Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеиаҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Аԥсшьара
АРЕПАТРИАЦИА
Дбар:
Ҭырқәтәыла
иҟоу
ҳџьынџьуаа
еснагь
аԥсуа
жәлари
дареи
еимадоуп
17:47 25.09.2017
Арепатриациазы аҳәынҭқарратә хеилак аҿы имҩаԥысит аиԥылара Ҭырқәтәыла иҟоу ҳџьынџьуаа рхаҭарнакцәа алархәны. Асасцәа Аԥсныҟа раара адҳәалоуп ҳтәылаҿы Аиааира амш ныҳәа азгәаҭара.
Дбар:
қыҭа
дуӡӡак
дзырҭәааша
зыԥсадгьыл
ашҟа
игьежьыз
ҳџьынџьуаа
ыҟоуп
Оқҭаи
Чкотуа:
знык
сџьынџь
дгьылахь
саныхынҳә
Ҭырқәтәылаҟа
сышԥацоз
11:48 23.03.2017
99
Нугзар Ашәба: аибабара еснагь агәыбылра аанагоит
Хәажәкыра 23 1993 шықәса рзы иаԥҵан Аԥсадгьыл ахь архынҳәразы аҳәынҭқарратә еилакы, уи напхгаҩыс даман Нугзар Нури-иԥа Ашәба. Иара дазааҭгылоит ахеилак шаԥҵаз аҭоурых.
13:33 20.03.2017
27
Мелеқь Папааԥҳа: сара Аԥсны ахьӡ акәын издыруаз
90 шықәса зхыҵуа Мелеқь Папааԥҳа-Аргәынԥҳа лыхшара налыдкыланы Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра анеилга ашьҭахь Ҭырқәтәылантәи раԥхьа зыԥсадгьыл ахь нхара ҳәа иаақәаз дреиуоуп. Ԥшьҩык аԥацәеи, ҩыџьа аҭыԥҳацәеи дрануп, амаҭацәеи, урҭ ирхылҵызи жәларык драндууп.
10:30 23.02.2017
152
Саим Аҩӡба: ҳбызшәа аиқәырхара ҳаԥсадгьыл аҿы алацәажәара ԥхашьароушәа збоит
Саим Аҩӡба 1992 шықәса рзы Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа дхынҳәит, дынхоит Аҟәа, дҭаацәароуп, ҩыџьа арԥарцәа драбуп, иара дазааҭгылоит иԥсадгьыл ахь дшыхынҳәызи, аԥсуара шиларааӡази, ихатәы бызшәа шиҵази ртәы.
17:30 31.10.2016
237
Аԥсуа гьама змоу аҭырқә чысқәа
Амҳаџьырқәа рхылҵшьҭра иԥсҭазаареи, иҭоурых ԥсадгьыл аҵасқәа реиқәырхареи, аԥсҭазаара иҿыцны ашьапкра шалшоуи ртәы далацәажәоит Ҭырқәтәылантәи зыԥсадгьыл ахь ихынҳәыз Шьемсеҭҭин Ԥлиа.
12:40 20.10.2016
50
Мунир Кәыџба: иахьа ҳаԥсадгьыыл аҿы ҳгәы каршәны ҳанхоит-ҳанҵуеит
Сириантәи зыԥсадгьыл ахь нхара иааз Мунир Кәыџба Аԥсныҟа ихынҳәра шыҟалази игәҭахәыцрақәеи ҳацеиҩишеит.
13:05 12.10.2016
48
Маамун Маан: зегьы ирыцку сыхшареи сареи ҳаԥсадгьыл аҿы ҳанхоит
Абар уажәшьҭа ԥшьышықәса ирықәуп Сириа инхоз ҳџьынџьуаҩ Маамун Маан иҭаацәа иманы иҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь дааижьҭеи. Иара хҩык ахшара драбуп, ҩыџьа аҭыԥҳацәеи арԥыски имоуп. Маамун Маан ҳаиҿцәажәараҟны иаҳзеиҭеиҳәеит иҭоурыхтә ԥсадгьыл иадҳәалоу ихәыцрақәа.
19:27 12.09.2016
193
Салаҳ Леиба: Шьамтәыла аҭаацәара ду сымоуп, араҟагьы ауа-аҭынха соуит
Аҭоурыхтә маҟәмабарақәа ирыхҟьаны Ҭырқәтәылаҟа иӡхыҵыз, уи ашьҭахь Шьамтәылаҟа иагаз Салаҳ Леиба иҭаацәа рҭоурыхи, иахьа игәы иҵхо азҵаарақәа ртәы Sputnik акорреспондент Рада Ажьиԥҳа илзеиҭеиҳәеит.
18:55 11.08.2016
82
Ҳаири Қәҭарба: сыԥхыӡ лабҿабахеит, сыԥсадгьыл Аԥсны сынхоит
Ҭырқәтәылаҟа иӡхыҵыз рхылҵшьҭрақәа иреиуоу, жәа-шықәса раԥхьа зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара ҳәа иааз, ҭырқәшәала иҩуа аԥсуа шәҟәыҩҩы Ҳаири Қәҭарба иҭоурых дазыыҭгылоит Sputnik акорреспондент Рада Ажьиԥҳа.
18:31 20.07.2016
181
Џьемре Жаде: ауадаҩрақәа сырцәымшәеит, ара саанхеит, Аԥсны сыԥсадгьыл акәхеит
Адыга ҭыԥҳа Амра Џьемре Жаде жәышықәса раԥхьа Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа анхара ҳәа иааз ҳџьынџьуаа дреиуоуп. Кавказ ажәларқәа рхырҵәара ашықәсқәа раан лабду иабду амҳаџьырра дахнагеит.
18:03 07.07.2016
42
Аҳмеҭ Ҳаԥаҭ: ҳлеишәа, ҳқьабз, ҳҵас, рыззегьы зыхьчо ҳаԥсадгьыл ауп
Арҭ амшқәа рзы Аԥсны дааны дыҟоуп Ҭырқәтәыла иҟоу аԥсуа культуратә хеидкылақәа рфедерациа аиҳабы Аҳмеҭ Ҳаԥаҭ.
11:32 23.06.2016
52
Ешьреф Гындиа: зегь реиҳа сгәы ҭызшьаауаз ҳамҭан - аԥсуа нбан
Ешьреф Гындиа иабду Гәыдым Ҭырқәтәылаҟа дшықәнагалазатәы еиҭеиҳәоит.
14:21 21.06.2016
32
Нуриҭҭин Ахба: ҳабацәа ҳанацәа иаҳдырбаз ала ҳхы ныҟәаҳгоит
Ҭырқәтәылатәи ҳџьынџьуаҩ Нуриҭҭин Ахба Ҳендеқь ақалақь аҿы инхо еиҭеиҳәоит ԥсыуак асасцәа шидикылаз атәы.
16:10 05.06.2016
287
Ҳалдун Леиба: сыхшаара рыԥсадгьылаҿ инхоит, рхатәы бызшәа рҳәоит
Аԥсны Аџьынџьтәылатәи еибашьра ашықәсқәа рзы иԥсадгьыл ихьчоит ҳәа Иорданиантә иааз ҳџьынџьуаҩ, анаҩс араҟа аҭаацәара аԥызҵаз, наунагӡа нхара ҳәа зыԥсадгьыл иазыхынҳәыз Ҳалдун Леиба иҭоурых атәы дазааҭгылоит Sputnik акорреспондент Рада Ажьиԥҳа.
18:09 17.05.2016
170
Бебиаԥҳа: аԥсуаа Иорданиа ҳаҭыр рықәуп
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҟны имҩаԥган апрофессор ажурналист Екатерина Бебиаԥҳа Иорданиатәи лныҟәарақәа ирызкны "Ҳџьынџьхылҵшьҭрақәа Иорданиатәылаҿ" захьӡыз алекциа, иахьа лаҵарамза 17 аҽны.
15:26 18.04.2016
43
Аишьцәа Царгәышаа ҭырқәтәылатәи рыԥсҭазаара
Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа рахьтә имаҷҩым зыхьӡ нагоу, еиуеиԥшым азанааҭкәа знапы рылаку ауаа. Урҭ рахь иаҵанакуеит аишьцәа Царгәышаа, дара иаартны ирымоуп рхатәы наплакы, еихагылақәак иҟоу аӡахырҭатә фабрика.
20:01 18.03.2016
278
Алина Жьиԥҳа: аибабара агәыбылра ацуп
Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа рҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь рхьарԥшразы иҟоу амҩақәа ртәы дазааҭгылеит абызшәадырҩы, апоет-аиҭагаҩ Алина Жьиԥҳа.
11:26 08.03.2016
266
Анқәабԥҳа: аԥсуа ԥҳәыс зегьы дрыхьӡон
Зықәрахь инеихьо аԥхәыс бырг, Миаси Анқәабԥҳа акыр шықәса раԥхьа Ҭырқәтәылантәи лҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара дааит, ҳаиҿцәажәараҟны лара дазааҭгылоит аԥсуа ԥҳәыс илыду аҭакԥхықәра атәы.
Жәлар рдоуҳа
10:08 24.12.2015
41
Қадем Гәылиа: Аԥсны ҳамбаӡац, анеира схьаауп, сыԥхыӡ иалоуп
90 шықәса ирҭысхьоу Қадем Гәылиа, Ҭырқәтәыла, Енегиол Османиа аҟәара ҳәа иахьашьҭоу ақыҭаҿы инхо имариамыз иԥсҭазаара атәы игәалаиршәоит.
14:01 15.12.2015
61
Вижьдан Ҭарԥҳа: егьа бзиа уҟазаргьы, атәым дгьыл гьамас иамоузеи?
Sputnik акорреспондент Сырма Ашәԥҳа ҭырқәтәылатәи аԥсуа диаспорахь лныҟәарақәа руак аан длыҿцәажәеит аԥсуара иаҵанакуа зегь ныҟәызго Вижьдан Ҭарԥҳа.
17:52 04.12.2015
90
Ирфан Хәаҷаа: Ахатәы бызшәа амырӡроуп зегь реиҳа ҳзышьҭоу
Ирфан Хәаҷаа Адаԥазар иаҵанакуа Каилак ақыҭаҿ дынхоит. Дҭаацәароуп, ирызҳауеит ихшара. Аԥсни аԥсуареи бзиа ибоит, изныкымкәа иабдуцәа рыдгьыл даҭаахьеит.
Иҵегь аҭагалара
10:25 18.10.2017
188
Сангәлиаԥҳа: аргама аҭацаагараан иахьа агхақәа аныҟарҵо ыҟоуп
Аԥсуаҭҵааратә институт аетнологиа аҟәша аусзуаҩ Елисо Сангәлиаԥҳа дазааҭгылеит ажәытәан аԥсуаа ачара шыруази иахьа ишыруеи атәы. Хәҭакахьала далацәажәеит ажәытә ҵасла аҭаца аргама лыҩны дышдәылыргоз аҵас.
18:17 18.10.2017
127
Аԥсуа чыс агьама: ачаҩыри аҭубари рыҟаҵашьа
Аԥсуа чысқәа ачаҩыри аҭубари рҭоурыхи, рыҟаҵашьеи дазааҭгылоит Sputnik аналитик Нонна Ҭхәазԥҳа. Арҭ ачысқәа рыҟаҵашьа атәы еиҭарҳәеит Ҭхәазаа ирымоу Арышԥҳа Ҭали, Шьынқәыраа ирымоу Бигәааԥҳа Мзиана.
09:40 18.10.2017
93
Аҵарауаҩ: ажәытә аԥсуа чареи иахьатәии аиԥшымзаарақәа маҷымкәа ирымоуп
Аԥсуаҭҵааратә институт аетнологиа аҟәша аусзуаҩ Елисо Сангәлиаԥҳа иаҳзеиҭалҳәеит аԥсуа чара ажәытәани уажәи ишымҩаԥырго атәы.
17:33 17.10.2017
69
Ашьапылампыласҩы Ричард Ӡкәуиа игәалашәара ахьӡала атурнир мҩаԥысуеит
2015 шықәсазы, амҩатә машәыр аҟны иҭахаз Ричард Ӡкәуиа игәалашәара ахьӡала, Пицунда иаартуп есышықәсатәи ашьапылампылтә турнир.
09:33 19.10.2017
42
Ажәар ахархәара қьарс иалоу
Аԥсуа бызшәаҿы 20 дырга иреиҵам змоу ажәа аԥшаара дшаҿыз ажәараҟны, иахьа ахархәара змам ажәақәа шалылԥшааз, атәы дазааҭгылоит ажурналист Елеонора Коӷониаԥҳа.
Иҵегь аҭагалара


Саныржьа анаҩсан сызлагаз аус
Геннади Арчелиа иҭаацәара аибашьра алагаанӡа ҿыц нхара ҳәа Абгархықә ақыҭан иааит. Ҿыц нхацәа ишыҟарҵо еиԥш анхара-анҵыра напы адыркит, ашәыр хкқәагьы реиҭаҳара иалагеит.
"Аибашьра алагаанӡа аҩны аргылара салагеит, ҳара ҿыц нхацәан, сыԥшәма ԥҳәыс Гәдоуҭа агырцәа рыҟны иаалхәеит 40 шьапы ахәырма, ианаалга еиҭасҳаит ҩы-шықәса аус адызулеит, аха иара ахәырмаша акәхеит, иҳарҳәаз ахәырма ахкы акәымхеит. Уи ашьҭахь, саагәаан агыруа-гызмал ианилша аихаҳара сара ишԥасылымшо сҳәан салагеит ашәырқәа реихаҳара, салагеит ахәырмеи атамеи рыла, нас аҳа аҵәа ус самханагалеит", — ҳәа игәалаиршәоит Геннади Арчелиа.
Ари аус, абар шьҭа 19 шықәса инапы алакуп Арчелиа.
Анхаҩы гәахәарыла дзызнеиуа аус аџьабаа ӷәӷәа шацугьы ихы-иԥсы адкыланы данаҿу иқәымҿиар залшом. Геннади Арчелиа ԥсшьара аамҭас ииԥхьаӡоит ибаҳчаҿы ашәыр аихаҳара данаҿу.
"Сыԥсы сшьоит сбаҳчаҿы аус анызуо. Ашьыжь сшаагылалак еиԥш абри абаҳча зегьы сахысны избоит, ари шьцылазар акәхап, сааԥсара сылаԥш ахызароуп. Аус анызуо сҭаацәа сыцхраауеит, аха аихаҳараҟны рыгәра згаӡом", — иҳәоит анхаҩы.
Ашәыр хкқәа реихаҳарҭа аҭыԥ зегьы рыла еиҿкаазара ауп, кәтык ласбак зымнеиуа иҟаҵатәуп, иара убас зегь реиҳа ихадоу адгьыл анаалозар ауп.
Аамҭа сақәшәаны сеихаҳашьа
Абгархықәтәи анхаҩы иажәақәа рыла аихаҳара аус ицәгьоу ҳәа акгьы ыҟаӡам, аамҭа уақәшәароуп. Аихаҳара знапы алаку ауаа реихаҳара аҟаҵашьа, аус адулашьа ахққәа рацәоуп. Геннади Арчелиа еихаиҳауа ашәыр хкқәа рацәоуп: атама, аҵәа, ажь, аԥҳәаса, аца, аҳа, амжәа, абгыӡыр, ахәырма уҳәа ирацәаны.
"Аԥсуа тама ҳәа иҟоу агәаӷь аԥсламӡ илаҵаны исҵәахоит адәахьы исыргылоит ақәа ақәшәартә еиԥш, исырҵәыӷьоит, иара аамҭа анааилак иласҵоит, еихаҳау атама атәы агәаӷь лауҵит ҳәа иааӡом, избанзар еихаҳау атама аҟны агәаӷь шәӡом, атама асса лаҵаны шықәсык исааӡоит, нанҳәамзазы еихасҳауеит. Сынтәа, х-нызқь шьапы сыман. Ахәырма акәзар аихаҳара абас иҟоуп, агәаӷь ласҵоит, шықәсык исааӡоит, аихаҳара иазыҟасҵоит, амахә жәабран мзазы асалафан илаҳәаны аԥслымӡ иласҵоит, мшаԥымза 20 инаркны лаҵарамза 20-нӡа аихаҳара ҟалоит", — ҳәа ациҵеит Арчелиа.
Аихаҳара ҩ-вариантк ыҟоуп, зегь реиҳа иманшәылоу доусы рхазы иалыркаауеит. Актәи аус адулашьа абас иҟоуп ҳәа иаҳирбоит анхаҩы.
"Ачҭа ала ианыҟасҵо зегь реиҳа иманшәалоуп сара сзы, еихауҳауа аахҵәаны, изхауҳауа инадҵаны асалафантә пакет акәыршаны иҟауҵоит, аӡы бжьамларц азы", — иҳәеит иара.
Аихаҳашьа аҩбатәи авариант уамак иманшәаламзаргьы, знапы ианаало дыҟоуп.
"Еихауҳауа амахә аахыуҵәоит, изхауҳауа ацәа ааурҟьоит, иаларгыланы иҿауҳәоит. Ажәытәан аԥҟарҭа ҭыԥ аҵыҭәи анышәаԥшьи еиларшьшьны иарҭон, хаҭала сара ацәа цқьеи ажә хәшеи еиларҭәаны иахьысшьоит. Еихауҳаз зегьы аӡы бжьалар ҟалаӡом. Еихауҳаз асалафантә пакет ииашамкәа ианкәуршалак аԥхӡы алҵоит ирацәаҩны убас иҟарҵоит, убри аҟнытә еихарҳауа акгьы алҵӡом, амаӡа ҳәа акгьы ыҟаӡам, ианаамҭоу ишаҳәҭоу иҟаҵатәуп зегьы", — азгәеиҭеит иара.
Геннади Арчелиа еихаиҳауа ашәыр хкқәа рхыԥхьаӡараҿ иҟоуп ажь, аԥҳәаса, аца, аҵәа.
"Арахә ахьзымнеиуа сцаны Лыхны, Дәрыԥшь, Аҳабҩы ақыҭақәа абнақәа рыҟнытә иаазгоит аҵәаҷҷа, абнатә хәырма аиҭаҳатә, нас ҵәыла еиҭасҳауеит, агәаӷь лауҵар ашха иафоит, убри аҟнытә арҭ ашәыр хкқәа реихаҳараз- еиҭаҳатәуп, анаҩсан шықәсык ашьҭахь нанҳәамзазы еихасҳауеит", — ҳәа ациҵеит Арчелиа.
Иара иажәақәа рыла, уаанӡа махәҿы мацарала адгьыл дықәаарыхуан, иахьазы, аамҭа иашьашәало атехника ихы иаирхәоит.
Геннади Арчелиа ибаҳчаҟны иааӡоит жә-хкык атама, бжь-хкык аҵәа, аа-хкык ажь.
"Аихаҳара зҵар зҭаху рзы саартуп. Аԥсуаа, ажәытәан еиԥш аихаҳарахь уамак аинтерес рымаӡам, аиҳарак аҿар, дара зегьы имазеины ианыҟоу ауп ианырҭаху. Гена абри сырба исырҵа зҳәаз — мап ицәыскуама, есымша сыԥсы ҭоума, издыруа ахәҷы дысмырҵои", ҳә азгәеиҭеит Арчелиа.
Аихаҳара адацқәа.
Жәытәнатә аахыс аԥсуаа анхара-анҵыра рнапы алакын, иазҿлымҳан ргәара рбаҳча шәырла иҭалаҳаны аҟаҵара. Уаанӡа, анхаҩы аихаҳара ихала имҩаԥигон, иара апроцессгьы аинтерес изаҵан ирааӡоз ашәыр хкқәа рхаҭабзиарагьы ҳаракын. Аихаҳара аамҭа аӡыблара иагозаргьы, иахьа знапы алакугьы маҷым.
Аихаҳара иазку аиҭаҳатә ааӡараз иагоит шықәсык, ианеихауҳа ашьҭахь ҩы-шықәса х-шықәса рыла иҵлахоит. Раԥхьатәи ашықәс иҿыухуа ашәыр хԥа-ԥшьба кьыла аҟынӡа инаӡоит. Ашәыр ҵлақәа напы рыдкаланы ибатәуп иахымӡаарц азы. Атама аҵла есышықәса ихырҿҿалатәуп, аҵәа аҳа ус иаҭахӡам.


АҞӘА, мшаԥымза 26 — Sputnik, Амра Амҷԥҳа. Аӡы аанкылара "Аӡыканал" аусурақәа ирыдҳәалам. Уажәазы аусурақәа мҩаԥызго "Амшынеиқәафымцамч" ауп иҳәеит ҳкорреспондент дзыҿцәажәоз Аҟәа ақалақь Ахадара акоммуналтә усбарҭа аиҳабы Дмитри Аҳәба.
"Анасостә станциақәа ахьыҟоу Аҟәатәи араион аҟны афымцамч ахьыҟам инадҳәаланы астанциақәагьы аус рызуам. Апрофилактикатә усурақәа маҷк ихьшәаны ирылагоит. Убри азы ашьыжь аӡы ауҳажьыр ауеит, афымцалашара ыҟанаҵы" — иҳәеит Аҳәба.
Афымцамч анаанкылахалак ашьҭахь анасосқәа мблырц азы аусура иаҟәырхуеит. Афымцалашара шааҟалалак аӡгьы рыҭахоит ауааԥсыра.
"Амшынеиқәафымцамч" анџьныр хада Ҭемыр Кациа иҳәеит афымцалашара астанциаҟәша "Аҟәа 2" аҟны ишаанкылахо мшаԥымза 26 асааҭ 10 инаркны асааҭ 17 рҟынӡа.
Ҭемыр Кациа иазгәеиҭеит, шықәсык ахь ҩынтә астанциаҟәшақәа рҟны абасеиԥш иҟоу апрофилактикатә усурақәа шымҩаԥырго.


