EPISTOLA XXVII.  Summo pontifici et nostro piissimo Patri domno papae  INNOCENTIO,  frater  PETRUS  humilis Cluniacensium abbas, salutem et obedientiam.
Dies tribulationis et angustiae dies haec, quia secundum prophetam: Venerunt filii usque ad partum, et virtus non est pariendi . Venerunt nuntii Sennacherib, blasphemantes Deum coeli , irruit Nabuchodonosor, et captivavit populum Dei ; nec defuit Dohec, qui extenderet manum in sacerdotes Domini . Lamentabilem historiam cogor retexere, quam praecordiorum dolore interrumpente, lacrymis velim nolim interfluentibus, vix, ut arbitror, potero explicare. Sed quia, proh dolor! hoc a martyrum temporibus tam inauditum scelus me vidisse contingit, silere cum maluissem, loqui invitum oportuit. Regressi ab uberibus vocantis Ecclesiae, a concilio pietatis vestrae, ut grex dominicus simpliciter ambulans, luporum morsus incurrimus, et nostris saeculis insolita rabie dispersi, captivati, vulnerari, et rebus omnibus pene exspoliati sumus. Aderat in comitatu nostro non ignobilis, neque ultima pars Ecclesiae Dei, archiepiscorum, episcopoporum, abbatum legio, monachorum non parvus numerus, archidiaconorum nobilium, clericorum, et religiosarum personarum populus. Horribile spectaculum, tantas tamque necessarias Ecclesiae Dei personas videre distrahi, dissipari, vulnerari, atque gladiis insequentibus ubi per diversa fugari. Episcoporum atque abbatum plurimi ad proxima castra violenter abducti, et quidam eorum post verbera et vulnera barbarica immanitate incarcerati sunt. Inter quos dominus Remensis, cui nec aetas, nec dignitas adesse potuerunt: post multas injurias et vulnera turri conclusus tenetur. Dominus Petragoricensis similia expertus est. Sed quid ego de singulis quasi solis loquor, cum Bituricensis et Senonensis suis pene omnibus amissis, vix ad Pontem Tremulum tremuli et anheli pervenerint, et ibi cum Ebredunensi, Trecensi ictu hastae de equo dejecto, et inde graviter infirmato, cum Lemovicensi, Atrebatensi, Belicensi, Redonensi, atque aliis episcopis, abbatibus etiam Lemovicensi, Vizeliacensi, Sancti Michaelis de Clusa, Sancti Germani Parisiensis, Corbiensi, Noviomensi, Burguliensi, Sancti Sulpitii, Sancti Remigii, Crassensi, Sancti Joannis de Prato, de monasterio Hender, Melundensi, Salmurensi, et aliis quamplurimis secundo carcere inclusi teneantur? Refertus est burgus ille, et constipatus multitudine sanctorum: quae velut Hierusalem obsessa a Babyloniis, pedem ultra protendere non audet. Nulli tutus ingressus, omnibus negatur egressus. Nec multa spes in aliquo, nisi in illo qui educit vinctum de domo carceris; et in vobis, sanctissime Pater, qui ejus vices in terra geritis. Clamat igitur ad vos sicut ad singulare praesidium, nobilis illa Ecclesiae Dei portio, et sibi citissime subveniri, sicut filiis a patre precatur. Postulo et ego socius periculorum, per quem vobis ista scribi elegerunt, ut quia tanta pro Deo et vobis eos contingit pericula subire, festinet vestra pietas eorum cito periculis subvenire. Postulo, inquam, quia postulandum mihi est, ne sanctos socios, qui itineri nostro quadam charitatis confidentia adhaeserant, contempsisse videar. Nam de meis injuriis plura dicere supersedeo, qui dum cum domino Vizeliacensi abbate armatis hostibus pro pace sociorum obvius occurissem, primo impetu mula nostra ictu lanceae confossa, in partem cedere coacta est. Fratres nostri fugati, famuli capti, res pene omnes ablatae. Ego ad proximam villam me conferens, tandiu delitui, donec conductu hospitis nostri ad Pontem Tremulum, quo alii praecesserant, vespertinis horis et ipse perveni. Inde ergo cum sociis vocem querulae lamentationis emittens, rogo pariter et consulo ne rem tantam parvipendendam putetis: si nomini Christi, si honori vestro, si utilitati Ecclesiae, aliquando consulendum esse judicatis. Si enim hoc negligitur, quid curabitur? Si rigor justitiae, si severitas Ecclesiae in damnis publicis dormit, quando in privatis evigilabit? Precatur nobiscum, et consulit sacer captivitatis conventus, ut non solum in actores nequitiae hujus, sed et in toto Lunensi episcopatu apostolicae vindictae mucro resplendeat, quatenus eo sublimiter renitente non solum prope positi, sed etiam in extremis Christianitatis finibus constituti terreantur. Lunensis episcopus nobis in brevi apparens, lunarem eclipsim nimis immature passus est, quem dum per totam dietam nobis lucere credidimus, vix per integram leugam socium habere potuimus. Longus fui, sed, ut audacter loquar, in tanta re longior esse debui. Jam, si quid minus dictum est, sapientia vestra suppleat, et disponat.
(Isa. XXXVII) (IV Reg. XVIII) (IV Reg. XXIV et XXV) (I Reg. XXII)