Ҩажәибыжьбатәи
Амшира. Изакәытә мшузеи? Доусы иара итәала идикылоит ари амш. Насгьы, ҳәарада, шаҟа ухыҵуа еиԥш. Уаныхәыҷу, уанҿоу угәы хыҭхыҭуа уазыԥшызар, уқәра ацлацыԥхьаӡа, адунеи хызфаауа ҳәа уаҩ дшыҟам анеилукаалак, ухәыцуа уалагоит. Аамҭа цацыԥхьаӡа уи арыцхә еиҳа-еиҳа угәы ақәымло уҟалоит. Усҵәҟьоуп уи амш шазгәоуҭогьы. Аха уажәы уи акәым исҳәарц исҭаху. Зегь реиҳа сгәалашәараҿ инхаз сымшира атәы шәзеиҭасҳәарц сҭахуп!
Ажәбатәи акласс саналгоз, сыԥсҭазаара ԥхьаҟа ишыҟалаша сҩырц кәакьк сныкҿатәеит, зегь азԥхьагәасҭеит, убарҭ аҳәаақәа сҽырҭагӡаны сныҟәаларц ӡбаны. Раԥхьа ус иалҵуазшәа иагьыҟан: ашкол саналгаша, аҵара санҭалаша, аусура саналагаша, раԥхьатәи сԥарақәа ансырҳаша, ԥҳәыс данаазгашаҵәҟьагьы сазхәыцит! Зегь маншәалан ацара иаҿын, аха… Сара сыԥсҭазаара иагәылалеит аибашьра! Уи иаанарҳәит зегьы! Ара шьҭа Аманшәалара Ахацкы ишаӡбо акәын! Алотереиа! Иабатәи зԥхьагәаҭароу?!.
Ҩажәибыжьбатәи сымшира 1993 шықәса рашәарамза иақәшәеит. Аибашьра аилашымҭа. Аамҭалатәи аҭынчра шыҟазгьы. Аха зегьы еилыркаауан, лассы (даҽакала ҟалашьа амамызт) аҭабиақәа ҳарҭыҵны жәылара ишдәықәлатәхоз. Уа… Ишалҵуеиԥш…
Аха уи ԥхынгәазы. Макьана аҭабиақәа рҿынтә акәын ҳшеибашьуаз. Кәтышьха. Ахырӷәӷәарҭатә ҭыԥ ҳақәшәеит. Ахысырҭақәа аманы. Аҭабиахырӷәӷәарҭа аманы. Аҽыԥхьакырҭа ҟаҵаны. Ҳаӷацәа жәылара идәықәларц ргәаӷьызҭгьы, џьаҳаным рзыԥшын! Ҽхырцәажәараӡам, ус акәҵәҟьан ишыҟаз. Избанзар ҳахьыҟаз аҭыԥ аҿы аԥсабара ахаҭа ҳахәон, уи ҳара ҳзы иманшәалан, зегь рыла ииашан иалхын. Ҳџьаԥҳаны ҳазхандаз, ҩ-баталионкгьы лаҳашьҭуан.
Аха уи зегь аибашьра атәоуп, аҭынч ԥсҭазаара атәы сҳәарц сҭахуп. Аблиндаж аҿы рҽеиҭнырыԥсахларц хәымши хәымши рыбжьара жәаҩык аауан. Убарҭ хәымш иахьынӡауа уаҩԥсҵас иаҳхаагарц азы иааҳбоз зегь наҳгеит. Агазҵәҟьагь! Ачанахқәа, ачқьыԥқәа, аҳәызбақәа. Агәабанқәа, ахчқәа, аиаракнаҳаҵәҟьагь! Анардқәа, амацақәа, ажурналқәеи ашәҟәқәеи!
Акоробка ҷыда
Рашәарамза 20 ҳҽанеиҭнаҳаԥсахлозҵәҟьа иақәшәеит, сара аҷаԥшьарҭахь санцашаз. Ажәалагалақәа рацәахеит. Аӡәы иахаҳгап иҳәеит, аӡәы ақәҿиҭуамызт, сара инаҿаршәны мап скит! Аха зегь зыӡбаз Сан лакәхеит! Узавамлартә ауп ишылҳәазгьы, лара ишылҟазшьазеиԥш. Аибашьра еибашьроуп, аха аԥсҭазаара ԥсҭазаароуп, аҷкәынцәа ргәы дырҿыхарц рҭахуп! Зегь ааилаҭырит. Хкырацәала афатә аархианы, аҭра инҭаҵаны иара уа ахырӷәӷәарҭаҿ ныҳәа хәыҷык еиҿкаатәуп ҳәа ҳаӡбеит! Ухаҿы иузаагомызт уа, аха гәҭакы бзиан!
Картонтә ҭрак ҳаԥшаан, убри иакыша афатә ҳәа ҳхәыцуа ҳалагеит. Ачашәқәеи ачарӡи ракәхоит ҳәа ҳаӡбеит. Хә-литрак зкуа аҩы зҭаз аԥаҭлыка сарҭмаҟ иҭаҵаны изгоит ҳәа ҳҳасабит. Изхәыцҵәҟьаз дысгәалашәом, аха ачашәқәа рацәаны ишаҳзалымҵуаз анаҳба (ачашыла ҳазхомызт, насгьы зегь реиҳа ихадароу – ашә!), иара убас чарӡк акуан, нас убри ахыхь ҭыԥк нхон иара азы… аторт азы! Ааи, ааи! Аторт! Абри акәын зегь иџьаршьаҵәҟьоз! Ара сара саҿаапкит! Машьынада, ҭоуиҭадла гашьас иасҭои абри зегь?! Ари зегь еиламло?! Аха Сан илҳәаз ҳәан!
Ара исымҳәар ауам сыԥшәма лыфатәҟаҵашьа ахыԥша кыр хара ишнаҩхьаз. Лчысҟаҵашьа аԥхьа инаргылан! Имаӡам, ахаҵа игәахьы уназго амҩа фатәла ишҩычоу, сара сахьхаафаҩыз (уажәгьы) уазхәыцуазар, иалсхыз аҭыԥҳа лтортқәа схырхит! Сҭаацәара даналанагала, сгәакьацәеи сҩызцәеи рҿы имҩаԥысуаз еишәачарацыԥхьаӡа лнапала иҟалҵоз атортқәа аҭыԥ ҷыда ааныркылон! Нас, ари аибашьра хлымӡаах ҳанҭагылоу уҩызцәа игәхьааргаз ачысқәа рыла ишԥаумыргәырӷьо шьҭа?! Иаҭахыз амарҭхәқәа ҳрышьҭалеит. Ачашыла, акәҭаӷьқәа, архаага уҳәару, иахьынтәааҳгаз ҳәа уаҩы игәалашәом, адгьыл иҵаҳхит, аха иҳаԥшааит! Саҳәшьаԥа Масиута (усҟан жәаҩа шықәса ихыҵуан) илшозгьы илымшозгьы ҟаҵаны, уаԥсҵәык амшәмаахыр иԥшааит. Аамҭа бзиақәа раан еиԥш – аторт ссирхеит! Аҭра аҵан ачашәқәа ҭаҳҵеит, нас ачарӡ, урҭ зегь рханы аторт! Ихьанҭацәамхеит, аха закәытә ҭакԥхықәроузеи! Намҩатәла еибганы анагара!
Аибашьраан зегьы урыцклаԥшуа, зегь хауҵо уалагоит. Аҩны сдәылҵны аибашьра ацәаҳәахьы сцара шьаҿацыԥхьаӡа иазԥхьагәаҭан иҟан: аӡәгьы абзиараз ҳәа иамҳәакәа, акулон змаз сыхьтәы хәыдхаҵа схыхны сыԥшәма илзынсыжьуан, насгьы еснагь (!) амҩахь сан снаскьалгон! Ари зегьы заа аӡәгьы далацәажәомызт, иӡбомызт, аха ус ианышьақәгылах, аӡәгьы еилеигомызт. Ус акәхеит уажәгьы. Сҽеибысҭан, сԥаҭлыка сарҭмаҟ инҭасҵеит, счысҭра снапы инасыркын сдәықәлеит. Акы мацара унақәтәан Кәтышьханӡа ушиашоу еснагь узцомызт, ҳәараҭахума. Уажәгьы хынтә-ԥшьынтә амашьынақәа ԥсахтәхеит.
Амашьына дуқәагь, амашьыналасқәагь. Лассы-ласс издыруаз сыргон, ус исымҩалацәазгьы сықәшәалон. Зегь аинтерес рыман: абри иуку иҭоузеи? Рызегь ҭакс ирысҭон: "Аторт!". Уи "алаф" зегь ргәы ҟанаҵон. Аӡәгьы иара ус ихаҿы иааиуамызт уа иреиӷьу ачысхаа ҭаҵаны изгоит ҳәа! Убас ҭоуиҭадла сагьнеит аблиндаж аҟынӡа.
Аӡәгьы дыззыԥшымыз
Аҷкәынцәа аԥсшәа ахьеибырҳәоз, ажәабжьқәак ахьеибырҳәоз схы иархәаны аҭуан аҿы уаҩы иахьиимбашаз исҵәахит. Ҳаԥшырҭақәа ҳалаԥш рхаҳган, анаԥшыҩцәа ықәҳаргылан, шьыбжьхьа ҳфап ҳәа ҳаӡбеит. Ишаҳбац еиԥш акартош ӡны. Кранаҳфа ашьҭахь сымшира шыҟаз рыласҳәеит, уи азгәаҳҭарц аҩы шаазгазгьы сҳәеит. Зегь еигәырӷьеит, сгәыдыркылеит-схыдыркылеит, аныҳәаҿа ԥшӡақәа ныркылан иржәит. Ус аӡәы иааигәалашәеит: "Ех, аамҭа бзиак акәызҭгьы, Иана астол ҳазлырхиарын, хкы рацәала ахаақәа ҟалҵарын, хымԥада торт хазынакгьы ҟалҵашан! Аха иабаҟоу?!" Шьҭа сҳамҭа аамҭа шааз збеит! Сҩагылан, сҭаҵәах ахьыҟаз сҿынасхан, сыбжьы ҭыган ус сҳәеит:
– Уи мариоуп! Аибашьра ҳԥырхагоуп ҳәа зҳәада?! Тортзар ишәҭаху – абар иаргьы!
Скоробка аацәырызгеит. Астол инықәсыргылан, ашашәақәа рԥыртлара салагеит. Зегь сыкәшан иԥшуп. Урҭ рхаҿсахьақәа жәбандаз, ашашәақәа ԥыртланы изҭаз аҭра анаасырт! Шаҟа гәырӷьабжь, шаҟа ҽхәаԥхьыӡ, шаҟа ҭабуп ахырҳәааз!!! Ари аҩыза аӡәгьы дазыԥшымызт, аиашаз! Анаҩстәи аныҳәаҿа абри ачысҭра иҭаз ҟазҵази еиқәзыршәази ргәабзиараз инкылан! Сымшира шыҟаз ажәабжь, насгьы, зегь реиҳа ихадараз – аторт шыҟоу атәы – ахырӷәӷәарҭа зегь иахыҵәеит!
Зегьы акака роуит
Иҟалаз уи ауп, Аҟәатәи абаталион х-ҭыԥк рҿы апозициақәа ннакылон. Актәи аблиндаж – "зықәра ыҟаз" (қәрала зегьы иҳаиҳабыз), аҩбатәи - "арԥарцәа" рвзвод, еиҳарак класск аҿы еицтәаз рыла ишьақәгылаз, аибашьра аналагоз жәаа шықәса зхыҵыз (изхымҵыцгьы ыҟан!), нас ҳара – "асқамуаа", адрамтеатр аҿаԥхьа игылаз асқамқәа рҿы ҳахьеизоз азы ус зыхьӡхалаз, "аԥсуа шҭа" иатәызгьы ҳаланы (рыҩнашҭа иатәыз аҷкәынцәа, "акәакьуаа" ҳәа ҳзышьҭаз). Аторт ҳасны иаразнак иаҳфандаз ҳәа ҳшыҟазгьы, знык ала имфакәа, маҷк-маҷк акәзаргьы еихшаны зегьы агьама дҳарбароуп ҳәа ҳаӡбеит. Уи шыҟаҳҵазгьы абас ауп: егьырҭ агәыԥқәа рахь иҳацҳаит, дара ацҳаражәҳәаҩцәа аарышьҭит. Ацҳаражәҳәаҩ амҩахәасҭа данылан дшааиуаз, шәкҟа метра шыбжьоу ҿиҭуан: "Лиоха!!! Иудысныҳәалоит умшира! Ураааа!!!"
Аиашаз, ачарӡи ачашәқәеи ауха ачаи анаҳжәуа ҳәа иаҳҵәахит. Ахәылбыҽха инаркны аухантәарак ари аҭыԥ аҿы уамашәа иубашаз аилаҩеиласра ыҟан! Мзызс иаарыԥшаалак зегь акҿаҩрахьы инеины ахаа агьама рбон. Уи хашҭшьа амам! Агәра ганы сыҟоуп, урҭ аҷкәынцәа рахьтә уи аторт аҵкыс ихаау ифахьазаргьы, абас игьаманы ахаан ишимфац!
Аҵыхәтәажәа ацынхәрас
Аҵыхәтәаны исҳәарц исҭаху. Уинахыс иҟан ишьаарҵәыраз ԥхынгәымза, аиааира аазгаз цәыббрамза. Аӡәы шьапыда дынхоит, аӡәы ила ҭырхуеит, аӡәы дҭахоит, игәыҿкаагоуп, аха цәыббра 30 зегьы аԥылартә, еилыркаартә изыҟаломызт. Уинахыс аибашьрашьҭахьтәи аамҭа. Аибашьра иалҵыз изларылшо ала рхы ныҟәыргар акәхоит! Абарҭ ракәын, ахаан еибашьра зымбацыз, иҟалап, раԥхьаӡакәны автомат ахьанҭара знырыз ыҟазаргьы, ахаан ашәақьхәшә афҩы змаҳацызгьы, дара зегьы аӡәк иеиԥш еидгыланы рыԥсадгьыл ахьчараз игылар акәхеит! Доусы илахьынҵа иман, доусы иԥсыҽра иман, доусы игәазыҳәара ыҟан! Урҭ аибашьра иԥнашәеит! Аха, рыцҳарас иҟалаз, аҭынч ԥсҭазаара зегь зазымиааит!
Еибашьра шәымбааит! Агәабзиареи аманшәалареи!
Иҭахаз рыԥсаҭа бзиахааит!