АҞӘА, лаҵарамза 16 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аубыхцәа ирызку афильм шҭырхуа атәы далацәажәеит аубых бызшәа здыруаз аҵыхәтәантәи ацынҵәарах Тевфик Есенч имоҭа Зели Бурџьу Есенч, лаҵарамза 16 рзы Аԥсны арепатриациаз аҳәынҭеилакы аҟны аиԥылараан.
Зели Бурџьу Есенч ҭырқәтәылатәи ателеканал TRT аҟны режиссерс аус луеит. Аубыхцәа ирызку афильм аҭыхра лара лгәаҳәарақәа иреиҳауп.
"Ара сыҟазаара агәахәара ду снаҭоит. Уажә зҭыхра саҿу афильм акыршықәса раԥхьа зыԥсадгьыл нзыжьыз сыжәлар ирызкуп", ҳәа еиҭалҳәоит лара.
Тевфик Есенч ҭабуп ҳәа ахылҳәааит илзыҟаҵаз азхьаԥшразы, илҳәеит Аԥсни Нхыҵ Кавкази реимадара еиԥҟьара рмоур шакәу.
"Лабду иоуп иҵыхәтәантәины абызшәа здыруаз. Франциатәи аҵарауаҩ Жорж Диумезиль абри атәы аниаҳа Ҭырқәтәылаҟа дааны Есенч Франциаҟа дигеит. 30 шықәса инарзынаԥшуа Есенч иҟынтәи аубых бызшәа аниҵон", — иҳәеит ашәҟәыҩҩы Ҳаири Қәҭарба.
Аиԥылара алахәылацәа иҭаҩыз Тевфик Есенч ибжьы иазыӡырҩит. Иара уа убых бызшәала дцәажәон, ашәа иҳәон.
"Сабду ахаангьы Аԥсныҟа аара иҭахын. Иара уи илымшазаргьы, ибжьы аԥсуа дгьыл иқәҩит", — лҳәоит Есенч.
Тевфик Есенчи афранцыз ҵарауаҩ Жорж Диумезили аубых бызшәа аграмматика аус еицадырулеит. Иара иоуп Баграт Шьынқәба ироман "Ацынҵәарах" афырхаҵа дзыҿирԥшызгьы.


АҞӘА, ажьырныҳәа 19 – Sputnik. Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа русзуҩ, апроект "Ишьхатәылоу Аԥсны" алахәыла Фат Смыр ахирургиатә операциа изура арыцхә шьақәыргылам, аха жәабранмза актәи аҟәшаан имҩаԥгахарц иазыԥхьагәаҭоуп. Фат Смыр аоперациа изуразы 340-ҩык рҟынӡа ауааԥсыра хымш рыла еизыргеит миллион мааҭ аԥара. Абри атәы апроект "Ишьхатәылоу Аԥсны" анапхгаҩы Ҭенгьиз Ҭарба асоциалтә ҳаҟны идаҟьаҿы аԥхьаҩцәа ирзеиҭеиҳәеит.
"Аҳәара ҟасҵоит зегьы адырра рышәҭарц аԥареизгара шхыркәшоу азы. Макьанагьы ауаа аҭел исзасны ирҳәоит ацхыраара ҟарҵар шырҭаху. Уажәы, аҳақьым Алхас Аџьынџьали сареи аоперациа ахьыҟаҳҵаша аҭыԥ алхра ҳалацәажәоит. Аоперациа жәабранмза алагамҭазы аҟаҵара азыԥхьагәаҭоуп. Нас, Фат изыԥшуп акраамҭатәи аиҭашьақәыргыларатә уснагӡатәқәа", — ҳәа арбоуп Ҭарба идырраҭараҟны.
Уаанӡа Ҭенгьиз Ҭарба асоциалтә ҳақәа рҟны адырра ҟаиҵеит апроект алахәыла Фат Смыр ацхыраара шиҭаху азы, ааԥхьарагьы ҟаиҵеит афинанстә цхыраара аҟаҵаразы. Уахыки-ҽнаки рыла еизган иаҭахны иҟоу ахыԥхьаӡара абжеиҳара.
Фат Смыр Аԥсны Аԥагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистрраҟны аус иуеит жәашықәса инарзынаԥшуа. Шамахамзар аминистрра имҩаԥнагоз аԥшаарақәа зегьы дрылахәын. "Ишьхатәылоу Аԥсны" аекспедициақәа зегьы дрылахәын.


АҞӘА, лаҵарамза 16 – Sputnik, Роберт Џьопуа. Рауль Ҳаџьымбеи ООН аҿиара апрограмма ахаҭарнак Нилс Скотти реиԥылара мҩаԥысит аҩаша, лаҵарамза 16 рзы.
Атәыла Ахада иазгәеиҭеит ареспублика шазыхиоу актуалтә зҵаарақәа рылацәажәара иара убри аан урҭ рыӡбра амҩақәа еиуеиԥшымкәагьы ишыҟоу.
"Сгәыӷуеит иқәҳаргыло азҵаарақәа аилкаареи адгылареи роуп ҳәа. Аԥсуа ган азы аҵакы змоу азҵаарақәа урҭ рыӡбра иалахәугьы еилыркаарц ҳҭахуп", — иҳәеит атәыла Ахада.
Нилс Скотт иакәзар, уи аҭакс иҳәеит аилибакаара аныҟоу иарбанызаалак азҵаарагьы аҭышәныртәалара алшоит ҳәа.
"Уаанӡатәи ҳаиқәшәарақәа раангьы изныкымкәа ҳалацәажәахьан ООН Аԥсны имҩаԥнаго ауснагӡатәқәа ртәы, атәыла ауааԥсыра ишрыцхраауа. Ҳрылацәажәахьан алҵшәа зауз аҭагылазаашьақәагьы", — иҳәеит Скотт.
Асас дазҵааит атәыла Ахада аизыҟазаашьақәа рхырхарҭа шибо, иарбан проектқәоу зынагӡара ахәҭаны зинтерес икуа ртәы.
"Ҳаицәажәап абас. Егьырҭ аҳәынҭқаррақәа ҳазхарҵааит. Уи зегь иреиҳау цхыраароуп. Усҟан Қырҭтәылагьы Аԥсны азханаҵар акәхоит. Шәареи ҳареи ҳаицәажәарагьы аҽа ҟазшьак аиуеит. Жәларбжьаратәи аилазаара иаҳнаҭо
ацхыраараз ҭабуп ҳҳәоит, аха ацхыраарагьы ҿҳәарак амоуп, зны инҵәоит", — иҳәеит Ҳаџьымба.
Рауль Ҳаџьымба иазгәеиҭеит Аԥсны ахьыԥшымра азхаҵара ишалнаршо аполитикатәи аекономикатәи еизыҟазаашьақәа иара ишаҭаху еиԥш рышьақәыргылара.
ООН – жәларбжьаратәи аиҿкаара шьаҭаркын Сан-Франциско рашәарамза 26 1945 шықәса рзы.


АҞӘА, жьҭаара 12— Sputnik. Жьҭаарамза 12 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымба Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра аколлектив Аминистр ҿыц Гарри Аршба дыдирдырит ҳәа аанацҳауеит атәыла Ахада иофициалтә саит.
Аҳәынҭқарра Ахада иазгәеиҭеит Аҩныҵҟатәи аусқәа ҧасатәи рминистр иҟаиҵаз шмаҷым, аха ишырҕәҕәатәу аҳәынҭқарраҿы ацәгьоура иаҿагыланы ақәҧара.
"Аҧсны акриминогентә ҭагылазаашьа еиҳа ҕәҕәала анырра аҭатәуп. Шьҭа зынӡа даҽакала аусура аҭахуп. ААР аҟны ацәгьоурақәа рҿагыларазы аусура рҕәҕәатәуп. Аминистр ҿыц ари апроцесс ирццакуеит ҳәа сгәы иаанагоит. Шәара иара иахьадагьы дыжәбахьеит, дыжәдыруеит. Уи аоперативтә усура бзианы издыруа специалиступ. Шәаргьы саргьы ҳҿаҧхьа дҵа хаданы иқәгылоуп ҳтәылаҟны азинлеишәа аҭышәынтәалара даҽа ҩаӡарак ахь ахагалара. Ари аус аҟны ҳаидгыланы, ҳажәҩахыр еибыҭаны аус ҳуроуп", — иҳәеит Рауль Ҳаџьымба.
Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр Гарри Аршба Ахада иҭабуп ҳәа иеиҳәеит ииҭаз агәрагаразы.
"Раҧхьаӡа иргыланы, азакәан анагӡара хылаҧшра асҭалоит, избанзар азакәанмчреи азинлеишәа аҭышәынтәалареи рыхьчара ауп ҳус зызку. Иахьаҭаху сшәывагылазаауеит, еилых ҟамҵакәа. Ҳтәылаҟны аоперативтә ҭагылазаашьа атәы лымҳаҭасла акәӡам ишыздыруа. Иҳамоу амчқәа зегьы еидкыланы, ацәгьоурақәа ҳарҿагылароуп", — иҳәеит Гарри Аршба.
Аҩныҵҟатәи аусқәа ҧасатәи рминистр, аҧыза-министр ихаҭыҧуаҩ Аслан Кобахьиа анапхгаҩ ҿыц ақәҿиарақәа изеиҕьеишьеит, иара иганахьала адгылара шиоуа азгәаҭаны.
"Раҧхьаӡара иргыланы, хьӡи-ҧшеи змоу аколлектив иҭабуп ҳәа расҳәар сҭахуп. Ҳтәылаҟны абас апатриот иашақәа ахьыҟоу, ҳҳәынҭқарреи ҳхьыҧшымреи зымҭиуа, изымҧсахуа ауаа ахьҳамоу гәахәара дууп. Шәыбжьара иҟоуп ишқәыҧшыз ҳзанааҭтә форма зышәҵаны, акыр шықәса раахыс ҳаҧсадгьыл амаҵ азызуа. Иҟаҵатәу даара ирацәоуп. Министр ҿыцс иахьа иҟаҵоу аҧышәа ду змоу оперативтә усзуҩуп. Иазгәоумҭар залшом, ҳтәылаҟны акриминогентә ҭагылазаашьа шыуадаҩу. Гәыкала ишәзеиҕьасшьоит ақәҿиарақәа, аҭынчра, аизҳазыҕьара", — иҳәеит Аслан Кобахьиа.
Аҵыхәтәантәи аҩышықәса рыла абри аҭыԥ аҟны ирыԥсаххьеит ԥшьҩык анапхгаҩцәа.
2015 шықәса мшаԥымза – лаҵарамза рзы министрс дыҟан Рауль Лолуа.
2015 шықәса лаҵарамза – жьҭаарамза рзы министрс дыҟан Беслан Ҳагба.
2015 шықәса жьҭаарамза инаркны 2016 шықәса ԥхынгәымзанӡа министрс дыҟан Леонид Ӡаԥшьба.
Нанҳәа 16 2016 шықәса рзы министрс дҟаҵоуп Аслан Кобахьиа. Аԥшьаша, жьҭаара 12 рзы Аԥсны Ахада Рауль Ҳаџьымба инапы аҵеиҩит Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр ҿыцс Аршба Гарри иаҭаразы.


Аԥсны Афырхаҵа, Аинрал-леитенант Гиви Агрба диит мшаԥымза 4 1937 шықәса рзы.
Аԥсуа милаҭтә хәмаррақәа: аҵәы аршәра, аҭыԥ аҟынтә ҵәҩанҵәы аԥара, ахаҳәырԥа уҳәа ашколхәыҷқәа XVI рспартакиада апрограмма иалагалан.
Аестрадатә шәа анагӡаҩцәа XVI рреспубликатә конкурс "Аҿар рыбжьы" мҩаԥысит Аҟәа. Аконкурс раԥхьатәи амш хыркәшахеит гала-концерт ала.
Еицырдыруа ауаажәларратәи аполитикатәи усзуҩы, ареспублика абыргцәа Рхеилак ахантәаҩыс иҟаз Константин Озган иԥсҭазаара далҵит 77 шықәса дшырҭагылаз хәажәкыра 22 аҽны 2016 шықәсазы, акраамҭа ихьуаз ичымазара иахҟьаны.Константин Озган Екатерина Бебиаԥҳа лгәалашәараҿы дшынхаз атәы шәахәаԥшыр ҟалоит абра
XIX-тәи ашәышықәса инаркны Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа, апоетцәа, аҵарауаа аднаԥхьалон. Sputnik ишәыднагалоит Аԥсны аҭыԥ ссирқәа рҭаара.
Фазиль Искандер иҩымҭа "Ажьақәеи арқьымаҭқәеи" иалху аспектакль апремиера мҩаԥысит хәажәкырамза 9 рзы аԥсуа драматә театр асценаҟны. Абри аповест иалхны аспектакль Софа Агәмааԥҳа шықәсқәак раԥхьагьы иқәлыргылахьан.
Ражьден Гәымба ихьӡ зху Аԥснытәи аҳәынҭқарратә филармониаҟны имҩаԥысит ахареографиатә ансамбль "Гагрыԥшь" аконцерт. Аконцерт мҩаԥган апроект "Агәалашәара амҩақәа" аҳәаақәа ирҭагӡаны.
Ашәҟәыҩҩы, апоет, СССР-и Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгылеи, Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Рассоциациеи алахәыла, "Ахьӡ-аԥша" аорден аҩбатәи аҩаӡара занашьоу Мушьни Миқаиа жәабран 22 аҽны иихыҵит 85 шықәса.
РУСДРАМ аҟны имҩаԥысыз аконцерт "Ашәа еицаҳҳәап" азкын еицырдыруа агәыԥ "Аԥсны 67" 50-шықәса ахыҵра.
Есма Арџьениаԥҳа занааҭла джурналиступ, лусура иахаршәаланы аамҭа маҷны ишлымоугьы, аҩнусқәа, хықәкыла еиуеиԥшым ашәыр хкқәа ирылхны ашәыреиларшқәа ҟалҵоит.
Аамҭа рацәаны ишаҭахыугьы Марина Гәниаԥҳа ҟазарала ачаҳаржәқәа ҟалҵоит, лара зныкала 600 цыра злыҵуа ачаҳаржә азы амажәа лкәаҳауеит.
Мариа Фиаларетова Аԥсныҟа нхараҳәа дааит хәы-шықәса раԥхьа. Афон Ҿыц ақалақь аҟны Аԥсназы иҿыцу анапкымҭа - фиузинг даҿуп.
Амузыкатә проект "Ашәа еицаҳҳәап" аконцерт мҩаԥысит Аҟәа, Аурыс драматә театр асценаҟны.
Ажәытәан аҳаҟьаҿы аҳәса аџьыка зырхуаз еиԥш, ҳазҭагылоу аамҭазы иҟазҵо рхыԥхьаӡара маҷуп. Гәдоуҭа араион Аҷандара ақыҭан инхо Алла Сабуаԥҳа-Чычԥҳа лассы-лассы акәымзаргьы, зны-зынла аџьыка аҳаҟьа иқәылххоит.
Польшатәи ашәҟәыҩҩы Славомир Мрожек ипиеса иалху аспектакль "Шьапыла" апремиера мҩаԥысит Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа драматә театр асценаҟны аҩаша, абҵара ҩеижәижәба рзы.
Пицундатәи аҩызауад "Напитки Абхазии и Ко" аргылара иалагеит 2009 шықәса рзы, урыстәылатәии аԥснытәии абизнесуаа рфинанстә лагалақәа рыла. Sputnik акорреспондент Бадри Есиава даҭааны ибеит аӡахәаҭрақәа, анаплакы.
Антони Погорельски иповест иалху аспектакль "Черная курица, или Подземные жители" апремиера мҩаԥысит Аҟәа абҵара 10 рзы.
Ҭырқәтәылантәи зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь ихынҳәыз Шьемсеҭҭин Ԥлиа иаҳирбоит раҳаҭ-лукум аҭыжьразы иҟаҵатәу.
Асахьаҭыхыҩ Аслан Нанба Sputnik акорреспондент Бадри Есиава изеиҭеиҳәеит аҟазараҿы дызнысыз имҩа атәы.
Александр Антокольски иҩымҭа "Ишәҭахызаргьы - ихашәҵа, ишәҭахымзаргьы - ихашәымҵын" иаҿырԥшны икәыргылаз аспектакль алакә "Ахьы Жәабран иџьашьахә" апремиера мҩаԥысит Ҭҟәарчалтәи атеатр аҟны ашәахьа, жьҭаарамза 24 аҽны.


1891 шықәсазтәи адгьылҵысра 8-9 балл иҟан ҳәоуп агәаанагара шыҟоу. Аӡиас Амтҟьал иаҽԥныз ашьха Шьхапаҿ хәыҷы ахылаӷьара инҭалан аӡкырҭа ҟанаҵеит. Убасоуп аӡиа Амытҟьал аира шыҟалаз. Аҳаԥы акәзар, ахыб анеилаҳа еиҩхаахеит.
Ашеф-повар Изекелле Барбуто Sputnik акорреспондент изеиҭеиҳәеит имаӡақәа ртәы, иирбеит иҿыцны ихәыцу ачыслыхқәа.
Ԥсҳәы ақыҭан жәшықәса рыҩныҵҟа аргылара иаҿын Иоаан Аӡӡаахҩы иуахәама. Ауахәама аргылара хыркәшаны Анцәа иан ԥшьа лымшира аҽны ирыԥшьеит.
Аԥсуа мифологиа, аҭоурых, аиашеи-амци реиҿагылара, аҳәса-ахацәа рыбзиабара, аиҩызара, аиашьара, аурыс культура, асабардақәа уҳәа ирацәаны аусумҭақәа уԥылоит амҿы аҭҟара знапы алаку Бзыԥҭа ақыҭан инхо анапҟаза Анатоли Богатырев иусумҭақәа рҿы.
Ашот Екшиан шьаҵаӡахҩыс аус иуеит 22 шықәса инарзынаԥшуа. Иара иажәақәа рыла изанааҭ иахьазы даара иаҭахны иҟоуп.
Аԥсны уажәы дарбанызаалак еишәа иагым ахаара рацәа змоу акырпыжә. Абри аамҭазы Очамчыра араион Аӡҩыбжьа ақыҭан акырпыжә еизгара иасакьаҳәымҭоуп.
Аԥсуа аестрадатә шәаҳәаҩцәеи акәашаратә коллективқәеи рылархәны имҩаԥган абираҟ амш иазкыз аныҳәатә концерт.
Аҟәа ақалақь 2 500 шықшса ахыҵра амш азгәаҭаразы аконцерт мҩаԥган Аҟәатәи астадион "Динамо" ахыбраҟны лаҵарамза 9 аҽны.
Афонҿыцтәи аҳаԥы ашәаԥыџьаԥи ауахәамеи дагәылаԥшуа дынхоит Аԥсни уи анҭыҵи зыхьӡ неҩхьо анапҟазаҩ Руслан Ԥандариа.
Аԥсни Пенџьабааи аҵыхәтәантәи реицыхәмарра астадион "Динамо" аҿы имҩаԥысит рашәарамза 5 рзы.
Аԥсни Мраҭашәаратәи Ермантәылеи ркомандақәа реицыхәмарра мҩаԥысит Аҟәатәи астадион "Динамо" аҟны, лаҵарамза 31 рзы.
Ашьапылампыл азы адунеи ачемпионат ConIFA 2016 ҳаракыла иаартын лаҵарамза 28 аҽны, Аҟәатәи астадион "Динамо" аҟны. Аныҳәа иалахәын Аԥсны анапхгара, ConIFA апрезидент Пер Андерс Блинд, ашьапылампыл абзиабаҩцәа аӡәырҩы.
Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәаларшәаратә хәылԥазы мҩаԥыргеит атәыла ауаажәларреи асасцәеи, лаҵарамза 21 ахәылбыҽха.
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә жәлар рыкәашаратә ансамбль "Кавказ" аконцерт ансамбль ашьаҭыркыҩ Кандид Ҭарба игәалашәара иазкыз мҩаԥысит афилармониаҟны, аҩаша, лаҵара 17 рзы.
Гәдоуҭа араион Хәаԥ ақыҭан абар уажәшьҭа хышықәсоуп еиҿкааужьҭеи жәлар ринструментқәа рансамбль "Аҿырпын".
Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаҟны Аиааира амшныҳәа иазкны Дәрыԥшь ақыҭан имҩаԥысуан аҽырхәмаррақәа.
Ииашаны аҽы аӷәра аҿаҵареи, акәадыр ақәҵашьеи, ԥсуаҵас аҽы ақәтәашьеи албаашьеи шаҭахыу ҳирбеит аҽыҩҷкәын Родион Папба.
Аԥсуа ҳәынҭқарратә аҿар ртеатр Димитрис Псафас иҩымҭа "Амцҳәаҩ даҭахыуп" ала аспектакль апремиера ықәдыргылеит Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр асценаҿы.
Амбаратәи абааши уи аҩнуҵҟа иҟоу ауахәамеи инҭкааны аҭоурыхҭҵааҩцәа иҭырымҵааӡацт, аха иҟоуп ари аус зыстудентә ԥсҭазаара инаркны акурстә усумҭақәа азызкхьоу, ауахәама архитектура ҭыӡҵаауа.
Итрадициатәу аԥсуа ҳәызба – ажәытә бџьаруп. Азқьышықәсақәа ирылырхәхәа иахьанӡагь иааӡеит уи аформа.


АҞӘА, лаҵарамза 24–Sputnik. Аахыҵ Уаԥстәылеи Қырҭтәылеи рыбжьара аҳәынҭқарратә ҳәаа аушьҭырҭатә пунктқәа аркхоит ахаша, ашколқәа рҟны аныҳәатә уснагӡатәқәа инарыдҳәаланы, ашәарҭадараз. Абри атәы аанацҳаит Sputnik Южная Осетия.
Ареспубликаҟны лаҵарамза 25 рзы имҩаԥысраны иҟоуп ашколқәа рҟны аныҳәатә уснагӡатәқәа, ашколхәыҷқәа ашкол ралгара иадҳәалоу.
Абри амш аҽны ашәарҭадаратә ҭагылазаашьа арӷәӷәаразы Аахыҵ Уаԥстәылеи Қырҭтәылеи рыбжьара аҳәынҭқарратә ҳәаа аушьҭырҭатә пунктқәа аркхоит
Аахыҵ Уаԥстәыла атәылауаа аҳәаа иаармарианы ахысра азин роуеит лаҵарамза 26 рышьҭахь.


