EPISTOLA CCCLXXXV. AD EOSDEM.  Eis de meliori observantia gratulatur, eosdemque ad studium religiosae perfectionis et assidui profectus excitat.   1. 2. 3. 4. 5.
Dilectissimo sibi in Christo universo conventui monasterii Sancti-Bertini, frater BERNARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, salutem et orationes.
Ita, quaeso, ita facite, dilectissimi. Discipulus quippe proficiens, gloria est magistri. Quisquis in schola Christi non proficit, ejus indignus est magis sterio, praesertim tamen ubi sumus, ubi nihil eodem statu permanet: et non proficere, sine du bio deficere est. Nemo proinde dicat: Satis est, sic volo manere, sufficit mihi esse sicut heri et nudiustertius. In via residet qui ejusmodi est: in scala subsistit, ubi neminem patriarcha vidit non ascendentem, aut descendentem . Dico ergo: Qui se existimat stare, videat ne cadat . Ardua et angusta est via, et non hic, sed in domo patris mansiones sunt multae . Itaque, qui se dicit in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare . Jesus enim, ut ait evangelista, crescebat et proficiebat sapientia, et aetate, et gratia apud Deum et homines . Ille non restitit ergo, sed exsultavit ut gigas ad currendam viam : et nos quoque, si non desipimus, curremus post eum, 343 trahemur in odore unguentorum ipsius. Alioqui si elongari contigerit, erit pigritanti animae et laboriosior, et periculosior via, dum nec odore recreari, nec certa possit agnoscere vestigia longius abeuntis. Sic ergo currite, fratres, ut comprehendatis . Quod sane ita fiet, si nequaquam arbitramini vos comprehendisse, sed obliti quae retro sunt, extenditis vos in anteriora : si apprehendatis disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Qui edit me, ait Sapientia, adhuc esuriet; et qui bibit me, adhuc sitiet : ut noverit piger, qui digne prorsus lapidatur stercoribus boum , fastidium sibi non de satietate, sed de inedia generari. Denique, quia omnia cooperantur in bonum his, qui secundum propositum vocati sunt sancti ; moveat nos ipsum quoque saecularis cupiditatis exemplum. Quem enim ambitiosum vidimus aliquando, contentum adeptis dignitatibus, ad alias non anhelare? Sic et curiosi cujusque non satiatur oculus visu, nec auris impletur auditu. Quid eorum qui avaritiae serviunt, aut amatores sunt voluptatum, seu vanas sectantur hominum laudes, nonne et ipsorum insatiabilia desideria arguunt nos negligentiae et tepiditatis? Pudeat certe spiritualium nos bonorum minus cupidos inveniri. Erubescat anima conversa ad Dominum, minori affectu sectari justitiam, quam iniquitatem antea sectaretur. Est enim causa quoque valde dissimilis. Stipendium quippe peccati mors; fructus autem spiritus, vita aeterna . Pudeat proinde negligentius nunc in vitam, quam prius in mortem ire, et minori studio salutis acquirere, quam perditionis augmentum. Nam, ut omnino simus inexcusabiles, in via vitae quo citius, eo facilius curritur: et leve Salvatoris onus, quo crescit amplius, eo portabilius est. Nonne et aviculas levat, non onerat pennarum sive plumarum numerositas ipsa? Tolle eas, et reliquum corpus pondere suo fertur ad ima. Sic disciplinam Christi, sic suave jugum, sic onus leve, quo deponimus, eo deprimimur ipsi: quia portat potius quam portatur. Onerosa alicui videtur silentii disciplina: sed propheta magis robur quam onus esse considerans ait, In silentio et in spe erit fortitudo vestra. . In silentio, inquit, et spe, quia bonum est praestolari Dominum in silentio . Enervat quippe animam praesentium consolatio, roborat expectatio futurorum. Bene ergo fecistis, dilectissimi, addere aliquid ad priorem silentii regulam: quod nimirum, praedicto attestante propheta, cultus justitiae est . Bene fecistis alienando vos magis ac magis ab actibus saeculi hujus, quae est munda et immaculata religio. Modicum quippe fermentum, fratres, totam massam corrumpit ; et muscae morientes exterminant oleum suavitatis . Quid prodest tanti corporalis pariter et spiritualis laboris atque exercitii fructum vilissima aliqua consolatione, imo desolatione minus acceptabilem fieri, aut certe et periclitari? Quantam internae consolationis dulcedinem, et gratiam visitationis divinae praepedit hujusmodi nugarum vapor ad modicum parens? Praesertim nos monachi, quorum certe, velimus, nolimus, in labore vita est; plane miserabiliores sumus omnibus hominibus, si pro tam exiguis tanta patimur detrimenta. Quid enim insipientiae, imo quid insaniae est, ut qui majora reliquimus, minora cum tanto discrimine teneamus? Si mundum contempsimus universum, si abrenuntiavimus affectibus propinquorum, si monasteriorum carceri mancipavimus nosmetipsos; si denique non venimus facere voluntatem nostram, sed imposuimus homines super capita nostra: quid non oportet fieri, ne forte contingat haec omnia nobis in insipientia 344 nostra et negligentia deperire? Agite ergo, dilectissimi, et in his quae coepistis, solliciti estote perseverare et abundare magis, ut augeantur in dies incrementa frugum justitiae vestrae. Etenim qui parceseminat, parce et metet; et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Et certe modicum seminis incrementum, non modica messis multiplicatio est. Haec nos, fratres, quia audito profectu vestro exsultavimus et delectati sumus, dignum duximus scribere charitati vestrae, cupientes admonitos vos esse, ub observationes sanctas, quae salvare possunt animas vestras, digna devotione suscipiatis et amplectamini. Scitis enim quia hilarem datorem diligit Deus . Orantem pro nobis universitatem vestram Christus custodiat.
(Gen. XXVIII, 12) (I
Cor. X, 12) (Joan.
XIV, 2) (I Joan.
II, 6) (Luc. II, 52) (Psal. XVIII,
6) (I
Cor. IX, 24) (Philipp. III, 13) (Psal. II, 12) (Eccli. XXIV, 29) (Eccli.
XXII, 2) (Rom. VIII, 28) (Rom. VI, 23) (Isai. XXX, 15) (Thren. III,
26) (Isai. XXXII, 17) (I Cor. V, 6) (Eccle. X, 1) (II Cor. IX, 6) (Ibid. 7)