LXXX.  S. Leo IX bona, jura et ecclesias monasterii S. Stephani Majoris recenset, et Beati Petri canonicis confirmat.   (Anno 1053.) [  Bullarium Vatic.,  29.]
In nomine Domini, amen. Hoc est exemplum sive transumptum cujusdam papalis privilegii sanctae recordationis domni Leonis papae. Ejus vera bulla plumbea, cum filis sericis bullati, non vitiati, non abrasi, non cancellati, nec in aliqua sui parte suspecti, sed omni vitio et suspicione carentis. Cujus tenor de verbo ad verbum per omnia talis est.
LEO episcopus, servus servorum Dei, JOANNI archipresbytero venerabilis ecclesiae Beati Petri apostoli, et ipsius ecclesiae canonicis, in monasterio Sancti Stephani Majore nunc ordinatis et ordinandis, in perpetuum. Convenit apostolico moderamini pia religione pollentibus benevola compassione succurrere, ac poscentium animis alacri devotione impertiri assensum. Ex hoc enim lucri potissimum praemium apud Conditorem omnium Dominum promeremur, si venerabilia loca ordinata, ad meliorem fuerint statum sine dubio perducta. Igitur, quia postulastis a nobis quatenus confirmaremus quae a sanctissimo Paschale primo papa, Leone quarto, et a quibusdam pontificibus Romanis vobis sunt concessa, et per privilegia confirmata, ob amorem Dei omnipotentis, et beati Petri apostolorum principis, et sancti Stephani protomartyris; vestris precibus inclinati, quae juste postulastis, ad exemplar praedecessorum nostrorum Paschalis, Joannis decimi et Joannis noni decimi Romanorum pontificum, praesenti privilegio confirmamus, statuentes, quascunque possessiones, quaecunque bona eidem venerabili monasterio Sancti Stephani Majori juste pertinent, et in futurum concessione pontificum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, annuente Domino poterunt acquirere, firma vobis et illibata permaneant. In quibus haec propriis duximus explicanda vocabulis, Ecclesiam sancti Peregrini, una cum hospitale et cura vacante juxta se, et Dalmachia usque in Centumcellis, et rivum qui descendit per vallem Arnecto per tempora, et vadit in Dalmachia, sive Gajano, et terra Sgirante in via juxta murum et cum omnibus possessionibus et pertinentiis ejus. Concedimus etiam et corroboramus fundum cum Terrione, cum lacu, et cum omnibus ad eum in integro pertinentibus, et fundum Casagurdi positum via Cornelia, quae mittit in basilicam Sanctarum Rufinae et Secundae, et juxta formam sabbatinam. Concedimus etiam casale quae vocatur Sueretu juris Sancti Laurentii Palatina a Sancto Petro, et fundum qui vocatur Zaga. . . , et fundum Bialum, et casale qui vocatur Brecti cum omnibus ad eosdem in integrum pertinentibus. Concedimus et confirmamus fundum qui vocatur Sancti Cassiani; et fundum qui vocatur Menore, et fundum, qui vocatur Scuppla Ancilla Dei; et fundum qui vocatur Palombarolum, omnes invicem cohaerentes usque in silice qui dicitur Strata, cum terminis et appendiciis ejus, et cum omnibus ad eos generaliter et integre pertinentibus; omnia juris praedicti monasterii Sancti Stephani Majoris, posita via Clodia, milliario plus minus quarto vel quinto. Nec non concedimus fundum qui vocatur Casa mala, sicuti infra suos continetur fines. Isti sunt antiqui confines; a primo latere est P . . . a, et a secundo fundum Menori, et Palombarolum; a duobus lateribus silva vestri monasterii. Similiter confirmamus fundum qui vocatur Peritanella, positum via Cornelia ad pontem Sofflari juxta Talianum, et Menori, et terra tituli Sancti Angeli. Item concedimus et corroboramus fundum Camelianum, et Olibula Agellum, Pinum Camaranum, Lauretum et quotquot infra subscriptos fines continentur; a primo latere territorium de Buccege juris monasterii Sancti Martini; a secundo, casale Celisanum juris monasterii Sancti Sabae, et terra juris monasterii Sancti Stephani Majoris; a tertio rivum qui vocatur Galero; a quarto rivum qui vocatur Arrone, positum territorio Galeriae. Similiter concedimus in dicto monasterio alios casales, qui vocantur Galdo, Mansae Palumbae, Valle de Paulo, Ortianum, Spinableta, Barbulanum, positos juxta casale Celsanum. Nec non concedimus fundum Actitianum, et fundum