Аԥсны аҿкчымазара аԥырҟәҟәаразы аусмҩаԥгатәқәа мҩаԥыргоит, аенергетикатә уадаҩрақәа рхы угәаладыршәоит, аҵарашықәс ҿыц иалагеит, ареспубликахь иааит Урыстәылатәи аделегациақәа. Арҭи егьырҭи ажәабжьқәа шәрыԥхьар шәылшоит амаҵзура аидкылаҿы.
Иҳаҩсыз амчыбжь азын усутә ныҟәарыла Аԥсны иаҭааит урыстәылатәи аделегациақәа , урҭ идикылеит Аҳәынҭқарра ахада Аслан Бжьаниа.
Аԥсны ахада ипресс-маҵзура излаанацҳауа ала, нанҳәа 30 рзы Аслан Бжьаниа идикылеит Чечентәыла агәабзиарахьчара аминистр Елҳан Сулеиманови амилаҭтә политикеи адәныҟатәи аимадарақәеи, акьыԥхьи аинформациеи рзы аминистр Аҳмед Дудаеви зхадараҿы иҟаз Чечентәылатәи ареспублика аделегациа.
Асасцәа напҭарцәыла Аԥсныҟа имааит, урҭ Аԥсны агәабзиарахьчарра аминистрра иарҭеит Урыстәылатәи аҳәынҭқарратә дума адепутат Адам Делимханов Аԥсны ҳамҭас иаиҭаз ацхыраара ласы амашьынқәа ҩба.
Аслан Бжьаниа иҟарҵаз ацхыраараз ҭабуп ҳәа раҳәо, ирыдеигалеит иалацәажәарц, ҳаԥхьаҟа ачечен хәыҷқәа Аԥсныҟа аԥсшьара раагаразы аусқәа реиҿкаара.
Цәыббра 2азы Аԥсныҟа усуратә ныҟәарала иааит Урыстәыла аекономикатә ҿиара аминистр ихаҭыԥуаҩ Дмитри Вольвачи Урыстәыла аенергетика министр ихаҭыԥуаҩ Евгени Грабчаки. Асасцәа аҳәааҿы дырԥылеит аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озган.
Аҟәаҟа амҩа иқәнаҵ дара игәарҭеит анивестпрограммала зеиҭашьақәыргылара мҩаԥысуа асоциалтә, аинфраструктуратә ргыларақәа рцашьа.
Иара уи аҽны Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа идикылеит Урыстәылатәи Афедерациа аекономикатә ҿиара аминистр ихаҭыԥуаҩ Дмитри Вольвачи, Аенергетика аминистр ихаҭыԥуаҩ Евгени Грабчаки. Аиԥылараҟны ирзааҭгылан зыӡбара аҭаху апроблемақәа жәпакы, амҩатә инфраструктура, афымцамчы, аӡымҩангагақәа, аҳаиртә баӷәаза аиҭашьақәыргылареи ахархәареи, амшынтә еимадара, абзазаратә цәынха кьакьақәа аус рыдулара, ақьырсиантә культуратә баҟақәа реиҭашьақәыргылара, ашәахтә хырхарҭа иадҳәалоу азҵаарақәа, аҳәынҭқарратә ҳәааҿы иҟоу аҭагылазаашьа уҳәа, убас егьырҭгьы.
Урыстәылатәи Афедерациа аекономикатә ҿиара аминистр ихаҭыԥуаҩ Дмитри Вольвач иазгәеиҭеит урыстәылатәи аган азҿлымҳара шанаҭо иагьшазыхиоу ҩ-тәылак реизыҟазаашьақәа есааира рырҭбаареи рырӷәӷәареи.
Цәыббра 3 азы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа идикылеит Архангельсктәи аобласт агубернатор ихаҭыԥуаҩ Ваге Петросиани аделегациа ахаҭарнакцәеи. Асасцәа аԥсшәа раҳәо Аԥсны ахада иазгәеиҭеит ареспубликазы хра шамоу Урыстәыла асубиектқәа рнырра бзиа.
"Урыстәылатәи Афедерациа Аԥсны ахьыԥшымра азхаҵара иҟанаҵаз ҭоурыхтә шьаҿоуп, ҳреспублика ауаажәлар рыҿиара иацхраауеит. Иҳалшо зегь ҟаҳҵоит ҳаизыҟазаашьақәа инарҵауланы аҿиара рыҭаразы. Шәара ара иахьа шәыҟазаара ус дуны сахәаԥшуеит", - ҳәа иҳәеит иара.
Ваге Петросиан Аԥсны ахада ҭабуп ҳәа иеиҳәеит ирзыҟаҵаз адкылара ҟәандазы, иҳәеит дара арахь раара хықәкыс иамоу Аԥсни аобласти инарҭбааны русеицура шакәу, аинырразы амҩа ҿыцқәа рыԥшаара ишазырхоу.
Иара иҳәеит Аҟәеи Архангельски 2011 шықәсазы ақалақь-еишьцәа ҳәа ишыҟалаз, 2014 шықәсазы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университети Аҩада-арктикатә федералтә университети рыбжьара аусеицуразы аиқәшаҳаҭра нап шаҵаҩызгьы.
Ваге Петросиан Архангельсктәи аобласт агубернатор иҳәарала Аслан Бжьаниа аҭакс Архангельскҟа днеиԥхьеит.
Нанҳәа 18 рзы Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра амобилтә госпиталь Аԥсныҟа иаашьҭын акоронавирустә инфекциа аԥырҟәҟәараҿы ацхыраара аҟаҵараз.
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба амобилтә госпиталь даҭааит. Атәылахьчара аминистр ихаҭыԥуаҩ Нодар Аҩӡбеи, агоспиталь аиҳабы Абдулмеџьиҭ Магомедови иареи аусутә зҵаарақәа акыр ирылацәажәеит.
"Еиԥҟьара ҳәа акгьы ыҟам. Ачымазцәа ианаамҭоу иахәҭоу амедицинатә цхыраара роуеит. Афатә-ажәтә азы ауадаҩра ыҟам, аӡы шҳамац иҳамоуп", - иҳәеит Магомедов.
Едурад Быҭәба иҳәеит аусбарҭеи агоспитали шеиныруа аиҿкааратә зҵаарақәа рганахьала.
Урыстәыла Афедералтә медико-биологиатә маҵзура хәыда-ԥсада апансионат "Литфонд" аҿы цәыббра 1 - 9 рыҩныҵҟа изҭаху алаҵа рзыҟарҵоит. Апансианат аиҳабы Анатоли Аҩӡба иҳәеит "Спутник Лайт" 500 лаҵа апансионат ҳамҭас ишанаҭаз аконцерн "Росатом". Аусзуҩцәа рлаҵаҟаҵаразы 200 доза азхеит, иаашьҭын 500 доза, убри азы изҭаху алаҵа рзыҟарҵоит.
Агәабзиарахьчара аминистрра аинформациала цәыббра 3 азы "Спутник Лайт" 2277-ҩык иҟарҵахьеит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы акомпиутертә томограф еиҭашьақәыргылан аусура иалагеит, Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра апресс-маҵзура излаанацҳауа ала. Иеиԥҟьаз зегьы еиҭашьақәыргылоуп.
Аԥсны аҵарашықәс иалагеит цәыббра 1 азы. Ареспублика иахьаҵанакуа рышәқәа аадыртит 155 школ, урҭ рахьтә ҩба хатәы школқәоуп.
2021 шықәсазы Аԥсны актәи акласс ахь ицеит 2056-ҩык ахәыҷқәа, зынӡа 28 нызқьҩык. Арҵаҩцәа ԥшьнызқьҩык ыҟоуп.
Аԥснытәи аушьҭымҭацәа арҵаратә Центр "Сириус" аҿы ҿыц иаадыртыз IT-коллеџь аҵара рҵалоит ҳәа аанацҳауеит аусбарҭа апресс-центр.
Аколлеџь аҿы аҵара рҵоит 70-ҩык астудентцәа урыстәылатәи ақалақьқәа 22 рҟынтәи. Астудентцәа рыдкылара иалагеит 2021 шықәса жәабранмзазы 55 биуџьеттәии 55 коммерциатәи ҭыԥқәа рахь.
Аԥснытәи абитуриентцәа ралкаара мҩаԥысуан Аԥсны аҵареи абызшәатә политикеи рминистрраҿы.
Аиԥынгылара ҟалеит Ԥсоу иаԥну аурыс-аԥсуа ҳәаа автомашьынақәа роушьҭырҭа аҭыԥ аҿы нанҳәа 31 азы.
Аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны Краснодартәи атәылаҿацә Афедералтә ҳазалхырҭатә маҵзурахьы аҳәара ҟанаҵеит аҳәааҿы иҟоу аҭагылазаашьаз аилыркаара азыҟарҵарц.
Аԥснынтәи Урыстәыла иалало автомашьынақәа реиҿкаара аамҭа иацлеит апрограмматә еиқәыршәара ҿыц ахь иахьиасуазы ҳәа Sputnik иазеиҭарҳәеит Краснодартәи аҳазалхырҭа Шәачатәи аусбарҭа апресс-маҵзура.
"Аушьҭырҭатә ҭыԥқәа рҿы аҳазалхратә еиҿкаареи аҳазалхратә хылаԥшреи автоматикатә системахь риагаразы апрограмматә еиқәыршәара ҿыц ахь аиасра инадҳәаланы атранспорт хархәагақәа раара рцара аиҿкаара аамҭа иацлеит. Уажәазы аинформациа-программатә еиқәыршәара аусура аларгаразы аусурақәа мҩаԥысуеит", - ҳәа рҳәеит апресс-маҵзураҿы.
Аԥхынра шиасызгьы акурорттә сезон хыркәшам. Атуристцәа шаац иаауеит. Аофициалтә статистика ишьақәнарӷәӷәоит асезон қәҿиарала ишымҩаԥысыз. Убас Риҵатәи амилаҭтә парк иаҭааит 501132-ҩык, Афонтәи аҳаԥы – 309886-ҩык.
Апарк 167,8 миллион мааҭ рыхә амаҵзурақәа мҩаԥнагеит, аҳаԥы –154,6 миллион мааҭ рыхә.
2019 шықәсазы Риҵа иаҭааит 281 558-ҩык, Афонтәи аҳаԥы –190 142-ҩык,урҭ рхашәала: 91 миллион мааҭ; 94,6 миллион мааҭ.
Гагра аҽазныкгьы Tvil.ru. ареитинг иақәшәеит. Уажәазы иара алырхит атәанчаҩцәа.
Ииасыз амчыбжь азы изныкымкәа алашара дырцәеит ареспубликаҿы.
Нанҳәа 31 азы Тҟәарчали Тҟәарчал араиони аамҭақәак лашарада иаанхеит ицоз аусурақәа ирыхҟьаны.
Нанҳәа 29 азы Тҟәарчалтәи ГРЕС аҿы автоматикатә хьчара аус ауын алашара ыцәеит. Лашарада иаанхеит Гагреи Гәдоуҭеи араионқәа, Аҟәа араион ахәҭак, Аҟәа ақалақь агәы.
Уаанӡа Аԥсны абжеиҳара лашарада иҟан авольтҳарак Очамчыра-220, астанциа маҷ Тҟәарчал ГРЕС, авольтҳарак 110 астанциа маҷ Очамчыра-2 аҿы амашәыр иахҟьаны.
Цәыббра 4 Гагра араион сааҭқәак лашарада иҟан астанциа маҷ "Гагра-3" аҿы амашәыр иахҟьаны.
Афымцатә цәаҳәақәа ирықәу аидара амчхара азымхара иахҟьаны Аԥсны аамҭа-аамҭала афымцалашара арцәара иалагеит рашәара 28 инаркны. Аамҭеихшара инақәыршәаны алашара дырцәоит уахынла ҩ-сааҭк.
Цәыббра 1 инаркны Аҟәа ахәҭак алашара арцәара аамҭеихшара еиҭакуп, ҳәа аанацҳауеит АУН "Амшынеиқәафымцамч" апресс-маҵзура.
ИЕПиТ астанциа маҷ иаҵанакуа араионқәа рҿы цәыббра 1 инаркы алашара дырцәалоит 05:00 - 07:00 рзы. Уаанӡа алашара дырцәон асааҭ 01:00 - 03:00 рзы.
Аамҭаеихшара инақәыршәаны Аԥсны агәы лашарада иаанхоит асааҭ 01:00 -03:00, мраҭашәаратәи ахәҭа - асааҭ 03:00 - 05:00, мрагыларатәи ахәҭа – асааҭ 05:00 - 07:00 рзы. Алашара дырцәоит акурорттә аамҭа аҭахрақәа азыԥхьагәаҭаны.
Аԥсны ААР анаркотикатә маҭәашьарқәа реикәыршара ахылаԥшра аҭаразы Аусбарҭа аусзуҩцәа дааныркылеит 1999 шықәса рзы ииз Карим Саидов анаркотикатә маҭәашьарқәа рылаирҵәоит ҳәа агәызҩара рыманы.
Ахаҵа аамҭала аҳҭнықалақь аҿы дынхоит. Игәаҭара амҩаԥгараан идбалан 12 еилаҳәара, аҽа ҩ-еилаҳәарак ԥшаан Саидов идирбаз аҭыԥқәа рҿы. Дахьынхоз аҭыԥ аҿы имаҭәақәа ирыланы иаарԥшын 26 еилаҳәара.
Имҩаԥгаз аекспертиза инақәыршәаны ишьақәыргылан иԥшааз амаҭәашьар аметадон шакәыз.
Саидов иажәақәа рыла, "аҵәахырҭатә ҭыԥ ҷыда" афотосахьа "адиспетчер" изынаишьҭуан уи азы аԥара изыршәон. Карим Саидов имхыз аметадон 16 грамм акапануан.
Саидов иганахьала ашьаус хацыркуп анаркотикатә маҭәашьарқәа закәаншьаҭада раахәара, рымҩангара, рыҵәахра азы. Аусҭҵаара мҩаԥнагоит Аԥсны Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра аусҭҵааратә Усбарҭа.
Цәыббра 1 азы Аԥсны аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра апресс-маҵзура адырра ҟанаҵеит ижәны иҟаз ахаҵа, мзызк амамкәа 53-шықәса ирҭагылоу асасааирҭа аԥшәма Фазылбеи Ԥкьын ихәдеи инапқәеи ахәрақәа рниҵеит, анаҩс Новосибирсктәи аԥсшьаҩ ԥҳәыс дыхәны аҭыԥ аҟынтәи дыбналеит, аха хара имгакәа амилициа Пицундатәи аҟәша аусзуҩцәа дааныркылеит ҳәа.
Гагра араион ААР аматериал еидкыланы апрокуратурахь инанашьҭит анаҩстәи апроцессуалтә ӡбамҭа адкыларазы. Иахьазы ахәрақәа зауыз рыԥсҭазаара шәарҭа иҭагылам.
Амилаҭтә кьыбачымазаратә хәшәтәырҭа аусзуҩцәа Лев Аргәыни Лариса Кәакәасқьырԥҳаи рыҩнытә рбаандаҩра аҿҳәара ицҵоуп.
Лев Аргәын иҩнытә баандаҩра аҿҳәара инахоуп жьҭаара 29 2021 шықәсанӡа, Кәакәасқьырԥҳа – жьҭаара 28 2021 шықәсанӡа.
Аԥснытәи акоманда ихнаркәшеит жәларбжьаратәи арратә хәмаррақәа ашьхатә еиҟәша "Ельбрустәи амацәаз" АрМи-2021 аицлабра алахәзаара.
Сынтәатәи аицлабра аҟны аиааира ргеит Урыстәылатәи аҳаиртә-десант архәҭа акоманда, аҩбатәи иаԥсахеит Узбекистан аррамаҵурауаа, ахԥатәи Казахстан.
Урыстәылатәи Афедерациа атәылахьчара аминистр ихаҭыԥуаҩ -имаӡаныҟәгаҩ Николаи Панков, жәларбжьаратәи арратә хәмаррақәа ашьхатә еиҟәша "Ельбрустәи амацәаз" АрМи-2021 аицлабрақәа рыҟны аиааира згаз аҳамҭақәа рнапаҿы ириҭеит.
Автоеиԥхныҩлара алахәыла Дмитри Ӷәазааи италиатәи аспортсмен Андреа Колаи World GT аетап актәи ақәгылараҿы аиааира ргеит Германиатәи атрасса Ниурбургринг аҿы.
Ӷәазаа италиатәи акоманда Target Racing азы дықәгылоит Lamborghini Huracan LP 620-2 Super Trofeo EVO №99 ала акласс Pro-Am аҿы.
Жәеиза шықәса зхыҵуа аҵаақәшьқьраҩы Захар Кьахьба актәи аҭыԥ ааникылеит, аҵаақәшьқьрааразы ақәыԥшцәа рыбжьара аҟазара актәи аҩаӡараз Шәача имҩаԥысуаз аицлабраҿ. Абри атәы аанацҳауеит аҿари аспорти русқәа рзы Аҳәынҭқарратә еилакы.
Захар Кьахьба жәеиза шықәса ихыҵуеит, ԥьшьышықәса ҵуеит Шәача аолимпиазы аҽазыҟаҵарақәа рцентр аҟны аҵаақәшьқьраара иҽазыҟаиҵоижьҭеи.
АҞӘА, цәыббра 18 - Sputnik, Наала Гәымԥҳа. Бабышьра аҳаир баӷәазаҿ асабша цәыббра 18 рзы иаатыит жәларбжьаратәи апарашиуттә спорт азы аицлабрақәа.
Аицлабра иалахәыз гхада зықьметра ажәҩан аҟынтәи адгьыл аҟны ииашаны итәар акәын.
Цәыббра 21 рзы Аҟәа ақалақь Аиааира ашҭаҿ имҩаԥгахоит ачемпионат ахыркәшара.
"Афинал аҟны иқәгылоит зегь иреиӷьхо апарашиутистцәа. Зынӡа х-хәҭакны еихшахоит. Амшқәа бзиахар аԥара азгәаҭоуп Тҟәарчал", - ҳәа азгәеиҭеит аӡбаҩ хада.
Сынтәа ари аицлабра раԥхьаӡа акәны рхы аладырхәуеит Аԥсны еиҿкаау акоманда, уи ӡырнагоит ҩышықәса раԥхьа еиҿкааз аекстремалтә клуб "Skycom"
"Хәҩык рыла ишьақәгылоу Аԥснытәи акоманда еиҿаҳкааит сынтәа раԥхьаӡакәны", - ҳәа азгәеиҭоит аклуб анапхгаҩы Адреи Орлов.
Аԥснытәи акоманда акапитан Светлана Илина илҳәеит, ачемпионат аҟны Аԥсны раԥхьаӡакәны ишалахәхо, убри аҟнытә рҭакԥхықәрагь шыҳараку. Аспортсменцәа рақәзар ирылшо зегь шыҟарҵо алҵшәа бзиақәа аарԥшразы.
Аицлабыҩцәа рыбжьара раԥхьатәи алҵшәа бзиа аалырԥшит "Сибирь" акоманда алахәыла Елена Тарасова.
"Сара 1985 шықәса раахыс апарашиуттә спорт сҽазыҟасҵоит. Аԥсныҟа есышықәса саауеит, аицлабрақәа зегьы срылахәуп. Иахьа амш бзиа иаҳнаҭеит алшара ҳхы бзианы аарԥшра", -ҳәа лҳәоит лара.
Аицлабра актәи амш азы акомандақәа зегьы хәынтә-хәынтә зықьметра иԥароуп.
Аԥсны Аџьынџьтәылатәи аибашьра иахаану рахьтә дыҟамзар ҟалап аӡәы, Ҭырқәтәылантәи ҳаԥсадгьыл аиқәырхаразы иааз ԥшьҩык аԥсуа ҭыԥҳацәа қәыԥшцәа Зелиҳа Ажьиԥҳаи, Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи рыӡбахә змаҳац. Дара рџьынџьдгьыл ашәарҭара ианҭагыла аамҭазы арахь аара зларгәаӷьыз атәы Зелиҳа Ажьиԥҳа лажәабжь аҿы.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аналага, Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа агәҭынчымра рызцәырҵит. Зыԥсадгьыл иаҭааны избахьаз, згәаҵаҿы абзиабара цәырҵыз рнаҩсгьы, Аԥсны алакҭа иҭамԥшыцызцгьы мшын нырцә иҟаз рыуаажәлар рхьаа рнырит. Аполитикатә ҭагылазаашьа шыуадаҩызгьы имаҷҩым забдуцәа рыдгьыл аиқәырхаразы иааз аҵеицәа.
Аибашьра раԥхьатәи амзақәа рзы, 1992 шықәсазы Зелиҳа Ажьиԥҳаи даҽа хҩык лҩызцәа аҭыԥҳацәа Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, аиҳәшьцәа Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи еицны Аԥсныҟа иааит. Уи ала дара ирҭаххеит аибашьра рыбжьы ақәыргара, ахацәа аԥсадгьыл ахьчаразы рааԥхьара.
"Ҳҩыза гәакьа Ефқан Цыба аибашьраҿы данҭаха ахьаа ду ҳамҽханакит. Иагьаҳаӡбеит ҳҭаацәа ирамҳәакәа, маӡала Аԥсныҟа ацара, иҳалшо ала ҳашьцәа арывагылара. Ишаҳҳәаз еиԥш иҟаҳҵеит. Аӡӷабцәа ҳааилаланы иҳамаз ахьқәа ҭины, аԥара еилаԥсаны абилеҭқәа аахәаны Шәачанӡа ҳнаӡеит. Устәи, адырра заухьаз аԥсуа еибашьцәа ирылдыршеит аҳәааҿ ҳаиагара", - илгәалашәоит Зелиҳа.
Зелиҳа Ажьиԥҳа уи аԥхьаҟагьы Аԥсныҟа даахьан, 1990 шықәсазы Кандид Ҭарба Ҭырқәтәыла иазыҟаиҵоз ансамбль дацны. Усҟан мызки бжаки рыԥсадгьыл аҿы иаанхеит, агострольқәа рыманы ицеит Нальчикгьы.
"Уи ашықәс азы схәыҷратә гәахәтәы нагӡахеит. Сеиҳабацәа рҟынтә сыԥсадгьыл гәакьахь сшьа-сда иалалахьаз абзиабара знык Аԥсны снеины сыуаажәлар ирасҳәандаз ҳәа сыҟан. Избоз зегьы гәыдыскылон, сцәаныррақәа ртәы расҳәон. Ус, ҽнак, машәыршәа слабадырит сан илыжәлантәыз Ахьиба зыжәлаз ԥҳәыск. Ҳҩыџьегьы ҳаибарҵәыуо ҳзеидыҵомызт. Нас аԥҳәыс лнацәа иахаз аимдахьа мацәаз аахыхны, "салаабгәалашәалап" лҳәан снапы иналыркит. Уи уажәыгьы иҵәахны исымоуп, сан илҳамҭоушәа ҳаҭыр сзақәуп", - еиҭалҳәоит ҳџьынџьуаҩ.
Зелиҳа Ажьиԥҳа даҽазныкгьы илразҟхеит ари аԥҳәыс лбара, аха усҟан игәаӷьны дзылмацәажәеит. Зелиҳа лҩызцәеи лареи Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы амедицинатә усзуҩцәа ахәцәеи аԥсцәеи реилыргараҿы ацхыраара анрырҭоз, уи аԥҳәыс ашәы лхьыкәкәа ашҭаҿы дгылан. Агәаҟра ду дшақәшәаз еилкааны, Зелиҳа илзымгәаӷьит усҟан еиԥш алацәажәара. "Лхьаа иақәнагаз ажәақәа сзымҳәар ҳәа сшәеит" лҳәоит иахьагьы.
"Владислав Арӡынба агоспиталь аҿы ҳацхыраауеит ҳәа аниаҳа адҵа ҟаиҵеит аџьабаа ҳадмырбарц. Дара абри аамҭа хьанҭазы ргәы меиҭаскәа иахьааз азы мацара иҭабуп ҳәа расҳәоит, ари ахымҩаԥгашьа иаҳәо рацәоуп ҳарҭ ахацәа ҳзы ҳәа аибашьцәа дрылагыланы иҳәон", - лажәабжь иацылҵоит Зелиҳа.
Аҭыԥҳацәа Ешыранӡагьы ицазаап. Уаҟа Зелиҳа лҽилырдырит лаб иеиԥшнылшьылаз Ажьибак. Иаргьы ани аԥҳәыс леиԥш инацәа иахаз амацәаз аахыхны, лхы днагәӡны "уажәтәила абри ауп исылшо" ҳәа налаҳәаны лнапсыргәыҵа инаиркит.
Зелиҳа Ажьиԥҳаи, Аишьегьиуль Ашәԥҳаи, Елифи Фигьени Ашьхарааԥҳацәеи есыҽны рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылон азы, аамҭак ашьҭахь рыгәшәа ҳәаны Ҭырқәтәылаҟа идәықәырҵоит, "ҳгәы ҳашәмырган, ҳара ҳзы ихьымӡӷуп акы шәыхьыр" ҳәа нараҳәаны.
Зелиҳа Ажьиԥҳа Ҭырқәтәылаҟа даныхынҳә дҭалоит Есқьишьеҳир ақалақь ауниверситетқәа руак, алитературатә факультет, археологиатә ҟәша. Анаҩс Анкара амагистратура далгоит. Илыхьчоит адоктортә диссертациа Византиатәи аԥараҿарпи архитектуреи ртемала. Аҵара анхлыркәша аусура далагоит дызҭаз ауниверситет аҿы, иахьа уаҟа профессорс дыҟоуп. Еиҳабыс дамоуп Афион ақалақь имҩаԥысуа, Византиатәи аамҭа иаҵанакуа археологиатә експедициа.
Зелиҳа лҭаацәаратә ҭоурых дагәылало еиҭалҳәеит 1890 шықәсазы лабду Маҳмуд Баҭымынтәи Ҭырқәтәылаҟа дшааз. Анхарагьы далагеит Адаԥазар азааигәара, Ҳарманҭеԥе ақыҭан. Маҳмуд диразҟхеит аԥсуа ԥҳәызба Сеҳер Арсиаԥҳа. Дара ирхылҵуеит быжьҩык ахшара, хҩык аԥацәеи ԥшьҩык аԥҳацәеи. Зелиҳа лакәзар ҩыџьа аиашьцәа драҳәшьоуп. Лыԥшәма милаҭла дадыгьуп, длааӡоит аԥа.


