CLIV.  Ad Briccium Nannetensem episcopum.   (Anno 1134, April. 22.) [MORICE,  Mémoires pour l' hist. de Bretagne,  I, 571.]
INNOCENTIUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri BRICCIO Nannetensi episcopo ejusque successoribus canonice promovendis in perpetuum.
Jurgantium controversias celeri sententia terminare et aequitati procul dubio convenit et vigori. Proinde definitionem controversiae quae inter te et monachos Majoris Monasterii pro ecclesiis videlicet S. Crucis, S. Saturnini, S. Albini et S. Mariae infra Nannetensem civitatem sitis, est hactenus agitata, chartae et atramento duximus committendam. Illustris igitur vir Conanus Britanniae comes, primo quidem per venerabiles fratres nostros Guilelmum Praenestinum episcopum, et Guidonem sanctae Romanae Ecclesiae tunc diaconum cardinalem, et postmodum per frequentes litteras suas nobis saepius indicaverat supradictas ecclesias, secundum consuetudinem principum illius terrae, ita proprias sui juris existere, quod nihil sibi prorsus in eis civitatis episcopus vindicaret, seque de earum institutione diutius cogitantem ad hoc divina inspiratione asserebat fuisse inductum quod eas beato Petro vellet offerre, ac postmodum monachis Majoris Monasterii nostra benignitate, et in quibus eatenus turpis vitae ac conversationis clerici fuerant commorati, per manus nostras religiosi viri ad serviendum Domino ponerentur. Et nos quidem de ipsius comitis devotione gaudentes eumdem nostris litteris commonuimus, ut quandoquidem tam pium opus ei divina pietas inspiraverat, easdem proprio episcopo restitueret ejusque providentiae ipsas regendas disponendasque committeret. Cumque hoc multoties sibi fuisset per nostras litteras persuasum, nostris exhortationibus se devote velle favere asseruit; sed in hoc negligentiam ipsius episcopi arguebat, eo quod religiosas ibi personas ponere recusabat, unde etiam fraternitati tuae saepius scripsimus, et de suscipiendis praedictis ecclesiis et ponenda in eis religione pariter consuluimus. Interea jam fere unius anni spatio elapso, praefatus comes ad nos nuntios suos misit et devotionem suam per nos effectui mancipari suppliciter postulavit; atque ut hoc ipsum nequaquam impetu aut levitate aliqua procedere putaretur, per eosdem nuntios venerabilium fratrum nostrorum Gaufridi Carnotensis apostolicae sedis legati et Ancelini Redonensis episcopi scripta suscepimus. Qui videlicet bonam voluntatem ejusdem comitis collaudantes, ut suis petitionibus praeberemus assensum, pariter rogaverunt. Cum igitur tantopere apud nos insisteret, et tantorum virorum testimonio juvaretur, nec infra hujus temporis spatium nostris exhortatoriis libris toties tibi missis aliquid rescripsisses, vix tandem praefati comitis petitioni annuimus, arbitrantes melius esse easdem ecclesias de manu laicali tam honesta occasione abstrahere et religiosos viros inibi ponere, quam in potestate ipsius comitis taliter remanere. Praedictis igitur ecclesiis in B. Petri proprietate et defensione susceptis, rogatu supradictorum fratrum nostrorum eas abbati et fratribus Majoris Monasterii, salva tua justitia et reverentia, ex nostra benignitate concessimus et scripti nostri pagina roboravimus. Cum igitur praedictus abbas super eamdem concessionem, se a tua fraternitate diversas molestias et injurias sustinere nobis per suos nuntios saepius questus esset, per apostolica scripta praecipimus ut ab eorum fratrum infestatione desisteres, aut in octavis B. Martini nostro te conspectui repraesentares, tam nobis quam ipsis de contemptu et injuriis responsurus. Verum cum dies ipsius termini immineret, quamvis confectus senio et infirmitate gravatus nostram adivisti praesentiam. Cumque abbatem et monachos aliquandiu exspectares, tandem quidam ab eis missi cum litteris advenerunt, asserentes nec venisse nec venturos esse; quippe sicut injuriae eis illatae redundare in Romanam Ecclesiam videbantur, ita negotium ipsum domno papae principaliter pertineret. Porro tua fraternitas calamitates atque oppressiones quas ab eis pertuleras nihilominus replicabas, asserens ecclesias supradictas, quas a potestate illustris viri Conani