EPISTOLA XX. BONIFACIUS EADBURGAE. [A. D. 725.]
Beatissimae virgini, imo dilectissimae dominae Eadburgae, monasticae normula conversationis emeritae, Winfredus exiguus in Christo Jesu intimae charitatis salutem.
Rogabas me, soror charissima, ut admirandas visiones de illo redivivo, qui nuper in monasterio Milburgae abbatissae mortuus est, et revixit, quae ei ostensae sunt, scribendo intimare et transmittere curarem, quemadmodum istas, veneranda abbatissa Hildetida W., et S. Hebelida.], referente didici. Modo siquidem gratias omnipotenti Deo refero, quia in hoc dilectionis tuae voluntatem eo plenius liquidiusque, Deo patrocinium praestante, implere valeo, quia ipse cum supradicto fratre redivivo, dum nuper de transmarinis partibus ad istas pervenit regiones, locutus sum, et ille mihi stupendas visiones, quas extra corpus suum raptus in spiritu vidit, proprio exposuit sermone. Dicebat quippe se per violentae aegritudinis dolorem corporis gravedine subito exutum fuisse; et simillimum esse collatione, veluti si videntis et vigilantis hominis oculi densissimo tegmine velentur, et subito auferatur velamen, et tunc perspicua sint omnia, quae ante non visa, et velata, et ignota fuerunt: sic sibi, abjecto terrenae velamine carnis, ante conspectum universum collectum fuisse mundum, ut cunctas terrarum partes, et populos, et maria, sub uno conspectu contueretur, et tam magnae claritatis et splendoris angelos eum egressum de corpore suscepisse, ut nullatenus prae nimio splendore in eos aspicere potuisset, qui jucundis et consonis vocibus canebant: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me, et sublevabant me in aera sursum, et in circuitu totius mundi ignem ardentem videbam, et flammam immensae magnitudinis anhelantem, et terribiliter ad superiora ascendentem, non aliter pene quam ut sub uno globo totius mundi machinam complecteretur, nisi eam sanctus angelus, impresso signo sanctae crucis Christi, compesceret; quando enim in obviam minacis flammae signum crucis Christi expresserat, tunc magna flamma ex parte decrescens resedit, et istius flammae terribili ardore intolerabiliter torquebar, oculis maxime ardentibus, et splendore fulgentium spirituum reverberatis, donec splendidae visionis angelus manus suae impositione caput meum quasi protegens tangebat, et me a laesione flammarum tutum reddidit. Praeterea referebat, illo in temporis spatio quo extra corpus fuit, tam magnam animarum migrantium de corpore multitudinem illuc, ubi ipse fuit, convenisse, quam totius humani generis in terris non fuisse antea existimaret. Innumerabilem quoque malignorum spirituum turbam, nec non et clarissimum chorum supernorum angelorum adfuisse narravit; et maximam inter se miserrimos spiritus et sanctos angelos de animabus egredientibus de corpore disputationem habuisse, daemones accusando et peccatorum pondus gravando, Angelos vero relevando, et excusando; et se ipsum omnia audisse flagitiorum suorum propria peccamina quae fecit a juventute sua, et ad confitendum aut neglexit, aut oblivioni tradidit, vel ad peccatum pertinere omnino nesciebat, ipsius propria voce contra illum clamasse, et eum dirissime accusasse, et specialiter unumquodque vitium, quasi ex sua persona in medium se obtulisse, dicendo quoddam: Ego sum cupiditas tua, qua illicita frequentissime et contraria praeceptis Dei concupisti; quoddam vero: Ego sum vana gloria, qua te apud homines jactanter exaltasti; aliud: Ego sum mendacium, in quo mentiendo peccasti; aliud: Ego sum otiosum verbum, quod inaniter locutus fuisti; aliud: Ego visus, quo videndo illicita peccasti; aliud: Ego contumacia et inobedientia, qua senioribus spiritualibus inobediens fuisti; aliud: Ego torpor et desidia in sanctorum studiorum neglectu; aliud: Ego vaga cogitatio, et inutilis