EPISTOLA CII. AD H. RADINGENSEM ABBATEM.
ARGUMENTUM.-- Prolixam recenset querelam Rading. volentis ob gravia pericula renuntiare assumptae dignitati. Deinde querelae respondet, monetque ut diligenter consideret, num expediat illi renuntiare.
Reverendo Patri, ac domino H. Dei gratia Rading. abbati, suus PETRUS Blesensis Bathon. archid., salutem, et felices ad vota successus. Quoties recolo verba collationis illius, quam inter nos nuper habuimus concalescit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescit ignis. Ignitum enim eloquium tuum vehementer, et spiritus vitae erat in verbis, aut potius verba illa spiritus et vita sunt, quia non eratis, qui loquebamini, sed spiritus Patris, qui erat in vobis. Scio siquidem, quod verba illa concepta in personam alterius vos specialiter contingebant: ideoque, quasi scintillae ardentes ex cordis abundantia procedebant. Amantissime Pater, cum inter perfectos hujus temporis viros per gratiam Dei praecipua sanctitate praeemineas; certus sum tamen quod ad majoris cumulum perfectionis aspiras, Apostoli strenuus imitator, qui dum in profectu est, non reputat se perfectum, non quod jam apprehenderim, inquit, aut perfectus sim: omnium autem, quae retro sunt, oblitus, ad ea, quae anteriora sunt me extendens sequor ad bravium supernae vocationis in Christo. Et subjungit: Quotquot autem perfecti sumus, hoc sapiamus. Te, reverendissime Pater, a tam felici proposito non retraho, nec dehortor; properantem enim a terris in coelum, qui vel modicum detinet, plurimum nocet. Affectas honorem relinquere, multis quidem concupiscibilem, quia ipsum multipliciter ampliasti, ut excessus, tanquam locusta, tibi vaces ad laetandum in laetitia gentis, quam Christus haereditavit, ut laudetur cum haereditate sua. Sane ad hoc nulla saecularis occasio, sed sola Christi charitas te invitat. Justo enim lex non est posita; nec accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed spiritum adoptionis filiorum. Veritas autem dicit: Ponite jugum meum super vos. Ac si dicat: Non impono, vos imponite. Vos tollite, si vestris animabus vultis requiem invenire. Dedisti professioni evangelicae manum; tibique alienum videtur a via justificationum Dei sequi fallacias hujus mundi. In amaritudine quidem animae tuae planctu anxio et lamentabili gemitu tua tempora deplorabas. Tenorem vero querelae illius, etsi non expresse recolam verborum vestigio, ab eorum tamen sententia non aberro. Suspirando dicebas: Infelix ego homo carnalis, et venundatus sub peccato, quid mihi ad divitias et honores? cur mihi magisterium et cathedram super alios usurpavi? nonne sufficiebat mihi iniquitas mea, nisi peccarem in multitudine, et alligarem mihi peccata duplicia? Professor evangelicae paupertatis intraveram castra Dei, et me spirituali militiae alligaveram; nunc vero per hujus maledicti honoris assumptionem tanquam transfuga et desertor arma innocentiae regularis abjeci. Heu! heu! posuerunt me custodem in vineis, qui me ipsum custodire non possum. Qui me regere non sufficio, constitutus sum ut alios regam, indoctus doctor, et caecutiens se ductor. Complantaveram me similitudini mortis Christi, et elongaveram fugiens ut a viis hominum, tanquam ab immunditiis abstinerem; nunc autem in medio populi polluta labia habentis ego habito: commistus sum inter gentes, et didici opera eorum. Immiscuit in me Dominus spiritum vertiginis, et errare me fecit, sicut errat ebrius et vomens, et vere vomens. Evenit enim mihi, quod Dominus per B. Job impio comminatur. Divitias, inquit, quas devoravit evomet, et de ventre ejus extrahet eas Deus. Sane judicio