XXIV.  Privilegium pro ecclesia S. Mariae de Portu Ravennate.   (Romae, ap. S. Petrum, Mart. 14.) [FANTUZZI,  Monum. Ravenn.,  II, 131.]
ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio MANFREDO priori ecclesiae S. Mariae in Portu, ejusque successoribus canonice promovendis in perpetuum.
Commissae nobis apostolicae sedis nos hortatur auctoritas ut locis et personis ejus auxilium devotione debita implorantibus tuitionis praesidium impendere debeamus, quia sicut injusta petentibus nullus est tribuendus effectus, ita legitima et justa postulantium non est differenda petitio, eorum praesertim qui cum honestate vitae et laudabili morum compositione gaudent omnipotenti Domino deservire. Eapropter, dilecte in Domino fili Manfrede, prior tuis justis petitionibus debita benignitate gratum impertientes assensum, beatae Dei Genitricis Mariae Ecclesia cui, Deo auctore, praeesse dignosceris cum omnibus ad ea pertinentibus ad exemplar praedecessoris nostri felicis memoriae PP. Innocentii sub B. Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus. Statuentes ut quascunque possessiones, quaecunque bona, eadem ecclesia inpraesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, Deo propitio, poterit adipisci firma tibi tuisque successoribus in perpetuum et illibata permaneant, in quibus haec propria duximus exprimenda vocabulis. Quaecunque a Sipoto abb. monast. S. Andreae et S. Mariae de Cereto ex partibus Istriae per Enphiteu acquisivistis, quaecunque etiam a Cervien. Cesenaten. Ariminen. episcopo eidem ecclesiae rationabiliter concessae sunt, aquimolum cum redimine, seu adjacentiis suis extra Portam S. Laurentii Rav. ubi molendinum construxistis juxta pontem, qui supra aquam ante eamdem portam fluentem consistere cernitur in superiori et exteriori parte ejusdem pontis ad jus B. Petri pertinens vobis, concedimus sub censu unius denar. Lucen. monetae, a vestra ecclesia nobis nostrisque successoribus annualiter persolvendo, et quaecunque a b. m. Gualtero qu. Rav. archiep. ecclesiae vestrae divinae pietatis intuitu collata sunt, cum terris, pratis, vineis, nemoribus, usuagis et pascuis in boschio, et plano, in aquis et molendinis, in viis et semitis et in omnibus aliis libertatibus et immunitatibus suis. Liceat etiam vobis clericos a saeculo fugientes ad conversionem in congregationem vestram suscipere absque alicujus episcopi vel praepositi contradictione, sive molestia. Sed et laicos de quibuslibet parochiis, vestrae societati ad disciplinae videlicet regularis conversionem per vos ipsos adjungi, nisi forte aliquibus legalibus conditionibus teneantur obnoxii, nullus episcopus vel praepositus vobis interdicere audeat, nulli quoque fratrum ejusdem ecclesiae licentia pateat post factam apud vos professionem de claustro vestro, vel domo vestra discedere aliqua occasione sine prioris ecclesiae vestrae, aut absque communi congregationis licentia. Quod si quis ex clericis vel laicis professis de claustro vestro, vel domo vestra discesserit, et commonitus redire contempserit priori ecclesiae ipsius qui pro tempore fuerit, ex apostolica auctoritate sit facultas ejusmodi a suis officiis suspendere, et excommunicare; suspensum vero, sive interdictum, vel excommunicatum nullus episcoporum abbatumve suscipere vel retinere praesumat. Quae omnia apostolica auctoritate concedimus, quandiu scilicet apud vos canonici ordinis tenor, Deo praestante, viguerit. Praeterea clericorum tonsuram in vestro loco regulariter pro professione volentium vivere nostra concessione vobis facere liceat. Porro clericorum vestrorum ordinationem a quo malueritis catholico episcopo suscipiendi licentiam habeatis. Si quando Rav. ecclesia forte antistitem non habuerit, vel si is qui in ea fuerit, constiterit non esse catholicum, sane fratrum vestrorum decimas quas ubilibet vestris laboribus, sumptibusque colligitis, nullus episcoporum, vel episcopalium ministrorum a vobis exigere audeat. Sepulturam quoque sacrorum locorum liberam omnino esse decernimus, ut eorum qui se illic sepeliri deliberaverint devotioni, et extremae voluntati, nisi forte excommunicati, vel interdicti sint, nullus obsistat. Ad haec adjicientes statuimus auctoritate praesentis privilegii, ut praefata ecclesia vestra cum omnibus ubilibet ad se pertinentibus ab omni sit extraordinaria functione immunis, ut videlicet si quando archiepiscopum Rav. vel quemlibet alium episcopum in cujus parochia aliquam ecclesiam vel possessionem habetis, vel decedente archiepiscopo clericos, vel laicos ejusdem ecclesiae ad Romanum pontificem vel ad imperatorem a cujuslibet rei gratia profiscisci contigerit, nullam vobis exactionem in argento, aut equitaturis, aut aliquibus aliis stipendiis de ejusdem ecclesiae rebus facere audeant, seu ibidem hospitando aliquod unquam gravamen inferre. Praeterea si ingruente bello cives Rav. vel aliarum civitatum vel locorum homines pro militibus, vel pro munienda civitate, vel castro collectam fecerint, jam D. ecclesiam vestram ab omni exactione immunem esse praecipimus. Decernimus ergo ut nulli omnino personae hominum praefatam ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, minuere, aut aliquibus vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur, eorumque pro quorum gubernatione et sustentatione concessae sunt, omnimodis usibus profutura salva sedis apostolicae auctoritate. Si qua igitur inposterum ecclesiasticae saecularisve persona, hanc, etc. Ego Adrianus catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Imarus Tusculanus episcopus. Ego Ubaldus P. B. R. card. tit. S. Praxedis. Ego Manfredus P. B. R. card. tit. S. Sabinae. Ego Aribertus presb. card. tit. S. Anastasiae. Ego Julius presb. card. tit. S. Marcelli. Ego Astaldus presb. card. tit. S. Priscae. Ego Joannes presb. card. tit. SS. Joannis et Pauli. Ego Henricus presb. card. tit. SS. Nerei et Achillei. Ego Joannes presb. card. tit. SS. Silvestri et Martini. Ego Rodulfus diac. card. S. Luciae in Septa Solis. Ego Guido diac. card. S. M. in Porticu. Ego Joannes diac. card. SS. Sergii et Bacchi. Datum Romae apud S. Petrum, per manum Rolandi S. R. E. presb. card. et cancellarii, II Id. Martii, indict. III, Incarn. divinae, anno 1154, pontificatus vero D. Adriani papae IV, anno I.