EPISTOLA VIII. AD QUEMDAM PRIOREM.
ARGUMENTUM.-- Declarat Ecclesiam Dei, instar lunae, varios habuisse status: et dicta philosophorum gentilium, atque etiam jurisconsultorum recte usurpari in tradenda doctrina sacra.
Causaris et arguis vehementer, quod nuper in capitulo fratribus tuis loquens de vario amictu sponsae, quaedam interserui, quae potius philosophum gentilem et ethnicum, sicut asseris, sapiebant, quam Christianae fidei professorem. Teneo firmiter, quid dixerim, et hoc ipsum a tua memoria non evasit, in quo nihil nisi Catholicum invenies; nisi simpliciter dicta sinistra interpretatione, aut perversa recordatione depraves. Referens equidem varios militantis Ecclesiae status, quia frequenter in sacro eloquio per lunam solet Ecclesia praesens intelligi, quasdam proprietates lunaris excursus Ecclesiae coaptavi. Sicut enim in astrologia Martiani luna in sua novitate menoides dicitur; in augmento, cum jam ad medium crevit diatomos; cum accedit ad circulum, dicitur amphicyrtos; cum vero in plenitudine sua tota est serena, panselenos: sic Dei Ecclesia, quae lunari exemplo lumen suum mendicat a sole justitiae, in Abel et patriarchis, menoides; in tempore prophetarum, diatomos; in adventu Christi, amphicyrtos; in ejus resurrectione et fidei confirmatione satis tolerabiliter poterat panselenos nuncupari. Quod enim Ecclesia perfecta et perfecte ordinata tunc demum fuerit, quando Christus coelos ascendit, propheta satis expresse exemplo consimili manifestat: Elevatus est, inquit, sol, et luna stetit in ordine suo; id est ascendit Christus, et Ecclesiam in ordine sanctitatis per apostolos stabilivit. Sane si Scripturas sanctas diligenter attendis, non censebis absurdum, quod verba philosophiae vel scientiae civilis, quandoque in doctrina Christiana, maxime ubi ratio postulat, admittantur. Audi quid dicat Job de Domino: Praecepit, inquit, soli, et non oritur, et stellas claudit, quasi sub signaculo. Qui facit Arcturum, et Oriona, et Hyadas, et interiora Austri. Jeremias propheta quasi in jure civili fuerit eruditus, emptionem praedii patruelis, quam contraxerat, quorumdam verborum legalium urbanitate commemorat: Emi, inquit, agrum ab Hanameel filio patrui mei, qui est in Anathoth, et appendi ei argentum septem stateres, et decem argenteos; et scripsi in libro, et signavi, et adhibui testes, et appendi argentum in statera. Et accepi librum possessionis signatum, et stipulationes, et rata, et signa forinsecus. Sane sicut in Deuteronomio legis, aliena mulier capta in praelio, si decor ejus tibi placuerit, rasis ejus unguibus, et capillis, atque veste captivitatis deposita, licite ducitur in uxorem. Si qua enim scriptura gentilium est, quae in conflictu studiorum mihi placet, sublata superfluitate verborum possum illam mihi assumere, ut ex illa filii spirituales generentur in fide. In lege enim praecipitur quod si in agro vel in arbore inveneris avem incubantem ovis suis, aut pullis, ova aut pullos debes accipere, matremque dimittere. Non etiam curandum est de littera, ubi fructuosae inveniuntur sententiae. Increpas me, quia in exhortationibus meis, quas rogatu conscholarium nostrorum quandoque Bononiae feci, verba posui, quae jus civile redolebant. Porro jus civile sanctum est et honestum, atque sacris orthodoxorum Patrum constitutionibus approbatum. Loquebar equidem legisperitis in illis praedictis exhortationibus de terribili sententia districti et extremi judicii, et dicebam, quod nec appellationis remedio, nec supplicationis suffragio, nec actione in factum subsidiaria, nec aliquo restitutionis beneficio poterat attentari. Dicebam quod ille Antiquus dierum inter filios regni quos quasi in funiculo distributionis secundum meritorum suorum exigentiam ad haereditatem vocabit aeternam, dictaturus erat familiae herciscundae judicium. Dicebam, quod contritione duplici punirentur illi, qui peccatorum suorum confessionem differebant per erubescentiam, aut contemptum; nam et in jure civili lis per inficiationem crescebat in duplum. Unum noveris, quod nunquam super verbis faciam quaestionem, de qua facultate sumantur, dummodo aedificent ad salutem. Nam nec de herbis quaeritur, in qua terra, vel cujus hortulani cura vel cultura adoleverint, dummodo vim habeant sanativam.