I. EPISTOLA AD BASILIUM IMPERATOREM.  (  Anno  88.)
Eum ob defensionem Photii redarguit, et contumelias Marino pontifici objectas refellit.
Litteras serenitatis vestrae ad Adrianum praedecessorem nostrum missas accepimus: et mirati sumus magnificentiam tuam quomodo talia scribere potuisti, cum sis justitiae aequilibrium, praesertim cum recte noverit pia potentia tua quod manui regiae non subjiciatur sacerdotalis et apostolica nostra dignitas. Licet enim ipsius Christi imperatoris similitudinem in terris geras, rerum tamen mundanarum et civilium tantum curam gerere debes: quod etiam precamur ut ad multos annes praestare valeas. Quo igitur pacto a Deo largitus et nobis terrenis rebus praeesse, ita etiam nos per principem Petrum spiritualibus rebus Deus praefecit. Accipe, quaeso te, benigna fronte quae sequuntur. Datum est tibi curare, ut tyrannorum impietatem et feritatem gladio potentiae concidas, ut justitiam ministres subditis tuis, ut leges condas, ut terra marique militares copias disponas. Haec est praecipua cura potentiae et principatus tui. Gregis cura vero nobis commissa est tanto praestantior quantum distant a coelo ea quae in terris sunt. Audi Dominum dicentem Petro: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . De potestate vero et imperio tuo quid ait? Nolite timere illos qui occidunt corpus, animam vero non possunt occidere . Et iterum de ministerio nobis commisso ait: Tibi dabo claves regni coelorum , et quae sequuntur. Oro itaque pietatem tuam, ut inhaereas decretis principum apostolorum, ut nomen eorum honores et dignitatem. Institutio enim et sacerdotium omnium quae in orbe sunt Ecclesiarum a principe Petro ortum accepit, per quem etiam nos sincerissima et purissima doctrina monemus omnes et docemus. Regnum vero tuum non minimarum rerum argumento ad ea quae praestantiora sunt scrutanda se erigat, sed animadvertat qua auctoritate haec facere aggreditur. Ille quidem qui adversus sanctissimum Marinum sacras aures tuas contumeliis maculavit, adversus Dominum nostrum Jesum Christum, quinutu suo universum orbem regit, blasphemias effutire procul dubio non dubitavit. Quis, inquam, ille fuit qui adversus immaculatum ejus sponsum et sacerdotem, et adversus matrem omnium Ecclesiarum talia dicere est ausus? Decipitur profecto quicunque putat quod discipulus sit supra magistrum, et servus supra dominum suum . Obstupescimus sane, dum quam perfectam et illustratam prudentiam seductam videmus, ut talia contra sanctum illum virum cogitaverit. Qualis enim ille fuerit, licet nos silentio praetereamus, lapides isti clamabunt: Multa fiant labia dolosa quae loquuntur adversus Deum iniquitatem, vel adversus justum . Si ovis Dei existis , ne transgrediaris limites principum apostolorum. Dic, quaeso te: quis te seduxit, ut pontificem oecumenicum comico more scommatibus lacesseres et sacram Romanorum Ecclesiam maledictis incesseres, cui cum omni veneratione subditus esse debes? An ignoras quod haec omnium Ecclesiarum princeps existit? Quis te pontificum judicem constituit quorum sacris doctrinis dirigi debes, et a quibus preces pro te Deo offeruntur? Scis sacrum illud elogium, quod ait: Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . Haec de omnibus sacerdotibus dicta sunt. Deo te aequalem facis, qui ejus angelos judicare audes. Dicit enim propheta: Labia sacerdotis loquentur judicium, et legem exquirent de ore ejus: angelus enim est Domini omnipotentis . Quomodo judicabis sacerdotes qui solius Dei sententiae subjiciuntur, et qui soli facultatem habent ligandi atque solvendi? Vide ad quodnam profundum te praecipitem dedisti. Audio in te, magnificentissime imperator, laudari mansuetudinem, et patientiam Job: quapropter mirari satis non possum