АҞӘА, нанҳәа 4 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 392-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 98-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ԥшьҩык: 76 шықәсеи 80 шықәсеи зхыҵуаз ҩыџьа аҳәсеи, 42 шықәсеи 83 шықәсеи зхыҵуаз ҩыџьа ахацәеи.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 178-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 41-ы, ибжьаратәуп - 51-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 44-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 17-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 24-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 47-ҩык, урҭ рахьтә 12-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 13-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 21061-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 16763-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 289-ҩык.
Аԥсны Аҿари аспорти рзы аҳәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩ Беслан Қарчаа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит азыҟаҵаҩцәа рҿаԥхьа иқәгылоу адҵақәа ртәы.
Аишәеи арыжәтәи ирыхҳәаау жәлар разгәаҭарақәак ҳадылгалоит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.
Раиса Погорелаиа, Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба имаӡаныҟәгаҩ, 77 шықәса лхыҵуан, ааигәа акоронавирус лыхьит.
Риҵатәи амилаҭтә парк 2021 шықәса актәи азыбжазы 1996 шықәса абри аамҭа иаҿырԥшны арекорд шьақәнаргылеит ҭаарала.
Урыстәыла актәи аканал аҿы еиҿкаау ателехәаԥшратә гәыҳалаларатә олимпиада "Умницы и умники" аԥснытәи аҵаҩцәа алахәхара шрылшо, иарбан ԥышәарақәоу урҭ зхысуа атәы еиҭеиҳәеит Аҵареи абызшәатә политикеи рминистрра ауаажәларра рымадараз аҟәша аиҳабы Аслан Қәҭелиа.
Аԥсны АҶА рдыррақәа рыла, 2021 шықәса ҳааҭалазар аахыс Аԥсны амшынӡқәа рҵакыраҿ 12-ҩык ӡааҟәрылахьеит.
Аԥсшьаҩцәа иаҭахыз амедицинатә цхыраара рырҭеит, ирылабжьеит амшын аҿы ианыҟоу ахымҩаԥгашьа шаҭаху азы.
Аԥсшьаразы анхарҭа ҭыԥқәа рҿаҵаразы амаҵзура TVIL.RU аҿы еилыркааит 2021 шықәса нанҳәамзазы амшын аԥшаҳәаҿы ԥсшьара уцар ахьалшо.
Риҵатәи аҳәырԥсарра иахьаҵанакуа Аӡиа иаҵәа азааигәара амшцәгьақәа ирыхҟьаны ахәаша ԥхынгәы 23 рзы адгьыл ҳәазеит.
Ахыцуаа ргәыԥ "Афырхы" ахада Адгәыр Какоба арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит аҭоурых змоу аспорт хкы иахьа иамоу аларҵәара зеиԥшроуи уаҵәы иаԥеиԥшхои ртәы.
Пицундатәи аҽырҩырҭаҿы аҽырыҩра мҩаԥысраны иҟан амҽыша ԥхынгәы 25 рзы.
"Амаҵурауааи адепутатцәеи рхашәалақәеи, рныхрақәеи, рмазареи, амазаратә ҟазшьа змоу рхыдҵақәеи ашәҟәы рҭагаларазы" аҵыхәтәантәи ариашарақәа злагалоу азакәан амчра аиуит 2021 шықәса ԥхынгәы 1 инаркны. Ахашәалақәа ашәҟәы иҭагалатәуп нанҳәа 1 рҟынӡа.
Афедералтә ԥхьахә ду аиуразы хышықәса зхыҵуа аҽанқәа реиԥхныҩлара мҩаԥган Ростов-на-Дону аҽырҩырҭаҿы.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 20925-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 16750-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 285-ҩык.
Аҷандара ақыҭан инхо Ҳабҩыҟа аԥсшьаҩцәа мҩаԥызго Адгәыр Чамагәуа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит уаҟа ауаа рыԥсшьаразы аҭыԥқәа зеиԥшроу, иахьа ауаа зҭаауа аҭыԥԥшӡарақәа ртәы.
Аԥсны уаанӡатәи ахада ихаҭыԥуаҩ, аполитикатә партиа "Аԥсны" ахантәаҩы Витали Габниа имашьына амца ацрарҵеит рашәара 22 ауха Аҟәа агәаҿы. Ацәгьа зуз даанкылоуп, ашьаус хацыркуп.
Аԥсны аепидемиатә ҭагылазаашьа инаваҟәыло акриминалтә еидысларақәа рҭыӡшәа аацәырҵуеит. Аԥсуа-ақырҭуа еибашьра 28 шықәса раԥхьа ишынҵәазгьы, иахьа уажәраанӡа аҩнуҵҟатәи аибашьра ахыԥша нымҵәац ҳәа агәаанагара лымоуп Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
Лаҵара 5 азы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Ачба ахара ихараҵаны быжьшықәса ҭакрыла ихигарц иқәнаҵеит азеиԥш режим иаҵанакуа ариашаратә колониаҿы, убри аан имазарагьы имхны.
Ауаажәларратә транспорт аусзуҩцәа асанитар–епидемиологиатә цхыраагӡақәа рыла иахьынӡеиқәыршәоу, аҭагылазаашьа уадаҩ ахылаԥшра ахьынӡарзаҭо атәы арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит Аҟәатәи автотранспорттә наплакы аиҳабы Леонид Шәлымба.


АҞӘА, цәыббра 8 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 369-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 118-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит 72 шықәса ирҭагылаз ахаҵеи, 83 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси, аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы идунеи иԥсахит 68 шықәса зхыҵуаз апациент.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 43-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 16-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 24-ҩык, урҭ рахьтә фҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 18-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 17-ҩык, урҭ рахьтә хәҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - ааҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 63-ҩык апациентцәа, ааҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


Жьҭаарамза 12 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба ажәахә ҟаиҵеит Ажәбатәи Аҧсны-Урыстәылатәи аустә форум Апленартә еилатәараҟны.
***
Ҳаҭыр зқәу Валери Рамшьыхә-иҧа!
Ҳаҭыр зқәу асасцәа, аколлегацәа!
Гәык-ҧсыкала шәбара ҳаигәырҕьоит, ара, Ажәбатәи Аҧсны-Урыстәылатәи аустә форум аҳәаақәа ирҭагӡаны асас есқьынгьы иахьизыҧшу атәылаҟны.
Афорум аусура ашықәсқәа рыҩныҵҟала иара аҧсны-урыстәылатәи аекономикатә усеицура иазку еиҳа актуалра злоу азҵаарақәа рзы конструктивла агәаанагарақәа реибыҳәара ахьымҩаҧсыуа ҭыҧхеит, ара ирыҵаҩхоит аинвестициатә еиқәшаҳаҭрақәа, лыҵшәа змоу аимадарақәа шьақәгылоит.
Традицианы иҟалеит аҳәынҭқарратә усзуҩцәеи анаплакҩцәеи инарываргыланы, афорум аусура иахьалахәхо ҳтәылақәа рыҟнытә аексперттә хаҭарнакцәа, ари ҳусура еиҳа аҵакы арҭбаауеит, ахархәаратә ҟазшьа анаҭоит.
Акыр иаҧсоу аҩызцәа!
Ҳара иҭабуп ҳәа шәаҳҳәоит, ахәгьы ҳаракны иаҳшьоит Аҧсны иашәҭо азҿлымҳаразы.
Ҳара ишьақәгылаз аекономикатә еизыҟазаашьақәа рырҵаулара хықәкыс измоу иаарту аконструктивтә диалог ҳазхиоуп.
2018 ш. ҳтәылазы иубилеитә шықәсуп. Сынтәа ҳара иазгәаҳҭеит Аҧсны Аиааиреи Ахьыҧшымреи 25-шықәсахыҵра.
Ҩажәихәба шықәса ҵуеит шьҭа Аҧсны Аҳәынҭқарра исуверентәу, ихьыҧшым ҳәынҭқарраны иҟоуижьҭеи, урҭ рахьтә Урыстәылатәи Афедерациа ҳазханаҵеижьҭеи аҵыхәтәантәи ажәашықәса ҳарҭоуп.
Абри азоуп ҳапленартә еилатәарагьы «Аҧсны — Урыстәыла: жәашықәса гәацҧыҳәарала аусеицура, иҟоу аихьӡарақәеи алаҧшҳәаа ҿыцқәеи» захьӡу.
Ҳаҭыр зқәу аколлегацәа!
Жәашықәса — ари ҿҳәара маҷӡам, уи ҳазхәыцны заатәи еихшьалақәак ҟаҳҵаргьы ҳалшоит, ҳашьҭахьҟа ҳхьаҧшны, еицымҩаҧаҳгаз аусуреи иҳамоу аихьӡарақәеи рыхә ҳшьартә ҳаҟоуп.
Иҳалшоит, ус иагьыҟаҵатәуп, иазгәаҳҭароуп ҳусура иузаҟәымҭхо аиҵахарақәагьы. Ишдыру-еиҧш, акгьы ҟазымҵо иоуп гха змам.
Абри аамҭа иалагӡаны Аҧсны Аҩныҵҟатәи азеиҧш аалыҵ амҽхак ҩынтә еиҳахеит, 15,6 млрд мааҭ 2009 шықәсазы, 30,7 млрд мааҭ рҟынӡа 2017 шықәсазы.
Адәныҟахәаахәҭратә еикәшара иазҳаит хынтә 7,1 млрд маат инадыркны 21,4 млрд маааҭ рҟынӡа. Убри аан аекспорт фынтә иазҳаит, 880 млн мааҭ инадыркны 5,4 млрд мааҭ рҟынӡа. Аимпорт хынтә иазҳаит, 6,2 млрд мааҭ рҟынтә 18 млрд мааҭ рҟынӡа.
Аҳәынҭқарратә биуџьет ахашәалахәы иазҳаит 5,6 - нтә 1,7 млрд инадыркны 2008 ш. 9,5 млрд мааҭ рҟынӡа ҳазҭагылоу ашықәсазы.
Иццакны аҿиара иаҿуп ҳекономика асектор хада – атуризм. Аҧсны атуристцәа рхыҧхьаӡара иазҳаит шықәсык 1,5 млн-ҩык рҟынӡа.
Урыстуризм арбагақәа рыла, ҳтәыла акыр шықәса раахыс инеиҧынкыланы зыҧсы зшьо урыстәылаа рыҩныҵҟа еиҳа изҭаауа атәылақәа ирхыҧхьаӡалоуп.
Есышықәса иацлоит Аҧсны аекономикаҟны Урыстәылатәи абизнес. Анагӡара иаҿуп азеиҧш инвестициатә проектқәа.
Аекономика асектор аҿы аџьармыкьаҟны аҧхьагылара змоу аилахәырақәа урыстәылатәи аинвестициақәа злоу роуп. Ара акыр шықәса раахыс қәҿиарала аусура мҩаҧыргоит урыстәылатәи аилахәыра дуқәа Мегафони Урыснефти реиҧш иҟоу.
Ҳәарада, арҭ аихьӡарақәа ҟалаӡомызт Урыстәылатәи Афедерациа аганахьала ацхыраара ҳмоузҭгьы.
Арҭ ашықәсқәа рыҩныҵҟала аусеицура аҳәаа иҭагӡаны, еиҭашьақәыргылоуп, ҿыцгьы иргылоуп акрызҵазкуа асоциалтә инфраструктура аобиектқәа жәпакы.
Ирҿыцуп шә-километрала автомашьынамҩақәа, имаҷым афымцамчтә сектор иадҵоугьы.
Урыстәылатәи Афедерациа ацхыраарала индексациа рызуп абиуџьеттә ҟәшаҟны аус зуа ауаа руалафахәқәа.
Ҳтәылақәа рыбжьара иаҧҵоуп аиқәшаҳаҭратә база ду, ирыҵаҩуп аинырреи аусеицуреи алзыршо ҩажәижәаба инареиҳаны еиқәшаҳаҭра.
Уи, раҧхьа иргыланы 2008 ш. цәыббрамза 17 аҟнытә Аиҩызареи, аусеицуреи, аицхыраареи рзы Аиқәшаҳаҭра, 2014 шықәса абҵарамза 14 аҟнытә Аидгылареи астратегиатә партниорреи рзы Аиқәшаҳаҭра.
2012 шықәса инаркны ҳтәылақәа рыбжьара аус ауеит ҳазада ахәаахәҭра арежим. Ари Аҧсны абизнес аус аруразы ицхыраагӡа бзиоуп. .
Акыр иаҧсоу аҩызцәа!
Ҳәарада, хыхь иазгәаҭоу аихьӡарақәа ҳусура бзиоуп ҳәа ҳгәы рҭынчны ҳрызнеир иашаӡам.
Иҟаҵоу даара ирацәоуп, аха ари еиҳаны иҟаҳҵароуп.
Ҳаҧхьа ишьҭоуп хара имгакәа напы злактәу азҵаарақәа маҷымкәа.
Рыцҳарас иҟоу, Аҧсны арегион аҟны аҧсҭазаара ахаҭабзиара ахьылаҟәу атәылақәа рахь иҧхьаӡоуп макьана.
Аҩныҵҟатәи азеиҧш аалыҵ хьыӡҳәала аӡәы изы бжьаратәла ҩ-нызқь доллар рҟынӡа ыҟоуп.
Еиҿҳарҧшуазар, ари урыстәылатәии ҭырқәтәылатәии раасҭа хәынтә еиҵоуп, Қырҭтәыла арбагақәа раасҭа ҩынтә еиҵоуп.
Еилкаауп иарбанзаалак атәылазы аихьӡара узырбо акәны ишыҟоу атәылауаа рҭагылазаашьа.
Ари ахықәкы ҳаракы анагӡаразы ҳтәыла аҿиара иаҧынгылоу азҵаара хадақәа ҳамчқәа зегьы рзаҳкроуп.
Азин сышәҭозар, хырхарҭақәак алыскаауеит:
Актәи – Аҧсни Урыстәылеи рыбжьара аҳәынҭқарратә ҳәаа ахысра арманшәаларазы аусура иацҵатәуп, акраҵанакуеит абри аан абиурократиа аҧыхратә процедурақәа.
Абри азҵаара иалацәажәон ҳҳәынҭқаррақәа рхадацәа нанҳәамзазы Москва реиҧылараан. Аусура шымҩаҧгоугьы, аиҭакра бзиақәак шыҟоугьы, аҳәаа Аҧсны атуризм аҿиареи адәныҟатәи ахәаахәҭра амҽхак арҭбаареи рзы ҧынгыланы ишыҟоу иаанхоит.
Аҩбатәи – Аҧсны Урыстәылатәи Афедерациа афинанстә џьармыкьахь анеира.
Ишдыру еиҧш, урыстәылатәи амааҭ Аҧсны адгьылҵакыраҟны ихадоу шәатәтәы хархәаганы иҟоуп.
Абас шакәугьы иахьа уажәраанӡагьы ҳтәылақәа рыбжьара абри аганахьала аиқәшаҳаҭра ыҟаӡам. Ус анакәха, ҳекономикаҟны амааҭқәа зегьы егьырҭ атауарқәа реиҧш итауаруп.
Адәныҟахәаахәҭратә баланс иҵоурам асальдо аан абанктә системаҟны аликвидрази аинвестициатә хархәагақәеи рзы адефицит ҟалоит, ари ҳекономика акыр еиҵанархоит.
Ҳәарада, ақәҿиарақәагьы ыҟоуп. Иаҳҳәап, раҧхьаӡакәны урыстәылатәи абанкқәа рыҟнытә ҳнаплакҩцәа рзы акредиттә программа аусура иаҿуп.
Аҧсны урыстәылатәи абанкқәа руак афилиал цәырҵит. Аха ҳекономика арҿыхаразы ари зынӡа имаҷуп.
Ахҧатәи – Аҧсны аинвестициатә ҳауа аиҕьтәразы аусура иацҵатәуп. Араҟагьы ампыл ҳара ҳганахь иҟоуп.
Иахьатәи адунеи аҟны аинвестициақәа рзы аиҿыхара ҕәҕәа мҩаҧысуеит, урҭ рымчқәа зегьы еибырҭароуп ишьақәгылаз аҭагылазаашьа шьаҭанкыла аҧсахразы.
Иаҳдыруазароуп, абизнес амҩаҧгаразы еиҳа иманшәалоу аҭагылазаашьақәа аҧҵазароуп, ус анакәымха, Аҧсны аекономика аҿиара аиуӡом.
Зыӡбахә сымоу аҩныҵҟатәиқәа мацара ракәӡам, ара иҳәатәуп адәныҟатәи аинвестициақәа рытәгьы. Абри ахырхарҭаҟны рроль дуӡӡоуп азинхьчаратә усбарҭақәа, аӡбаратә система аусура, азинхьчаратә ҧышәа, ахатә мазаразы ахәдықәҵареи азинқәа реиламгареи.
Ҳаҭыр зқәу аколлегацәа!
Сгәы иаанагоит иахьатәи афорум аҟны иеиҿкаахо аишәа гьежьқәа рҳәаа иҭагӡаны ҳҿаҧхьа иқәҳаргылаз ауснагӡатәқәа рынагӡаразы еиҕьу амҩақәа рыҧшааразы егьырҭ аҵакы змоу ахырхарҭақәагьы азгәаҭахоит.
Агәра згоит ҳамчқәа ҳалшарақәа еибаҳҭар, иҟоу ауадаҩрақәа ҳшыриааиуа.
Аҧхьаҟатәи аихшьалақәа рыҟаҵараан гәахәала аихьӡарақәа разгәаҭара, еиҳа иҳараку ахықәкқәеи ауснагӡатәқәеи рышьҭыхра ҳалшароуп.
Ишәзеиҕьасшьоит зегьы лыҵшәазмоу аусура, аихьӡарақәа.
Иҭабуп шәахьысзыӡырҩыз!


