EPISTOLA IV. EJUSDEM AD SANCIUM NAVARRAE REGEM.  (  Anno  1023.) 
         2. 3. 4. 5. 6.
Orthodoxae fidei cultori magnifico domno SANCIO regi gloriosissimo, universis laudibus praeferendo, OLIVA sanctae Ausonensis Ecclesiae praesul et abbas licet indignus, secumque commanens divini ordinis coetus, felices triumphaliter hic possidere successus, et non finiendos in coelestibus aeternaliter fructus.
Si prosperitas vestrae magnificentiae divini muneris concessionibus augmentatur, nihil nostris mentibus optabilius inesse probatur. Verum si quibuslibet incommodis promovetur, nihil quod magis nolumus invenitur. Agimus autem innumeras pro posse gratias omnipotentiae Conditoris, qui sic latitudinem vestri cordis vinculo sui constringit amoris ut quae maxima sunt operum vestrorum, vel media, non propria sponte peragatis, sed timentium illum consilia, horum videlicet qui longe sunt et qui prope, regali solertia conquiratis. Vobis quoque plurimas impendimus laudes quoniam nunquam nostram parvitatem excipitis, sed in benefaciendo, et quasi magnum aliquid ex vestris negotiis consulendo perquiritis. Quo circa nostras animas ita vestro spiritui conjunxistis, ut nemo nostrum sibi quidquam melius optet evenire quam vobis. Vidimus hoc tempore domnum abbatem Pontium fratrem et filium nostrum cum Garcia fidelissimo vestro, qui nobis retulerunt mandatum et sollicitudines animi vestri. Igitur de hoc, unde placuit vestrae celsitudini nostram inquirere parvitatem, quidquid melius ex lege et prophetis, vel de caeteris divinis Scripturis colligere potuimus, vestris obtutibus dirigere studuimus. Quanti ergo sit criminis conjugali vinculo proximos conjungere sanguinis lex Veteris Testamenti pronuntiat, prophetae clamant, apostoli ostendunt, sanctique post illos Patres suis dictaminibus innuunt. Et quod veteri lege damnatur a prophetis, id ipsum interdicitur ab apostolis; contradicitur, et a caeteris postmodum divinae scientiae cognitoribus anathematizatur. Clamat denique Dominus ipse per Moysen in libro Levitico: Omnis homo ad proximam sui sanguinis non accedat, ut revelet turpitudinem ejus. Subinfert quoque post pauca et dicit: Cum uxore proximi tui non coibis, nec seminis commistione maculaberis. Item in eodem: Omnis anima quae fecerit de abominationibus his quidpiam, peribit de medio populi sui. Item post paululum in eodem: Qui coierit cum uxore patrui, vel avunculi sui, et revelaverit turpitudinem ejus, portabunt ambo iniquitatem suam, et absque liberis morientur. Item Ezechiel propheta dicit de hoc inter caetera: Si genuerit homo filium sanguinem effundentem, et uxorem proximi sui polluentem, nunquid vivet? Non vivet. In peccato suo quod operatus est in ipso morietur. Hinc iterum Osee propheta loquitur inter alia: Maledictum, mendacium, homicidium, et furtum et adulterium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit. Propter hoc infirmabitur terra et omnis qui habitat in ea in bestia agri, et volucre coeli, et in piscibus maris. Sanguis etenim sanguinem tangit, dum irrationabilis copulae profana commistio sanguinis affinitati se jungit, atque in fornicationis nodum connubiale commercium transit. Hucusque de veteribus. Christianae quoque religionis post Christum institutor et doctor apostolus Paulus hujusmodi genus fornicationis detestans, in Epistola ad Corinthios prima ait inter caetera: Nescitis quia corpora vestra membra sunt Christi? Tollens ergo membra Christi, faciam membra meretricis? Absit. An nescitis quoniam qui adhaeret meretrici, unum corpus efficitur? Erunt, inquit, duo in carne una. Qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est. Item in eodem loco: Fugite fornicationem. Omne peccatum quodcunque fecerit homo extra corpus est. Qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. Hinc idem Apostolus in Epistola ad Thessalonicenses inter alia: Haec est enim voluntas Dei sanctificatio vestra, ut abstineatis vos a fornicatione, ut sciat unusquisque suum vas possidere in sanctificatione et honore, non in passione desiderii, sicut et gentes quae ignorant Dominum. Et post pauca: Non enim vocavit nos Deus in immunditiam, sed in sanctificationem. Itaque qui haec spernit, non hominem spernit, sed Dominum, qui etiam dedit Spiritum sanctum suum in vobis. Abhinc sequuntur exempla canonum, qui a sanctis Patribus divino Spiritu plenis editi, quid super hoc contineant, haec ab illis ad posteros missa demonstrant. De incestis, ex concilio Ilerdensi, capitulo 4: Hi qui se incesti pollutione commaculant, quique in hoc detestando contubernio perseverant, cum nullo Christianorum cibum sumant. Item de his, qui proximis se conjungunt, ex concilio Toletano, capitulo 5: Nullus fidelium propinquam sanguinis sui in matrimonio sibi copulet; quod si fecerit, tanto tempore a Christi corpore et fraterno consortio excommunicatus existat quanto fuerit ista contagione pollutus. Item ex concilio Agathensi capitulo 12: De incestis et junctionibus nihil prorsus veniae reservamus, nisi cum adulterium separatione sanaverint. Incestos vero dicimus, qui relictam fratris uxorem acceperint aut fratris germanam, aut novercam, aut consobrinam, aut de propria cognatione usque in septimam generationem, aut uxorem avunculi vel filiam avunculi, vel filiam patrui aut privignae suae, quibus omnibus conjunctio illicita