LXXXIV.  Ecclesiae Trudensi jura metropolitana sub Eugenio III a Nicolao episcopo Albanensi, sedis apostolicae legato, instituta confirmat.   (Laterani, Nov.) [THORKELIN,  Diplom., Arna-Magn., an.  II, 3.]
Universis ad quos praesentes litterae pervenerint, Sueno decanus, Ulpho archidiaconus ecclesiae Nidrosiensis, Ingewaldus prior canonicorum regularium Sancti Augustini in sancta sede apud Nidrosiam et Petrus prior fratrum praedicatorum ibidem, salutem in Domino sempiternam.
Noveritis nos litteras infra scriptas felicis recordationis domni Anastasii papae quarti, non cancellatas, non abolitas, nec in aliqua sui parte vitiatas, sub filis sericis brunei coloris et plumbeo sigillo, vidisse et diligenter perlegisse cum subscriptione ejusdem summi pontificis Anastasii et cardinalium, quarum tenor una cum subscriptionibus, signis tamen eorumdem subscribentium illic appositis, hic autem omissis, de verbo ad verbum sequitur, et est talis. ANASTASIUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri JOANNI Trudensi archiepiscopo ejusque successoribus canonice substituendis, in perpetuum. Licet omnibus discipulis eadem ligandi et solvendi sit concessa potestas, licet unum praeceptum ad omnes idemque pervenerit praedicandi evangelium omni creaturae, velut quaedam tamen inter eos habita est discretio dignitatis, et Dominicarum ovium curam, quae omnibus aequaliter imminebat, unus singulariter suscepit habendam, dicente Domino: Petre amas me? pasce oves meas . Qui etiam inter omnes apostolos principatus nomen obtinuit et de fratrum confirmatione singulare a Domino praeceptum accepit, ut in hoc secuturae potestati daretur intelligi quoniam quamvis multos ad regimen Ecclesiae contingeret ordinari, unus tamen solummodo supremae dignitatis locum fastigiumque teneret, et unus omnibus et potestate judicandi et gubernandi onere praesideret. Unde et secundum hanc formam in Ecclesia ad diversa ministeria exhibenda diversae personae in diversis sunt ordinibus constitutae. Aliis enim ad singularum ecclesiarum, aliis autem ad singularum urbium dispositionem ac regimen ordinatis, constituti sunt in singulis provinciis, alii quorum prima inter fratres sententia habeatur, et ad quorum examen subjectarum personarum quaestiones et negotia referantur. Super omnes autem Romanus pontifex tanquam Noe in arca primum locum noscitur obtinere, qui ex collato sibi desuper in apostolorum principe privilegio, de universorum causis judicat et disponit; et per universum orbem Ecclesiae filios in Christianae fidei firmitate non desinit confirmare, talem se curans jugiter exhibere, qui vocem Dominicam videatur audisse, qua dicitur: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos. Hoc nimirum post beatum Petrum illi apostolici viri qui per successiones temporum ad gerendam curam sedis apostolicae surrexerunt, indesinenti curaverunt studio adimplere et per universum orbem, nunc per se, nunc per legatos suos corrigenda corrigere, et statuenda statuere summopere studuerunt. Quorum quoque vestigia subsecutus felicis memoriae papa Eugenius antecessor noster, de corrigendis his quae in regno Norvegiae correctionem videbantur exposcere, et de verbo ibi fidei seminando, juxta officii sui debitum sollicitus exstitit. Et quod per seipsum, universalis Ecclesiae cura obsistente, non potuit, per legatum suum venerabilem scilicet fratrem nostrum Nicolaum Albanensem episcopum, exsecutioni mandavit. Qui ad partes illas accedens, sicut a suo patre-familias acceperat in mandatis, talentum sibi creditum largitus est ad usuram, et tanquam fidelis servus et prudens, multiplicatum in fructum studuit reportare. Inter caetera vero quae illic ad laudem nominis Dei et ministerii sui commendationem implevit, juxta quod praedictus antecessor noster ei praeceperat, pallium fraternitati tuae indulsit. Et ne de caetero provinciae Norvegiae metropolitani possit cura deesse, commissam gubernationi tuae urbem Trudensem ejusdem provinciae perpetuam metropolim ordinavit, et ei Astoensem, Hammarcopiensem, Bergenensem, Stawangriensem, insulas Orcades, insulas Guthraie, insulas Islandensium et Grennelandiae episcopatus tanquam suae metropoli perpetuis temporibus