Аԥсны даҽа 120 коронавирус хҭыс ҿыц азгәаҭоуп
22:55 21.08.2021 (ирҿыцуп: 23:12 21.08.2021)
© Sputnik / Евгений БиятовЛаборатория по производству реагентов для экспресс-тестов на коронавирус в "Сколково"
© Sputnik / Евгений Биятов/
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 24310-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 19608-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 360-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 21 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 426-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 120-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 114-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп 21-ы, ибжьаратәуп - 26-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык, урҭ рахьтә 12-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 17-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 42-а, урҭ рахьтә 11-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа. Аҟәатәи арратә госпиталь аҿы - 36-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Амобилтә госпиталь 42-ҩык ауаа аднакылахьеит
© Sputnik / Марианна Кубрава Мобильный госпиталь Минобороны России
© Sputnik / Марианна Кубрава
Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь Аԥсныҟа иааит нанҳәа 18 рзы, ачымазара COVID-19 зыхьуа рыдкыларазы.
АҞӘА, нанҳәа 23 - Sputnik. Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь аҳақьымцәа иахьазы ирыдыркылахьеит 42-ҩык COVID-19 рыманы ҳәа аанацҳауеит ААО апресс-маҵзура.
Ачымазцәа зегьы арахь иаагоуп ацхыраара ласы амашьынақәа рыла Аԥсны араионқәа рҟынтә.
Агоспиталь аҿы ашьҭаҵареи ахәшәтәреи рзы аӡбамҭа рыдыркылоит рынхарҭа ҭыԥ иаҵанакуа аҳақьым иақәшаҳаҭрала.
Агоспиталь аҿы имҩаԥыргоит ареспублика ақалақьтә лабараториақәа рҟынтәи инарго анализқәа ПЦР-диагностика.
Хымш рыҩнуҵҟа аус рыдуылан 100 нализк. Урҭ рҭакқәа зегьы шьҭахьҟа алабораториақәа рахь инарышьҭуеит атестҟаҵара арццакразы.
Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь Аԥсныҟа иааит нанҳәа 18 рзы. Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь гылоуп асасаирҭа "Аиҭар" аҵакыраҿы. Ачымазҩцәа рыдкылара иалагеит нанҳәа 19 инаркны.
Амобилтә хырхарҭарацәалатәи агоспиталь аҟны ишьақәыргылоуп арԥҳақәа иԥсабаратәымкәа аҳауа рҭазырсуа аппаратқәа 11, ачымазҩцәа интенсивла ргәаҭаразы амониторқәа, арентгенографиатә аппаратқәа, УЗИ аппаратқәа, ашьа анализҟаҵагақәа, ПЦР-лабораториақәа.
Зынӡа иара 100 иара-ҭыԥ амоуп, аха ԥсыхәа амамкәа иҟалозар даҽа 50 ҭыԥ ацҵахар алшоит. 100 ҭыԥк рҟынтәи 46 ҭыԥ аҵәыҵәри ала еиқәыршәоуп.
2020 шықәса жьҭаара 20 инаркны 2021 шықәса хәажәкыра 1 азынӡа Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра Аԥсныҟа иаанашьҭыз хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь Аԥсны амедицинатә цхыраара ҟанаҵон.
Аԥсны иахьынӡаҟаз аамҭа иалагӡаны амбулатор-консультациатә цхыраара рыҭан х-нызқьи быжьшәҩык инареиҳаны Аԥсны ауааԥсыра, амбулатортә дкылара рзыҟаҵан 3,3 нызқьҩык, астационартә – 450-ҩык рҟынӡа.
Нанҳәа 21 азтәи адыррала аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 24310-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 19608-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 360-ҩык.


Арадио
Инџьгьиа ААУ адкыларатә ԥышәарақәа рзы: абжеиҳараҩык хԥа-хԥа ҳәа ауп ишарҭаз
© Sputnik / Томас ТхайцукИнджгия Джамбул
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥснытәи аҳәынҭкарратә университет аҿы аҵарашықәс ҿыц ианалаго атәы, насгьы сынтәатәи адкыларатә комиссиа имҩаԥнагаз аусура алҵшәақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҿы дазааҭгылеит ААУ апресс-маҵзура анапхгаҩы Џьамбул Инџьгьиа.
Инџьгиа ААУ адкыларатә ԥышәарақәа рзы: абжеиҳараҩык хԥа-хԥа ҳәа ауп ишарҭаз
ААУ аҿы актәи акурсқәа аҵара иалагоит цәыббрамза 6 рзы, егьырҭ акурсқәа ракәзар, цәыббрамза 15 инаркны, ҳәа адырра ҟаиҵеит Инџьгьиа.
Аҵараиурҭа апресс-маҵзура анапхгаҩы иажәақәа рыла, адкыларатә комиссиа иаднакылеит зынӡа 689-ҩык рарзаҳалқәа, урҭ рахьынтә 588-ҩык актәи акурс астудентцәа ҳәа иԥхьаӡоуп.
"Егьырҭ ашықәсқәа еиҿҳарԥшуазар, сынтәа иҭалоз абитуриентцәа рдыррақәа иҵегь иҳаракызарц ҳҭахын, избанзар, абжеиҳараҩык хԥа-хԥа ҳәа ауп аԥышәарақәа шарҭаз. Уи аханатә ауниверситет анапхгара иазыԥшын ус еиԥш аҭагылазаашьа, аха иҵегь еиӷьзар ҟалон", - ҳәа азгәеиҭеит Инџьгиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.


Аԥсны акоронавирус зланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 25 нызқьҩык иреиҳахеит
© Sputnik / Алексей СухоруковРабота скорой помощи с больными коронавирусом в Тамбове
© Sputnik / Алексей Сухоруков/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 25088-ҩык рҟынӡа инаӡахьеит, ргәы бзиахеит 21165-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 378-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 30 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 348-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 136-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Хымш рыла Гәдоуҭатәи аковид госпиталь аҟны рыԥсҭазаара иалҵит фҩык апациентцәа: ахацәа 76, 73, 53 шықәса ирҭагылаз, иара убас 63, 71, 79 шықәса зхыҵуаз хҩык аҳәсеи.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 74-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 16-ҩык, ибжьаратәуп - 24-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә фҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 23-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 18-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - жәаҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 71-ҩык апациентцәа, быжьҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


Акоронавирус злаз ԥшьҩык ауааԥсыра рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны иахьаҵанакуа
23:33 25.08.2021 (ирҿыцуп: 23:44 25.08.2021)
32
© Sputnik / Томас ТхайцукКарета скорой помощи
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 24709-ҩык рҟынӡа инаӡахьеит, ргәы бзиахеит 20450-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 370-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 510-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 139-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Амедусбарҭақәа рҟны рыԥсҭазаара иалҵит даҽа ԥшьҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 78 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс, Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 75 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс, урыстәылатәи амобилтә госпиталь аҟны - 80 шықәса ирҭагылаз ахаҵа, Гагратәи араионтә хәышәтәырҭаҿы - 90 шықәса зхыҵуаз ахаҵа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 99-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 28-ҩык, ибжьаратәуп - 33-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 26-ҩык, урҭ рахьтә 18-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 15-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 25-ҩык, урҭ рахьтә быжьҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 10-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 57-ҩык апациентцәа, хәҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Гәдоуҭатәи аковид хәышәтәырҭа апациентцәа ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит
23:18 13.09.2021 (ирҿыцуп: 08:20 14.09.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукГудаутская ЦРБ
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 26237-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 21807-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 395-ҩык.
АҞӘА, цәыббра 13 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 404-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 125-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи аковид хәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 63 шықәса ирҭагылаз аԥҳәыси, 80 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 36-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп жәаҩык, ибжьаратәуп - 12-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 26-ҩык, урҭ рахьтә 10-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 20-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 17-ҩык, урҭ рахьтә хәҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - жәаҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 55-ҩык апациентцәа, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперштаб аепидҭагылазаашьа иалацәажәеит
12:40 07.08.2021 (ирҿыцуп: 13:01 07.08.2021)
20
© Sputnik / Томас ТхайцукВакцинация от COVID - 19 в Абхазии
© Sputnik / Томас Тхайцук
Нанҳәа 6 рзы излазгәаҭоу ала, аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 22888-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 18205-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 326-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 7 - Sputnik. Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрраҟны нанҳәа 6 азы имҩаԥысит ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб аилацәажәара. Абри атәы аанацҳауеит аусбарҭа апресс-маҵзура.
Уаҟа ирылацәажәеит Аԥсны аковидчымазцәа ахьырхәшәтәуа ахәшәтәырҭақәа хәшәлеи маругалеи реиқәыршәара, иахьатәи аамҭазы аепидемиалогиатә ҭагылазаашьа зеиԥшроу уҳәа азҵаарақәа жәпакы.
Агәабзиарахьчара аминистр Едуард Бытәба иазгәеиҭеит макьана атәылаҟны аепидемиалогиатә ҭагылазаашьа уадаҩны ишаанхо, убри аҟнытә аковидхәшәҭәырҭақәа ацхыраара шрыҭалатәу.
Иара убас, хазы иалацәажәеит ишеиҿкаатәу амедицинатә амобилтә бригадақәа аковид чымазаҩцәа рзы.
Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа аиҳабы ихаҭыԥауаҩ Ангелина Отырба лажәақәа рыла, Гәдоуҭатәи аковид хәшәтәырҭаҿ иҷаԥшьо ахақьымцәа рыбригадақәа зегьы ԥсшьарада аус руеит егьырҭ ахәшәтәырҭақәа рыҿгьы.
7 Нанҳәа, 01:50
26
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭа хәшәла еиқәзыршәо Агәабзиарахьчара аминистрра хәшәылеи медицинатә хархәагалеи аиқәаршәараз аусбарҭа аиҳабы Ахра Аџьба инаҵшьны иазгәеиҭеит, ахәшәтәырта иаҭаху зегьы хәшәла ишеиқәдыршәо. Едуард Быҭәба иҳәеит уахь ишыршьҭыз иҵегь инацҵан аҵәыҵәритә аконцентрати, аныхтә материалқәеи, ахыхьчагатә матәахәқәеи. Агәабзиарахьчара аминистрра даҽа ҩ-ҵәыцәритә концентратк арҭеит Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭа.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭа аҳақьым хада Асҭамыр Гәниа иҳәеит иахьатәи аамҭазы ахәшәтәырҭа уадаҩра шамам, зегь рыла ишхиоу.
Агәабзиарахьчара аминистрра ахәшәтәратә ҟәша аспециалист хада, Аҟәатәи ахәыҷтәы поликлиника аҳақьым Есма Гәниа дазааҭгылеит ахәыҷқәа рыбжьара аковидчымазараз ахәшәтәырҭа иадҵаало рхыԥхьаӡара.
Лара лажәақәа рыла, рашәарамазы ахәыҷтәы поликлиникаҿ иаарту аковид-уадахь инаргаз 678-ҩык ахәыҷқәа рахьынтәи 330-ҩык атесқәа рзыҟаҵан. Урҭ рҟынтәи 180-ҩык ахәыҷқәа ирзышьақәыргылан COVID-19 шрыхьыз. Нанҳәамза раԥхьатәи амчыбжь азы 107-ҩык ахәыҷқәа атест ззыҟарҵаз рахьынтә 15-ҩык аковид чымазара рыхьуеит.
Иара убас, ахшара дзоураны иҟоу COVID-19 змоу рымҩалкааразы азҵаарақәа ирылацәажәан. Аҟәатәи ахшараиурҭаҿы иаартуп хырԥашьа змам аҭагылазаашьаазы иҷыдоу аҭыԥ. Планла акәзар, акоронавирус зыхьуа ахшараиура аамҭа иҭагылоу Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭахь ирышьҭуеит.


Аԥсны аҵаратә процесс цәыббра 1 азы иалагоит
12:45 25.08.2021 (ирҿыцуп: 12:50 25.08.2021)
81
© Sputnik / Томас ТхайцукПервый звонок в Сухумских школах
© Sputnik / Томас Тхайцук
Ииасыз ашықәс азы Аԥсны ашколқәа рҟны аҵаратә процесс изныкымкәа еиԥҟьеит аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иахҟьаны.
АҞӘА, нанҳәа 25 - Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсны аҵаратә процесс цәыббра 1 азы иалагоит ҳәа абрифинг аҿы аҳәамҭа ҟаиҵеит Аҵареи абызшәатә политикеи рминистр Инал Габлиа.
Убри аан аминистр иазгәеиҭеит аҵаратә процесс ишалаго аҿкы аҽацәыхьчаратә уснагӡатәқәеи аԥҟаррақәеи ирықәныҟәаны.
"Атәыла анапхгареи, Агәабзиарахьчара аминистрреи, ҳареи ҳаилацәажәара ашьҭахь иҳаӡбеит цәыббра 1 азы ашколқәа русура иалагазарц", - ҳәа иҳәеит аминистр.
Иара иҳәеит аԥкырақәа ҵыԥх аиԥштәи аҟазшьақәа шроуа аклассқәа реихшара ада.
"Сынтәа азин ҳарҭеит аклассқәа еихымшакәа рааныжьра. Убри аан аҭаацәа рыҩны иазааигәоу ашкол ахь рхәыҷқәа рышьҭлароуп, ма ииаргалароуп акласс дуқәа ахьыҟоу, ашколхәыҷқәеи арҵаҩцәеи ргәабзиара аиҷаҳаразы", - иҳәеит иара.
Габлиа абжьгара ҟаиҵеит алаҵаҟаҵара ахәҭоуп ҳәа.
Нанҳәа 24 рзтәи адыррала, аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 24570-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 20307-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 366-ҩык.


