EPISTOLA VII.  Ad priorem et seniores Clarevallis de ejus receptione  .
Dominis et patribus reverendis priori R. et consilio suo frater NICOLAUS facere misericordiam in illum qui incidit in latrones .
Hac vice sustinete modicum quid insipientiae meae, sed et supportate me: omnem enim mihi fiduciam suggerit, et humilitas vestra et necessitas nostra: et illud tertium, in quo mihi spem dedistis, nostrae pusillitatis susceptio. « Suscepimus, Deus, misericordiam tuam , » cum suscepimus societatem illam, socii facti supernarum virtutum, quae in Clarevallis locis cumulatius immittuntur propter eos qui haereditatem capiunt salutis. Non est ergo vanitatis occasio, sed affectio veritatis; quia non illa quae inflat, sed quae aedificat, in causa est. Hoc excessu libera est anima mea licet gravioribus se astrictam diffiteri non possit. Clauseram quidem me infra memetipsum, ut non esset sermo in lingua mea, sed affectui meo amplius imperare non potui, quin hoc saltem remedio cor meum vestris cordibus communicarem. Impatiens animus meus et se verbis indicare gestiens, et loqui audet et veretur: aestuat ut se aperiat, veretur ne displiceat: laxo tamen habenas, et largiori voluntate totus in vocem feror. Familiare erit sapientibus tolerare nescientem. Discessi a vobis in gaudio; sed nolite credere quod gaudium meum plenum sit. Quale enim gaudium mihi erit, qui in tenebris sedeo, qui lumen coeli, lumen Clarevallis non video? O lumen descendens a Patre luminum , ubi lucent luminaria in firmamento coeli, unde assumptum est videlicet Eugenius papa, luminare majus quod illuminet terram. O felix regio, ubi vidi filios Israel per ordines et turmas incedere; omnes negotiosos, otiosum nullum, omnes gladios tenentes et ad bella doctissimos in spiritu fortitudinis terram promissionis intrare; ibi vidi Sponsam Christi, quae fere ubique rugata est, sine ruga et macula : illam quae vere vulneravit cor sponsi sui; illam, quae in uno capillulo et ocelluli scintillatione sollicitat coelorum regem, angelorum Dominum, Filium Dei Patris, et dixi: « Castra Dei sunt haec .--Non est hic aliud nisi domus Dei, et porta coeli, » quam circumvolat et circumdat legionum coelestium multitudo in securitatem et absconsionem a turbine et a pluvia. Haec videns, levavi me super me, et in mentis excessu raptatus, juravi et statui pauperem Christum cum pauperibus sequi, ut paupertatis praemium invenirem, nec potui nec volui diutius spiritum accensum exstinguere; sed in brevi multa, et multiplici affectuum multitudine subsepulta, veni ad vos sicut de mari ad portum, de promisso ad praemium, de labore ad requiem, ad spem de desperatione: veni ad locum quem elegit Dominus ex omnibus locis, ut ibi non alibi sederem ad pedes Domini mei, donec audirem criminum remissionem in pace; locus ille locus sanctus est, vallis nemorosa, vallis abundans, paradisus deliciarum, gratiarum hortus, in quo si non fuero et vixero moriar. Fraudatus graviter a desiderio meo, coram Deo loquor, quia si conferrentur in me omnia regna mundi et gloria eorum, nihil esset, si vobiscum et in loco illo non adesse contingeret: Clarevallis in affectu, Clarevallis in sensu, Clarevallis in praesentia, Clarevallis in memoria, Clarevallis in ore, Clarevallis in corde est, et teneram animam tenerrima meditatione succendit. Libenter quidem consilium vestrum et sustineo et sustinebo; sed si qua est pietas, si quis charitatis affectus, miseremini mei, miseremini, et educite vinctum de domo carceris, quia carcer est ubique sine vobis. Nunquid non impetrari poterit a fratribus, imo ab hostibus nostris ut dimittant nos in loco isto, donec veniat communis pater, cui repositum est, qui spiritu oris sui dividat inter diem et noctem, vel inter diem et diem? Nunquid in tanto consilio tantillum consilium manendi inter vos non poterat inveniri? Recordamini prioris, quem ipsa senectus venerabilem reddit, et juvenis quem bona voluntas et multa utilitas amabilem facit: qui non habent consolationem, consilium nisi a vobis, et in vobis. Sentio quia nimis progredior et egredior ultra modum meae pusillitatis; sed excuset compassio, quod oratio ausa est, et prolixitatem charitas tegat: et quia post Deum omnem sollicitudinem meam projeci in vobis, sit in beneplacito vestrae dignationis ut mittatis nobis dominum Gaucherum, quia multa vobis habeo dicere, quae scribere ausus non fui, ne forte epistola in curiosorum manus incideret; renuntiate nobis dignationem vestram, et liberetis nos a circuitu isto, ut vos liberet ab omni malo qui solus fuit inter mortuos liber sponsus Ecclesiae, filius Mariae Dominus Deus noster.
(Luc. X) (Psal. XLVII) (Jac. I) (Ephes. V) (Gen. XXXII)