XXVI.  Roberti Exoniensis episcopi ad Eugenium.--Contra Hugonem de Cotes, qui canonicorum regularium ordinem reliquerat.   (Anno 1148-1153.) [Epistolae Gilberti Foliot, edit. GILES, t. II. p. 131, vide  Patrologiae  t. CXC.]
Reverentissimo et sanctissimo domino et Patri EUGENIO summo pontifici, R. Dei gratia Exoniensis humilis episcopus, et sanctitatis vestrae servus, salutem et debitam cum omni devotione obedientiam.
Rogatu venerabilis fratris nostri et amici Gilberti Herefordiensis Ecclesiae et monachorum Glocestriae, et maxime pro veritate manifestanda, scripsimus domino Cantuariensi archiepiscopo, apostolicae sedis legato, veritatem quam scimus de Hugone de Cotes, et eamdem vobis eorumdem rogatu veraciter scribimus. Relicto, ut audivimus, canonicorum regularium ordine, ut pro certo scivimus, apud nos inclusus factus, non qualiter vellemus apud nos conversatus est. Ut enim de caeteris taceamus, de incontinentia etiam apud vulgus infamatus est, et non immerito, ut credimus. Clericus namque juxta cujus ecclesiam cellam habebat, ut asserit, deprehendit cum eo in cella sua mulierculam, quae per fenestram cellae ad eum introierat, et quia non erat alius introitus vel exitus, per eamdem exivit. Quam cum super introitus sui causa conveniret, nihil conveniens, nihil honestum respondere potuit. Hac igitur ejus inhonestate et infamia, licet ad hoc magnae honestatis et bonae famae viri multum studuerint, nunquam ad plenum sedata, multoties volebat a cella sua exire, et secundo hoc etiam religionis proposito relicto, monachalem ordinem se velle simulat subire. Et certe licet bonestorum et religiosorum virorum honesta et religiosa violentia diu detentus, tandem absque conscientia et licentia nostra, non parvam, ut audivimus, pecuniam secum asportans exivit, et tamen nec monachicum habitum assumpsit, nec ad claustrum canonicorum unde exierat, redivit. Sed post multam vagationem ad nos rediens, petiit ut in parochia nostra, et in alia haereditate posset sub eremitae nescio vel canonici specie habitare, quod nos nullatenus sine vestra vel legati vestri auctoritate, tum propter ejus inconstantiam, tum propter infamiam pristinam permisimus. Quod cum intellexisset, praedictus Hugo post multum temporis ad nos rediens, dixit se praesentiam vestram visitasse, vitae suae seriem totam et veritatem vobis revelasse, et sic auctoritate vestra cum hac postulatione et proposito, ad nos redisse, sed de hoc procul dubio mentitus fuisse probatus est, utpote qui nec litteras vestras sibi testes ostendere potuit, nec aliquo vero vel verisimili argumento, quod vos vidisset, vel quo tempore dicebat visitasset, probare. Convicit enim eum quidam clericus noster, qui eo tempore, quo se dicebat vos visitasse, cum domino Roberto bonae memoriae cancellario vestra in curia morabatur. Haec pauca de multis quae honestius tacenda videntur, vobis scripsimus, ne verbis ejus persuasibilibus, quibus abundat, vel falsa religionis specie quam praetendit, vos decipiat. Valeat sanctitas vestra. Sancti Bernardi, Petri Venerabilis, Sugerii, Wibaldi abbatis, ad Eugenium III papam epistolas vide inter ipsorum Opera.