Аԥсны COVID-19 злаз хҩык рыԥсҭазаара иалҵит, даҽа 119-ҩык ҿыц ирыдырбалеит
22:47 19.08.2021 (ирҿыцуп: 22:50 19.08.2021)
© Sputnik / Антон ВергунРабота ковид-госпиталя в Белгородской области
© Sputnik / Антон Вергун/
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 24067-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 19408-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 357-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 19 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 488-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 119-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык: 90 шықәса зхыҵуа ахаҵеи 43, 74 шықәса зхыҵуа аҳәсеи.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 126-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 39-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 38-ҩык, урҭ рахьтә 12-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 14-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 45-ҩык, урҭ рахьтә 11-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Акоронавирус рыдырбалеит 172-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит
© Sputnik / Виталий ТимкивТест-системы для диагностики нового коронавируса
© Sputnik / Виталий Тимкив/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 28120-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 23106-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 421-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 4 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 733-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 172-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ҩымш рыла рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа: 61 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 70 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 33-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп фҩык, ибжьаратәуп - 23-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 33-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 16-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - быжьҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 78-ҩык апациентцәа, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Шәкы инареиҳаны акоронавирустә хҭыс ҿыцқәа ашәҟәы иҭагалоуп Аԥсны
© Sputnik / Павел ЛисицынПризыв на военную службу в городах России
© Sputnik / Павел Лисицын/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 26658-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 21909-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 397-ҩык.
АҞӘА, цәыббра 17 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 445-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 109-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 28-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 14-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 14-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 17-ҩык, урҭ рахьтә хәҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 11-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 67-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


Аԥсны акоронавирус рыдырбалеит даҽа 158-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа
© Sputnik / Антон ВергунРабота ковид-госпиталя в Белгородской области
© Sputnik / Антон Вергун/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 29325-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 24207-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 430-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 13 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 521-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 158-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 84 шықәса зхыҵуа хаҵак. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 1963 шықәса рзы ииз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 85-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 28-ҩык, ибжьаратәуп - 50-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 43-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 19-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 34-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 13-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 94-ҩык апациентцәа, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


АҞӘА, хәажәкыра 10 — Sputnik, Рада Ажьиԥҳа. Аԥсны Жәлар Рпоет, Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа алауреат, аорден "Ахьӡ-аԥша" актәи аҩаӡара занашьоу, академик Баграт Шьынқәба диижьҭеи 100 шықәса аҵра азгәарҭоит апоет имш иира аҽны, лаҵарамза 12 аҽны.
Баграт Уасил-иҧа аҧсуа литератураҿы, ҳажәлар рҭоурых аҿы аҭыҧ дуӡӡа ааникылоит. Уи ирҿиамҭақәа рҵакы еилкааны лассы-лассы ҳрызхьаҧшлар амҩа иаша ҳақәырҵоит иахьагьы, ҳәа азгәеиҭеит Аԥсны Аԥыза-министр Беслан Барцыц.
"Баграт Шьынқәба ииубилеи ҳаракыла азгәаҭара ҭакԥхықәра дууп. Акомиссиа алахәылацәа ибзиаӡаны ҳазхәыцны аплан шьақәҳаргылароуп. Иҟоуп аплан иарбоу, ҳазлагахьоу ауснагӡатәқәа. Аԥсуа телехәаԥшреи, Аԥсны ажурналистцәа реидгылеи, ашколқәеи рыҟны аусурақәа напы аркуп", — ҳәа иҳәеит Аԥыза–министр Беслан Барцыц.
Акомиссиа алахәылацәа ражәалагалақәа ируакуп Баграт Шьынқәба иалкаау иҩымҭақәа, ипоезиа, ипроза — аԥсышәалеи урысшәалеи ииубилеи азы аҭыжьра.
"Ҳәарас иаҭахузеи, хәыҷык ихьшәаны Баграт Шьынқәба иҩымҭақәа реиҭаҭыжьразы аиқәыршәара ҳалагеит. Иахьазы ҳнапаҿы иҳамазар акәын дара ихианы. Иахьазы аматериал еиқәыршәаны ашәҟәыҭыжьырҭаҿы иҟоуп. Аиубилеи азы иахьӡап ҳәа сгәы иаанагоит. Аиубилеи иалахәхои ҳара ҳзгьы иҳамҭаны иҟалап арҭ ашәҟәқәа", — ҳәа иҳәеит ашәҟәыҩҩы Мушьни Лашәриа.
Аԥсны ажурналистцәа Реидгыла ирыланаҳәеит "Ажәа — амалқәа зегьы ирмалуп" ҳәа зыхьӡу аконкурс.
"Аԥснытәи ажурналистцәа ирыдаагалеит аиндаҭлара Баграт Шьынқәба ирҿиара иазкны. Иара убас, ҳара "Абаза" ателехәаԥшраҟны иҭаҳхьан Баграт Шьынқәба иҩымҭақәа ирылху авидео-сахьанҵақәа, уи апроект иацаҳҵар ҳалшоит ацхыраара ҳаур", — ҳәа иҳәеит Аԥсны ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы Руслан Ҳашыг.
Аԥсны акультура министр Ельвира Арсалиаԥҳа лажәақәа рыла, апоет имш иира лаҵарамза 12 аҽны, Аҟәа еиҿкаахоит Баграт Шьынқәба изку инарҭбаау афотоцәыргақәҵа.
"Баграт Уасил–иԥа имоҭа дҳацырхрааны аиқәыршәара ҳаҿуп афотоальбом, иара убасгьы ихадоу ахәылԥаз амҩаԥгара. Арежиссиори арҿиаратә гәыԥи рус напы адыркхьеит. Иара убас, ихадоу ацәыргақәҵатә зал рыҩ-залк аҟны имҩаԥаагоит ацәыргақәҵа. Залк аҟны ицәыргақәҵҟахоит Баграт Уасил-иԥа иԥсҭазаареи, ирҿиаратә мҩеи аазырԥшуа афотоархив, егьи аҟны апоет иҩымҭақәа ирылхны, мотивс ишьҭыхны ҳаԥсуа сахьаҭыхыҩцәа русумҭақәа", — ҳәа лҳәеит акультура аминистр.
Иара убас, Баграт Шьынқәба ишәышықәсхыҵра иазкны имҩаԥгахоит апоет ибаҟа аҿаԥхьа жәлар рпоет иажәеинраалақәа ҿырҳәала рыԥхьареи, инагоу аҳәаанырцәтәи ауаажәларратә усзуҩцәеи, ашәҟәыҩҩцәеи, аинтеллигенциеи рхаҭарнакцәа алархәны аиҳабыратә иубилеитә хәылԥазы.
Баграт Уасил-иԥа Шьынқәба диит 1917 шықәсазы, маи 12 аҽны Ҷлоу ақыҭан. Алитературахь ишьаҿа еихигеит 1935 шықәсазы. Ироманқәа "Ацынҵәарах", "Ахаҳә еиҩса", ипоема "Ахра шкәакәа", иааидкылан иаԥҵамҭақәа зегьы аԥсуа литература "ахьтәы фонд" иахыԥхьаӡалоуп. Ирҿиамҭақәа рыла ашәақәеи акинофильмқәеи аԥҵоуп.