АҞӘА, рашәарамза 24 – Sputnik, Бадри Есиава. Жәларбжьаратәи аолимпиатә мшы аҽны Аԥсны абаҩырҵәыреи аспорти рзы Аҳәынҭқарратә еилакы имҩаԥнагеит Ареспубликатә стадион аҟны атлетика ласы азы иаарту ареспубликатә турнир. Абри атәы ҳалҳәеит атурнир азыҟаҵаҩ хада Лолита Назарс.
"Ҳара ҳтурнир мҩаԥысуеижьҭеи абар фы-шықәсоуп. Исҳәар сылшоит абарҭ ашықәсқәа рыла ижәларбжьаратәхеит ҳәа. Иара рҽаладырхәуеит Урыстәыла, Украина рҟынтәи аспортсменцәа", — лҳәеит лара.
Атурнир аартра иалахәын Аԥсны Амилаҭтә олимпиатә еилакы апрезидент Валери Аршба, Аԥсны абаҩырҵәыреи аспорти рзы Аҳәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩ Рафаель Амԥар, атурнир алахәылацәа, азыҟаҵаҩцәа, аҭаацәа.
"Зегьы ишәыдысныҳәалоит абри аныҳәамш. Агәыӷра сымоуп аамҭақәак рышьҭахь аолимпиатә чемпионцәа шәакәны шәҟалап ҳәа. Усҟан ишәгәалашәыршәа иахьатәи амш шәымҩа алагамҭак акәны", — иҳәеит Аԥсны Амилаҭтә олимпиатә еилакы апрезидент Валери Аршба.
Аспорттә школ азыҟаҵаҩ хада, атурнир аԥшьгаҩ, аӡбаҩ хада Лолита Назарс иазгәалҭеит абри аспорттә уснагӡатә ахь аҿар ринтерес еиҳа-еиҳа ишазҳауа.
Жәаа-шықәса ирҭагылоу аспортсменка Жанна долимпиатә чемпионкахарц лҭахуп. Лара ҿырԥшыганы илымоуп Хусеин Болти Елена Исинбаевеи реиԥш иҟоу аспортсменцәа дуқәа.
"Сара адистанциа дуқәа рҟны сыҩуеит. Адунеитә рекорд иаԥызгар сҭахуп. Макьаназы х-километрак 12 минуҭ рыла ахысра сылсыршахьеит", — лҳәоит Жанна.
1948 шықәса ажьырныҳәамзазы швеицариатәи ақалақь Сэнт-Моритц аҟны Аолимпиатә еилакы иаӡбеит Аҩра амш мҩаԥгалазарц рашәарамза 23 аҽны.


ГАГРА, абҵарамза 10 — Sputnik, Саида Жьиԥҳа. Гагратәи аҟазаратә школ ааӡамҭацәа, ахәыҷтәы-хореографиатә ансамбль "Гагрыԥшь" аиҵбыратәии аҳабыратәии агәыԥқәа апроект "Агәалашәаратә мҩа" аҳәаақәа ирҭагӡаны Ҟабарда-Балкариатәи ареспублика, аҳҭнықалақь Нальчик аҿы рхатәы концерт мҩаԥыргеит. Иара убас рхы аладырхәит уаҟа имҩаԥысуаз есышықәсатәи жәларбжьаратәи афестиваль "Аиҩызара Еҵәаџьаа" захьӡыз.
Гагратәи аҟазаратә школ аиҳабы Белла Кокосқьериаԥҳа, ансамбль "Гагрыԥшь" асахьаркыратә напхгаҩы Ҭенгиз Какәубааи, ансамбль администратор, ҷыдала апроект "Агәалашәаратә мҩа" автор Раиса Арсҭааи ирыдылныҳәалеит рыгәҭакы ахьынарыгӡаз, иара убас афестиваль аноминациақәа рҟны изыԥсахаз аԥхьахәқәеи.
"Гәык-ԥсыкала ишәыдысныҳәалоит апроект анагӡара ахьшәылшаз, насгьы афестиваль аҟны шәзыԥсахаз аԥхьахәқәеи. Шәара Гагратәи аҟазаратә школ мацара акәым, Аԥсны зегьы ахьӡ ҭыжәгеит. Агәра згоит, ԥхьаҟа еиҳагьы шәылҵшәақәа рыла ҳашшәыргәырӷьало. Иҭабуп шәааԥсаразы", — ҳәа адныҳәаларақәа ҟалҵеит аҟазаратә школ аиҳабы Белла Кокосқьериаԥҳа.
Апроект "Агәалашәаратә мҩа" автор Раиса Арсҭааԥҳа лажәақәа рыла, лыԥшәма Ҭенгиз Какәубааи лареи гәҭакыс ирыман аконцертқәа рымҩаԥгареи арылахәреи, аҵакы аҭара.
"Апроект ахьӡ "Агәалашәаратә мҩа" зныҭрыс иит. Уи сгәы иҭашәеит, ҩышықәса раԥхьа Нальчик аконцерт ҳаманы ҳанықәгыла. Ҳара ҳтәыла ашәарҭара ианҭагыла, шәҩыла Нхыҵ-Кавказ ахаҭарнакцәа рхы-рыԥсы иамеигӡакәа ҳаԥсадгьыл аиқәырхараҿы ирылшаз рацәахеит. Апроект "Агәалашәаратә мҩа" хықәкыс иамоуп аконцертқәа ирылагӡаны Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьра зхы ақәызҵаз рҭаацәеи ҳареи ҳаиԥылара. Ҳаԥсадгьыл зхы ақәызҵаз, ҳажәлар ишырхамшҭуа араҳәара, агәра дыргара", — лҳәеит ансамбль "Гагрыԥшь" администратор, апроект автор Раиса Арсҭааԥҳа.
Аԥснытәи аделегациа Ҟабарда-Балкариа рыҟазаара иалагӡаны, ашәҭ шьыҵәрақәа шьҭарҵеит, Нальчик ақалақь, "Аԥсны" ҳәа ахьӡ змоу ашҭаҟны ишьақәыргылоу, Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьра зхы ақәызҵаз Ҟабарда-Балкариатәи аҵеицәа рбаҟа амҵан. Имҩаԥган, иҭахаз аҵеицәа рҭаацәеи аԥсуа хәыҷқәеи реиԥылара.
Анаҩс, ансамбль "Гагрыԥшь" Нальчик иалахәын, есышықәсатәи жәларбжьаратәи афестиваль "Аиҩызара Еҵәаџьаа". Араҟа иҿыцу аелементқәа злоу жәлар рыкәашара аноминациаҟны ансамбль аиҳабыратәи агәыԥ инарыгӡаз акәашара "Аҟармыгә" азы иранашьан актәи аҭыԥ.
Аиҵбыратәи агәыԥ акәзаргьы, жәлар рымаҭәа аноминациаҟны иааннакылеит актәи аҭыԥ. Дара иӡырыргаз амаҭәа авторс даман, ансамбль администратор Раиса Арсҭааԥҳа.
Иара убас, Гагратәи ахәыҷтәы-хореографиатә ансамбль "Гагрыԥшь" асахьаркыратә напхгаҩы Ҭенгиз Какәубаа афестиваль аиҿкааҩцәа рыхьӡала ианашьан "апрофесионалтә маҵураҿы иреиҳаӡоу аихьӡарақәа рзы" захьӡу ахьтәы медал.
"Сара агәра ганы сыҟоуп, "Агәалашәаратә мҩа" апроект аҳәаақәа ирҭагӡаны изныкымкәа ҳаешьаратә республикақәеи ҳареи ҳшеиҭанаиааиуа. Иҭабуп ҳәа расҳәоит, апроект анагӡараҿы ацхыраареи авагылареи ҳазҭаз, Гагра араион ахадареи Гагратәи аҟазаратә школи ҷыдала ҳҩызцәеи аҭаацәеи", — иҳәеит ансамбль "Гагрыԥшь" асахьаркыратә напхгаҩы Ҭенгиз Какәубаа.


— Аркади Иван-иԥа амузеи ашьақәгылара атәы маҷк аҭоурых ҳазааҭгылап. Аҳәынҭкарратә музеи аартын аамҭа хьанҭақәа раан.
— Ииашаны ус еиԥш иҟалеит 20-тәи ашәышықәса алагамҭазы, Аԥсныи ақәша-мықәша инхоз ажәларқәа рызи аамҭа бааԥсын. 60-тәи ашықәсқәа ралагамҭазы Аҧсны аҭоурыхи аҧсабареи абзиабаҩцәа иаҧшьыргеит Аҟәа ақалақь амузеи аҧҵара.
Аизгара иалагеит хра злаз акультуратә-ҭоурыхтә материал. Аурыс-аҭырқәа еибашьра алагамҭазы 1877-1878 шықәсқәа рзы иеизгаз хәы змаз Аҧсны аҭоурых иазкыз анумизматикатә, аетнографиатә, археологиатә експонатқәеи аматериалқәеи алганы иган, ашьҭахь ибжьарӡын.
1915 шықәсазы иаҧҵахоит "Аҧсабара абзиабаҩцәеи аҭҵааҩцәеи Аҟәатәи аокруг ауааҧсыреи рыуаажәларра". Уи иалан иреиҕьыз аинтеллигенциа, еиҭа амузеи аҧҵара напы азыркыз, официалла иара аартра мҩаҧысит лаҵарамза 17 1917 шықәсазы.
1920 шықәса анҵәамҭазы Аҧсны ақырҭуа меншевикцәа рнапаҿы ианыҟаз аамҭазы "Ауаажәларра" аҧыххоит, амузеигьы аркхоит. Аекспонатқәа зегьы алганы Қырҭтәыла амузеи ахь иргоит. Асовет мчра анышьақәгыла ашьҭахь атәылаҿцәаҭҵааратә усура еиҭа ихацыркхоит, иаҧҵахоит "Аҧсуа ҭҵаарадырратә уаажәларра". 1924 шықәсазы амузеи иаиуеит "аҳәынҭқарратә" ҳәа астатус. Еицырдыруа аҵарауаҩ Барақь ҳәа иҟаз раԥхьатәи амузеи еиҳабыс дҟаҵан.
— Ахыбра уажәы иахьыҟоу аума усҟангьы иахьыҟаз?
— Ахыбра уажәы иахьыҟоу акәын иахьыҟаз, ҩ–уадак азалхын. Иахьа аҽарҭбааит, ҭԥааралагьы маҷк иацуп, усҟан уажәы иҟоу абжак ауп иҟоу. Ишшәаҳахьоу еиԥш, уажәы аҳәынҭқарратә филармониа ахьгылоу ажәытә уахәама гылан, асовет мчра анышьақәгыла ашьҭахь ауп афилармониа андыргыла. Ауахәамаҟны иҟаз апап дыхьыҩназ аҩны аҟны ауп ҩ-уадак амузеи иазалхны иахьыҟаҵаз.
— Изеиԥшроузеи амузеи афонд? Қарҭҟа игаз аекспонатқәа ирӡызма?
— Амузеи анаадырт ашьҭахь акырӡа аџьабаа зыдбаланы еидкылаз аекспонатқәа ирӡын. Асовет мчра анышьақәгыла ашьҭахь, амузеи ҭышәынтәаланы аусура иалагеит. Усҟантәи аамҭазы еиҿкааны амузеи аҟны аус зуаз Иосиф Аӡынба еиԥш иҟаз амхны, ақырҭцәа ааины иахагылеит. Аџьынџьтәылатәи еибашьра дуӡӡа ашықәсқәа рзы, анемеццәа Кавказтәи ашьхақәа иааины ианықәгыла аԥсуа қыҭа Ԥсҳәы рнапы ианаарга, уи иаҿыҵганы иҟаҵаны, хәы-змаӡам аекспонат ган Қарҭҟа.
Ҳара ҳзы даара акыр зҵазкуа Бедиатәи ахьтәы чаша. Уи 1943 шықәсазы Метехтәи амузеи аҟнытә иааны иҟаз аусзуҩ инапы ианҵаны адокумент шьҭаҵаны Қарҭҟа иган аекспонат, адокумент "аамҭалатәи" ҳәа иахьыӡҵны. Ихадоу уи ауп, "аамҭала" иаҵанакуа уи ауп, амузеи аиҳабыра аекспонат шьҭахьҟа ишәырхынҳә анырҳәо идыргьежьуа ҳәа. Убас ақьаадқәа хәбаны иҟаҵан. Аҳәынҭқарратә архив аҟны иҟаз иблит, аха цырак еиқәханы иҟоуп, иара ҳара иҳамоуп.
Уи ақьаад ааигәа Адәныҟатәи аминистрра Женева ацәажәарақәа анымҩаԥыргоз ишьҭыхны иалацәажәон. Уи ахьтәи чаша анаҩсгьы, ирацәаӡоуп аекспонатқәа Қарҭҟа иагаз, дара рыргьежьразы Женева иалацәажәеит, азҵаара ықәыргылан, аха азҵаара ус иӡбамкәа иҟоуп.
Ишыжәдыруа еиԥш, урыстәылатәи амузеи дуқәа рыҟны ирацәаӡоуп аԥснытәи аекспонатқәа, еиҳарак археологиатә експедициақәа рҟынтәи. Амузеи знык ианаднакыла аекспонат, нас иамхны даҽа музеик ахь ашьҭра цәгьа иуадаҩуп. Ҳара Аԥсны иҳамоу амузеиқәа рыҩнуҵҟаҵәҟьа ари аус даараӡа иуадаҩуп, аҳәаанырцәынтә акәым. Амузеи иамоуп ахатәы закәанқәа.
— Шәҭагылазаашьа зеиԥшроузеи иахьа амузеи ахыбраҟны?
— Иахьа ҳмузеи аҭагылазаашьа бзиоуп. Ауаҩытәыҩса иҭахрақәа рацәоуп, аха ҳара ҳҵәыуартә ҳаҟам. Акопиталтә ремонт ааигәа ихырқәшан, аҩбатәи аихагыла ацҵаны иҟаҵан. Амузеи ахыбра архетиктуратә ҷыдарақәа зегьы еиқәырхан.
Ажәакала, адәахьы адаԥшылара шыԥшӡоу еиԥш, аҩнуҵҟагьы убас иҟаҵоуп. Иахьынӡаҳҭаху шьаҿа ҭбаала зегьы ҳазхоит ҳәа сҳәар шәызжьоит. Амала, амузеи иамоуп ԥшь-ҟәшак: аԥсабара, аетнографиа, археологиа, ҳаамҭазтәи аҭоурых, иахьа иҭаӡоу иҟоуп. Аиаша ҳҳәозар амузеи иамоу аекспонатқәа рыла, аҟәшақәа зегьы еихшаны, хазы-хазы ԥшь-музеик алухыртә еиԥш иҟоуп. Шә-нызқьла аекспонатқәа ҳфонд аҟны иҵәахуп.
— Аиубилеи азгәаҭара азҵаара ҳазыхынҳәып. Ишԥазгәашәҭо? Иҟалома ацәыргақәҵақәа, мамзаргьы аконференциақәа?
— Ииашаны амузеи аиубилеи азгәаҭара ныҳәоуп, амузеи аусзуҩцәа зегьы ҳзы мацара акәым, Аԥсны зегьы инхо аԥсуаа зегьы рзы ныҳәоуп. Иахьынӡауа, ҳаракыла иазгәаҳҭырц ҳгәы иҭоуп. Ҳара ҳаҩнуҵҟа аиубилеи азгәаҭара ҳазхәыцуижьҭеи акыр ҵуеит, акультура аминистрра аҟны аицәажәарақәагьы ҳаман.
Еиуеиԥшым аусмҩагатәқәа ҳрызхәыцуеит, иҟаҳҵар иаҳҭаху рацәаӡоуп. Аус здаауыло аус хкқәа ыҟоуп. Есышықәса лаҵарамза 16-17 аҽны имҩаԥыргоит "амузеи аҵхқәа" ҳәа аныҳәа, уи аҳәаақәа ирҭагӡаны имҩаԥаагоума, мамзаргьы ҳнахоума уи макьаназы иӡбаӡам. Иара убас ҳгәы иҭоуп амузеитә анаукатә конференциа амҩаԥгара, иара убас аиубилеитә аҳәынҭқарратә музеи аҭоурыхи, аекспонатқәеи аазырԥшуа альбом аҭыжьра.


АҞӘА, ԥхынгәы 26 — Sputnik, Роберт Џьопуа. Ахаша, ԥхынгәы 26 рзы, 2017 шықәса рашәарамза 22 рзы анапы зҵаҩыз "Аԥсны Аҳәынҭқарраҿыиааиԥмырҟьаӡакәа инхо Урыстәыла Афедерациаатәылауаа ркатегориа ҷыдақәа ахәшәқәеи амедицинатә лыхқәеи рылареиқәыршәараз Аԥсны Аҳәынҭқарреи Урыстәыла Афедерациеи рыбжьара аусеицураз Аиқәшаҳаҭра" аратификациа азыруит Аԥсны Жәлар Реизара адепутатцәа.
Аиқәшаҳаҭра аратификациазы рыбжьы рҭиит 34-ҩык адепутатцәа.
"Иазыԥхьагәаҭоуп еиуеиԥшым аԥыжәарақәа змоу Аԥсны атәылауаа, аибашьра аветеранцәагьы абрахь иналаҵаны, хәшәыла реиқәыршәара аиҿкаара. Уи азы иахәаҭны иҟоу азыҳәақәа Урыстәыла Агәабзиарахьчара аминистррахь инаҳашьҭлоит. Урҭ аншьақәырӷәӷәахалак аԥаразоужьра мҩаԥгахоит" — иҳәеит Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа.
Быжьнызқьҩык рҟынӡа ацхыраара рыҭаразы ирзоужьхоит 50 миллион мааҭ аԥара.
"Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы иааиԥмырҟьаӡакәа инхо Урыстәыла Афедераци аатәылауаа ркатегориа ҷыдақәа ахәшәқәеи амедицинатә лыхқәеи рыла реиқәыршәараз Аԥсны Аҳәынҭқарреи Урыстәыла Афедерациеи рыбжьара аусеицураз Аиқәшаҳаҭра" анапы аҵаҩын 2017 шықәса рашәарамза 22 рзы.
Аиқәшаҳаҭра ранпы аҵарҩит: Аԥснытәи Аган ахьӡала — Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа. Урыстәылатәи Аган ахьӡала Урыстәыла Агәабзиарахьчара аминистр ихаҭыԥуаҩ Дмитри Костенников.


АҞӘА, рашәарамза 29 — Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрраҟны имҩаԥысит апресс-конференциа, изаамҭанытәины имҩаԥысыз Женеватәи аилацәажәарақәа реихшьаалақәа ирызкни Италиа иаартыз акультуратә центр иазкни. Амцаԥшьхәаҷа аҿагылара ацҵаразы швеицариантәи азанааҭуаҩ даараны дыҟоуп, иҳәеит аминистр апресс-конференциаан.
"Амцаԥшьхәаҷа еиҭах аҿиара иалагеит. Германиа аԥара азоунажьит ашыцҵлақәа реиқәырхаразы ихымԥадатәиу ахәшә азы. Ус шакәугьы ашоура иахҟьаны ахәаҷа аиҭаҿиара иалагеит. Аиҳаракгьы риҵатәи аиҩхааҟны. Ҳгәыӷуеит ҳекологцәа уи аиааира рылшап ҳәа", — иҳәеит Чрыгба.
Амцаԥшьхәаҷа Аԥсныҟа иқәнагалеит 2012 шықәса рзы Шәачантәи, Аолимпиада амҩаԥгараан.
Изаамҭанытәиу Аахыҵ Кавказ аҟны ашәарҭадареи аҭышәынтәалареи ирызку Женеватәи жәларбжьаратәи аилацәажәарақәа рраунд мҩаԥысит рашәарамза 14 — 15 рзы.


АҞӘА, рашәарамза 1 – Sukhum, Роберт Џьапуа. ФИФА аматч-агентцәа, лаҵарамза 31 рзы Аԥсныҟа ConIFA ачемпионат ахь иааз, апресс-конференциа мҩаԥыргеит. Апресс-конференциа амҩаԥысраан ФИФА аматч-агент Сергеи Азизов иҳәеит Аԥсны ФИФА залаҵара иаԥсоу тәылоуп ҳәа.
"Аԥсны ФИФА залаҵара иаԥсоу тәылоуп ҳәа сгәы иаанагоит. Адгьыл, анапхгара, абызшәа зегь амоуп, урҭ инареиҳаны ашьапылампыл бзиагьы амоуп. Аԥсны ажәлар ашьапылампыл бзиа ирбоит", — иҳәеит Азизов.
ФИФА ахаҭарнак иара убасгьы иҳәеит аилазаара анапхгара рҟны аилацәажәарақәа шцо Аԥсны акоманда злахәу аиҩызаратә матч амҩаԥгаразы.
Аматч-агент Даг Ларсон иазиԥхьаӡоит Аԥсназы адунеи ачемпионат амҩаԥгара хра аманы ишыҟоу ахырдырразы.
"Сара издыруеит атәыла хәыҷқәа адунеи рхы днардырырц шырҭаху. Абри аус аҟны ашьапылампыл хра аманы иҟоуп", — иҳәеит Ларсон.
Апресс-конференциа иалахәыз Аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ Шамил Аӡынба иазгәеиҭеит Аԥсны ФИФА алалара даара актуалра шалоу.
ФИФА Аматч-агентцәа Сергеи Азизови Даг Ларсон Аԥсныҟа иааит лаҵарамза 31 рзы.


