EPISTOLA CCCLXXI. AMICI SUI AD EUMDEM.
Reverendo domino et Patri THOMAE, Dei gratia venerabili Cantuariensi archiepiscopo, suus ille proprius, in tribulatione patientiam non deserere.
Legitur Constantii principis temporibus quosdam minus spirituales episcopos, propriis praetermissis ecclesiis, curiae frequenter interfuisse, turpi adulatione Caesarem delinisse, regiis potius quam evangelicis edictis paruisse, in principum amplius quam Domini adjutorio confidisse. At contra Martinus, incomprehensibilis meriti Turonensis episcopus, tabernacula peccatorum pro posse declinans, commissam sibi Dei sui domum, licet saeculo abjectus, devotius inhabitabat. Si quando tamen eum a principe praetaxato accersiri contingeret, severitatis ei tam verba quam vultum exhibebat, inhonestas coepiscoporum suorum blanditias arguebat, indiscreti principis excessus cohibebat, praeferens animo humana carere gratia sublimium vitia coercendo, quam a superno favore excidere delinquentium errata confovendo. Et ecce tempora Constantii renovata jam cernimus. Hodie namque quamplures nostrae pastores Ecclesiae a finibus terrae currunt audire et facere voluntatem Salomonis. Insufficiens nimirum et modicum arbitrantur copiosae Dei gratiae dono adimpleri, nisi et contingat regiis consiliis adhiberi. Civilis etiam atque domestica vetus illa Machabaeorum plaga eventu consimili nostram hodie perturbat Ecclesiam. Cum enim Antiochus furia in Domini sacerdotes nuper invectus sancta in Hierosolymis conculcare, Hebraeos a patriis legibus revocare, magistratuum templi dignitates humiliare disponeret, ecce aliqui progressi ex Israel, viri utique pestilentes, cladis proximae ingruentiam expavescentes, aut certe pontificis summi prioratui invidentes, regis indignationem remissa satis humilitate praevenerunt, quae sibi ad pacem forent intentius expetierunt, foedum cum eo foedus meruerunt, praelati sui devotioni tacite detrahentes. Sed qui locum suum in pace constituit, dissipet eos qui bella volunt. Et qui reprobat consilia principum, consilia Achitophel, consociorumque ejus adversus David innocentem infatuet. Et quicunque cum Chore, Dathan, vel Abiron in hujus militantis Ecclesiae castris sanctum Domini Aaron irritare praesumpserit, Dathon et Abiron sententia percellantur, ut coelo vacui, terra absorbeantur. Quatenus ergo animum ab exquirenda coeli voluntate longius amoverunt justum et innocentem persequendo, eo terrenis affectibus profundius obruantur inconvenientia exercendo. Haee idcirco dixerim spiritu anxiatus, quoniam cum Stephanus noster, gratia plenus, fratribus et contribulibus suis verbum vitae infatigabilis administraret, cum nihil morte dignum, nihil crimine notandum opere perpetrasset, impii super eum jacturam fecerunt; ut ecce inimici filii hominis, gladiis accincti, et ad nocendum praeparati, trans mare, perque terras a saeculari potestate diriguntur, ut eamdem citius evellant, arborem utique fructuosam, quam plantavit, et ut immerito humiliet, quem merito exaltavit; utque quam provide contulit, improvide fidelis sui dignitatem imminuat. Quid igitur aget mitis et innocens Dei athleta, extenti in se gladii nescius et ignarus? Quorsum effugiet consilio malignantium obsessus? Restat ut ad tolerantiam animatus, tanquam aries de grege electus, charitatis pinguedine saginatus, Domino sese immolandum exhibeat. Restat ut capitis sui imitator effectus sine murmure, sine contradictionis obstaculo, varias iniquorum patiatur injurias, patiensque non comminetur, imo etiam pro injuriantium scelere deprecetur. Stet igitur Moyses in confractione coram divinae majestatis intuitu, sedulo pro fratribus interpellans, qui vitulum conflatilem, vitulum utique auro plenum, absque ejus conscientia nuper adoraverunt. Verumtamen articulo tribulationis elapso, ac tempore retributionis accepto, eosdem in criminis ultionem districtius puniat, quos fraterna prius compassione pie defleverat, quatenus juxta quod in maledictione seminaverant, de maledictione operis sui fructum metant: sicque proveniat, ut Joseph adversitatis probatus examine, gratiam tandem Pharaonis adeptus, principum Aegypti fratrumque suorum cum gloria dominetur, quorum fuerat invidia contristatus. Unde quandoque et ipsi tribulationibus intercepti merito se talia pati commemorent, quoniam in fratrem suum absque culpa exigente peccaverunt. Miro namque et subtili modo convicanei Job amicum subvertere nitebantur, dum quidam de sacerdotibus nostris principem sacerdotum magis formidolose quam sincere nuper conveniendum adiere, incorruptum corrupti, azymum fermentati, arte qualibet persuadere attentantes, ut se quoque fermentari assentiret, qui utique fermenti non novit acredinem. Ad Joannem igitur ab Hierosolymis sacerdotes accesserunt, quis et cujus fuerit integritatis explorantes, sed eo arundine vento agitata non invento, inutiles et inglorii recesserunt. Siquidem qui sic missi fuerant, erant ex Pharisaeis. Utinam et invenerint prophetam in Israel, qui principis sui lepram ejiciens, ne et ipse lepram participet, oblatam auri vel vestium, imo et regni totius copiam exsecretur. Rex itaque Balac cum fautoribus suis Balaam munere vel pollicitationibus corrumpendum expetiit, ut conclusum Dei populum hostibus tam operis quam oris exponeret maledictioni, cujus quidem regitur benedictione. Sed ecce plus quam Balaam, imo nequaquam Balaam hic, qui nec prece, nec pretio, minisve appositis pauperum animas bestiis tradere compelli potuit, ex quo semel super his olim intellexit dictum: Pasce oves meas. In Daniele itaque, juvene regis Babylonii statuam non adorante, fidem admiror, quam in senibus et contribulibus suis nequaquam invenio. O si filii nostri Aaron gentibus non commiscerentur, si gentium opibus non contaminarentur, si ordinis sui dignitatem indivisi tuerentur, quam libere, quam tranquille foederis tabernaculum cum ejusdem ministris in medio Amorrhaeorum inconcussi regerent et circumducerent! Sed quoniam remissi et indisciplinati filii Heli propria ignavia in certamine corruerunt, ecce capta est ab allophylis arca Dei, et pro hostium voluntate ac dispositione circumagitata, filiisque retrorsum alienatis, multiplicata est in eis ruina. Sed quicunque sint seniorum Israel mandatorum transgressione polluti, stet Phinees noster solus a Dei sui mandatis non devians, crebrisque lacrymis iram coeli placare non desinat, donec imminens Ecclesiae cesset quassatio. Et utinam reputetur ei ad justitiam a generatione in generationem usque in sempiternum. Amen.