LIV.  Privilegium pro ecclesia S. Germani.   (Laterani, Maii 17.) [TOSTI,  Storia di Monte-Casino,  II, 211, ex originali.]
CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis JOANNI, archipresbytero ecclesiae S. Germani, et clericis tam praesentibus quam futuris canonice substituendis in perpetuum.
Effectum justa postulantibus indulgere, et vigor aequitatis, et ordo exigit rationis, praesertim quando petentium voluntatem et pietas adjuvat, et veritas non relinquit. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et felicis recordationis Alexandri papae praedecessoris nostri vestigiis inhaerentes, praefatam ecclesiam S. Germani, in qua divino mancipati estis obsequio sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus. Statuentes, ut quascunque possessiones, quaecunque bona eadem ecclesia in praesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus, et illibata permaneant. Sane quia sacris canonibus cautum est ut nullus sacerdos, seu diaconus, vel subdiaconus, aut de qualicunque gradu clericorum ad forum judicis saecularis trahatur, sancimus et apostolica auctoritate statuimus, ut sicut bonae memoriae Gerardus quondam Cassinensis abbas cum assensu fratrum suorum decrevit, ut nullus clericorum in toto territorio Sancti Benedicti habitantium saeculari judicio constringatur, nec ab aliqua persona laica judicetur, vel purgationem facere, aut legem subire, sive gaudium aut fidejussorem praestare cogatur. Verum si aliquis de praedictis clericis in quodlibet crimen, vel culpam lapsus fuerit, vel aliquod crimen ei fuerit objectum, per te, fili archipresbyter, vel per successores tuos, qui per abbatem Sancti Benedicti fuerint instituti, et non per publicos judices judicetur; ita tamen quod cum res exegerit, et fuerit necesse, consilium et licentia ejusdem abbatis super hoc requiratur, sicut vobis in authentico scripto suo noscitur indultum fuisse. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum fas sit supradictam ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione, ac sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate, et Cassinensis abbatis canonica justitia, et debita reverentia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam venire tentaverit, secundo tertiove commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reumque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore et sanguine Dei, et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco sua jura servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen, amen. Ego Joannes presbyter cardinalis tituli Sancti Ego Clemens catholicae Ecclesiae episcopus. Marci. Ego Laborans presb. card. Sanctae Mariae trans Tiberim tit. Calixti. Ego Pandulfus presb. card. Basilicae XII Apostolorum. Ego Bobus titulo Sanctae Anastasiae presbyter cardinalis. Ego Jacobus diaconus cardinalis Sanctae Mariae in Cosmedin. Ego Gratianus Sanctorum Cosmae et Damiani diaconus cardinalis. Ego Soffredus Sanctae Mariae in Via Lata diac. cardinalis. Ego Bobo Sancti Gregorii ad Velum Aureum diac. cardinalis. Ego G. G. Sanctae Mariae in porticu diaconus cardinalis. Ego Joannes S. Theodori diaconus cardinalis. Datum Laterani per manum Moysi, sanctae Romanae Ecclesiae subdiaconi, vicem agentis cancellarii, XVI Kalendas Junii indictione VI, Incarnationis Dominicae anno 1188, pontificatus vero domini Clementis papae III anno primo.