EPISTOLA XVIII.  Item exemplar epistolae generalis populi, senatusque Romani, ad domnum Pippinum regem directa, in qua continentur gratiarum actiones, et de litteris quas domnus Pippinus rex eidem populo direxit pro fide servanda erga sanctam Dei Romanamque Ecclesiam et domnum Paulum apostolicum.
Domno excellentissimo atque praecellentissimo, et a Deo instituto, magno, victori, Pippino, regi Francorum, et patricio Romanorum omnis senatus atque universa populi generalitas a Deo servatae Romanae urbis.
Si interius mente operum vestrorum studia humanus voluerit sensus pensare, nihil, ut opinamur, ad horum vicissitudinem dignum potest existimari, aut in hac temporali vita rependi, sed tantummodo illa sunt consideranda vobis retribui a justo judice Domino Deo nostro, quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit diligentibus se. Haec nempe vobis digna est retributio, dum nimirum vestro certamine sancta Dei Ecclesia, atque christianorum orthodoxa fides dignoscitur esse defensa, omniumque nostrum constant procurata salutis remedia. Et quia, praecellentissime domine rex, dignatus est Deus noster redemptionem suae sanctae Ecclesiae, nostrorumque omnium operari, merito nos convenit operum ejus mirabilia decantare, consona cum propheta canentes voce: Quoniam magnificata sunt opera tua, Deus. Omnia in sapientia fecisti, repleta est terra mirabilibus tuis. Quis enim loquatur potentias Domini, auditas faciat omnes laudes ejus? Laetantur enim coeli, et exsultat terra in eo, quod talem Dominus noster suae sanctae Ecclesiae contulit defensorem, per quem cum fiducia nomen Domini in sancta aula ejus glorificatur. Directas itaque praecellentissimae ac Christianissimae benignitatis vestrae litteras magno honoris affectu acceptantes suscepimus, et ita in earum susceptione laetati sumus, tanquam si vestram excellentiam praesentialiter conspiceremus, gemina festivitatis gaudia nobis inserentes, dum vestram laetitiam amplissime comperimus, quoniam nihil nobis dulcius, domine rex, in hac vita existit, quam de vestris prosperitatibus gratulari, dum vestra salus nostra post Deum est securitas. At vero in ipsis vestris mellifluis apicibus nos salutari providentia vestra et admonere praecellentia vestra studuit firmos nos ac fideles debere permanere erga beatum Petrum principem apostolorum, et sanctam Dei Ecclesiam, et circa beatissimum et coangelicum spiritalem patrem vestrum, a Deo decretum dominum nostrum Paulum summum pontificem, et universalem papam. Pro quo omnino laetati sumus in tam vestra prudentissima admonitione. O quanta divina aspiratione interna viscerum nostrorum praecordia in nobis vestris fidelibus redundant! Vere enim, Domine rex, profecto Spiritus Dei in vestro mellifluo inhabitat corde, et ideo tam salutari consilio vestros bene cupientes admonere studuistis. Nos quidem, praecellentissime regum, firmi ac fideles servi sanctae Dei Ecclesiae, et praefati ter beatissimi et coangelici spiritalis patris vestri, domini nostri Pauli summi pontificis et universalis papae, consistimus, quia ipse noster est pater, et optimus pastor, et pro nostra salute decertare quotidie non cessat, sicut et ejus germanus sanctae recordationis, beatissimus domnus Stephanus papa, fovens nos, et salubriter gubernans, sicut et revera rationales sibi a Deo commissas oves, dum nimirum et mitissimus et vere in omnibus misericors existit, imitator effectus beati Petri, cujus vices gerit, et dum ejus vicarius consistit. Nos quidem, excellentissime ac Christianissime domine rex, firmam fiduciam in hujuscemodi vestra habemus pollicitatione; sed obnixe deprecamur, et tanquam praesentialiter vestris regalibus provoluti vestigiis, petimus, etiam et per nos beatus Petrus vestram aggreditur excellentiam, ut jubeas, benignissime regum, nosterque post Deum defensor, ita solite decertare ac disponere, ut perfecta sanctae Dei Ecclesiae exaltatio, et fidei nostrae orthodoxae omniumque nostrum profligetur defensio. Petentes et hoc coram Deo vivo, qui vos in regem per suum apostolum beatum Petrum ungui praecepit, ut dilatationem hujus provinciae, a vobis de manu gentium ereptae perficere jubeatis, et in eo quod coepistis bono permaneatis opere, quatenus in magna securitatis quiete degere valeamus, et ex hoc aeternam vobis in coelo exoratam retributionis mercedem recipiatis; quoniam maximam post Deum, et beatum Petrum, in vestri, fortissimi regni brachio possidemus spem. Credimus in omnipotentis Dei nostri misericordiam quod amplissime nobis ea ipsa nostra spes operum vestrorum inferat fructum. Exaudi, domine rex, supplicationem nostram omnium bene cupientium vobis, et libentissime aures tuas accommoda in hoc ipsum quod postulamus. Sic te exaudiat Dominus in omnibus tuis petitionibus. Tu enim post Deum noster es defensor et auxiliator, et si omnes capitis nostri capilli linguae effecti fuerint, non valebunt ob tanta vestra beneficia dignas referre gratiarum actiones. Verumtamen in quantum mens nostra valet, laudis vestrae praeconia in omnibus gentibus divulgamus; unde, elevatis oculis, extensisque palmis, ad aethera, Dominum Deum nostrum immensis exoramus precibus, sua vos foveri gratia, mittens angelum potentiae suae propugnatorem ante faciem vestram, qui, omnes adversarios vestros expugnans, vestris subjiciat vestigiis, regnique vestri dilatet terminos, et victoriam vobis e coelo concedat, ad perpetuam atque perennem sanctae Dei Ecclesiae, et nostram immensam securitatem, aevisque ac felicissimis temporibus regale culmen vobis, ac excellentissimae dominae reginae, atque praeclaris vestris natis, excellentissimis regibus, concedat possidendum, et aeterna praemiorum cum sanctis et electis multipliciter tribuat gaudia. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat.