EPISTOLA LVIII. AD REGINALDUM BATHONIENSEM EPISCOPUM. [A. D. 1180.]
ARGUMENTUM.-- Graviter expostulat cum Bathon. episcopo, quod contra ordinem juris vicearchidiaconum suum ab officio suspenderit; omnesque occasiones quaerat sibi nocendi ob aes alienum non dissolutum.
Dilecto et praedilecto domino et Patri suo R. Dei gratia Bathon. episcopo, P. Bles. Bath. archid. suus, cum salute obedientiam devotissimam. Vestrae indignationis litteras, imo tonitruum legi, in quibus anima mea turbata est valde, et cor meum dereliquit me. Verumtamen, ut verbo prophetae utar, invenit servus tuus cor suum, ut oraret te. Oro itaque, quod quasi impetrata edicti venia dimittas me prius ut glutiam salivam meam, et plangam paululum dolorem meum, non superbe arguens, sed devote respondens, interdum tamen ex vehementia doloris aliquid durius interponens. Si ergo ex abundantia cordis verba mea quandoque cursum devotae humilitatis excesserint, indulgeat mihi liberalitas vestra; quia, sicut sapiens dicit, Fervor iracundiae, et indignationis impetus non est in hominis potestate. Ignoscite misericorditer suum agnoscenti excessum, quia inter primitiva legum cunabula didicistis, quod sanctitas episcopo derelinquit gloriam ignoscendi. Scio quia quaeritis occasiones adversum me, atque proditoria suggestione inductus contentionis materiam suscitatis. Amantissime Pater, ut verbo Job utar, nolo multa fortitudine contendas mecum, aut magnitudinis tuae mole me premas. Proponas contra me aequitatem, et appendantur in statera iniquitas mea, et malum quod patior. Si aperires oculos tuos ad justitiam adversus eum cujus delictum arguis, doleres te graviter deliquisse juxta testimonium Salomonis: Non est in litigio dehonestandus amicus: nam ejus dehonestatio facile resarciri non potest. Frequenter legistis in libro experientiae, quot pericula, quot labores pro vobis tulerim, quam sollicitam, et quam efficacem promotioni vestrae operam dederim. Si consilia nostra secretiora recolitis, scitis certissime quod neque mors neque gladius, neque ulla turbationis occasio a vestra dilectione separare me debuit. Verumtamen, cum fortis sit dilectio ut mors, fortior dilectione adulatio mihi vos abstulit: si tamen eum mihi potuit auferre, quem patet, sicut ex praesenti eventu constat, me nullo tempore habuisse. In absentia mea citra omnem solemnitatem juris prohibitiones vestras contra me fecistis minus synodales in synodo, quae in eo duntaxat mihi molestae fuerunt, quia vestrae iracundiae impetum, et episcopalis eminentiae intemperantiam monstraverunt. Vicearchidiaconum meum, cum omni satisfactioni et justitiae se offerret, in mei nominis contumeliam suspendistis. Videte si juste judicastis, qui judicatis orbem terrae: recolentes, quia et judices judicaturus est, qui judicat fines terrae. Non ita in Lateranensi concilio didicistis: ubi in omni sententia excommunicationis, aut suspensionis ferenda, prima et secunda, et tertia erat admonitio praemittenda. Illa etiam privilegialis Ecclesiae Romanae protectio, quam sub tegmine alarum vestrarum impetravi, et quae tempore concilii Lateranensis longe plenius et solemnius mihi roborata est, a vestrae benignitatis memoria non debuerat excidisse: in qua mihi specialiter est indultum, ut nec archiepiscopus, nec episcopus, me aut meos excommunicet, aut suspendat, nisi publice convictos, aut in jure confessos. Ut tamen verbis Job utar: si habuero quidpiam justitiae, non respondebo, sed Dominum et judicem deprecabor, etiamsi occiderit me, sperabo in eo. Illud mihi ad cumulum doloris accedit, quod pro viginti solidis, quos vobis debebam, suscitata est ista dissensio, qui tamen solvendo eram per gratiam Dei, si ducentas marcas vel amplius debuissem. Nunquid, quaeso, fuisset ista pecunia, quae a me elongavit amicum et proximum? accuso autem potius adulatorum malitiam, quorum venenosa suggestio gratiam domini mei pervertere mihi potuit in odium et rancorem. Illud autem pro certo noveritis, me dedisse in mandatis Arnoldo Bathoniensi, et Azoni de Paterne, cujus promotioni toto corde congratulor, ut vobis vice mea de debito responderent. Sane, si me vinculo fidei aut obligatione chirographi super hoc debito astrinxissem, suffecisset quod feceram. Nam ex auctoritate Chalcedonensis concilii, et Gelasii papae, atque Augustini, fidei suae aut promissionis non incurrit periculum, qui ab eo quod debuit, ut liberaretur, effecit. Verumtamen, ut verbo regis Samariae utar, quaeritis adversum me occasiones. Occasiones autem in promptu sunt. Ego qui reliqui, ne vos offenderem, quod pretiosius et gloriosius habebam inter omnia quae mihi contulerat fortuna clementior, antequam graviter offendamini mihi, paratus sum Angliam, et omnia beneficia Anglicana relinquere, atque omnes ambitionis nexus, quae utinam nec in me, nec in vobis regnaret, abrumpere. Non abhorreo paupertatem, in qua ditior fui et felicior, quam in divitiis maledictis. Si me perdideritis semel, me perdidisse forsitan dolebitis, et gravius feretis illius absentiam, cujus nunc praesenti obsequio uti, vel dedignamini, vel nescitis. Apud vos omnia in contrarium mihi cedunt: dum enim honorificentiae et promotioni vestrae totus insudo, totus immorior, vos super dolorem vulnerum meorum addere non cessatis. Ego autem omnia aequanimiter sustinebo, nec ponam os meum in coelum, nec loquar adversus Dominum meum, nec adversus Christum ejus: sed, ut in humilitate Job universa concludam, qui flagellat, occidat me semel; qui coepit, ipse me conterat: solvat manum suam, et succidat me, et haec sit consolatio mea, ut affligens me dolore non parcat. Vale.