EPISTOLA CCLXIX. AD EUMDEM.
Domino regi dominus Londoniensis, salutem et amoris intimam de ipsis cordis sui medullis affectionem.
Vestrae, domine, celsitudini scribere tardavi, quia quae de Ecclesiis regni vestri gesta sunt, vobis priusquam possem scribere, per nuntios justitiae vestrae manifestata fuisse cognovi. Nunc autem scribo vel sero, et ob Dei misericordiam supplex obsecro ne mihi detrahentibus acquiescatis, ne monachis Cantuariae in his quae maligna loquuntur adversum me, fidem aliquatenus habeatis. Aiunt enim me ad archiepiscopatum Cantuariensem ambire, et ob hoc electiones quas de aliis faciunt, modis omnibus impedire. Novit ipse qui Veritas est nullum horum verum esse. In promotione mea prima Cluniaci prior quidem sum constitutus in ordine, dehinc prior abbatis Villae. Hinc abbas Glocestriae, post episcopus Herefordiensis. Hinc translatus Londoniae, confidenter assero, quod ad nullum horum ambivi, quorum tamen unumquodque, permittente Deo, consequenter obtinui. In secretis itaque cordis mei dico Domino Deo meo, quod sufficit mihi gratia sua; dico et vobis domino meo charissimo, quod sufficienter mihi in his indulta a vobis benignissime gratia vestra. Avertat a me Dominus hanc cupiditatem. Avertat a vobis Omnipotens assensum in hoc praebendi omnimodo voluntatem. Si vero electiones suas aliquatenus impedivi, hinc potestis advertere. Primo de domino Bajocensi actum est. Quod episcopis regni vestri licet grave videretur, omnes tamen opem ferente Domino, ad hoc induxi, ut in ipsum assentirent, ipsumque suscipere parati essent. Soli monachi respuerunt, quod vos praecipue velle cognoverint. De Beccensi postmodum actum est. Quod licet gravissimum omnibus regni episcopis videretur, multa tamen instantia et industria obtinui, ut in ipsum assentiendo suae praejudicarent voluntati. Ad ultimum, ad abbatem de Cereseio decursum est. Quod licet et episcopis et omnibus terrae vestrae abbatibus, omnibusque regni vestri personis non solum grave videre tur, verum et indignissimum, ego tamen, ne pax Ecclesiae turbaretur, nec quam desiderabatis, electio ulterius differretur, etsi cum multa ira et indignatione omnium, tandem tamen obtinui, ut si monachi Cantuariae in electionis pronuntiatione episcopis regni vestri vel modicam exhibere voluissent reverentiam, in ipsum acquiescerent, et ne vester adversus eos turbaretur animus, rem hoc fine terminare permitterent. Verum hi sibi omnia usurpantes, et episcopos omnes a consilio et electione, et electionis pronuntiatione severius excludentes, quod cum aliquantula modestia agentes tunc obtinere potuerunt, nimia utentes obstinatia, ulterius differri compulerunt. Qua in re, si placet, honori vestro consulite, diligenter attendentes quid vobis magis expediat, an monachis totum ascribere, qui vobis nec hominio tenentur affectu nec fidelitate, aut in eligenda maxima persona regni vestri, reverentiam aliquam episcopis attribuere, qui vobis aut hominio aut fidelitate obligati, honorem vestrum in Deo conservare duplici necessitate tenentur obnoxii. Bonum est itaque si placet, ut rigorem monachorum, quae tot de humilitate vestra concipiunt, ea qua scitis modestia et sapientia temperetis, et ad aliquam, si placet, regni vestri personam ipsorum consilium revocetis, et salvo jure utriusque partis, in posterum de prima voce in electione habenda, cum de eo agi fuerit opportunum, electionem ipsam per priorem et aliquem episcoporum simul aut alio quocunque modo, quod Deus vobis et consilio vestro revelaverit, pronuntiari faciatis, ut per sapientiam vestram pacificato statu Ecclesiae, nebulam quae ex dissensione hac regno vestro adhuc impendet, gratiam praestante Domino, prorsus evacuetis.