CCCLIV.  Ad Conradum regem Romanorum.--Eum Hierosolymis reversum, ob tribulationes ipsi et exercitui ejus irrogatas, consolatur.  (Anno 1149, Jun. 24.][MANSI,  Concil.,  XXI, 629.]
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, charissimo in Christo filio CONRADO, Dei gratia Romanorum regi illustri, salutem et apostolicam benedictionem.
Cum in hoc mundo cuncta mutabilitatis ordo corrumpat, sicut nec prosperis elevari, ita nec frangi adversis, confidentes de divina miseratione, debemus; quia Dei et hominum mediator, admiranda dispensatione consuevit omnem filium quem recipit adversitatibus flagellare, ut dum ipsum per amorem ad aeterna praemia vocat, praesens mundus ejus animum perturbationes, quas ingerit, a se ipso repellat, tantoque facilius ab hujus saeculi amore recedat, quanto magis impellitur dum vocatur. Quod in Israelitico populo, Moyse vocante, et Pharaone signatur. Moyses namque tunc ad vocandum missus est, cum Pharao duris eum operibus perurgebat, quatenus alter vocando pertraheret, alter impelleret, saeviendo, ut plebs in servitio turpiter fixa, vel provocata bonis, vel impulsa molestiis, moveretur. Hoc itaque rationis debito incitati, discretionem tuam commonemus et exhortamur in Domino, quatenus tribulationes, quas tibi et exercitui tuo omnipotens Deus irrogavit, patienter supportes, et in eo spem tuam constituas qui quem vult permittit affligi, et confidentes in se misericorditer liberare consuevit. Si enim patientiam et humilitatem in adversis perfecte tenueris, per desertum hujus vitae, sub protectione columnae nubis et ignis, id est patientiae solatio et charitatis ardore intrepidus perduceris. Quia igitur personam tuam vera charitate diliginus, et de te valde confidimus, si post tuum reditum sine dilatione de his quae ad honorem sanctae Ecclesiae et regni spectare noscuntur tecum mutuis potuissemus tractare colloquiis, nobis utique gratum fuisset. Verum quia id nobis temporis qualitas denegavit, et de tua salute sumus solliciti, quosdam de fratribus nostris postquam te ad Longobardiae partes, auctore Domino, incolumem pervenisse accepimus, sicut per venerabiles fratres nostros Artwicum Bremensem archiepiscopum, et Anselmum Hamelburgensem episcopum tibi significavimus, ad tuam serenitatem duximus destinandos, ut affectum et benevolentiam quam erga te gerimus, tibi exponerent, et quod de te audire cupimus, ipsorum relatione nosceremus. Quibus dedimus in mandatis ut tibi tanquam charissimo filio nostro, et Catholico principi, atque speciali Romanae sanctae Ecclesiae defensori, ipsius Ecclesiae statum et nostrum exponerent. Qui siquidem in Tusciam usque progressi, ex quo te ad Teutonicas partes pertransisse noverunt, longitudinem viae et difficultatem itineris propter aestatis intemperiem metuentes, ad nostram praesentiam redierunt. Caeterum quia statum tuum, et dilecti filii nostri Henrici junioris regis, quem post discessum tuum paterno affectu dileximus, et in posterum actiones ejus prosperari in Domino praeoptamus, cognoscere cupimus, cum fratres nostri propter aestatis fervorem, laborem tanti itineris perficere non valerent, per fidelem nostrum Franconem latorem praesentium et apostolica scripta tuam excellentiam visitantes, nobilitatem tuam monemus et exhortamur in Domino, quatenus ea quae circa te et ipsum geruntur, et statum regni, per eumdem Franconem nobis studeas intimare, et hoc tempore devotionem, quam erga matrem tuam sanctam Romanam Ecclesiam geris, ostendas, ut nostro respondere affectui congrue videaris, et B. Petri apostolorum principis intercessionibus, cui te totum debes exponere, Creatoris nostri largiorem debeas gratiam promereri. Datum in Tusculano, VIII Kal. Julii.