diligentium Deum terribile ejus possum exspectare judicium; cum in libro Sapientiae legam, quia horrende et cito apparebit Dominus, et judicium durissimum his qui praesunt fiet: ego spiritus vadens et non rediens, quomodo retro aspexi, qui apposueram manum aratro? Qui mundum evomui, quomodo ad vomitum redii? Qui exueram veterem Adae tunicam, quomodo reindui eam? Qui laveram pedes meos, quomodo eos iterum inquinavi? Quomodo ad portas inferi reductus sum, qui jam in paradiso posueram pedem unum? Quis ita quaesivit animam suam ut perderet eam? Quis ita impie cogitavit repellere pretium suum, et haereditatem illam praeclaram; cujus jam arrham et pignus acceperam? Sed justo Dei judicio, qui pacem ad Christum non habet, ad se ipsum pacem habere non potest. Posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimetipsi gravis. Animam meam quasi sub jactu aleae posui, dum ad incertum divitiarum sub certo discrimine mortis aeternae me contuli. Et quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum patiatur? in dispendio animae nulla est aestimatio. Sciebam omnem honorem hujus saeculi esse impedimentum grave, et quoddam peremptorium salutis aeternae. Quem enim legimus a saecularibus deliciis ad delicias aeternas demigrasse? O quam fallax et vana est gloria, quam homines ab invicem petunt, et accipiunt, et gloriam quae a solo Deo est non quaerunt. Vere vana, quia vani filii hominum. Monachus, si aliis vult praeferri, nonne collega est illius, qui dicit: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo? Sed cujus ascendit cathedram, ejusdem timeat praecipitium et ruinam. Multi per honores transitorios elongaverunt a Christo dicentes anathema Jesu. Certe, qui praeesse aliis volunt, cor eorum vanum est, dum a virtute vacui, spiritu elationis et vento gloriae volatilis intumescunt. Elegeram abjectus esse in domo Dei, eratque mihi pro summo honore abjectio et contemptus; nunc autem in ira Dei elatus in cathedram pastoralem, cujus assumptionem etsi non procuraverim, eam tamen non sine ambitiosa voluntate recepi. Sufficiebat mihi paupertas mea. Sufficiebat mihi praeesse tantum corpori meo, ut non regnaret in me peccatum. Sufficiebat mihi servare thesaurum Domini in hoc vase fictili; animam meam dico: pro qua ille magnus mercator sanguinem suum fudit. Video in claustris coelestes homines, aut potius angelos terrestres, quorum conversatio est in coelis, qui quadam nobili superbia despiciunt honores et divitias hujus mundi. Nos autem peccatores et abundantes in saeculo obtinuimus divitias, quas Veritas in Evangelio damnat, cum quibus ventilator impiorum rex sapiens mihi rotam malorum immisit. Hae sunt aquae de puteo Samariae, quae plus potae plus accendunt concupiscentiae sitim. Sed beatus vir, cujus est Dominus spes ejus, cui nihil deficit, quia Christus ei sufficit. Hae sunt muscae, quae exterminant suavitatem unguenti; aves, quas abigebat Abraham ; mures, qui de terra, id est affectione terrena ebulliunt, qui extales, id est interiora eorum corrodunt, qui arcam Domini ponunt juxta Dagon, qui scilicet sacrae Scripturae scientiam mundanae sollicitudinis abusione confundunt. Propter hoc Dominus dicit: Dedi eis aurum meum et argentum meum, ipsi vero de auro et argento meo operati sunt Baal. Antequam hunc honorem, aut potius hoc onus mihi imposuisset coelestis indignatio, ad hoc enim in ira Dei vocatus sum, sentiebam de Domino in bonitate et simplicitate cordis mei, atque in memoria humanae suavitatis jugiter exsultabam. Frequenter in orationibus meis inter ignitas compunctiones, inter jubilationes arcanas, inter pia suspiria, inter