LIX.  Privilegium pro ecclesia S. Mariae Alteriacensi.   (Velletri, Jun. 18.) [HUGO,  Sacrae antiquit. monum.,  I, 210.]
LUCIUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis MILONI abbati ecclesiae Sanctae Mariae Alteriacensis caeterisque fratribus, tam praesentibus quam futuris, omnibusque aliis, apostolicam benedictionem in perpetuum.
Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse praesidium, ne forte cujuslibet temeritatis incursus aut eas a proposito revocet, aut robur sacrae religionis confringat. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuentes, et praefatam ecclesiam Sanctae Mariae Alteriacensis, in qua divino mancipati estis obsequio, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus. Imprimis siquidem statuentes, ut ordo canonicus qui secundum Deum et beati Augustini Regulam in eadem ecclesia institutus esse dignoscitur, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea quascunque possessiones, quaecunque bona eadem ecclesia inpraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum, vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant; in quibus haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Locum scilicet qui nuncupatur Alteriacum, in quo ecclesia praefata fundata est, cum decimis, et omnibus appendiciis suis, in terris cultis et incultis, pratis, aquis, silvis, per terminos designatos, scilicet per duos Chillimontes , per montem Alteriaci, per Chelmini guttam , usque Mortaniam, et ex alia parte per vadum Sapinci , usque Mossur et cunctas terras de Nunfai, censum minime solventes, cum pasturis totius banni Rambertivillae; locum de Guandeborzoch perpetuo jure tenendas, sub tali conditione quod praedicta ecclesia duodecim nummos Metensis monetae capitulo S. Stephani singulis annis in synodo post festivitatem Omnium Sanctorum persolvet, ita tamen quod si aliqua in finibus Alteriaci ad aedificationem ecclesiae Dei sint in usibus utilia, nullo prohibente sive contradicente sumantur; Theodorico de Danubrio ejusdem loci advocato, et caeteris ministerialibus annuentibus et laudantibus. Dimidium molendini de Anglemont, sub censu unius nummi a Stephano quondam Metensi episcopo vobis concessum. Allodium quod Theodoricus advocatus Rambertivillae habebat apud Vicum; terram apud Nozuncurt quam Widericus miles de Spinis, consensu Widerici filii sui vobis dedit, cum decem jornalibus terrae, pro quibus et pro reliqua terra sex nummos singulis annis villico ejus in festo sancti Remigii persolvitis. Decimas de propriis laboribus vestris quos fratres vestri in horreo in praetaxata terra sito colligunt. Piscariam aquae quae Mortania dicitur inter Mossur , et Baldincham quam Theodoricus quondam Metensis electus quiete et absque omnium circummanentium inquietatione, possidendam vobis dedit. Ex libertate quod nullus infra metas, contra vestram voluntatem piscari praesumat, ita tamen quod praedictus electus castores et bannum ipsius loci in manu retineat. Sedem Molendini in banno de Nuzuncurt a praedicto electo cum conductu aquae per pratum suum, quantum molendino necessarium fuerit, vobis concessam. Tres terras quas apud Vicum liberas ab omni redditu et exactione possidetis. Pasturas in banno de Volmecurt quas Theodoricus ejusdem villae advocatus sub censu unius nummi Tullensis monetae vobis concessit, ita quod in festivitate beati Martini sive infra octavas villico de Volmecurt annuatim persolvitis. Decimas laborum vestrorum quas Guarinus sacerdos Rambertivillae, et Albricus nepos ejus sub censu septem nummorum singulis annis in Kalendis Octobris persolvendorum vobis concessit. Decimas laborum vestrorum quas Cono presbyter Dillonis-villae assensu Petri Leucorum episcopi tam in segetibus quam in pratis et nutrimentis in perpetuum vobis concessit, sub censu duodecim nummorum Tullensis monetae in Kalendis Octobris persolvendorum, et quidquid Willelmus miles Rambertivillae in decimis ecclesiae vestrae et grangiarum vestrarum se fatebatur habere. Et quidquid fratres vestri ab Atrio de Joanmesni et de Thiarmenni et supra elaboraverint, uxore sua laudante cum liberis suis, et Raynaldo clerico fratre suo, assensu Petri Leucorum episcopi in perpetuum sub censu sex nummorum in festo sancti Remigii persolvendorum, vobis concessit. Terras et decimas ad ecclesiam Dillonisvillae pertinentes quas Hermannus quondam Mediani coenobii abbas assensu capituli sui tali conditione vobis concessit, ut in festo depositionis sancti Idulphi pro decimis uniuscujusque carrucae singulis annis duos solidos Tullensis monetae ecclesiae suae persolvitis. Decimam quam habetis a Gerardo abbate coenobii Senoniensis, assensu capituli sui a villa de Berrue et supra, et a villa de Thiarmesnil et supra, tam in nutrimentis, quam in agricultura sub censu duorum solidorum in nativitate beati Joannis super altare Sancti Stephani in cella Danubrii persolvendorum; fundum qui in communitatibus duarum parochiarum Distorchii scilicet et Sanctae Helenae includitur, quem Galterus quondam