EPISTOLA CXII. [AD WILLELMUM DE HINET' .]
Gilbertus Dei gratia Herefordiensis episcopus dilecto fratri Willelmo de Hinet' , consecrata Domino tirocinia, beato perseverante fine concludere.
Auditis quae circa te sunt exsultavi totus in Domino, illi gratiarum referens actionem, qui meritum omne praeveniens, gratiarum suis dona benigne distribuit. Audita tamen mutatione tam subita, paulisper obstupui, quousque reversus ad cor illud prae oculis habui, quod velociter currit sermo Domini quo vult , et ipsius dextera potenter immutat quem vult. Hic ad te sermo factus est, haec te dextera apprehendit, hic tibi sermo consilium, haec manus auxilium ministravit, hic velle bonum formavit in te, haec ad effectum operis ipsum velle perduxit. Hic sermo cor tuum tangens coelitus et illuminans, quod in spiritu consilii conceperas, potenter in spiritu fortitudinis roboravit. Hic in tenebris latenti tibi viam qua progrederis ostendit, haec te pariter quo ostendat tibi salutare Dei jam deduxit. Intueri mihi videor illum superni scribae calamum, cordis tui tabulas exarantem, et vocationem qua sponsus et sponsa dicunt: Veni , eisdem fortiter imprimentem, quam, ut audio, non tu, frater tepide, non segniter advertisti, sed dilecti pulsantis ad ostium, vocem prudenter audiens et intelligens, ut ostii tui pessulum ipsi statim aperires , illico surrexisti, dicens: Vox dilecti pulsantis . Usus consilio sane laudabili, qui auctori vitae domicilium, non solum in te, sed et teipsum praeparasti. Experiris illud tute, quod Apostolo de supernis innotuit: Durum est tibi contra stimulos calcitrare . Nam quidam vitae stimulus est, et quidam mortis. Et mortis quidem stimulus peccatum est . Nam ut pecus urgetur stimulo, ut irrumpat et impingat quo vult ipse qui stimulat, sic peccatum quem pungit, urget, et impingit indubitanter ad mortem. Stipendia namque peccati mors . Longe mentem aliter stimulus amoris exagitat. Vitae namque stimulus est, et amantem fortiter urget ad vitam. Contra quem calcitrare, tam durum est quam charitati reluctari difficile. Nam fortis est ut mors dilectio . Separat a carne mors, a mundo dividit, sic et amor sanctus etsi longe nobilius, a mundo tamen et a carne sequestrat. Illo trahit unde est, non a mundo est, non a carne, non ex sanguinibus, neque a voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo natus est . Ad ipsum trahat, ipse finis amoris est. De quo David: Omnis consummationis vidi finem . In hunc finem tendit amor, nec est vagus amor ille qui sanctus est. Habet prae se quem diligit, illud corde dicens, illud ore decantans: Oculi mei semper ad Dominum . In hunc oculum defixisti, in ipso tibi complacuit, cui speramus etiam complacuisse in te. Hunc per viam arctam et arduam secutus es, et amoris te trahente funiculo, non ad dexteram vel ad sinistram declinasti. Non respexistis ad prospera, et adversa formidare dedignatus es. Crucifixum crucem ejus bajulando prosequeris, crucem exprimis habitu, crucem mente pertractas. Haec sursum caput elevans, jam coelis imperat, inferna deorsum premit, ipsius affixi manibus totam mundi latitudinem hinc et inde complectens, his manibus apprehensus es, nunc portans improperium Domini Jesu, ut sis quandoque particeps et coronae. Ipsius stigmata portabis ad modicum, et in tua clavos ejus carne defiges. Vestis horrida, cibus imparatior, lectisternia dura, labor manuum, disciplinae gravitas, juge silentium, ipsos qui te pungant in te clavos exprimunt Salvatoris. Habes et instar lanceae quae lateri ejus infixa est, ipsum charitatis aculeum, qui tuo semper pectori juge vulnus infligat. In hunc modum vulnerat, qui charitatem format in nobis, ille spiritus unus et summus. Hoc languebat vulnere, quae dicebat: Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo . O vulnus bonum, et languor suavissimus, quem mors illa comitatur, de qua scriptum est: Pretiosa mors sanctorum in conspectu Domini . Attolle jam non solum mentis oculos, sed et corporis. Vinea Domini jam saltus omnes occupat, implevit deserta, et sanctorum pugna cum spinis est. Ponunt prava in directa, et aspera in vias planas , et quod intus angunt spiritu corporis exercitio foris insinuant. Intus enim vitiorum sentes exstirpant, annosa peccati robora charitatis igne conflagrant. Tumoris alta dejiciunt, terram desertam, in aquosam, et inviam, virtutum reddunt copiis abundantem, peccato mortui simul et mundo, ut se Christo sanctificent, praeter ipsum omnia contemnentes. Mors ista sanctorum est, quam esse propheta memorat in conspectu Domini pretiosam. Nam quid Christo charius, quid in nobis ipsi pretiosius quam ut ipsum imitando mortem morte superemus? Et quae tanta mors animae est, quam vitiorum foedat congeries? Hac vero morte qua mundo morimur, haec ipsa vincitur et enecatur, juxta illud Prophetae: Persequar inimicos meos et contra illos et non convertar donec deficiant, confringam illos, nec poterunt stare; cadent subtus pedes meos . Primis parentibus dictum est: Morte moriemini . Mors enim peccati vere mortis aeternae ministra est. Obedientiae vero filiis Apostolus ait: Mortui estis, et vita