constituit subjacere, et earum episcopatus sicut metropolitanis suis tibi tuisque successoribus obedire. Ne igitur ad violationem constitutionis istius ulli unquam liceat aspirare, nos eam auctoritate apostolica confirmamus, et praesenti privilegio communimus; statuentes ut Trudensis civitas perpetuis temporibus supradictarum urbium metropolis habeatur, et earum episcopi, tam tibi quam tuis successoribus, sicut metropolitanis obediant, et de manu vestra consecrationis gratiam sortiantur. Successores autem tui ad Romanum pontificem tantum recepturi donum consecrationis accedant, et ei simili modo et Romanae Ecclesiae subjecti semper existant. Porro concesso tibi pallio pontificalis scilicet officii plenitudine infra ecclesiam tantum ad sacra missarum solemnia per universam provinciam tuam his solummodo diebus uti fraternitas tua debebit, qui inferius leguntur inscripti: Nativitate Domini, Epiphania, Coena Domini, Resurrectione, Ascensione, Pentecoste; in solemnitatibus sanctae Dei genitricis semperque virginis Mariae, in natalitio beatorum apostolorum Petri et Pauli, in nativitate sancti Joannis Baptistae, in festo beati Joannis evangelistae, commemoratione Omnium Sanctorum, in consecrationibus ecclesiarum vel episcoporum, benedictionibus abbatum, ordinationibus presbyterorum, in die dedicationis ecclesiae tuae, ac festis Sanctae Trinitatis et sancti Olavi, et anniversario tuae consecrationis die. Studeat ergo tua fraternitas, plenitudine tantae dignitatis suscepta, ita strenue cuncta peragere quatenus morum tuorum ornamenta eidem valeant convenire. Sit vita tua subditis exemplum, ut per eam agnoscant, quid debeant appetere, et quid cogantur vitare. Esto discretione praecipuus, cogitatione mundus, actione purus, discretus in silentio, utilis in verbo. Curae tibi sit magis hominibus prodesse quam praeesse. Non in te potestatem ordinis sed aequalitatem oportet pensare conditionis, stude ne vita doctrinam destituat, nec rursum vitae doctrina contradicat. Memento quia ars est artium regimen animarum. Super omnia studium tibi sit, apostolicae sedis decreta firmiter observare, eique tanquam matri et dominae tuae humiliter obedire. Ecce, frater in Christo charissime, inter multa alia haec sunt pallii, ista sunt sacerdotii, quae omnia facile, Christo adjuvante, adimplere poteris, si virtutum omnium magistram, charitatem et humilitatem habueris, et quod foris habere ostenderis, intus habebis. Decernimus ergo, ut nulli omnino hominum liceat eamdem Ecclesiam temere perturbare vel ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed illibata omnia et integra conserventur eorum, pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate. Si qua igitur, etc. Ego Anastasius catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Imarus Tusculanus episcopus. Ego Nicolaus Albanensis episcopus. Ego Guido diaconus cardin. Sanctae Mariae in Ego Hugo Ostiensis episcopus. Ego Centius Portuensis et S. Rufinae episcopus. Ego Guido presbyter cardinalis tit. Sancti Chrysogoni. Ego Manfredus presbyter cardinalis tit. Sanctae Savinae . Ego Aribertus presbyter cardinalis tit. Sanctae Anastasiae. Ego Ascaldus presbyter cardin. tit. Sanctae Priscae. Ego Joannes presbyter card. Sanctorum Joannis et Pauli tit. Pamachii. Ego Henricus presbyter cardin. tit. Sanctorum Nerei et Achillei. Porticu. Ego Joannes diac. cardin. S. Nicolai in Carcere Tulliano. Datum Laterani per manum Rolandi sanctae Romanae Ecclesiae presbyteri cardinalis et cancellarii, Decembris, indictione III, Incarnationis Dominicae anno 1154, pontificatus vero domni Anastasii papae IV, anno II. Nos insuper supradicti decanus, archidiaconus et priores, vidimus et alias sex litteras apostolicas, videlicet: Adriani quarti, Clementis tertii, Innocentii tertii, Gregorii noni, Innocentii quarti et Clementis quarti cum impendentibus sigillis omni prorsus suspicione carentes, sub eodem verborum tenore, eadem per omnia privilegia praefatae Ecclesiae Nidrosiensi concessa cum similibus ipsorum summorum pontificum et cardinalium subscriptionibus duximus apponenda. Datum Nidrosiae IV Kalendas Julii, anno Domini 1629.
(Joan. XXI) (Imarus) (Sabinae) (Astaldus)
[. . . . Kal.]