EPISTOLA VIII.
Domino devinctissimo et tota pietatis virtute singulariter excolendo fratri Ruricio Faustus.
Propitia divinitate in secreto religionis congruo et tranquillissimo in silentio constituti, in quo Dominus ad rubiginem longa securitate contractam salutiferae lima castigationis admonuit. In hac, inquam, qui et magna, si agnoscamus, vacatione donati, dum novos cives commercio caritatis acquirimus, dum de acquisitorum salute gaudemus, inter haec positi bona, praesenti insultamus exsilio, et patrem nos non amisisse, sed commutasse cognoscimus. Nam dum fideles famuli Dei in necessitatibus nostris bonitatem suae devotionis exercent, sine sede propria possessores, sine possessione divites sumus. Imo eos qui de nostra fructum accipiunt consolatione, ditamus; miro modo consolatores nostri de pauperculis negotiantur, et de egenis lucra perpetua consequuntur. Ego autem hanc primam munificentiam, Domino largiente, percepi, quod piissimus meus Ruricius post vitae hujus jactationes ad portum religionis, proram salutis, Excelsi manu gubernante, convertit, quod post umbras seducentium vanitatum et illusiones transvolantium somniorum, mansura et solida concupivit, et despecto tandem saeculo infelici, artem ejus magnam rapuit, felicitatem et lucrum sui de mundo pereunte acquisivit, arte fideli, atque collabentium rerum fuga praeteriens, qua opes contemptu suo contulit, quae jam usu suo conferre nihil poterant. Unde quanta dudum alacritate saecularibus studiis militavimus, tanta nunc devotione Domino serviamus. Et quia me austerius loqui secum pro peccatorum curatione, pietas vestra constringit, et illius sententiae non observat invidiam, quae dicit: Justus in principio sui est accusator . Imprimis ergo lapsus oris cordisque vitemus. Sed quod oris diximus, si cordi studueris adhibere custodiam, ori non laborabis imponere disciplinam. Sine difficultate ostium circumstantiae opponere poterit labiis suis . Illud siquidem voce depromitur, quod prius in officina conscientiae deformatur. Hoc exterior reddit, quod dictat interior. Mens exercet imperium; lingua famulatum. Et propterea coelestibus edocemur colloquiis: Ex abundantia cordis os loquitur . Quod de sermone nasci videtur, prius cogitatione concipitur. Ut oris sonus indigna non proferat, animus justa praecipiat. Et quia duo sunt jejuniorum genera, unum incontinentiae appetitum a male blandis deliciarum suavitatibus coercere, ut exterior et terrenus homo vomere crucis edomitus commoda infirmitate macrescat; alterum abstinentiae genus est multo sublimius, multo pretiosius, cui nulla contradicere possit infirmitas, motus animi regere, et irrationabiles perturbationes vel colluctantium inter se cogitationum tumultus, interioris judicio refrenare, et contra impugnationes occultas, vel contra domesticos inimicos rixam quamdam irascentes, fidei auctoritate conterere, et per benevolentiam, mansuetudinem, patientiam, tranquillitatem, Dei imaginem in facie interioris excolere: cujus decus non in corporis personam, sed in animi formam solertia factoris impressit. Virum spiritualia et divina cogitantem tristitia non frangat, laetitia non resolvat, stabilitum in timore Dei pectus magnanimitas aequalitatis ostendat, ut et nobis coaptari possit libelli illius insigne principium, ubi ille magnificus Helcana, qui possessio Dei interpretatur, vir unus mystico nuncupatur eloquio. Erat, inquit, vir unus, hoc est, semper idem. Quia nihil in eo apparebat dubium, nihil duplex, nihil varium, nihil diversum, sed eum in statu virtutum inconcusso ordine permanentem, accedentia in contrarium non commovebant; mutabilia tempora non mutabant; nec eum, ut magnis virtutibus moris est, in alternas partes levia ventorum flabra versabant. Ita et sollicitus Dei famulus vasta mole fidei fundatus, in hoc tantum, Christo in se operante, mutatur, ut novis semper gratiis induatur. In agro pectoris plantentur utilia; noxia succidantur. Et quia militibus suis praecepit sermo divinus. Cum, inquit, ad bellum processeris, et inter reliquas praedas petieris virginem, abscindes ungues et crines ejus, et ita eam tibi conjugio copulabis ; ita nos ad sanctam, Christi timore praecincti, prudentiam saeculi, quae simplex, incorrupta, sincera, a Deo facta est, captivam spiritali sapientiae subjungamus, ac superflua ejus, amputatis vitiis, abscindamus, et pectore casta conjunctione sociemus. Ante omnia in quantum, adjuvante Deo, possumus, illas in nobis debellare curemus quinque sensuum passiones. Quidquid enim pulchrescit visu, quidquid blanditur odoratu, quidquid lenocinatur attactu, quidquid dulcescit gustu, quidquid corrumpit auditu, haec omnia, si his abutamur, intentionem mentis de spiritalibus ad terrena devolvent. Et ideo sicut pater fidei quinque illos reges in trecentis decem et octo, mysterio in . . . . . . latente devicit; ita per adjutorium Domini, et per crucem suam has quinque principalium vitiorum expugnare studeamus illecebras. Per crucis enim signum, et per sacrum Jesu nomen, apud Graecos Hera utrius supputationis imprimitur. Quibus armis carnalia delectamenta superantes merebuntur audire: Vincenti dabo coronam vitae. Et: Qui vicerit non laeditur a morte secunda . Unde ipsa facile terrena despicis, vel fenerantis more dispensas, dum illud cogitas tempus quo exurentur peccatores sicut fenum, quo aestuantes gehennae furore perpetuo, cujus fumus ascendit in saecula saeculorum . Hi qui neglexerunt oblata, tali morte punientur; ut eis mori in dolore non liceat: morituri vitae, et morti sine fine victuri. Dum illud, inquam, tempus ante oculos tuos provida in futurum mente disponis, de quo legimus: Introibo in domum tuam cum holocaustis : id est, quando bonorum operum fructu subsarcinatus, et justitiae insignibus redimitus januam vitae cum triumpho evictae carnis intrabis. De quo legimus: Adorabunt eum filiae Tyri in muneribus , id est, animae Christo de gentibus acquisitae, munera non de suo offerent, cum gratiarum actione dicturae: Ecce multiplicavi talentum quod dedisti. Recipe cum usura, domine, fenus tuum. Erit enim tum quoddam dandi et accipiendi commercium inter hominem et Deum. Homo afferet quod laboravit; et Deus restituet quod promisit. Quo tempore cum sanctus alter pro altero remunerandus, corona duplici pro mutua salute decorandus, audire mereberis: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam; intra in gaudium Domini tui. Tunc usum praesentium in aeternorum proprietatem transisse miraberis, et pro datoribus tuis glorificandus, debitorem te ei fieri jocunda rerum mutatione gaudebis. Individuum filium nostrum Leontium, omnemque domum piis illos cum majoribus pio sospitamus officio. Dominus Deus noster beneficia in vobis sua, felici et placita sibi longaevitate multiplicet, domine devinctissime et sola pietatis virtute singulariter excolende frater.
(Prov. XVIII, 17) (Ps. CXL, 3) (Matth. XII, 34) (Deut. XXI, 12) (Gen. XIV, 14) (Apoc. II) (Apoc. VIII, 7) (Ps. LXV, 13) (Ps. XLIV, 13)