XLIII.  Monasterii Praemonstratensis protectionem suscipit, possessionesque et privilegia confirmat.   (Laterani, April. 1.) [LEPAIGE,  Bibl. Praem.,  641.]
CLEMENS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio abbati HUGONI Praemonstratensis Ecclesiae ejusque fratribus, tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis in perpetuum.
Religiosam vitam eligentibus, apostolicum convenit adesse praesidium, ne forte cujuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet, aut robur, sacrae religionis infringat. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatam Praemonstratensem Ecclesiam, in qua divino estis obsequio mancipati, ad instar felicis recordationis Adriani, Alexandri et Urbani praedecessorum nostrorum, Romanorum pontificum, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et praesentis scripti privilegio communimus, statuentes ut quascunque possessiones, quaecunque bona eadem Ecclesia in praesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In quibus haec duximus exprimenda propriis vocabulis: Locum ipsum in quo praefata ecclesia sita est, cum omnibus pertinentiis suis, totam videlicet vallem Praemonstratam, immunem et liberam ab omni exactione et consuetudine, et valles eidem valli adjacentes, et proclivia montium, sicut valles perportant, et nemus quod est in eis ad opus aedificiorum et necessitatum vestrarum, et usuagium de mortuo nemore in foresta de Vois, et pascua animalibus vestris, sicut haec omnia de concessione bonae memoriae Bartholomaei quondam episcopi, et Thomae domini de Couciaco rationabiliter possidetis, universa etiam quae a Radulpho ejusdem Thomae nepote, et de feodatis et aliis hominibus ejus, de concessione ejusdem Radulphi tenetis; ita ut, ob recognitionem eorum et concessionem, justitiam quam in villa de Sorni habuistis libere dimittatis eidem Radulpho; stagna etiam et molendina praedictorum vallium ab omni decimatione et exactione libera; silvam in vestros usus ad Halierpre usque ad Humberti pontem, et ex alia parte per mediam vallem Rohardi usque ad Monandi vicinum, etc. Apostolica auctoritate sancimus ut nullus ecclesiasticorum praelatorum ipsam ecclesiam vestram, aut oratoria ejus, in quibus cura parochialis non est, nisi per expressum apostolicae mandatum divinorum interdicto supponat. Sed, cum generale interdictum terrae fuerit, liceat vobis, clausis januis, non pulsatis campanis, exclusis excommunicatis et interdictis, suppressa voce, divina officia celebrare. Concedimus etiam tibi, fili abbas, ut, cum ecclesias quaslibet tui ordinis duxeris visitandas, liceat tibi confessionem fratrum, qui tibi delictorum suorum secreta confiteri voluerint, recipere et eis poenitentiae atque absolutionis remedium impertiri. Ut vestimenta etiam sacerdotalia et pallas altaris benedicere valeas, et, venientibus abbatibus, cum episcopus absens fuerit, in conclusionem capituli benedictionem proferre devotioni tuae praesenti pagina indulgemus. Ad haec quoties dioecesanum episcopum adesse contigerit, vel esse in praesentia sua negligentem in correctione malefactorum vestrorum, incendiariorum ac praedonum, liceat tibi, fili abbas, si episcopus eos infra quadraginta dies, postquam ei conquesti fueritis, neglexerit emendare, ipsos maleficos, incendiarios, praedones rerum vestrarum, in co abbatum vestrorum collegio excommunicationis poena ferire; quos episcoporum nullus, citra dignam satisfactionem, absolvat. Volumus etiam ut liberum tibi sit fugitivos aut ejectos ordinis vestri, post statutam poenitentiam injunctam, propriis restituere domibus, nisi forte tales existant quos enormitas criminis evidens ab ordine debeat sequestrare. Sed et hoc charitatis intuitu praecipimus ut nullus de laboribus vestris, quos propriis manibus vel sumptibus colitis, sive de nutrimentis vestrorum animalium, decimas a vobis exigere vel extorquere praesumat, licet fundorum dominis pro rei proprietate aliquem censum, vel quotamlibet partem frugum reddatis. In parochialibus autem Ecclesiis quas habetis, liceat vobis quatuor vel tres de canonicis vestris ponere, quorum unum dioecesano episcopo praesentetis, qui ei de spiritualibus, vobis autem de temporalibus et de ordinis observantia debeat respondere. Inhibemus etiam ecclesias aut terras seu aliquod beneficium ecclesiae vestrae collatum, liceat alicui personaliter dare, sive aliquomodo alienari sine consensu totius capituli, vel majoris et sanioris partis ejusdem. Si quae vero donationes vel alienationes aliter quam dictum est factae fuerint, eas irritas esse censeamus. Ad haec autem adjicimus ne aliqui canonici seu conversi sub potestate domus vestrae astricti, sine consensu abbatis et majoris partis capituli vestri, pro aliquo fidejubeant vel ab aliquo pecuniam mutuo accipiant, ultra pretium capituli vestri providentia provisum, nisi propter domus vestrae manifestam utilitatem. Quod si facere praesumpserint, non teneatur conventus, sine cujus licentia et consensu hoc egerant, pro iis aliquatenus respondere. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum, etc. Sed omnia integra, etc., salva sedis apostolicae auctoritate et dioecesani episcopi canonica justitia. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, etc. Datum Laterani, Kalend. Aprilis, indictione VI, Incarnationis Dominicae 1188, pontificatus domni Clementis papae tertii anno primo.
(quod absit!)