EPISTOLA CLXIV. AD MAGISTRUM PHILIPPUM.
ARGUMENTUM.-- Increpatur quidam qui Cantuariensem archiepiscopum de nimia mansuetudine arguebat.
Dilecto socio et amico magistro PHILIPPO magister PETRUS Blesensis perseverantiam salutis, et linguae modestiam. Dure arguis dominum meum Cantuariensem archiepiscopum, cujus consilia et judicia depravando, desipientiae ac levitati ascribis quidquid loquitur, quidquid statuit aut disponit. Omnium apud te reus factus est, quia in eo solo deliquisse videtur. Minus acute videtur alienos actus decernere qui in uno judicat universos. Utinam taceres, aut si assumis judicantis officium, te et non alium judicares! Job ad amicos suos loquens: Utinam, inquit, taceretis et videremini sapientes! utinam et tu, amice, apponas ori tuo custodiam, ut silentio saltem pallies aut dissimules inconsultos, ne dicam cerebrosos animi tui motus! Si dominus meus Radulphum ab ea qua fungebatur administratione suspendit, si justitiam convertit in judicium, sententia haec juxta exigentiam culparum Radulphi de prudentium virorum consilio ac deliberatione processit. Nam super feneratitio censu, lapsu etiam carnis et varia vitae turpitudine in jure convictus multos exemplo pravae operationis et liberae impunitatis licentia traxisset in culpam, nisi segetem succrescentium vitiorum et fructificantem in eo malitiam animadversio canonica succidisset. Porro ille conversus ad cor studuit incunctanter extraordinarios carnis motus cingulo sobrietatis accingere, longique jacturam temporis poenitentiae austerioris compendio et honesta conversatione redimere. Sollicitavit in domino meo pietatis affectus dejectissima ejus poenitentia, quae dominum ipsum movisse ad misericordiam publice credebatur. Cumque dominus rex ei supplicatorias destinasset ut praefatum R. in antiquae administrationis officium et suae serenitatem gratiae renovaret, habita cum prudentioribus deliberatione imitatus est eum qui iratus misericordiae recordatur, et qui in schola Evangelii Petrum atque in Petro nos docet non semel, non septies tantum, sed septuagies septies indulgere. Dominum meum arguis levitatis quod poenitenti compassus est, quod cum proximo suo et amico veteri et probato misericordiam fecit; cum tamen scias esse securius in die tremenda de exhibita misericordia respondere, quam de exacta justitia et districto rigore. Domino meo levitati ascribis quod post sententiam suspensionis ab eo latam, domini regis precibus, cui, juxta Apostolum, tanquam praecellenti praecipuus honor exhibendus est, quasi sententiae suae contradicens liberaliter acquievit. Novisti quia eminentiae regalis obtentu quandoque rigor temperatur ecclesiasticus et canonum severitas mansuescit. Legimus magnum Gregorium et alios reverendos Ecclesiae Patres, non solum ratione humilis poenitentiae aut supplicatione principum, sed ob simplicem amicorum gratiam quandoque in his et similibus ac majoribus multiformiter dispensasse. Noli ergo in domino meo detestabiliter accusare quod quotidiana in hominibus benignitas consuevit. Quod si opera modernorum sequi, aut communem usum trahere ad consequentias dignaris, audi, quaeso, et te moveat inauditae, sed diligenter audiendae benignitatis exemplum. Eusebio dictante in Ecclesiastica historia legi quod, cum beatus Gregorius Caesariensis episcopus, urgente temporis procella et angustia, in Alpibus interceptus divertisset in fanum Apollinis, et a sacerdote loci ethnico et profano, officiosissimo fuisset susceptus hospitio, memor obsequii et hospitii, Apollinem quem suspenderat a responsis et ludificationibus animarum, ad sacerdotis instantiam relaxavit. Sacerdos igitur admiratus illius majestatem cujus humiles servi possent ita magnifice diis gentium imperare, atque ipsos verbo suspendere aut torquere, contempto et relicto Apolline, Gregorium et in eo Christum secutus est, et sic Gregorius Apollinis sacerdotem quem habuit in fide Christi discipulum, habuit postmodum in Neocaesariensis Ecclesiae regimine successorem. Cum igitur videas quod homo ad hominis preces daemonem quem ligaverat relaxavit, non mireris si dominus meus, qui communi omnium judicio mansuetissimus omnium est habitantium super terram, ad instantiam domini regis et magnatum terrae, apud hominem humiliter ac veraciter poenitentem, veteri amicitiae satisfecit.