Наталиа Арлан, аексперт
Аҵыхәтәантәи аамҭазы иҟало атрагедиақәа зегьы хьааны ирныруеит. Аҭакԥхықәра зҵам ахымҩаԥгашьа ҭыԥ амамзар ауп иахьатәи ҳаԥсҭазаараҿы. Акыр аамҭа ахеиқәырхара иашьҭаз амилаҭ, аибашьраҿ аиааира згаз, аҭынч ԥсҭазаараҿы аҭахара иаҿуп. Ҳара иҳалшоит еиуеиԥшым аиқәшаҳаҭрақәа, аидгыларақәа уҳәа "аглобалтә" зҵаарақәа рзы ҳҿахәы аҳәара ҳалшоит ҳхьыԥшымра ҳцәыӡыр ҳәа ҳацәшәаны, аха уаҵәы автомашьына ҳақәтәаны ҳтәылауаа ҭаҳархар ауеит. Хымԥада ииашам зегь еидкыланы рыхцәажәара. Амҩатә трагедиақәа иҟало гәыҵхас измоу ауаажәлар еиуемԥшым ажәалагалақәа ҟарҵоит аҭагылазаашьа аиӷьтәразы, еиуеиԥшым акцақәа мҩаԥысуеит. Агәаанагарагьы уоуеит амашьынарныҟәцаҩцәа амҩаҿ рхымҩаԥгашьа еиҳа еиӷьхазшәа.
Ԥхынҷкәын алагамҭа инаркны амҩатә машәырқәа ирыхҟьаны иҭахеит 13-ҩык ауааԥсыра. Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр Рауль Лолуа излаиҳәо ала, аибашьра ашьҭахьтәи аамҭазы амҩаҿ иҭахахьеит 1182-ҩык ауааԥсыра, 4637-ҩык ахәрақәа роуит, амашәыр иақәшәо ауаа рхыԥхьаӡара есышықәса шамахамзар аҽаԥсахӡом.
Ари ачымазара ауаажәлар зегьы ирылаҽит. Ари ҳарҭ зегь еицаҳзеиԥшу рыцҳароуп. Уи еилкааны ауаажәлар аҽеидкылара рылшар ачымазара аиааира ҳаиааиуеит, иҳалымшар ҳазну амҩа ҵакыдахоит. Амҩатә машәырқәа ирыхҟьаны иҳазцәырҵуа ахьаа есааира ацәымӷрахь ииасуеит, амашәырқәа ирыцлонаҵы ацәымӷра аҽарӷәӷәоит. Ацәымӷра ҵысуеит ахара зду зегь рахь: ацәгьоура ҟаӡҵаз, ачынуаа, ацәгьоуцәа зҵәахуа, анацәеи абацәеи зыхшара аҭакԥхықәра рылазмааӡаз, иара убас, лассы-лассы амҩатә машәырқәа зыхҟьо зыхә цәгьоу автомашьынақәа рахьҵәҟьагьы.
Иԥхьаӡоуп амҩаҿы амашьынақәа рхыԥхьаӡара иара убас амашәырқәа аиҳахара зыбзоуроу аекономикатә ҭагылазаашьа аԥсахра ауп ҳәа. Ганкахьала ауаа рыԥсҭазаара аиӷьхара автомашьынақәа рхыԥхьаӡара иацнаҵоит, даҽа ганкахьала аҳәынҭқарра абеиара алшара ҟанаҵоит амҩаҿы ашәарҭадара аиӷьтәра. Иазгәаҳамҭар залшом ауаа рбеиахареи рҭакԥхықәреи еишьашәалам, уи азы аҳәынҭқарратә программақәа рылҵшәақәа маҷхар ауеит.
Амҩаҿ ашәарҭадара аԥҵара азҵаара адунеи зегь аҿы ихадоу ауадаҩрақәа ируакуп, уи жәларбжьаратәии амилаҭтәии аҵакы амоуп. Адунеизегьтәи Агәабзиарахьчаратә Еиҿкаара 2009 шықәсазтәи рыҭҵаарала есышықәса амҩатә машәырқәа рҟны иҭахоит 1,3 миллионҩык ауааԥсыра, 20 инаркны 50 млн. еиуеиԥшым ахәрақәа роуеит.
Аиҿкаара иҟанаҵо апргнозқәа рыла 2030 шықәсанӡа амҩатә машәырқәа ирыцу атравмақәа рхыԥхьаӡара иацлоит, уи иахҟьаны ауаа рыԥсҭазаара ралҵра амзызқәа рҿы амҩатә машәырқәа ахәбатәи аҭыԥ ааныркылалоит (2004 шықәсазы ажәбатәи аҭыԥ ааннакылон, иагьашьҭанеиуан аСПИДи атуберкулези).
Амҩатә машәырқәа зыхҟьо амзызқәа рацәоуп. Урҭ хырԥашьа рымам урҭ раԥырҟәҟәааразы амал иамеигӡо еиҳа иҿиоу аҳәынҭқаррақәа рҟынгьы. Европа аҳәынҭқаррақәа рҟны 90-тәи ашықәсқәа ралагамҭа анахыс аполитика мҩаԥыргоит амҩатә машәырқәа рхыԥхьаӡара, урҭ ирхылҿиаауа алҵшәа хьанҭақәа рырмаҷразы. Уи аполитика алҵшәақәа амоуп. Иҿиоу аҳәынҭқаррақәа рметодқәа рыла амҩатә машәырқәа рҟны мап ацәктәуп "хаҭалатәи аҭакԥхықәра", уи ахаҭыԥан иаԥҵатәуп шәарҭара злам автотранспорттә система ауаҩы игхақәа азгәазҭо. Аха иарбан системазаалакгьы, иарбан мҩазаалакгьы, аԥсҟы зку ихдырра анырра рзаҭом, аԥсҭазаара ахә шамам изеилнаркаауам. Амҩаҿы ашәарҭадара ԥҵараҿы зегь реиҳа алҵшәа аазырԥшуа – арныҟәцаратә культура, аҭакԥхықәра аилкаара ауп. Зегьы ирдыруазар ауп изықәтәоу автомашьына дара рхаҭеи даҽа шьоуки ҭанархар шалшо. Аха ауаҩы ихдырра ақәгәыӷра мацарала иауам, иаҭахуп ахьырхәрагьы.
Аӡәгьы изы имаӡам амашьынарныҟәцаҩцәа реиҳараҩык аршаҳаҭгақәа изакәанымкәа ишроуа, уи иахҟьаны аԥсуаа ҳаишәа иацу аҵасқәа атрагедиақәа рхылҿиаауеит. Ҳшашьцылоу еиԥш ҳашьҭоуп ҳауа-ҭахыратә еимадарақәа ҳхы иаҳархәарц ацәгьоура зцәыҟалаз ауаҩы иҿыхразы, ахьырхәра иқәымшәарц азы. Уи аан ҳара иаҳхашҭуеит ҳҵасқәа, ҳауа ма ҳҭахы изы ҳаргьы аҭакԥхықәра шҳаду атәы.
Аҿиара амҩа ианылаз аҳәынҭқарразы уи аҟазааразы ашәарҭара аԥызҵо ауадаҩрақәа ақәҿнамҭыр ҟалом. Иарбан економикатә-социалтә шьҭыҵроу зыӡбахә ҳәатәу, зегь ирхадароу адемографиа азҵаара ашәарҭара ду ианҭагылоу?
Аҳәынҭқарра ахадара иҟалаз ашәарҭара иаразнакы аӡбара иалагеит, амашьынарныҟәцаразы иҟоу азакәан арӷәӷәаразы ажәалагалақәа маҷымкәа иҟанаҵеит. Ауаажәларгьы азхиоуп апроблема алацәажәара инаҷыданы аусура уи аганахь ала. Ԥхынгәымза 2014 шықәсазы аинициативатә гәыԥ амҩаҿ ашәарҭадара аиӷьтәразы апроект ықәдыргылеит, уи аҳәынҭқарратә программа шьаҭас иазыҟалар ауеит.
Уажәы асоциалтә сетқәа рҟны еиуеиԥшым акциақәа мҩаԥысуеит, урҭ амашьынарныҟәцаҩцәа амҩатә ԥҟарақәа рықәныҟәара иазхьадырԥшуеит, арыжәтә ыжәны автомашьына ақәтәара иаҿагылиот. Иҟан иара убас ажәлар реизара ду амҩаԥгараз аидеиагьы.
Ҳәарада, амҩатә шәарҭадара азҵаара аӡбараҿы алҵшәа еиҳахоит асистематә знеишьа, хаз игоу акциақәа раасҭа, ус шакәугьы зегь раԥхьа иргыланы иаҭахуп уиаҟара ахарџь зцым алҵшәа бзиа аазырԥшуа акциақәа рымҩаԥгара – абаржәыҵҟьа. Аусмҩаԥгатәқәа хырхарҭас ирымазар ауп амҩатә ԥҟарақәа еилазго, арыжәтә ыжәны аԥсҟы зкуа, аццакра арежим иахысуа рзы аҭакԥхықәра рақәыршәара. Арҭ ауснагӡатәқәа шьақәырӷәӷәазар ауп ауаажәлар рҟны аԥҟарақәа рзы аинформациа рыларҵәара, урҭ назмыгӡо рзы иҟоу аҭакԥхықәра уҳәа. Аууаажәлар ирылааӡатәуп амашьынарныҟәцаразы акультура. Арҭ аусқәа рымҩаԥгаразы акраҵанакуеит иара убас ахылаԥшра ҟазҵо ГАИ ахыԥша, уажәазы уи акыр ихьысҳауп.
Есыҽны ҳара иаабоит амҩатә машәырқәа ирыхҟьаны аҭахарақәа. Урҭ аанкылатәуп. Аҳәынҭқарратә реформақәа ҳхаҭақәа рыла ҳалагар ауп – ажәлар рҟны иҟоу аҭакԥхықәрада аҿагылара азутәуп. Аиҳабыра ррполитикатә леишәа арии аус аҿы акыр амчуп. Ари ԥышәароуп ҳара ҳзы, уи ҳахысыр ауп.


АҞӘА, мшаԥымза 14 — Sputnik, Бадри Есиава. Уажәтәи аамҭазы абри алхырҭатә ҭыԥ аҟны ашәҟәы иҭагалоуп Леонид Чамагәуеи Леонид Лакербаиеи.
"Иахьатәи аамҭазы алхырҭатә ҭыԥ №17 аҟны ашәҟәы иҭагалоуп Леонид Чамагәуеи Леонид Лакербаиеи. Амш ахы-аҵыхәала ААК арҭ акндидатцәа рышәҟәқәа ирыхәаԥшны аӡбра аднакылоит", ҳәа рҳәеит Ацентртә алхратә комиссиаҟны.
Алхырҭатә ҭыԥ № 17 аҟны ахәаша, мшаԥымза 14, асааҭ 18:00 рзы ихыркәшахоит адепутатразы акандидатцәа рҟынтәи азыҳәақәа рыдкылареи ашәҟәы рҭагалареи.
Азыҳәа неишьҭыр ҟалоит дарбанызаалак атәылауаҩ.
2017 шықәса хәажәкыра 12 рзы имҩаԥысуаз алхрақәа раан абри алхырҭатә ҭыԥ аҟны алхрақәа зышьақәымгылеит, иахәҭаз ауаа рхыԥхьаӡара бжьыҭира иахьымнеиз иахҟьаны. Аиҭалхрақәа мҩаԥысраны иҟоуп 2017 шықәса, лаҵарамза 14 рзы.


ОЧАМЧЫРА, лаҵарамза 13 — Бадраҟ Аҩӡба. Аҧсны ахада Рауль Ҳаџьымба Очамчыра араион абыргцәа рхеилак еиҿнакааз аиҧылара иҽалаирхәит ахәаша лаҵарамза 13. Аизара иара убас иалахәын Аҧсны Жәлар Реизара аиҳабы Валери Бганба, Очамчыра араион ахада Хьрыҧс Џьопуа, абыргцәа рхеилак алахәылацәа, Очамчыра араион ауаажәлар.
Очамчыра араион абыргцәа рхеилак ахантәаҩы Апаллон Думаа иқәгылараҿы иазгәеиҭеит ас еиҧш иҟоу аизара ҵакыс ишамоу Аҧсны иҟоу аполитикатә ҭагылазаашьа ақәҿыҭра, уи иақәнагоу ахәшьара аҭара. Убас, уи инаҵшьны иҳәеит атәылаҿы аҩнуҵҟатәи ҭышәынтәалара еилазго аусқәа шымҩаҧысуа, убри аҟынтә ажәлар ракзаара шхадароу.
"Аҧсны аиҳабыреи, аоппозициеи еидтәаланы аҳәынҭқарра иахәо зҵаарақәа рыӡбалар ауп. Аҧсуа ианакәызаалакгьы ауаа ишраҳауа ажәа хьанҭа иҳәаӡомызт, уи ҟазшьаҷыдас имоуп ахаҵара, ачҳара, ақьиара реиҧш иҟоу аҟазшьақәа", — иҳәеит Думаа.
Уи иара убас иазгәеиҭеит аҧсуа жәлар ракзаара шьақәыргыламзар, Аҧсны ҧхьаҟатәи аҧеиҧш шуашәшәырахо. Апаллон Думаа иашам ҳәа азиҧхьаӡоит ажәлар рыҩнуҵаҟа иҟоу агәаанагара уажәтәи аиҳабыра русура алҵшәақәа ыҟам ҳәа, ҿырҧштәысгьы иааигеит араион аҟны инхо ауаа, зыҩнқәа блыз, заагара маҷу аҭаацәарақәа ҩ-миллионк инеиҳаны аҧара шырзоунажьхьоу.
Аизараҟны иқәгылаз Очамчыра араион абыргцәа рхеилак алахәылацәеи, ақыҭақәа рхадацәеи иазгәарҭеит аоппозициа имҩаҧыргарц ргәы иҭоу ареферендум Аҧсны аҿиара ишаҧырхагоу.
Убас, Ҷлоу ақыҭа ахаҭарнак Константин Ҧарулуа иқәгылара аҟны иҳәеит Аҧсны иахьатәи ахадара ҧырхага рымҭакәа, ирзыҧҵәоу аамҭа иалагӡаны аусуха рыҭара шаҭаху. Убри аан уи иазгәеиҭеит араион аҟны иааидкыланы аҳәынҭқарра аҟны еиҧш ауадаҩрақәа маҷымкәа ишыҟоу, аха урҭ риааиразы аидгылара шаҭаху.
"Сара сгәаанагарала, ҳара ҳҳәынҭқарра ҳаргылар ҳҭахызар, ҳазегь ҳаидгылар ауп. Иашоуп, аоппозициеи ҳареи ҳгәаанагарақәа ахьеиқәымшәо ыҟоуп, аха ҳазегь хықәкык ауп иҳамоу, уи Аҧсны аргылара ауп", — иҳәеит Жәлар Реизара аиҳабы Валери Бганба.
Аҧсны ахада иқәгылараан иҭабуп ҳәа реиҳәеит аиҧылара еиҿызкааз араион абыргцәа рхеилак.
"Сара адукатцәа сҭахӡам, сзыхьчо азакәан ауп. Абыргцәа ҳазқәышәҵо амҩа ҳанылар ауп. Аӡәи-аӡәи ҳаигәҭасуа ҳҿынаҳхар, аҳәынҭқарра ҳзыргылаӡом", — азгәеиҭеит Ҳаџьымба.
Уи иара убас иҳәеит Аҧсны аекономикатә ҭагылазаашьа зеиҧшроу атәы, ақыҭанхамҩеи акурортқәеи рыҿиараҿы аихьӡарақәа шыҟоу. Аха уи иазгәеиҭеит атәылаҿы макьаназы ауадаҩрақәагьы шыҟоу. Ареферендум иазкны уи иҳәеит дшацәымшәо, имҩаҧысыр ажәлар ргәаанагара шидикыло.


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеиаҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Аԥсшьара
Ахҭысқәа
Қарҭаа
амч
ахамырхәаразы
аиқәшаҳаҭра
анапаҵаҩра
иазыхианы
рхы
рбоит
14:24 21.03.2018
Изаамҭанытәиу Женеватәи аиҿцәажәарақәа мҩаԥысраны иазыԥхьагәаҭоуп 2018 шықәса, хәажәкыра 27-28 рзы.
Ацҳааржәҳәаҩ
Семион
Григориев
идипломатиатә
усура
хырқәшахеит
Палестина
Израиль
азашшра
агәҭакуп
09:05 19.03.2018
9
Гагра иҟалаз ахҭыс инадҳәаланы ашьаус хацыркуп
Абџьар ахархәара аҭаны ауаҩшьрақәа ҟалеит Гагра, хәажәкыра 17 рзы.
14:42 18.03.2018
6
Урыстәылатәи ашьапылампыласыҩцәа ркоманда рыбжьы рҭиит
Хәажәкыра 18 рзы Урыстәыла Ахада иалхрақәа мҩаԥысуеит. Атәыла иахьаҵанакуа иаартуп 97 нызқь алхырҭатә ҭыԥқәа, урҭ рҟынтәи 400 — аҳәаанырцә.
10:40 18.03.2018
10
Урыстәыла Ахада иалхраз Аԥсны абжьыҭара мҩаԥысуеит
Урыстәыла Ахада иалхраз Аԥсны абжьыҭира хацыркуп. Алхыҩцәа ирылшоит дара рҭыӡҭыԥ еиҳа иазааигәаны иҟоу алхырҭатә ҭыԥ ахь инеины рыбжьы рҭиирц. Алхырҭатә ҭыԥқәа аус руеит асааҭ 20:00 рҟынӡа.
16:00 15.03.2018
3
Путин дақәгәыӷуеит Ҟрымтәи ацҳа аԥхын ахархәара иалагап ҳәа
Ҟрымтәи ацҳа агәаҭараан, Путин ихырҵахьоу ацҳахәҭа дықәсны, Ҟрым аганахь автомабилтә аркала диасит.
13:09 15.03.2018
5
Украинатәи аспортсменцәа Урыстәыла имҩаԥысуа аицлабрақәа ирылахәхом
Украина аҿари аспорти рзы аминистр Игорь Жданов Урыстәыла иахьаҵанакуа имҩаԥысуа иарбанызаалак аицлабрақәа "украинатәи аспортсменцәа рзы ишәарҭоуп" ҳәа ахиҳәааит.
12:00 15.03.2018
6
Олег Табаков наӡаӡа абзиараз ҳәа иарҳәоит
Ашьыжь асааҭ жәба инаркны ихыртуп СССР жәлар рартист Олег Табаков наӡаӡаз абзиараз ҳәа иаҳәара ацеремониа.
11:40 15.03.2018
6
Урыстәылатәи адипломатцәа Англиа иалцахар алшоит
Британиа ду аԥыза-министр Тереза Меи аҳәамҭа ҟалҵеит урыстәылатәи адипломатцәа 23-ҩык атәыла ралцара Британиа урыстәылатәи аԥшыхәратә маҵзурақәа русура акраамҭа иааннакылоит ҳәа.
11:06 15.03.2018
3
Забԥса иишьыз ахәыҷы лыԥсыбаҩ рыԥшааит Шәача
Вероника Тришкина дызшьыз 28-шықәса зхыҵуа лабԥса Аԥсны иҽиҵәахырц игәы ишҭаз азинхьчаратә органқәа дааныркылеит.
14:23 14.03.2018
5
Захарова: ателеканал RT адыркыр Британиатәи АИХ-қәа Урыстәыла русура аанкылахоит
RT аредактор хада Маргарита Симониан лгәаанагарала Британиа RT алицензиа амырхыр, Урыстәыла аҭактә шьаҿақәа ҟанаҵоит.
13:44 14.03.2018
2
Афизик Стивен Хокинг иԥсҭазаара далҵит
Афизик-теоретик Стивен Хокинг иԥсҭазаара далҵит.
13:28 14.03.2018
1
Трамп акосмостә армчқәа аԥҵахар алшоит ҳәа аҳәамҭа ҟаиҵеит
ЕАШ (США) егьырҭ атәылақәа реиԥш арҿиара арҭоит ақәыларатәии ахыхьчаратәии космостә системақәа.
10:31 14.03.2018
2
Ашьапылампыл азы ачемпионат ахь абилеҭқәа рыҭира ирылагеит
Ашьапылампыл азы адунеи ачемпионат мҩаԥысраны иҟоуп Урыстәыла, 2018 шықәса рашәарамза 14 инаркны ԥхынгәымза 15 рҟынӡа.
15:00 13.03.2018
2
Африн иҭархоуп 3393-ҩык рҟынӡа атеррористцәа
Шьамтәылатәи Африн аҿы акурдцәа реиҿкаарақәа ирҿагыланы арратә операциа амҩаԥгара хацркын ажьырныҳәа 20 рзы. Аоперациа мҩаԥнагоит Ҭырқәтәыла арратә мчрақәа рштаб хада.
12:24 13.03.2018
3
СССР жәлар рартист Олег Табаков иԥсҭазаара далҵит
Акраамҭатәи ичымазара иахҟьаны, 82 шықәса дшырҭагылаз иԥсҭазаара далҵит СССР жәлар рартист Олег Табаков.
13:23 07.03.2018
2
Урыстәылатәи атранспорттә ҳаирплан каҳаит Шьамтәыла
Ашьҭыԥраара-тәаратә цәаҳәаҟынӡа 500 метра шагыз аҳаирплан каҳаит. Иҭатәаз зегьы ҭахеит.
12:21 07.03.2018
5
Аҵарауаа ашьақар чымазара ҿыц аадырԥшит
Ашьақар чымазара ҩ-гәыԥкны ишоит уаанӡа иԥхьаӡазар, уажәы уи хә-гәыԥкны иршо иалагеит. Абри иазкылсит скандинавиатәи аҵарауаа ҳәа аҩуеит The Lancet Diabetes & Endocrinology.
18:18 06.03.2018
9
Афорум-цәыргақәҵа "Аԥсны аҭаареи" афестиваль "Амимоза ашәҭреи" мҩаԥысуеит
Атуристтә форум-цәыргақәҵа "Амимоза ашәҭра" мҩаԥысуеит Аҟәа, хәажәкыра 7-10 рзы.
17:06 06.03.2018
5
Аԥаршеирамҩаԥгаҩ Аԥсны аҳәааҿы дааныркылеит
Беларуссиатәи аполициаа шықәсык иназынаԥшуа изышьҭаз Урыстәыла атәылауаҩ Аԥсны аҳәааҿы дааныркылеит. Иара иҩыза 500 000 мааҭ джьаны имихырц иҭахын ҳәа ргәы изҩоит.
14:50 06.03.2018
4
Иааҟәымҵуа илеиуаз ақәоура иахҟьеит Шәачатәи амҩаҿы ахаҳәлеира
Амҩатә усзуҩцәа ахаҳәлеира аԥдырҟәҟәааит, атранспорт аусура хацыркхеит.
13:30 06.03.2018
2
Керчтәи аӡыбжьахалаҿ асеинери аидарамҩаԥгагеи еинҟьеит
Керчтәи аӡыбжьахалаҿ урыстәылатәи асеинери аидарамҩаԥгагеи еинҟьеит. Аӷбақәа рыҩбагь рацәак ибаргәымыз аахақәа роуит, дара рхала рымҩа иацырҵеит.
Иҵегь аҭагалара
17:26 20.03.2018
166
Аҿиареи, аизҳареи рынцәахәы Ҭаргьалас: аԥсуаа разхаҵарақәа
Ажәытә азгәаҭарақәа иабанӡа иашаз, иара убас иахьатәи аамҭа урҭ азхаҵарақәа иахьынӡақәшәо атәы лҳәеит Нарҭдырреи адәынтәи афольклористҭҵаареи ацентр аусзуҩ, аҵарауаҩ Есма Ҭодуаԥҳа.
13:43 19.03.2018
48
Алла Џьниаԥҳа: аибашьра алагаанӡагьы, ақырҭцәа аҿагылара раҳҭон
Амилаҭ хақәиҭратә қәԥара активла иалахәыз, Жәлар рфорум "Аидгылара" Гагра ақалақь ахәбатәи аиланхарҭаҟны еиҿкааз ахәҭаҷ иахагылаз Алла Камидаҭ-иԥҳа Џьниаԥҳа еиҭалҳәеит, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра алагаанӡа, маӡала ҳмилаҭтә интересқәа шырхьчоз атәы.
16:16 19.03.2018
47
Аинфографика
Агәыҳәԥы акьыба: идыртәузеи
Иарбан симптомқәоу агәҽанызаара узҭо, ацхырааразы адҵаалара абаҭаху, ишԥазыԥхьагәаҭатәу акьыбачымазара, абри агәыԥ ахь иаҵанакырц зылшода – абарҭ азҵаарақәа рҭакс иазҳархиеит инарҭбаау аинфографика.
09:50 20.03.2018
22
"Агәалашәара амҩала": Баҭал Лакәтаа ифырхаҵара иазкны
Арадио Sputnik Аԥсны апроект "Агәалашәара амҩала" аҟны ишәыдаагалоит Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ахроника.
12:41 20.03.2018
12
Аргәын Анаҟәаԥиатәи абааш аиҭашьақәыргылара иазкны: ахаҿра еиқәҳархоит
Анаҟәаԥиатәи абааш агәашә ҭалырҭа аиҭашьақәырыгылараз апроект хырқәшоуп, абри атәы Sputnik арадиостудиаҟны иҳәеит аҭоурыхҭҵааҩ, ашәҟәыҩҩы, амилаҭтә Афон Ҿыцтәи аҭоурыхтә-культуратә ҳәырԥссара "Анаҟәаԥиа" аиҳабы Алхас Аргәын.
Иҵегь аҭагалара


"Акьыбачымазара заанаҵы азыԥхьагәаҭара амчыбжь" захьӡу акциа мҩаԥыргоит жәларбжьаратәи аҩаӡара змоу аҳақьымцәа. Акциа мҩаԥысуеит Аҟәа, мшаԥымза 18-21 рзы, Аԥсны Амилаҭтә кьыбачымазаратә центр аҟны (Аубыхқәа рымҩа №4).
Акультуратә баҟақәа ашәарҭара иҭагылоуп, абри атәы лҳәеит арадио Sputnik астудиаҟны Акультуреи аҭоурыхтә-культуратә ҭынха ахьчареи рминистр Ельвира Арсалиаԥҳа.
Аԥсны Жәлар Реизара-Апарламент афбатәи ааԥхьара аҩбатәи асессиа мҩаԥысит аҩаша, мшаԥымза 18 рзы.
Валериа Адлеиаԥҳа аҩбатәи атур аҟны лықәгылара очамчыраа ахәаԥшуан Очамчыратәи Акультура ахан аҟны.


