CCII.  Ad Ricardum Narbonensem archiepiscopum et comprovinciales episcopos.--Narrat Bertranni Tolosani comitis adulteria et illata monasterio S. Aegidii damna, et hortatur ut caeteros ab auxilio et communione ipsius et sociorum ejus compescant.   (Anno 1107, Febr. 4.) [D. BOUQUET,  Recueil,  XV, 35.]
PASCHALIS episcopus, servus servorum Dei, venerabilibus fratribus et coepiscopis, RICARDO Narbonensi, RAIMUNDO Meticensi, RAIMUNDO Nemausensi, et caeteris comprovincialibus, salutem et apostolicam benedictionem.
Non solum vobis qui prope estis, sed etiam his qui longe sunt, notissimum est qualiter Bertrannus comes propter uxorem objectam et multiplicia adulteria jam diu excommunicationi subjectus est. Illius etiam anathematis vinculis compeditur, quo Raimundus egregiae memoriae comes in Nemausensi concilio a sanctae memoriae Urbano II papa seipsum et haeredes suos excommunicari fecit, si ullo unquam tempore in B. Aegidii villa et ejus monasterio quidquam praeter abbatis voluntatem usurpare praesumeret. Quoties etiam idipsum Bertrannus comes juraverit, vos scire credimus. Nuper autem, non solum villam, sed etiam ipsum monasterium violenter, quosdam capiens, quosdam vulnerans, sic monachos exturbavit, monasterii res et oblationes arripuit, aedificia dissipavit, et in servorum Dei habitacula meretrices induxit: ad haec super ipsam B. Aegidii ecclesiam turres novas instruxit et instruit. Cujus instructionis aedificium Jherichontino anathemate condemnamus, ut et qui ulterius aedificare, et qui aedificatum retinere tentaverint, perpetua maledictione multentur. Sane vestram prudentiam litteris praesentibus per apostolicae sedis obedientiam excitamus, ut ad corrigenda et cohibenda haec sollicitius insistatis. Nos siquidem pro his sceleribus Willelmum de Sabrano, Hemenonem fratrem ejus, Rainardum de Medenas, Harbertum de Monte Claro, Ricardum de Clareto, Dalmatium de Rocca Maura, tanquam Bertranni consiliarios et sacrilegi hujus auctores, ad satisfaciendum coram fraternitate vestra nostris litteris evocavimus; quod nisi ad proximae Quadragesimae initium peregerint, extunc et eorum terram a divinis officiis interdicimus, et tam sacrilegii vos quam excommunicationis supradictae, cui sponte admisti sunt, vinculis astrictos denuntiamus. Caeteros etiam ab ejusdem Bertranni auxilio et communione compescite, nisi se a malis tantis et novae illius aedificationis vindicatione compescat. Interea dominatus ejus terram a divinis officiis, praeter infantium baptisma et morientium poenitentias, interdicimus; et quocunque in loco ipse manserit, nullatenus, quandiu illuc moratus fuerit, divina celebrentur officia. Datum II Nonas Februarii.