XXI.  Epistola synodalis Calixti, Tolosano concilio praesidentis, qua cella S. M. de Gordiano adjudicatur Anianensi monasterio, adversus Arelatensem archiepiscopum et monachos Casae Dei.  Anno 1119, Mai.)[MANSI,  Concil.,  XXI, 227 .
CALIXTUS episcopus, servus servorum Dei, dilecto filio PONCIO, Anianensis monasterii abbati, salutem et apostolicam benedictionem
Super cella S. M. de Gordiano jam diu apud sedem apostolicam facta quaestio invenitur. Siquidem domini nostri sanctae memoriae. Paschalis papae temporibus, et vos vestro, et monachi Casae Dei suo eam vindicare monasterio saepius tentaverunt. Post multas autem querimonias, cum praedictus dominus allegationes vestras diligentius constituto tempore audivisset; veritate tandem sagaciter indagata, cellam ipsam monasterio vestro adjudicavit, et in quaestione illa monachis Casae Dei perpetui silentii taciturnitatem indixit, sicut in diffinitionis ejus scripto plenius continetur. Caeterum fratres illi, etsi ex tunc toto ejusdem domini tempore quievisse visi sunt; ante nos tamen apud Clarummontem eamdem querimoniam renovarunt, asserentes se in judicio praegravatos, eo quod ipsorum justitia non ad plenum fuit inquisita. Nos, ut nulla eis adversus apostolicam sedem clamoris relinqueretur occasio, eorum scripta, et rationes perscrutati sumus, et nihil roboris, nihil in eis momenti reperientes, fratribus ipsi desistere ab hac deinceps inquietatione praecepimus. Hoc frater noster Ato Arelatensis archiepiscopus audiens, et ipse clamare coepit, dicens: Arelatensem ecclesiam injuste suis possessionibus spoliatam, quoniam praedicta cella de Gordanicis cum rebus suis ad jus Arelatensis ecclesiae pertinebat, et per eam monachi Casae Dei locum illum sub censu annuo detinuerant. Cumque id frequentius inculcaret, ne aliquam ei videremur inferre injuriam, diem agendae causae apud Montempessulanum statuimus, ubi pars utraque conveniens suas protulit rationes. Quibus sufficienter inspectis, ex fratrum nostrorum sententia judicatum est, archiepiscopum debere super eadem ecclesia revestiri, si Arelatensem ecclesiam locum illum ante domini nostri judicium possedisse idoneis testibus comprobaret. Judicio itaque adimpleto, mox ei restituta est possessio, salvo nimirum Anianensis monasterii jure, si quod esset. Tunc etiam terminus constitutus est, in quo de proprietatis jure apud Tolosam in utriusque partis praesentia tractaretur. In ipso ergo concilio quaestio mota est. Et quidem Anianenses monachi cellam illam per Lodoici imperatoris, Caroli Magni imperatoris filii, et filii ejus Caroli regis scripta et largitiones, Anianensi monasterio vindicabant. Archiepiscopus vero se Lodoici, filii Bosonis regis Viennae, chyrographo fuebatur. Causa itaque aliquandiu coram omnibus ventilata, nos fratribus nostris Cononi Praenestino, et Lamberto Ostiensi, episcopis et cardinalibus, Bosoni Sanctae Anastasiae, Deusdedit Sancti Laurentii in Damaso, et Joanni Sancti Chrysogoni, presbyteris et diaconibus, Petro Sanctorum Cosmae et Damiani, Gregorio sancti Angeli, et Chrysogono Sancti Nicolai de Carcere, et archiepiscopis Oldegario Tarraconensi, et Bernardo Auxiensi, et item episcopis Raimundo Barbastrensi, Guidoni Lascurrensi, Galtero Magalonensi, et Goloni Leonensi, et abbatibus Arduino Sancti Savini, et Amico Sancti Laurentii foras muros, praecepimus, ut in partes secederent, et controversiam ipsam judicio canonico definirent. Egressi de concilio fratres inter se diutius contulerunt. Novissime discussis utrinque rationibus, et chartarum monumentis saepius revolutis, hujusmodi sententiam in concilii audientia ediderunt: donationis scripta, quae Arelatensi