Ахәаша, мшаԥымза 21 рзы, 92 шықәса дшырҭагылаз лыԥсҭазаара далҵит еицырдыруа аҵарауаҩ, Аԥсны анаукақәа ракадемиа академик, аҭҵаарадыррақәа рдоктор, Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет апрофессор, Ахьӡ-Аԥша аорден II аҩаӡара занашьоу Маргарита Ладариаԥҳа.
Sputnik арадио аҟны ажурналист Оҭар Лакрба далацәажәеит мшаԥымза 21 1989 шықәсазы ақырҭуа студентцәа иҩаԥыргаз акциа.
Мшаԥымза 21 1989 шықәсазы Қарҭтәыла аминистрцәа реилазаара ахантәаҩы дырԥылеит акраамҭа апротесттә акциақәа мҩаԥызгоз, аректор Алеко Гәарамиа иамхразы аҳәара ҟазҵоз Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҿы аҵара зҵоз ақырҭуа студентцәа. Урҭ ахҭысқәа Sputnik арадио аҟны игәалаиршәоит ажурналист Оҭар Лакрба.
Гал араион Ахадараҟны имҩаԥысит атәылауаҩшәҟәи анхараз азини Галтәи, Очамчыратәи, Тҟәарчалтәи араионқәа руааԥсыра рыҭара иадҳәалаз аилацәажәара.
Аԥсны Аԥыза-министр Беслан Барцыц зхадараҟны дыҟоу Аԥснытәи аофициалтә делегациа иахьа Цхинвал иҟоуп. Аделегациа аилазаара иалоуп: Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистр Лев Кәыҵниа, Аԥсны Ахада Иусбарҭа анапхгаҩы ихаҭыԥуаҩ Дмитри Шамба.
Аԥсны Ахада Рауль Ҳаџьымба Sputnik аинтервиу аҭо далацәажәеит Аахыҵ Уаԥстәыла Ахада ҿыц иалхра инамаданы Аҟәеи Цхинвали русеицушьа атәы.
Аԥсуаа жәытә-натә аахыс ирымоуп изықәныҟәо рхатә ԥҟарақәа. Иҟоуп ажәлар рҿаԥыцтә рҿиамҭақәа рҟынтә инеимда-ааимдо, инеиҭаҳәауа еизҳауа абиԥарақәа рҟынӡа иаауа аҳәамҭақәа. Џьгьарда ақыҭа инхоз ажәабжьҳәаҩ, унеишь-уааишь ҳәа зарҳәоз ҳаҭыр зқәыз абырг Уанка Лагәлаа дазааҭгылоит ашәарыцара иадҳәалоу ажәабжьқәа.
Аԥсны Ақыҭанхамҩа аминистрра амашьына-трактортә станциа аиҳабы Мурман Џьонуа Sputnik иазеиҭеиҳәеит ареспубликаҟны ааԥынратәи аусурақәа рымҩаԥысшьа атәы.
Ахәыҷтәы естрада-музыкатә театр "Каданс" аконцерт арепертуар алахәылацәа рхаҭа еиқәдыршәеит ҳәа ҳзеиҭеиҳәеит аколлектив асахьаркыратә напхгаҩы Алик Алавердиан.
Аԥсны аминистрацәа реилазаараҿы адин азҵаарақәа знапы иану Резо Кациа арадио Sputnik астудиаҿы еиҭеиҳәеит Иегова ишаҳаҭцәа захьӡу асекта атәылаҿы аларҵәара ахьанӡамоу, изакәану-изакәантәыму урҭ Аԥсны русура.


АҞӘА, мшаԥымза 13 — Sputnik, Бадри Есиава. Зылшарақәа ԥку ахәыҷқәа русумҭақәа рцәыргақәҵа аатит Аҟәа, ахаша, мшаԥымза 12 рзы. Аԥснытәи аҳәынҭқарратә филармониа асахьаркыратә напхгаҩы Есма Џьениаԥҳа иазылыԥхьаӡоит акциа иахықәкы хаданы иҟоу иҷыдоу ахәыҷқәа ауаажәларратә еилазаара рылагалара ауп ҳәа.
"Ахәыҷтәы реабилитациатә центр иаус хаданы иҟоу ахәыҷқәа ҳаамҭазтәи аилазаара рылагалара ауп, аԥсихологиатә уадаҩрақәа рҟны рыцхраара ауп", — лҳәоит лара.
Аекспозициа "Сара иҭысхуеит анасыԥ" еиднакылоит 70 усумҭа.
Ацәыргақәҵа афинанстә дгылара азҭаз аҭелтә ҳа ахаҭарнак Гета Арӡынԥҳа ацентр аколлективи ахәыҷқәеи дрыдныҳәалеит. "Жәларбжьаратәи афонд Аԥсны" ахада Сонер Гогәуа ацентр аусзуҩцәа уахи-ҽни асеиԥш иҟоу ахәыҷқәа нап рыдыркылоит, рхы-рыԥсы рықәырҵоит иҳәеит.
Аҟәатәи ашколқәа рырҵаҩцәа класс-классла рҵаҩцәа ацәыргақәҵахь иааргеит.
"Аӡиа иӡааԥшыло аҵлақәа" захьӡу Амина Бигәааԥҳа лҭыхымҭа сахьа егьырҭ ирылылкааит афонд "Кьараз" анапхгаҩы Камма Гоԥиаԥҳа.
"Асахьақәа ахәыҷқәа рыҩныҵҟатә дунеи рныԥшуеит. Убри инамаданы сара агәахәара снаҭоит асахьақәа зегьы ԥшшәы рацәала иахьбеиоу. Ари иаанаго ареабилитациатә центр аҟны ахәыҷқәа нап рыдкылоуп ауп", — лҳәеит лара.
Ацәыргақәҵа мҩаԥгоуп Аҟәатәи ахәыҷтәы реабилитациатә центр аартра ҩышықәса ахыҵра.


Sputnik
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара далҵит 2011 шықәса лаҵарамза 29 рзы, 62 шықәса дшырҭагылаз. Анышә дамадоуп иқыҭа гәакьаҿы, Џьгьарда. Ажурналист, ашәҟәыҩҩы Екатерина Бебиаԥҳа Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаареи, ирҿиаратә мҩеи зныԥшуа ашәҟәы аҭыжьра азырхиара даҿуп. Лара лажәақәа рыла, ари ашәҟәы "Сергеи Багаԥшь изку ажәабжь" ҳәа уҳәар алшоит.
"Сергеи Баӷаԥшь иԥсҭазаара ибзианы сагәылаԥшит сынқәыԥшӡаз инаркны. Очамчыратәи амаӡаныҟәгаҩс аус аныиуаз инаркны. Уамашәа иусушьа бзиан, араион анхацәа даара дыргәаԥхон. Урҭ ашықәсқәа инаркны аочеркқәа, аиҿцәажәарақәа ианысҵоз, аидкылара саҿын", — ҳәа лҳәоит ажурналист.
Ашәҟәы иагәылоу аматериал акыр шықәса ҵуеит еидыскылоижьҭеи, лхәеит лара.
"Ус зыԥсҭазаарақәа еидыскыло рацәоуп, иаҳҳәап: Константин Озган, Тарас Шамба, Алеко Гәарамиа ухәа ирацәаҩны. Рыԥсҭазаареи сыԥсҭазаареи еицны ирацәаҩуп ус зтәы зыҩуа, еидыскыло. Багаԥшь изкыз стелеочеркқәа, адырраҭарақәа, сыстатиақәа шәҟәхоит ҳәагьы сгәы иабомыз", — ҳәа лҳәеит Бебиаԥҳа.
Ажурналист еидылкылаз аматериалқәа инарываргыланы, Сергеи Багаԥшь иҭаацәара архивтә асахьақәеи, еиуеиԥшым аҳаҭыртә шәҟәқәеи, абӷьыцқәеи лырҭеит. Уи ала ашәҟәы харҭәаауп, лҳәоит лара.
"Ашәҟәы ахы инаркны аҵыхәанӡа Сергеи Багаԥшь изкуп. Иалагалоуп афотосахьақәа рацәаны. Ихатәроу ауаа ргәалашәарақәа инаркны, амитингқәа рыҟны ауаа ирҳәоз, изаарышьҭоз ателеграммақәа, агәалашәаратә шәҟәқәа ианырҵаз аҟынӡа, агәыцә зегьы алхны иалагалоуп", - ҳәа азгәалҭеит ашәҟәы автор.
Аԥхьаҩ инапаҿы иоуртә еиԥш ашәҟәы аҭыҵра аамҭа харазар ҟалап. Иахьазы еидкыланы, аредакторцәа Дмитри Нездоровини Татиана Алексеевеи рнапы хганы, атипографиаҟны ишьҭоуп. Ашәҟәы аҭыжьразы ахарџь ихахьы игеит амеценат Муса Екзеков.
"Ашәҟәы аҭыжьразы иҷкәын Зураб Багаԥшь иҳәон "ахарџь схахьы изгоит, аӡәгьы сиҳәаӡом" ҳәа. Сара аҳәынҭқарратә уаҩуп, аҳәынҭқарра иҭнажьроуп ҳәа агәаанагара сыман. Аха, абра дааны дыҟан Муса Екзеков, ихаҭа иҳәеит Сергеи Уасил-иԥа Багапшь изку ашәҟәы аҭыжьра ахарџь иара ихахьы ишиго", — ҳәа лҳәеит лара.
Сергеи Багаԥшь диит 1949 шықәса хәжәкыра 4 рзы Аҟәа ақалақь азы. Далгеит Асубтропикатә нхамҩа аинститут "агрономиа" азанааҭ ала. Аԥсны жәлар рџьынџьтәылатә еибашьраан Аминистрцәа Реилазаара ахантәаҩы актәи ихаҭыԥуаҩыс дыҟан. 90-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭазы Багаԥшь Аминистрцәа Реилазаара напхгара азиуан. 2005 шықәсазы Аԥсны ахадас далырхит, 2009 шықәсазы – аҩынтә раан Аԥсны ахадас далхын.
Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багаԥшь иԥсҭазаара далҵит 2011 шықәса лаҵарамза 29 рзы, 62 шықәса дшырҭагылаз. Анышә дамадоуп иқыҭа гәакьаҿы, Џьгьарда.


Ашьапылампыл азы ConIFA аверсиала ачемпионат иалагеит рашәарамза 4 рзы, ихыркәшахоит рашәарамза 10 рзы финалтә хәмаррала. Аԥсны еизгоу акоманда аҵәҭаԥсарала агәыԥ "А" аҟны ихәмаруеит. Аԥснытәи акоманда ачемпионат аԥшәмацәа, Аҩадатәи Кипр ахәмарцәа ирыцықәгылоит. Абри агәыԥ ахь иақәшәеит Аахыҵ Уаԥстәылеи Карпаталиеи ркомандақәагьы. Атурнир иалахәуп аа-командак. Агәыԥ "В" ахь иаҵанакит: Паданиа, Секеитәи атәылаҿацә, Ницца, адгьылбжьахақәа Мен ркомандақәа. Ашьапылампыл азы ConIFA аверсиала ачемпионат иалагеит рашәарамза 4 рзы, ихыркәшахоит рашәарамза 10 рзы финалтә хәмаррала.
Аԥснытәи аԥсшьарҭа ҭыԥқәа ртәи, акурортә сезон аҿазыҟаҵарақәеи, атуризм аганахь ала иҟаҵоуи иҟаҵатәуи ртәи, аӡынтәи атуризм аҿиара бзиа шаиуа ҳазаатгылоит
Апроект "Ты супер!" мҩаԥысуеит Урыстәыла Аҵареи аҵарадырреи рминистрра адгыларала. Апроект амҩаԥгаҩыс дҟалоит Вадим Такмениов. Ахәыҷтәы вокалтә еиндаҭлара "Ты супер!" мҩаԥысуеит ателеканал НТВ аҟны жәабран 11 инаркны. Апроект азы инарҭбаау аинформациа аиура алшоит НТВ асаит аҟны. Ашоу иазку ажәабжьқәа рдырра шәылшоит Sputnik Аԥсны аресурсқәа рҟны. Аинформациатә маҵзуреи арадио Sputnik хылаԥшра арҭоит аиндаҭлара амҩаԥысшьа.
Д.И.Гәлиа ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа занашьоу Ҟабарда-Балкариеи Адыга тәылеи жәлар рышәҟәыҩҩы, "Ахьӡ-Аҧша" аорден актәи аҩаӡара акавалер, Аҧснытәи Аҭҵаарадырратә Академиа академик Баграт Уасил-иҧа Шьынқәба диижьҭеи 100 шықәса аҵра инамаданы Sputnik Аԥсны иазнархиеит апроект ҷыда апоетцәеи аҵарауааи Баграт Шьынқәба ирҿиара аҵакы иахьазааҭгыло.
Sputnik Аԥсны апроект ҿыц хацнаркит, ишәадаагалоит Аԥсуа радио еиуеиԥшым аамҭақәа рзы изнысыз амҩа иазку аҭоурыхқәа. Аинтерес зҵоу анҵамҭақәа шәрыԥхьалар шәылшоит мшаԥымза 25 инаркны рашәарамза 9-нӡа.
Аԥсны иахьаҵанакуа ашыц аиқәырхаразы иаԥҵоуп акомиссиа ҷыда. Аусурақәа актәи ретап хыркәшоуп: иреликттәу ари аҵлажәла рыхәшәтәит "Димилин" ала. Ашыц ықәызхуа амцаԥшьхәаҷа Аԥсны иқәнагалеит 2012 шықәсазы Шәачатәи аолимпиада азыҟаҵараан. Усҟан Урыстәыла Италиа иаанахәеит апаркқәа рыриаҵәаразы Китаитәи ашыц шьаҭақәа, урҭ ирылан ари аҟанҷгьы.
Абжьыҭирақәа реихшьаалала Аԥсны ҩажәи ҩба алхратә округ аҟны абжьыҭирақәа аҩбатәи ртур мҩаԥысыр акәхеит, Гәдоуҭатәи алхратә ҭыԥ жәибжь аҟны аиҭалхра мҩаԥгахоит лаҵарамзазы.
Аԥсны Жәлар Реизарахь алхрақәа мҩаԥысуеит хәажәкыра 12 рзы 35 алхратә ҭыԥқәа рҿы. Аԥсны имҩаԥысуа апарламенттә лхрақәа ирылахәуп 137-ҩык акандидатцәа. Урҭ рҟынтәи 25-ҩык аполитикатә партиақәа рҟынтәи иқәгылоуп.
Sputnik апроект ҷыда "Аҟазацәа ртәыла" азанааҭ аҷыдарақәа аанарԥшуеит, аԥсҭазаараҟны зҭыԥ иашаҵәҟьа ззыԥшааз, зусура агәазыҳәара знаҭо ауаа рҭоурыхқәа ҳзеиҭанаҳәоит.
Аҟәа, Адраматә театр аҿаԥхьа, ԥхынҷкәын 15 асааҭ ҩба рзы имҩаԥысит аоппозициа реизара. Уаҟа дҵаны иқәыргылан атәыла Ахада Рауль Ҳаџьымба инапынҵақәа шьҭеиҵарц.
VII Аусутә форум "Астратегиаҟынтәи ақәҿиарахь" мҩаԥысуеит Аҟәа абҵара 15-16 рзы.
Аԥсны - ижәытәӡатәиу аҭоурых иаларсу, ибеиаӡоу акультура змоу тәылоуп. Аепоха дуқәа зегьы араҟа рнырра ҟарҵеит. Аԥсны рышьҭамҭа аанрыжьит абырзенцәа, аурымцәа, аџьамцәа, арабцәа уҳәа ажәытә цивилизациақәа. Ишәыдаагало аҭоурыхтә очеркқәеи урҭ ирываҟәыло архивтә фотосахьақәеи Аԥсны аамҭақәа реикәшара иаламӡыкәа иахьанӡа еиқәхаз аџьашьахәқәа шәзаанартуеит.
Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә телерадиоеилахәыра аҵакырадгьыл иахьаҵанакуа жьҭаара 17, ашьыжь асааҭ быжьба рзы аԥжәара ҟалеит.
Фазиль Искандер - адунеи ахьынӡанаӡааӡо еицырдыруа шәҟәыҩҩуп, поетуп, хәыцҩуп, Аԥсны ахьӡ зегьы идирҳаит. Фазиль Искандер ианашьан аорденқәа "За заслуги перед Отечеством" III (1999), II (2004), IV (2009) аҩаӡарақәа, "Ахьӡ-аԥша" аорден I аҩаӡара, Аԥсны (2002).
XV аиубилеитә фестиваль "Хьыбла Гьерзмааԥҳа шәаалыԥхьоит…" сынтәа ииубилеитәуп, иҷыдоуп. Имҩаԥысуеит нанҳәа 3-4 рзы. Иара аконцерттә программақәа ҩба рыла ишьақәгылоуп. Имҩаԥгахоит Диоскураа рыԥшаҳәаҟны аҭоурых-культуратә ҳәырԥсарра "Аҟәа абааҟны".
Аҩашаҽны, ԥхынгәы хәба рзы Аҟәа ақалақь аҟны аоппозициа аганахьала еизаз дҵаны иқәдыргылон Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр Леонид Ӡаԥшьба имаҵура дамхзарци зыҿҳәара иахыԥахьоу апаспортқәа рыла абжьыҭира азин ҟарҵарци
Аԥсуа бызшәа - Аԥсны иаҳәынҭқарратә бызшәоуп, уи арбоуп Аԥсны Аконституциа 6-тәи ахәҭаҷ аҟны, иара убас 2007 шықәсазы Аԥсны Жәлар Реизара иаднакылаз Абызшәазы азакәан аҟны. Аха иахьатәи аԥсуа бызшәа аҿиара иаԥырхагоу апроблемақәа ыҟоуп, урҭ ирхадароугьы иара ахархәара ахьмаҷхаз ауп.
Аинформациатә маҵзуреи арадио Sputnik Аԥсни Акультура аминистрреи ихацдыркит есымчыбжьатәи апроект "Атеатри аԥсҭазаареи".


АҞӘА, жәабран 23 – Sputnik, Роберт Џьопуа. Аԥсны Аминистрцәа Реилазаараҟны иҟоу амонументалтә ҟазаразы акомиссиа ахаша, жәабран 22 рзы 15 усумҭа ирыхәаԥшит. Акомисcиа аихшьаалақәа рызнауит апоет Иуа Кәаӷәаниеи ауаажәларратә усзуҩы Гьаргь Ӡиӡариеи рбаҟақәа рзы иаартыз аконкурс.
"Иахьа ицәырган еицырдыруа аскульптор Геннади Лакоба агипс иалихыз Гьаргь Ӡиӡариа ибаҟа аескиз. Коӷониа ибаҟа аганахь ала аконкурс ахь инаган аусумҭақәа ҩба, Иуанбеи Адлеибеи русумҭақәа. Арҭ аусумҭақәа иахәҭаны иҟаз абжьы рмоуит, убри инадҳәаланы аконкурс аҽазныкгьы имҩаԥгахоит. Арҭ аҩ-усумҭак рыдагьы ицәыргахар алшоит иҟалар ауа егьырҭ аусумҭақәагьы", — лҳәеит Аԥсны Акультура аминистр Ельвира Арсалиаԥҳа.
Амонументалтә ҟазаразы Аҳәынҭқарратә комиссиа аӡбрала Аҟәа, Ахьӡ-аԥша апарк аҟны иқәыргылахоит Сулҭан Сосналиеви Сергеи Дбари рбиустқәа.
"Атәыла анапхгара ахарџьқәа рхахьы иргоит. Иҳалҳаршап абиустқәа 2017 шықәса нанҳәамза 14 рзы рықәыргылара", ҳәа ажәалагала ҟаиҵеит Аԥсны Аԥыза-министр Беслан Барцыц.
Аҳәынҭқарратә комиссиа иара убасгьы ибзиоуп азырҳәеит 1992 шықәса нанҳәамза 14 рзы иҭахаз рбаҟа ақәыргылара. Иара убасгьы иӡбын Гәдоуҭа араион Лыхны ақыҭан Аԥсны Афырхаҵа Мушьни Хәарцкьиа ибаҟа ықәдыргыларц.


