EPISTOLA XI. AD DESIDERIUM ABBATEM SACRI MONASTERII CASINENSIS, S. Q. R. E. PRESBYTERUM CARDINALEM, TIT. S. CAECILIAE.
ARGUMENTUM.--Desiderium Casinensem abbatem saluberrimis monitis instituit. Ea sunt, primum ut sua ipsius errata semper ob oculos habeat, virtutes post tergum; ut aliorum increpationes non moleste ferat, sed amplectatur; ut pro officio suo subditorum culpas non negligat, sed corrigat; absentibus non detrahat, sed in faciem objurget; jejunium amet; ut denique sacrificium Christi passionis assidue celebret.
Reverendissimo abbati DESIDERIO, PETRUS peccator monachus, salutem in Domino. Sacra testatur historia , quoniam Absalon Joab militiae principem, ut ad se veniret nuntio discurrente poposcit; qui tamen venire contempsit. Cumque ad ipsum denuo peteret, sed ille obstinatus ac rigidus funditus abnuisset, ad agrum illius Absalon protinus misit messemque hordei, quo plenus erat, ignibus conflagravit. Praesto Joab Absalon expostulaturus aggreditur; ille gaudet quod ejus accessum talibus beneficiis promeretur, nimirum quod petitionibus non obtinuit, laesionibus impetravit. Ego autem tibi, venerabilis frater, non bis, sed saepius scripsi; verumtamen usque hodie ne unum quidem iota, ut rescribere dignareris, extorsi. Ipse quoque pollicitus es quia mihi notarium mitteres, qui saltem ea, quae in te specialiter scripseram, in tui sumptus pergamena transferret. Sed supersedisti penitus vel scribenti rescribere, vel notarium, ut spoponderas, destinare; quorum videlicet unum charitas exigit, alterum veritas quasi pro debito persolvatur impellit. Quid igitur faciam? Nam quia dormientem te impingens et vellicans excitare non valeo, pungam, et sic saltem ut evigiles praevalebo. Ferulam igitur in te doctrinae tanquam magister arripiam, et 74 velut supparem, vel clientem haec, quae tibi forte quam mihi notiora sunt, admonere praesumam. Et hoc sit meum pungere, doctiorem velle docere. Ad hanc fortassis injuriam experrectus evigilabis, ui qui charitati denegaveras vicem, laedenti saltem redhibeas talionem; verumtamen, quem tu tibi vides haec hilariter suggerentem, juniores fratres sibi procul dubio deputent serio consulentem. Age igitur, noli frater, quod plerique faciunt, tantummodo, si quid est in te virtutis attendere, ut vitia quasi post tergum posita negligas judicare. Imitare naturalis in Pavone diversitatis exemplum. Qui nimirum pullinos, et velut ignobiles pedes prae oculis semper habet, insignem vero caudae pulchritudinem post se spectabilem praebet. Videt in pedibus rusticum aliquid quod despiciat; ignorat in cauda quod eum mirabilem reddat. In promptu est, unde se debeat in humilitate deprimere; post tergum gerit unde valeat, quasi prae caeteris avibus superbire. Tu quoque quodammodo quod in te virtutis est lateat; si quid vero vitiosum, et correctionis est indignum, ab aspectus tui judicio non recedat. Fraternae correctionis zelum noli moleste ferre, sed gratulabundus amplectere, ac velut certae curationis antidotum in animae languentis interiora diffunde, Memento itaque quod per Salomonem dicitur: « Melior est manifesta correctio quam amor absconditus. Meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta oscula odientis . » Et alibi: « Viro inquit, qui corripientem dura cervice contemnit, repentinus superveniet interitus, et eum sanitas non sequetur . » Illud etiam attende, quod ait: « Qui abscondit scelera sua, non dirigetur; qui autem confessus fuerit et reliquerit ea, misericordiam consequetur . » Et iterum: « Qui diligit disciplinam, diliget sapientiam; qui autem odit increpationes, insipiens est . » Vitrum nempe, quia visus acumen admittit et quidquid in