CIII.  Privilegia fratrum militiae Templi Hierosolymitani confirmat.   (Velletri, April. 28.) [RYMER,  Foedera,  etc., I, p. 37.]
LUCIUS episcopus, servus servorum Dei, dilectis filiis ARNALDO magistro religiosae militiae Templi quod Jerosolymis situm est, ejusque fratribus, tam praesentibus quam futuris, in perpetuum.
Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio . Proinde, dilecti in Domino filii, de vobis et pro vobis omnipotentem Dominum collaudamus, quoniam in universo mundo vestra religio et veneranda institutio nuntiatur . Cum enim natura essetis filii irae et saeculi voluptatibus dediti, nunc per aspirantem gratiam Evangelii non surdi auditores effecti, relictis pompis saecularibus et rebus propriis, dimissa etiam spatiosa via, quae ducit ad mortem, arduum iter quod ducit ad vitam humiliter elegistis atque ad comprobandum quod in Dei militia specialiter computemini signum vivificae crucis in vestro pectore assidue circumfertis . Accedit ad hoc quod tanquam veri Israelitae atque instructissimi divini praelii bellatores, verae charitatis flamma succensi dictum evangelicum operibus adimpletis, quo dicitur: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Unde cum summi Pastoris vocem juxta animas vestras pro fratribus ponere , eosque ab incursibus paganorum defensare minime formidetis et, cum nomine censeamini milites, constituti estis a Domino catholicae Ecclesiae defensores et inimicorum Christi impugnatores. Licet autem vestrum studium et laudanda devotio in tam sacro opere toto corde et tota mente desudet, nihilominus tamen universitatem vestram exhortamur in Domino atque in peccatorum remissionem auctoritate Dei et beati Petri apostolorum principis, tam vobis quam servitoribus vestris injungimus, ut pro tuenda catholica Ecclesia, et ea, quae est sub paganorum tyrannide, de ipsorum spurcitia eruenda, expugnando inimicos crucis, invocato Christi nomine intrepide laboretis. Ea etiam, quae de ipsorum spoliis ceperitis, fidenter in usus vestros convertatis, et ne de his contra velle vestrum, portionem alicui dare cogamini prohibemus. Statuentes ut Domus seu Templum in quo estis ad Dei laudem et gloriam atque defensionem suorum fidelium et liberandam Dei Ecclesiam congregati, cum omnibus possessionibus et bonis suis quae in praesentiarum legitime habere cognoscitur, aut in futurum concessione pontificum, liberalitate regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis justis modis praestante Domino poterit adipisci, perpetuis futuris temporibus sub apostolicae sedis tutela et protectione consistat. Praesenti quoque decreto sancimus ut vita religiosa, quae in vestra domo est, divina inspirante gratia, instituta ibidem inviolabiliter observetur, et fratres inibi omnipotenti Deo servientes caste et sine proprio vivant et professionem suam dictis et moribus comprobantes, magistro suo aut quibus ipse praecepit, in omnibus et per omnia subjecti et obedientes existant. Praeterea quemadmodum domus ipsa hujus sacrae vestrae institutionis et ordinis fons et origo esse promeruit, ita nihilominus omnium locorum ad eam pertinentium caput et magistra in perpetuum habeatur. Ad haec adjicientes praecipimus ut obeunte te, dilecte in Domino fili Arnalde, vel tuorum quolibet successorum, nullus ejusdem domus fratribus praeponatur, nisi militaria et religiosa persona, quae vestrae conversationis habitum sit professa; nec ab aliis nisi ab omnibus fratribus insimul, vel a saniori ac puriori eorum parte, qui praeponendus fuerit, eligatur. Porro consuetudines ad vestrae religionis et officii observantiam, a magistro et fratribus communiter institutas nulli ecclesiasticae saecularisve personae infringere vel minuere sit licitum. Easdem quoque consuetudines a vobis aliquando tempore observatas et scripto firmatas, non nisi ab eo qui magister est, consentiente tamen saniori parte capituli, liceat immutari. Prohibemus autem et omnimodis interdicimus ut fidelitates, hominia, sive juramenta vel reliquas securitates quae a saecularibus frequentantur, nulla ecclesiastica saecularisve persona a magistro et fratribus ejusdem domus exigere audeat. Illud autem scitote, cum sicut vestra sacra institutio et religionis militia divina est providentia stabilita, ita nihilominus nullius vitae religiosioris obtentu ad locum alium vos convenit convolare, Deus enim qui est incommutabilis et aeternus, mutabilia corda non approbat, sed