АҞӘА, лаҵарамза 27– Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Ахәаша, лаҵарамза 27 рзы имҩаԥысыз Аминистрцәа Реилазаара аилатәараҟны Беслан Ԥарулуа Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩыс далхуп.
"Сара аҳәара ҟасҵоит Беслан Парулуа Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩыс далышәхырц. Парулуа зус здыруа, зыламыс цқьоу уаҩуп. Агәра згоит ацәгьоура аҿагылараҟны хаҳара ҟаиҵап ҳәа", — иҳәеит Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр Леонид Ӡаԥшьба.
Беслан Парулуа диит 1967 шықәса рзы, Очамчыра араион Ҷлоу ақыҭан. Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет азиндырратә факультет доушьҭымҭоуп. 1988 шықәса раахыс аус иуеит Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрраҟны. Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра далахәылоуп. Беслан Парулуа —амилициа аподполковник ҳәа ачын имоуп.
Аминистрцәа реилазаара иара убасгьы Едита Ҵнариаԥҳа Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ, астатс-маӡаныҟәгаҩ ҳәа далырхит.


АҞӘА, хәажәкыра 12 — Sputnik. Росавиациа адунеи ачемпионат-2018 амҩаԥысраан абилеҭқәа рыхәԥса ацҵара алнаршом. Урыстәылатәи авиоеилахәырақәа ашьапылампыл азы ахәмаррақәа ахьымҩаԥысуа ақалақьқәа рахь атарифқәа рыҳаракра азин рымам. Хәажәкыра 10 инаркны амониторинг есыҽны абри аганахь ала имҩаԥнагалоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
Аусбарҭа ҵаҵӷәыда абилеҭқәа рыхәԥса аҳаракра ҭнаԥшыхәыр, абри азы адырра рнаҭоит Афедералтә антимонополтә маҵзура (ФАС), Роспотребнадзор, Ространснадзор, Апрокуратура хада.
Уаанӡа Росавиациа асеиԥш аусқәа аднакылахьазар, уажәшьҭа азакәан шьаҭа аманы ишьақәырӷәӷәоуп.
Уи адагьы хәажәкыра 10 инаркны авиоеилахәырақәа есымчыбжьа адырра ҟарҵаралоуп анапаҿы иҟоу абилеҭқәа рзы.
Ашьапылампыл азы адунеи ачемпионат мҩаԥысуеит Урыстәыла, 2018 шықәса рашәарамза 14 инаркны ԥхынгәымза 15 рҟынӡа.


Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраҿы игаз Аиааира 25 шықәса ахыҵра аҳаҭыразы асахьаҭыхҩы Борис Ашәба хаҭалатәи исахьақәа рцәыргақәҵа мҩаԥысуеит Москва ақалақь, цәыббрамза 24 инаркны жьҭаарамза 12-нӡа. Аекспозициа еиднакылоит шәкы инарзынаԥшуа аусумҭақәа.
Аԥсны акультуреи аҭоурых-культуратә ҭынха ахьчареи рминистр Ельвира Арсалиаԥҳа арадио Sputnik аҟны еиҭалҳәеит Санкт- Петербург имҩаԥысуа Евразиатәи аҳәса рфорум аҟны иззааҭгылаз азҵаарақәа.
Sputnik Аԥсны апроект аҟны ишәыдаагалоит Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ахроника.
Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа аспирант Инал Гыцба арадио Sputnik аҟны иазгәеиҭеит Индиеи Аԥсныи дунеик иахьану аҟынтә еиныруазҭгьы, хылҵшьҭрала еизааигәаны ибом ҳәа.
Аибашьра аветеран, ашәаҳәаҩ, Аԥсны зҽаԥсазтәыз артист Омар Сангәылиа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит Белла Барцыцԥҳа лажәеинраала иалхны аибашьраан иаԥиҵаз ашәа "Аиааира" аҭоурых атәы.


АҞӘА, рашәарамза 28 – Sputnik, Владимир Бегунов. Аҟәатәи азауад "Аԥсны аҩқәеи аӡқәеи" Пицундатәи анаплакы "Напитки и Ко" раалыҵ цәырыргараны иҟоуп Аҩыҟаҵара ахԥатәи Амшынеиқәатә форум аҟны, ҳәа адырра ҟарҵеит "Напитки и Ко" апресс-маҵзура.
Аҩыҟаҵара Амшынеиқәатә форум ахь инарыԥхьоит анаплак дуқәа, иуҳәар ауеит ааглыхыҩцәа дуқәа рклуб ауп ҳәа азгәанаҭоит апресс-маҵзура.
Апресс-маҵҵзура аусзуҩцәа ражәақәа рыла Аԥсны имаҷу анаплакқәа уахь ааԥхьара рырҭом аформат иахьақәымшәо азы. Аԥснытәи аҩыҟаҵаҩцәа афорум аҟны ицәырыргараны иҟоу аалыҵ макьаназы имаӡоуп.
Аҩыҟаҵара ахԥатәи Амшынеиқәатә форум мҩаԥысраны иҟоуп Шәача, рашәарамза 30 инаркны ԥхынгәы 1 аҟынӡа. Иара иалахәхоит Урыстәыла, Аԥсны, Болгариа, Молдова, Ермантәыла уҳәа рҟынтәи аҩыҟаҵаратә наплакқәа.


Аԥсны аԥыза-министр Геннади Гагәылиа иԥсҭазаара далҵит 71 шықәса дшырҭагылаз, цәыббрамза 8, 22 сааҭи 40 минуҭи рзы Мысратәи абжьаларҭа анахыс амҩаду аҿы иҟалаз амашәыр иахҟьаны. Геннади Гагәылиа Аԥсны ахада Рауль Ҳаџьымба дызхагылаз аԥсуа делегациа дахәҭакны Шьамтәыла официалла даҭааны дыҟан. Амҩатә машәыр ҟалеит аиҳабыра рмашьынақәа еишьҭагыланы Шәачатәи аҳаирбаӷәазантә Аҟәаҟа ишаауаз.
Алахьеиқәратә митинг мҩаԥысит Гәдоуҭатәи акультуратә хан аҟны цәыббрамза 12 рзы.
Аԥсны аԥыза-министр Геннади Гагәылиа иқыҭа гәакьа Лыхны анышә дамардеит цәыббрамза 12 рзы.
Амҩаҿы ашәарҭадареи, акортеж анибо аамҭазы амашьынарныҟәцаҩ ихы мҩаԥигар шакәуи арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны еиҭеиҳәеит Аԥсуа телехәаԥшраҿы адырраҭара Авторивиера амҩаԥгаҩ Гарри Арсҭаа.
Аԥсны аԥыза-министр Геннади Гагәылиа дҭахеит цәыббрамза 8 рзы иҟалаз амҩатә машәыр иахҟьаны.
Ахәаахәҭра-ааглыхратә палата адәныҟатәи аусқәеи аинвестициақәеи рыҟәша аиҳабы Кама Ҵәыџьԥҳа арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны иазгәалҭеит Геннади Гагәылиа аҿар рыԥсадгьыл ахь абзиабара шрылаиааӡоз, Аԥсны аргылара - аҿар ирусуп ҳәа ишиԥхьаӡоз.
Амҩатə машəыр иахҟьаны иаамҭаӡамкəа зыҧсҭазаара иалҵыз Геннади Гагəылиа иҭахара даара ихьаазго, Шьамтәыла иаҭааны иҟаз аҧсуа делегациа иалахәыз ҳџьынџьуаҩ Шьараф Маршьан Сырма Ашәҧҳа илзеиҭеиҳәеит игәалашәараҿы ари ауаҩ дшаанхо.
Ажурналист, ашәҟәыҩҩы Екатерина Бебиаԥҳа арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны еиҭалҳәеит Геннади Гагәылиа аибашьра аамҭазы ижәлар рымаҵ шиуаз атәы.
Аԥсны аԥыза-министр Геннади Гагәылиа Шьамтәыла официалтә ныҟәарала иҟаз аԥсуа делегациа далахәын. Шәачатәи аҳаирбаӷәаза аҟынтәи Аԥсныҟа амҩа иқәыз аиҳабыратә кортеж амҩатә машәыр ианиеит цәыббра 8 ауха. Геннади Гагәылиа иоуз аахақәа ирыхҟьаны иԥсҭазаара далҵит.
Аԥсны Аԥыза-министр Геннади Гагәылиа машәырла дҭахеит цәыббра 8 ауха.
Арӡынба ихьӡ зху аибашьра афырхаҵара Ахьӡ-аԥша амузеи аиҳабы Мзиа Беиа арадио Sputnik аефир аҟны аԥыза-министр Геннади Гагәылиа дихцәажәо иазгәалҭеит инапы злакызаалак аус арҽеишьа дақәшәон ҳәа.
Геннади Гагәылиа Шьамтәыла иҟаз, Аԥсны ахада Рауль Ҳаџьымба напхгара зиҭоз аԥсуа делегациа дрыцны официалтә визитла Сириа даҭан. Атәыла анапхгара акортеж Шәачатәи аҳаирбаӷәаза аҟнытә иаауан асабшаҽны, цәыббра 8 ауха.
Ҭырқәтәыла Аԥсны хаҭарнакыс иҟоу ихаҭыԥуаҩ Џьансыхә Лазба арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны еиҭеиҳәеит Ҭырқәтәыла Геннади Гагәылиа иҭахара ианамаданы иаарту адышшыларатә шәҟәаҿы ианырҵо аҩырақәа ртәы.
Геннади Гагәылиа машәырла иԥсҭазаара далҵит цәыббра 8 руха. Аԥсыжра ҟалоит цәыббра 12 рзы. Дамаск Аԥсны Аԥыза-министр Геннади Гагәылиа иԥсҭазаара дахьалҵыз инамаданы адышшыларатә шәҟәы хдыртит.
Геннади Гагәылиа ҩышықәса Бзыԥҭа аус ицызуоз Аргылара ахырхарҭала, атехникатә наукақәа ркандидат Лев Амыҷба иаҳзеиҭеиҳәеит русеицура атәы.
Геннади Гагәылиа машәырла иԥсҭазаара далҵит цәыббра 8 руха. Аԥсыжра ҟалоит цәыббра 12 рзы.
Аԥыза-министр Геннади Гагәылиа иԥсра инамаданы адышшыларатә шәҟәы хыртуп Ҭырқәтәыла.
Аԥсуа Ҳәынҭқарратә драматә театр актиор Кьасоу Ҳагба арадио Sputnik Аԥсны аҟны амҩатә машәыр аан иҭахаз аԥыза-министр Геннади Гагәылиа иуаҩышьеи иҟазшьеи дрылацәажәеит.
Геннади Гагәылиа амҩатә машәыр аан дҭахеит цәыббра 8 рзы. Аԥсы анышә дамардоит цәыббра 12 рзы. Ареспубликаҿ ирылаҳәоуп алахьеиқәра. Атәыла абираҟқәа лашьҭуп. Агәырӷьаратә уснагӡатәқәа зегь аанкылоуп.
Аамҭала Аԥыза-министр инапынҵақәа неигӡалоит Аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ Даур Аршба.
Амҩатә машәыр зымпыҵҟьаз ауаҩы даанкылоуп.


Cырма Ашәԥҳа, Sputnik
- Аԥсныи Аахыҵ-Уаԥстәылеи иаҳҳәарц ҳалшоит еицырзеиԥшу ҭоурыхтә мҩак еицанысит ҳәа. Анцәа иџьшьаны ҳажәларқәа ззықәԥоз аҭынч ԥсҭазаара, Аиааира ҳамоуп иахьа. Абри аҵакы шәазааҭгыларц сҭахуп.
— Аԥсныи Аахыҵ-Уаԥстәылеи а-20-тәи ашәышықәса анҵәамҭазы, ҳтоурыхқәа еиԥшхама ахыуҳәаартә иҟоуп. Избанзар, Асовет ҳәынҭқарраҿы 90-тәи ашықәсқәа раан аиҭакрақәа излагаз еиуеиԥшым Ареспубликақәа рҿы, хаҭала Кырҭтәыла имҩаԥнагоз аполитика, ҭоурыхла иҟанаҵаз зегьы иаҳдыруеит аибашьра шахҟьаз. Убри ҳаиднакылеит, ҳтәылақәа рҿы аԥсҭазаара еиԥшхеит. Иҟалеит аибашьрақәа, уи ҟамлар акәын, аха ақырҭуа политикцәа дара изларҳәоз ала, изнылаз ахақәиҭратә мҩа иазымаиааиӡеит, ирылымшеит адемократиа ашьақәыргылара. Дара адемократиа ишахәаԥшуаз, иртәымыз аҳәынҭқаррақәа рыдкылара алоуп. Уи иашаӡам, иахылҿиаазгьы ҳдыруеит.
- Шәара Аԥсуа телерадиоеилахәыраҿы хантәаҩыс аус аныжәуаз еиҿкааны ишәыман апроект "Аешьара амҩала". Убри апроект зызкыз инхарҭәааны шәаҳзалацәажәар ҟалоума?
— Аԥсны Аиааира 15 шықәса анахыҵуаз, уи иазкыз аусқәа анымҩаԥысуаз ашықәсазы, Аԥсуа телехәаԥшра апроект ҿыц цәырнагеит Нхыҵ-Кавказтәи Ареспубликақәа рҿы имҩаԥаҳгарц адырраҭарақәа. Избанзар, урҭ Ареспубликақәа рҟынтәи хатәгәаԥхарала Аԥсны иааны еибашьуаз даараӡа ирацәаҩын. Убри ҳазхәыцны адырраҭара еиҿаҳкаарц азаҳаӡбеит Нхыҵ-Кавказтәи Ареспубликақәа зегьы рҿы, иара убас Аахыҵ-Уаԥстәылагьы убри аҩыза адырраҭара мҩаԥаҳгеит. Аинтерес аман ицеит аефир ахь ҳәа сгәы иаанагоит. Избанзар, азҵаарақәа цәырҵуан, урҭ азҵаарақәа рҭакқәа ҟаҳҵон, бзиа ибангьы иахәаԥшуан ауаа.
- Дук хара имгакәа убри анаҩс, нанҳәамза 8 рзы Аахыҵ-Уаԥстәыла ҩаԥхьа аибашьра иалагеит. Шәара ишәылшәыршеит Аахыҵ-Уаԥстәыла шәцаны уи иазкыз афильм аԥҵара, иазгәасҭац сҭахуп еиҳа ианыуадаҩӡаз аамҭазы. Ишԥаԥшьыжәгеи, ишԥашәылшәыршеи уи?
— Нанҳәа 8 ҟалаанӡа, мызки бжаки аԥхьа, Аахыҵ-Уаԥстәылатәи ателехәаԥшреи Аԥсуа телехәаԥшреи еицымҩаԥаҳгеит адырраҭара. Адырраҭара анҵамҭа ҟаҳҵеит Аахыҵ-Уаԥстәыла ателехәаԥшраҿы. Дук хара имгакәа, мызки бжаки рышьҭахь атәыла бгеит, аибашьра иалагеит. Аибашьра ианалага ҳара ҳколлектив, Аԥсуа телехәаԥшреи арадиои рҿы аус зуа зегьы ҳаидгыланы ацхыраара раҳҭаарц ҳаӡбеит иҳалшо ала. Исгәалашәоит, Цхинвал ақалақь анҭадырцәы хәымш-фымш рышьҭахь, аоператор Роберт Ломиеи сареи ҳаицны ҳцеит Аахыҵ-Уаԥстәылаҟа. Убасҟан сара хаҭала избаз даараӡа аҳәара уадаҩуп. Ҳара ҳаннеи аҽны, Цхинвал ауааԥсыра рықалақь ахь ихынҳәуан. Еиҭасҳәахуеит, уа иаҳбаз ҿык-бзыки узарҳәом, ақалақь зегьы шьаҟьан. Ашколқәа, ахәышәтәырҭақәа, абиблиотекақәа, атеатр,амузеиқәа, апарламент, аиҳабыра рҭыԥ, аусҳәарҭақәа зегьы ҟәыбаса ишьҭаҵан. Иазгәасҭарц сҭахуп, Жәларбжьаратәи ахеидкылақәа ахьыҟаз ахыбра кьыс амамкәа ишыҟаз, уи змааноу сыздыруам… Ауаԥс ҵарауаҩ ду Абаев иҩны амузеи ццышәны ирыблит.
- Гәырам Артиом-иԥа, хымԥада ишәцәыуадаҩын ас еиԥш иҟаз аҭагылазаашьаҿы акамера аус арура, егьа ус акәзаргьы нап шԥашәырки аҭыхрақәа рымҩаԥгара?
— Афильм хьӡыс иаиуит "Ԥсҭазаарак иаҩсуа аҵх" ("Ночь длиною в жизнь"). Ари афильм аматериал анҭаҳхуаз абас сценариак ҩны, планк шьақәыргыланы иҳамаӡамызт. Ҳара ҳкамера иабоз акәын иҭаҳхуаз, ауаҩы ибла иабо еиԥш акамера аус ауан. Даараӡа ирацәан акамераҿы аԥсҭбарақәа, ауаа ԥсны икажьын, амашьынақәа былны, аԥсҭазаара аанкылан, даараӡа ирацәаҩын зыҩнқәа рахь ихынҳәуаз, зыҩны зымбаз, зыҩны блыз, зусҳәарҭа блыз, зыуацәа ирышьҭаз, зхәыҷкәа ҭахаз.
- Ахҭысқәа зегьы гәыҭшьаагоуп еиҭашәҳәо, иалкааны шәыззаҭгылрц шәылшои?
— Ҳара ҳлықәшәеит аӡӷаб хәыҷы, аибашьра ианалагаз аҽны ҩышықәса зхыҵуаз ахәыҷы ацәажәара иалагахьаз, дҿаҳахеит. Ҳара ҳаннеи дцәажәаӡомызт, лыла ҭраа духәаԥшуан, ахәыҷы илҳәо лзымдыруа дҟалеит. Убас анацәа, абацәа зыхшара зцәыӡыз, зыуацәа зцәыӡыз ауаа даараӡа ирацәан. Иазгәаҭатәуп, ақырҭуа еибашьцәа шьны ишкажьыз, урҭгьы ықәрымгаӡацызт. Афильм аҿы иаҳбоз акадрқәа зегьы алаҳмыргылаӡеит, избанзар рыхәаԥшра даараӡа иуадаҩын.
- Шаҟа мшы шәыҟаз Аахыҵ-Уаԥстәыла, шәабанӡадхалеи афильм аҭыхра?
— Хымш ҳаҟан. Хымш ирылагӡаны ҳара даараӡа ирацәаны акассетақәа ҭаҳхит. Ианааҳга, афильм шԥараҳҭари ҳәа ҳхәыцуан аоператори сареи. Нас атекст аҵамҵаӡакәа, ахҳәаа ҟамҵакәа, акамера иабаз ала амонтаж ҟаҳҵеит, иҭаҩыз аиҿцәажәарақәа агәылагылан, аҵакы ацәымӡырц азы амонтаж ҟаҳамҵаӡеит, ахҭыс шымҩаԥысуаз аҿиара аҳҭеит, аҭыхрақәа шымҩаԥысуаз амҩала ҳцеит.
- Афильм ахронометраж шаҟа иҟоузеи?
— Афильм сааҭк иназынаԥшуеит. Афильм аҿы иҟоуп еиуеиԥшым аинтервиуқәа ззыӡырҩра уадаҩу. Иазгәасҭарц сҭахуп, абри афильм шеиҭагаз англыз бызшәахьы. Еиҭазгозгьы хаҭала Великобританиа деиуан. Афильм аҿы иарбоуп 15 шықәса зхыҵуа аӡӷаб лаҳәшьеи лареи хәымш аҩнаҵаҟа ишыҵатәаз. Лани лаби ахьыҟаз рыздырӡомызт. Аӡӷаб еиҭалҳәоит ишәаны аҩны аҵаҟа ишыҵатәаз, ақырҭцәа абџьар зкыз ахәыҷқәа шыршьуаз, ишырымшаҭоз. "Сара сшәаны стәан, ақырҭуак ҳашә ааимԥааны ҳахьтәо дааҩналар, игәҭакы наигӡаанӡа сыԥсы схыҵааит ҳәа Анцәа сиҳәон" — ҳәа азгәалҭоит. Иара илҳәоз ажәақәа еиҭаимгаӡеит аиҭагаҩ. "Сара ари аҩыза сзеиҭагаӡом, избанзар сыжәлар ари аҩыза раҳар ирылымшар ҳәа сшәоит ашьҭыхра, даара ихьанҭоуп. Убри азы исзеиҭамгаӡеит, сара схаҭагьы арҭ ажәақәа реиҭагара акыр исцәыуадаҩуп, еиҭазгаӡом" — ҳәа ҳаиҳәеит. BBC ателерадикомпаниа ари афильм иахәаԥшит, аха аҭакс иҟарҵаз ус ауп: "Афильм ҳзышьҭӡом, избанзар Европатәи ажәлар ари афильм ахәаԥшра макьана иазыҟаҵаӡам, даараӡа ихьанҭоу фильмуп, рырбара халшаӡом " — ҳәа ԥхьаӡаны. Рыжәлар ргәабзиара аруадаҩуеит ргәахәзар акәхап, убри азы афильм рмышьҭӡеит.
- Сынтәа, нанҳәамза 8 рзы жәашықәса ҵит абри еиԥш ахлымӡаах ҟалеижьҭеи Аахыҵ-Уаԥстәыла… Аха, иҟоуп гәыӷрак уеизгьы, аԥсҭазаара ԥхьаҟа ицоит. Шәара ауаԥс жәлар рахь иҟашәҵо шәзеиӷьашьара.
— Сара убасҟан избаз ажәлар, убасҟан ирхыргаз ауадаҩрақәа иахьа ириааины амҩа ҿыц иануп, аҳәынҭқарра аргылара иаҿуп, ирзеиӷьасшьарц сҭахуп гәык-ԥсык ала ақәҿиарақәа. Есқьынагьы ирдыруазарц сҭахуп аԥсуа жәлар ҳашрыдгыло, ешьцәаҵас ишаҳбо. Аԥсҭазаараҿы аманшәалара ҟалааит. Ирхыргаз хашҭра ақәӡам, аха убарҭ ахьанҭарақәа рхазыршҭыша ахҭыс дуқәа ҟалааит.


