EPISTOLA XLVIII. AD WILLELMUM PAPIENSEM CARDINALEM. [A. D. 1178]
ARGUMENTUM.-- Gratulatur diuturnum schisma in Alexandrum tertium excitatum, prudentia et eloquentia Willelmi Papiensis cardin. apud imperatorem Fridericum tandem exstinctum. Deinde Octavianum schismatis auctorem, ejusque electores, acriter perstringit.
Reverendo Patri ac domino WILLELMO Papiensi, sacrosanctae Romanae Ecclesiae presbytero cardinali, PETRUS Blesensis devotissimus ejus filius, salutem et sincerae dilectionis affectum. Benedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu Christi, qui tandem respiciens in faciem testamenti sui vos elegit et praeelegit, ut per gratiam prudentiae et facundiae vobis divinitus datae scissura schismatis consueretur ad unitatem, et Ecclesia Dei de variis laboribus respiraret ad pacem. Petri quippe navicula diutissime tempestuosis fluctibus aestuavit; cumque mirabiles essent elationes maris, mirabilior in altis Dominus statuit procellam in auram. Effusa enim contentione super principes, cum errarent in invio et non in via, ille qui imperat ventis et mari, imperavit imperatori; qui, cum nuper in Ecclesiam Dei efferata rabie desaeviret, hodie per gratiam Christi decrudescit in eo severitas, et iracundia ejus mansuescit in gratiam. Hodie per gratiam Redemptoris, qui vos ad hoc specialiter fecerat gratiosum in verbis, persecutor Ecclesiae factus est filius, de lupo factus est agnus, de hoste amicus, de superbo devotus; humiliavit eum, qui est ante saecula, qui humiliat omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam Dei. Nimis oppresserant, et in conculcationem dederant Christi Ecclesiam saeculares; sed hodie erecta est in superbiam saeculorum, et amodo superborum et sublimium colla calcabit, sicut dicit Dominus per prophetam: Ponam te in superbiam saeculorum, non vocaberis ultra derelicta, sed civitas sancta. Octavianus ille auctor schismatis toto tempore vitae suae congregaverat opes et divitias, ut quietem Ecclesiae perturbaret. Suis igitur largitionibus ita infascinaverat sapientes hujus saeculi, quod magnatum sibi conciliaverat favorem et gratiam, magnamque partem curiae secum traxerat in errorem. Sed juxta verbum Jeremiae prophetae: Perdix fovit, quae non peperit, fecit divitias, et non in judicio, in novissimo tempore derelinquent eum, et in fine suo apparebit stultus. Erectus fuerat Octavianus in contumeliam Ecclesiae Christi, et cecidit. Satanas enim Satanam expulit, et abstulit eum primogenita mors, sicut dicit Job; superbia namque primitiva mortis generatio est. Post hunc exaltatus est Guido Cremanus, et corruit. Post ipsum elevatus est Joannes Struma, et dejectus atque confractus evanuit. Ecce idolum Dagon, quod juxta arcam Domini fuerat elevatum prius, cecidit prostratum. Erectum secundo corruit, ex magna parte confractum. Elevatum vero tertio, tandem totum confractum inventum est, et toto corpore dissipatum. Sic Octavianus in superbia et abusione sibi summum usurpaverat sacerdotium, et propter hoc vehementi schismate turbaverat urbes, et regna concusserat, sortem habiturus cum Core, Dathan et Abiron, quorum se imitatorem fecerat. Ecce quod de ipso et consimilibus praedixerat Isaias. Nunquid non est iste vir, qui turbavit terram, qui concussit regna, qui posuit orbem terrae desolatum, et urbes ejus destruxit? detrahetur ad inferos superbia ejus, concidit cadaver ejus: subter eum sternetur tinea, et operimentum ejus erit vermis. Adhuc recolo, quam gloriosus erat in oculis suis, quam pomposus in verbis. Fui praesens, ubi se faciebat tanquam statuam adorari. Nam et ego cum aliis in via ad Romanam curiam a carnificibus ejus captus, et spoliatus, et caesus sum: cumque socii mei conjecti in vincula in compedibus remansissent, ego, praeveniente Christi misericordia, nec flexi genua mea ante Baal, nec in compedibus pedem fixi, sed relicta sindone, et omnibus perditis per murum in sporta dimissus sum, et sic effugi manus suas. Scit Deus, quia non mentior, et ab ea die semper exoravi Altissimum, ut ejus superbiam dejiceret, qui superbos humiliat: et tandem completum est in eo verbum Job dicentis de rege superbiae: Si ascenderit in coelum superbia ejus, et si nubes caput ejus tetigerit, quasi sterquilinium in fine perdetur, et qui eum viderint, dicent: Ubi est? velut somnium avolans non invenietur, transiet sicut visio nocturna. Ejus et omnium complicum suorum memoria damnata est in aeternum. Isti sunt Allophyli, qui cum in arcam Domini irruere et eam capere praesumpsissent, percussit eos Dominus in posteriora, opprobrium sempiternum dedit illis. Nonne isti in posteriora percussi sunt, quorum finis interitus, quorum posteritas damnata est, ut successor eorum in Ecclesia Dei de caetero non resurgat? Semper redibit in memoriam iniquitas patrum, et peccatum Octaviani non delebitur in aeternum. Ipse enim erat, qui crudelius caeteris clericos affligebat, persecutus homines inopes et mendicos, et compunctos corde mortificans. O quam caecus et turbidus est invidiae oculus. Ubi, quaeso, erant cardinalium corda, quando filium superbiae, et idolum abominationis in apostolatus apicem erigebant? Ut de vobis taceam, ne videar adulari, quomodo clausis oculis transierunt dominum Bernardum Portuensem, Henricum Pisanum, dominum Hyacinthum, dominum Humbaldum episcopum Ostiensem? respuerunt homines pacis, et hominem dissensionis et scandali erexerunt. Sane notare hic possumus problema Joathan de filiis Gedeonis, de quibus sibi ducem eligere filii Israel volentes, contemptis filiis legitimis, Abimelech spurium, et crudelem judicem elegerunt, juxta cujus verbum, ligna silvarum, non olivam, non ficum, non vitem, sed rhamnum elegerunt sibi in regem, et egressus est ignis de rhamno, et devoravit cedros Libani. Egressa est ab Octaviano malitia, quae totum orbem tumultuose concussit, sed tandem manus Domini per ministerium linguae vestrae praeter spem, et super vota omnium, omnia virtute ineffabili tranquillavit. Vester sum, et utinam se offerat opportunitas, ut me probetis per experientiam vestrum esse. Adhuc memoriter teneo quam pie, quam misericorditer me ab exsilio revertentem vagum et profugum apud vos exceperitis, nudum cooperuistis, pavistis famelicum, et, ut multa paucis includam, in me totum misericordiae senarium complevistis. Ille pro me vobis retribuat, qui bonorum retributor est operum, et pauperum fidejussor.