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik.
Аҽны амш бзиан, амра каххаа иԥхон. Иаасгәалашәеит, ааигәа Агәыӡера аҳаблаҿы инхо ҳџьынџьуаа рынхашьа-рынҵышьа збап, саарыҿцәажәап ҳәа гәҭакыс иҟаҵаны санырҭаа, ирасҳәахьаз: "Иаарласны сеиҭашәзаауеит",- ҳәа. Ус иагьыҟасҵеит, сҩыгеи сыбӷьыци аашьҭыхны ҩаԥхьа срызцеит сасра. Аҩнеихагыла саназааигәаха, абар, усҟан ҭырџьманра сзызуаз Шьамтәылантәи иааны зыԥсадгьыл аҿы инхо, араҟа абжьаратә школ аҟны аҵара зҵо Асинаҭ Лышәԥҳа дахьсықәшәаз. Лара илықәлаз ҭыԥҳакгьы длыдгылан. Урҭ адәаҿы иҟаз аӡымҩангагаҟынтә аӡы атара иаҿын. Санаарыдгыла, гәыблыла иаасгәыдсыҳәҳәалан аԥсшәа расҳәеит, исзымдыруаз аҭыԥҳагьы дызусҭаз еилыскааит, Асинаҭ ланшьа иԥҳа лакәзаарын, игәырӷьаҵәа исарҳәеит лара лҭаацәагьы Шьамтәылантәи иаақәаз ишреиуаз.
Хымԥада, агәаҳәара аасырԥшит арҭ аҭаацәа лабҿаба избарц, срыҿцәажәарц. Аха, уаанӡа сгәы иҵхоз азҵаара рысҭеит: "Избан, аӡы арантәи изыжәго?"- ҳәа. "Аӡы азы ҳахьынхо аҩны маҷк ауадаҩра амоуп, ҽынла иҳамаӡам",- рҳәеит аҭыԥҳацәа. Уи зымҩа инумыжьша зҵаароуп аӡы аҟамзаара, насгьы есҽны уи аҩыза аҭагылазаашьа уанақәшәо. Аҭыԥҳацәеи сареи ҳшеицәажәоз машьына дук ааҳадгылеит, хаҵак дааҭыҵын ҳашҟа иҿааихеит. Аԥсшәа неибаҳҳәеит, уи сзабадырыз Дуа Чқәуа лаб иакәзаарын. Сызусҭаз наиасҳәеит, хықәкыс исымоугьы иеилсыркааит, ҳаиҿцәажәара мап ахымҳәаакәа дақәшаҳаҭхеит, аурысшәа цәгьамкәа иҳәон, аԥсышәалагь ажәақәак шидыруаз саиҳәеит, аха ҩ-бызшәак еидкыланы рҵара шымариамзгьы назгәеиҭеит. Аҭырџьманра аус азы сеиҵахомызт, аҭыԥҳацәа сааигәа иҟан, ҩызарагьы сзыруан.
Зыӡбахә сымоу Чқәуа Муҳаммед-Иасер Абдулла-иԥа, хҩы ихшара иманы 2013 шықәса рзы Шьамтәылантәи Аԥсныҟа дааит. Иԥшәмаԥҳәыс ҟабарда ҭыԥхауп. Усҟантәи аамҭазы ирацәаҩын Шьамтәыла ицоз аибашьра иалҵны зыԥсадгьыл ахь нхара ҳәа иаақәаз ҳџьынџьуаа. Дара изларҳәо ала, ҳазҭагылоу аамҭазы рџьынџь дгьыл аҿы рхы иахашшаауам, рҽаршьцыланы, рнапаҟны иааиуа уск ыҟазар рхы мшаҭакәа аус руеит, рыхшара ныҟәыргоит.
"Сара сыхшара Агәыӡератәи абжьаратә школ ахь иныҟәоит. Аиҳабы Аммер ихьӡуп, ажәабатәи акласс аҿы дтәоуп, аӡӷаб Дуа захьӡу аабатәи акласс аҿы, аиҵбы Аҳмед ахәбатәи акласс аҿы. Аиаша шәасҳәоит, сара сгәы азҳауеит схәыҷқәа зегь раԥхьа иргыланы аҭынч жәҩан аҵаҟа рыԥсҭазаара ахьымҩасуа, насгьы рыԥсадгьыл аҟны рҩызцәа реиԥш иахьеизҳауа, рхатәы бызшәала иахьцәажәо, сгәы иаанагоит раԥхьаҟа иҵегьы аԥеиԥш бзиа роуп ҳәа", - азгәеиҭеит Муҳаммед ҳаиҿцәажәараҟны.
Муҳаммед-Иасер Чқәуа Шьамтәылантәи Аԥсныҟа данаауаз ицааит иара иани иаби. Иаб 2014 шықәса рзы иԥсҭазаара далҵит. "Аԥсны баны дыԥсгәышьеит", - иҳәеит ҳаиҿцәажәара иацҵауа.
"Сара фҩык аиҳәшьцәа сымоуп, руаӡәк дызмоу Лышәбоуп, Шьамтәылантәи ҳаицааит арахь, саҳәшьа лҭаацәеи лареи сзыҩноу аҩнаҿы инхоит, ҳаигәылацәоуп, аҭырџьманра ҟазҵо аҭыԥҳагьы лара дылтәуп, саҳәшьа ԥшьҩык ахшара дрануп. Сан лакәзар лгәы лырҿыӷьуам, лыхшара днаҳалс-ааҳалсны ҳалбоит, иҟоуп аҳәаанырцәгьы инхақәо, уахь данцалогьы. Уажәы сан Аԥсны дыҟаӡам, Америка лыԥҳа длысасуп, лаара ҳазыԥшуп", - иҳәеит Шьамтәылатәи ҳџьынџьуаҩ.
Хҩык ахшара раб, аҭаацәа реиҳабы Муҳаммед-Иасер аус иуеит Ачадара, аԥенџьырқәеи ашәқәеи ахьыҟарҵо ацех аҟны. Дтәаӡам, ибаҩ дацәаашьом, ибзианы еиликаауеит ҭаацәара дук рныҟәгара шымариам. Уи аҽны Муҳаммед ихшара аҩны иҟан, ҳшеицәажәоз иԥеиҳабгьы днаҳахьӡеит. Акыр ҳаидтәалеит, ҳагәҭыхақәа еибаҳҳәеит, азныказы иааԥхашьазаргьы, нас ҳаишьцылеит. Аҷкәын аиҵбы иҳәеит аматематика амаҭәар бзиа ишибо, ашьапылампыл ахь дышныҟәо. Аӡӷаб лакәзар, аҵара дацәаашьом, еиҳаракгьы абызшәақәа рҵара дазҿлымҳауп. Муҳаммед иԥшәмаԥҳәыс ҟазшьала даара дҭынчуп. Иубаратәы иҟоуп ан лыхшара нап рыдкыланы, дрыхӡыӡаауа ишылааӡо.
"Ҳара аҭаацәараҿы ахшара рацәа ҳазҳауан, аӡәи-аӡәи пату еиқәаҳҵон. Саҳәшьцәа руаӡәк Нальчик дынхоит, сашьа аӡәы Иорданиа, даҽа хҩы саҳәшьцәеи ҩыџьа сашьцәеи Шьамтәыла иаанхеит. Сара схәыҷқәа сыманы сҭаацәа рбара сыҟан, ааигәоуп Шьамтәылантәи исыманы санаа. Уаҟа иџьасшьаз, схәыҷқәа ирыдызбалаза акы ыҟоуп: зынӡагьы ирҭахымызт уа аҟазаара, "Аԥсныҟа ҳанбацои?"- ҳәа уажәы-уажәы исхьынҳалон. Ус акәзар, рыԥсадгьыл агәыбылра ркит, игәхьааргоит",- лҳәеит хҩык ахшара ран Самаҳ Ибраҳим.
Муҳаммед-Иасер излаиҳәо ала, адыга бызшәа бзианы ирдыруеит, Шьамтәыла ианыҟаз ирҵеит, иахьынхоз рқыҭагьы Кунеитра ахьӡын, адыга қыҭан. Иҟан еилаԥсаз аԥсуа-адыга қыҭақәа, иара убас аԥсуа қыҭа цқьақәагьы. Кавказ амилаҭқәа зегьы рнапы еикәыршаны, ҳаҭыр еиқәҵаны еицынхон.
"Аԥсны аҳәынҭқарра акыр ахаҵгылара ҳарҭеит, ҭабуп ҳәа расҳәоит. Аԥсҭазаараҿы уадаҩра ахьыҟам ыҟаӡам, аха урҭқәа уҽрыумҭароуп. Аибашьра араҟагьы ишәхыжәгахьеит, ҳарҭгьы уа ҳала иабаз рацәоуп. Еиҳау иарбан насыԥу, ухшара рыԥсҭазаара ашәарҭа ишҭагылам анудыруа, насгьы рыԥсадгьыл аҿы ианынхо. Ҳабацәа, ҳабдуцәа ирхыргаз аҭоурых иадыруеит, салаланы исҳәарым. Аԥсуаа уаҳа ҳгәы казыжьша Анцәа ҳақәумыршәан, аҿар аԥеиԥш бзиа рыҭ!"- ҳәа игәазыҳәарақәа ҳзеиҭеиҳәон Муҳаммед-Иасер.
Ииашаҵәҟьаны, акыр агәахәара снаҭеит абас еиԥш зхы-згәы иақәгәырӷьо аҭаацәа сахьрықәшәаз, ҳахьеибадырыз, ҳахьеицәажәаз. Акыр еигәырӷьаны исарҳәеит агәылацәеи дареи реизыҟазаашьа шыбзиоу, ԥынгылас аиҳабацәа азныказы абызшәа амдырра роузаргьы, маҷ-маҷ аҵара ишаҿу. Аха, дара излазгәарҭо ала, уи азҵаарагь ӡбоуп, ашколқәа рахь иныҟәо рыхшара џьара акы ахьырзеилымкаауа ирзеиҭаргоит, аҭырџьманра рзыруеит.
Чқәуаа рҭаацәеи сареи гәыблыла аԥсшәа еибыҳәаны ҳанеиԥырҵуаз аамҭазы, абар, адәаҿы зыуаҩыбжара акыр инҭысхьоу Мамун Маан сылаԥш ахьынаиқәшәаз, акыр шықәса раԥхьа Шьамтәыла саныҟаз ҳаибадырхьан, Аԥсныҟа данааҵәҟьазгьы ҳаиқәшәахьан, ҳаиҿцәажәахьан, аха уижьҭеи аамҭа маҷымкәа ицеит. Снаизааигәахан аԥсшәа наиасҳәеит, сааигәыдиҳәҳәалеит.
Амра каххаа иԥхаӡа ишыԥхац иԥхон, адәаҿы игылаз атәарҭаҿы ҳнеидтәаланы аицәажәара ҳналагеит. Уи анаҩстәи жәабжьуп, ҳаҭыр зқәу аԥхьаҩцәа, лассы уи иазку анҵамҭагьы шәыдызгалоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- Шьамтәылатәи ҳџьынџьуаҩ Афра Чатау: Аԥсны ҳаԥшәыманы ҳхы аабоит
- Муҳаммед Доӷəыз: аԥсуаа еизҳароуп, рымч-рылша ӷəӷəахароуп
Зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара ҳәа иааз ҳџьынџьуаа рҭоурыхқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Асҭанда Арӡынԥҳа, Sputnik.
Виачеслав Аиба шьҭрала Гәдоуҭа араион Оҭҳара ақыҭантәиуп. Аибашьра ианалага, Аҳәынҭқарратә хортә капеллеи Аԥсны асимфониатә оркестри рдирижиор хада, асахьаркыратә напхгаҩы иконцерттә маҭәа – афрак иԥсахит армаҭәала. Аԥсадгьыл ахьчаҩцәа днарывагылеит раԥхьатәи амшқәа инадыркны.
1992 шықәса хәажәкыра 8 рзы Руслан Габлиа иҭихыз асахьаҟны ҳара даабоит аԥсуа ар реибашьҩы. Дшааԥсоу зныруа аха зхаҿы ҭынчрак ықәу ахаҵа раԥхьаҵәҟьа идырра уадаҩуп. Идырра уадаҩуп ари Виачеслав Аиба иоуп ҳәа.
Еицырдыруа ари ауаҩ иҭоурых акыр иҭбаауп, иҵаулоуп. Итәылаҟни аҳәаанырцәи бзиа еицырбаз, зҟазара рыдыркылаз, ззанааҭ бзиа избоз, аҭаацәа еиқәшәа шьақәзыргылаз, аҩызцәа бзиақәа зырҳаз Виачеслав Аиба илахьынҵа ианылеит аибашьратә аамҭақәагьы. Аибашьра – иԥсҭазаара иаци уаҵәи ҳәа иеихызшаз. Иконцерттә фрак ааишәыхны ар рымаҭәа ишәызҵаз. Абџьар изыркыз.
Ҳара ҳахьымӡеит Виачеслав Аиба ҳнаидтәаланы иҭоурых, инысымҩа азыӡырыҩрра. 2014 шықәса ԥхынҷкәынмзазы иара идгьыли ижәлари дрыԥхеит. Иахьа, иара ианиирамшу аҽны, жьҭаара 28 рзы, иԥсы ҭаны дыҟазар 67 шықәса анихыҵуаз амш аҽны ҳалацәажәоит иҭоурых. Уи атәы ҳзеиҭеиҳәоит Виачеслав иԥеиҳаб Асҭамыр.
Аҟазарахь абзиабара дшыхәыҷыз инырит
Виачеслав иԥеиҳаб Асҭамыр игәалаиршәоит иаб иҟазшьақәа: иҭынчра, имыццакра, иуаҩра. Абарҭ аҟазшьақәа иҵибааит асахьаҭыхыҩгьы.
"Зегьы ирыцкны иҿысҵааз ачҳароуп. Иара даараӡа ачҳара иман, аӡәы ак имакра бзиа ибомызт. Дтатан ҟазшьала", — иҳәоит Асҭамыр.
Аԥсҭазаараҟны Виачеслав Аиба дыздыруаз зегьы иеилыркаауеит аԥа дызлацәажәо. Абри ауаҩ изы аҩныҵҟатәи аҭагылазаашьа еиуршәа, агармониа зегьы ирыцкын. Иԥсҭазаараҟны зегьы ирхаданы ибон аҭынчра – адунеи аҟны, аҩнраҟны, ухы-угәаҟны. Аӡәгьы игәалашәом знымзар-зны ибжьы ҭыганы дцәажәо, аӡәы диқәымчуа.
Виачеслав Аиба диит 1948 шықәса жьҭаара 28 рзы Гәдоуҭа араион Оҭҳара ақыҭан. Ари ақыҭоуп дызлыҵыз Аџьынџьтәылатә еибашьра ду алахәыла Александра Наӡаӡеԥҳа. Ари ақыҭа иара убасгьы иалҵит еицырдыруа ауаа.
Виачеслав игәылацәан артистцәа дуқәа Владимир Кәакәасқьыр, Вили Чақмач-иԥа. Ихәыҷаахыз еиҩызцәаз аԥыхьаҟагьы рымҩа еицылеит, Аԥсны аҳәынҭқарратә хортә капеллаҟны еицыҟалеит. Иахьазы урҭ рырҿиамҭа ареспубликаҟны ибзианы еицырдыруеит, рашәақәа ракәзар ажәлар ирылаҵәан иҟоуп.
"Аҭаацәа рҟны еснагь амузыка абзиабара аҭыԥ аман иҟан. Агәылацәа, аҩызцәа, ауа-аҭахы анааизоз ашәақәа рҳәон", — ҳәа еиҭеиҳәоит Асҭамыр, Оҭҳаратәи амузыкатә хәылԥазқәа игәаларшәо.
Ражьден Гәымба напхгара зиҭоз Аҳәынҭқарратә ашәаҳәареи акәашареи рансамбль Оҭҳара инеины ақәгылара иҳәаақәнаҵеит Виачеслав Аиба ԥхьаҟатәи имҩа. Иара иӡбеит хымԥада дмузыкантхарц.
1966 шықәсазы, Оҭҳаратәи абжьаратә школ даналга Виачеслав дҭалоит Аҟәатәи амузыкатә ҵараиурҭа. Аҵара аниҵоз аамҭақәа рзгьы иара далагахьан амузыкатә ҵараиурҭаҟны еиҿкааз аоператә студиаҟны. Хышықәса ааҵуаны аусура далагеит Аҳәынҭқарратә хортә капеллаҟны.
Аамҭақәак рышьҭахь дҭалеит Сараджишвили ихьӡ зху Қарҭтәи аҳәынҭқарратә кансерваториа. Акансерваториа даналга, 1975 шықәса рзы иара аррамаҵзурахь иԥхьоит. Аррамаҵзура дахысуан Германиа, леипциг ақалақь аҟны. Аҩныҟа даныхынҳә аусура далагоит Аԥсны аҳәынҭқарратә хортә капеллаҟны дирижиорс. Усҟантәи аамҭазы акапелла анапхгаҩыс дыҟан Вадим Судаков.
Зҟазара акыр иҳаракыз Судакови ҿыц аусура иалагаз Аибеи русеицура алҵшәа бзиақәа аанашьҭит. Ииҵахьаз азмырхакәа Виачеслав Аиба Ленинград астажировка дахысуеит уи адагьы СССР жәлар рартист Одиссеи Димитриади инапхгарала аопера-симфониатә дирижиорр акурсқәа дырхысуеит. Иара идыргалеит Кировтәи атеатр аҟны аусура аха адирижиор ҿа иԥсадгьыл ахь дхынҳәит идыррақәа иманы.
1981 шықәса рзы Виачеслав Аиба Аԥсны аҳәынҭқарратә хортә капелла асахьаркыратә напхгаҩыси адирижиор хадаси дҟарҵоит. Ари аҭыԥ аҟны иара диԥсахит Вадим Судаков. Ахортә капеллаҟны Аиба аус иуит 11 шықәса инарзынаԥшуа.
Аиба иаԥшьгарала акапелла арепертуар иалагалахеит Моцарти Верди рреквиемқәа, аԥсуа жәлар рашәақәа, Ражьден Гәымба, Алықьса Чычба, Константин Ченгьелиа, тото Аџьапуа рашәақәа, рырҿиамҭақәа. иара убри аамҭаз аус иуан Аҳәынҭқарратә симфониатә оркестр адирижиорсгьы.
Аибашьра артист иԥсҭазаара аԥсахрақәа аланагалеит
Аԥсныжәлар зегь реиԥш Виачеслав иԥсҭазаарагьы аибашьра шьаҭанкыла иаԥсахит. Ҽеи шыҟамлоз уаанӡатәи ашықәсқәа рызгьы иубартә иҟалахьан.
"Сара ибзианы исгәалашәоит 1989 шықәса, усҟан аҭыԥ змаз ахҭысқәа – еиҭеиҳәоит Асҭамыр Аиба. – Саб дцәыҟьҟьа-цәыԥԥы аҩныҟа дааит. Сара иазҵаара салагеит иҟалазеи ҳәа. Егьи саб иаԥхьаҵәҟьа икаҳаз хаҵак дрыцҳашьан диламкьысызт, икаҳаз дҩаҵҟьан саб иеисра далагазаап".
1992 шықәса нанҳәамза 14 рзы Виачеслав Аиба иԥеиҳаб диман Ауадҳара иԥсы ишьон.
"Ҳара ашьха ԥсшьара ҳаҟан. Аԥсыӡкра ҳаҿын. Апансионат ахь ҳаннеи аибашьра ишалагаз ҳарҳәеит. Сара Оҭҳара сааныжьны саб иаразнакы Аҟәаҟа дааит. Сани сашьеи Гәдоуҭаҟа ииаганы иара аибашьцәа днарылагылеит", ҳәа еиҭеиҳәоит Асҭамыр Аиба.
Игәалашәараҟны наӡаӡан иаанхоит иаб аҩныҟа даннеилоз. Уи даара имаҷны аԥсшьара иоуан, мышкы-ҩымш ракәын, нас иҩызцәа рахь дхынҳәуан.
"Аҟазара знапы алаку ауаҩ изы абџьар ашьҭыхра акыр иуадаҩуп. Аибашьра ауаҩы ихы-игәы зегь аазырҳәуа, деиҭазкуа хҭысуп. Уԥсадгьыли ужәлари шухьчогьы ауаҩытәыҩса ишьра - уԥнаҽуеит. Аиҳаракгьы аҟазарауаа. Урҭ аԥсҭазаараҟны зынӡа аҽакала ихәыцуеит. Саб убри акырынтә далацәажәахьан аибашьраан", —еиҭеиҳәоит Асҭамыр.
Иара еснагь ицәыцәгьан аибашьра алацәажәара
Виачеслав Аиба иҩызцәа – амузыкантцәа, актиорцәа, асахьаҭыхыҩцәа рызегь аибашьрамца иалагылан. Урҭ рҩызцәа ауаа рыхьчара рҽазыршәон ирывагылаз. Ишәарҭаӡаз аоперациақәа рахь ирмышьҭырц иалагон. Виачеслав изныкымкәа еиҭеиҳәахьан икомандир Виачеслав Анқәаб марттәи ажәылараан иҽалаирхәыр шимуз.
"Урҭ амшқәа рзы иҭахаз рацәаҩуп. Саб иҳәалон Виачеслав Анқәаб иакәымзар иԥсы ҭаны дыҟамзаргьы шыҟалоз",- иҳәоит Асҭамыр Аиба.
Асҭамыр иажәақәа рыла иаб аибашьра алацәажәара бзиа ибомызт. Агәалашәара иҽацәихьчон. Зегь реиҳа иҭахаз ргәаларшәара ицәыуадаҩын.
"Иара исзеиҭеиҳәон Ачадара, армарахьтәи аӡԥшаҳәаҟны ҳаибашьцәа амацәаз ишҭаркыз. Иршьыз ирхәз шырацәахаз, ирыҭҟәазгьы шыҟаз иныҭкааны исзеиҭеиҳәарц саниҳәалак мап сцәикуан", — ациҵоит Асҭамыр.
Аҭынч ԥсҭазаара азыхынҳәра
Аибашьра ашьҭахь Виачеслав Аиба иусура иациҵеит. Ҳәарада еилаԥыххаа иҟаз атәыла аҟазара знапы алакыз ауаа ишрықәнагаз рныҟәгара алшомызт. Рҭаацәа рныҟәгаразы џьара аҽа ускгьы рнапы аларкыр акәын.
"Иареи сареи иҳаман аидеиа — афеихо аиҭаҳара. Лассы-лассы дысзаауан. Дсыцхраауан. Даара аџьа аабон. Иахьазы урҭ афеихо-ҵлақәа еинҭәыла иҟаланы иҟоуп» ҳәа еиҭеиҳәоит Асҭамыр Аиба.
Аби аԥеи аамҭа рацәаны еицырхыргон. Еиҩызцәан. Иҟарҵоз еицыҟарҵон. ԥхьаҟазы апланқәа ирызхәыцуан.
"Ҳара даара ҳагәра еибагон. Иарбан темазаалак ҳалацәажәар ҳалшон. Акгьы еицәаҳҵәахуамызт. Ауаа еснагь аԥарарҳара иазгәаҟуеит. Иара ус иҟаз уаҩымызт. Иара изы аԥара ихадоу акәны дахәаԥшуамызт. Сара еснагь иазыԥхьагәасҭон иҟаҳҵоз иаҳнаҭашаз. Алҵшәа здыруазар сҭахын. Саб изы алҵшәа аҽакын, аҽакны дахәаԥшуан", — иҳәеит Асҭамыр.
Виачеслав ицәыӡра аҭаацәа рзы акыр иуадаҩхеит. 2014 шықәса ԥхынҷкәынмзазы, иаалырҟьан иԥсҭазаара далҵит. Асҭамыр игәалаиршәоит уи аҽны узыцәшәаша ҳәа акгьы шидрымбалоз.
"Сара авокзал аҟны сааныжьны дцеит. Аҟәантәи Гәдоуҭа сымнаӡацызт аҭел иасны иҟалаз ансарҳәаз", — игәалаиршәоит Асҭамыр.
Виачеслав Аиба ианашьан "Афырхаҵараз" амедал, аҟазарҿы илагалазы – "Ахьӡ-аԥша" аорден ахԥатәи аҩаӡара.
Асахьаҭыхҩы Руслан Габлиа аибашьра аамҭақәа рзтәи иусумҭа аӡбахә аҭаацәа уажәраанӡа ирыздырамызт.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Акоронавирус злаз хҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны уахыки-ҽнаки рыла
23:45 17.11.2021 (ирҿыцуп: 15:09 18.11.2021)
© Foto / Пресс-служба Госкорпорации РостехПроизводство препарата "Ковид-глобулин" на основе плазмы крови переболевших COVID-19
© Foto / Пресс-служба Госкорпорации Ростех/
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 33574-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәабзиара шьақәгылахьеит 27809-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 495-ҩык.
АҞӘА, абҵара 17 - Sputnik. Абҵарамза 17 рзы иҟоу адыррақәа рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 478-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 110-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа: 65, 60 шықәса зхыҵуаз аҳәса. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 59 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 60-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 41-ы. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 39-ҩык, урҭ рахьтә 12-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 22-а, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 24-ҩык, урҭ рахьтә хәҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы быжьҩык ачымазцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 93-ҩык, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