Ихароума Анцәа ауаа ахьгәаҟуа?
Иарбан аимактә зҵаароу ишьҭыхыз Едемтәи абаҳчаҿы?
Ишԥаԥихуеи Анцәа ацәгьа иахылҿиааз?
1, 2. Иарбан рыцҳарақәоу ауаа зықәшәо, насгьы закәытә зҵаарақәоузеи уи ицәырнаго?
ИШЬААРҴӘЫРАЗ аибашьра ахьцоз тәылак аҟны иӷәӷәоу еиҿагыларак ашьҭахь, зқьҩыла иҭахаз аҳәсеи ахәыҷқәеи азеиԥш нышәынҭраҿы анышә иарҭеит. Ихкааны иҟаз уи аҭыԥ аҿы ианҵан ажәак: «Избан?» Лассы-лассы абри азҵаарала ауаа иаадырԥшуеит агәырҩеи агәкаҳареи ишрықәшәаз. Аибашьрақәеи аԥсабара иахылҿиаауа арыцҳарақәеи акгьы зхарам ауаа рыԥсҭазаара иалнахуеит, насгьы рыҩнқәа хнарбгалоит. Ачымазарақәеи ацәгьоурақәеи уҳәа убас егьырҭ арыцҳарақәа, ауаа ирзаанагоит ухаҿы иузаамго агәаҟрақәа. Дара еилыркаар рҭахуп избан абри аҩыза арыцҳарақәа изрықәшәо.
2 Избан Анцәа агәаҟрақәа зиаҩижьуа? Анцәа Иегова зегьзылшо, насгьы иҟәышу иакәзар, диашазар, бзиабарала дҭәызар, избан нас ари адунеи аҿы асҟак ацәымӷреи аиашамреи зыҟоу? Угәы иҵхозма зныкыр абарҭ азҵаарақәа?
3, 4. а) Иабантәаадыруеи ҳара Анцәа агәаҟрақәа зиаҩижьуа азхәыцра цәгьара шаҵам? б) Дышԥарзыҟоу Иегова ацәгьареи агәаҟрақәеи?
3 Ииашоума Анцәа агәаҟрақәа зиаҩижьуа азхәыцра? Џьоукы ирыԥхьаӡоит ари азҵаара аҟаҵара, ахаҵара́ азымхара, ма Анцәа пату иқәымҵара аанарԥшуеит ҳәа. Аха Абиблиа уанаԥхьо, уара иубоит абас еиԥш иҟоу азҵаарақәа ииашоу Анцәа имаҵзуҩцәагьы ишықәдыргылоз. Иаҳҳәап, аԥааимбар Аввакум Иегова диҳәон: «Избан уара ацәгьара зысурбо, насгьы арыцҳарақәа узрыхәаԥшуа? Избан сара сҿаԥхьа ақәылареи ақәымчреи зыҟоу? Избан изыҟоу аимак, насгьы аиҿыхарақәа зыҿио?» (Аввакум [Аввакум] 1:3).
4 Диқәыӡбама Иегова изиашаз иԥааимбар Аввакум арҭ азҵаарақәа ахьықәиргылаз? Мап. Уи аҭыԥан иара деиҷаҳаит Абиблиа аҟны ианҵазарц гәык-ԥсык ала иҟаз Аввакум иажәақәа. Анцәа иара убас уи аилкаара ииҭеит, ихаҵарагьы́ ирӷәӷәеит. Иегова иҭахуп уаргьы дуцхраар. Абиблиа иаҳнарҵоит Анцәа «гәҭыха-хьаас шәимоуп» ҳәа (1 Пиотр 5:7). Анцәа дарбанзаалак ауаҩы иаасҭа ицәымӷуп ацәгьара, насгьы уи иахылҿиаауа агәаҟрақәа (Исаиа [Исаия] 55:8, 9). Избан нас иахьа адунеи гәаҟрала изҭәу?
ИЗБАН АБРИАҞАРА АГӘАҞРАҚӘА ЗЫҞОУ?
5. Ишԥеилыркаауеи ауаа агәаҟрақәа мзызс ирымоу, аха иаҳнарҵозеи Абиблиа?
5 Аӡәырҩы ахаҵара́ змоу ауаа абарҭ реиԥш иҟоу азҵаарақәа рырҭоит адоуҳатә мҩақәҵаҩцәа. Аҭакс дара лассы-лассы ираҳауеит агәаҟрақәа — ари Анцәа игәаԥхара ауп, насгьы агәырҩақәеи арыцҳарақәеи иара заа иӡбахьан ҳәа. Еиҳараҩык ирҳәоит Иҳақәиҭу имҩа еилкаашьак амам, насгьы Анцәа ауаа аԥсра рзааишьҭуеит — ахәыҷқәаҵәҟьагьы — ажәҩан ахь идикыларц азы ҳәа. Аха уара ишеилукааз ала, Анцәа Иегова ахаангьы ауаҩы ацәгьара изиуам. Абиблиаҿы иаҳәоит: «Анцәа иаша амцқьара изыҟаҵом, насгьы Зегьзымчу ииашамкәа ихы мҩаԥигом» (Иов [Иов] 34:10).
6. Избан аӡәырҩы Анцәа изихарарҵо агәаҟрақәеи арыцҳарақәеи зегьы?
6 Иудыруама уара избан ауаа агәаҟрақәеи арыцҳарақәеи зегьы Анцәа изихарарҵо? Аӡәырҩы Зегьзымчу изашшуеит, избанзар ари адунеи напхгара азызуа иара иоуп ҳәа ргәы иаанагоит. Дара ирыздырӡом имариоу, аха акрызҵазкуа Абиблиа иаҳнарҵо аиаша. Ахԥатәи ахаҿы ишаныз еиԥш, ари адунеи анапхгаҩы — Аҩсҭаа Аџьныш иоуп.
7, 8. а) Избан иаҳҳәар зҳалшо ари адунеи анапхгара азҭо ихаҭара аанарԥшуеит ҳәа? б) Ишԥарыздырҳауеи агәаҟрақәа ауаатәыҩса рынамӡареи «аамҭеи амашәыри»?
7 Абиблиаҿы еилыкка иаҳәоит: «Адунеи зегь Ацәгьа инапаҿы иҟоуп» (1 Иоанн 5:19, АдҾ). Абри ҳхаҳмыршҭлар, зегь еилаҳкаауеит. Ари адунеи иаанарԥшуеит иумбо адоуҳа цәгьа ихаҭара «адунеи зегьы зжьахьаз» (Аатра 12:9). Аҩсҭаа даара иҽырцәгьаны дыҟоуп, насгьы дымцҳәаҩуп, дагьгәымбылџьбароуп. Убри аҟынтә инапаҿы иҟоу адунеигьы цәгьарала, мцрала, гәымбылџьбарала иҭәуп. Ари амзызқәа ируакуп, избан адгьыл аҿы абас агәаҟрақәа рацәаны изыҟоу.
8 Аҩбатәи мзызс иҟоу, Едем аҿы аҿагылара аныҟала ашьҭахь, ауаа анамӡареи агәнаҳареи ахьырҭынхаз ауп. Уи иазкны иаҳәон 3-тәи ахаҿы. Ауаа гәнаҳақәа агәазыҳәара рымоуп анапхгара аимакра, убри азоуп адунеи аҿы асҟак ацәымӷреи, аибашьрақәеи, агәаҟрақәеи зыҟоу (Екклезиаст [Экклезиаст] 4:1; 8:9). Аҵыхәтәаны, ахԥатәи амзыз — «аамҭеи амашәыри». (Шәаԥхьа Екклезиаст [Экклезиаст] 9:11.) Иегова ихьчара ахьыҟам адунеи аҿы ауаа нхонаҵы, агәаҟрақәа ирықәшәалоит, дара ианаамҭам иахьаҭыԥым иахьыҟало азы.
9. Избан агәра ганы ҳзыҟоу Иегова агәаҟрақәа раҩжьразы акрызҵазкуа амзызқәа шимоу?
9 Шаҟа игәырҭынчгоузеи Анцәа агәаҟрақәа шаҳзааимго адырра. Иара ихараӡам аибашьрақәеи, азакәандареи, аргәаҟрақәеи, насгьы аԥсабара иахылҿиаауа арыцҳарақәа, ауаа асҟак агәырҩа рзаазго. Иара убас ҳара иҳахәҭоуп иаҳдырлар: избан Анцәа изиаҩижьуа абарҭ арыцҳарақәа зегьы? Иара Зегьзымчу иакәзар, ацәгьара аҵыхәтәа ԥиҵәартә амч имоуп. Даанызкылои нас иара? Бзиабарала иҭәу Анцәа имоуп акрызҵазкуа амзызқәа агәаҟрақәа зиаҩижьуа иазкны (1 Иоанн 4:8).
АКРЫЗҴАЗКУА АИМАКТӘ ЗҴААРА
10. Иарбан зҵаароу Аҩсҭаа ишьҭихыз, насгьы ишԥа?
10 Анцәа агәаҟрақәа зиаҩижьуа еилаҳкаар ҳҭахызар, ҳара иаҳгәалаҳаршәароуп ауаа рыԥсҭазаара раԥхьаӡа ацәгьара ианамҽханакыз аамҭа. Аҩсҭаа акрызҵазкуа аимактә зҵаара шьҭихит, Адами Евеи Иегова иҿагылара ргәаназҭеиҵа ашьҭахь. Иегова амч шимоу Аџьныш мап ацәикуамызт, избанзар иара идыруан Анцәа имч ҳәаа шамам. Аҩсҭаа Анцәа анапхгара азин шимоу гәрамгарҭас иҟаиҵеит. Аҩсҭаа Анцәа ахара идиҵеит дымцҳәаҩуп, насгьы иара ишамҭақәа бзиарақәак рцәиҵәахуеит ҳәа, убас ала Анцәа иҽеим напхгаҩуп ҳәа дааирԥшит. (Шәаԥхьа Аҟазаара [Бытие] 3:2—5.) Насгьы иара инықәырԥшны иҳәеит Анцәа ида ауаа рыԥсҭазаара еиҳа еиӷьхоит ҳәа. Абасала Аҩсҭаа Иегова анапхгаразы имоу азин, ма иреиҳаӡоу имчра имеикит.
11. Избан Иегова аҿагылаҩцәа иаразнак изықәимхыз?
11 Адами Евеи Иегова иҿагылеит. Даҽакала иуҳәозар, урҭ ирҳәеит: «Ҳара иаҳҭахым Иегова напхгара ҳзиуларц. Ҳара ҳхала иҳаӡбар ҳалшоит аиашеи аиашамреи закәу». Иӡбар шԥеихәҭаз Иегова ишьҭыхыз ари аимактә зҵаара? Ишԥадырбатәыз ахшыҩ змоу ашамҭақәа зегьы аҿагылаҩцәа шиашамыз, насгьы анасыԥ аазго Анцәа имҩа заҵәык шакәу? Шьоукы ирҳәар алшоит Анцәа аҿагылаҩцәа ықәхны, зегь ҿыц далагар ихәҭан ҳәа. Аха Иегова иҳәахьан Адами Евеи рхылҵшьҭрала адгьыл ширҭәуа, насгьы урҭ џьанаҭ дгьыл аҿы ишынхало (Аҟазаара [Бытие] 1:28). Иегова еснагь игәҭакқәа наигӡоит (Исаиа [Исаия] 55:10, 11). Уи адагьы, Едем аҿы Анцәа иҿагылаз иаразнак иқәихызҭгьы, уи инапхгаразы имоу азин иазкыз азҵаара азыӡбомызт.
12, 13. Иҳаилыркаа аҿырԥштәала избан Иегова дзаԥырхагамхаз Аҩсҭаа адунеи анапхгаҩыс дҟаларц, насгьы избан Анцәа изиаҩижьыз ауаа рхатә напхгаратә формақәа аԥырҵарц.
12 Ҳахәаԥшып ҿырԥштәык. Иаҳҳәап, арҵаҩы аҵаҩцәа ирзеиҭеиҳәоит ицәгьоу аҳасабтә шыҳасабтәу. Ус, агәырҵҟәыл бзиа змаз, аха даара иԥагьаз ҵаҩык иҳәеит арҵаҩы диашам, насгьы ари аҳасабтә даҽакала иҳасабтәуп ҳәа. Арҵаҩы аматериал издыруам ҳәа ахара идиҵоит, насгьы ишьақәирӷәӷәоит иара еиҳа еиӷьны идыруеит ишыҳасабтәу ҳәа. Аӡәырҩы аҵаҩцәа иқәшаҳаҭхоит, насгьы иара идгылоит. Иҟаиҵарызеи арҵаҩы? Изымӡырҩуа аҵаҩцәа акласс аҟынтә идәылицар, ргәы иаанагои егьырҭ аҵаҩцәа? Ирзеилкаарыма дара ииашоу дызусҭоу? Усҟан аҵаҩцәа арҵаҩы гәрамгарҭас дҟарҵар алшоит, избанзар ргәы иаанагар ҟалоит дышиашам еилыркаар ҳәа дшәозшәа. Аха иҟалозеи арҵаҩы иԥагьоу аҵаҩы, иара итәала аҳасабтә иҳасабырц азин ииҭар?
13 Убри еиԥшуп Иегова иҟаиҵазгьы. Иугәаларшәа Едем иҟаз ахҭысқәа аҿагылаҩцәа мацара шракәмыз иаҵанакуаз. Миллионҩыла амаалықьцәа ирбон уи ахҭысқәа шымҩаԥысуаз (Иов [Иов] 38:7; Даниил [Даниил] 7:10). Убри азы аимактә зҵаара аӡбара амаалықьцәа зегьы аҵанакуан, насгьы ахшыҩ змоу ашамҭақәа зегьы. Иҟаиҵазеи нас Иегова? Иара Аҩсҭаа азин ииҭеит ауаа напхгара рзиуларц. Насгьы иара иаҩижьит ауаа Аҩсҭаа инапаҵаҟа рхатә напхгаратә формақәа аԥырҵартә.
14. Избан Иегова ауаа рнапхгаратә формақәа аԥырҵартә азин ахьриҭаз абзиара заанаго?
14 Ари аҿырԥштәы аҟны зыӡбахә ҳәоу арҵаҩы идыруеит иԥагьоу аҵаҩы иҩызцәеи иареи шиашам. Аха убасгьы иара еиликаауеит урҭ ргәаанагара шьақәдырӷәӷәарц азин риҭар, аҵаҩцәа зегьы ишырзеиӷьхо. Иҿагылаз аҵаҩцәа акгьы анырзыҟамҵалак, егьырҭ аҵаҩцәа агәра ргоит арҵаҩы дышиашаз, насгьы иара заҵәык шиакәу аурок амҩаԥгара зылшо. Даҽазны дызусҭазаалак аҵаҩы арҵаҩы аурок амҩаԥгара имакра далагар, зегьы еилыркаауеит абас еиԥш зхы мҩаԥызго аҵаҩы аклас аҟынтә дыздәылицо. Убри еиԥш, Иегова идыруеит гәык-ԥсыкала иҟоу ауааи амаалықьцәа зегьи ари аҩыза ахҭыс анҵәамҭа абзиа шырзаанаго: уи дара агәра днаргоит Аҩсҭааи егьырҭ аҿагылаҩцәеи шиашам, насгьы ауаа рнапхгара иҽеиу ҳәа акгьы шаанамго. Ажәытәан инхоз аԥааимбар Иеремиа иеиԥш, дара еилыркаауеит акрызҵазкуа аиаша: «Издыруеит, о Иегова, ауаҩы имҩа имчраҿы иҟам. Илшом инеиуа ишьаҿақәа ахырхарҭа рыҭара» (Иеремиа [Иеремия] 10:23).
ИЗБАН АБЫСҞААМҬА?
15, 16. а) Избан Иегова абысҟаамҭа агәаҟрақәа зиаҩижьуа? б) Избан Иегова ацәгьарақәеи ақәымчрақәеи заанимкыло?
15 Аха избан Иегова абысҟаамҭа агәаҟрақәа зиаҩижьуа? Избан ауаа арыцҳарақәа изырцәимыхьчо? Ҳхынҳәып ҳҿырԥштәахьы. Акы, ишаабо еиԥш, арҵаҩы даанимкылеит иԥагьоу аҵаҩы, насгьы ииашара шьақәирӷәӷәарц азин ииҭеит. Ҩбагьы, иара уи аҳасабра диимыцхрааит. Иегова убасҵәҟьа ҟаиҵеит. Акы, иара иаанимкылеит Аҩсҭааи ишьҭанеицәеи, насгьы дара риашара ашьақәырӷәӷәара даԥырхагамхеит. Ус акәымкәа, иара аамҭа риҭеит. Ииасхьоу азқьышықәсақәа рзы ауаа иаԥырҵеит еиуеиԥшым анапхгаратә формақәа. Ауаатәыҩса ирылшеит анаука, насгьы егьырҭ рганахьалагьы еихьӡарақәак рыҟаҵара, аха иахьа аиашамра, аӷарра, ацәгьоура, насгьы аибашьрақәа ахаан ишыҟамлац еиԥш рыҽдырцәгьеит. Иубарҭаны иҟалеит ауаа рнапхгара амч шмаҷу.
16 Ҩбагьы, Иегова Аҩсҭаа димыцхрааӡеит ари адунеи напхгара азураҿы. Анцәа ацәгьареи ақәымчрақәеи ааникылозҭгьы, аҿагылаҩцәа дрыцхраауазшәа ҟамлаӡози? Усҟан Анцәа ауаа ргәазҭеиҵон дара рхала адгьыл аҿы анапхгара маншәаланы иҟарҵар рылшоит ҳәа, насгьы ауаа ирызгәаҭомызт рнапхгара арыцҳарақәа шаанаго. Иегова убас ҟаиҵазҭгьы, амц иҽалаирхәуан. Аха Анцәа амц изҳәом (Ауриацәа рахь 6:18).
17, 18. Ишԥаԥихуеи Иегова ауаатәыҩса рнапхгареи Аҩсҭаа инырреи иааргаз аԥхасҭа зегьы?
17 Ирымоузеи ӡбашьас ауаа зқьышықәсала Анцәа иахьиҿагылоз ирзаанагаз ацәгьарақәа зегьы? Иаҳхаҳмыршҭлароуп Иегова — зегьзымчу Анцәа шиакәу. Иара илшоит ауаатәыҩса ирзаанагаз аԥхасҭа зегь аԥыхра, насгьы уи хымԥада иҟаиҵоит. Ишаҳдырыз ала, адгьыл аԥхасҭатәра аанкылахоит, насгьы уи еиҭах џьанаҭны иҟалоит. Иисус Христос иҿыхратә ԥсхҭынҵарахьы агәрахаҵара́ абзоурала агәнаҳа алҵшәа ықәгахоит, насгьы аԥсҭалара аԥсра иаиааиуеит. Анцәа Иисус дзааишьҭыз «аҩысҭаа иусқәа реиҵаҟьаразы ауп» (1 Иоанн 3:8). Абарҭ зегьы Иегова иалхны имоу аамҭазы инаигӡоит. Шаҟа ҳаргәырӷьозеи Анцәа заа иус анагӡара дахьаламгаз, избанзар иара ичҳара абзоурала ҳара иҳауит аиаша аилкаареи имаҵ ауреи алшара! (Шәаԥхьа 2 Пиотр 3:9, 10.) Иахьа Иегова аиҷаҳара аарԥшны дрышьҭоуп гәык-ԥсык ала иҟоу насгьы игәы иахәо аҟаҵара иашьҭоу ауаа. Иара урҭ дрыцхраауеит иҭынчым ари адунеи аҿы изықәшәо ауадаҩрақәеи арыцҳарақәеи рыхгара (Иоанн 4:23; 1 Коринфаа рахь 10:13).
18 Аха ицәырҵуеит азҵаара: избан Иегова изимшаз Адами Евеи еснагь ииашаны рхы мҩаԥырго? Ари азҵаара аҭак аҟаҵаразы, иаҳгәалаҳаршәар ҳахәҭоуп иарбан зыхә ҳараку ҳамҭоу Иегова иҳаиҭаз.
ИҞАУҴАРЦ УГӘЫ ИҬОУЗЕИ УАРА?
19. Иарбан зыхә ҳараку ҳамҭоу Иегова иҳаиҭаз, насгьы избан уи пату зақәҵалатәу?
19 Ахәбатәи ахаҿы ҳара еилаҳкааит ауаҩы хақәиҭла алхра алшара шимоу. Еилукаауама уара заҟа ахә ҳараку ари аҳамҭа? Анцәа ишеит инстинктла иныҟәо аԥстәқәа (Ажәамаанақәа [Притчи] 30:24). Ауаа еибырҭоит программала иарбанзаалак адҵа ҟазҵо ароботқәа. Ҳҟаларызу насыԥ ҳаманы абас ҳшазҭгьы? Ҳәарада, мап. Ҳара ҳаигәырӷьоит ҳзакәхо, иаҳҩызахо, ҳаԥсҭазаара шышьақәҳаргыло хақәиҭла алхра ахьҳалшо. Ҳара иаҳгәаԥхоит абри аҩыза ахақәиҭра, убри акәын ииҭахыз Анцәагьы.
20, 21. Ишԥаҳалшо хақәиҭла алхра алшара еиӷьны ахархәара, насгьы избан уи зхадоу?
20 Иегова иҭахӡам мчыла имаҵ ҳауларц (2 Коринфаа рахь 9:7). Уазхәыц аҭаацәа ргәы иахәо: ахәыҷы аӡәы ила бзиа шәызбоит ҳәа анреиҳәо, мамзаргьы иара ихала гәыцқьарыла ианиҳәо акәу? Ухы иаурхәар шԥаулшо уара Иегова иуиҭаз хақәиҭрала алхра алшара? Аҩсҭааи, Адами, Евеи иҟарҵеит зегьы иреицәаз алхра. Дара Анцәа Иегова инапхгара мап ацәыркит. Иҟауҵарц угәы иҭоузеи уара?
21 Уара иумоуп алшара еиҳа еиӷьны ухы иаурхәарц иссиру ари аҳамҭа — хақәиҭла алхра алшара. Уара иулшоит миллионҩыла Иегова имаҵ зуа ауаа уҽрыдкылара. Арҭ ауаа Анцәа ддыргәырӷьоит, избанзар ирылшо зегь ҟарҵоит Аҩсҭаа дшымцҳәаҩу, насгьы акгьы иаԥсам анапхгаҩы шиакәу шьақәдырӷәӷәарц (Ажәамаанақәа [Притчи] 27:11). Уаргьы аԥсҭазаараҿы ииашоу амҩа алухыр улшоит. Уи шыҟаҵатәу еилаҳкаауеит анаҩстәи ахаҿы.