cura, qua te supra modum sive in ecclesia, sive extra ecclesiam occupabas; aliud: Ego somnolentia, qua oppressus tarde ad confitendum Deo surrexisti; aliud: Ego iter otiosum; aliud: Ego sum negligentia et incuria, qua detentus erga studium divinae lectionis incuriosus fuisti; et caetera his similia omnia, quae in diebus vitae suae in carne conversatus peregit, et confiteri neglexit. Multa quoque, quae ad peccatum pertinere omnino ignorabat, contra eum cuncta terribiliter vociferabantur. Similiter et maligni spiritus in omnibus vitiis consonantes accusando, et duriter testificando, et loca et tempora nefandorum actuum memorantes, eadem quae peccata dixerunt conclamantes probabant. Vidit quoque ibi hominem quemdam, cui jam in saeculari habitu degens vulnus inflixit, quem adhuc in hac vita superesse referebat, ad testimonium malorum suorum adductum, cujus cruentatum et patens vulnus, et sanguis ipse propria voce clamans improperabat et imputabat ei crudele effusi sanguinis crimen, et sic cumulatis et computatis sceleribus et antiquum hostem affirmabant eum reum peccatorem juris eorum et conditionis indubitanter fuisse. E contra autem excusantes me clamitabant parvae virtutes animae, quas ego miser indigne et imperfecte peregi. Quaedam dixit: Ego sum obedientia, quam senioribus spiritualibus exhibuit; quaedam: Ego sum jejunium, quo corpus suum contra desiderium carnis pugnans castigavit; alia: Ego pura oratio, quam effundebat in conspectu Domini; alia: Ego sum obsequium infirmorum, quod clementer aegrotantibus exhibuit; quaedam: Ego sum psalmus, quem pro otioso sermone satisfaciens Deo cecinit. Et sic unaquaeque virtus contra aemulum suum peccatum, excusando me, clamitabat, et has illi immensae claritatis angelici spiritus magnificando, defendentes me, affirmabant. Et istae virtutes universae valde auctae et multo majores et excellentiores mihi esse videbantur quam unquam viribus meis digne perpetratae fuissent. Interea referebat se quasi in inferioribus in hoc mundo vidisse igneos puteos horrendam eructantes flammam plurimos, et erumpente terra terribilis flammae ignes volitasse, et miserorum hominum spiritus, in similitudine nigrarum avium, per flammam plorantes et ululantes, et verbis et voce humana stridentes, et lugentes propria merita, et praesens supplicium, consedisse paululum, haerentes in marginibus puteorum, et iterum ejulantes cecidisse in puteos. Et unus ex angelis dixit: Parvissima haec requies indicat quia omnipotens Deus in die futuri judicii his animabus refrigerium supplicii, et requiem perpetuam praestiturus est. Sub illis autem puteis adhuc in inferioribus, et in imo profundo, quasi in inferno inferiori, audivi horrendum et tremendum, et dictu difficilem gemitum, et fletum lugentium animarum. Et dixit ei angelus: Murmur et fletus, quem in inferioribus audis illarum est animarum ad quas nunquam pia miseratio Domini perveniet, sed aeterna illas flamma sine fine cruciabit. Vidit quoque mirae amoenitatis locum, in quo pulcherrimorum hominum gloriosa multitudo miro laetabatur gaudio, qui eum invitabant, ut ad eorum gaudia, si ei licitum fuisset, cum iis gavisurus veniret. Et inde mirae dulcedinis fragrantia veniebat, quae beatorum halitus fuit ibi congaudentium spirituum, quem locum sancti angeli affirmabant famosum esse Dei paradisum. Nec non et igneum piceumque flumen bulliens et ardens mirae formidinis et teterrimae visionis cernebat, super quod lignum pontis vice positum erat ad quod sanctae gloriosaeque animae ab illo secedentes conventu, properabant, desiderio alterius ripae, transire cupientes, et quaedam non titubantes constanter transibant; quaedam vero labefactae de ligno cadebant in tartareum flumen; et aliae tingebantur, quasi toto corpore mersae: aliae autem ex parte quadam