Villarustica ex corpore vallis Preytae. Sic concedimus et confirmamus alios fundos in ipso territorio Galeriae, fundum qui vocatur . . . . . infra subscriptos fines, una cum ecclesiis et pertinentiis ejus; a primo latere silex, qui vocatur Strata, et fundum Octavianum usque in forma quae vocatur Artiones; deinde in massa Toroni; a secundo tenet monasterium Sancti Sabae, et terra praedicti monasterii Sancti Stephani; a tertio fundum qui vocatur Decimum, et Farotianum; a quarto fundum Actilianum, et Villarustica ex corpore vallis Praeytae usque ad rivum qui vocatur Galera; simulque concedimus fundum qui vocatur Cosarianum, et fundum Agolli, in quo est insula Agolli, Sulianum, Calcitani, et Margaritarum, positos ex alia parte Stratae. Similiter concedimus, et confirmamus fundum Octavianum et fundum Cesanum cum toto territorio suo absque massa Trani cum cryptis, mansionibus et familiis, et fundum Pisinianum cum monte Sancti Angeli. Et concedimus massam Clodianam cum loco Paparano et sicut ipsa massa extenditur, usque in Sora am cum lacu Baccanis, et omnibus suis pertinentiis. Et confirmamus ecclesiam Sancti Alexandri quae est in Baccanis, et fundum Visanum, et Perpinianum. Et confirmamus fundum Germanellum positum via Flaminea, territorio Nepesino, milliario plus minus vicesimo secundo. Pariterque concedimus et confirmamus fundos qui vocantur Tracquata, Cornelianum, Vivariolum, positos in Macorano juxta Capracorum et juxta rivum Gralli, et prope curtem de Macorano. Item concedimus fundum qui vocatur Balneolas Faticlas alias monte Lupis supra Sanctum Alexandrum in Baccanis, et fundum qui vocatur Fisa cum Burgo Sancti Alexandri. Insuper etiam concedimus et corroboramus insulam Martanam, una cum ecclesiis Sancti Stephani, et Sancti Valentini, domibus, familiis, piscariis et cum omnibus ad eam pertinentibus, ad usum et sustentationem monachorum in monasterio Sancti Stephani existentium, sicut praedecessor noster Paschalis, qui fuerat rector ipsius monasterii dedit hoc patrimonium suum ad sustentationem monachorum Sancti Stephani Majoris, in choro beati Petri servientium, et sub anathemate interdixit ut nullus posset ecclesiastica aut privata inquietare eos; sed semper ordinassent abbatem in ipso monasterio Sancti Stephani de Insula, et ipse Paschalis pontifex nominavit monasterium de Insula Sanctum Stephanum a monasterio Sancti Stephani Majoris, cujus juris est. Concedimus et confirmamus ecclesiam Sanctae Mariae quae vocatur in Turre, quam praedictus Paschalis in jam dicto monasterio per privilegium concessit cum libris et paramentis, crucibus et thuribulis de argento, cum domibus et cellis juxta se, cum paradiso et porticalibus usque ad portam argenteam; ita quod fores, quae sunt ante portam argenteam, vos claudatis et aperiatis, et cum omnibus quae continent infra se, cum cloaca, et gradibus majoribus et minoribus, usque in platea quae vocatur cortina. Quae omnia concedimus in jam dicto monasterio et cum omnibus possessionibus et pertinentiis ejus: et duo presbyteri inibi ordinentur de collegio praedicti monasterii, qui die noctuque officium laudis Domino reddant, et populo necessaria ministrent. Insuper concedimus ecclesiam Sancti Justini constructam ad sepulturam omnium Latinorum; ita ut omnes peregrini et advenae, divites et pauperes, nobiles et innobiles quotquot moriuntur in hac civitate Leoniana, et extra ad tria milliaria, sepeliantur in ecclesia Sancti Justini. Nullus celet infirmum, nec mortuum occultet, sed cito presbytero, aut procuratori vestro nuntiare festinet, et nullus bona illius celet, sed cito ea vobis reddat; nullus suadeat infirmum de domo, vel de civitate exire. Sed nos concedimus omnia haec perennibus temporibus inconcussa permanere vobis vestrisque successoribus, qui animosi et voluntarii honeste Deo et beato Petro die noctuque serviunt; a fructibus eorum cognoscetis. Propterea apostolica censura statuimus ut nullus nostrorum successorum pontificum, nullus imperator, nullus episcopus, nulla alia potestas, nulla persona hominum contra hoc nostrae confirmationis et concessionis privilegium