se latet exponit, praestantius videretur omnibus esse metallis, nisi percussum facile frangeretur; sed quoniam ad primum ferientis ictum illico dissilit, talentum vitri vix dodrantem aequat argenti. Rosa purpurea rutilantior videtur esse vermiculo, sed quia nullam fert laboris injuriam, inter quisquiliarum stipulas deputatur. Porro autem quia sancti conventus rector es constitutus, noli dissimulare culpam; sed mox, ut emerserit, adhibe disciplinam, ut cum Phinees te zelus ad aeterni sacerdotii jura promoveat , non cum Heli sub torpore desidiae ignobiliter oscitantem ultio repentina percellat . Unde per Salomonem dicitur: « Noli subtrahere a puero disciplinam. Si enim percusseris eum virga, non morietur. Tu virga percutis eum, et animam ejus de inferno liberabis . » Verumtamen cave ne nimius disciplinae rigor duritiam contrahat et immoderatus zeli fervor vertatur in iram, ne videlicet, dum culpae rubigo detergitur, vas tenerum confringatur. Unde et Salomon ait: « Noli esse amicus homini iracundo, neque ambules cum viro furioso, ne forte discas semitas ejus, et sumas scandalum animae tuae . » Aliter: « Melius est habitare in terra deserta, quam cum muliere rixosa et iracunda . » 75 Nonnulli plane, cum per impatientiae fomitem a fratrum charitate resiliunt, hoc quod Paulus et Barnabas propter Marcum discipulum ab invicem discesserunt , in defensionis suae testimonium vertunt. Quod utique constat non discordiae vitio, sed divinae dispensationis factum esse judicio, ut nimirum sancti apostoli tanquam grana tritici eo spargendae fidei uberiorem messem redderent, quo procul eos ab invicem dissensionis aura perflaret. Absentibus nunquam detrahas, sed eos in faciem, prout res dictaverit, competenter objurga. Hinc est quod in Proverbiis legitur: « Remove a te os pravum, et detrahentia labia sint procul a te . » Et in Ecclesiaste : « Si mordeat, inquit, serpens in silentio, nihil eo minus habet, qui occulte detrahit. » Vir etiam sapiens ait: « Susurro et bilinguis maledictus est, multos conturbavit pacem habentes ; » audienti vero dicit: « Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam: et ori tuo facito ostia, et seras auribus ejus . » Adversus linguam nequam aures nostras spinis sepire praecipimur, ut detrahentes quosque spinosae responsionis aculeo retundamus. Ama jejunium, ut dum inedia corpus atteritur, anima coelestis gratiae pinguedine saginetur. Et serpens ille, qui comedentem hominem cibi telo prostraverat , jejunanti nunc per sobrietatis arma succumbat. Serpens enim, sicut perhibent qui scrutandis rerum naturis subtiliter insudarunt , si jejuni hominis sputum gustet, protinus moritur. Cum ergo tanta sit jejunii virtus in hanc bestiam, quae corporaliter repit, quanto vehementior in illum draconem vigere credenda est, qui invisibiliter serpit? Sed ut colubrum hunc valeas efficacius rumpere, sacrificii salutaris hostiam satage frequenter offerre, ut dum ora tua Christi perspexerit cruore rubentia, territus contremiscat, praesto diffugiat et sacramento quo captivatus est propius accedere non praesumat. Sic effetis continuo viribus corruat, et in scrobe suae malitiae quantum ad te perpetuo conditus delitescat, Sed jam calamo silentium impero, quia ipse me in hujus praesumptionis audacia reprehendo, et quasi misso in messem igne protinus fugio, ne deprehendar uberis agri proventus exurere, qui spinas tantum et arbusta debueram silvestria conflagrare.
(II Reg. XIV) (Prov. XXVII) (Prov. XXIX) (Prov. XXVIII) (Prov. XII) (Num.
XXV) (I Reg. IV) (Prov. XIII) (Prov. XXII) (Prov. XXI) (Act.
XV) (Prov. IV) (Eccle. X) (Eccli. XXVIII) (Ibid.) (Gen. VIII) (PLIN. l. XXVIII, cap. 4)