EPISTOLA CXXIX. GUALONIS PARISIENSIS AD LAMBERTUM.
Domino et amico suo LAMBERTO Dei gratia Atrebatensium episcopo, GUALO Parisiensis presbyter, salutem.
Sicut in litteris vestris praemisistis, quod omnis Ecclesia in fide ac sacramentorum celebratione et ex orthodoxorum Patrum institutione horas canonicas frequentando sanctae Romanae, catholicae et apostolicae concordare debet Ecclesiae, juxta petitionem vestram, quantum de his Romae positus et vidi et audivi et ad memoriam reducere potui, praesentibus apicibus annotare curavi. Clerici Romani nullo tempore neque in adventu Domini seu in vigiliis vel in quadragesima ad primam, sextam, et nonam horam preces dicere consueverunt, sed post capitulum, responsorium, versum Kyrie eleyson, Christe eleyson, Kyrie eleyson, statim collectam sine Pater noster dicunt. Hoc etiam in omnibus festis faciunt. In matutinis vero et vespertinis horis tantum Pater noster cum capitulis Miserere mei Deus prostrati dicunt; sed Kyrie eleison ter repetito sequitur Benedicamus Domino. Denique papam eamdem quam canonici regulares in partibus istis tenent consuetudinem in cellula sua tenere sciatis, excepto quod in festis diebus in octavis ante collectam ter dicitur Kyrie eleyson, in nocte autem nativitatis Domini sine Domine, labia mea aperies, et sine Deus, in adjutorium meum intende, et sine invitatorio ab antiphona et psalmo incipientes, novem lectiones faciunt, quas vigiliam vocant. Finita autem nona lectione sine responsorio, sine laudibus collectam dicunt. Et sciatis quod nunquam Romani post nonam lectionem in festis diebus responsorium cantant, sed statim Te Deum laudamus incipiunt. Et in aliis diebus similiter post tertiam lectionem responsorium non dicunt; sed dicto versu sequitur Deus in adjutorium et caetera in matutinis laudibus dicenda. Arbitror hanc talem inolevisse consuetudinem quoniam soliti erant extremam lectionem populo semper exponere. Post vigiliam autem in nocte natalis Domini de qua supra diximus matutinas sicut nos faciunt, et primam missam sicut nos interserunt. A dominica qua cantatur Judica me Deus ad introitum non dicunt Gloria Patri, sicut nec nos dicimus. In coena vero Domini horas diurnas sine antiphona, sine responsorio ita terminant. Ille qui praeest in choro dicit: Christus factus pro nobis Patri obediens usque ad mortem. In sexta feria majore additur, mortem autem crucis. In Sabbato sancto adjungitur, propter quod et Deus exaltavit illum, et dedit illi nomen quod est super omne nomen. Haec breviter prout memoriae potuerunt occurrere respondimus. Caetera quae non erunt notitiae vestrae recognita, si quando Deus colloqui concesserit, quod optamus, secundum inquisitionem vestram pleniter elucidabimus.