XIII.  Nicolia II privilegium pro monasterio S. Martini Augustodunensis.   (Anno 1059.) [BULLIOT,  Essai historique sur Saint-Martin d' Autun,  tom II, p. 30.]
NICOLAUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis in Christo, GREGORIO venerabili abbati coenobii S. Martini Eduensis, omnique monasterio ejusdem congregationis in perpetuum.
Quoties a nobis illa tribui optantur quae dationi incunctanter conveniunt animae, nos decet libenter concedere, et petentium desideriis congruens impertire suffragium, atque ideo qui postulastis a nobis privilegium sedis apostolicae monasterio S. Martini in suburbio Eduae civitatis sito, cui praeesse digno sceris, quod constat a piissimo imperatore Carolo Augusto ob amorem Cunctipotentis et reverentiam ipsius confessoris beatissimi Martini propter suorum indulgentiam peccaminum vitaeque aeternae remunerationem reformatum atque reaedificatum, facere deberemus: inclinati igitur vestris postulationibus, clementer annuimus et praefatum monasterium in quo divino nuncupati estis obsequio apostolicae sedis patrocinio et privilegio communimus. Volumus, concedimus, statuimus, ut idem monasterium in nullo alicui nisi tantum apostolicae Ecclesiae respondere teneatur, et ab omni alia jurisdictione et subjectione liberum sit et exemptum, et quod nulli imperatori, nulli regum, nulli antistitum, nulli quacunque praedito dignitate, nulli unquam liceat de rebus mobilibus vel immobilibus quae eidem monasterio per praecepta a jam dicto piissimo imperatore Carolo sive ab aliis imperatoribus seu regibus, vel ab aliis qualibuscunque personis hactenus concessa sunt, vel in futurum a quibuscunque de propriis fuerint jure condonatae, sub cujuslibet causa occasionis vel specie munere , auferre, neque suis usibus applicare, et cuncta quae ibi sunt oblata vel offerri contigerit a praesenti tertia decima indictionis tempore . . . . . . . . . et sine inquietudine in substentatione jam dicti monasterii et usibus abbatum, et monachorum sub regula Patris Benedicti ibi Deo militantium, volumus et praecipimus possideri; ea videlicet conditione quod nullus episcopus dictae civitatis, neque comes, in praefato monasterio cum omnibus ad se pertinentibus suis rebus audeat applicare atque in aliquo usurpando adjungere. Sed liceat servis Dei ibidem degentibus, sine alicujus inquietudinis molestia, libere et quiete Christo militare. Item constituimus et volumus obeunte abbate ejusdem monasterii, illum dari vobis in abbatem et praeponi quem fratres communi consensu elegerint, aut Romanus pontifex providerit ordinandum, aut subjectione monachorum ejusdem loci consenserit ordinatum. Hoc quoque capitulo praesenti subjungimus ut locum avaritiae secludamus nullum de regibus, de episcopis, de sacerdotibus velle de quibuscunque fidelibus per se suppositamve personam de ordinatione ejusdem abbatis vel clericorum aut presbyterorum, vel de largitione chrismatis aut consecratione basilicae, vel de quibuscunque causis ad idem monasterium pertinentibus, audere in qualibet specie, praemii loco, quidquam accipere, neque eidem abbati pro ordinatione sua aliquid dare. Neque episcopus civitatis ipsius nisi ab abbate ipsius monasterii invitatus, ibidem missas agat publicas, neque stationes vel visitationes in eodem coenobio indicet vel faciat, ne servorum Dei quies quocunque modo populari conventu valeat perturbari; neque paratas aut mansionaticos, vel procurationes praesumat exigere. Susceptionem autem fidelium et religiosorum atque beneficentiam quam jubet Apostolus cunctis exhibendam pro possibilitate loci et facultatum non modo fieri ibidem non denegamus, verum etiam suademus. Si quis vero episcoporum, sacerdotum, abbatum, judicum, comitum aut saecularium personarum contra hanc nostrae institutionis paginam venire tentaverit, percussus apostolico anathemate, potestatis honorisve sui dignitate careat, reumque se coram divino judicio cognoscat. Et nisi (a quae male sunt acta defleverit, a sacratissimo corpore Dei et Domini nostri Jesu Christi alienus fiat, atque aeterno examini districtae ultionis subjaceat. Cunctis autem eidem loco jura servantibus, sit pax Domini nostri J. C., quaestus et hic fructum bonae act onis accipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen. Datum Florentiae quarto Kalendarum Januarii, anno ab Incarnatione Domini 1059, per manum Humberti, sanctae Ecclesiae Silvae Candidae episcopi et apostolicae sedis bibliothecarii, anno I pontificatus domini papae Nicolai II, indictione VIII.
(minuere)