agere praesumat; et si suprascripta omnia, quae in eorum alimonia et sustentatione confirmata sunt, ut Deo sine murmure serviant, et in jam dicto monasterio sunt concessa minuere voluerit, et in eorum potestate, et ordinatione conservare noluerit, sciat se nostro sacro palatio Lateranensi compositurum duodecim auri purissimi libras, et insuper anathematis vinculo innodetur, et cum impiis et sceleratis aeterno igne cremetur; et cum Juda Domini nostri Jesu Christi traditore in inferno crucietur. Qui vero pro intuitu curator et observator hujusmodi nostri privilegii exstiterit, benedictionis gratiam a Domino nostro Jesu Christo, et gaudia sempiterna consequi mereatur. Scriptum per manum Albini scriniarii sacri palatii anno quinto domni Leonis noni papae, indict. VI, mense Martio, die XXIV. Datum VIII Kalendas Aprilis per manum Frederici diaconi sanctae Romanae Ecclesiae bibliothecarii, et cancellarii vice domni Herimanni archicancellarii et Coloniensis archiepiscopi. Anno domni Leonis noni papae V, indictione VI. Acta, scripta, transumpta, publicata, et auscultata sunt praedicta per omnia coram reverendissimo in Christo patre et domino, domino Anibaldo, miseratione divina episcopo Tusculano S. R. E. cardinali, apostolicae sedis legato, pro tribunali sedente Romae in palatio papali apud S. Petrum, qui praesenti transumpto, scripto, lecto, publicato, exemplato, et auscultato, suam et sui officii auctoritatem interposuit et decretum; et eidem voluit et decrevit ubilibet, in judicio et extra, sicut originali privilegio fidem plenariam adhiberi, mandans suum sigillum ibidem apponi ad majoris roboris firmitatem, in praesentia vener. vir. dñor. Stephani Palosii canonici B. Mariae Majoris, et Poni de Perusio, ac Francisci de Baroncellis scribae sacri senatus Urbis, et magistri Petri Bartholomaei, Joannis Gentilis notarii de Urbe, ac plurium aliorum notariorum, et litteratorum testium ad praemissa vocatorum et rogatorum, nec non in praesentia mei Gualterii, et Pauli de Sancta Victoria, et Mathaei de Spoleto notariorum infra scriptorum ad praedicta omnia specialiter vocatorum et rogatorum, sub anno Domini millesimo trecentesimo quinquagesimo, Jubilaeo, die 5 mensis Junii, indict. tertia, pontificatus sanctissimi Patris et domni nostri Clementis divina providentia papae VI, anno nono. Et ego Matthaeus Salvi clericus Spoletanus publicus apostolica et imperiali auctoritate notarius praedictas litteras apostolicas coram supradicto domino legato pro tribunali sedente, vidi et legi, easque cum praesenti transumpto una cum Paulo Francisci suprascripto, et Gualterio D. Frederici de Claramonte infrascripto notariis publicis auscultavi; et quia dictas litteras apostolicas cum dicto praesenti transumpto concordare inveni, nil addito vel minuto quod facti substantiam immutet, vel variet intellectum; ideo de mandato supradicti domni legati me subscripsi, et rogatus signum meum apposui consuetum. Et ego Gualterius domni Francisci de Claramonte clericus Firman. Dio. publicus apostolicae auctoritate notarius praedictas litteras apostolicas scripsi, transumptavi, et exemplavi per omnia prout in litteris ipsis de verbo ad verbum vidi et reperi contineri, nil addito, minuto vel mutato quod substantiam mutet, vel variet intellectum, nisi forte litteram vel syllabam per errorem; et ipsum transumptum coram praedicto domno legato pro tribunali sedente ut supra, ac praesentibus praedictis testibus, et quampluribus aliis notariis, nec non Paulo Francisci, et Matthaeo de Spoleto notariis publicis supradictis ad hanc publicationem, ac decreti et auctoritatis interpositionem, ut praedicitur, vocatis specialiter, et rogatis, legentibus, videntibus et auscultantibus cum praedictis apostolicis litteris legi, et fideliter auscultavi, ipsumque de mandato dicti domni legati, et ad instantiam ven. virorum dominorum prioris canonicorum, et capituli sacrosanctae basilicae principis apostolorum de Urbe, ibidem praesentium ipsum transumptum et exemplum in hanc publicam formam redegi manu propria, meoque signo consueto signavi rogatus.
( intell. auctoritate)