EPISTOLA CCCXCII. FIDELIS CUJUSDAM EPISTOLA AD THOMAM CANTUAR.
THOMAE Cantuariensi archiepiscopo, suus fidelis.
Transacta Dominica rex apud Londonias filium suum cingulo militiae donavit. Eumdemque statim Eboracensis in regem inunxit. Ibique rex filiis suis terras suas divisit, cunctis admirantibus, quid de caetero sit facturus. Adventum suum in Normanniam quotidie facit praedicari, ut magis timeatur. Sed non veniet, quandiu pacem regis Francorum habuerit. Mandavit etiam Ricardo de Humes quod filiam regis Francorum cum regina Cadomi morantem vestibus, equitaturis, et familia decenter instrueret ad transfretandum, quando ipse mandaret. Hoc autem factum est, ut audiat rex Francorum, et ab indignatione, quam de contemptu filiae concepit, aliquantisper quiescat. Non enim mandatum est, ut statim eat, sed praeparari jubetur, ut quando rex miserit pro ea, ire non differat. Forte ergo consecrationem puellae, sicut et pueri furari nituntur. Sed si etiam palam fieret, videte ne a vobis aliquo modo inunctio filiae regis Francorum prohibeatur. De inunctione quoque pueri nolite nimium turbari, sed vobis imputate, qui litteras non misistis, quae poterant consecrationem impedire. Nolite igitur super regem, aut super episcopos vestros aliquam sententiam dare, quandiu de pace vestra tractatur, sed patienter sustinere, donec veniat dies laetitiae et pacis, vel dies irae et indignationis. Credo tamen quod per Nivernensem pax vestra non fiet, quoniam Senonensis pacem cum rege Anglorum amplius quaerit, quam vestram. Plurimum enim affectat loqui cum rege, et dixit mihi manifeste, quod si osculum rex vobis vellet indulgere, in omnibus aliis satis illi esset parcendum. Me etiam increpavit quod ita loquebar de vobis et contra regem, et ut certe cognovi, pax vestra in manu sua non poterit prosperari. Ob hoc enim recessit ab eo archidiaconus Bituricensis, fidelissimus vester, et episcopus ille apud Maantam moratur, exspectaturus ibi adventum regis Anglorum per quindecim dies: et post, si rex non venerit, reversurus ad mare per Normanniam, ut procurationem regiam habeat, quam hucusque suscepit, et moram faciat longiorem. Reginam tamen, et Ricardum de Humez convenit ipse, ut naves solverent, et viam maris sibi aperirent, quam non solum ei, sed omnibus propter eum fecerant inhiberi. Ipsi autem noluerunt. A manifesto igitur contemptu et defectu episcopus debuit dies computare, sed noluit. Imo cum regina familiare colloquium habuit, et inducias dedit, quas illa voluit, utpote qui regis gratiam et Senonensis cum rege pacem potius, quam vestram dicitur affectare. Videte ergo, ne quis vos seducat, ne in morte vestra gratiam reconciliationis inveniant, qui sunt inimici ad invicem. Videte etiam, cui verbum vestrum commisistis: et si vobis bene videtur de illo, certe aliter vobis videtur, quam omnibus aliis, qui vident illum. Praeterea properate et loquamini cum illo Nivernensi, adhibito Senonensi, ut statim verbum sibi commissum exsequatur, vel omnino dimittat, neque per Normanniam, imo per Flandriam iter suum disponat. Interim autem ad nullam sententiam procedatis, nisi forte super Eboracensem ponere possetis. Dominus Vigornensis, fidelissimus Ecclesiae Cantuariensis filius, nondum transfretavit, sed honori Ecclesiae et libertati omnino intendit. Valeat dominus meus, et voluntatem suam et statum mihi servo suo prolixius scribat. Valeat in aeternum et ultra.