DXIV.  Ad Henricum Eduensem episcopum.--Ut vocatus ad G[odefridum] episcopum Lingonensem accedat, de damnis monasterio Vizeliacensi illatis rationem redditurus.   (Anno 1152, Jun. 20.) [MANSI,  Concil.,  XXI, 659.]
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, Eduensi episcopo, salutem et apostolicam benedictionem.
Opera quae de persona tua, et his qui per omnia tuis praeceptionibus acquiescunt, post discessum tuum a nobis ad nostram audientiam pervenerunt, fidem nobis faciunt illorum verborum, quae, dum apud nos moram faceres, de ore tuo audivimus processisse: quia scilicet malebas ut Vizeliacense monasterium omnino destrueretur, quam tuae non debeat jussioni parere. Dilecti siquidem filii nostri Pontii abbatis ipsius loci nuper est ad nos transmissa conquestio: quod postquam a sede apostolica discessisti, eum et commissam sibi ecclesiam, tam per te, quam per tuos multipliciter aggravasti, quoscunque potes in damnum et perturbationem ejus accedis. Frater etiam tuus ad suggestionem tuam in ecclesiam et bona ejus damnabili praesumptione grassatur. Homines suos de more orationis causa ire ad monasterium non permittit, homines monasterii capit et depraedatur: et quidam eorum qui sub ipsius ditione consistunt, in tantae praesumptionis audaciam prorumpunt, ut in ipsos etiam monachos violentas manus injicere non dubitaverint. Praeterea Nivernensem comitem ita in ejusdem ecclesiae persecutionem diceris accendisse, ut sub tantorum concussione ventorum praefato filio nostro et ejus fratribus vix ibi quietis locus ad divinum remaneat famulatum. Sane quia haec tam gravia sunt, ut nec impunita debeant, nec irrequisita dimitti, cognitionem eorum venerabili fratri nostro Godefrido Lingonensi episcopo duximus committendam. Praesentium itaque tibi auctoritate praecipimus, quatenus cum ab eo fueris evocatus, praesentiam tuam ei exhibeas, inquisitioni ejus plenam rationem de his omnibus redditurus. Illos autem parochianos tuos, quos in aliquem monachorum, aut clericorum ipsius monasterii violentas manus injecisse constiterit, congregato coetu ecclesiae, publice candelis accensis, excommunicatos annunties, et donec pro tanto excessu satisfacturi apostolico se conspectui cum tuis litteris repraesentent, per totam tuam dioecesim sicut excommunicatos facias evitari. De caetero tota sollicitudine praecave, ne antefato filio nostro aut ecclesiae, aut ejus fratribus, sive per te, vel submissam personam, aliquam molestiam irrogare praesumas. Alioquin tam in personam quam ecclesiam tuam auctore Domino taliter vindicabimus, ut omnibus qui audierint aperte detur intelligi quam grave sit ea velle per tyrannidem occupare, quae canonico tantum debeant alicui judicio provenire. Datum Signiae, XII Kal. Julii.