EPISTOLA IX. AD BERNERIUM ABBATEM.
Utinam abbati B. auctoritas ecclesiastica nihil indiscussum praeterit, quin patenter doceat qualiter vivendum seu conversandum sit praelatis cum subditis, qualiterque de suis commissis judicandi sint praelati et subditi; quod te ignorare non arbitror, qui ab ipsis cunabulis educatus es inter magistros sacrae religionis, nec subterfugit judicium quo damnantur vel absolvuntur criminibus appetiti; nosti etiam quod Deus personas non accipit , et quia monachalis professio inventa culpabilis magis damnat quam liberet reum ab objectis, nec valet ad defensionem criminis. Idcirco quid tua refert bonorum virorum exspectare sententiam, quem propria conscientia accusat, turpissimae actionis opinio infamat? adeo ut, sicut relatu veridicorum didici, partem abominationis confessus detegas, partem sub nomine cujusdam facti mirabilis, diseretor vitiorum, abscondas. Sed quid prodest utrum partem facti, an factum habeas, cum illum versiculum: Dimidium facti qui coepit, habet . . . . . omnes laudent, omnes sapienter dictum existiment. Nec te juvat illa quae est apud rhetores translatio criminis, aut transmutatum nomen facti, quando scelus quod in prostibulo perpetratum est cum uxore alicujus aliter vir, aliter reus nominat; alter enim de adulterio queritur, alter non adulterium, sed quod fecit in prostibulo, licuisse fatetur. Neutrum tamen firmas vires defensionis suggerit, maxime tibi qui incentor factus es vitiorum, ad hoc electus ut fieres magister virtutum. Plurimos commissi gregis tuo morbo contaminasse diceris, lepra foedissimae contagionis perdidisse convinceris, nihil aliud dicens nisi quia fecisti, sed non perfecisti: ferro socium, imo filium, et eum qui te suae vitae tutorem elegerat, transfixisti; venenum ei porrexisti; ignem sacris aedibus injecisti: si ferro transfixus evasit, si venenum potatum non exstinxit, si ignis non convaluit, te peccasse negas, et nihil tua interesse affirmas. Resipisce, resipisce, inquam, et ad te redi; atque, si objectorum conscius es, noli abbates et monachos tecum infamare, quandoquidem non tu solus sed omnes tui ordinis tales esse creduntur. Ego autem in Christo verum fateor quia omnes qui tales sunt qualis diceris, et, ut audivi, confiteris, quia delatoribus non contradicis; omnes, inquam, et monachico habitu et abbatis officio indigni sunt. Verum tamen hoc absit a te! cujus defensionem, si fieri potest, ut nostram quaerimus, quo moerente moerebimus, quo gaudente gaudebimus; nec differas audientiam, quaeso, si innocentiam defendis. Sin aliter, fratribus satisfac misso libello repudii, ac reddita episcopo cura pastoralis regiminis, ut alter qui dignus est quantocius succedere possit. Valete.
(Deut. X, 17) (HORAT., Ep. I, 2, 40.)