EPISTOLA XXIV. AD FAMILIARES THOMAE ARCHIEPISCOPI CANTUARIENSIS . [A. D. 1169-70.]
ARGUMENTUM.-- Reginaldus archidiaconus Saresberiensis in offensionem Thomae archiepiscopi exsulantis inciderat: eum ad satisfactionem et reconciliationem paratum Petrus cupit in amicitiam, et per eam, in societatem persecutionis restitui.
Doletis, et causamini quod ad archidiaconum Saresberiensem me contuli: sed si culpa est, accessisse ad eum, reddit me necessitas excusatum. In verbo Domini dico vobis, quod nec noveram, nec audieram, quod dominus vester adversus eum aliquid rancoris aut odii concepisset. Nunc etiam certissime novi quod vestro domino reconciliari toto corde desiderat; et jam nisi inimicus homo impedisset, per omnia satisfacturus se ipsius pedibus humiliter advolvisset. Adhuc etiam correctionem, et conversionem ipsius exspecto quotidie, et ad hoc operam adhibeo diligentem. Sed sunt aliqui cum eo, qui seminant zizania, et firmiter interdicunt, ne domino vestro reconcilietur, si patris sui, quem super omnia diligit, ac totius generis sui salutem et quietem desiderat. Scitis equidem, quia homo circumspectus est et industrius, vobisque ac domino vestro fructuosissimus esse posset, si staret vobiscum, si in se partem vestrae persecutionis exciperet. Scio etiam, quod ad hoc eum tenuissima exhortatio domini Cantuariensis efficaciter inclinaret. Date operam, quaeso, ut ad eum a domino vestro super hoc litterae dirigantur. Quod si non facitis vestrae utilitatis intuitu, faciatis hoc saltem suae conversionis et salutis obtentu. Certe Moyses, ut Hobab ab errore gentilitatis averteret, volens ipsum tanquam necessarium retinere dicebat: Proficiscimur ad locum, quem Dominus daturus est nobis: veni nobiscum, et benefaciemus tibi, quia Dominus bona promisit Israeli, noli nos relinquere: tu enim nosti, in quibus locis castra ponere debeamus, et eris ductor noster Si Moyses gentilem postulabat sibi fieri ducem, non erubescat quaeso, Moyse minor archidiaconum sibi adjungere dolorum et laborum participem. Archidiaconus enim hoc praecipue desiderat, ut pro eo, et cum eo laborem et dolorem inveniat. Nuper legebamus in libro Regum, et occurrit nobis verbum illud Ethai Gethaei ad David egredientem nudis pedibus de Jerusalem a facie Absalon, et dicentem, quod ille reverteretur; illeque respondit: Vivit Dominus, quia non derelinquam te, neque in vita, neque in morte. Suspirans ergo archidiaconus: Sic faciat mihi, inquit, Dominus, et hoc addat, antequam moriar, ut sic possim domino Cantuariensis, et ex corde hoc dicere, et opere adimplere. Suggerite, quaeso, domino archiepiscopo, ne clericum suum verbis provocet, aut minis exasperet, ne dum ligna cum proximo caeduntur in silva, ferrum de manubrio securis evadat, proximumque interimat. Ligna enim, teste Gregorio, caedimus, cum per increpationem proximi peccata succidimus; sed ferrum securis elabitur, proximumque occidit, dum contumeliosa correctio conscientiam proximi vulneratam a dilectionis spiritu in mortale odium vertit. Sane non est admonitio accepta in oculis Altissimi, quae non fit ex charitatis intimo, et in spiritu lenitatis. Quod liquido patet ex verbis Eliae dicentis: Ecce spiritus Domini subvertens montes, et conterens petras, et non in spiritu Dominus; et post spiritum commotio, et non in commotione Dominus: et post commotionem ignis, et non in igne Dominus: et post ignem sibilus aurae tenuis, et in sibilo Dominus. Nam cum per praedicta terribilis increpatio exprimatur, per sibilum aurae tenuis blanda et amica exhortatio designatur. Haec fit cum silentio, illa fit cum iracundia et tumultu, sicut scriptum est: Quoniam aquae Siloes cum silentio currunt; aquae vero Rasin transeunt cum tumultu. Porro dominus Cantuariensis, qui, sicut mihi videtur, jam aggressus est arctioris et altioris vitae propositum, non spiritum hujus mundi accepit, sed spiritum qui ex Deo est. Charitas ergo Dei, quae diffusa est in corde illius usque ad proximum se extendat, sicut decet sanctum. Unde, si Saresberiensis archidiaconus perseverat in ea satisfactione et obedientia, quam promittit, aperienda sunt ei viscera charitatis. Ego autem magnum reputo, tantum lucrifacere virum: qui, si vestigiis domini Cantuariensis inhaeserit, fructum in Ecclesia Dei faciet tempestivum. Si adhuc residet in animo ejus adversus archidiaconum aliqua suspicionis occasio, antequam eumdem in sacrarium suae familiaritatis admittat, fidem ipsius experiatur operibus. Josue quidem non prius angelum amicum recepit, quam amicum esse cognoverit: sciscitans prius, suusne esset, an adversariorum? Illud verbis assero confidenter, quoniam si conversionem ejus procurare voluerit, in eo quod Saulum reperit, Paulum inveniet. Super conversione siquidem et salute archidiaconi anxia sollicitudo me tangit; non enim possum eum non diligere, qui frequenter in suis benedictionibus me praevenit.