EPISTOLA XXX. CANGITHA BONIFACIO. [A. D. 733.]
Benedicto in Domino in fide ac dilectione venerabili Winfrido, cognomento Bonifacio, presbyteratus privilegio praedito, et virginalis castimoniae floribus velut liliorum sertis coronato, nec non doctrinae scientia erudito, Cangitha indigna ancilla ancillarum Dei, et nomine abbatissa, sine merito functa, et unica filia ejus Eadburga, cognomento Bugge, in sancta Trinitate aeternam salutem.
Ad referendas gratias amplitudinis et dilectionis, quam transmarinis litteris, per gerulum schedarum pietatis tuae, transmisisti, nullus oris nostri sufficit sermo. Gratulandum est, si vera laus est, quia laudatae sumus; timendum est valde ne magis vituperatio sit non merita laus quam laudatio. Amantissime frater, spiritualis magis quam carnalis et spiritualium gratiarum munificentia magnificate, tibi soli indicari voluimus, et Deus solus testis est nobis, quas cernis interlitas lacrymis, quod multis miseriarum molibus, velut gravissima sarcina, aut pressura premente, depressae sumus, et saecularium rerum tumultibus tanquam spumosi maris vortices verrunt, et velut undarum cumulos, collisas saxis, quando ventorum violentia et procellarum tempestates saevissime enormem Euripum impellunt, et cymbarum carinae sursum immutatae, et malus navis deorsum dejicitur. Haud secus animarum nostrarum naviculae magnis miseriarum machinis, et multifaria calamitatum quantitate quatiuntur, et velut veritatis voce de Evangelica domo dicitur: Descendit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et reliqua. Igitur primum omnium ponitur, et super omnia alia illa, quae exterius accendunt, memorata innumerabilium concatenatio criminum, et nullius boni plena et perfecta fiducia; et non tantum recordatio animarum nostrarum, sed universarum commissarum animarum promiscui sexus, et aetatis; et quod multorum mentibus et diversis moribus deserviturae, et postea ante sublime tribunal Christi rationem redditurae, non solum pro manifestis peccatis gestorum, sive dictorum, sed simul pro occultis cogitationibus, quae homines latent, Deo tantum teste, et cum simplici acie adversus duplicem, et cum decem millibus adversus viginti millia duellum ducturae; et acclivis animabus nostris additur interea domesticae rei difficultas et disputatio diversarum discordiarum, quas seminat omnium bonorum invisor, qui rancida corda virorum inficit malitia, et inter omnes homines spargit, maxime per monasticos, et monachorum contubernia. Et scit quia potentes potenter tormenta patiuntur. Angit praeterea paupertas et penuria rerum temporalium, et angustia cespitis ruris nostri, et infestatio regalis, quia accusamur apud eum ab his qui nobis invident, ut quidam sapiens ait: Fascinatio et invidia obscurat multa bona. Similiter servitium regis et reginae, episcopi et praefecti, et potestatum et comitum, quae omnia enumerare longum est, et facilius possunt mente tractari quam sermone. Additur his omnibus miseriis amissio amicorum et contribulium caterva propinquorum et consanguineorum turba. Non habemus filium, neque fratrem, patrem aut patruum, nisi tantum unicam filiam penitus destitutam omnibus charis in hoc saeculo, praeter unam tantum sororem ejus, et matrem valde vetulam, et filium fratris earum, et illum valde infelicem propter ipsius mentis amentiam, et quia rex noster ejus gentem multum exosam habet; et nullus est alius, qui noster sit necessarius, sed diversis casibus transtulit illos Deus. Alii eorum obierunt in patrio solo, et corpora eorum in terrae pulvere squalente requiescunt iterum resurrectura in die necessitatis, quando herilis tuba concrepabit, et humanum genus atris tumbis emerget, rationem redditurum, et spiritus eorum angelicis ulnis evecti regnaturi cum Christo, ubi omnis dolor deficiet, et invidia fatiscet, et fugiet dolor, et gemitus a facie sanctorum. Ast alii patria littora reliquerunt, et aequoreis campis se crediderunt, et sanctorum petivere apostolorum limina Petri et Pauli, et multorum martyrum, virginum atque confessorum, quorum numerum et nomina Deus scit. Pro his omnibus, et hujuscemodi causis, quae vix uno die enumerari possunt, quamvis, ut dicitur, Quintilis aut Sextilis tempora protelent aestatis, taedet nos vitae nostrae, et