potius sacrum propositum semel incoeptum perduci vult usque in finem debitae actionis. Quot et quanti sub militari cingulo et chlamyde terreni imperii Domino placuerunt, sibique memoriale perpetuum reliquerunt? Quot et quanti in armis bellicis constituti, pro testamento Dei et paternarum legum defensione suis temporibus fortiter dimicarunt, atque manus suas in sanguinem infidelium Domino consecrantes, post bellicos sudores, aeternae vitae bravium sunt adepti? Videte itaque vocationem vestram, fratres tam milites quam servientes, atque juxta Apostolum, unusquisque vestrum, in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat. Ideoque fratres vestros semel devotos atque in sacro collegio vestro receptos, post factam in vestra militia professionem et habitum religionis assumptum, revertendi ad saeculum nullam habere praecipimus facultatem. Nec alicui eorum fas sit, post factam professionem, semel assumptam crucem Dominicam, et habitum vestrae professionis abjicere, vel ad alium locum, seu etiam monasterium, majoris sive minoris religionis obtentu, invitis sive inconsultis fratribus, aut eo qui magister exstiterit, liceat transmigrare. Nullique ecclesiasticae saecularive personae ipsos suscipiendi aut retinendi licentia pateat. Sane laborum vestrorum quos propriis manibus aut sumptibus colitis, sive de nutrimentis animalium vestrorum, nullus a vobis decimas exigere, vel extorquere praesumat. Caeterum decimas quas consilio et consensu episcoporum de manu clericorum vel laicorum habere poteritis, illas etiam quas consentientibus episcopis et eorum clericis acquiretis, vobis auctoritate apostolica confirmamus. Ut autem ad plenitudinem salutis et curam animarum vestrarum nihil vobis desit et ecclesiastica sacramenta et divina officia vestro sacro collegio exhibeantur commodius, simili modo sancimus ut liceat vobis honestos clericos et sacerdotes, secundum Deum quantum ad vestram scientiam ordinatos, undecunque ad vos venientes suscipere, et tam in principali domo vestra quam etiam in obedientiis et locis sibi subditis, vobiscum habere; dummodo si e vicino sunt, eos a propriis episcopis expetatis, iidemque nulli alii professioni vel ordini teneantur obnoxii. Quod si episcopi eosdem vobis concedere forte noluerint, nihilominus tamen eos suscipiendi et retinendi auctoritate sanctae Romanae Ecclesiae licentiam habeatis. Si vero aliqui horum, post factam professionem, turbatores religionis vestrae aut domus, vel etiam inutiles apparuerint, liceat vobis eos cum saniori parte capituli amovere, eisque transeundi ad alium ordinem ubi secundum Deum vivere voluerint, licentiam dare, et loco ipsorum alios idoneos substituere, qui etiam unius anni spatio in vestra societate probentur. Quo pacto, si mores eorum hoc exigerint et ad vestrum servitium inventi fuerint, tunc demum professionem facient regulariter vivendi et magistro suo obediendi, ita tamen ut eumdem victum et vestitum vobiscum habeant necnon lectisternia, excepto eo quod vestimenta clausa portabunt. Sed nec ipsis liceat de capitulo, vel cura domus vestrae se temere intromittere, nisi quantum eis a vobis fuerit injunctum. Curam quoque animarum tantum habeant quantum a vobis fuerint requisiti. Praeterea nulli personae extra vestrum capitulum sint subjecti; tibique, dilecte in Domino fili Arnalde, tuisque successoribus tanquam magistro et praelato suo, secundum statuta ordinis vestri obedientiam deferant. Consecrationes vero altarium seu basilicarum, ordinationes clericorum qui ad sacros ordines fuerint promovendi et caetera ecclesiastica sacramenta a dioecesanis suscipiatis episcopis, siquidem catholici fuerint, et gratiam atque communionem sedis apostolicae habuerint, et ea gratis et absque pravitate aliqua vobis voluerint exhibere. Alioquin liceat vobis catholicos quoscunque malueritis adire antistites, qui, nimirum nostra fulti auctoritate, quae postulantur indulgeant. Clericos autem pro pecunia praedicare aut lucro, vosque pro hujusmodi causa eos ad praedicandum mittere, prohibemus, nisi forte magister Templi qui pro tempore fuerit, certis ex causis id faciendum esse decreverit. Si quando vero loca deserta fuerint, eidem venerabili domui, ab aliquo pia devotione collata, liceat vobis ibidem villas aedificare, ecclesias et caemeteria ad opus hominum ibidem manentium fabricare, ita tamen ut in vicinia illa abbatia vel religiosorum hominum collegium non existat, quae