decanus S. Deodati assensu capituli sui, sub censu decem et octo nummorum Tullensis monetae annuatim in festo sancti Deodati persolvendorum vobis concessit. Et quidquid Albertus miles de Froville habebat in pasturis nemorum S. Stephani, et in toto banno Rambertivillae, et partem nemorum banni Danubrii praefixis terminis suis ab aqua quae Mortenia dicitur, usque ad alteram quae dicitur Murz. Libertates praeterea quas bonae memoriae Stephanus quondam Metensis episcopus, et Theodoricus ejusdem Ecclesiae quondam electus domui vestrae in pratis, campis, silvis, pasturis in eleemosynam concesserunt vobis, nihilominus confirmamus. Sane novalium vestrorum quae propriis manibus aut sumptibus colitis, sive de nutrimentis animalium vestrorum, nullus a vobis decimas exigere praesumat. Liceat quoque vobis clericos vel laicos e saeculo fugientes liberos et absolutos ad ecclesiam vestram recipere et eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper ut nulli fratrum vestrorum post factam in eodem loco professionem fas sit absque abbatis sui licentia de eodem loco nisi arctioris religionis obtentu discedere, discedentem vero absque communium litterarum cautione, nullus audeat retinere. Dum autem generale interdictum terrae fuerit, liceat vobis, clausis januis, exclusis excommunicatis et interdictis, non pulsatis campanis, suppressa voce divina officia celebrare. Inhibemus insuper ne ecclesias aut terras seu quodlibet beneficium ecclesiae vestrae collatum liceat alicui personaliter dari, sive alio titulo alienari, sine totius capituli consensu, aut majoris et sanioris partis ejusdem. Si quae vero donationes, vel alienationes aliter quam dictum est factae fuerint, eas irritas esse censemus. Ad haec autem adjicimus, ne aliqui canonici, seu conversi, sub professione domus vestrae astricti, sine consensu et licentia abbatis et majoris et sanioris partis capituli vestri pro aliquo fidejubeant, vel ab aliquo pecuniam mutuo accipiant ultra pretium capituli sui providentia constitutum, nisi propter manifestam domus vestrae utilitatem. Quod si facere praesumpserint, non teneatur conventus sine cujus licentia et consensu hoc egerant pro his aliquatenus respondere. Praeterea licitum sit vobis in causis vestris fratres vestros idoneos ad testificandum adducere, atque ipsorum testimonio, si rectum fuerit, et propulsare violentiam et justitiam vindicare. Pro chrismate vero, oleo sancto, consecrationibus ecclesiarum, ordinationibus clericorum, qui ad sacros fuerint ordines promovendi, sive abbate deducendo ad sedem, sive ponendo, vel quibuslibet aliis ecclesiasticis sacramentis, nullus a vobis, aut sub obtentu consuetudinis, aut quolibet alio modo, quidquam audeat postulare. Si quis autem contra hoc venire praesumpserit, portionem cum Giezi se noverit habiturum, cujus factum exactione turpis muneris imitatur. Sepulturam praeterea ipsius loci liberam esse decernimus, ut eorum devotioni et extremae voluntati qui se illic sepeliri deliberaverint, nisi forte excommunicati, vel interdicti sint, nullus obsistat, salva tamen justitia illarum ecclesiarum a quibus mortuorum corpora assumuntur. Paci quoque et tranquillitati vestae paterna sollicitudine providere volentes, auctoritate apostolica prohibemus ut infra clausuras locorum, seu grangiarum vestrarum, nullus violentiam, vel rapinam, furtum committere, ignem apponere, seu minime capere, truncare, vel morti dare praesumat. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum fas sit praefatam ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate et dioecesani episcopi canonica justitia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, etc. Ego Lucius, catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Petrus, tituli Sanctae Susannae presbyter cardinalis. Ego Vivianus, tituli Sancti Stephani in Coelio Monte presbyter cardinalis. Ego Cynthius, presbyter cardinalis tituli Sanctae Ceciliae. Ego Arduinus, presbyter cardinalis tituli Sanctae Crucis in Jerusalem. Ego Matthaeus, presbyter cardinalis tituli Sancti Marcelli. Ego Laborans, presbyter cardinalis S. Mariae trans Tiberim, tituli Calixti. Ego Petrus, presbyter cardinalis tituli Sancti Laurentii in Damaso. Ego Theodinus, Portuensis et Sanctae Ruffinae sedis episcopus. Ego Petrus, Tusculan. episcopus. Ego Paulus, Praenestinus episcopus. Ego Jacobus, diaconus cardinalis Sanctae Mariae in Cosmedin. Ego Arditio, Sancti Theodori diaconus cardinalis. Ego Gratianus, Sanctorum Cosmae et Damiani diaconus cardinalis. Datum velletri . . . per manum Alberti, sanctae Romanae Ecclesiae presbyteri cardinalis et cancellarii, XIV Kalendas Julii, indictione XV, Incarnationis Dominicae 1182, pontificatus vero domini Lucii papae tertii anno primo.
(quod absit!) ( Chillemont ) ( la goutte ou
source de Chillemont ) ( le void du sapiné ) ( Mossoux ) ( la Souche, 
cum decimis et pasturis totius banni de Nozuncurt
( Nossoncourt ) ( Moussoux ) ( Baldonchamp ) ( Joanmenil ) ( Glonville ) ( Deneuvre ) ( Destord )