VI. AD HERIMANNUM COLONIENSEM ARCHIEPISCOPUM.  (Anno 892.) [Lappenberg,  Hamburgisches Urkundenbuch.  ]
FORMOSUS episcopus, servus servorum Dei, reverentissimo et sanctissimo confratri nostro, HERIMANNO, archiepiscopo Coloniensi.
Visitatione tua, charissime confrater, laetificati sumus, a te directis venerabilibus sacerdotibus receptis. Verum cum de tua incolumitate eos per ordinem inquirere studeremus, comperimus, ipsis indagantibus, te incommoditate corporis laborare, et condoluimus plurimum. Attamen in hoc consolamur quia novimus scriptum in Eloquio: Quem diligit Dominus, castigat, et corripit omnem quem recipit . Sit ergo oramus infirmitas haec ad salutem ac celerem Christo largiente mereatur consequi sanitatem. Arbitraba mur equidem, sanctimoniam tuam ad apostolorum limina, prout mandaveramus, venire et viva voce tecum de generali illius barbaricae gentis salute tractare. Sed quia aliter quam optaveramus accidit, infirmitati imputantes, calumniam pro hoc inferre desinimus. Contentio itaque, quae inter te et Adalgarium, reverentissimum archiepiscopum Hamburgensis Ecclesiae, ventilata est pro Ecclesia Bremensi, pro qua ad venerabilem archiepiscopum Moguntiae seribere praeterito anno praevidimus, quatenus ejus studio rei veritas inquisita, ablata ambiguitate, in clariorem lucem erumperet, ipso prout scribelile didicimus, testificantibus sanctissimis episcopis, qui Francanorfut convenerunt, apparet, tuae dioececis ecclesiam esse. Ideoque dispensative id determinare oportuit eo videlicet ordine, ut et Coloniensis Ecclesia non privaretur facultatibus, et Hamburgensis Ecclesia, pio labori dedita, non patietur penuriam, unde oporteat Deo acceptabile opus cessari. Quapropter statuimus ut quosque dispensatore bonorum omnium largiente, cujus nutu omnia dispensantur, Hamburgensis Ecclesia infra paganorum terminos dilatari valeat, ubi episcopia fundari possint, Bremensem Ecclesiam teneat ad subsidium. Et ob hoc fraterno charitatis affectu, non subjectione aliqua, quoties pro majoribus ecclesiasticis negotiis librandis certa ratio exigit, invitatus ipse per se in adjutorium Coloniensis Ecclesiae accedere non pigeat, vel si praedicationis opere implicatus per se venire nequiverit, vicarium saltem deleget, qui ejus vicem repraesentet et canonice deliberationi adjutor intersit. Divina autem ditione suffragante eum Hamburgensis Ecclesia augmentata, ceu praetulimus, fuerit, Coloniensis Ecclesia sua recipiat, quia inter saecularia negotia non expedit cuiquam aliena jura pervadere, quanto minus religiosis episcopis, qui suo ducatu per viam justitiae ad coelestia regna commissum sibi populum debent perducere. Aliter autem nostro apostolatui deliberare visum non est, ne saepedicta Hamburgensis Ecclesia advocationem gentium instituta ablato annihiletur, subsidio et inopia cogente a Deo digno opere cesset, praesertim cum et decessor noster recolendae memoriae Nicolaus, Ludovico, glorioso rege, per Salomonem reverentissimum Constantiae episcopum, intercedente, suo privilegio Bremensem Ecclesiam Ansgario, Hamburgensi archiepiscopo, confirmaverit. Sed quia indignum censuimus, sacerdotum quempiam aliena jura pervadere propriis transgressis liminibus, proinde id dispensative instituimus, tempori consulentes, ut et justitia proprium vigorem teneat et misericordia compassionem impendat, contentio cesset et charitas inviolata persistat. Privilegium etiam tuae Ecclesiae prout petiveras, renovavimus ac tuae venerabilitudini per praesentes presbyteros delegavimus, commonentes, ut in omnibus ac prae omnibus pacem diligas et eidem semper insistas, quae specialis est arrhabona omnium fidelium, sine qua nullum munus Deo est acceptabile. Et pax Dei, quae exsuperat omnem sensum, custodiat cor tuum et intelligentiam tuam in Christo Jesu, Domino nostro.
(Hebr. XII, 6; Prov. III, 12)