devota susurria, quadam desiderii vehementia in Deum, meae devotionis ferebantur affectus. Ubi modo sunt illi divinae inspirationis aestus? illae supernae suavitatis experientiae, et quaedam delibationes fruitionis aeternae? sed illos coelestis gratiae motus, mea perdita, mea infelix anima jam non sentit, quos in die Domini bona, et in hora beneplaciti ejus, de Christi amore tanquam de ligno vitae fructus salutis et paradisi delicias colligebat. Nunc autem omnem escam abominata est anima mea, et appropinquavit usque ad portas mortis. Defecit caro mea et cor meum conturbatum est. Defecit gaudium cordis mei. Cor meum conturbatum est: dereliquit me virtus mea, et lumen oculorum meorum, et ipsum non est mecum Facta est, Domine, anima mea, sicut terra sine aqua tibi. Aut enim obduratur ad lacrymas, aut irruentium sollicitudinum turbine quasi in ventos dispergitur ad vanitates et insanias falsas. Aperiantur, quaeso, cataractae capitis mei, et cordis mei disrumpantur abyssi, ut super faciem hujus terrae inundet diluvium aquarum multarum. Dedisti mihi, Domine, coelum ferreum, et terram aeneam, ut super hunc montem Gelboe, qui per elationem honoris intumuit, nec ros, nec pluvia cadat. Tempus itaque meum perdidi. Defecerunt in vanitate dies mei, et anni mei cum festinatione; dives factus sum ut fierem miser. Honores adeptus sum, ut perderem Deum, honoris enim sequela perditio est. Sane honores et divitiae sibi habeant annexam, vitae securitatem, vinum et pinguia, otium et saturitatem, contemptum Dei et dispendium sui. Inter honorem et paupertatem evangelicus sermo manifeste distinguit; dum Lazarum beatificat in sinu Abrahae, et divitem sepelit in inferno. Qui debueram plangere dies meos quos perdidi, quia perdite vixi, favorabilis factus aurae venator, sequor curiam, intersum magnatum consiliis, inferiores judico, majores magis quam meae salutis auctorem veneror et adoro. In his patrimonium Christi dilapidans et profligans falsae largitionis obtentu me totum in capturam inanis gloriae, et magnificentiam pompae saecularis eviscero. Quid enim confert illa superflua numerositas evectionum, quas circumduco, et multiplicitas clientelae? Quid de hospitalitate dicam? quae merito hostilitas potius, quam hospitalitas censetur. Christus enim causam ei non praestat, sed inanis gloriae obtentus; divitibus quidem in hospitio cum honore et reverentia susceptis in omni opulentia deliciae apponuntur de patrimonio Crucifixi; Christus autem semel olim crucifixus in ligno foris in pauperibus suis crucifigitur et torquetur in luto. In quibus aut nudus omnino, aut in semicinctiis tabescens fame, et frigore tremens de his quae interius dantur canibus solatium angustiae suae postulat, et non est, qui moveatur super contritione Joseph. Ecce hospitalitas hodierna, in qua divites ad gloriam daemonum splendide epulantur: et Christus, qui charitas est, contemptu inedia et nuditate afficitur; ego autem oblitus terribilium judiciorum Dei, et immemor animae meae sedeo tanquam Balthasar in medio convivarum, vasis Domini abutens et patrimonio pauperum ad contumeliam Christi. Interim exeunt de domibus hospitum garsiones cibariis onusti et ebrii, ut de superfluitate illorum pauperibus ingeratur cumulatior doloris et tormenti materia. Sub hujus falsae hospitalitatis praetextu vicecomitibus, forestariis, et caeteris officialibus, aut potius officiperdis hominibus, tanquam dominis et magistris omne humanitatis officium exhibemus. Proponetur tamen querela de inofficioso, totamque hospitalitatis gratiam ingratitudo pervertet, nisi architriclinus usque ad nauseam et vertiginem