vestra cum Christo abscondita est . Vere beata mors quae vitae illius quae cum Christo est, causa simul est et ministra! Hanc tibi mortem vulnus amoris ingerit, ut de jure tibi quod dictum est vindicare jam possis: Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo . Quid enim floribus nisi sanctorum recens conversio, quid malis nisi eorumdem in virtute jam solidata consummatio intelligitur? Odor quippe bonus, et futuri fructus in flore spes est, hunc odorem spirat Ecclesiae sanctorum conversio, in quibus in virum perfectum jam formatis fructus vitae producitur et maturatur. His igitur jam languens anima fulciri postulat, stipari desiderat, ut exemplis sanctorum sibi propositis in suae conversionis initio beatae ferveat, et provectu proficiat, et in exitu fortiter inardescat. Unde mihi flores, unde mala quibus te, charissime, fulciam, tuae quibus animae in Domino Jesu jam languenti satisfaciam? Sed a me quid exigas quae penes te sunt, quae liberis jam palam conspectibus intueris? Cisterciensis Ecclesia per orbem late effloruit, quae flores mundi gratissimos undequaque decerpens, ipsos transtulit in se, et in quosdam paradisi flores coelesti quadam mutatione transformavit. Ipsos mente conspicias, ut novellas olivarum in ipsius mensae circuitu pullulantes. In ipsorum optime curres odorem, qui velut adolescentulae, quarum non est numerus, in odorem sponsi currere non desistunt. Quod si poma post flores exigis, ipsa quoque est, quae coelesti sponso quadam praerogativa decantat: Omnia poma nova et vetera, dilecte mi, reservavi tibi . In ipsa grex tonsarum est, qui deposito peccati vellere, de poenitentiae lavacro noviter ascenderunt. In ipsa grex fetarum est, quae in pascuis Bethel jam commoratae diutius, virtutum lanis decentissime vestiuntur. In ipsa et oves emeritae, quae post sobolem numerosam jamjam parere desinentes, ad caulas illas supernorum civium boni pastoris humero transferri desiderant. O quis ego sum, qui pastorem illum sanctum ovemque fecundissimam, Claraevallensem abbatem clarissimum digne commemorem? Quis mihi stylus aut quae facundia, ut virtutis ejus vel in modico culmen attingam? Vir scientia clarus, sanctitate notissimus, sine fuco sanctissimus, scriptor insignis, praedicator egregius, ordinis speculum, Ecclesiae dilatatio, sui temporis sol, nebulae dissipatio, abjectus sibi, mundo Christoque charissimus, sacerdos magnus, qui diebus suis Deo placens et justus inventus, iracundiae tempore in ipso mirabiliter operante Domino Jesu, dissidentium factus est reconciliatio. Vir squaloribus horridus, cujus consumptis carnibus, ossibus undique cutis adhaesit, cujus nec venter crapulam, nec os delicias praeterquam spirituales sapiebat. Quem cum corporalis intuebatur oculus, mundo despicabilis habebatur. Cum spiritualis attendebat nostri temporis hominem, longe virtutum meritis anteibat. Quis ejus labores digne referat? Sociatam sibi Thamar nunquam repulit, sed ejus amara toto vitae curriculo protrahens, intus virtutum delicias, foris spinas portabat. Doctus agricola plantabat undique fortiter, affluenter rigabat, et plantationibus ejus innumeris abundanter Dominus incrementa praestabat. Unde non tibi Paulos, frater, non Antonios non Hilariones, non Arsenios, non antiquarum arborum paradisi vetustos fructus in tui recreationem spiritus anteponam. Hic ecce praesens est, cujus recens auctoritas, quem oculis ipse conspicere quemque docentem, ut arbitror, audire meruisti. A nobis equidem ad superna translatus est, et est apud Dominum merces illius. Porro nomen ejus vivet in saecula, et ejus ab Ecclesia memoria non recedet . Hoc paradisi lignum prudenter his diebus a Domino in oculis Ecclesiae plantatum est, ut virtutum gradus quisquis attentare voluerit, exemplares in illo virtutes quas imitetur omnes inveniat. Tu quoque, qui malis stipari postulas, hinc tibi quot voles, ipse decerpas. Hoc tamen scribens non statim attentare summa suadeo. Nemo repente fit optimus. Pecunia servatur optime, quae paulatim collecta manu reponitur. Suis incrementis et gradibus virtus unaquaeque perficitur. Ipse etiam virtutum chorus in mente bene disposita, certa ratione distinguitur. Ut aedificium spirituale prudenter erigas, prima tibi jaciatur humilitas, et mentis ei benignitas adhibeatur. His adhaereat obedientia, quam suo patientia vigore corroboret. Has omnes perseverantia sancta disciplinae cibo reficiat. Sic in virum perfectum dispositus, in lata charitatis regna pervenies. Quo cum laetus intraveris, virum statim mutatus in alterum, nova omnia novus ipse in te miraberis. Deinceps in via Domini nil durum tibi reputabis aut asperum, totum quod horret caro tua, tibi spiritus in virtute dulcescit. Hinc virtutum pasceris in liliis, donec aeternitatis aspiret dies, quo Dominum Jesum quem mente secutus es, feliciter apprehendas. In quo vale memor mei, charissime.
(Psal. CXLVII) (Cant. IV) (Matth. VII) (Cant. V) (Act. XXVI) (I Cor. XV) (Rom. VI) (Cant. VIII) (Joan. I) (Psal. CXVIII) (Psal. XXIV) (Cant. II) (Psal. CXV) (Luc. III) (Psal. XVII) (Gen. III) (Coloss. III) (Cant. II) (Cant. XIII) (Eccli. XXXIX)