pene nobis pertaesum est vivere. Omnis homo in sua causa deficiens, et in suis consiliis diffidens quaerit sibi amicum fidelem, in cujus consiliis confidat, qui in suis diffidat, et talem fiduciam habeat in illo, ut omne secretum sui pectoris pandat et aperiat, et, ut dicitur, quid dulcius quam habeas illum cum quo omnia possis loqui, ut tecum? Et ideo duntaxat pro his omnibus miseriarum necessitatibus, quos lacinioso sermone enumeravimus, nobis necessarium fuit ut quaereremus amicum fidelem, et talem, in quem confidamus melius quam in nosmetipsas, et qui dolores nostros, et miserias, et paupertates suas deputaret, et compatiens nobis fuisset, et consolaretur nos, et sustentaret eloquiis suis, et saluberrimis sermonibus sublevaret. Diu quaesivimus, et confidimus quia in te invenimus illum amicum quem cupimus, et optavimus et speravimus. Et si nobis Deus dedisset ut per angelum suum in illas terras et in illam peregrinationem possemus pervenire ubi habitas, et si licuisset nobis viva verba ex ore tuo audire, quam dulcia faucibus meis eloquia tua, Domine, super mel et favum ori meo! Sed quia hoc nostris meritis non meruimus, sed longo intervallo terrae marisque, et multarum provinciarum terminis dividimur, tamen pro hac fiducia supra memorata, notum tibi facere volumus, frater Bonifaci, quia multum temporis fluxit ex quo desiderium habuimus, sicut plurimi, ex necessariis nostris et cognatis, sive alienis, quo dominam quondam orbis Romam peteremus, et ibi peccatorum nostrorum veniam impetraremus, sicut alii multi fecerunt, et adhuc faciunt; et ego maxime, quae aetate provectior sum, et multo plura in vita mea commisi et perpetravi. Et hujus meae voluntatis atque propositi mihi conscia fuit Wale abbatissa quondam mea, et mater spiritualis, et unica filia, quae adhuc in annis juvenilibus fuit, et hujus rei desiderium quaerere nescivi. Sed quia scimus quod multi sunt qui hanc voluntatem vituperant, et hunc amorem derogant, et eorum sententiam his astipulationibus affirmant, quod canones synodales praecipiant ut unusquisque in eo loco ubi constitutus fuerit, et ubi votum suum voverit, ibi maneat et ibi Deo reddat vota sua; sed quia universi diversa voluntate vivimus, et nobis incerta res et occulta Dei judicia sunt, sicut ait Propheta: Justitia tua sicut montes Dei: et Judicia tua abyssus multa, et ejus secreta voluntas et dispensatio in hac re nobis valde occulta est, pro his ergo incertis atque occultis ambae te supplices atque prostratis vultibus flagitamus, ut sis nobis Aaron, id est, mons fortitudinis, orationum tuarum nos suffragio fulcias, et dirigas thuribulum deprecationum tuarum, sicut incensum in conspectu Divinitatis, et elevatio manuum tuarum comparetur sacrificio vespertino. Vere enim confidimus in Deum, et ejus clementiam exoramus, ut per supplicationem oris tui, et orationes medullatas, ostendat nobis per te quod nobis profuturum et utile judicaverit, sive in patrio solo vivere, vel in peregrinatione exsulare. Similiter postulamus pietatem tuam ut tua rescripta trans pontum dirigere digneris, et respondeas his quae in his chartis exaravimus rustico stylo et impolito sermone quia nullam fiduciam habemus ad eos qui in facie gloriantur et non in corde. De tua fide et charitate in Deum et dilectione in proximum, et illum fratrem supra memoratum sine nomine, necessarium amicum nostrum Denewaldum, si Deus disponat, vel decreverit, ut dirigat viam ejus in illas partes terrae, et peregrinationem illam, in qua liabitas, tu illum charitate et dilectione suscipias; et, si voluntas ejus vel desiderium flagitat, cum tua benedictione et gratia et eulogia dirigere digneris ad venerabilem fratrem, nomine Bertheri, presbyteratus gratia decoratum et confessionis titulo notatum, qui diu incoluit illam peregrinationem. Vale, frater spiritualis fidelissime atque amantissime, et sincera et pura dilectione dilecte, et prosperis successibus polle in Domino dilecto. Amicus diu quaeritur, vix invenitur, difficile servatur. Ora pro nobis, ut non noceant nobis noxarum crimina amara.
(quod difficilius est
et multo gravius) (sicut Habacuc
prophetam cum prandiis in lacum leonum ad
Danielum vatem misit, et Philippum unum de septem
diaconibus ad Eunuchum)
[ W., additis]