EPISTOLA CCCLXXXIX. AMICI CUJUSDAM AD EUMDEM.
THOMAE Cantuariensi archiepiscopo, quidam amicus.
REX proxima Dominica die Londoniis debet esse, eoque archiepiscopum Eboracensem, omnesque Angliae episcopos, et barones ad diem illam ex omnibus terrae partibus convocavit. Sane ea die coronabit filium regis Eboracensis, uxore ejus, filia scilicet regis Francorum, apud Cadomum derelicta, et quasi repudiata in contumeliam patris et contemptum. Coronabitur certe puer ille, quem diximus, et quando diximus, nisi Dominus mare clauserit navigare volenti, vel manus contraxerit Eboracensi, vel nisi rex Francorum aliquo prohibitionis modo inhibuerit. Puer enim properat ad mare, et a patre exspectatur in adverso littore. Et de mandato regis, Baiocensis et Sagiensis cum puero vadunt. Ricardus de Humet non ibit. Regina Cadomi morabitur, donec gaudii hujus certitudinem acceperit. Litterae ergo domini papae super prohibitione consecrationis hujus, diu est quod mare transierunt, sed inutiles prorsus effectae: in manu illius, cui traditae sunt, perierunt, nec alicui ostensae, nec ullatenus propalatae. Quid igitur prosunt, quae sic occultantur, per quas nec instans coronae impositio, nec personae unctio cessabit? Certissime enim sciatis hoc sine dilatione futurum, et, si non auderet Eboracensis, manus tamen cruentas apponeret carnifex Sagiensis. Hoc autem fit contra vos, ut nec diutius liceat etiam sperare de pace, cui non solum pax differtur, sed tota spes pacis et reconciliationis aufertur. Dixit enim nobis Ricardus de Ivelcestre, qui pro accelerando transitu pueri venit altera die usque Cadomum, et statim reversus est cum illo; dixit, inquam, ille quod pacem vestram omnibus modis differret, et si aliter non posset, non solum domino papae, sed etiam ipsi Deo inobediens rex ante usque ad mortem existeret, quam vobiscum pacem haberet. Nolite ergo sperare in iniquitate, nec templariis illis credite, qui non ambulant in simplicitate, sed regis potius, quam vestram voluntatem exsequi cupientes, vobis nihil aliud quam mendacia de rege et patre mendacii afferunt, ut decipiant. Quidquid enim rex agit vobiscum, dolus est et nequitia. Sed ut pace vestra loquar, stultum decipit verbis inanibus, ut interim sibi magis provideat, et de tractu temporis contra vos majores insidias paret, et laqueos praeparet fortiores. Quid igitur facies, hominum miserrime, si tibi fuerit sub temporis brevitate subtractum, ad quod tantis temporibus suspirasti? si per alium rex fuerit effectus, qui non nisi per te regnare debuerat? Imo quid facies, si inimicus tuus regem tibi consecraverit inimicum, ut contra te in patriae auxilium quanto junior, tanto fortior manus insurgat? Verum quid faciet rex ipse Francorum, cujus ita filia contemnitur, cui regnum aufertur, cujus speranda posteritas condemnatur? Cur enim ejus filius, qui adhuc ei fortasse nascetur, regni gloriam consequeretur, si ipsa modo coronae indigna judicatur? Forsitan non movebitur rex ille nimium justus, nec suum, filiaeque contemptum vindicabit. Sed magis in sua justitia peribit. Moderate loquor in Christum Domini, sed tamen pro nihilo ei coronam Franciae deseret, qui coronam Angliae tam facile auferet. Unicum ergo et singulare ei et vobis remedium est, ut sine omni dilatione ad reginam et ad Ricardum de Humet nuntios mittat, qui ex sua parte prohibeant ne fiat, et si factum fuerit, ab utroque cum diffiducia separentur. Sic enim territi Ricardus et regina mittent ad regem, et regis impedietur voluntas. Nuntius enim regis Francorum vel vester, nullus posset ad regem nostrum accedere. Et si litteras domini papae deferret, mitteretur in carcerem; si vestras traderetur in mortem, si regis Franciae teneretur honeste, sed non procederet, donec negotium ad aures regis perveniret. Currite ergo statim ad regem, et advocate Senonensem, ut aliquod opponatur obstaculum huic operi, quod in personae regis contemptum, et in causae vestrae praejudicium noscitur agitari. De caetero sciatis Thomam, novum archidiaconum Bathoniensem, nuper a rege ad archiepiscopum Rothomagensem venisse, et a Nivernensi episcopo transeundi inducias impetrasse usque ad sequentem Dominicam. Publice enim Thomas ille clamavit, et multi alii quotidie clamant regem in proximo esse venturum: quod penitus est falsissimum. Per episcopatus ergo, et abbatias, et per domos regias, usque ad Montem S. Michaelis formicino gradu Nivernensis incedit, et qui in terra sua quindecim esset contentus, apud nos triginta sex equitaturas adducit. Dicitur ergo, quod magis sitit pecuniam regis, quam pacem regni; magis lucrum suum, quam commodum vestrum. Et res satis manifestis indiciis declaratur. Sexta enim feria post octavam Pentecostes venit Cadomum, unde tunc filius regis exierat, cum quo Nivernensis optime, si vellet, transire potuisset. Sed dicitur ei regem cito esse venturum, aut navem regiam venturam propter ipsum. Et sic homo ille, mores gentis nostrae penitus ignorans, fallaciis capitur, nec in manu ejus verbum Domini prosperatur. Verum, si astutias istas intelligeret, si concito gradu ad mare properaret, oporteret archiepiscopum praeire, et istum regis responsum exspectare. Et si omnino vellet transire, navem quidem et instrumenta navis inveniret, sed gubernator nullus appareret. Singuli enim fugerent, vel se nihil scire dicerent, vel ventum penitus esse adversum jurarent. Stultus ergo fuit, qui veniendi per vos voluntatem habuit, qui per Flandriam ire disposuit. Statim ergo litteras regis, et litteras Senonensis, et nuntium vestrum ad Nivernensem dirigite, ut cum omni celeritate reginam Cadomi morantem conveniat, quatenus ei transitum paret. Quae si noluerit ob manifestam impossibilitatem, idem episcopus ad vos revertatur, facturus citius quod facturus est. Nolite enim de caetero parcere, sed totum spiritum effundite, totum gladium evaginate, quoniam non respiciet vos oculus regis usque in sempiternum. Respiciat autem super vos et super oves pascuae suae oculus pietatis divinae, et magis de principibus victoriae gloriam, quam principum pacem non veram, Ecclesiae suae conferre dignetur. Valete. Et si adversitas increbuerit, nolite timere, quia Dominus supponit manum suam.