EPISTOLA CLXXXVIII. AD MATHILDEM IMPERATRICEM.
THOMAS Cantuariensis archiepiscopus, MATHILDI imperatrici.
Gratias agimus Deo, qui nobilitatem vestram insignibus virtutis magis illustravit quam generis: et quam sanguine clarissimam extulit in orbe Romano, bonis operibus clarificare non desinit in mundo. Nam ab Oriente in Occidentem magnum est nomen vestrum in Domino, et eleemosynas vestras narrant ecclesiae sanctorum. Quamvis enim Deo plurimum placeant subsidia temporalium, quae ei erogatis in membris suis, ei tamen minus placere non credimus sollicitudinem pacis et libertatis ecclesiasticae, quam tanto, ut fama est, zelatis affectu, ut cum Apostolo dicere valeatis: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Unde nos, qui ratione humanitatis et beneficii vestri merito nos vobis obnoxios esse recolimus, pro salute vestra, et filii vestri gloria, temporali pariter ac aeterna, de pace Ecclesiae fiducialius loquimur in auribus vestris, rogantes attentius, et obsecrantes in Domino, quatenus eum diligentius conveniatis, ut ea devotionis sedulitate pacem procuret Ecclesiae, qua sibi, haeredibus suis et terris suis per merita sanctorum pacem Dei desiderat procurari. Nam unde plurimum contristamur, divulgatum est ab Oriente usque in Occidentem, quod ecclesias regni sui intolerabiliter affligit, et exigit ab eis inaudita quaedam et inconsueta. Quae si quaesierint, quaerere tamen non debuerunt antiqui reges. Potest autem fieri, ut in tempore suo, cui multam Deus contulit sapientiam tanta afflictio utcunque valeat tolerari. Sed forsitan post dies ejus tales sunt regnaturi, qui devorare Ecclesiam cupient toto ore, et indurati cum Pharaone dicent: Nescio Dominum, et Israel non dimittam. Meminerit, quaesumus, ad preces et exhortationes vestras, quomodo eum extulerit Deus ultra titulos nobilium patrum, et ultra terminos majorum suorum, et praeter eorum spem dilataverit terminos ejus. Quid proderit ei apud Dominum, si ad haeredes transmittat peccata sua, et quasi adversarios Dei et Ecclesiae constituat in testamento? Quid prodest antecessoribus ejus modo, si iste sumpta occasione ex delictis eorum Deum quasi haereditario jure offenderit? Aliis erat, serenissima domina, Deus placandus obsequiis, alia munera pro salute majorum et peccatorum redemptione offerri oportebat. Non placent Deo sacrificia de rapina, nisi forte Patri placere possit, ut ei Filius immoletur. Si resipuerit, Pater misericordiarum adhuc est promptus ad veniam: procul dubio judicium facturus sine misericordia in eos, qui non exercent misericordiam. Potens est, et potentes potenter punit. Terribilis, et aufert spiritum principum, ut fortioribus instet fortior cruciatus. Tetendit arcum suum, et paravit illum, et in eo posuit vasa mortis, jaculaturus in brevi, nisi sponsam suam, pro cujus amore mori dignatus est, liberam esse permiserint, et privilegiis ac dignitatibus, quas sanguine suo ei comparavit in cruce, sustinuerint honorari. Debetis autem, si placet, in eo revocando, et matris diligentiam adhibere, et dominae auctoritatem: ut quae ei regnum et ducatum multis laboribus acquisistis, et ad eum haereditaria successione jura transmisistis, quorum occasione nunc premitur et conculcatur Ecclesia, proscribuntur innocentes, et pauperes intolerabiliter affliguntur. Nos quod possumus pro salute vestra et illius, animo libenti facimus, Dei misericordiam precibus, quibus possumus, jugiter implorantes: fiducialiter oraturi, si pace ecclesiis reddita ad auctorem et benefactorem suum Deum prompta devotione redierit. Nec pudeat eum coram Deo humiliari per poenitentiam, cum antiquis regibus, quorum memoria in benedictione est, nihil magis ad gloriam ascribatur, quam poenitentiae titulus, regis divinae zelus, veneratio sacerdotii, et fidelissima virtutum custos humilitas. Talibus enim hostiis domini Ezechias, Josias, et Constantinus Domino placuerunt, et gloriam assecuti sunt apud homines a generatione in generationem.