EPISTOLA XXVIII.
Idem ad quasdam sanctimoniales, forte Admontenses de fidei robore ac puritate exemplo centurionis evangelici.
Charissimis in Christo sororibus, Fr. G., devotas orationes. Aliquando vobis loquens et scribens formavi et suggessi vobis, quantum Deus dignatus est praestare, verba et sensum orationum, quas ad Deum mitteretis tanquam incensum suavissimi odoris. Sed postea nolens vos esse pusillae fidei, quoniam pusillitas fidei multum obsistit orationis exauditioni, coepi donante Deo vos ad magnam fidem informare, cui omne, quod recte optatur, est coram Deo impetrabile. Probat hoc ille centurio cujus magnam fidem Dominus admirans ait: Non inveni tantam fidem in Israel . In hoc autem erat magnitudo fidei ejus laudabilis, quod non opus esse arbitrabatur, ut corporali praesentia veniret ad sanandum puerum aegrotum semper et ubique praesens ordinator omnium rerum, quas ordinat non sicut operator extrinsecus ordinat opus, verbi gratia molendinum sive alicujus domus aedificium, sed sicut intrinsecus et immobilis ac tenax vigor earumdem rerum. Imitetur hunc centurionem spiritus et animus noster habendo sub se, non super se milites, id est varias cogitationes, vel in bono vel in malo militantes, et dicat huic, id est malae cogitationi: Vade et vadit: et alii, scilicet bonae cogitationi dicat: Veni et venit: et servo suo, id est corpori, quod castigat et in servitutem redigit, confidenter dicat ipse animus: fac hoc, scilicet utile opus aliquod, et facit . . . Perpendat quoque ipse animus tanquam discretus centurio, quia sub potestate divina constitutus, ita et cogitationibus et corpori suo imperat, ut nullo ad hoc internuntio indigeat, quoniam per tacitum voluntatis nutum et mala cogitatio fugatur, et bona advocatur, atque corporis pene tota motio regitur nutu mentis voluntario sine quolibet internuntio. Verum quomodo centurioni tunc famulantur, quos habet sub se, si ipse, cum sit sub praetoria et imperatoria potestate constitutus, obediens fuerit suo superiori, cui si inobediens et rebellis fuerit, rebellionem quoque in subditis suis inveniet contra se, quam diu ipse noluerit superiori obedire: ita et noster animus quasi centurio Deo regi sempiterno subjectus, illi obediendo erit potens, illum contemnendo fiet impotens, ut, etsi dicat malo militi, vade, non vadat, sed neque suimet ipsius potestatem habeat. Caeterum nos agimus de bono centurione sub potestate sui superioris obedienter constituto, et ideo potenti et valido. Talis igitur animus sub potestate divina bene dispositus ad exemplum evangelici centurionis ita poterit secum argumentari: Si ego interior homo, sub potestate invisibilis regis constitutus, ita cogitationes in me et sub me militantes rego ut totum hoc regimen fiat intrinseco quodam imperio, cui neque cogitatio, neque ulla resistere potest corporis motio, quanto magis invictae virtutis auctor et insuperabilis imperii rex ac semper magnificus triumphator secretissimo et intrinseco suae voluntatis nutu et adversae dominationis vires reprimit, et noxia depellendo , salubria facit adesse, sicut ego bonas cogitationes cum volo, facio adesse. Nonne sicut ego nulla mobilitate locali discurro, sed infra me manens mobilitates cogitationum et sensuum seu membrorum summa facilitate sine internuntiis dispono: verbi gratia, cum volo ut se pes moveat, fit quod volo, sentitque pes ipse mei regiminis praesentiam et potentiam exhibendo suam obedientiam, ita ut non sit mihi necesse ut ego animus ad pedem mei corporis vadam et mittam, quoniam ipse mei nutus persentit sibi praesentem sibique intrinsecus insitam efficaciam, quoniam ego spiritus illi praesto vitam, mihi a meo superiori tibi etiam interiori praestitam; nonne, inquam, similiter, imo multo superexcellentius Deus in se manens omnino stabilis dat cuncta moveri, multo ipse praesentior