XIV. GREGORII PAPAE V EPISTOLA AD GERBERTUM RAVENNATEM EPISCOPUM.  (Anno 997.)   Mittit pallium, Ravennatensem Ecclesiam multis ornat privilegiis, multis donationibus auget.  [Apud Mansi,  Concil.  tom. XIX, 201.]
GREGORIUS episcopus servus servorum Dei, GERBERTO S. Ravennatis Ecclesiae archiepiscopo, ac nostro spirituali filio, et per te in eamdem ecclesiam, cunctisque successoribus tuis archiepiscopis in perpetuum.
Quoniam apostolicae sedis benevolentia, et antiquae consuetudinis zelo provocati, fraternitatem tuam Ravennati Ecclesiae praefecimus, insignia praesulum ejusdem ecclesiae dignum duximus tibi conferenda, cum usu pallii, quo uti debeas certis temporibus, certisque modis, sicut antecessores tuos usos fuisse cognoscis. Hoc te nihilominus admonentes, ut sicut a nobis hujus decoris usum ac sacerdotalis officii honorem accepisse te gaudes, ita etiam morum atque actuum probitate susceptum in Christo sacerdotium adornare contendas. Sic enim alterno eris honore conspicuus, si cum habitu corporis mentis quoque bona concordant, ut foris compositus, intus autem directus, Deo cum Propheta vere dicere possis: Provideo Deo in conspectu meo semper, ut sit a dextris mihi, ne unquam commovear . Ut autem charitatis in nobis fundatae dulcedinem recognoscas, ex gratuita largitate nostra post mortem Adeleidae imperatricis Augustae, donamus tibi tuaeque Ecclesiae districtum Ravennatis urbis, ripam integram, monetam, teloneum, mercatum, muros et omnes portas civitatis. Si vero alia privilegia aliquibus facta apparuerint, sanctae Ecclesiae obnoxia, et huic nostro privilegio contraria, auctoritate Dei et S. Petri ad nihilum redigenda illa dijudicavimus: et hoc quod facimus, stabilimus, et intactum permanendum jubemus. Donamus etiam tibi, tuaeque Ecclesiae sanctae, Comaclensem comitatum post mortem Adeleidae imperatricis Augustae: ut tu, tuaque sancta Ecclesia, tuique successores, illum cum omnibus inibi pertinentibus libere teneant, et ordinent in perpetuum. Et quod bene factum est ut bene reservemus, et in melius corroboremus: privilegium, quod tuo praedecessori Joanni, cum Monteferetrana et Cerviensi ecclesiis, et cum omnibus quae sibi largiti sumus, ex nostra benevolentia, tibi, tuaeque S. Ravennati Ecclesiae, tuisque successoribus, confirmamus, et incorrupta semper esse decernimus, id est monasterium sancti Thomae apostoli, et Euphemiae martyris, cum omni integritate eorum, et cum omnibus rebus, et possessionibus eorum cultis, et incultis, tam in civitate Ariminensi positis, quam extra, scilicet in comitatu Pisaurensi, Ariminensi, et Monteferetrano collocatis. Quae omnia per centum jam curricula annorum, vestra Ecclesia et vestri antecessores tenuerunt, et vos, Deo gratia, tenetis quiete: id est, castellum quod vocatur Ligabizzi, cum omni pertinentia sua, et curte de sancto Hermete, cum praedicta ecclesia, et cum casalibus et appendicibus suis: scilicet castellum quod vocatur Galliola, cum omni pertinentia sua; nec non et castrum quod vocatur Granariolo, cum omnibus rebus et possessionibus suis. Et castellum quod vocatur Montecorlino cum omni integritate sua; necnon et integrum castellum quod vocatur Crucis, cum omnibus rebus et possessionibus suis. Et ut paternitas bonitatis nostrae filiationem tuae devotionis summo affectu et affluenter in Christo enutriat, auctoritate Dei omnipotentis et S. Petri principis apostolorum, hoc nostro privilegio, praeceptum de Regiensi episcopatu, cum omnibus sibi adjacentiis, a venerabili Ottone Augusto, tibi tuaeque Ecclesiae tuisque successoribus attributum, confirmamus, stabilimus et inconvulsum permanendum praecipimus, ut teneas, defendas, regas, et ad Dei honorem, tam tu quam tui successores, libere ordinetis. Confirmamus etiam tibi tuaeque Ecclesiae in perpetuum donamus Caesenam, cum omnibus inibi pertinentibus: et potestate apostolica jubemus ut de subtus strata, usque ad mare, nullus audeat districtum aut venationem ullam exercere, nisi cui tu aut tui successores jusserint; sed absque omnium hominum inquietudine, ad honorem, et utilitatem tuam, potestative omnia ibi facias et praecipias. Omnia etiam privilegia jampridem a praedecessoribus nostris tuae Ecclesiae collata, omniaque praecepta aut a regibus aut imperatoribus pro Dei respectu attributa, hoc nostro privilegio in voluntate Dei, et auctoritate sancti Petri, confirmamus, corroboramus et in aeternum valere volumus et praecipimus. Si quis igitur contra haec quae per hoc nostrum privilegium pie et firmiter disposita sunt, temerario ausu ire tentaverit, sciat se auctoritate B. Petri principis apostolorum, cujus immerito vices agimus, anathematis vinculo innodatum, et cum diabolo et Juda traditore aeterni supplicii incendio concremandum; sicque irremediabiliter involvendum, ne unquam a nexibus anathematis sit absolutus. At vero qui observator in omnibus exstiterit, custodiens hujus nostri apostolici constituti auctoritatem, ad cultum Dei nostri respicientis, benedictionis gratiam a misericordissimo Deo nostro multipliciter consequatur, et vitae aeternae particeps efficiatur. Scriptum per manus Petri notarii et scriniarii S. Romanae Ecclesiae, in mense April., Indict. XI. Bene valete. Dat. IV Kal. Maii, per manum Joannis episcopi S. Albanensis Ecclesiae et bibliothecarii sanctae apostolicae sedis, anno pontificatus domni Gregorii summi pontificis et universalis papae, in sacratissima sede B. Petri apostoli, anno II, imperante domno Othone III a Deo coronato, magno et pacifico imperatore, anno II, in mense et indict. suprascripta.
(Psal. XV)
[verius Deum., HARD.]