EPISTOLA CLIV. AD REGINAM ANGLORUM. [A. D. 1173.]
ARGUMENTUM.-- Monetur regina Anglorum Aleonora, ut una cum filiis in patrem Henricum conspirantibus viro reconcilietur.
Reginae Anglorum, Rothomagensis archiepiscopus, et suffraganei sui, salutem, et quae ad pacem sunt quaerere. In publicam notitiam venit, nec alicui Christiano licitum est ignorare, quam firma et indissolubilis sit copula conjugalis. Matrimonia semel in inita separari non posse sanxit Veritas, quae mentiri non potest: Quod Deus, inquit, conjunxit, homo non separet. Sicut autem divini mandati se transgressorem constituit, qui separat conjugatos, ita culpabilis conjugata est, quae se a viro suo separat, fidemque socialis vinculi non observat. Cum una caro conjuges efficiantur, necesse est ut unionem corporum comitetur spirituum unitas et paritas in consensu. Naturae conditionem, apostoli mandatum, et Evangelii legem mulier illa evacuat, quae viro non est subdita. Caput enim mulieris vir est, de viro sumpta est, viro est unita, viri subdita potestati. Omnes itaque communi et lamentabili quaerimonia deploramus, quod, cum sis mulier prudentissima, divertis a viro, recedit latus a latere, membrum capiti non deservit, imo, quod enormius est, viscera domini regis, et tua pateris insurgere contra patrem, ut merito cum propheta dicat: Filios enutrivi et exaltavi; ipsi autem spreverunt me. Utinam, sicut alius propheta commemorat, praevenisset hora novissima dies nostros, et operuisset terra faciem nostram, ne videremus haec mala! Scimus quia, nisi revertaris ad virum tuum, eris generalis ruinae occasio; et quod singulariter nunc delinquis, in commune dispendium convertetur. Revertere itaque, regina illustris, ad virum tuum et dominum nostrum; ut in tua reconciliatione reformetur laborantibus quies, et in tuo reditu laetitia redeat universis. Si te ad hoc non promovent preces nostrae, te saltem afflictio populorum, imminens pressura Ecclesiae et desolatio regni sollicitet. Aut enim mentitur Veritas, aut omne regnum in se divisum desolabitur. Sane haec desolatio in dominum regem converti non potest, sed in filios ejus et successores ipsorum; contra manum femineam, et consilium puerile provocatis offensam domini regis, cui etiam fortissimi reges colla subjiciunt. Eapropter, antequam res in deteriorem exitum vergat, redeas cum filiis ad maritum, cui parere et cohabitare teneris; te converte, nec tibi aut tuis filiis sit suspectus. Certissimi enim sumus quod omnimodam exhibebit vobis dilectionem et securitatis plenissimam firmitatem. Mone, quaeso, filios tuos, ut patri suo subditi et devoti existant, pro quibus tot passus est angustias, tot discrimina, tot labores. Unde ne inconsulta facilitas dilapidet ac disperdat quod tantis est sudoribus acquisitum, haec tibi piissima regina, et zelo Dei dicimus et sincerae charitatis affectu; parochiana enim nostra es, sicut et vir tuus. Non possumus deesse justitiae. Vel redibis ad virum tuum, vel jure canonico constringemur et tenebimur in te censuram ecclesiasticam exercere. Quod quidem inviti dicimus, et quod, nisi resipueris, cum dolore et lacrymis faciemus. Valete.