EPISTOLA CXX. AD R. DECANUM TURONENSEM.
ARGUMENTUM.-- Rogat decanum, ut nepotem suum Simoniace multa Ecclesiae beneficia venantem, maximoque aere alieno obstrictum, corrigat.
Charissimo domino et amico R. decano Turonensi M. PETRUS Blesensis Bathon. archidiac., salutem in auctore salutis. Nepotem vestrum P. libenter vivae vocis officio convenirem, nisi ipsius et vestram praesentiam mihi localis distantia invideret. Mihi autem ei litteras destinare non expedit, quia cum fere sit non litteratus, litteras aut non legeret, aut non intelligendo negligeret. Nam testimonio sapientis, Legere et non intelligere negligere est. Vos, quaeso, temeritatem ipsius, quae nimis publica et notoria est, et quae non mediocriter denigrat gloriam famae vestrae, instanti studio reprimatis, ne delinquat in facie communis notitiae, sed aut cesset a Simoniae commerciis, aut ipsum a conversatione vestra, tanquam putridum membrum a corpore praecidatis. In triviis Geth, et in compitis Ascalonis publice praedicatur, quam multiplici venalitate venetur in diversis ecclesiis dignitates, et quam obstinatus in ambitione sua nec perditionem Simonis, nec lepram Giezi reformidet. Nuperrime autem factus est populi sibilus, et commune ludibrium; quia mane mercatus archidiaconatum, eumdem sero perdidit. Ipsum enim enormibus obligatum debitis, et ideo non esse solvendo, venditor intellexit. Jocandum est de archidiaconatu istius; sicut Vatinium unius diei consulem Cicero in libro Tusculanarum legitur delusisse: « Magnum, inquit, ostentum anno Vatinii factum est, quod illo consule, nec bruma, nec ver, nec aestas, nec autumnus fuit. » Quaerenti deinde Vatinio quare ad eum Cicero non venisset, respondit: « Volui in consulatu tuo venire, sed nox me comprehendit. » Nepos vester in diversis ecclesiis diversos adeptus est turpi commercio personatus. Non enim intravit per ostium; quandoque auditurus verbum illud terribile: Quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? Scitis quia vestis nuptialis est charitas, humilitas et honestas. Hunc autem non promovet honestas, sed cupiditas; non moralitas, sed venalitas; non scientia, sed pecunia; non electio, sed ambitio; non meritum, sed pretium; non virtus aut sanctitas, sed contractus. Verbum prophetae est: Vae his, qui aedificant Sion in sanguinibus! vae qui congregant non sua, usquequo aggravant contra se densum lutum! Cum sit persona, vel potius bellua multorum capitum, hydram tamen et Briareum, caeteraque monstruosa prodigia multarum facierum numero; aut potius personarum multiplicitate transcendit. Detestanda quidem praesumptio est; quod insufficientiam suam non considerat, quod vires suas, et dignitatum, quas usurpat, onera non compensat. Cum Dominus mitteret Moysen in Aegyptum pro liberatione populi: Quis inquit, ego sum ut vadam ad Pharaonem liberare populum de Aegypto? Licet eum elegisset Dominus tanquam dignum, ipse tamen tanta legatione se humiliter reputabat indignum. Qua fronte, quaeso, praeesse praesumit, qui prodesse non novit? Teste Hieronymo, non taurus degener, sed qui caeteros fortitudine superat, praecedit armentum. Elephantorum etiam gregem ille qui omnibus excelsior est antecedit et ducit. Nonne tibi videtur insanus, qui omnino navigationis ignarus in discrimine tempestatis peritissimos nautas contemneret, ipse autem in suam et aliorum perniciem temeritate sua navis magisterium usurparet? In Matthaeo scriptum est: Cum videritis abominationem desolationis sedentem in templo, tunc vae praegnantibus et nutrientibus! ac si diceret: Cum videritis in Ecclesia ambitiosum et fatuum melioribus praeeminentem: vae his, qui per praelati prudentis industriam a spiritu timoris Domini conceperant; et cum coepissent facere vitae fructum, per malitiam successoris fecunditas versa est in aborsum. Ideo conqueritur Ecclesiastes, et dicit: Vidi malum, quod est sub sole, stultum positum in dignitate sublimi, et sapientes sedere deorsum. O negotiatio detestanda, pro honore transitorio animam perdere, tantumque pecuniae numerare pro reditu, quantum de obventionibus ejus non possit per quinquennium obvenire. De animae perditione aut salute taceo; nam de anima ultima quaestio est apud eum. Non attendit miserrimus, quid super eum cogitet terribilis in consiliis super filios hominum Deus. Quis scit, si hodie vel cras subitatio mortis eum rapiat, et non sit, qui eripiat? Sicne illum dementavit ambitio, ut per fas et nefas ecclesiarum personatus acquirat, nec proponat Deum ante conspectum suum, nec vereatur judicia Dei, nec illud saltem tonitruum divinae indignationis attendat: Stulte, hac nocte repetent animam tuam, et quae parasti cujus erunt? Infelix, ob inanis gloriae ventum suam animam jugulat, et insuper se infinitis et insolubilibus debitis obligare non cessat. Certe publica omnium aestimatione tota Turonensis archiepiscopatus subventio vix sufficeret eum ab aere alieno eximere. Miror, nec ad plenum mirari sufficio, si vel ad unius horae dimidium possit ei somnus obrepere sub tanto pondere debitorum, inter tot fenorum cruces, quibus a Judaeis torquetur, inter tam multiplices et urgentes molestias creditorum. Cicero in libro Tusculanarum refert, quod Augustus Caesar audiens quemdam Romanum equitem decessisse, qui sestertia ducenta aeris alieni vivendo celaverat, culcitram bicubitalem, quae in bonis defuncti reperta est, petiit. Quaerentibus quare hoc ageret: « Culcitra haec, inquit, ad somnum habenda est, in qua potuit dormire, quem tanta debiti moles jugiter debuerat anxiasse. » Credo autem, quod nepos vester suorum angustias debitorum solatietur, et relevet illo epigrammate Martialis Sexte nihil debes, nil debes Sexte fatemur. Debet enim si quid solvere Sexte potest. Debita ejus sunt utique poma illa in Sodomis quae sicut B. Augustinus libro vicesimo primo De civitate Dei refert, speciosa quandoque sunt et matura, sed attentata morsu in fumum et favillam subito evanescunt. Vana equidem et inanis est contra eum actio creditorum, quam evacuat inopia debitoris.