LXV.  Leonis papae bulla, qua monasterio Sanctae Mariae de Pomposia confirmat varia illius jura et bona.   (Anno 1052.) [Muratori,  Antiq. Ital.,  V, 337.]
LEO episcopus, servus servorum Dei, ecclesiae gloriosae matris et virginis perpetuae, beatae Mariae, sitae in insula Pomposiae, et per eam dilecto in Domino Jesu Christo filio MAINARDO venerabili abbati, tuisque successoribus juste intrantibus in perpetuum.
Regina coelorum, Dei Genitrix, super choros angelorum exaltata, ut a nobis pia exaltetur devotione, nostra, in quantum potest, providere debet solertia, scilicet in locis nomini suo dicatis, augendo beneficium, quo sui speciales, famuli commodius sibi possint exhibere servitium. Quapropter te, venerande fili, quem sibi videbimus fideliter. . . . . . in praefato monasterio ei famulantibus monachis volumus nostro adjutorio bene praeesse, ut tu ipse moraliter, sicut oportet, vivas, debitum dantes consilium, et bona, quae vel aliunde vel praecipue a sede Romana tua tenet ecclesia, vel acquireret in perpetuum, confirmantes tibi per hoc sanctae apostolicae auctoritatis privilegium. Igitur quia petitis a nobis quatenus ex nostra largitate nostroque dono concederemus vestrae religiositati massacellam integram, quae vocatur Materaria, et massam quae vocatur Mauseuli, integram, et fundum integrum, qui vocatur Casale publico, et massam quae vocatur Nepoti, et massam quae vocatur Caputbovis, terram et vineam, sicuti modo vos habetis, et tenetis jure beati Petri apostoli necnon et ripam fluminis Alemonis ex utrisque partibus juxta massam quae vocatur Prata, extendente ipsa ripa a Bigaziolo usque ad campum Bedulli, et terram et vineam juxta muros civitatis Ravennae cum turre, quae vocatur Branca, in integrum a Pusterula Augusta usque ad Portam Taurensem. Et hortum unum in integrum in loco Pontis Calciati in. . . . . . Sancti Andreae a duobus lateribus jure ipsius Sancti, a reliquis duobus via publica. Et lacum, qui vocatur Sanctus, cum omnibus rebus et pertinentiis suis, cum plebe et capellis ac titulis ipsius, vocabulis Sanctae Mariae, et Sancti Martini, Sancti Petri, Sanctique Venantii, cum piscaria quae vocatur, Tidini, et Fossa Archipresbyteri, et piscaria quae vocatur Falce, cum loco qui dicitur Monticello Laci sicco, cum ripis fluminis Padi et Gauri ex utrisque partibus usque in mare, et a loco Conchae Agathae ex una parte usque in mars, cum loco in integrum qui dicitur Masinzatica, inter affines de toto loco ac territorio massae, quae vocatur Lacus Sanctus, ab uno latere Fossa Molendini de Volta Latercli, descendente in aquiliolo, et a fluvio Tribba usque in Elliam, et per paludem usque mediam Curbam, ultraque Curbam usque Padum, et ultra Padum usque ad Gazium episcopii Sanctae Comaclensis Ecclesiae, inde usque ad fluvium, qui vocatur Cesi; ab alio latere Curlo descendente in Concham Agatulae, et per ipsam in Gaurum; a tertio latere palude, quae pergit inter rivum Anzeli et Masenzaticum usque Monticellos, et Vedetosa currente in Padum; a quarto latere Vaculino et Arzere malo, et Calle de Vincareto pergentem in Laterculum. Insuper concederemus vobis piscariam integram, quae vocatur Volana cum Rivo Badarino et Gavelona Majore ad ipsam piscariam pertinente, cum porticellis ex utrisque partibus, sicut olim intraverunt in mare, eidem similiter pertinentibus. Cuncta praedicta loca cum omnibus suis integritatibus ac pertinentiis, quantum sanctae Romanae, cui Deo auctore praesidemus ac deservimus, pertinere videntur Ecclesiae, vobis ad tenendum emissa praeceptione concedere deberemus. Inclinati praecibus vestris cuncta praefata loca, vel quaecunque modo habetis ac tenetis cum omnibus suis integritatibus et pertinentiis, ut supra legitur, et insuper nostro dono ac benignitate, si aliquid amodo in futuro de pertinentiis sanctae Romanae Ecclesiae acquirere potueritis circa vos in toto Exarchatu Ravennae, licentiam nostram, nostrorumque successorum canonice intrantium, tibi tuisque successoribus, regularem vitam ducentibus, monachisque religiose viventibus, perpetualiter concedimus habendum et tenendum. Ita sane, ut a te tuisque successoribus singulis quibusque annis, pensionis nomine, sanctae nostrae Ecclesiae Romanae tres argenti solidi, difficultate postposita, persolvantur actionariis. Praeterea amore ejusdem intemeratae Genitricis Dei, tuoque dilecte in Domino Fili, constituimus et ordinamus per illam auctoritatem, quam Christus Dominus noster beato Petro apostolorum principi, suaeque Ecclesiae rectoribus concessit, ut nunquam locus ipse, aut res ad ipsum pertinentes, alicui submittantur personae, nisi apostolicae tuitioni et regiae ditioni; nullusque mortalium praeter imperialis potestatis culmen in praefato monasterio, aut in curtibus, vel in castellis, sive in plebibus, aut cellis, seu villis, vel omnibus rebus mobilibus et immobilibus ipsi pertinentibus, necnon in servis aut famulis utriusque sexus, sive etiam villicis super terram ejusdem monasterii residentibus, aliquam ordinationem, aut jurisdictionem, vel potestatem tenere, aut conversationem monachorum impedire, seu molestiam inferre praesumat, vel in aliquibus locis ipsius districtum seu placitum tenere, aut res monasterii invadere, vel quovis modo alienare, aut fodrum, vel paratas, seu aliquas publicas functiones exigere audeat. Ipsius quoque proprietates monasterii tam a potestate archiepiscoporum quam omnium mortalium, praeter regiae sublimitatis . . . . . irrevocabiliter subtrahimus, ac liberam esse censemus, salva inibi auctoritate apostolica, ac primae sedis invocata, si necesse fuerit, audientia. In acquirendis autem bonis Sancti Petri haec servetur conditio, ut prius ex ipsa et qualitas et quantitas rerum nobis, aut nostris successoribus intimetur, et tunc licentia, praecepto, et consilio a Romana sede accepto, addita justa pensione a te suscipiatur. Hoc quidem modo proprietas terrarum et aquarum sancto Petro remanebit, et bono eorum usu vos amodo fruemini. Violatorem igitur huius sacri privilegii, nisi resipuerit, et ad condignam satisfactionem venerit, apostolicum anathema condemnet. Conservatorem vero dominae nostrae beatae Mariae intercessio gloriosa laetificet. Datum XV Kalendas Aprilis, per manus Friderici sanctae Romanae sedis bibliothecarii et cancellarii, vice domni Herimanni, archicancellarii et Coloniensis archiepiscopi, anno domni Leonis papae quarto, indictione V.