ob hoc valeat perturbari. Cum autem terrae cultae vobis quolibet justo titulo conferantur, facultatem et licentiam habeatis ibidem oratoria construendi, et caemeteria faciendi ad opus transeuntium et eorum solummodo qui de vestra fuerint mensa. Indecens enim est et animarum periculo proximum, religiosos fratres occasione adeundae ecclesiae, se virorum turbis et mulierum frequentiae immiscere. Quicunque sane in vestro collegio suscipientur, stabilitatem loci, conversionem morum, seque militaturos Domino diebus vitae suae sub obedientia magistri Templi, posito scripto super altare in quo contineantur ista, promittent. Decernimus ergo ut receptores vestrarum fraternitatum, sive collectarum, salvo jure dominorum suorum in beati Petri et nostra protectione consistant, et per terras in quibus fuerint pacem habeant. Simili modo sancimus ut quicunque in vestra fraternitate fuerit receptus, si forte ecclesia ad quam pertinet a divinis officiis erit prohibita, eumque mori contigerit, eidem sepultura ecclesiastica non negetur, nisi excommunicatus, vel nominatim fuerit interdictus. Praeterea si quis fratrum vestrorum, qui ad recipiendas easdem fraternitates vel collectas a vobis fuerint missi in quamlibet civitatem, castellum vel vicum advenerint, si forte locus ipse a divinis officiis sit interdictus, pro omnipotentis Dei reverentia et eorum jucundo adventu, semel in anno aperiantur ecclesiae et, exclusis excommunicatis, divina ibi officia celebrentur. Statuimus etiam ut nulli episcopo in ecclesiis vobis utroque jure subditis, interdicti vel excommunicationis sententiam liceat promulgare. Verumtamen si generale interdictum fuerit in locis illis prolatum, exclusis excommunicatis et nominatim interdictis, clausis januis, absque signorum pulsatione, plane divina officia celebretis. Decernimus insuper auctoritate apostolica ut apud quemcunque locum vos venire contigerit, ab honestis atque catholicis sacerdotibus poenitentiam, unctionem, seu alia quaelibet sacramenta ecclesiastica suscipere liceat, ne forte ad perceptionem spiritualium bonorum vobis quidpiam deesse valeat. Quia vero omnes in Christo unus sumus, et non est personarum differentia, apud Deum, tam remissionis peccatorum quam alterius beneficentiae atque apostolicae benedictionis quae vobis indulta est, etiam familiam et servientes vestros volumus esse participes. Nulli ergo omnino hominum liceat praefatum locum temere perturbare aut ejus possessiones auferre, vel ablatas retinere, minuere, aut aliquibus vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur vestris atque aliorum Dei fidelium usibus omnimodis profutura, salva in omnibus sedis apostolicae auctoritate. Si quis igitur, hujus nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire tentaverit, secundo tertiove commonitus, nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reumque se divino judicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sanctissimo corpore ac sanguine Dei et Domini Redemptoris nostri Jesu Christi alienus fiat, atque in extremo examine districtae ultioni subjaceat. Conservantes autem haec omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum ejus benedictionem et gratiam consequantur. Amen, amen, amen.Ego Theodinus Portuensis et Sanctae Rufinae sedis Ego Lucius catholicae Ecclesiae episcopus. episcopus. Ego Paulus Praenestinus episcopus. Ego Petrus presb. card. tit. S. Susannae. Ego Rainerius presb. cardinalis tit. Sanctorum Joannis et Pauli tit. Pammachii. Ego Laborans presb. card. S. Mariae trans Tiberim tit. Calixti. Ego Ubertus presb. card. tit. S. Laurentii in Damaso. Ego Pandulphus presbyter cardinalis tit. Basilicae XII Apostolorum. Ego Jacobus diaconus cardinalis. S. Mariae in Cosmedin. Ego Ardicio diaconus cardinalis Sancti Theodori. Ego Bobo diaconus cardinalis Sancti Angeli. Ego Gerardus diac. cardinalis, etc. Ego Octavianus diaconus cardinalis Sanctorum Sergii et Bacchi. Ego Soffredus diaconus cardinalis Sanctae Mariae in Via Lata. Ego Albinus cardinalis Sanctae Mariae Novae. Datum Velletri, per manum Alberti sanctae Romanae Ecclesiae presbyteri cardinalis et cancellarii, IV Kal. Maii, indictione prima, Incarnationis Dominicae anno 1183, pontificatus vero domni Lucii papae III anno II.
(Jac. I, 17) (Rom. I,
8) (Ephes. II, 8) (Matth. VII, 13, 14) (II
Cor. IV, 10) (Joan. XV, 13) (I Joan. III, 16) ( Sigillo plumbeo pendente e filis sericis rubeique coloris. )