comitis esse, et ab eo sibi fuisse concessas monachi astruebant, pro quarum etiam confirmatione privilegium a sede apostolica impetraverant, priusquam ab eodem comite in capitulo B. Petri Nannetensis, in festivitate B. Nicolai investituram acciperent, et ab eo essent in possessionem missi, fuisse in manu tua ad opus Nannetensis Ecclesiae refutatas. Cumque praefatus comes jam ad hoc esset inductus ut eisdem monachis supradictas ecclesias, te renitente et contradicente contraderet, tu Ecclesiam tibi commissam sentiens praegravari Romanae sedis audientiam multis astantibus appellasti, et contra eamdem appellationem ipsas suscepisse praedictos monachos proclamasti. Eclesiam quoque Sanctae Mariae, quae ad abbatiam Sanctae Crucis de Kemperelegio pertinere dicebatur, eos per subreptionem impetrasse, ut suo apponeretur privilegio, edixisti. Et quia monachi absentes erant, nec sufficientes responsales miserant, licet esses confectus senio et adversa valetudine impeditus, personae tuae non parcens, donec monachi nostro se conspectui praesentarent, es in nostra curia commoratus. Qui ante nos mediante Quadragesima venientes, cum tuis objectionibus respondere deberent, licet a nobis submoniti quatenus ad idem negotium peragendum sufficientes personas mitterent, nequaquam se ad hoc venisse, vel missos esse asseruerunt, nec de his quae sibi ab eodem collata videbantur, se judicium subire tutum esse monstrabant; praecipue cum idem comes abesset, nec pro causa hujuscemodi vocatus fuisset. Tandem cum tua pars necessariis probationibus abundaret, et testes super his quae proposueras produxisses, nos eorum testimonia pro causae diversitate suscepimus. Et primi quidem, videlicet Joannes et David sacerdotes, testimonium protulerunt tuo praecepto atque consensu, et sub tua obedientia se fuisse in Sanctae Crucis ecclesia constitutos, et ibidem divina celebrasse mysteria. Dein cum testes alios quaereremus, tres nobis presbyteros praesentastis, quorum duo de ecclesia Sancti Saturnini, videlicet Rainerium et Akariam, et unus de ecclesia Sancti Albini, scilicet Acharias; idipsum asseruerunt quod utique priores testes de S. Crucis ecclesia affirmaverant. De refutatione quoque earum quas per comitem factas asseruisti, Titio archidiaconus et Normannus subdiaconus et canonicus tuae ecclesiae testati sunt se interfuisse, vidisse et audisse cum praefatus comes juxta fluvium Vicenoniae calumniam quam in eisdem ecclesiis eatenus habuerat, priusquam monachis in capitulo B. Petri Nannetensis, a Conano comite concessae fuissent, et in possessionem missi per cuffiam, tibi et Nannetensi Ecclesiae libere refutavit, nulla habita mentione quod Majori Monasterio conferri deberent. Praeterea Simon, abbas S. Gildae de Landa, et Guido, capellanus S. Mariae, testati sunt pro gravamine quod Nannetensi Ecclesiae praedictus comes in Nannetensi capitulo inferebat antequam abbas et monachi Majoris Monasterii de supradictis ecclesiis in capitulo Nannetensi investiti, et in earumdem possessionem a praedicto comite fuissent immissi, te nostram audientiam publice appellasse. Qui omnes tactis sacrosanctis Evangeliis juraverunt ita verum esse quemadmodum fuerant protestati. Tot igitur et tantis rationibus instructi, communicato fratrum nostrorum consilio, ex judicio te, venerabilis frater Briccie, de ecclesiis videlicet Sanctae Crucis, S. Saturnini, S. Albini et Sanctae Mariae, in qua monachi de Camperelegio Domino famulantur, quas iidem monachi Majoris Monasterii in privilegio subrepticiae poni fecerant, possessorem constituimus et per te Nannetensem Ecclesiam plene earum pertinentiis per annulum investivimus. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat huic nostrae definitioni ausu temerario contraire. Si quis autem hoc attentaverit, nisi congrue satisfecerit, anathemati noverit se subjacere . . . Ego Innocentius Catholicae Ecclesiae episcopus . Datum Pisis per manum Aimerici sanctae Romanae Ecclesiae diaconi cardin. cancellarii, X Kal. Maii, indictione XII, Incarnat. Domin. anno 1135, pontificatus vero domni Innocentii II papae anno V.
( cum multis aliis cardinalibus qui subscripserunt )