EPISTOLA CCCCXL. CLERICORUM QUORUMDAM AD REGEM HENRICUM.
Charissimo domino suo HENRICO illustri Anglorum regi, duci Normanniae et Aquitaniae, et comiti Andegavensi R . . . . . , abbas Wallatiae, REGINALDUS Saresberiensis archidiaconus, R. . . . . . . Lexoviensis archidiaconus, RICARDUS BARRE, et magister HENRICUS salutem, et fidele in omnibus et ubique obsequium.
Noverit majestas vestra, quod cum Ricardus Barre nos praecessisset, et cum multo periculo et gravamine nos ad curiam domini papae praevenisset, nos quatuor, cum duobus episcopis et decano Ebroicensi, et magistro Henrico, cum multa difficultate venimus usque Senas. Ibi diebus aliquot detenti fuimus. Comes enim Macharius sic ex omni parte vias obsidebat, quod nulli patebat egressus. Cum vero nos quatuor cum episcopis, qui plurimum exire desiderabant, non potuissemus, in maxima animi angustia positi ex communi consilio media nocte occulte et fraudulenter exivimus, et sic per abrupta montium, et per loca fere invia, sub magno timore et periculo tandem venimus Tusculanum. Ibi Ricardum Barre, de vestro honore, sicut decebat, sollicitum et ad vestram utilitatem prudenter et instanter laborantem invenimus, multum tamen contristatum et confusum, quia nec dominus papa eum receperat, nec alii benignos et humanos se illi exhibuerant. Nos autem venientes dominus papa nec videre, nec ad osculum, nec ad pedem voluit admittere. Vix enim plerique cardinalium dignati sunt nos recipere vel in verbo. Diu ergo in amaritudine spirituum nostrorum auxie conturbati, his qui vos fidelius diligebant, omnimode supplicavimus, ut eorum interventu dominus papa nobis quocunque modo audientiam indulgeret. Ad eorum instantiam recepti sunt dominus abbas de Wallatiae et R . . . . . . archidiaconus Lexoviensis, qui minus habebantur suspecti. Ipsi autem cum nomen vestrum tanquam devotissimi filii Romanae Ecclesiae in salutatione ex vestra parte proponerent, acclamavit tota curia: Sustinete, sustinete, tanquam domino papae abominabile esset audire nomen vestrum. Sic a curia venientes sero redierunt ad dominum papam, ei de nostro communi consilio exponentes quod nobis fuerat a vestra majestate injunctum, referentes etiam seriatim singula beneficia, quae contuleratis Cantuariensi, et singulos excessus, et inopportunitates quas contra vestram commiserat dignitatem, totumque hoc primo secreto, postea, coram domino papa et omnibus cardinalibus, contendentibus etiam contra eos Alexandro Wallensi et Gunterio Flandrensi, clericis Cantuariensis. Instante vero quinta feria ante Pascha, in qua de consuetudine Romanae Ecclesiae solet dominus papa publice absolvere vel publice excommunicare, cum certi essemus quod de vestro et regni vestri gravamine tanquam ad hoc proni diutissime tractassent, consuluimus eos, quos majestati vestrae fideliores cognovimus, scilicet dominum Portuensem, dominum Hyacinthum, dominum Papiensem, dominum Tusculanum, dominum Petrum de Mirso, dominus Joannes Neapolitanus aberat, cum omni studio et instantia exorantes, ut nobis animum domini papae, et quod circa vos statuere proponeret, aperirent. Ipsis vero nihil nisi sinistrum et vestrae celsitudini ignominiosum reportantibus, ex singultuosa eorum et fratris Franci fidelis vestri relatione praesensimus, quod ea die immutabiliter disposuerat dominus papa in vos nominatim, et in totam terram vestram cismarinam et transmarinam de communi fratrum consilio interdicti ferre sententiam, et eam, quae in ipsos lata fuerat, confirmare. Positi ergo in arctissimo, omni studio attentavimus per cardinales, et per illos de sociis nostris, qui ad illum habebant accessum, et per familiares suos, ut cessaret ab hoc proposito, vel saltem differret usque ad adventum episcoporum vestrorum. Quod cum nullo modo fieri posset, nos, sicut decet et sicut debitores vobis sumus, personae vestrae dedecus, et totius terrae vestrae gravamen sustinere non valentes, nec debentes, tandem convocatis sociis nostris coram quibusdam cardinalibus viam invenimus saluti vestrae et honori bonam et securam, et universae terrae vestrae utilem, et episcopis necessariam, pro qua a vobis et a terra vestra et ab episcopis vestris dedecus et periculum quod imminebat, avertimus, et nos ipsos pro hac liberatione toti periculo exposuimus, credentes et certam spem habentes quod totum negotium procederet secundum quod credimus vos velle et secundum quod credimus vos velle debere. Timore namque perterriti iisdem cardinalibus intercedentibus, significavimus domino papae, nos accepisse in mandatis a vobis, quod juraremus in praesentia ejus, quod vos stabitis mandato suo, et hoc jurabitis in propria persona. Eadem ergo die Jovis fere circa horam nonam, vocati sunt nuntii, tam vestri quam episcoporum, et in generali consistorio juravimus, abbas scilicet de Wallatia et Saresberiensis ex Lexoviensis archidiaconi, et magister Henricus, et Ricardus Barre, quod vos stabitis mandato papae, et ad praeceptum ejus hoc jurabitis. Nuntii vero archiepiscopi Eboracensis, Londoniensis et Saresberiensis episcoporum juraverunt similiter, quod domini sui stabunt praecepto ejus, et hoc jurabunt. Ipsa die tamen generaliter excommunicavit interfectores Cantuariensis, et omnes qui consilium, vel auxilium vel assensum praebuerunt, et omnes qui in terram suam eos scienter receperint aut foverint. Dominus Wigornensis, et dominus Ebroicensis episcopi, et Robertus de Novo Burgo, Ebroicensis et magister Henricus in proximo venturi erant: et eos quidem dimisimus ultra modum anxios et turbatos, quia pro explendo negotio vestro pro velle suo venire non poterant. Fuitque de consilio eorum et nostro, quod nos quocunque modo praecederemus eos, ut dedecus et malum, quod parabant nobis adversarii nostri impedire possemus. Certi enim eramus quod vestrum gravamen in curia praeparabatur et timuimus illius diei consuetudinem. De nuntiis quos ad dominum imperatorem misistis, nihil postea audivimus. De vestro, quod mihi per Reginaldum misistis secreto, coram Wilelmo filio Hamonis et postmodum abbate de Wallace spem bonam concepimus quod fiet. Valeat et diu vigeat sublimitas vestra. Confortamini in Domino, et exsultet cor vestrum, quoniam praesens nubilum ad gloriam vestram sequetur serenum. Die Sabbati ante Ramos palmarum ad curiam venimus, et lator praesentium die Paschae recessit a nobis.