capitis cum hospitibus suis bibendi bella continuet. Haec omnia judicabit, cujus judicia occulta sunt, et ideo plus timenda. Sumptus tam detestabiles et enormes non de labore aut patrimonio nostro fiunt, sed de eleemosynis fidelium, de oblationibus atque decimis, et de tributis egentium animarum, de exactionibus et oppressionibus pauperum, de obventionibus etiam placitorum. Quique in sudore vultus pane nostro vesci debuimus, labores miserorum nobis usurpamus ad delicias, atque in crapula et ebrietate sudorem bibimus alienum. Scriptum est: Judicia ejus abyssus multa. Ille, qui intuetur abyssos, et sedet super cherubim, terribilis in consiliis super filios hominum, judicabit causam pauperum, quando stabunt in magna constantia adversus eos, qui se angustiaverunt. Vindicabit haec omnia pater orphanorum, et judex viduarum; patientia vero pauperum non peribit in finem. Ubi est ergo, quaeso, verbum illud Prophetae: Dispersit, dedit pauperibus? Porro nec divitibus dare, nec nos ligna ferre in silvam, nec aquas in mare effundere oportebat. Verbum B. Hieronymi est, sacrilegium esse, res pauperum non pauperibus dare. Et idem: « Paria sunt, peccatoribus dare, et daemonibus immolare: nec minus turpe est conferre turpibus quam ob turpia dare. » Ecclesiasticus dicit: Benefac humili, et ne dederis impio: da bono, et ne recipias peccatorem. Item Hieronymus: « Clericus, qui de bonis suis sustentari potest, si accipit quod pauperum est, sacrilegium profecto committit, atque per abusiones talium, judicium sibi manducat et bibit. » Si hoc de clerico statuitur, quid de monacho fiet? qui si habeat aliquid proprium, nihil habet commune ad Christum. Plenum est discrimine superbam familiam de pauperum spoliis exhibere; tutiusque mihi esset humiliari cum mitibus, quam dividere spolia cum superbis. Nonne pauperum spolia sunt oblationes et decimae, quas per ecclesiasticae sententiae metum a pauperibus violenter extorqueo? Scriptum est: Sumite psalmum, et date tympanum. Qua fronte temporalia recipio, qui spiritalia non impendo? Quid de talliis et exactionibus, quid de obventionibus placitorum, et caeteris improbis extorsionibus loquar? Audio Dominum per Isaiam lamentabiliter conquerentem: Populum, inquit, meum exactores sui spoliaverunt. Quare atteritis populum meum, et facies egenorum confunditis? Vos enim cum austeritate et potentia imperatis, in domibus vestris rapina pauperum invenitur. Detestabile quippe est in monacho, ut sub quocunque honoris colore, aut titulo potestatis habeat feuda, servos et ancillas, homagia et fidelitates, atque ligantias, ut hominibus angarias et parangarias, caeteraque onera publicae functionis imponat, ut ita in extraordinarios usus, aut potius abusus, sicut eleganter proposuistis patrimonium Christi dilapidet et profliget, damnabile est, ut sit depilator pauperum, exactor improbus, torvusque Procrustes. Audi Hieronymum: Monache, si eges, et accipis, das potius quam accipias; si autem non eges, et accipis, rapis: porro non indiget monachus, si habeat quod naturae sufficit, et hanc sufficientiam Apostolus certa definitione praescribit. Habentes, inquit, alimenta, et quibus tegamur, his contenti simus. Quae ergo insania est, thesaurizare in laboribus pauperum, et in sanguine alieno mihi et meis delicias procurare? Nunquid me apud districtum Judicem poterunt excusare parentum sustentatio, falsae hospitalitatis fama, numerositas evectionum, et multiplicitas clientelae? Nunquid propter hoc me oportuit bona pauperum rapere? Rapio enim, etsi non manu propria, sed aliena, et quasi longa manu. Scriptum est autem: Manus in manu