ut quascunque possessiones, quaecunque bona, jam dictum monasterium juste et legitime possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis rationabiliter poterit adipisci, quieta vobis et integra conserventur; in quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Monasterium S. Salvii; monasterium S. Trinitatis de Florentia; monasterium Strumense; monasterium de Usella, et S. Jacobi de Castello; monasterium de Passiniano, et S. Michaeis de Senis, et de Alphiano; monasterium de Cultubono et de Monte-Pisis; monasterium de Monte Scalario, et de Nerano; monasterium de Ficiclo, et de Capiano; monasterium S. Pauli Pisani; monasterium de Plaiano, et S. Venerii in Sardinia; monasterium S. Angeli de Pistorio, de Pacciano, de S. Mariae de Prato; monasterium de Vaiano, de Opleto, et de Monte-Plano; monasterium de fonte Thaonis; monasterium de Musceto, de Monte-Armato, et S. Ceciliae; monasterium S. Reparatae, de Trecento, de Crespino, de Razolo, de Rivo Caesaris, de Cuneo, de Turri, de Caprilia; monasterium Placentinum, Papiense, et Cremonense; monasterium de Capanna, et S. Prosperi; monasterium de Novaria, de Vercellis, de Janua, de Terdona, de Taurino; monasterium Brixiense, Veronense, et S. Vigilii; monasterium Bergomense, et Mediolanense, S. Carpophori, et Astense. Sane nulli omnino hominum liceat conversos, aut monachos jam dicti monasterii seu etiam totius congregationis ausu temerario capere, vel captos retinere, seu aliquibus fatigationibus infestare. Porro fructuum vestrorum decimas, quas ubilibet propriis sumptibus, laboribusque colligitis, absque episcoporum contradictione, vel episcopalium ministrorum, seu etiam plebanorum, xenodochio vestro reddendas possidendasque, sancimus. Liceat etiam vobis clericos e saeculo fugientes, seu laicos, ad conversionem, absque cujuslibet interdictione, suscipere, et qui se devoverint in vestro coemeterio sepelire, et tam ipsorum, quam caeterorum fidelium oblationes sine aliorum ecclesiarum praejudicio recipere. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum fas sit idem monasterium temere perturbare, aut ei subditas ecclesias, vel possessiones auferre, minuere, seu temerariis vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura. Si qua igitur in posterum ecclesiastica saecularisve persona, etc. Ego Anastasius, catholicae ecclesiae episcopus, subscripsi. Ego Imarus Tusculanus episcopus ss. Ego Manfredus presbyter cardinalis tituli S. Sabinae. Ego Aribertus presbyter cardinalis tituli S. Anastasiae. Ego Joannes presbyter cardinalis SS. Joannis et Pauli titulo Pamachii ss. Ego Otto diaconus card. S. Georgii ad Velum Aureum. Ego Guido diaconus S. Mariae in Porticu subscripsi. Ego Hyacinthus diaconus cardinalis S. Mariae in Cosmedin. Ego Gerardus diaconus cardinalis S. Mariae in Via Lata. Ego Oddo diaconus cardinalis S. Nicolai in Carcere ss. Datum Laterani, per manum Rolandi, S. R. E. presbyteri cardinalis et cancellari, X Kalendas Decembris, indictione II, Incarnationis Dominicae 1153, pontificatus vero domini Anastasii papae IV anno primo.
(praestante Domino)