ecclesiae a praedicto rege Ludovico Bosonis filio, post Ludovici imperatoris, Magni Caroli filii, et filii ejus Caroli regis confirmationes, de cella de Gordanicis collata sunt, robur nullum obtinere. Quod enim Deo semel oblatum fuerat ab aliis, ulterius aliis non potuit erogari. Hoc etiam ex abundanti additum est, ut Ananienses monachi trium idoneorum testium assertione probarent, Anianense monasterium cellam de Gordanicis per triginta annorum spatium sine interruptione legitima possedisse, antequam eam monachi Casae Dei, per quos Arelatensis Ecclesia in possessionem intraverat, obtinerent. Et sic locus idem in jure deinceps ac possessione Anianensis monasterii permaneret. Hanc profecto sententiam toto concilio placere, a fratribus nostris archiepiscopis, episcopis, abbatibus, acclamatum est. Confestim Anianenses in medium tres senes monachos protulerunt, qui tactis sacrosanctis evangeliis firmaverunt Anianenses monachos cellam de Gordanicis per triginta annorum spatium sine interruptione legitima possedisse, antequam eam Casae Dei monachi obtinerent. Prolatam igitur a fratribus supra nominatis de jam saepe dicta cella sententiam, et totius assensu concilii approbatam, nos auctore Deo assertionis nostrae munimine confirmamus, et Anianensi monasterio super ea in posterum inferri calumnias, auctoritate sedis apostolicae penitus prohibemus. Quaecunque praeterea Anianense monasterium per authentica praedecessorum nostrorum Joannis. Nicolai, Alexandri, Urbani, Paschalis, pontificum Romanorum, privilegia possidet, tibi tuisque successoribus in perpetuum confirmamus. Idem enim locus specialiter sub B. Petri jure ac protectione consistit. Praedictam cellam de Gordanicis Arelatensis archiepiscopus in manu nostra, per virgam quam gestabat, in conspectu totius concilii refutavit. Nos vero eam tibi, fili in Christo charissime Ponti, et per te Anianensi monasterio, per eamdem virgam protinus restituentes, tam Arelatensi ecclesiae, quam et monasterio Casae Dei, perpetuum super eadem cella silentium sub anathematis obligatione indiximus; et instrumenta chartarum ab archiepiscopo et monachis Casae Dei vobis reddi praecipimus: ne illorum occasione aliquis denuo querimoniae scrupulus oriatur. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hanc nostrae confirmationis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit: secundo tertiove commonita, si non satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacramento corporis ac sanguinis Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem loco sua servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen, amen, amen. Ego Calixtus, catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Cono Praenestinus episcopus. Oldegarius Tarraconensis ecclesiae dispensator. S. Raimundi Barbastrensis episcopi. Ego archiepiscopus Bernardus Ausciensis, subscripsi. Ego Lambertus Ostiensis episcopus. Richardus Narbonensis archiepiscopus. Ego Petrus cardinalis Sanctorum Cosmae et Damiani. Ego Boso, tituli Sanctae Anastasiae presbyter cardinalis. Ego Ato Arelatensis episcopus. Ego Gregorius diaconus cardinalis Sancti Angeli. Ego Deusdedit, tituli S. Laurentii in Damaso presbyter cardinalis. Ego Fulco Aquensis archiepiscopus, subscripsi. Ego Galterius Magalonensis episcopus. Ego Joannes, presbyter cardinalis, tituli Sancti Chrysogoni, huic judicio interfui et subscripsi. Ego Amicus abbas S. Laurentii foris Muros. Ego Arduinus abbas S. Savini. Datum Tolosae per manum Chrysogoni sanctae Romanae Ecclesiae cardinalis ac bibliothecarii, Idibus Julii, indictione XII, Dominicae Incarnat. anno 1119, pontificatus autem domni Calixti II papae anno primo.