non erit innocens malus. Non excusatur Saul a morte David, nec a Christi morte Judaei, quamvis malitiam suam aliena manu studuerunt adimplere. Et si longa sit manus, qua rapio: sed non est abbreviata manus Domini, quominus judicet in justitia pauperes, et arguat in aequitate pro mansuetis terrae. B. Job dicit: Si adversum me terra mea clamat: in quo clamorem pauperum adversus eorum dominos oppressores periculosum insinuat. Faciant haec, et consimilia hi, quorum Deus non est memor amplius, et ipsi de manu ejus repulsi sunt, quorum non est respectus morti eorum, et firmamentum in plaga eorum. Sed quae conventio mihi ad rapinam: qui omne quod habebam proprium abdicavi. Certe nec milvus, nec accipiter, nec vultur, sive herodius, aut alia rapax avis acceptatur in Dei sacrificium. Avaritiam enim ex calumnia, et oblationem de rapina Dominus detestatur. Contra edictum coelestis imperatoris est non solum concupiscere aut rapere aliena, sed sua etiam cum lite repetere. Apostolus ad Timotheum dicit: Servum Dei non oportet litigare. Et idem: Hoc ipsum delictum est in vobis, quod judicia habetis, et non potius fraudem patimini. Nunquid accepi damnabiles istas divitias, ut carni meae lautius indulgerem? Sciebam sane, quam terribiliter Apostolus comminetur his qui curam carnis in desideriis agunt. Testimonio Christi caro non prodest quidquam. Nec regnum Dei caro, teste Apostolo, possidebit. Haec est sterilis terra et proxima maledicto, quae non generat nisi spinas et tribulos: quam Dominus veniet percutere spiritu oris sui. Si sterilem pasco, et viduae non benefacio, testimonio Job sententiam divinae animadversionis incurro. Contra animam, quae se ad mundanas voluptates effundit, Dominus graviter excandescit, sui judicii exsecutoribus dicens: Quantum exaltavit se in deliciis, tantum date ei tormenti et luctus. Certe sapientia non habitat in terra suaviter viventium: nec est regnum Dei esca et potus, sed justitia, et pax, et gaudium in Spiritu sancto. Empti sumus pretio magno, ut glorificemus, et portemus Christum in corpore nostro, ne circa curam corporis indulgentius nos habentes, audiamus quod Dominus delicatis improperat per prophetam: Abjecistis me, inquit, post corpus vestrum. Nunquid immolabo carnem meam mensae daemoniorum, quam offerre debueram hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium meum? Si accepi divitias, ut parentum meorum indigentia relevetur, terret me B. Hieronymus dicens, quod cum propinquitates corporum respicimus, corporis et animae creatorem offendimus. Et adjungit: Multi dum parentibus miserentur, animas perdunt. Hi sunt, qui judicio meo animas suas pro amicis suis crudeliter et damnabiliter ponunt. Legi epistolam Hieronymi ad Heliodorum, et inveni quam gravi et austero rigore abscindenda sit in his qui convertuntur ad cor omnis affectio parentelae. Vaccae fetae, quae deferebant arcam Domini in Bethsames ad vitulos suos colla minime reflectebant: nec in domo Domini sacerdos aut Levita eligitur, nisi dixerit patri et matri: Nescio vos. Mortuus eram mundo, et mundus mihi. Amor autem saeculi, qui in corde meo aruerat, sub quodam falsae pietatis obtentu per affectiones sanguinis revirescit. Infelices autem, qui parentibus erogant, unde post illorum gaudeant obitum, cum vana vivorum gaudia saepe transeant in supplicia mortuorum. Destruat igitur in me Dominus omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigat omnem intellectum meum in obsequium Christi. Sane nunc demum sentio quam fructuosus sit homini, et quam gloriosus apud Deum titulus paupertatis. Nescit homo pretium ejus. Paupertas enim sola