VI.  Privilegium pro monasterio de Caritate Fuliensi.   (Ferrariae, Oct. 31.) [  Gall. Christ. nov.,  XIII, Instrum., 158.]
GREGORIUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis abbati monasterii de Caritate Fuliensi, ejusdemque fratribus, tam praesentibus quam futuris, regularem vitam professis.
Religiosam vitam eligentibus apostolicum convenit adesse praesidium, ne forte cujuslibet temeritatis incursus aut eos a proposito revocet, aut robur, quod absit! sacrae religionis infringat. Eapropter, dilecti in Domino filii, vestris justis postulationibus clementer annuimus, et praefatum monasterium de Caritate Fuliensi in quo divino estis obsequio mancipati, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et praesentis scripti privilegio communimus. In primis siquidem statuentes ut ordo monasticus qui secundum Deum et beati Benedicti Regulam et institutiones Cisterciensium fratrum ibidem noscitur institutus, perpetuis ibidem temporibus inviolabiliter observetur. Praeterea quascunque possessiones, quaecunque bona idem monasterium in praesentiarum juste et canonice possidet, aut in futurum concessione pontificum, largitione regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praestante Domino, adipisci poterit, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. In primis haec propriis duximus exprimenda vocabulis: Locum ipsum in quo praefata abbatia sita est, ex dono Bernardi comitis Convenarum, assensu filii sui Bernardi, et omnium haeredum suorum quidquid ibidem habetis cum decimis, primitiis, usurariis et pascuis, et omnibus tenimentis loci ipsius, grangiam de Lenerents cum omnibus appendiciis suis, grangiam de Montursis cum omnibus appendiciis suis, territorium de Aiguas, territorium sancti Lupi, territorium quod vulgo vocatur Ad quatuor fratres, et terram de Fita Hieronymi cum omnibus appendiciis suis, decimis et primitiis, usurariis, pascuis, aquis, silvis et omnibus tenimentis suis, sicut in chartis ipsius ecclesiae continetur; molendinum de Tog, ex dono Fortinerii et omnium haeredum suorum, et molendinum de Loge in territorio de Ravidan situm cum omnibus aquis suis et viis ad praefata molendina tendentibus, ex dono Ramundi comitis S. Aegydii pedagium per totam terram suam; domos apud Tolosam. Sane laborum vestrorum quos propriis manibus vel sumptibus colitis sive de nutrimentis vestrorum animalium nullus a vobis decimas vel primitias extorquere praesumat, liceat quoque vobis clericos et laicos e saeculo fugientes liberos et absolutos ad conversionem recipere, et eos absque contradictione aliqua retinere. Prohibemus insuper ne ulli fratrum vestrorum, post factam in monasterio vestro professionem, fas sit absque abbatis sui licentia de ipso discedere, discedentem vero sine conventus litterarum cautione nullus audeat retinere. Paci quoque et tranquillitati vestrae paterna in posterum sollicitudine providere volentes, auctoritate apostolica prohibemus ne quis infra ambitum domorum vestrarum vel grangiarum furtum rapinamve committere, ignem apponere, hominem capere aut interficere, seu aliquam violentiam temere audeat exercere. Inhibemus etiam ne terras seu quodlibet beneficium ecclesiae vestrae collatum liceat aliquid personaliter dari sive aliquo modo alienari, absque assensu totius capituli aut majoris aut sanioris partis ejusdem. Si quae vero donationes vel alienationes aliter quam dictum est factae fuerint, irritas esse censemus. Licitum praeterea vobis sit in causis propriis, sive civilem, sive criminalem continentes quaestionem, fratres vestros idoneos ad testificandum adducere, atque ipsorum testimonio, sicut justum fuerit, et propulsare violentiam et justitiam vindicare. Insuper etiam apostolica auctoritate sanximus, quemadmodum a praedecessoribus nostris Romanis pontificibus vestro ordini est indultum, ut nullus episcopus neque alia quaelibet persona ad synodos vel ad conventus forenses vos ipse vel judicio saeculari de propria substantia vel possessionibus subjacere compellant, illud adjicientes ut nullus regularem electionem abbatis vestri impediat, aut de instituendo vel deponendo, seu removendo eo, qui pro tempore fuerit, contra statutam Cisterciensis ordinis auctoritatem, privilegiorum vestrorum se nullatenus intromittat; quod si episcopus in cujus parochia domus vestra fundata est, tertio cum humilitate ac devotione qua convenit requisitus, substitutum abbatem benedicere forte renuerit, licitum sit eidem abbati, si tamen sacerdos fuerit, proprios novitios benedicere, et alia quae ad officium suum pertinent exercere, donec idem episcopus duritiam suam recogitet et abbatem sine pravitate aliqua benedicat; cumque benedicendus abbas vester ad episcopum venerit, ea professione sit contentus episcopus quae in ordine vestro solet impendi nec aliam de novo requirat; sane si episcopi aliquid a vobis vel monasterio vestro praeter obedientiam debitam, vel principes terrae contra libertatem ordinis a praedecessoribus nostris et a nobis indultam, expetierint, liberum sit vobis auctoritate apostolica denegare quod petitur, ne occasione ista praedictus ordo qui hactenus liber exstitit, humanae servitutis laqueo vinciatur. Quod si episcopi ipsi aliquam propter hoc in personas vel ecclesias vestras sententiam promulgaverint, eamdem sententiam, tanquam contra apostolicae sedis indulta prolatam, statuimus irritandam. Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat praefatum monasterium temere perturbare, aut ejus possessiones auferre vel ablatas retinere, minuere, seu quibuslibet vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur, eorum pro quorum gubernatione ac sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva sedis apostolicae auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica saecularisve persona, etc. DIRIGE ME, DOMINE, IN VERITATE TUA, SANCTUS PETRUS, SANCTUS PAULUS. GREGORIUS PAPA OCTAVUS. Ego Melior presbyter cardinalis Sanctorum Joannis Ego Gregorius, catholicae Ecclesiae episcopus. Ego Henricus, Albanensis episcopus. Ego Paulus, Praenestinus episcopus. Ego Theobaldus, Ostiensis et Velletrensis episcopus. Ego Petrus de Bono, presbyter cardinalis tituli Sanctae Susannae. Ego Laborans, presbyter cardinalis Sanctae Mariae Trans-Tiberinae tituli Cablon. et Pauli tituli Pammachii. Ego Adelardus, tituli S. Marcelli presbyter cardinalis. Ego Jacobus, diaconus cardinalis S. Mariae in Confond. Ego Gratianus, cardinalis diaconus Sanctorum Cosmae et Damiani. Ego Octavianus, Sanctorum Sergi et Bacchi diaconus cardinalis. Ego Petrus, S. Nicolai in Car. Juliani diaconus cardinalis. Ego Radulphus, Sancti Georgii ad Velum Aureum diaconus cardinalis. Datum Ferrariae, per manum Moysis Lateranensis canonici, vicem agentis cancellarii, II Kal. Novembris, indictione sexta, Incarnationis Dominicae anno millesimo centesimo octogesimo septimo, pontificatus vero domini Gregorii papae octavi anno primo.
[Cosmed.]