interdicitur. Item Gregorius papa sanctissimus in concilio Romano ait de hoc inter caetera: Si quis consobrinam duxerit in conjugio, aut uxorem de propria cognatione, vel quam cognatus habuit usque in septimam generationem, anathema sit. Et responderunt tertio omnes qui erant in concilio: Anathema sit. Haec itaque sunt, o bone rex et clarissime princeps, incesti connubii damna. Haec divinitus interdictae copulae detrimenta, super quae multo latius auctorum numerosa congereremus exempla, nisi nos et brevitas temporis, et nuntiorum properata regressio, et prolixitas chartae cogerent ab incepto desistere. Oramus autem vos et obsecramus per Dominum Jesum, ut omni circumstantia vos ab his exsecrandis operibus custodiatis, nulloque deinceps modo assensum tam nefandis usibus praebeatis. Quoniam sicut dicit beatus Paulus apostolus: Qui talia agunt digni sunt morte, non solum qui faciunt, sed et qui consentiunt facientibus. Sed fortasse dicet aliquis: Si rex imperatori sororis conjugium non negaverit, tunc perseverantia pacis et paganorum deletio, et Ecclesiarum ad legem Dei per omnes illorum terras restituetur correctio. Quod si non fecerit, pacis dissidium, et levatio paganorum, et detrimentum in Dei legibus perseverabit Ecclesiarum. Vana prorsus est ista cogitatio, et ut verius fatear, diaboli in cordibus humanis immissio, et ab omni funditus ratione veritatis absistens. Nunquam enim ex hujuscemodi copula pax processit, aut ex tam incesto connubio divini cultus securitas emanavit. Denique Spiritus sanctus deridens tam stultorum hominum cogitatus, qui existimant quod ex istiusmodi illicita convenientia pacis proveniat status, inducit tales in quodam loco dicentes: Faciamus mala, ut veniant bona. An et isti non sunt horum similes et haereticis coaequales, qui ex sponsione hujus copulae occasionem subintroducunt adipiscendae pacis atque justitiae? Audivimus autem et credimus propter quod et loquimur. Quoniam semper ex castitate et pudicitia pax procedit, quare Christus qui est pax nostra, castae et podicissimae Virginis filius inter homines venit, ut pacificaret ea quae in coelis sunt, et quae in terris. Certe Joannes Baptista et praecursor ejusdem Filii Dei, dum copulas Herodis prohiberet illicitas, capite truncatus propter justitiam perdidit vitam, sed lucratus est gloriam. Et non solum ipse, sed et omnes sancti, qui nos hactenus praecesserunt, divinae legis adversariis usque ad effusionem sanguinis restiterunt. Ergo si propter hoc contra vos adversitas improborum hominum, Christianorum scilicet vel paganorum, insurrexerit, ne timeatis illos, neque paveatis. Dominum autem Christum, ipsum sanctificate. Ipse terror vester, et ipse pavor vester, et erit vobis in sanctificationem, in laqueum autem offensionis, et in petram scandali omnibus, qui propter hoc insurrexerint adversum vos. Eritque cum illis brachium carneum, vobiscum vero Dominus Deus noster, qui est adjutor in opportunitatibus, in tribulatione. Verum si aliquatenus vos ab illis permiserit flagellari, habete in memoria repositam aeternam spem, quam sine dubio vobis concedet, sempiternae haereditatis, quam oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se. Non enim semper boni tribulantur, nec semper mali justos opprimunt, quia gloria eorum stercus et vermis est, et ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad infera descendunt. Notum autem habemus quia in vestris olim regionibus leges rectissimae promulgatae et sancti canones a beatissimis Patribus sunt instituti. Eratque tunc temporis terra vestra specimen totius orbis in religione divina et dominatione terrena. Nunc autem regionem vestram coram vobis alieni devorant et desolantur, sicut in vastitate hostili. Quoniam tribus inter caetera vitia pessimis nequitiis cognoscitur subjacere, incestis videlicet conjugiis, et ebrietati atque auguriis. Et de primo quidem pro posse jam diximus; de ebrietate vero per Isaiam loquitur Dominus: Vae qui potentes estis ab bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem. Hinc et Paulus apostolus dicit quia ebriosi regnum Dei non possidebunt. De auguriis autem praecepit Deus in lege: Non auguriabimini, nec observabitis somnia. Hinc et Paulus apostolus ait: Dies observatis, et menses, et tempora et annos; timeo ne forte sine causa laboraverim in vobis. Interim nos finem damus epistolae. Rogamus vos ut dominum, et obsecramus ut patrem, et admonemus ut filium, quod nostris dictis, imo divinis assertionibus credere non dedignemini, nec malorum hominum permittatis praevalere consensum contra leges divinas et statuta sanctorum, in ordine scilicet Ecclesiarum et correctione monasteriorum, defensione quoque pupillorum et viduarum, et justissima dispositione vobis plebium commissarum. Nos autem, quandiu sumus in hoc corpore, semper erimus orantes pro vobis, quemadmodum pro animabus nostris, ut Deus omnipotens ab insidiis inimicorum vestrorum vos clementer eripiat, et in sanctis operibus usque ad finem vitae perseverare concedat. Si quid vero vestri nobis placeat mandare servitii, jubete pro velle, quoniam parati sumus obedire pro posse. Quod autem hic non potuit scribi, in ore domni positum est Pontii . . . . . Datum per manus Arnalli hujus operis ministri, V Iduum Maiarum, anno. Incarnationis Christi millesimo vigesimo tertio, indictione VI.