est via secura et expedita ad vitam, caeterae viae malignis latronibus plenae sunt. Mundus enim in maligno positus est, plenus periculis, plenus laqueis, plenus scandalis, plenus colloquiis pravis, et exemplis malis, proditoriis verbis, et iniquis consiliis. Sed quid differo, quid exspecto? forte hac nocte repetent animam meam. Quantulacunque jactura temporis, dispendium est salutis. Extremae insaniae est negotium animae in necessitatis differre articulum, donec desidiam suam falsa exspectatione foventem tonitruum divinae indignationis absterreat. Vae, inquit, praegnantibus et nutrientibus in illa die. Heu mihi! quia incolatus meus prolongatus est. Quis ergo dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Tu autem Domine Deus Sabaoth, Pater misericordiarum, et Deus totius consolationis, quando consolaberis me? quando replebis in bonis desiderium meum? Tibi, dixi, cor meum, et gemitus meus a te non est absconditus. Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui super terram? Deus cordis mei, et pars mea Deus in aeternum. Imperfectum meum viderunt oculi tui, et cui affectum suggeris, da effectum, qui omnia potes, quia sine te nihil possumus. RESPONSIO. Tuae conquestionis seriem, Pater, sicut aestimo, fida recordatione collegi, collectamque recensui. Quia vero consilium petis, audi cum aequanimitate, quod in charitate non ficta tibi consulit filialis affectio, et amica simplicitas. Video, quia faciem habes euntis in Hierusalem, sed vide, ne in vanum accipias animam tuam, et ne te circumveniat, qui frequenter se in angelum lucis transfigurat. Multae sunt, teste Apostolo, astutiae Satanae cave, ne te a consilio justorum et congregatione supplantet. Sed si spiritus potestatem habens super te irruerit, locum tuum ne deseras. Periculosa est locorum mutatio, et signum animae aegrotantis. Qui locum mutat, quasi qui fugit umbram corporis sui, seipsum fugiendo circumfert. Regnum Dei intra vos est: intra te est, unde possis placere Altissimo. Uberioris gratiae est, inter saeculares esse religiosum, inter impios esse justum. David cum his qui oderunt pacem erat pacificus; Lot justus habitavit in Sodomis; Joseph in Aegypto cum Pharaone; Daniel in Babylone cum Nabuchodonosor ; Tobias in Ninive; Chusia in consiliis Absalon; Abdias cum Achab et Jezabel; nihil tamen de illorum merito minuit aliena malitia: imo eorum adauxit meritum societas impiorum. Quod autem omnia affectas relinquere pro Christo, donum Dei perfectum est descendens a Patre luminum. Pro Christo siquidem omnia relinquentibus judiciaria sedes in regeneratione promittitur: nec judices cum Christo sedebunt, qui pro eo omnia non relinquunt. Bonum est tamen fratribus praeesse; nam et his qui bene praesunt, duplex corona, teste Apostolo, promittitur: diversae siquidem viae sunt ad salutem, et divisiones gratiarum sunt: unicuique autem datur manifestatio spiritus ad utilitatem. Noe, Daniel et Job diversis professionibus vitae aeternae denarium meruerunt. Si pro utilitatibus fratrum laboribus te exponis, curis te oneras, bonum est; sed melius forte est, si juxta consilium Apostoli, te ipsum ad pietatem exerceas. Ipsius enim testimonio corporalis exercitatio ad modicum valet; pietas vero ad omnia: habens promissionem vitae, quae nunc est, pariter et futurae. Bonum est sollicitari cum Martha, sed quietius sedere ad pedes Domini cum Maria. Dulcius est, providere Dominum in conspectu suo semper, vacare et videre quam suavis est Dominus. Multi salutem fratrum saluti propriae anteponunt; ego cum istis non sentio: nemo enim me ipso mihi germanior est: pro fratribus meis libenter corpus expono periculis, sed non animam, nisi nomine animae voces vitam. Nam etsi Moyses stans in confractione in conspectu Domini orat, ut dimittat populo noxam, aut deleat eum de libro quem scripsit; si Job radicatus in charitate non dubitat esse frater draconum, et socius struthionum ; si Paulus vult anathema esse a Christo pro fratribus suis: isti quidem abundabant oleo et frumento: at ego pauperculus non habeo, nisi modicum olei, quo ungantur ulcera mea. Illi prae participibus suis uncti erant; vino enim, frumento, et oleo, spiritualibus scilicet divitiis, prae caeteris abundabant. Vis audire eorum divitias? Audi Dominum loquentem de Moyse, et dicentem: Si locutus fuero servis meis prophetis, loquar eis in visione, vel per somnium, sed non sicut servo meo Moysi, qui fidelis est in tota domo mea: ei enim loquar facie ad faciem. De B. Job ait ad Satan: Nunquid vidisti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra, vir simplex et rectus, et timens Deum, et recedens a malo? Apostolus vero totus oleo misericordiae affluebat, cum diceret: Certus sum quod neque mors, neque gladius, neque vita, neque angeli, neque principatus, neque altitudo, neque profundum, neque instantia, neque futura, neque creatura alia poterunt me separare a charitate, quae est in Christo Jesu. Qui ad tertium coelum raptus, inter caetera Dei arcana didicerat quod non poterat a Christo separari, de magna confidentia et certitudine vult pro salute fratrum esse ad tempus anathema a Christo. Ego autem vir videns paupertatem meam, habeo animam meam in manibus meis semper, ipsam illi committens, qui potens est depositum meum servare in illum diem. Etsi ego animalis sum, terrenus et carnalis, loquor tamen vobis, quantum praevaleo in doctrina spiritus spiritualibus spiritualia comparando: vos autem qui spirituales estis, scitis quae sit voluntas Dei bona, beneplacens et perfecta. Nec sermo meus praejudicium vobis facit. Spiritualis quidem homo omnia dijudicat, ipse autem a nemine judicatur. Ubi enim spiritus Dei ibi libertas. Qui vero spiritu Dei aguntur, hi sunt filii Dei. Ego quidem exercitium spirituale praefero corporali, sicut spiritum carni: nec enim vir propter mulierem, sed mulier facta est propter virum: ipsa est, cui a Domino dicitur: Et ad virum tuum erit conversio tua, ut animalitas ex se omnino nihil praesumat, sed spiritui tanquam viro subjecta sine murmuratione obediat. Habes prae oculis, Pater sanctissime, charitatis ascensorios gradus, scalam Jacob, et exemplar, quod Ezechieli ostensum est in monte visionum Dei. Nec jam te moneo ad currendum in viam mandatorum Dei: eges enim freno potius quam calcari. Te ad hoc duntaxat exhortor, ut in vigiliis, jejuniis, disciplinis, et caeteris exercitiis spiritualibus ita modestiae regulam teneas, ne in jacturam ministerii Deo debiti langueat corpus, deficiat virtus, subtrahatur affectus spiritui, effectus operi, ne tollatur tibi conscientiae tuae gloria, ne sis tibi domesticus homicida. Ego autem, bone Jesu, a quo omnis gratia, tibi actiones refero gratiarum, quia tantum et tam venerabilem virum sic afficis, sic inspiras. Scio tamen quod mutatio haec, quae sine dubio est mutatio dexterae Excelsi, multis, et maxime terrae magnatibus displicebit et erit scandali communis occasio. Transibit eorum amor in odium, familiaritas in contemptum. Sed testimonio B. Job, lampas contempta apud cogitationes divitum parata est ad tempus statutum. Satius est placere Deo quam homini. Si hominibus placerem, dicit Apostolus, Christi servus non essem. Qui enim hominibus placent, confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Si facies tua confundatur ad tempus, confusio haec adducet gloriam, atque pro confusione hac et rubore in terra tua duplicia possidebis. Scio quod offendentur principes, nec te, quaeso, illorum offensio scandalizet. Certe discipulis Christo dicentibus: Scis, quia Pharisaei scandalizati sunt in sermone isto, respondit dicens: Sinite illos, caeci sunt, duces caecorum. Qui ergo prohibet scandalizari unum ex pusillis credentibus in eum, suaviter portat scandalizari Pharisaeos et principes sacerdotum. Gloriosum est apud gloriae Dominum se ipsum abnegare, potiusque alienae voluntatis arbitrio subesse quam praeesse: et est majoris meriti minori vel compari exhibere obedientiam, quam majori; hanc enim obedientiam informat charitas; illam vero extorquet imperiosa necessitas. Verum est tamen, quod in administratione honoris vix unquam potest plena perfectio inveniri. Certe B. Martinus celebrior in miraculis fuit, antequam cathedram ascendisset eminentiae pastoralis Legimus, quod Gaufridus Perronensis, Clarevallis prior, electus in episcopum Tornacensem, electioni nullatenus acquievit. Qui postea defunctus et apparens cuidam fratri inquirenti qualiter ei esset, respondit: « Revelavit mihi Trinitas sancta, quod si suscepissem episcopatum, fuissem de numero reproborum. » Quid ergo facient infelices, qui temporalium sollicitudinum fluctibus se sponte et gratanter immergunt, qui splendide epulando, dormiendo, bibendo, sedendo ad telonium, fiscalem calculum dispensando, quaerendo quae sua sunt, aut potius quae sunt Caesaris, et non Dei, vitam suam in vanitatibus transigunt; se tamen arbitrantur esse perfectos, quia furta, aut rapinas, aut homicidia non committunt? A fructibus eorum cognoscetis eos. Isti dum in incentivo cupiditatis exaestuant, dum trahuntur inanis gloriae appetitu, omnes miseriae, quas sustinent, eis in delicias convertuntur. De talibus dicit Job: Esse sub sentibus delicias computabant. Isti sunt gigantes, de quibus idem Job dicit: Gigantes sunt qui portant orbem, gemunt sub aquis, et qui cum eis sunt. His, quibus voluptatem facit cupiditas in tormentis Osee propheta sub specie Ephraim insultat, et dicit: Vitula Ephraim docta diligere trituram. Sic enim anxietates eorum, aut cupiditas levigat, aut inanis gloriae quaestus, quod eis a talibus cessare non libet, etiam quando licet. Nimirum calice Babylonis inebriati sunt, nec terribilia, et subita Dei judicia, quae eis de proximo intentantur, attendunt. Propter quod in Evangelio Dominus dicit: Attendite vobis, ne graventur corpora vestra in crapula, et ebrietate, et in curis hujus vitae, et veniat super vos repentina dies illa. Cum enim dixerint, pax et securitas, tunc repentinus superveniet interitus, et dolor, sicut in utero habentis, et non effugient; prosperitas siquidem stultorum perdet eos. Cumque deduxerint in bonis temporalibus dies suos, testimonio Job, in momento ad inferna descendent. Sane magnae arbores diu crescunt, et in modico tempore succiduntur. Contemnunt itaque miseri habere unde spiritualiter gaudeant, et per temporales acquirunt angustias unde temporaliter et aeternaliter gemant. Intelligentes ergo, in novissimis eorum compatiamur his, qui ignorant et errant. Eis enim securis posita est ad radicem, et tanquam infructuosae arbores, sententiam excisionis et combustionis exspectant. Hanc exhortatiunculam meam stylo recisiore exarare decreveram, sed amor qui finem nescit vix finem potuit invenire scribendi. Evasit itaque brevitas in immensum, schedula crevit in pellem, et epistola transivit in librum. Vale.
( charitas enim

nunquam excidit )