Sputnik
COVID-19 аҟынтә алаҵаҟаҵара хымԥадатәхар ҟалоит
Акоронавирус хьамҵыцт. Есыҽны ачымазара зхьыз рыӡбахә рҳәоит. Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 15314-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 14643-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 230-ҩык.
Атәылаҿ алаҵаҟаҵара иалагеит лаҵара 11 рзы, аха макьаназы иззыԥшу алҵшәақәа ыҟам. Иахьазы зықьҩык рҟынӡа алаҵа ҟарҵахьеит. Иҟоу аҭагылазаашьа иаҿырԥшны аԥыза-министр Александр Анқәаб иҳәеит ихымԥадатәу алаҵаҟаҵара алагалара шалшо.
"COVID-19 аҟынтәи алаҵаҟаҵара атемпқәа акыр ихьысҳауп. Иҟоуп агәаанагарақәа иуадаҩу аҭагылазаашьа ыҟам, алаҵагьы аҭахым ҳәа. Аҭагылазаашьа бзиоуп ҳәа ҳзазҳәом. Алаҵагьы аҭахуп. Иазхо алаҵа ҳауыр, хымԥадатәи алаҵаҟаҵара авариант ҳазкылсыргьы алшоит. Ишәгәалашәоит ачымазара аҽеиҭакшьа, уи мзызны иамаз иарку аҭыԥқәа рҿы амассатә уснагӡатәқәа шракәу", - иҳәеит иара.
Аиԥылараҿы амедусзуҩцәа аԥыза-министр изеиҭарҳәеит Аԥсны ашәҟәы ишҭагало "британиатәи" аштаммом аҟазаара.
Акоронавирустә инфекциаҟынтәи алаҵа "Спутник V" Аԥсны ауаа ирыларҵо иалагеит лаҵара 11 рзы.
6500 доза алаҵа "Спутник V" Аԥсныҟа иааргеит мшаԥы 30 рзы.
- Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра: COVID-19 аҟынтә алаҵа 976-ҩык ирзыҟарҵахьеит
-
- Иԥсеиқәырхагоу алаҵа: акоронавирус аҟынтәи алаҵаҟаҵара мҩаԥысуеит Аԥсны
Амшын аԥшаҳәаҿы хынтәтәи ауаҩшьра аганахь ала аӡбра
Амҳаџьыраа рыԥшаҳәаҿы абҵара 22 рзы, ақьафурҭа "Сан-Ремо" аҿаԥхьа аҭыԥ змаз ахысраан аҭыԥ аҟны иԥсҭазаара далҵит Асҭамыр Шамба, Алхас Аҩӡба - ахәышәтәырҭаҟны, ақьафурҭа ахәынаҳаҩ Доминика Ақырҭааԥҳа лыхәрақәа ирыхҟьаны ԥхынҷкәын 3 рзы лыԥсҭазаара далҵит. Абри аганахьала Иреиҳаӡоу аӡбарҭаҿы аусӡбара мҩаԥысуеит.
Аҟәатәи аԥшаҳәаҿы хынтәтәи ауаҩшьразы аусӡбара ахантәаҩы Мимоза Цәышԥҳа аус лалахәразы мап лыцәкызарц аӡбара аднакылеит Иреиҳаӡоу аӡбарҭа.
Ахьчаратә ган ахантәаҩы Мимоза Цәышԥҳа аус далгазарц азыҳәа ҟанаҵеит, лашьа иԥҳа гәакьа Лаура Цәышԥҳа усҭҵааҩык иаҳасаб ала аусҭҵаара дахьалахәыз азы. Ари аҭагылазаашьа Ашьаустә Закәанеидкыла иаҿагылоит.
Аус ахәаԥшразы аӡбаҩцәа реилазаара ԥсаххоит.
Апрокуратура хада адыррала, 2019 шықәса абҵара 22 азы акриминал алахәылацәа Асҭамыр Шамба, Алхас Аҩӡба, ақьафурҭа ахәынаҳаҩ Доминика Ақырҭааԥҳаи рышьреи Русҭам Шамбеи Шамил Аҩӡбеи рышьразы аҽазышәареи рхараҵоуп ацәгьоуцәа ргәыԥ аиҿкааҩцәа Ерик Ҷкадуеи, Беслан Бганбеи, агәыԥ алахәылацәа Даҭо Ахалаиеи, Демур Ахалаиеи, Аслан Блаббеи.
Иара убасгьы ацәгьоуцәа закәаншьаҭада абџьар ахархәареи, атәым мазара хықәкыла ааха аҭареи рзы ахара рхарарҵоит.
Росавиациа аделегациа Аԥсны
Урыстәыла аҳаиртә транспорт Афедералтә маҵзура (Росавиациа) аделегациа Аԥсныҟа иааит лаҵара 25 рзы. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа дидикылеит Росавиациа аиҳабы Александр Нерадько.
Бжьаниеи Нерадькои алацәажәеит Аҟәатәи аҳаирбаӷәаза акапиталтә ремонт амҩаԥгаразы апрактикатә шьаҿақәа рымҩаԥгара азҵаара.
Аҳаирбаӷәаза аиҭашьақәыргылараз аӡбра рыдкылан 2020 шықәса абҵара 12 азы Аԥсни Урыстәылеи рхадацәа реиԥылараан. Уи анаҩстәи аамҭа иалагӡаны Урыстәыла атранспорт аминистрраҿы имҩаԥыргахьеит апроект анагӡаразы изныкымкәа аилацәажәарақәа.
Уаанӡа Аԥсны ахада аҳәамҭа ҟаиҵахьан Владислав Арӡынба ихьӡ зху аҳаирбаӷәаза 2024 шықәсанӡа иаартхоит ҳәа.
Атурист иԥшаара иацырҵоит
Аԥсны АҶА аиқәырхаҩцәеи аволонтиорцәеи ашьхараҿы иӡыз урыстәылатәи атурист Владимир Улианов иԥшааразы идәықәлеит. Аԥшаарақәа мҩаԥыргоит жәҩык, дара ҩ-гәыԥкны рҽеиҩыршеит, Мрагыларатәи Гәымсҭа ахахьгьы аԥшаарақәа ирыцырҵоит. Гәыԥк Аҟәаҟа ихынҳәуеит ашәахьа, лаҵара 31 рзы, аҩбатәи агәыԥ- аҩаша, рашәара 1.
Аԥсны АҶА урыстәылатәи атурист Владимир Улианов дыҟазар ахьалшо аҵакыраҿы аԥшаарақәа ирыцнаҵоит. Гәымсҭа ахы ахьыҵнахуанӡа иҟоу аҵакыра вертолиотла иахаԥрааны игәарҭеит иӡыз атурист Владимир Улианов дыҟазар ауеит ҳәа ирымоу агәаанагара инақәыршәаны. Аиқәырхаҩцәа лаҵара 28 азы ирхаԥрааны игәарҭеит аӡиас Бзыԥ аладатәи акаҵәарақәеи ианыхынҳәуаз Кьалашәыр амшын алаларҭаҟынӡеи. Аха уеизгьы лҵшәа ҳәа акгьы рмоуит.
Урыстәылатәи атуристцәа ргәыԥ Аԥсны ашьхараҿы атуристтә маршрут ианыланы идәықәлеит лаҵара 3 рзы. Урҭ рныҟәара хыркәшахар акәын лаҵара 10 рзы, аха лаҵара 12 рзы АҶА ахьа адырра ҟалеит атуристцәа руаӡәк имҩа ацҵара шилымшо, уи азы иҩызцәа ҭыԥк аҿы дааныжьны ихынҳәит. Агәыԥ аинструктор Анна Гилева адырра рылҭеит асоура ӷәӷәеи акырцхи шрыхьӡаз, уи иахҟьаны рымҩа иацәыхҟьеит, изыхнымҳәӡеит рбаза ахьыҟаз алагерь ахь, уа дырзыԥшын Улиановгьы. Усҟан дара ирыӡбеит агаҿахь илбааны Аԥсны АҶА ацхыраара иаҳәарц. Аԥсны АҶА адыррақәа рыла, Владимир Улианов Аԥсныҟа дааит Екатеринбургынтәи. Атуристтә гәыԥ иалахәын Нижни Тагил, Екатеринбург, Челиабинск, Санкт-Петербург рҟынтәи атуризм абзиабаҩцәа.
Еицырдыруа актиор Аԥсныҟа иаара
Аԥсныҟа лассы-лассы иаалоит Урыстәыла еицырдыруа ауаа.
Убас ааигәа арахь дааит атеатри акинои рартист Александр Балуев. Иара арадио Sputnik аинтервиу аҭо ицәаныррақәа дрылацәажәеит.
Балуев иҳәеит ара зегь ргьама шыссиру, аӡыржәтә инаркны.
"Иссиру тәылоуп. Аԥсабара џьашьахәуп, амра, амшын, ачыс. Зехь ахаара рыцуп. Ачысҟаҵарагь аҟыбаҩ ҷыда уланы иҟоуҵозароуп. Иуҳәар ауеит зегьы неибеиԥшны уи аҟыбаҩ рылоуп ҳәа. Аӡыҵәҟьа агьама ссируп. Асасааирҭаҿ сахьыҩно аӡы акран аҟынтә иржәуеит. Иџьасшьоит. Иржәуазар, ицқьоуп ауп иаанаго", - еиҭеиҳәоит Балуев.
Актиор иҳәеит асовет аамҭақәа рзы арахь дшаахьаз, ԥхьаҟагьы даап ҳәа дышгәыӷуа.
"Саб автомашьынала аныҟәара бзиа ибон. Исгәалашәоит Риҵаҟа сшигахьаз. Фба-быжьба шықәса схыҵуан. Исгәалашәоит аӡиа Риҵа, Гагра. Сгәыӷуеит ԥхьаҟагьы саалап ҳәа» азгәеиҭоит Балуев.
Амашьынарныҟәцаҩцәа рзы агәраргагақәа аԥыххоит
Лаҵара 21 азы Аԥсны ААР Аҳәынҭавтоинспекциа атранспорт хархәагақәа ашәҟәы рҭагалара аҟәшаҿы автотранспорт хархәагақәа рҭаҩратә паспорт ҿыцқәа рыҭара иалагеит.
Ахархәага ҿыцқәа адокумент ахьчара ҳарак арҭоит, жәларбжьаратәи аконвенциа "Амҩатә ныҟәараз» иақәшәо иҟарҵоит, ииаргоит атранспорт хархәагақәеи амашьынарныҟәцараз аршаҳаҭгақәеи рцифратә еилыргара асистемахь.
Убри аан ари аус атәылауаа рзы уадаҩраки финанстә шәараки амам.
Адокументқәа рыбланкқәа ҳаамҭазтәи амыруыгақәа рҿы иҟарҵоит, жәларбжьаратәи астандарт иақәшәоит, аԥаршеира алнаршом.
Аԥсны ААР аҿы ирҳәоит аҿыц бланкқәа рылагалара ишаанамго ажәытәқәа рыԥсахра.
"Ажәытә документқәагьы ахрархәара ҟалоит аҿыцқәа инарываргыланы. Маҷ-маҷла иԥсаххалоит. Уаанӡатәи аҿҳәара цахьазар ауп аҿыц ала ианырыԥсахуа» ҳәа рҳәоит аусбарҭаҿы.
Ахархәага ҿыцқәа адокумент ахьчара ҳарак арҭоит, жәларбжьаратәи аконвенциа "Амҩатә ныҟәараз» иақәшәо иҟарҵоит.
Аԥсны аҵакыраҿы ахатәхаҿқәа атәым автомашьына арныҟәаразы рыгәраргагақәа аԥырхит лаҵара 26 рзы Аминистрцәа реилазаара аилатәараҿ.
Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ Беслан Ҷкадуа иҳәеит аминистрра иҟанаҵаз ари ажәадгала шьаҭас ишамоу ахатәтәҩы иҟамзаараан атранспорт хархәага ала аныҟәараз агәраргага ахьаҭаху атәылақәа реиҳарак ишаԥырххьоу, Аԥсны ада акык-ҩбак атәылақәа заҵәык рҿы акәны иаанханы иахьыҟоу азы.
"Атәылақәа реиҳарак рҿы автотранспорттә хархәага ӷьычзар, иара ныҟәызцо иоуп аҭакԥхықәра иаҵагыло. Аԥсны акәзар, иара аҵакыра хәыҷуп, ари аҩыза аинформациа иаарласны иалаҵәоит, азинхьчаратә усбарҭақәа уи иашьҭазаар азы уадаҩра рзаҵам, абарҭқәа раан иуҳәар ауеит агәраргага амазаара биурократиатә уадаҩраны иҟоуп ҳәа", - иҳәеит иара.
Ҷкадуа иазгәеиҭеит агәраргага аинститут амашьына аӷьычра акала иаԥырхаган ишыҟам, иахьазы ари аҩыза аҭахра Урыстәылеиԥш Европа атәылақәа рыҿгьы аграждантә закәанԥҵара иалырххьеит ҳәа.
Ҷкадуа иажәақәа рыла, Аԥсны аҵакыраҿы ахатәхаҿқәа атәым автомашьына арныҟәаразы агәраргагақәа рымазаара аԥыхразы ақәҵара амч анаиулак ашьҭахь ахатәхаҿы имазароуп атранспорт хархәага ашәҟәы ишҭаҩу азы аршаҳаҭга, атехникатә гәаҭаразы аталон, арныҟәараз азин ҟазҵо ашәҟәы.
Арт-фестиваль Аҟәа
Арт-фестиваль "Уаҵәы иахьа иалагоит"- аилахәыра Colors of Nation еиҿнакааз, Аҟәатәи амшынтә баӷәазаҿы имҩаԥган лаҵара 20-27 рзы.
Урыстәылатәи асахьаҭыхыҩ Макс Гошко-Даньков, аҟәатәи амшынтә баӷәаза шәыгала изҩычарци афестиваль далахәхарци дааит.
"Арт-обиект аиқәаҵәеи ашкәакәеи аԥшшәқәа рыла иҭыхуп. Амуралаиаҭыԥантәи акультуралагь иҟазарц сыӡбеит. Арт ҳаамҭазтәи аҟазара адагьы аԥсуа культурагьы аныԥшуазара ауп» - иҳәеит иара.
Арт-фестиваль "Уаҵәы иахьа иалагоит" Аҟәа иаатит лаҵара 20 азы аимак-аиҿак ала. Афестиваль аҿы ҳалацәажәар ҳҭахуп ҳаамҭазтәи аҟазара", - лҳәеит афестиваль аиҿкааҩ, Colors of Nation ахаҭарнак Анна Савилова. Асахьаҭыхыҩцәа ҳаамҭазтәи аҟазара шыҿио, русураҿы иарбан техникоу рхы иадырхәо, избан арҿиара рнапы залаку уҳәа ирылацәажәеит. Иарбан аҟазара ҿыц иахьа Аԥсны иубар залшо, сахьаҭыхҩыс зхы зыԥхьаӡар ауа, арҿиамҭақәа рыҭира зыԥхашьарам, ианбааиуеи уаҵәы захьӡу – ирацәоуп еиуеиԥшым азҵаарақәа аԥсуа сахьаҭыхыҩцәеи афестиваль асас Макс Гошко-Данькови зҭак ҟарҵоз.
Алахәылацәеи аҭааҩцәеи идырбан адокументалтә фильм "Бернинг-мэн", ирылацәажәан амилаҭтә традициақәа. Ари атема активла рхы аладырхәит афестиваль алахәылацәа зегьы. Иҟан агәаанагара ҳаамҭазтәи адунеи аҿы ауаҩытәыҩса ихақәиҭра актуалра аҵоуп ҳәа.
Ахԥатәи амш аекологиатә проблемақәа ирызкын. Ахәаԥшыҩцәа активла аекологиатә рккара рхы аладырхәуан. Иазгәаҭан аекорккара асоциалтә ҳақәа рыла аларҵәара алшоит ҳәа, уи аҿар рыгәҭа аҵак ду амоуп ҳәа.
Аекологиатә рккара аҟазара ахархәарала анырра ауҭар ауеит ҳәа ахырҳәааит.
Ҳаамҭазтәи ахареографиа ажанрқәа рхаҭарнакцәа Мадлена Барцыцԥҳаи Мрана Воуԥҳаи амшынбаӷәазаҿ иқәгылеит. Дара ирҳәеит аномерқәа шимпровизациоу, иргәазырԥхазгьы амуралақәа шракәу.
Дара ирҳәеит агәахәара шырнаҭо Аԥсны ҳаамҭазтәи аҟазара аҿиара ахьамоу.
Арт-фестиваль аҵыхәтәантәи амш иатема хадан зылшара ԥку ауаа рыпроблема. Апрограмма иалагеит акоррекциатә школа аспектакль "Арлекино" ала. Анаҩс дцәажәеит Ассоциациа "Инва-цхыраара" анапхгаҩы Алхас Тхагушев.
Апроект партниорцәас иамоуп: Аҟәа ақалақь ахадара, Амшынтә баӷәаза, аилахәыра "Аҟәафон", Sputnik Аԥсны. Арт-фестиваль "Уаҵәы иахьа иалагоит" мҩаԥысуеит лаҵара 20-27 рзы.


АҞӘА, лаҵара 23 - Sputnik. Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымба Апарламент аҟны иахәаҧшразы ирыдигалеит "Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа рзы" Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциатә закәан аҧсахрақәа ралагаларазы Азакәан апроект, абри атәы аанацҳауеит Ахада иофициалтә саит.
Азакәан апроект иазҧхьагәанаҭоит "Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада иалхрақәа рзы" Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциатә закәан ахәҭаҷ 6 ахәҭа 1 аҧсахрақәа ралагалара.
"Аус зуа Аконституциатә закәан ахәҭаҷ 6 аредакциа иаҳәоит алхрақәа мҩаҧысуеит ҳәа Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада изинмчқәа рыҿҳәара анҵәара хымз шагу мамзаргьы ҩымз ирхыгамкәа. Ицәыргоу Аконституциатә закәан апроект иазҧхьагәанаҭоит Ахада изинмчқәа рыҿҳәара нҵәаанӡа алхрақәа рымҩаҧгаразы иазыҧҵәоу аҿҳәара ҩымз рыҟнытә мызкы аҟынӡа аркьаҿра", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциа ахәҭаҷ 49 инақәыршәаны Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада далххоит 5 шықәса ҳәа. Изинмчқәа рыҿҳәара аҧхьаӡара иалагоит аҭоуба адкылара аныҟала инаркны. Аус зуа Ахада имаҵура ааникылеит 2014 шықәса цәыббрамза 25 рзы, изинмчқәа рыҿҳәара нҵәоит 2019 шықәса цәыббрамза 25 рзы.
Алхрақәа рымҩаҧгара аҿҳәара (арыцхә) Конституциала ишьақәыргылахаӡом. Азакәан хада ахәҭаҷ 50 иашьашәалоу аконституциатә закәан ахь ухьанарҧшуеит.
Иарбоу аҧсахрақәа рыдкылара Аҧсны Жәлар Реизара азинмчқәа рнаҭоит аконституциатә нормақәа рҳәаа иҭагӡаны имҩаҧысраны иҟоу Ахада иалхрақәа ррыцхә 2019 шықәса нанҳәамза 25 рзы ҳәа рышьақәыргыларазы.
Рауль Ҳаџьымба- Аԥсны Атәыла хадас далхын цәыббра 25 2014 шықәсазы. Инапынҵақәа рыҿҳәара нҵәоит цәыббра 25 2019 шықәсазы.
Аԥсны аоппозициатә мчрақәа рхада Аслан Бжьаниа Москватәи ахәышәтәырҭа дҭоуп мшаԥы 18 раахыс. Уи игәабзиара аҭагылазаашьа аиԥш зеиԥшу рыхьны Склифосовски ихьӡ зху ахәышәтәырҭа иҭашәеит уи ихьчаҩцәа Кьасоу Дарсалиеи Леван Бжьаниеи.
Лаҵара 2 рзы аоппозицитә мчқәа апресс-конференциаҿы ирыларҳәеит Аслан Бжьаниа атәыла ахадак иаҳасабала ихьӡ рҳәараны ишыҟоу азы.
Лаҵара 16 рзы аҳәамҭа ҟаҵан Аслан Бжьаниа ишьа артут аланы ишышьақәыргыло, уи иаанаго ашҳамыркра шизуз ауп ҳәа. Аслан Бжьаниа идгылаҩцәа алхрақәа рыҿҳәара инахазарц ажәадгала ҟарҵеит.
Лаҵара 17 рзы Аԥсны Ашәарҭадаратә хеилак еиҿнакааит агәыԥ ҷыда, лаҵара 20 инаркны урыстәылатәи апрокуратура аусзуҩцәа алархәны иҟалаз ахҭыс ҭызҵаауа.
Лаҵара 20 рзы аоппозициатә мчрақәа Реидгыла Аԥсны апарламент аҿаԥхьа амитинг мҩаԥыргоит алхрақәа ҭагалан ахь риагара азҵаара инадҳәаланы.
Аганқәа рыҩбагь аҩаша, лаҵара 21 рзы еиқәышаҳаҭрак иазкылсит.
Акциа алахәылацәа ақәшаҳаҭхеит атәыла ахада иалхра аҿҳәара ԥхынгәы 21 аҟынтәи нанҳәа 25 ахь.