veluti ad genua media, quaedam vero usque ad ascellas; et tamen unaquaeque cadentium multo clarior, speciosiorque de flumine in alteram ascendebat ripam, quam prius in piceum bulliens cecidisset flumen. Et unus ex beatis angelis de illis cadentibus animabus dixit: Hae animae sunt quae, post exitum mortalis vitae, quibusdam levibus vitiis non omnino ad purum abolitis, aliqua pia miserentis Dei castigatione indigebant, ut Deo digne offerantur. Et citra illud flumen speculatus muros fulgentes clarissimi splendoris , stupendae longitudinis, et altitudinis immensae, et sanctos angelos dixisse: Haec est enim illa sancta et inclyta civitas coelestis Jerusalem, in qua istae perpetualiter sanctae gaudebunt animae. Illas itaque animas, et istius gloriosae civitatis muros, ad quam post transitum fluminis festinabant, tam magna immensi luminis claritate et fulgore splendentes esse dixit, ut, reverberatis oculorum pupillis, prae nimio splendore in eos nullatenus aspicere potuisset. Narravit quoque ad illum conventum, inter alias, venisse cujusdam hominis animam, qui in abbatis officio defunctus est, quae speciosa nimis et formosa esse visa est, quam maligni spiritus rapientes, contendebant sortis eorum et conditionis fuisse. Respondit ergo unus ex choro angelorum dicens: Ostendam vobis cito, miserrimi spiritus, quia vestrae potestatis anima illa probatur non esse. Et his dictis, repente intervenit magna cohors candidarum animarum, quae dicebant: Senior et doctor noster fuit iste, et nos omnes suo magisterio lucratus est Deo; et hoc pretio redemptus est, et vestri juris non esse dignoscitur, et quasi cum angelis contra daemones pugnam inirent, et adminiculo angelorum eripientes illam animam de potestate malignorum spirituum liberaverunt. Et tum increpans angelus daemones, dixit: Scitote modo, et intelligite, quod animam istam sine jure rapuistis, et discedite, miserrimi spiritus, in ignem aeternum. Cum vero haec dixisset angelus, illico maligni spiritus levaverunt fletum et ululatum magnum in momento, et quasi in ictu oculi, pernici volatu jactabant se in supra dictos puteos ignis ardentis, et post modicum intervallum emersi, certantes in illo conventu iterum de animarum meritis disputabant. Et diversorum hominum in hac vita merita commorantium dicebat se illo in tempore speculari potuisse, et illos qui sceleribus obnoxii non fuerunt, et qui, sanctis virtutibus freti, propitium omnipotentem Deum habuisse noscebantur, ab angelis semper tutos ac defensos, et iis charitate et propinquitate conjunctos fuisse. Illis vero, qui nefandis criminibus et maculatae vitae sordibus polluti fuerunt, adversarium spiritum assidue sociatum et semper ad scelera suadentem fuisse, et quandocunque verbo vel facto peccaverunt, hoc jugiter, quasi ad laetitiam et gaudium, aliis nequissimis spiritibus in medium proferens manifestavit. Et quando homo peccavit, nequaquam malignus spiritus sustinuit moram faciens exspectando donec iterum peccaret, sed sigillatim unumquodque vitium ad notitiam aliorum spirituum offerebat, et subito apud hominem peccata suasit, et illico apud daemones perpetrata demonstravit. Interea narravit se vidisse puellam quamdam in hac terrena vita molentem in mola, quae vidit juxta se jacentem alterius novam colum sculptura variatam, et pulchra ei visa fuit, et furata est illam. Tunc quasi ingenti gaudio repleti quinque teterrimi spiritus hoc furtum aliis in illo referebant conventu, testificantes illam furti ream et peccatricem fuisse. Intulit quoque: Fratris cujusdam, qui paulo ante defunctus est, animam tristem ibi videbam, cui antea ipse in infirmitate exitus sui ministravi, et exsequias praebui, qui mihi moriens praecepit ut fratri illius germano, verbis illius testificans, demandarem ut ancillam quamdam, quam