extremissimis creaturis, quam ego creatus spiritus corporis mei etiam intimis membris? Si ego qualiscunque centurio sub illius potestate constitutus dico servo meo, id est corpori meo: Fac hoc et facit Quo venias, qui ubique es? quomodo intres sub tectum meum, quem coeli coelorum non capiunt? Forte venias secundum carnis carnalem praesentiam? Sed caro non prodest quidquam . Non per divinitatem sibi insitam, quae divinitas, cum sit ubique, sufficit mihi tuum velle, sufficit mihi tacitum voluntatis tuae imperium. Quae voluntas ut etiam foris innotescat, dic verbo et sanabitur puer meus . Tu enim es Verbum, per quod facta sunt omnia, non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum. Dixit enim Pater tuus, et facta sunt omnia. Dixit, hoc est aeternum Verbum genuit, non sicut carnalis pater gignit filium, sed sicut prudens animus gignit prudens consilium, quod consilium in animo, et ab animo genitum sicut non potest ab ipso animo separari, sic tu non potes a Patre tuo separari. Nam etsi consilium vocalem sermonem induat, ut foras ad audientium et intelligentium mentes procedat, nihilominus tamen in gignente animo permanet etiam cum per sermonem ad aliorum mentes procedat, cumque ipsum consilium sese aliorum intellectibus inserit, illum tamen, a quo genitum est, non relinquit. Sic tu, o Jesu, aeterni Patris aeternum Verbum sive consilium, licet humanam substantiam induens foras processeris, cum Patre tamen et in Patre unum atque idem permanens, ab illo nusquam et nunquam recedis: Quoniam tu et ille non duo estis Dii sed unus Deus, cujus est hoc dictum: Coelum et terram ego impleo . Absit, ut ego homo sub potestate constitutus te tam immensum, tam inestimabilem sub tectum meum coarctem, quod facerem quodammodo, si te in tua divinitate ulla forma circumscriptum aestimarem. Est autem circumscriptum, quidquid extensum in longum, latum et altum ipsius longitudinis, latitudinis et altitudinis aliquem habet terminum. At tu, sine longitudinis locali dimensione, attingis a fine usque ad finem, hoc est ab exordio creaturarum usque ad finem earum; sine latitudine locali complecteris omnia loca, et sine locali altitudine superexcellis omnia non solum visibilia, sed invisibilia. Tu gyrum coeli circuisti sine locali mobilitate, tu coelorum contines thronos, tu abyssos intueris, tu montes ponderas, tu terram palmo concludis, tu nusquam includeris. Et ego me dignum aestimem, ut intres sub tectum meum? Absit a me talis cogitatio! talis opinio, ut te circumscriptibilem aut formatum ullatenus aestimem, quoniam tu es ante omnem formatum Deum, sicut dicis: Ante me non est formatus Deus . Potius id credam, quod tu sis forma informans omnia formosa. Nam ideo terrenus homo, quem assumpsisti, formosus est prae filiis hominum, quod tu forma aeterna, pulchritudo sempiterna illum prae caeteris inhabitas, ut eum speciosum forma prae cunctis exhibeas, dum in tantum tibi humanam naturam associas, ut tu in homine assumpto unus Christus, unus rex, unus pontifex, unus idemque secundum assumptam humanitatem exhibeas te visibilem, invisibilis permanendo secundum Divinitatem ubique praesentem. Dic igitur verbo, et sanabitur puer meus. Dic potenti voluntatis imperio, et hoc ipsum imperium pronuntia verbo, ne putetur casu accidisse salus puero meo, ut tu glorificeris audito hoc miraculo, ut credaris ubique praesens esse, ut agnoscatur imperium tuum inseparabile, quod nulla locorum interjectio poterit intercipere, quoniam sicut es ubique, sic regnas ubique; nec tibi est aliud esse, aliud regnare sicut regibus terrae, quorum essentia fuit priusquam eorum potentia. Tua vero potentia non est aliud quam tua essentia; et ideo sicut essentia tua confert esse omnibus, quae sunt, ita regnum tuum est regnum omnium saeculorum, et dominatio tua in omni generatione et generatione, nec est qui resistat in regno tuo voluntati tuae. Nam et ego homo: homo, non Deus; homo fragilis, non Deus immortalis; homo initium habens, tu Deus initio et fine carens. Homo sum, hominis, imo mortalium hominum Filius. Tu filius hominis, id est incorruptae genitricis. Homo sum peccatis gravatus. Tu Deus et homo ad purganda peccata solus idoneus. Homo sum natus non de virgine intacta, sed de muliere corrupta: homo sum, cinis sum, vermis sum. Homo sum, ut dixi, natus de muliere, brevi vivens tempore, repletus multis miseriis, qui, quasi flos egressus conteror, et fugio velut umbra, nunquam in eodem statu permanens. Et tamen habeo sub me milites, milites et servos, et obediunt mihi, cum ego non sim liber omnino. Sub potestate quippe constitutus sum, centurio sum, non rex, non saltem tetrarcha ut Herodes aut Pilatus, sed centurio, sub tetrarcha constitutus. Et habeo sub me milites. Et dico huic: Vade et vadit, et servo meo: Fac hoc et facit . Quanto magis tuae majestati, tuae voluntati, tuae jussioni obedient omnia per te creata, per te hactenus gubernata et deinceps gubernanda, in te subsistentia, quoniam, si tu non sustentares omnia, in nihilum utpote de nihilo facta caderent, et subsistere non valerent, tu superior omnibus, tu subterior, tu interior, tu implens, tu circumplectens omnia, esse praestas entibus, quod est et lapidum; vivere viventibus, quod est homini commune et arboribus; sentire sentientibus, commune cum animalibus; intelligere intelligentibus, hominibus et angelis. Incommutabilis, indivisibilis, inlocalis, intemporalis, invisibilis, incomprehensibilis in tua divinitate, solo verbo poteris puero meo, corpori meo, spiritui meo, cuilibet charissimo meo salutem restituere ac restitutam conservare. Ideo sufficit tibi, licet omnia scienti, breviter dicere: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo, et male torquetur . Audiens autem Jesus miratus est . Miratur fidei magnitudinem, qui non miratur totius orbis amplitudinem; et quoniam fidei magnitudo placuit, postulatis acquievit, flexus ad misericordiam non verborum multitudine, sed fidei magnitudine. Sicut credidisti, ait, fiat tibi . Magnifice, mirifice, inconcusse credidisti, qui me hominem parvulum cernens, Deum ubique praesentem, ubique omnipotentem protestaris, dum pro salute pueri tui restituenda solum verbum meum sufficere arbitraris. Ergo sicut credidisti, fiat tibi . O Domine Jesu, qui sedes in dextera Patris, interpellans pro nobis, pontifex factus in aeternum! Da nobis tantam fidei puritatem, quanta sufficit ad videndam nunc in speculo Scripturarum et creaturarum tuae majestatis claritatem: quatenus qui jam te ex fide cognoscimus, usque ad contemplandam speciem tuae celsitudinis perducamur, ducente nos bono Spiritu tuo in terram rectam, cum quo Spiritu et sempiterno Patre tibi sit in tuis electis et praedestinatis gloria, et contra omnes inimicos victoria, viventi, regnanti et dominanti per omnia et in omnia saeculorum saecula. Amen.
(Luc. VII) (sicut ego malas cogitationes
cum depello per ipsius auxilium) (dico autem non sono vocis
sed nutu voluntatis, quanto magis ille quaecunque

voluit, fecit in coelo et in terra et in omnibus abyssis
ubique totus ita praesens, quemadmodum ego
animus et anima membris corporis mei singulis totus
et tota sum praesens? Et si ego non scindor in
partes, ita ut pars mei sit in uno oculo corporis
mei et pars in altero, quoniam partes divisivas non
habeo, quanto magis ille sic est unus individuus
Deus, ut non sit ejus altera pars in coelo, altera in
terra, quoniam pleni sunt coeli et terra majestatis
gloriae ipsius?

Cur itaque, o Salvator ubique praesens, dicis mihi
pro puero meo roganti: Ego veniam et curabo eum? (Matth. VIII.) (Joan.
VI) (Matth. VIII) (Jerem. XXIII) (Isai. XLIII) (Luc. VII) (Matth. VIII) (ibid.) (ibid.) (ibid.)