Cырма Ашәԥҳа, Sputnik
Аҭоурыхтə мзызқəа ирхырҟьаны зыҧсадгьыл иаҟəыгаз ҳауаажəлар еснагь гəыҵхас ирымоуп рабдуцəа рџьынџь азыхынҳəра. Убас еиҧш, Аҧсны Аџьынџьтəылатə еибашьра ианалага, раҧхьа игаз ахысбжьы еиднакылеит нырцəи-аарцəи зегьы. Аибашьра аветеран "Агəымшəаразы амедал" занашьоу Муҳаррем Аҭрышба, усҟан зынӡа дқəыҧшын.
Ҭырқəтəыла, Сақариа иаҵанакуа Ҳендеқь ақалақь аҿы дынхон, иреиҳау аҵараиурҭа дҭан. Иҭаацəа ирамҳəаӡакəа, иаб иашьа иҧа Иауз Аҭрышбеи иареи еицны ибналаны Аҧсныҟа иааит, уинахыс аҧсреи абзареи зцыз ааибашьратə мҩа ианысит. Анцəа иџьшьаны амцашыра еибганы иалҵит.
Муҳаррем Аҭрышба анаҩстəи иҧсҭазаара иҧсадгьыл иадиҳəалеит. Аҭрышаа абиҧарала еснагь рыҧсадгьыл иазҿлымҳан. Муҳаррем иаб иашьцəа 1970-тəи ашықəсқəа рзы Аҧсныҟа иаахьан. Арантə ихынҳəны Ҭырқəтəылаҟа ианнеи, хымҧада рыхшара ирызнаргоз рыҧсадгьыл аӡбахə акəын.
Муҳаррем аибашьра аӡбахə алацəажəара еснагь мап ацəикуеит, избанзар ахаҵа иуалҧшьа Аҧсадгьыл ахьчара ауп ҳəа иҧхьаӡоит. Сара хаҭала акырынтə сҽазысшəахьеит уи атемала иҿцəажəара, аха дааччаны ус иҳəоит:"Мап, уи саламцəажəааит…" Изыдруада, мышкы зны дысзаагар, исзеиҭеиҳəо аибашьратə хҭысқəа шəара шəҟынӡа исызнагар… Зегь ҿҳəарак, ҿҳəарак рымоуп, сгəыҕуеит уи аамҭагьы ааип" ҳəа.
Муҳаррем иҧшəмаҧҳəыс Асҭанда Џьапуаҧҳа, Очамчыра араион Мықə ақыҭа диит. Уа абжьаратə школ даналга, Аҧснытəи Аҳəынҭқарратə университет азиндырратə факультет дҭалеит. 2000 шықəса инаркны Аҧсны Аҳəынҭқарра аминистрра аиустициаҿы аспециалист хадас аус луеит. Лара еснагь лҽазҵəылхны арепатриациа иадҳəалоу аусқəа дрышьҭоуп.
Аамҭаказы Аҧсны жəлар реизараҿы ҳџьынџьуааи ҳареи ҳаимадара аҟəша ахантəаҩы ицхырааҩыс дыҟан. Ҳџьынџьуаа иреиуоу аӡəы ихаҵгылара ахьаҭаху, уадаҩрак имазар иахьидгылатəу, еснагь ицхраара дазыхиоуп.
Асҭанда ллахьынҵа убас еиҧш илыцныҟəеит, Ҭырқəтəылантəи зыҧсадгьыл иазыхынҳəыз Муҳаррем Аҭрышбеи лареи еинасыҧхартə еиҧш.
Сара хаҭала арҭ аҭаацəа даара ибзианы сырзааигəоуп, аибабара ҳабжьоуп. Даара агəахəа алысхуеит иҿырҧшыгоу ҭаацəараны Аҧсны иахьынхо. Акрааҵуан Аҭрышаа рҭаацəара ирызкны анҵамҭа аҟаҵара сгəы иҭеижьҭеи. Аха, ахӡыргара злам арҭ аҭаацəара еснагь иҟасҵоз аҳəара ацынхəрас, аҭакс абас рҳəон: "аҩныҟа сасра бҳазнеи, ҳазхара ҳаибабап, ҳаицəажəап". Асҭандеи сареи уажəтəи ҳаиқəшəараан дазаазгеит лыхшыҩзцарақəак ҳацеиҩылшарц, абас еиҧш ҳаицəажəарагьы хацыркхеит:
"Сара сахьиз аҭааацəараҿы еснагь аҳра ауан аҧсуара. Насыҧ сыманы схы сыҧхьаӡоит сызланагалаз Аҭрышбақəа рҭаацəараҿы уи акырынтə еихаҳаны иахьызбаз. Сабхəа иҧсҭазаара далҵхьеит, санхəа д-Ҕьазҧҳауп. Илҿысҵааз акырӡа ирацəоуп. Аҧсуа ҧҳəыс лхымҩаҧгара, лҟəыҕара, аҭаацəа реидкылара, ахшара рааӡара уҳəа аҧсҭазаара иацу аҧҟарақəа зегьы ҷыдала дрызнеиуеит", — лҳəеит Асҭанда Џьапуаҧҳа.
Муҳаррем Аҭрышбеи Асҭанда Џьапуаҧҳеи Аҟəа ақалақь аҿы инхоит. Ҳаҧсадгьыл аҿы имҩаҧысуа ахҭысқəа зегьы ирылахəуп. Ҩыџьа рыҧҳацəа Иалсеи Нареи, Нестор Лакоба ихьӡ зху Аҟəатəи ажəабатəи Ашьхарыуаа рышкол аҟны аҵара рҵоит. Даара иҵаҩцəа ҿырҧшыгақəаны ирызҳауеит.
© Фото : Cырма АшәԥҳаМуҳаррем Аҭрышбеи Асҭанда Џьапуаҧҳаи рҭаацəа
"Иалса аҩбатəи акласс аҿы дтəоуп, Нара сынтəа актəи акласс ахь дцеит. Рҩыџьагьы қəҿиарала амаҭəарқəа зегьы рыцааиуеит. Рырҵаҩцəа даара бзиа ирбоит. Иалса абызшəақəа дрызҿлымҳауп. Аҧсшəа, аурысшəа,аҭырқəшəа, ангыл бызшəала дцəажəоит. Нара ашкол ахь дцаанӡагьы, Иалса илдыруаз зегьы лҵахьан, иҿыцу ацəырҵрақəа еснагь ирызҿлымҳауп", — ҳəа азгəалҭоит Асҭанда.
Аҧсшьаратə мшқəа раан Муҳарреми Асҭандеи рыхшара аашьҭыхны Ҭырқəтəылаҟа рҭаацəа рахь сасра ицалоит. Уаҟа ирзыҧшу ранду усҟан лгəырҕьара ҳəаак амоума?!
"Сара,Ҭырқəтəыла избаз аҧсуара, аиҳаби аиҵби реихаҵгылара, аизыӡырҩра, аилибакаара, агəеибашаҭара акырӡа сыхнахит. Исҭахəуп схəыҷқəа абарҭ аҟазшьа бзиақəа рыланы еизҳарц. Сабхəараа рыҩны еснагь асасцəа агӡам, ачеиџьыка змоу ҭаацəароуп. Санхəа еснагь ус лҳəалоит: "Бзиа ибаны иҟауҵо ахəы агьама бзиамхарц алшом, изфогьы ҳалалс ироуеит" — ҳəа. Сара ахааназы арҭ аҭаацəа рылахь еиқəны исымбаӡац. Аҧсҭазаара бзиа ибаны иазнеиуеит", — лҳəеит Асҭанда Џьапуаҧҳа.
Ҭырқəтəылантəи Аҧсныҟа иаауа ҳџьынџьуаа, Аҭрышаа рҭаацəа еснагь гəаартыла ирҧылоит. Ршьа-рда иалоу аҧсуара ишаҳəо еиҧш иныҟəоит. "Бзиала шəаабеит!"- ҳəа рхы-рҿы еихаччо ирҧылоит. Уи еиҳау иарбан насыҧу иҟоу аҧсуа иҧсадгьыл аҿы?!
"Сусқəа сҽырхаршəаланы исҭахəуп аҧсыуа ҭацак ишлаҭəоу еиҧш сныҟəарц, зегьы срыхьӡарц, аҭаацəаратə ҧсҭазаареи сусуреи еидызбаларц, аҧсуа ҭаацəарақəа еиҵыҵырц, иҿиарц. Исҭахуп амшын-нырцə иҟоу ҳашьцəа рыҧсадгьыл иазыхынҳəырц, араҟа аҭаацəарақəа аҧырҵарц. Зегь раҧхьа иргыланы аҿар амҩа рыҭатəуп. Ҳҳəынҭқарреи ҳауаажəларреи абри аус рымч-рылша зегьы адырҵарц, досу рнапаҟынтə иааиуа ҟарҵарц", — дцəажəон Асҭанда.
Ииашаҵəҟьаны, маҷ-маҷ акəзаргьы рыҧсадгьыл иазыхынҳəуеит атəым жəҩан аҟны аҧсҭазаара зқəашьхаз аҧсуа хылҵшьҭрақəа. Аҧсадгьыл гəыкуеит, уи иацуп ахьаагара, агəыбылра… Муҳаррем Аҭрышбеи Асҭанда Џьапуаҧҳаи рҭаацəара иахьа рыҧсадгьыл аҿа рхы-рəы иақəгəырҕьо ишынхо еиҧш, ирацəахааит ус еиҧш аҧсуа ҭаацəарақəа Аҧсынра. Иахьа, зхатəы бызшəала зыҧсадгьыл аҿы аҵара зҵо, изызҳауа Иалсеи Нареи Аҭрышҧҳацəа Аҧсынра иахьӡырҳəагақəаны иҟалааит.


"2017 шықәсазы 423 –ҩык ахәыҷқәа иит, урҭ зегьы афонд ахьӡала ҵыԥх иҭалеит аа-миллионки фышәи ԥшьба нызқь, насгьы ашықәс анҵәамҭазы иҭалеит 42 миллиони 737 нызқь. Ианар акы 2018 шықәсазы инымхӡакәа абанк аҟны инхеит миллионки 18 нызқь мааҭ. 363-ҩык афонд ахьӡала арзаҳал рыҩҩит, урҭ ауаа зегьы аԥара рызшәан. Хазҭоу ашықәс ииуль акы аҟынӡа иит 247-ҩык ахәыҷқәа. Афонд ахьӡала урҭ аҭаацәарақәа рҟынтәи арзаҳал зыҩҩыз 180-ҩык аԥара рызшәоуп. Аԥара рызшәамкәа иаанхеит 67 –ҩык. Урҭ афонд ахьӡала аԥара шҭалалак ирызшәахоит. Афонд раԥхьа аусура ианалага астатистикатә рбагақәа маҷк ииашамкәа иҳауит. Уажәы иаҳбоит мызкы бжьаратәла ииуа ахәыҷкәа рхыԥхьазара 35-40-ҩык рҟынӡа шыҟоу. Ҳара уи, хымԥада, ҳаргәырӷьоит. Аха шәнызқь мааҭ рызшәаны, анаҩс есымза хԥа-ҳԥа нызқь мааҭ ашәара ҳцәыуадаҩхеит, ҳахьзибамырхо иахҟьаны", — лҳәеит Ҭарԥҳа.


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеиаҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Аԥсшьара
Адунеиаҿы
Ҭырқәтәыла
акосмостә
маҵзура
аԥҵоуп
16:35 13.12.2018
Амаҵзура анапы иануп Ҭырқәтәыла акосмос азы амилаҭтә программа аус адулареи анагӡареи.
Страсбург
аҭыԥ
змаз
ахҭыс
шыҟалаз
аҭҵаарақәа
ирыцҵоуп
Порошенко
Керчьтәи
аӡыбжьахалаҿы
иҟалаз
ахҭыс
азы:
ари
еибашьроуп
12:38 12.12.2018
2
Ҟрым 140 еиланхарҭа фымцалашарада иаанхеит амшцәгьақәа ирхырҟьаны
Ииасыз амшқәа рзы ақәабаа-сабааи ақәаршҩи леиуан Ҟрым иахьаҵанакуаз зехьынџьара.
11:33 12.12.2018
4
Страсбург ақалақь агәҭа ахаҵа ахысра ҭеиҵеит: хҩык ҭахеит
Зқьҩыла асасцәа здызыԥхьало ақалақь Қьырсаныҳәатәи аԥсаӡ ахьымҩаԥысуа аҭыԥ аҿы ахаҵа ахысра ҭеиҵеит.
15:13 11.12.2018
2
Урыстәылеи Украинеи рыбжьара аусеицуразы Аиқәшаҳаҭра аусура аанкылахоит
Киев акьыԥхь ахь ицәырнагеит 2019 шықәса, мшаԥымза 1 инаркны Урыстәылеи Украинеи рыбжьара аиҩызареи аусеицуреи рзы Аиқәшаҳаҭра аусура аанызкыло азакәан.
12:26 11.12.2018
3
Франциа аҭагылазаашьа ҷыда алагалоуп
Атәылаҿ аҭыԥ змоу аилаҩеиласра инадҳәаланы Франциа аҭагылазаашьа ҷыда аларгалеит.
12:07 11.12.2018
2
Ҭырқәтәыла Амшын еиқәаҟны арра-мшынтә база аргылоит
Ҭырқәтәыла Амшын еиқәаҟны 400-ҩык аррамаҵзурауааи 200-ҩык аҟазауааи аус ахьыруша ажәбатәи арра-мшынтә база аргылоит.
18:54 10.12.2018
2
Евроеидгыла Донбасстәи алхрақәа рзы асанкциа ҿыцқәа аланагалеит
Евроеидгыла Донбасстәи алхрақәа рзы жәҩык ахаҿқәа рганахь ала асанкциа ҿыцқәа аланагалеит.
17:18 10.12.2018
5
Меркель: илегалым амиграциа апроблема зегьы еицаҳаӡбароуп
Германиа аканцлер Ангела Меркель Аглобалтә пакт амиграциа ашәарҭадареи, аҭышәныртәалареи ирзырхо документуп ҳәа ахылҳәааит.
16:29 10.12.2018
3
Песков: "акьаҿ ҩежьқәа" рус Франциа аҩныҵҟатә ус ауп
Кремль "акьаҿ ҩежьқәа" рус Франциа аҩныҵҟатә ус ауп ҳәа ахырҳәааит.
15:23 10.12.2018
4
Евроеидгыла аӡбрала Британиа иалшоит аидгыла алҵразы азыҳәа архынҳәра
Британиа, ганкахьала иалшоит Евроеидгыла алҵразы аӡбра шьҭахьҟа аргьыжьразы адокумент архынҳәра.
14:56 10.12.2018
2
Пашиниан иблок азы рыбжьы рҭиит 70% алхыҩцәа
Ермантәыла аԥыза-министр Никол Пашиниан иблок "Сшьаҿа" 70% алхыҩцәа рыбжьы аиуит изаамҭанытәим алхрақәа рҟны.
12:40 10.12.2018
6
Скрипаль иашьа иԥҳа аҳәамҭа ҟалҵеит лыуацәеи лареи реимадара шамуаз
Уаанӡатәи ГРУ афицар Сергеи Скрипаль иашьа иԥҳа Викториа аҳәамҭа ҟалҵеит ԥхынгәы 24 раахыс Британиа иҟоу лыуацәеи лареи шеимадам. Лара лгәаанагарала лаҳәшьа Иулиа арратә базаҿ даанкыланы дрымоуп.
12:26 10.12.2018
2
Китаи аспутник ҿыц акосмос ахь ашьҭра агәҭакуп
2019 шықәса, мшаԥымзазы Пекин иагәҭакуп акосмос ахь ихынҳәуа аспутник ҿыц ашьҭра.
11:36 10.12.2018
4
Урыстәыла абџьар аҭыжьреи аҭиреи рзы адунеи аҟны аҩбатәи аҭыԥ ннакылоит
Урыстәыла абџьар аҭыжьреи аҭиреи рзы Британиа иаԥыганы, адунеи аҟны аҩбатәи аҭыԥ ааннакылоит. 2017 шықәса рзы абџьарҭира иацлеит 9, 5% рыла. Иахьазы абџьар аҭыжьреи аҭиреи рзы актәи аҭыԥ амоуп ЕАШ (57%).
09:19 10.12.2018
3
Урыстәыла ачартертә авиаеилахәыра ҿыц аусура иалагоит
Иҟоу адыррақәа рыла, аилахәыра аԥхьатәи аамҭазы аҳаирпланқәа Airbus A321 ԥшьба аиуеит.
16:36 07.12.2018
5
Украинеи Урыстәылеи рыбжьара аиқәшаҳаҭра азинмчра аанкыларазы анапаҵаҩрахь инагоуп
Украинеи Урыстәылеи рыбжьара аиҩызареи аусеицуреи рзы аиқәшаҳаҭра азинмчра аанкыларазы анапаҵаҩрахь Порошенко изнагоуп, аиқәшаҳаҭра азинмчра нкылахар алшоит 2019 шықәса мшаԥымза 1 инаркны.
15:28 07.12.2018
5
Путин амилаҭтә политика аԥсахрақәа алеигалоит
2025 шықәсанӡатәи Урыстәыла аҳәынҭқарратә милаҭтә политика Астратегиа аредакциа ҿыц иалагалахоит ирыдыркылаз ауснагӡатәқәа рылҵшәақәа рырбагақәа.
12:24 07.12.2018
2
Таиланд аиҳабыра апластик иалху апакетқәа ахрархәара азин ҟарҵом
Сиамтәи аӡыбжьахалаҿ иҟоу таитәи адгьылбжьаха Ко Самет иахьаҵанакуа зегьы апластик иалху апакетқәа ахрархәара азин аанкылоуп.
11:58 07.12.2018
5
Украина Керчтәи аӡыбжьахала ахы ианархәалоит ҳәа Киев аҳәамҭа ҟанаҵеит
Украина атәылахьчара аминистр Степан Полторак ажурналистцәа аинтервиу рыҭо иҳәеит ԥхьаҟагьы Украина Керчтәи аӡыбжьахала ахы ишанархәало.
09:49 07.12.2018
11
"Ахьтәы глобус" аноминантцәа рыӡбахъ рҳәеит
2018 шықәсазы акинемотографиеи ателехәаԥшреи рзы аԥхьахә "Ахьтәы глобус" анашьара ацеремониа мҩаԥысраны иҟоуп 2019 шықәса, ажьырныҳәа 6 рзы.
19:53 06.12.2018
2
Дмитри Медведев атәылаҿ ашәахтә ҭагылазаашьа маншәалоуп ҳәа ахиҳәааит
Урыстәыла аԥыза-министр Дмитри Медведев атәылаҿ ашәахтә ҭагылазаашьа еиуаеизыршәоуп ҳәа ахиҳәааит, иагьазгәеиҭеит ирыдыркылахьоу аӡбрақәа еиҭакра шырмоуа.
Иҵегь аҭагалара
13:33 12.12.2018
64
Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭа аҳасабеилыргаҩ илықәлан ауалафахәы зегь ргеит
Тҟәарчалтәи араионтә хәышәтәырҭа иақәлеит ԥхынҷкәын 12 асааҭ 9:55 рзы.
14:07 11.12.2018
51
Роза Чамагәуаԥҳа: уус гәыкала уаназыҟоу, иумыцааир, иумықәҿиар ҟалаӡом
Аԥсны жәлар рартист, "Ахьӡ-Аԥша" аорден ахԥатәи аҩаӡара занашьоу, авокал-инструменталтә ансамбль "Гәында" асахьаркыратә напхгаҩы Роза Чамагәуаԥҳа ҳдиаспора рахь лгәазыҳәарақәеи, Ҭырқәтәыла даныҟаз имҩаԥылгаз лусрақәеи ирызку аматериал шәаԥхьарц ишәыдаагалоит артистка лымшира аҽны.
10:31 12.12.2018
48
Аԥсуа культура афестиваль "Анаҟәаԥиа" мҩаԥысуеит Арзамас
Аԥсуа культура афестиваль "Анаҟәаԥиа" мҩаԥысуеит Арзамастәи азауад Акультуратә хан аҿы.
20:41 11.12.2018
42
Арухаа Нальчик рықәгыларазы: иреиҳау хәшьароуп ршьапы иқәгыланы рнапы анузеинырҟьо
Оҭар Хәынҵариа ихьӡ зху жәлар ринструментқәа рыла ишьақәгылоу аҳәынҭқарратә оркестр асахьаркыратә напхгаҩы Денис Арухаа Sputnik аефир аҿы иҳәеит Нальчик рықәгылара шымҩаԥысыз.
15:31 11.12.2018
40
Ашьханыҟәа: ашьхеи аԥсуеи — агәи агәаҵәеи узеидыхра аиҳа иузеидыхӡом
Баслахә ақыҭан инхо Рауль Бганба 80 шықәса дшырҭагылоугьы есышықәса ашьха дхалоит. Иара еиҭеиҳәеит раԥхьаӡа ашьха ицара шыҟалаз, насгьы ихало дарбанызаалак ихымҩаԥгашьа зеиԥшразар акәу. Аиҿцәажәара мҩаԥигеит Аинар Ҷыҭанаа.
Иҵегь аҭагалара