EPISTOLA PRIMA. AD GREGORIUM V SUMMUM PONTIFICEM.
Domino semper in Christo venerabili GREGORIO sanctae Romanae et apostolicae sedis praesuli, ac ideo universalis Ecclesiae doctori, suus illius ABBO, Floriacensium rector, salutem in Christo.
Saepius contingit ut puritas integrae veritatis sententia vacillet malefidi interpretis; quod ego, venerabilis Pater, cavens, vestri animi sensa fideliter simpliciterque, ut praecepistis, deprompsi; nec animositatem regis perhorrui, dum fidem quam vobis promiseram ex asse servavi: quandoquidem nihil addidi, nihil minui, nihil mutavi, nihil reliqui. Horum omnium ipse Arnulphus Remensis archiepiscopus a custodia liberatus et absolutus testis est; cui vestrum pallium eo tenore obtuli quo illico acceperam ex sanctis manibus vestris. Testis etiam dominus meus Rodbertus, Francorum rex inclytus, vocatur, utique spiritualis in Christo filius, qui vobis parere decrevit, ac si beato Petro apostolorum principi, cujus vices in terris nunc geritis. Porro unum vestrae majestati persuadeo, quo praedictum archiepiscopum doceatis qualiter cum suis clericis conversari debeat, qualiter filios suae Ecclesiae a pristinis erroribus abstrahat, et praedia seu possessiones quas sancta Maria perdidit restituat. Nam, sicut ait quidam saecularium: Quidquid delirant reges, plectuntur Achivi. Ita Remensi Ecclesiae accidit ut in rebus sanctae Mariae vindicatum sit quidquid Arnulphus et Gerbertus commiserunt mali; et, quia utrumque ut amicum et colo et colui, si qua in eis reprehensione digna comperi, quamvis eis displiceret, non tacui. Nihil tamen ab his factum reprehensibilius didici, quam quod nobilissimam omnium Gallicanarum Ecclesiarum inopem, abjectam, vilem et desolatam suo litigio reddiderunt. Eidem vestra irrefragabili auctoritate succurrite, et eam ad illum pristinum statum reducite quo beatae memoriae Adalberonem constat reliquisse. Caeterum suggero vestrae sanctitati ut eorum recordemini quae per me vobis comes Fulco mandavit, malle se scilicet vetera monasteria diruta restaurare, quam nova a fundamentis condere. Quod quam frivolum sit et omnino vacuum, vicinum nobis Sancti Petri monasterium, quod dicitur Ferrarias, indicat, priscis temporibus regia munificentia magnificentissimum Romanae Ecclesiae membrum, nunc vero suorum vassallorum beneficio ita corrosum, ut vix aliquid remanserit ad stipendia paucorum fratrum. Haec et alia rogant violentorum lacrymae: his consolationis manum porrigite, quam Dominus de coelo prospexit, ut solveret gemitum compeditorum, quando vos fecit caput omnium nostrorum. Tandem quid et ipse patiar, innotescat. Est quidam Qauz, nepos Wal comitis de castro Nantonis, qui devastat possessiones nostri monasterii; de quo precor ut cum ipso Wal, qui nunc Romae est, loquamini, minando contra ejus nepotem virgam excommunicationis nisi resipuerit, si inveni gratiam in oculis vestris: nam, liberalitatis vestrae memor, ut servus Domino gratias refero, qui inter missarum solemnia, vestro munere plane usus, vestri nullo modo oblivisci valeo in meis orationibus. Caeterum vobis semper decrevi parere, cujus apostolatum Deus custodiat in aeterna pace. Valete.
(HORAT. Ep. I, II, 11.)