LXXXVI.  Joanni archiepiscopo Toletano paroeciam Complutensem, Hispaniae primatum, pallii usum asserit.   (Beneventi, Febr. 16.) [MANSI,  Concil.,  XXI, 816.]
ADRIANUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri JOANNI Toletano archiepiscopo, ejusque successoribus canonice substituendis, in perpetuum.
Quantae dignitatis et gloriae Toletana Ecclesia fuit ex antiquo, et tam in Hispanis quam in Gallicis regionibus quam famosa exstiterit, quam illustris, quot etiam per eam ecclesiasticis negotiis utilitates, et incrementa pervenerint: omnibus qui synodalium decretorum instituta scrutantur satis esse credimus manifestum. Sed ex quo, peccatis populi exigentibus, Toletana civitas, quae insignis quondam, et inter Hispaniarum urbes magni nominis habebatur, Saracenorum violentia capta est: ita ibi Christianae religionis libertas ad nihilum est redacta, quod per multa curricula temporum, nulla illic perhibeatur pastoralis officii dignitas viguisse. Postea vero, sicut divinae voluit miseratio majestatis, studio illustris et magnifici viri regis Ildefonsi, et labore Christiani populi, Saracenis explosis, Christianorum juri praefata est civitas restituta. Quia vero dignum erat et consentaneum modis omnibus rationi, ut postquam eadem civitas in amissam respirabat libertatem, ipsa, et ecclesia in statum reduceretur pristinae dignitatis: praedecessor noster divae memoriae Urbanus papa, cujus temporibus a Saracenorum manibus civitas est erepta, ut ibi sedes esset pontificalis instituit, et in praedicta ecclesia, sicut antiquitus fuerat, praesulem ordinavit. Nos ergo, qui ei licet indigni successimus: jus ipsius ecclesiae in nullo minorare, sed potius augmentare volentes, ejusdem urbis statum, quantum ad nostras est facultates, in ecclesiasticae dignitatis gloria stabilire, adjuvante Domino, praeoptamus. Confirmamus itaque tam tibi quam tuis successoribus ia perpetuum, et per vos ecclesiae Toletanae, Complutensem parochiam cum suis terminis, et caetera quae hodie Toletana ecclesia juste et canonice possidet. Igitur tum pro digna Toletanae ecclesiae reverentia, tum et pro reverendissimi filii nostri praestantissimi regis Ildefonsi postulationibus, cujus nimirum virtute ac prudentia suffraganeae sedes in libertatem pristinam redactae sunt: te, venerabilis frater, juxta praedecessorum nostrorum sanctae memoriae Urbani II, Paschalis, Calisti, Eugenii, Romanorum pontificum instituta, in totis Hispaniarum regnis primatem fore praesentis privilegii auctoritate sancimus. Sicut ejusdem urbis antiquitus constat exstitisse pontifices. Pallio sane in missarum solummodo celebrationibus uti debebis, praecipue, quae subscriptae sunt festivitatum temporibus: tribus diebus videlicet in Natale Domini, in Epiphania, Hypopanton , Coena Domini, Sabbato sancto, tribus diebus in Pascha, in Ascensione, Pentecoste, tribus solemnitatibus Sanctae Mariae, Sancti quoque Michaelis et S. Joannis Baptistae, in omnibus natalitiis apostolorum, et eorum martyrum quorum reliquiae in vestra ecclesia requiescunt: S. quoque Martini et Ildefonsi confessorum, et omnium commemoratione sanctorum; in consecrationibus ecclesiarum, episcoporum et clericorum; in annuo consecrationis tuae die, natali etiam S. Isidori et Leandri. Primatem te universi Hispaniarum praesules respicient, et ad te, si quid inter eos quaestione dignum exortum fuerit, referent; salva tamen Romanae Ecclesiae auctoritate. Toletanam ergo ecclesiam jure perpetuo tibi tuisque, si divina gratia praestiterit, successoribus, canonico tenore hujus privilegii confirmamus, una cum omnibus ecclesiis et dioecesibus quas proprio jure noscitur antiquitus possedisse: praecipientes de iis, quae Saracenorum ad praesens subjacent ditioni, ut cum eas Domino placuerit potestati populi restituere Christiani, ad debitam ecclesiae vestrae obedientiam referantur. Illarum etiam civitatum dioeceses, quae, Saracenis invadentibus, metropolitanos proprios perdiderunt, vestrae ditioni eo tenore subjecimus; ut quoad sine propriis exstiterint metropolitanis, tibi, ut proprio, debeant subjacere. Si vero metropolis quaelibet in statum fuerit pristinum restituta, suo quaeque dioecesis metropolitano restituatur. Neque tamen ideo minus tua debet studere fraternitas, quatenus unicuique metropoli, suae restituatur gloria dignitatis. Haec et caetera omnia quae ad antiquam Toletanae sedis dignitatem atque nobilitatem probari poterunt pertinuisse; auctoritate et certa sedis apostolicae concessione, nos tibi tuisque successoribus perpetuo possidenda concedimus atque firmamus. Te, venerabilis frater, affectione intima exhortamur, quatenus dignum te tanti honore pontificii semper exhibeas, Christianis ac Saracenis sine offensione semper esse procurans, et ad fidem infideles convertere, Domino largiente, verbis studeas et exemplis: sic exterius pallii dignitate, primatus praerogativa, praecellens in oculis omnium hominum, ut interius virtutum excellentia polleas coram supernae oculis majestatis. Si qua igitur inposterum ecclesiastica saecularisve persona hanc nostrae constitutionis paginam sciens, etc. Datum Beneventi per manus Rolandi, sanctae Romanae Ecclesiae presbyteri, cardinalis et cancellarii, XIV Kal. Mart. indict. IV, Incarn. Domini ann. 1154, pontificatus vero domni Adriani papae IV anno II.
[ Cor. beatae] [hypapante]