EPISTOLA CX. [ROGERII EBORAC. ARCHIEPISCOPI EPIST. AD GILBERTUM.]
Venerabili fratri et utinam amico, G. Dei gratia Herefordiensi episcopo, R. Eboracensis Dei gratia archiepiscopus salutem.
Susceptam de manu dilecti filii H. quam dicitis palinodiam vestram, priusquam alicui ipsius copia fieret, diligenter inspexi, veritus in primis ne vivae vocis vestrae, ut salva pace vestra dixerim, ardorem, missi litterarum apices exprimerent. Resedissent utique apud nos, et in manibus nostris illud deperisset arcanum, et vaga in publicum exeundi negaretur licentia, ne geminata injuria omnem reconciliationis viam excluderet. Fateor quidem me his, quae vobis calor animi ministravit, aliquatenus commotum, non tamen ut aut in me fraternae scissura facta sit charitatis, aut sol justitiae super iracundiae meae affectionem obscuratus. Habeo enim ex pristina consuetudine, ut cor ita et labia maxime erga amicum circumcisa, quae arctiori lege conclusit singulare exemplar patientiae Christus, ex quo lubricos animi mei motus per gratiam suam cingulo sacerdotali voluit astringi. Non enim mihi a pectore excidere potest, quod sacerdotali ex lege datum est in mandatis, ut cum turturem vel hujusmodi caput ad pennulas reflectat, et quod in descriptione templi mensarum labia intrinsecus reflexa dicuntur per circuitum, quoniam verbi seminator divini ex omni parte circumspectus, ad cor debet revocare sermonem, audire quae dicit, operari quae praedicat, ne si intenderit arcum, et sagittis sacrae Scripturae vitia percusserit auditorum, convertatur in die belli, et avertatur adjutorium gladii ejus, nec auxilietur ei in bello . Miror valde, nec satis admirari possum, unde sanctitas vestra tantae me simplicitatis esse crediderit, ut quia voces meas mihi reddidistis, putetis offensum. Quibus in verbis, teste Deo et conscientia mea, nullam me tunc arbitratus sum, sed neque nunc opinor accepisse injuriam, praesertim cum hujusmodi ad iram mitigandam et conciliandam amicorum gratiam proferri soleant. Si vero sub eorum ambiguitate meam in aliquo gravari crederem opinionem piaculari me subjicerem flagitio, qui tantum amicum prior ad hanc provocassem contumeliam. Gravius aliquid extra causam dictum est, cujus tanta est et fuit admistione personae ad quam spectare videtur acerbitas, ut contra caeterarum injuriarum naturam dissimulatione minime potuerit aboleri. Sed de his pauca. Nam quantumlibet in parte ista oratio succincta odiosa nobis quam periculosa. Ideoque ad priora redeamus. Occurrit ille epistolae vestrae locus, ubi dicitis, leviora ad gratiam nostri allegata, gravioribus deductis. Quae etiam tam vere quam eleganter frivola nominastis. Sed secus se habere facies negotii facile declarabit. Nonne in medium deducta est accusatio falsi? Nunquid vobis durius actum fuisse videretur, si precum falsitas argueretur? Utinam omnia proposuissetis, facile judicibus violentae spoliationis non solum testibus, verum argumentis et instrumentis quibus abundamus, fides facta fuisset! Haec et his similia allegare quae causa nostri suppressistis, ad officium spectant advocati, cujus est agere quod causa desiderat, ut tamen temperet ab injuria. Et vos quidem vel duriora dicere absque adversae partis injuria potuissetis, nisi vos a causae hujus pratrocinio leges pariter et canones excluderent. Scitis enim quam diligenter hujus negotii secreta non solum antequam iter ad dominum papam arripuissem, verum post reditum meum Wigorniam aperuerim. Facta vobis est litterarum copia, quas super hoc negotio a sede apostolica impetraveram. De his quae super transactione posueram, nihil omnino vobis est absconditum. Quare manum ad vestra jura porrigere non audeo, ne forte gravius amicum laedam quam ipse laesus fuerim. Et mihi satius est quaedam cum detrimento causae tacere, quam verecundiae dicere. Nam quod ad auxesim spectat, quam rhetoricam dicitis, quae potius oratorum est, certum est quia ei nullus ad causam istam patebat accessus, cum ipsa videlicet in ultimis duntaxat et quaestione comprobat locum elegerit. Ideo si interposita fuisset, non tam in nostram quam juris redundaret injuriam. Sed quid plura? Nunquid epistola vestra tot sacrae Scripturae vallata praesidiis, tot gravibus onerata sententiis, tanto rethoricae exornationis decorata fulgore, in vanum laborasse et inanis ad dominum suum redire poterit? Absit! Sed veniam petenti venia dabitur, si tamen eum vestri copiam Deus dederit, animus vester ab oratione non discrepet. Ecce jam in occursum vestrum vetus festinat amicus. Jam in domo patris mei auditur symphonia et chorus, exsultant famuli, occiditur vitulus saginatus, stola vobis paratur et annulus . Expedit ergo ut utrique vitulum in ostio tabernaculi pro peccato pariter immolemus, quatenus aqua sanctuarii lotis pedibus, veste competenti iterum induti, epulemur simul et exsultemus, ne glorientur de nobis fratres, qui discordias seminant, et exsultant in rebus pessimis , sed confundantur et pereant cum his qui perdere cuncta festinant. Valete.
(Psal. LXXXVIII, 44) (Luc. XV) (Prov. II)