EPISTOLA CCV. IVO,  Dei gratia Carnotensis Ecclesiae minister,  GUILLELMO  nobili et strenuo  [al.  strenuissimo] militi salutem.
Missus a te clericus anxie et diligenter ex tua parte consuluit parvitatem meam quid sentirem super inhonesta suspicione quam conjecisti in uxorem tuam, opponens ei non esse genitum ex te quod peperit dum morareris in Anglia; propterea quod, computatis diebus qui sunt inter conceptum et partum, inventi sunt minus septem dies quam consuetudo credebatur habere parientium; auges inde suspicionem taum, quod miles quem de concubitu uxoris tuae suspectum habebas, cum subiisset examinationem ferri candentis ad se purgandum, cauteriatus est, nec ullus producitur accusator aut testis qui suspicioni tuae nisi de conjecturis ullum praebeat argumentum. Pro quibus aliquem condemnare nec usus majorum, nec ulla legum concedit auctoritas. Primo de conjectura dierum cui defuisse dicuntur, respondeo, quia nullum tibi certum faciunt argumentum cum honestae 88 mulieres et veteranae causa veritatis inquirendae a nobis interrogatae manifeste responderint , non semper intra eumdem terminum dierum contingere solere puerperium, cum secundum alacritatem naturae vel imbecillitatem, nunc paulo celerius, nunc paulo tardius post conceptum soleant contingere partus. Quod ex ratione seminum facile colligi potest, cum secundum aeris temperiem vel intemperiem quibusdam annis celerius, quibusdam tardius segetes maturescant ad messem. Simili modo cauterium militis nullum tibi certum praebet argumentum, cum per examinationem ferri candentis occulto Dei judicio multos videamus nocentes liberatos, multos innocentes saepe damnatos. Praeterea cum talis examinatio sit in Deum tentatio, non est mirum si divino auxilio deseritur, cum incaute et sine judiciali sententia ab aliquo suscipitur. Unde beatus Augustinus defendens Abraham, quod uxorem suam finxit esse sororem, ita dicit: « Quando habet homo quid faciat, non debet tentare Deum suum. » Unde Stephanus papa scribit Leuberto Maguntio episcopo: « Ferri candentis vel aquae ferventis examinatione confessionem extorqueri a quolibet , sacri non censent canones; et quod sanctorum Patrum documento sancitum non est, superstitiosa adinventione non est praesumendum. Spontanea enim confessione, vel testium approbatione, publicata delicta habito prae oculis Dei timore, commissa sunt regimini judicare: occulta vero et incognita illius sunt judicio relinquenda, qui solus novit corda filiorum hominum . » Hinc etiam cum ad singulare certamen propter similes suspiciones Teibergam uxorem suam cogere vellet rex Lotharius, adversus eum ita scribit papa Nicolaus: « Monomachiam vero in legem non assumimus quam praeceptam fuisse non reperimus, quam licet iniisse quosdam legamus, sicut sanctum David et Goliam sacra pandit Historia , nusquam tamen ut pro lege teneatur, alicubi divina sanxit auctoritas: cum hoc et hujuscemodi sectantes, Deum solummodo tentare videantur. » His et hujusmodi sententiis correptus, tempera zelum tuum, ne te et uxorem tuam, et sobolem tuam immoderata severitate trudas in infamiam, quam sedare non poteris, cum aliquando, poenitentia ductus, multo sudore sedare studueris. Sufficiat ergo tibi cum juramento uxoris tuae probatarum personarum testimonium [cum juramento. ms. c. ), dicente Apostolo Omnis controversiae eorum finis est juramentum . Vale.
(epist. 252 et
280) (epist. 74 et 280) (epist. 280) (I Reg. XVI) (Hebr. VI)
[ al. respondeant] [ al. numerum dierum] [Maguntino ms. c. 
] [ ita v. c. antea, 

corda fidelium]