7  EPISTOLA IV. CUIDAM COMITISSAE.  Haec Epistola directa videtur Adelae comitissae, uxori Stephani comitis Blesensis, quae post obitum sponsi sui se voto monastico Deo sacravit. Huic Hildebertus applaudens, egregia adversus imminentes undique tentationes monita suggerit, et ut perseverantiae gratiam in agone suscepto consequi mereatur, humilitatem illi praecipue commendat, ut quae caeterarum sit consummatio,  inquit,  clausulaque virtutum .
Quoties quae circa te aguntur audio, laetatur et exsultat spiritus meus; audio enim te deduci in semitam mandatorum Dei, et ad terram viventium inoffenso currere vestigio. Audio etiam de locuplete pauperem spiritu, de splendidissima et constipata cuneis obsequentium comitissa, humilem monacham, atque ad instar abjectioris ancillulae, caeteris filiabus Christi, quae tecum Domino serviunt, et providere quod necessarium est, et officiosissime famulari. Sane haec mutatio, mutatio dexterae Excelsi. In ea necesse est ut illud sapientis attendas: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem . Ad quam profecto servitutem te accessisse non dubito, cum ad Christi servitium per prudentiam accessisti. Prudentia siquidem fuit, quod elegisti abjecta esse in domo Dei, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum . Falleris autem, si inter emersuras tentationes, tutam putas electionem tuam, et eam sine gravi certamine consummandam. In ea siquidem spiritum tuum adversa pulsabunt, prospera concutient, elatio fatigabit. Adversus hujusmodi necesse est ita dimices ut hostes mulierem aggressi, virum inveniant. Quod aliter minime fieri putes posse, nisi bonum, cui te per prudentiam obligasti, per fortitudinem in molestiis obtineas, in secundis per temperantiam, in recte gestis per humilitatem. Israel adversitatibus in deserto frangitur; ardore sitis et defectu mensae circa Moysen murmurat; divinis miserationibus Aegyptiacam praefert servitutem. Quia igitur in eis fortitudo periit, a serpentibus ipsi periisse leguntur. 8 Idem quoque populus in terra Madian manducare sedit et bibere; dehinc ut ludat surgit, distentus crapula et ebrietate, fornicatur . Unde factum est ut viginti tria millia eorum in una die caderent, gladiis in ultionem intemperantiae devorati. Vides ergo, O filia Christi Jesu, quanta sollicitudine custodienda sit, et in molestiis fortitudo, et temperantia in secundis. Siquidem utroque mundi contemptus eget, quorum si desit alterum, quidquid per prudentiam eligitur, inanescit. Falleris autem si talia haec adepta, tutum jam putas propositum tuum; si navigans in hoc magno mari et spatioso, portum te credis attigisse. Restat enim humilitas, quam ut repositum accipias bravium, reliquis necesse est adjungi. Humilitate cursus ille consummatur, quo de aerumnis ad veram transitur sufficientiam, de luteis domibus ad coelestes ascenditur mansiones, de incolatu ad patriam remeatur. Si nescis quis iste cursus sit, Augustinum lege, his ad Macedonium scribentem verbis: « Virtus in hac vita nihil aliud est quam diligere quod diligendum est; nullis inde averti molestiis, fortitudo est; nullis illecebris, temperantia est; nulla superbia, justitia est. » Humilitas hoc in loco, nomine intelligitur justitiae, tanquam caeterarum consummatio et clausula virtutum. Unde et discipulis suis Dominus ait: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Jam Petrus et Andreas naviculam et retia dimiserant. Jam Joannes virginitatis obtulerat holocaustum. Jam telonearium Matthaeus deposuerat. Jam caeteri dixerant apostoli: Domine, ecce nos reliquimus omnia et secuti sumus te: quid ergo erit nobis? Attende cur ad humilitatem invitantur carnis hostes et mundi. Attende quo egebant ad perfectionis plenitudinem, jam secuti Christum, relictis omnibus praeter Christum. Magnus thesaurus, magna eget custodia; fur enim sollicitus est ut effodiat, ut furetur, ut traducat. Erat apostolis pretiosus et inaestimabilis thesaurus, ipsa redemptionis gratia et divinum ejus colloquium. Erat eis thesaurus, nihil ab eo edoceri, nisi odisse vitium et amplecti virtutem. Erat eis thesaurus, in amorem coelestium quotidie miraculis ejus proficere et exemplis. Hujus thesauri custodem oportuit esse humilitatem, et ejus excubiis 9 accessum superbiae amoveri, quae ubi ipsa subsistere non potuit, aegre sustinet aliquem pervenire. Ea siquidem orta signaculo similitudinis Dei, in inferiores partes terrae de coelesti sublimitate corruit. Patri ejus quaedam erat praerogativa beatitudinis, expressius esse similem Creatori. Verum quanto fuit conditione sublimior, tanto factus est potentia inferior et gloria. Gloriam vero quam ex gratia habuit, et quam omnibus invidet, amisit superbia; inferos autem nulli quos meritis est adeptus. Ad inferos enim qui eum sponte sequuntur, multi sunt, eo quod plures multimodis tentationibus ipse trahit. In illos autem, quorum facies est spectantis ad civitatem de qua ipse non rediturus exivit, tanta uritur invidia, ut ei parum sit illis inflixisse mortem, qua corpus, non anima, moritur, nisi infligat et illam qua corpus et anima moriuntur. Hinc est quod eis nunquam cessat adversari, totus in hoc, ut cum uxore Lot ad sulphur et ignem Sodomae respiciant, tunicam Joseph non attendant, et hostiae caudam immolare desistant. Porro super omnia elatione pugnat, qua sola sicut se novit superatum, sic universos eadem sola credit posse superari. Tu igitur humilitatem amplecti memineris, sciens nihil esse quo gloriosius de Satana triumphetur. Illius jaculis scutum humilitatis oppone, quod si ipse invenerit impenetrabile, confundetur, et te persequi desistet. Unde et Beda super Lucam ait: Consummata omni tentatione Christi, diabolus recessit ab illo usque ad tempus. Vides ipsum diabolum in studio pertinacem, ut verae virtuti Ecclesiae sobolem invidere non desinat, tamen justa formidat, quia frequentius resurgit triumphari.
(Eccli. II, 1) (Ps. LXXXIII, II) (Exod. XXXII) (Matth. XI, 29) (Matth.
XIX, 27.)