EPISTOLA L. AD H. BAIOCENSEM EPISCOPUM. [A. D. 1170.]
ARGUMENTUM.-- Henrico Bajocensi episcopo persuadere conatur ut G. Camerario abbatis, qui sui defendendi causa caedem fecerat, satisfactionem offerenti, ignoscat; tum quia Christus poenitentes recipit; tum quia praeceptum diligendi proximum ita postulet.
Reverendo Patri ac domino H. Dei gratia Baiocensi episcopo, suus P. Bles. Bath. archid., salutem et visceribus pietatis affluere. Auditur hodie, quod non est auditum a saeculis, quia desaevit in agno crudelitas, et in lupo saevitia mansuescit. Novit fere universitas orbis, quod prae cunctis mortalibus praecipue et singulariter pietatis gratia et spiritu mansuetudinis abundatis; ideoque et omnibus vertitur in stuporem, quare G. camerario abbatis Cadomensis, qui in multa cordis contritione et humilitate poenitentiae omni satisfactioni se offert, ita vos durum et inexorabilem exhibetis. Quod hominem interfecerit, non inficiatur; sed quia hoc fecit provocatus ab hostibus, et ob tutelam proprii corporis, mortisque paternae vindictam, plurimum de quantitate criminis receditur. Nam et dominus rex, qui hujusmodi excessus prae cunctis hominibus districte et terribiliter punit, eum ad gratiam suam, et ad solum natale restituit. Porro ubi materialis gladius misericors est, gladius Ecclesiae inhumanus esse non debet; sanctorumque clamat auctoritas, securius nobis esse, si propter misericordiae humanitatem, quam si propter districtiorem justitiam judicemur. Recipe, quaeso, ad poenitentiam hominem humiliatum, et corde compunctum, ne, si forte claudatur ei sinus misericordiae, incidat in desperationis abyssum. Gratius siquidem acceptat Deus poenitentiam peccatoris humilis et contriti, quam innocentiam justi tepidi et remissi. Sed et majus gaudium est angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente, quam super nonaginta novem justis, qui non indigent poenitentia. Cum in sacro eloquio per ovem innocentia simplicis vitae, per capram vero peccantis immunditia designetur; ovis tamen in lege Domini longe ab ostio tabernaculi jubetur offerri. Capra vero, quae pacifica hostia est, in ipso ostio, unde ovis elongata est, immolatur. Sacra enim Scriptura ubique invitat et recipit ad poenitentiam peccatores. Elongantur autem a sanctuario, qui vacuam et torpentem innocentiam ducunt; atque familiarius admittuntur in sinum matris Ecclesiae, qui malitiam per poenitentiam fortiter absterserunt. Vides Dominum comedentem et bibentem cum peccatoribus, et publice protestantem: Non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam. Habes David, habes Petrum, habes publicanum, habes Paulum, qui primam meritorum gratiam fructuosa poenitentia transcenderunt. Christus exsurgens a mortuis, non suae matri virgini benedictae, sed Mariae peccatrici, de qua septem ejecerat daemonia, prius dignatus est apparere. Capra igitur non abjiciatur ab ostio tabernaculi, sicut ovis, quia Deo et angelis ejus gratior est peccatoris conversio, quam tepida simplicitas innocentis. Si poenitenti sinus misericordiae praecludatur, vereor ne novissima hominis fiant pejora prioribus, et anima ipsius propter duritiam vestram a vobis durius requiratur. Tota die petimus nobis peccata dimitti, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Periculosa est ei oratio Dominica, qui peccata proximo non dimittit. Dimittite, inquit Dominus, et dimittetur vobis. Mensura, qua mensi fueritis, inquit, remetietur vobis. Id ipsum docet poeta theologus Prosper, dicens: Det peccatori veniam peccator, ut aequa Conciliet Dominum conditione sibi. Quod si adversus praefatum G. Camerarium aliquid rancoris aut odii concepistis, benigne, quaeso, et charitative remittite. Charitas enim benigna est. Neque ullus in vobis charitatis est locus, si adversus proximum rancor vel odium retinetur. Sed nec bene diligimus Deum, nisi diligatur proximus propter ipsum. Dilectio quidem bipartito affectu se dividit, quae a proximo incipiens in Deum se porrigit uniens in eo diversitates affectuum, quem et in quo principaliter causam totius dilectionis instituit. Cum autem velit Dominus diligi propter proximum, non propter se: bonorum enim nostrorum non eget; ab ipsius tamen voluntate non recedimus, si diligimus proximum propter ipsum: imo divinae resistimus voluntati, si proximum non diligimus propter Deum, cum Dominus in eo diligi petat, et sit in negotio diligendi tanquam Christi vicarius. Ex dilectione proximi nostros Deus metitur affectus. Quomodo enim diligimus Deum, quem non videmus, si proximum non diligimus, si proximo non compatimur quem videmus? Sic ergo Deus proximum in participium et societatem dilectionis admittit, ut nec eum sine se, nec se sine illo diligi velit. Nam dilectio nihil prodest nisi combinata sit, omnemque singularitatis calumniam evacuet. Hinc est, quod coccus, qui in veste sacerdotali ponendus erat, bis tingi praecipitur. Hinc est, quod Elisaeus doctoris sui spiritum in se postulabat duplicari. Hinc etiam pars similae, quae offertur, concrematur Domino in altari, pars autem Aaron et filiorum ejus usibus reservatur; in quibus gemina notatur dilectio, ut nec proximus sine Deo, nec Deus sine proximo diligatur. Si ergo diligitis, imo quia diligitis Deum, odium quod concepistis erga praefatum G. transferatis in dilectionem et gratiam propter Deum. Vos qui viam perfectionis et inceditis et docetis, non decet fovere odium, nisi quod propheta commemorat: Perfecto, inquit, odio oderam illos. Odium quidem perfectum, sive perfectorum est, si peccatum in homine, non hominem in peccato habeamus exosum. Publice dicitur, et vos tamen id ipsum forsitan ignoratis, quia quidam ex vestris in res ejus haereditarias oculos injecerunt, ideoque contra eum animum vestrum turbant. Vulgo enim dicitur: Aqua turbida piscosior est; ipsique de vestra turbatione fructum successionis exspectant. Verumtamen, cum nec Deus nec Ecclesia judicet bis in idipsum, multis absurdum videtur, quod G. post satisfactionem poenitentiae in bonis patrimonialibus puniatur.