EPISTOLA LXXXVII. AD WILLELMUM ELIENSEM EPISCOPUM. [C. A. D. 1191.]
ARGUMENTUM.-- Consolatur G. Eliensem episcopum proditione quorumdam turpissime dejectum administratione regni Angliae, et graviter in perfidos consiliarios regum invehitur.
Reverendo Patri, et domino WILLELMO Dei gratia Eliensi episcopo, regis Angliae cancellario et apostolicae sedis legato, PETRUS Blesensis Bathon. archid., salutem, et in adversitate constantiam. Super lectum doloris mei in infirmitate versabar, cum doloribus dolores accumulans intermeantium crebra relatio nuntiavit quam proditorie, et quam maligne vestram supplantaverat innocentiam factiosa conjuratio invidorum. Ab ea die sagittae Domini in me sunt, quarum indignatio ebibit spiritum meum. Idcirco ego gemens, et oculus meus deducens aquam, nullam invenit requiem compatientis affectus. Nam, ut verbo beati Job utar: Si dormiero, dico, quando resurgam: et, rursus exspectabo vesperam, repleborque doloribus usque ad tenebras. Sane antequam cum domino rege Anglia exivissem, praesens eram, vobisque praedixeram, qualiter aemuli vestri jam contra vos arma iniquitatis in invidiae fornace conflabant. Invidia est, quae Christum in mortem tradidit. Invidia Cain armavit in fratrem, Saul in David, Joab in Abner et Amasam. Per invidiam, dicit Salomon, mors intravit in orbem terrarum. Haec est bestia saltus, quae devoravit exercitum Absalon. De illa Sapiens dicit: Ne ambules, et ne comedas cum homine invido. Comede et bibe, dicet tibi, et mens ejus non erit tecum. In oculis tuis, dicit Ecclesiasticus, lacrymabitur, et quasi adjuvans suffodiet plantas tuas. Filius ille perditionis, qui nunquam posuit Deum adjutorem suum, sed confisus est in verbis mendacii, mel et lac habebat in ore, caudam vero scorpionis abscondebat in corde. Ipse et complices ejus, quorum os amaritudine plenum erat, qui os suum semper docuerunt loqui mendacium, linguis suis dolose agebant. Syrenes, usque in exitium dulces, eorumque nequissimam simultatem prudentia vestra deprehendere potuit, sed inter amicum et hostem prosperitas non distinguit. Vidi, vidi, reverendissime praesul, quando illi detractores Deo odibiles, illi venditores olei dicebant tibi: Euge, euge, humiliantes se nequiter, et in tuum exitium excubantes. Est enim qui nequiter se humiliat, dicit Ecclesiasticus, et interiora ejus plena sunt dolo. Eos quidem domesticos et unanimes tibi fecerat linguae meretricantis astutia; nunc autem est gladius in labiis eorum. Et in libro experientiae legis, quia inimici hominis domestici ejus, sicut ignis in sinu, serpens in gremio, mus in pera suos remunerant hospites. Quam cito malignandi occasio se obtulit, ut verbo Isaiae utar: Ova aspidum eruperunt, et quod confotum est in eis erupit in regulum. Si inimicus tuus maledixisset tibi, sustinuisses utique, nunc autem homo pacis tuae, qui edebat panes tuos tecum ambulans cum consensu, magnificavit super te supplantationem. Sicut homo bonum vinum primum ponit: cum autem inebriati fuerint, tunc id quod deterius est, sic supplantatores impii post vinum adulatoriae lenitatis propinaverunt tibi vinum de suburbanis Gomorrhae, venenum aspidum insanabile. Et te quidem, Pater, usu et convictu novisse credideram illud semen Chanaan, genimen viperarum: generatio enim prava est, et exasperans, et quae nunquam direxit cor suum, nec est rectus cum Deo spiritus ejus. Si potest Aethiops mutare pellem suam, aut pardus varietates suas, et isti, qui quasi aquam biberunt iniquitatem ab adolescentia sua, poterunt oblivisci malitiae, quam a parentibus contraxerunt. Verbum Salomonis est: Si impium contuderis in pila quasi ptisanas feriente desuper pilo, non auferetur ab eo nequitia ejus. Heu, heu, ubi est timor Dei? Ubi memoria mortis? Ubi gehennae terror? et horribilis illa exspectatio tremendi judicii? Quomodo filium illum plorationis aeternae non revocavit a tanto scelere vinculum fidei, tot beneficiorum memoria, tanta foederis promissio et obligatio juramenti? Sane juxta Jeremiae verbum, frons meretricis facta est ei, noluit erubescere, obduruit in malitia cor illius, et adhuc manus ejus extenta. Domine Jesu Christe, qui es amator veritatis aut potius amor et veritas, quomodo diminutae sunt veritates a filiis