АҞӘА, хәажәкыра 26 – Sputnik, Сариа Кәарцхьиаԥҳа. Аԥсны АҬАРқәа аус рулоит атәылаҿы иалагалоу акарантинтә уснагӡатәқәа раан, абри атәы лҳәеит Аҟәа АҬАР аинспектор хада Наала Шьаданиаԥҳа.
"Аминистрцәа реилазаара ҳусура арежим ҳаԥсахырц алаҳәара ҟанаҵеит. —хусурамш ҳаркьаҿырц ҳарҳәеит. Аха аиреи аԥсреи узаанкылом, ҳара ҳахь еснагь ауаа ааиуеит, урҭ рымаҵ аауроуп. Иацы абжьааԥнеиԥш аус ҳуан, иахьагьы аусура макьана ҳаҿуп, ауаа ҳадаҳкылоит", - лҳәеит Шьаданиаԥҳа.
Хәажәкыра 25 инаркны мшаԥымза 7 рҟынӡа Аԥсны аԥкрақәа аларҵәоуп акоронавирустә ҿкы аҽацәыхьчаразы. Абыржәтәи аамҭазы иҟалом амассатә, акорпоративтә усмҩаԥгатәқәа реиҿкаара, ачараура. Агәырӷьаратә ныҳәақәа рымҩаԥгарҭа азалқәеи, ақьафурҭақәеи, акаҳуажәырҭақәеи аркуп.
Иара убас иҟалом абаџьдатә хәаахәҭра ахьымҩаԥысуа адәқьанқәеи (диути-фри), ауаажәларратә крыфарҭақәеи, аџьармыкьа хадақәеи, амаҭәа ахьырҭиуа аџьармыкьақәеи русура. Ауаажәларратә транспортгьы аусура аанкылоуп.
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университети, Аҟәатәи иаарту аинститути, иара убас абжьаратә-профессионалтә ҵараиурҭақәеи, ашколқәранӡатәии, абжьараҵаратә усбарҭақәеи рҟны аҵара аанкылоуп мшаԥымза 7 рҟынӡа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
-
Аԥсны ашколқәа рҟны аиагаратә ԥышәарақәа аԥыхуп
-
Аррамаҵурагьы ԥшыр акәхеит: Аԥсны аррахь анаԥхьара аҿҳәара инахоит


АҞӘА, абҵара 23 — Sputnik. Абҵара 23 рзы аҵарауаҩ, аполитик Иури Воронов иԥсҭазаара атәы зҳәо афотоцәыргақәҵа мҩаԥган Аԥсны амилаҭтә библиотекаҟны.
Ацәыргақәҵа аиҿкааҩцәа ирыгәҭакын иаадырԥшырц аҵарауаҩ иԥсҭазаара ахы-аҵыхәа ныҭкааны.
"Ибзианы исгәалашәоит абри афото анҭыхыз, — лҳәоит аҵарауаҩ иԥҳа Ҭамара Воронова, Иури Воронов Нептун ихаҿсахьа ахьааирԥшуа афото дадгыланы илгәаларшәо. — Сара сахьныҟәоз ахәыҷ баҳчаҟны саб иарҳәеит Нептун ироль неигӡарц. Мап изымкит. Абас аҵарауаҩ ду ахәыҷқәа рнапы ианкны ирхәмаруан, дрыцкәашон, дрыцшәаҳәон"
Иури Воронов иԥшәмаԥҳәыс Светлана Воронова хьаас илыман азал афотосахьақәа зегьы ахьазымкыз.
"Аҭыԥ рмоуит Сергеи Бабурин, Сергеи Багаԥшь уҳәа ирыцҭихыз апатреҭқәа", — лҳәеит лара.
Ацәыргақәҵа иаҭааз Ауаажәларратә палата амаӡаныҟәгаҩ Наҭелла Акаԥҳа илгәалалыршәон 90-тәи ашықәсқәа раан Иури Воронови лареи русеицура.
"Сара сзы Иури Воронов раԥхьа иргыланы дполитикуп. Иареи сареи Апарламент актәи ааԥхьара ҳадепутатцәан. Уа сара ибзианы избарҭан Аԥсны аинтересқәа шихьчоз. Шәара зқәымыз уаҩԥсын. Ақырҭцәа иаартынгьы иқәмақаруан, аха иара аиаша дадгылан дцәажәон", — лҳәоит Акаԥҳа.
Аконференциа алахәыла Михаил Казански еиҭеиҳәеит, москватәи иколлегацәеи иареи ишыргәиҭо Иури Воронов исаламшәҟәқәа ркьыԥхьра.
Ацәыргақәҵа даҭааит Аԥсны Ахада Рауль Ҳаџьымбагьы.
"Воронов – иуникалу уаҩԥсын. Динтеллигентын. Аԥсуа жәлар ринтересқәа зыхьчоз политикын. Иԥсҭазаара зегьы уи иазкын, аха даҳзымыхьчеит", — иҳәеит иара.
Ацәыргақәҵа мҩаԥысуеит абҵарамза нҵәаанӡа. Ацәыргақәҵа ашьҭахь афотосахьақәа зегьы Амилаҭтә библиотека ҳамҭас иаҭахоит.
Иури Воронов диит Аԥсны, Ҵабал иахьаҵанакуаз лаҵарамза 8 1941 шықәса рзы. 1965 шықәса рзы Ленинградтәи ауниверситет далгоит.
1971 шықәсазы – аҭоурых наукақәа ркандидат, 1985 шықәса рзы – аҭоурых наукақәа рдоктор. 1990-1995 шш. рзы Аԥсны Иреиҳаӡоу асовет адепутат, 1994 — 1995 Аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ.
Дҭадырхеит 1995 шықәса цәыббрамзазы.


АҞӘА, хәажәкыра 29 – Sputnik. Хәажәкыра 28 аҽны Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит акоронавирустә инфекциа ҿыци ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи ззышьақәыргылаз 81 шықәса зхыҵуаз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 23-ҩык, урҭ рахьтә 16-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп быжьҩык, ибжьаратәуп - 10-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 30-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит быжьҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - ҩыџьа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13385-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12860-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 212-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>


Аԥсны акоронавирус даҽа 69-ҩык ирыдырбалеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит
23:21 13.08.2021 (ирҿыцуп: 23:23 13.08.2021)
© Sputnik / Евгений БиятовЛаборатория по производству реагентов для экспресс-тестов на коронавирус в "Сколково"
© Sputnik / Евгений Биятов/
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 23456-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 19117-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 341-ы.
АҞӘА, нанҳәа 13 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 69-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 66 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 40-ҩык, ибжьаратәуп - 53-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык, урҭ рахьтә 15-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 26-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 44-ҩык, урҭ рахьтә 11-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 11-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, мшаԥы 22 - Sputnik. Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла авирус рыдырбалеит 5236 -ҩык 78 регион рҿы. Абри атәы аанацҳауеит COVID-19 аҿагылараз Аоперативтә штаб.
Рыԥсҭазаара иалҵит 57-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 547-ҩык.
Убри аан Москва иахьаҵанакуа авирус аҵыхәтәантәи уахи-ҽни рзы ирыманы ишьақәырӷәӷәоуп 3083-ҩык.
Зынӡа Урыстәыла ачымазараҿк рымоуп – 57 999-ҩык, урҭ рҟынтәи ргәабзиара шьақәгылеит 4420-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит – 513-ҩык.
43,4% раан ачымазара аклиникатә ҟазшьа аанарԥшуамызт.
Акоронавирус иазку аҵыхәтәантәи ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ажьырныҳәа 25 – Sputnik. Ҳазҭалаз амчыбжь азы Аҟәа, Араион ҿыц аҿы COVID-19 азы ПЦР-тестқәа ахьыҟарҵо апункт ҿыц аадыртуеит ҳәа Sputnik иазеиҭалҳәеит Аҟәа ахадара Агәабзиарахьчаразы аусбарҭа аиҳабы Ирма Воуԥҳа.
Воуԥҳа илҳәеит апункт шаартхо уаанӡа Ацхыраара ласы ахьыҟаз аҭыԥ аҿы: Аргәын имҩа, 1 (амилициа зыҩноу ахыбра).
"Аҳҭнықалақь ахадара аӡбарала уахыки-ҽнаки рыҩнуҵҟа 100 ПЦР-тест мҩаԥаагалароуп. Аҿкчымазаратә хәышәтәырҭа аусура армариаразы абри апункт ҿыц ааҳартуеит", - лҳәоит Воуԥҳа.
Лара илҳәеит Араион ҿыц аҿы уахыки-ҽнаки рыла 20 ПЦР-ҭҵаара шымҩаԥырго, иара убри аҟара COVID-центр аҿы, Турбаза, аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы – 60.
Ирма Воуԥҳа иара убасгьы илҳәеит ачымазцәа хьанҭацәа рзы аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы ԥшь-иарак рҟынтәи жәа-иарак рҟынӡа ишацҵахо.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11158-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8947-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 159-ҩык.
Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 128-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 37-ҩык, ибжьаратәуп - 34-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 16-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 58-ҩык пациент.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


"Аԥхыӡ ҿаасҭа збеит, ахәыҷқәа шԥаҟоу": 37-тәи ашықәсқәа ирылаӡаз Осман Кәакәасқьыр иҭоурых
© Foto / Саида ЖибаОсман Кәакәасқьыри Анҭица Ҟаитанԥҳаи
© Foto / Саида Жиба
Аԥсны аҭоурых аҟны ихамшҭыхәны иаанхоит, ҳауаажәлар рнырҵәара иазынархаз Сталини Бериеи имҩаԥыргоз аполитика хьанҭа. Уи ашьҭақәа иахьагьы имӷьо хәраны ргәы иануп забдуцәеи забацәеи дырӡыз ауаа.
37-тәи ашықәсқәа ирыхәлабгаз, Бзыԥҭа аҳаблан ииз иааӡаз Осман Жьыгәа-иԥа Кәакәасқьыр имаҭа Емма Золотинска-иԥҳа лаӷырӡылоуп иахьагьы лабду иӡбахә шылҳәо.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Осман Жьыгәа-иԥа Кәакәасқьыр ԥшьҩык аишьцәа дреиҳабын. 30-тәи ашықәсқәа ранҵәамҭазы иара Бзыԥҭа ақыҭсовет дахагылан. Усҟантәи аамҭазы активла ашколқәа рыргылара далахәын. Аҽы, аҽыуардын, ауардын уҳәа змаз иуаажәлар ицырхрааны, аргыларатә маҭәахәқәа ааганы егьырҭ ақыҭақәа ирацлабны ари аус аҿы аԥхьагылара рыман.
"Сабду активла Асовет ҳәынҭқарра аҿиара дшацхраауазгьы, ауаа аколнхара ишаламло ҳәа ақәра игозшәа ахара идырҵеит. Уи зныз апротокол саҳәшьаԥа Дауҭ Хәытаба ила ҳнапаҿы ианааи саԥхьеит. Аԥхьаҟа шықәсы рацәала дызхдырҟьаз ҳаздыруамызт", - лҳәоит Осман имаҭа Емма Кәакәасқьырԥҳа.
Осман Жьыгәа-иԥа НКВД аусзуҩцәа аҩныҟа дшаауаз, ашҭа аҭалаха имҭақәа амҩан дааныркылазаап. "Сбыҳәоит, ахәыҷқәа ныжьны џьаргьы бымцан, ишсхарам еилыркаар соурыжьуеит", - ҳәа иԥшәмаԥҳәыс Анҭица Ҟаитанԥҳа ибжьы лықәыргара заҵәык дахьӡеит.
18 Мшаԥы, 12:27
"Сабду аҩны дыҩнарымҵаӡеит, бџьарк имазар, иҵәахыр ҳәа ишәаны. Дара икәшаны иахьынӡагылаз, руаӡәы аԥшаара далагеит, аха аҟама ада акагьы имбаӡеит, иара уигьы аҭаацәа ирымихит", - лажәабжь иацылҵоит Емма.
Осман данҭаркуаз аҽны, игәыла Қьаамын Барцыцгьы дыргазаап. Ашьыжь рыҳәсақәа ажәқәа анҭырцоз иҟалаз анеибырҳәоз уи еилкаахеит. Дара зны Гагра, Абааҭатәи абахҭа иҭаркит, анаҩс Қарҭҟа идәықәырҵеит.
Осман Кәакәасқьыр хҩык аҳәса ааигахьан. Раԥхьатәи ҩыџьа иаамҭанымкәа рыдунеи рыԥсахит. Урҭ рҟынтә аӡәаӡәа ахшара иман, аԥеи аԥҳаи. Анаҩс динасыԥхеит Анҭица Ҟаитанԥҳа, дара 11-ҩык ахәыҷқәа рхылҵит. Осман данҭаркоз лара аҵыхәтәантәи лысаби изы лцәалтәымкәа дыҟан.
1942 шықәсазы, Карагандантәи Осман Жьыгәа-иԥа иҭаацәа аҵыхәтәантәи асалам шәҟәы рзааишьҭит. Раԥхьатәи ацәаҳәақәа "аԥхыӡ ҿаасҭа збеит, ахәыҷқәа шԥаҟоу" ҳәа иалагон. Анҭица уи аҭак аныҟалҵоз, 21 шықәса зхыҵуаз рԥа еиҳабы аҵара ицызҵоз иҩыза иҟынтә аимҳәацәгьа ихьны идунеи шиԥсахыз, ааигәа анышә дшамалдаз иалымҳәаӡеит.
27 Хәажәкыра, 18:50
"Сабду раԥхьатәи иҳәса рҟынтә имаз аԥеи аԥҳаи санду лоуп изааӡаз. Дара ирхылҵыз 11-ҩык рахьтә ԥшьҩызаҵәык ақәрақәа нырҵеит. Егьырҭ ишыхәыҷыз, ишқәыԥшыз еиуеиԥшым ачымазарақәеи амашәырқәеи ирхырҟьаны рыԥсҭазаара иалҵит. Абас лыхшара аӡәаӡәала анышә инахәлаԥсо, ашәы лшәымхӡакәа лыԥсҭазаара мҩасит. Ақәра ду нымҵакәа асаби дышлымаз лыԥсҭазаара ҿахҵәеит сабду раԥхьатәи иԥҳәыс лҟынтә имаз иԥҳагьы. Анҵыра зауз, аҩбатәи иԥшәмаԥҳәыс лҟынтә ихылҵыз аԥа Давиди, санду лҟынтә иоуз сара саб Золотинскеи, иашьцәа Константитни, Зосими, раҳәшьа Евдокиеи роуп", - илахьеиқәҵагоу лҭаацәаратә ҭоурых дазааҭгылоит амаҭа.
Анҭица Ҟаитанԥҳа илзынхаз лхәыҷқәа аколнхараҿы лара дрыцҳашьаны лхаҭыԥан аус руан. Анхамҩа аныҟәгараҿи ахәыҷқәа ршьапы рықәыргылареи рҿы лабхәандацәа лыцхраауан. "Рыԥсы сакәахшоуп, дара ракәымзар схәыҷқәа сзааӡаӡомызт", - ҳәа лмаҭацәа ирзеиҭалҳәалон.
8 Абҵара 2020, 17:25
"Ҳанду ибзианы дысгәалашәоит. Лара убысҟан бзиа ҳалбон, ҳлеишәа анҳарцәгьоз ҳанацәа ҳрымԥҟарцаз лыбӷа ҳақәлыртәон, "дара шәыркьыс, сара шәыскьыс акоуп" ҳәа раҳәаны, ирԥхашьаны иҳадылгон. Ҳанду Анҭица ақәра ду нылҵеит, лыдунеи анылԥсахуаз 103 шықәса лхыҵуан. Уи иаҳзынлыжьаз аԥхарра иахьагьы ҳаибаркны ҳамоуп", - лҳәоит Емма Кәакәасқьырԥҳа.
Осман Жьыгәа-иԥа данҭаркуаз 65 шықәса ихыҵуан. Иара атәым дгьыл ахь дахьахнагаз иԥсҭазаашьахаз еилкаам.


Фҩык акоронавирус злаз ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы
© Sputnik / Томас ТхайцукГудаутская ЦРБ
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 22227-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 17898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 313-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 2– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 550-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 144-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы ҩымш рыла рыԥсҭазаара иалҵит фҩык ачымазцәа: хәҩык ахацәеи - 45, 78, 83 шықәса зхыҵуази, даҽа ҩыџьа 65-65 шықәса зхыҵуази, 75 шықәса зхыҵуаз ԥҳәыски.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 186-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 49-ҩык, ибжьаратәуп - 59-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 43-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 12-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 27-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 51-ҩык, урҭ рахьтә 9-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>


АҞӘА, ԥхынгәы 16 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 578-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 183-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит 69 шықәсеи 72 шықәсеи зхыҵуаз апациентцәа ҩыџьа. Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 1952 шықәса рзы ииз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 179-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 41-ы, ибжьаратәуп - 41-ы.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 44-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 18-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 26-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 44-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
"Сара саныхәыҷыз сани саби еснагь ақыҭарахь срышьҭуан сандуи сабдуи рахь Џьгьардаҟа. Сабду Елызбар Ашәба, даара иҟәыӷаз ахара иԥшуаз уаҩын. Иара ихылҵуаз аҳалалреи, ақьиареи, абзиабареи, иҭаацәара ду зегьы ирызхон. Имаҭацәеи урҭ ирхылҵызи мацара усҟан 52-ҩык ҳаҟан, уижьҭеи ԥшӡала, уааԥсырала акыр ҳаизҳахьеит. Уакәын иахьыҟаз абаҳчара, ашҭа ҭбаа, иахьеизҳауаз ашымҳа, иахьгоз агәырӷьа ччабжьы… Абарҭқәа зегьы сҭыхымҭақәа ирсимволхеит", — абас ҳаицәажәара ахы ыҵнахит Борис Ашәбеи сареи.
Борис Ашәба, иара убасгьы дазгәыдууп, ахааназгьы хашҭра изақәым иабду Елызбар ихымҩаԥгара, аԥсҭазаараҿы уи иара изы дҿырԥшыганы даанхоит.
"Сабду ауаа бзиа ибон, дырзааигәан, рықәнага идыруан, пату рықәиҵон. Ажәа мыцхәы иҳәомызт, иблақәа ԥхаррак рхыубаалон еснагь. Иара иқәранҵыра ду аҭҵааратә усумҭақәа маҷымкәа иазыркхьан аҵарауаа. Ашьҭамҭа ӷәӷәа аанижьит. Даара ихарҭәааз, доуҳала ибеиаз аԥсҭазаара ду ниҵит сабду. Иргылаз аҩн ду иахьа ҳаиднакылоит зегьы", — ихәыҷра шықәсқәа ҳацеиҩишон Борис.
1981 шықәсазы Борис Ашәба даара ибзиаӡаны Н. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи ажәабатәи Ашьхарыуаа рышкол далгеит. Иара убас, Аҟәатәи асахьаҭыхратә школ даушьҭымҭоуп. 1982 шықәсазы ААУ аекономикатә факультет дҭалоит, диплом ҟаԥшьылагь далгоит. Анаҩс, 1990 шықәсазы Москва ақалақь аҿы Асоциал-Политикатә ҭҵаарақәа ринститут (ИСПИ РАН) аспирантура дахыԥхьаӡалахоит.
"1993 шықәсазы аекономикатә ҭҵаарадыррақәа рзы акандидаттә диссертациа сыхьчеит "Миграция населения в Абхазии, ее факторы и последствия" атемала. Уаҟа иаарԥшын асоциал-политикатә, аекономикатә мзызқәа Аԥсны аибашьра иҭазыргылаз. Уи еиднакылоз ахадаратә хәҭақәа ҭыжьын Аҟәеи Москвеи. Хымԥада, ақырҭуа ҵарауаа уи агәынамӡара рызцәырнагеит, исықәыӷәӷәарцгьы иалагеит", — ҳәа азгәеиҭоит Борис Ашәба.
Зыԥсҭазаареи зырҿиаратә мҩеи акырӡа ихарҭәаау Борис Ашәба, еснагь иҿыцу аартрақәа дрышьҭоуп. Дхәыҷаахыс дызнылаз иабду имҩахәасҭа дшаныц дануп, уи иацу адоуҳеи, излахарҭәаау аