EPISTOLA VI EPISTOLA HERBERTI EXSULANTIS AD EUMDEM CONTRA LONDONIENSEM EPISCOPUM ROMAM JAM PROFICISCENTEM.
Reverendissimo Patri et domino suo in Christo amantissimo W. Dei gratia Senonensi archiepiscopo et apostolicae sedis legato suus HERBERTUS miserabilis nunc et exsul, modicum id quod nunc potest.
Etsi tanta cui scribitur jusserit silere auctoritas, rupit tamen silentium charitas; quae ut mors valida est et plerumque majestatem pensare non novit, juxta quod etiam ait gentilis ille poeta: Non bene conveniunt nec in una sede morantur Majestas et amor: unde et subjectam membranulam totam jam charitatis igne accenderem, si non me instantium curarum algor premeret et urgens necessitas ad alia calamum detorqueret. Ecce enim draco ille magnus, serpens antiquus, gladio verbi Dei vulneratus, vel demum nunc de fovea lubrici erroris exire cogitur. Scimus vero quod de malo ad malum egreditur, ut qui prius fraudulenter incessit, amodo fiat manifestus fratrum suorum accusator, et induet arma calumniae multo plus graviora quam pugnae. Unde quam citius sive in solitudine sive in urbe sive viatorum sive stationarium oppressorum clamor clementiae vestrae aures attigerit, necesse est ut subveniat miseratio vestra, ut militiae vestrae armis collidas vasa iniquitatis bellantia. Sic enim congregatio hypocritae sterilis erit, cum ignis vester devoraverit tabernacula eorum qui munera libenter accipiunt. Illa tamen leprosorum flabra huic sancto inimica igni semper mihi suspecta sunt; cernunt, domine mi, locutio haec. Ut autem sublimitati vestrae non tam temere quam timide, quod negotio proficeret, eloquar: si forte nos viatorem reperimus, expedit ut vestrum aliquis una cum nostris remittatur, alioquin profecto nisi illi dominatores nostri vereantur faciem vestram, veremur nos ne absorbeamur a dracone et illi repleant ventrem suum de teneritudine nostra. Ni fallor, scit et nunc quid verbis propheticis significem prudentia vestra. Verum, ne sanctitatis vestrae auditum insipientiae meae verbis diutius morer, id in calce sermonis adjicio, quantum omnis Ecclesia in miserationibus domino Cantuariensi, nunc praesertim in hac profectione nostra exhibitis, vestram supra modum charitatem concelebret et pacem nobis opera vestra, favente Domino, redditam seu etiam justitiam, si pacem praecesserit, in miserationum vestrarum catalogo audio jam et gaudeo numerari. Unum autem est, quod celare non possum, falsiloquos quosdam regis Anglorum nuntios, revertentes a curia, ventosis verbis totam terram implevisse, qui causam vestrae profectionis et negotii intima cuicunque disseminabant et auditoribus etiam sibilabant invitis. Ricardus autem Barre erat princeps prophetiae. Unum scio quod iis si consilia vestra credidistis, proditores sunt; si vero non credidistis, mendaces. Vestrorum tamen nonnulli ad credendum leviores, ad ventum hunc moti sunt. Plurimi vero ut domino meo verum dicens non parcam, justius conqueruntur quod nullam videlicet absentiae vestrae tam longe per proprios nuntios vestros seu litteras consolationem meruerunt, et ut in hoc audeam justa omnino querimonia haec. Verum excessus hi veniam facile impetrabunt, si absentiae desolatio cita praesentiae vestrae laetitia compensetur, quod nobis praestet magnus ille dux itineris vestri qui sicut operatur, prosperum faciet vobis iter, Deus salutarium nostrorum.