CXXVI.  Episcopatum Tornacensem, e Noviomensium episcoporum potestate exemptum, petente Anselmo episcopo, confirmat.   (Anno 1146, Jul. 24.) [MARLOT,  Metropol. Rem.,  II, 350.]
EUGENIUS episcopus, servus servorum Dei, venerabili fratri ANSELMO Tornacensi episeopo, nostris manibus consecrato, ejusque successoribus canonice substituendis, in perpetuum.
Sacrosanctae Romanae Ecclesiae coelesti privilegio sibi collato semper licuit semperque licebit episcopales sedes divisas conjungere, etc. Tornacensis Ecclesia ex antiquo episcopalis sedes noscitur exstitisse, et pastorem proprium habuisse: cujus curam et administrationem quamvis Noviomensis episcopus longo tempore habuerit, non tamen Noviomensi Ecclesiae subjecta aut unita fuisse legitur; in qua multitudo hominum succrevit, ut necessario proprium debeat habere, etiamsi non antiquitus habuisset, et ab uno pastore propter distantiam eaedem Ecclesiae, sine gravi animarum periculo, regi non possunt. Sanctorum canonum constitutionibus et praedecessorum nostrorum felicis recordationis Urbani, Paschalis et Innocentii, qui hoc ipsum deliberaverunt, studio incitati, te, fratrum nostrorum communicato consilio, eidem Tornacensi Ecclesiae, Domino cooperante, pastorem providimus, et propriis tanquam B. Petri manibus in episcopatum consecravimus, et ad regendum populum illum, Domino auxiliante, transmisimus. Per praesentis itaque privilegii paginam legitimum perpetuum statuimus, ut Tornacensis Ecclesia deinceps ab omni Noviomensis episcopi subjectione libera, proprium semper episcopum sortiatur. Statuimus etiam ut quascunque possessiones, quaecunque bona eadem Tornacensis Ecclesia impraesentiarum juste et canonice possidet, et quae sibi jure pertinere noscuntur, seu quae in futurum largitione regum vel principum, oblatione fidelium, sive aliis justis modis, praestante Domino, poterit adipisci, firma tibi tuisque successoribus, et per vos eidem Ecclesiae firma et illibata permaneant. Decernimus ergo ut nulli hominum liceat praefatam Ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare; sed omnia integra conserventur, vestris ac pauperum Christi usibus profutura, salva sedis apostelicae auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, hujus nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire praesumpserit, secundo tertiove commonita, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore et sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Cunctis autem eidem Ecclesiae jura servantibus sit pax Domini nostri Jesu Christi, quatenus et hic fructum bonae actionis percipiant, et apud districtum judicem praemia aeternae pacis inveniant. Amen. Ego Eugenius Catholicae Ecclesiae episcopus signavi. Ego Guido presbyter cardinalis tituli S. Chrysogoni signavi. Ego Hubaldus presbyter cardin. tituli S. Praxedis signavi Ego Jordanus presbyt. cardin. tit. S. Susannae signavi. Datum Viterbii IX Kalend. Augusti, indict. IX, Incarnationis Dominicae anno 1146, pontificatus vero domini Eugenii III papae anno II.