hominum? Corruerunt in plateis, dicit Isaias, veritas et justitia. Et Osee: Non est veritas, non est misericordia in terra: Maledictum et mendacium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit, ideo maledictus, qui confidit in homine: pravum enim est cor hominis et inscrutabile, et quis cognoscet illud? Sophisticae dilectionis faciem tibi praetendebat aemulus, et de coenosissimo lacu conscientiae jam scatebant exhalationes inferni, ventus urens, aer pestilens, et aura corrumpens. Porro testimonio Job, si ascenderit in coelum iniqui superbia, quasi sterquilinium in fine perdetur: transibit enim sicut visio nocturna, et invenient eum mala quae fecit. Verbum Salomonis est: Semper jurgia quaerit homo perversus, angelus autem malus contra eum mittetur. Habe igitur, Pater, sustinentiam, et in opus fortitudinis te accinge. Si enim in spiritu mansuetudinis haec sustineres, propter mansuetudinem et justitiam tuam, liberabit et exaltabit te, qui arguit pro mansuetis terrae, et exigit mansuetos in salutem. Qui afflictus et humiliatus est, dicit Job, erit in gloria. Et tu quoque frequentius psallas et dicas: Bonum mihi, Domine, quia humiliasti me. Tanquam aurum in fornace probavit te Dominus. Non est enim Jacob, quem Esau non persequitur: nec est Abel quem Cain malitia non exercet. Justus septies cadit in die, fortiorque resurgit. Multae enim sunt tribulationes justorum. In sex tribulationibus, dicit Job, liberabit te Dominus, et in septima non tanget te malum. Non deseras, quaeso, patientiam: patientia enim justorum non peribit in finem. Non te moveant opprobria exprobrantium tibi, quia testimonio Scripturae, non contristabit justum quidquid acciderit ei. Docent nos exempla majorum, quia viri magnanimi fortitudo gravioribus injuriis lacessita grandescit. Nihil arduum, nihil magnum est magno viro: nec timendum est ei quidquam esse difficile, cum soleat difficultas ex solo timore procedere. Si rei familiaris dispendia, jacturamque et pressuram tuorum aegre sustines, recole verbum Apostoli ad Hebraeos: Spectaculum, inquit, opprobriis et tribulationibus facti rapinam bonorum nostrorum recepimus cum gaudio, cognoscentes nos habere meliorem et manentem substantiam. Erit, erit, quando « haec meminisse juvabit. » Erit, quando respondebis exprobrantibus tibi verbum. Erit, quando cum gratiarum actione cantabis et dices: Ostendisti mihi, Domine, tribulationes multas et malas, et conversus vivificasti nos. Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, consolationes tuae laetificaverunt animam meam. Lampas, ait Job, contempta apud cogitationes divitum, parata erit ad tempus statutum . Haec omnia peccator videbit et irascetur; te enim oportet crescere, ipsum autem minui. Princeps quidem, quae digna sunt principe cogitabit, et ex tua restitutione plenior et exuberantior gloria subsequetur. Tunc videbis et afflues, quia tuis remetieris in mensura, qua mensi sunt tibi. Tuli, dicit Dominus per Isaiam, calicem indignationis meae de manu tua: non adjicies, ut bibas illum ultra: et ponam illum in manu illorum qui te humiliaverunt. Deus enim, dicit Job, non abjicit potentes, cum ipse sit potens, sed causas intuebitur singulorum. Scio quia faciet Dominus de persequentibus te judicium; reposita est haec spes mea in sinu meo. Exspecto, ut juguletur Goliath gladio, quem paraverat in mortem David; et Aman puniatur in cruce quam paraverat Mardochaeo. Tua vero circumspectio, Pater, de caetero fidem diligentius examinet singulorum, quos decreveris admittendos in tuae familiaritatis sacrarium. Nam sicut in Ecclesiastico legis: Amico fideli nulla est aestimatio, et non est ad comparationem illius ponderatio argenti et auri.--Causam tuam, dicit Salomon, tracta cum amico tuo, et consilium tuum extraneo ne reveles. Et Ecclesiasticus: Non credas inimico tuo in aeternum, quia sicut aeramentum semper aeruginabit nequitia illius. Bene et diu valeas, benignissime Pater. Et pax Dei, quae exsuperat omnem sensum, custodiat cor et intelligentiam vestram, ut serviatis in sanctitate et justitia coram ipso omnibus diebus tuis. Ego autem ad dominam reginam me contuli, donec videam ultionem de inimicis tuis, et in statum pristinum cum gloria et honore revertaris.