EPISTOLA CVIII. AD CAPITULUM ROTHOMAGENSE.
Venerabilibus fratribus G . . . . . . . decano, archidiaconis, et toti clero, et populo Rothomagensi, THOMAS Dei gratia Cantuariensis Ecclesiae minister humilis, salutem, et utriusque vitae successus.
Ad vestram credimus pervenisse notitiam, qualiter dominus Gratianus et magister Vivianus nuntii domini papae, excommunicatos nostros, scilicet Gaufredum, Ridel, Nigellum de Saccavilla, Thomam filium Bernardi, concepta spe pacis absolvi fecerint, accepto prius ab eis juramento, quod mandato eorum stare deberent; et quia post absolutionem eorum pax, ut debuit, secuta non est, imo per aliquem eorum qui absoluti fuerant, ut dicitur, impedita, praefati nuntii domini papae infecto negotio redeuntes, dederunt in mandatis venerabilibus Patribus, Rothomagensi et Burdigalensi archiepiscopis, praecipientes auctoritate Domini papae et sua in virtute obedientiae, quatenus praefatis Gaufredo, Nigello, et Thomae denuntiarent in virtute juramenti, quod praestiterant, ne fruerentur collatae sibi absolutionis beneficio, nisi infra festum beati Michaelis tunc imminens esset pax Ecclesiae reformata; sed se gererent excommunicatos, ex quo constaret eis nos in illos anathematis tulisse sententiam. Quia ergo infra terminum illum Ecclesia non obtinuit pacem, sed illius sunt auctae et multiplicatae injuriae, saepius dictos Gaufredum, Nigellum, et Thomam anathematis vinculo innodavimus, vobis et aliis ecclesiis secundum canonum instituta denuntiantes, ut caveatis illorum communionem, quousque mereantur absolvi. Siquidem vobis non est incognitum, quod qui scienter excommunicatis communicare praesumit, se ipsum laqueo similis damnationis astringit. Morem quoque canonicum exsequentes denuntiavimus Joanni decano Saresberiensi, Guidoni decano Waltham, Joanni Cumin, Radulfo Landavensi archidiacono, Wimaro presbytero, quatenus Ecclesiae Dei, quam laeserunt, et nobis infra octavam beati Martini satisfaciant, quia nisi interim satisfecerint, eos extunc auctore Domino excommunicabimus. Excommunicavimus etiam omnes illos, qui nuntios domini papae et nostros, ne Ecclesiae necessitates prosequantur, impediunt. Toto jam quinquennio molestias exsilii, proscriptionis injurias, et multiplices nos et nostros persequentium, et patientiam provocantium stimulos in multa mansuetudine sustinuimus, sed injuriam Christi, et tantas Ecclesiae lacerationes non audemus ulterius sustinere, ne nostrae, quod absit! desidiae vel negligentiae merito debeat imputari, quia ex dissimulatione reus convincitur ante Deum, qui pro debito officii culpas non reprimit aut arguit subditorum. Si vero dominus rex, et quicunque nos laeserunt, in reformatione ecclesiasticae pacis debitum honorem Deo reddiderint, et charitatis officia studuerint adimplere, nos per gratiam Dei singulis sincerae charitatis affectione jungemur, et sua in Domino jura cuique curabimus illibata servare; sed regi operosius et efficacius, tanquam Domino amantissimo, et omni jure caeteris in mundanis omnibus praecellenti. Solum Deum, et quae Dei sunt, illi et suis, si permiserit, censemus praeferendum, et voluntati ejus sic obtemperamus in omnibus, ut solus ordo collatus a Domino, qui sine dispendio salutis, divinae legis, et Christianae institutionis praevaricationes non admittit, nobis permaneat illaesus et illibatus. Det vobis Deus cor, ut colatis eum, ipsius fideliter implendo voluntatem, et habendo memoriam nostri in orationibus, eleemosynis, et Deo placitis operibus vestris. Illud ethicum ad mentem reducite: Quia mors aequo pede pulsat regum turres, et pauperum tabernas. Similiter scriptum est omnibus episcopis Normanniae, ut archiepiscopo; et capitulis, ut Rothomagensi.