EPISTOLA CCCCLXXXIV. EJUSDEM AD QUEMDAM CARDINALEM.
Rex Angliae cuidam cardinali, vel coetui cardinalium.
Super his, quae dominus papa vobis significavit, scilicet quod ab amore et devotione Romanae Ecclesiae mentem et animum averteramus, in primis respondemus, quod prudentia vestra plenissime cognovit, quam sincero affectu Ecclesiam Romanam, et personam domini papae semper dilexerimus, et quanta pro eo fecerimus, et sustinuerimus. Siquidem, ut caetera silentio praetereamus, cum de ipsius susceptione controversia haberetur, ipsum non tracti recepimus, sed ad eum recipiendum alios, licet invitos, traximus et compulimus. Nec nos animum nostrum a dilectionis elongavimus plenitudine, sed ipse, qui, ut vobis liquet, a retroactis temporibus nobis praeter modum molestus exstitit, sicut operum in quamplurimis declaravit exsecutio, et nunc maxime verbo et opere, scripto etiam nostram, quod summopere principum laedit animos, non desistit infamare personam, cum scripto suo et verbo nos Ecclesiae persecutorem nominet, et gravatorem appellet. Attendat autem dominus papa, quam paterne erga nos egerit, qui nobis significavit, quod summa principum debet esse cautela et sollicitudo, famam suam conservare illaesam, nec paternum circa nos gerere videtur affectum, qui famae nostrae adeo opere et sermone derogat. Universitati utique vestrae constare volumus, quod quidquid honoris, celsitudinis et potestatis habemus, regnum etiam, et caetera, quae nostro commissa regimini, singula a Domino et Creatore nostro nobis collata scimus et profitemur, et ipsi soli non quantas debemus, quoniam ad id non sufficimus, sed quas possumus, gratiarum referimus actiones. Et utinam dominus papa pro nobis Dominum deprecetur, ut Domino et Creatori nostro debitam exhibere possimus et sciamus devotionem et reverentiam, et ut ipsi servire, et ipsum diligere, in tertia saltem quam debemus portione, valeamus! Sane licet, quantum ex debito tenemur, ipsum diligere et venerari non possimus, affectum tamen et devotionem habemus ipsi in singulis deservire, in omnibus obsequi, in universis obedire. In integritate autem gratiae, et dilectionis domini papae libenter perseverare volumus, et affectamus, si nobis et regno nostro eumdem honorem, et honoris et dignitatis conservationem observaverit, quam sancti et honesti Romani pontifices viris nobilibus et potentibus praedecessoribus nostris exhibuerunt. Verumtamen appellationes, quas proponit nos prohibuisse, et ne quis de regno nostro curiam Romanam visitaret, nos asserit inhibuisse, vestram nolumus latere prudentiam, quod nec appellationes nec visitationes aliquatenus impedivimus, quin eo modo, ea ratione, eo ordine fiant, quo temporibus praedecessorum nostrorum, virorum illustrium, juxta regni nostri consuetudines et dignitates solebant fieri; et sicut antiquiores et prudentiores regni nostri, tam cleri quam laici, recolunt et retractant. Quod vero confoederationis factae cum excommunicatis nos arguit, in hoc non aestimamus nos Deum offendisse, nec obviasse rationi, quia, sicut ex ore domini papae accepimus, ipsum dominum Fredericum Romanorum imperatorem nunquam pro excommunicato habuit, nec postea ipsum excommunicatum fuisse alicujus relatione cognovimus. Verum, etsi filiam nostram filio imperatoris in matrimonio concesserimus, nec in minimo nos deliquisse credimus, sed id nobis licitum esse non dubitamus, quoniam, ut a simili sumamus exempla, idem excellentissimo et potentissimo regi Henrico avo nostro licuisse recolimus, qui filiam suam Henrico bonae memoriae Romano imperatori matrimonio copulavit. Nos etiam a praedecessoribus nostris sumpta ratione, communicato consilio prudentum et discretorum virorum regni nostri, matrimonium inter filium imperatoris et filiam nostram contrahi concessimus. Praeterea, quod nobis scripsit, ut Cantuariensem archiepiscopum, quem a regno nostro nos asserit expulisse, in statum, a quo recessit, revocemus, et ad sedem suam reducamus, evidentissime novimus universitati vestrae liquido constare, quod ipsum nunquam expulimus, nec a regno nostro exire coegimus. Sed ipse, suae magis levitatis et pravitatis impulsu, quam aliqua ratione ad hoc ipsum inducente, fugam arripuit, intentione et proposito adversum nos malignandi, et nobis et famae nostrae, quod nequaquam, ut omnibus liquet, promerueramus, maligne derogandi. Si autem idem archiepiscopus, sicut ex propria voluntate aufugit, eodem modo voluntarie reverti voluerit, et nobis fecerit, quod domino et principi facere debuit, nos eidem juxta clericorum et laicorum consilium, tam regni nostri quam transmarinorum, quod debebimus exsequemur. Verum ipsum per nos revocandum non censemus, quem a regno nostro exire non coegimus. Itaque, si vobis constiterit nos in aliquo deliquisse, et excessisse, consilio cleri et baronum nostrorum juxta consuetudines, et dignitates, et celsitudines regni nostri, quidquid debuerimus, animo libenti faciemus. Si vero aliquis jura, et consuetudines, et dignitates regni nostri impedire attentaverit, seu diminuere, ipsum publicum hostem, et manifestum nominis nostri, et honoris, et regni aestimabimus inimicum, et nos vita comite dignitatum et consuetudinum regni nostri diminutionem nullatenus sustinebimus, quas illustres viri praedecessores nostri habuerunt, et tenuerunt temporibus sanctorum Romanorum pontificum. De caetero, quod mandavit per vos nobis insinuandum, ne scilicet ecclesias, vel personas ecclesiasticas regni et terrae nostrae gravaremus, vel gravari permitteremus, Deus nobis testis est, et mera conscientia, quod id usque in hodiernum diem nec a nobis actum est, nec permissum.