quomodo ita turpiter lapsus sis. Scripsisti illum non esse episcopum. Quomodo id nosti? Si vero id ignoras, quomodo ita praeceps in eum sententiam tulisti? Magna quidem est pontificum potentia. Non te latent res beati Ambrosii, et quid ipse fecerit adversus Theodosium imperatorem. Quicunque dicunt Marinum fuisse antea episcopum ac proinde non potuisse ad aliam sedem transferri, ostendant illi id aperte. Scito, dilecte et omni honore digne imperator, quod objicitur de canone, cum tamen id nunquam fuerit: multitudo tamen sanctorum Patrum et illorum auctoritas et judicium potuit illum constituere in primo gradu. Et divina providentia praenoscens Ecclesiae Dei utilitatem, in sede principis apostolorum Petri illum collocavit. Quid vero magnus ille Gregorius cognomento theologus? nonne Nazianzo translatus est, et Meletius Sebaste Antiochiam, et Dositheus Seleucia Tarsum Ciliciae, et Reverentius Archiphoenice Tyrum, Joannes Gordolia Proconnesum, Theodorus Apamea Selymbriam, Alexander Cappadocia Hierapolim? et multi alii diversis in locis translati sunt e suis sedibus ad alienas? Dicat celsitudo tua quibus accusatoribus et quibus testibus affirmantibus beatum Marinum fecisse quae tu dicis, illum condemnasti? An ignoras, in prima Nicaena synodo quod beatus Silvester papa proclamaverit per legatos, praesente ibidem sancto Constantino: Ut prima sedes a nemine judicetur. Quid deliquit sancta Romanorum Ecclesia, ut adversus eam linguam tuam vibrare et concitare seductor iste induxerit? Num, juxta antiquum morem, de synodo Constantinopoli habenda ad te litteras non dedit? Num pro eadem synodo curam non gessit? Peto a te: Cuinam scriberet Romanorum Ecclesia? laico scilicet Photio? Si enim haberes Patriarcham, frequentius nostra Ecclesia illum litteris visitaret. Sed hei mihi, quod ista gloriosa et a Deo custodita civitas Constantinopolis pastoris solatio est orbata, et sola regia tua potentia illustratur: et, nisi amor quo te prosequimur cohibuisset ut ferremus injuriam nostrae Ecclesiae illatam, coacti fuissemus adversus praevaricatorem Photium, qui contra nos impura evomuit verba, graviores poenas infligere quam praedecessores nostri. Neque enim hoc dicimus ad tui contumeliam: te enim in universo orbe Deo dilectum praedicamus; sed tantum ad nostram defensionem et Marini majorem gloriam, qui eadem sensit et sapuit cum praedecessore et doctore nostro sanctissimo papa Nicolao. Et, qui dum voluit adimplere quae illi ante visa fuerant, in maximum devenit apud vos contemptum et ludibrium divinus ille Marinus . Et cum noluerit simul duci cum iis qui aliena sentiebant, et, quae ipse coram tua majestate synodice gesserat dissolvere et annullare ac irrita reddere, propterea triginta diebus carceres fuit detentus: id sibi gloriae potius tribuens, quam contumeliae, pro veritate pati. Sed, o junior Constantine, quomodo non es illum magnum imitatus Constantinum qui sacerdotum libellos acceptos in ignem projecit, affirmans se non esse dignum ut sacerdotes judicaret? Te itaque monemus, spiritualis noster fili, ne adversus sanctam Romanam Ecclesiam insurgas. Cum vero audivimus quod ex semine tuo filium ad sacerdotium dedicasses, magno hac de causa repleti sumus gaudio. Oramus etiam ut chelandrium munias et omnia quae in eo sunt necessaria adhibeas a mense videlicet Aprili ad Septembrem mensem; mittas praeterea qui moenia nostra custodiant ab Agarenorum incursionibus. Reliqua vero silentio praeterimus, cum neque oleum sit nobis pro luminaribus ecclesiae juxta debitum Dei honorem. Cui gloria sit in saecula saeculorum. Amen.
(Matth. XVIII) (Matth. X) (Matth. XVI) (Matth.
XIX) (Psal. XXX) (quod votis habemus) (Psal. CIV) (Malac. II)
[ al., 
Marinus accerrimus defensor octavae synodi]