in potestate communiter possederunt, pro anima ejus manumitteret. Sed germanus ejus, avaritia impediente, petitionem ejus non implevit, sed de hoc supra dicta anima per alta suspiria accusavit fratrem infidelem, et increpans graviter querebatur. Et similiter testatus de Ceolredo rege Mercionum, quem illo tamen tempore quo haec visa sunt in corpore fuisse non dubium est. Quem, ut dixi, videbat angelico quodam umbraculo contra impetum daemoniorum, quasi libri alicujus magni extensione et superpositione defensum. Ipsi daemones anhelando rogabant angelos, ut, ablata defensione illa, ipsi permitterentur crudelitatis eorum voluntatem in eo exercere. Et imputabant ei horribilem ac nefandam multitudinem flagitiorum, et minantes dicebant illum sub durissimis inferorum claustris claudendum, et ibi, peccatis promerentibus, aeternis doloribus cruciandum esse. Tunc angeli solito tristiores facti dicebant: Proh dolor! quod homo peccator iste semetipsum plus defendere non permittitur, et ob ipsius propria merita nullum ei adjutorium possumus praebere. Et auferebant superpositi tutaminis defensionem. Tunc daemones gaudentes et exsultantes, de universis mundi partibus congregati, majori multitudine, quam omnium animantium in saeculo fieri existimaret, diversis eum tormentis inaestimabiliter fatigantes lacerabant. Tum demum beati angeli praecipiebant ei qui haec omnia extra corpus suum raptus spirituali contemplatione vidit et audivit ut sine mora rediret ad proprium corpus, et universa quae illi ostensa fuerunt credentibus et intentione divina interrogantibus manifestare non dubitaret, insultantibus autem narrare denegaret; et ut cuidam mulieri, quae inibi in longinqua regione habitabat, ejus perpetrata peccata per ordinem exponeret, et ei intimaret quod omnipotentem Deum potuisset per satisfactionem repropitiare sibi, si voluisset; et ut cuidam presbytero Buggam istas spirituales visiones cunctas exponeret, et prius ea , quemadmodum ab illo instructus fieret, hominibus pronuntiaret, propria quoque peccata, quae illi a spiritibus immundis imputata fuerunt, confessa, supradicti presbyteri judicio emendaret, et ad indicium angelici praecepti, presbytero testificari quia jam per plurimos annos zonam ferream circa lumbos, nullo hominum conscio, amore Domini cogente, habuerat. Proprium vero corpus dicebat, se dum extra fuerat, tam valide perhorruisse, ut in omnibus visionibus nihil tam odibile, nihil tam despectum, nihil tam dirum fetorem evaporans, exceptis daemonibus et igne flagranti, videret, quam proprium corpus; et fratres ejus conservos, quos intuitus est exsequias corporis sui clementer exhibere, ideo perhorruit, quia invisi corporis curam egerunt. Jussus tamen ab angelis primo diluculo redit ad corpus, qui primo gallicinio exierat de corpore. Redivivo autem in corpore, plena septimana nihil omnino corporalibus oculis videre potuit, sed oculi vesicis pleni frequenter sanguine stillaverunt. Et postea illa de presbytero religioso, et peccatrice muliere, sicut ei ab angelis manifestatum est, ita illis profitentibus, verum esse probavit. Subsequens autem et circa scelerati regis exitus quae de illo viso fuerunt, vera esse procul dubio probavit. Multa alia et his similia referebat sibi ostensa fuisse, quae de memoria labefacta per ordinem recordari nullatenus potuisset. Et dicebat se post istas visiones mirabiles tam tenacis memoriae non fuisse ut ante fuerat. Haec autem quae te diligenter flagitante scripsi, tribus mecum religiosis et valde venerabilibus fratribus in communione audientibus exposuit. Qui mihi in hoc scripto astipulatores fideles testes esse dignoscuntur. Vale verae virgo vitae, ut et vivas angelice recto rite et rumore regnes semper in aethere Christum.
(dixit) (dixit)
[ W., stuporis] [ Par., postea]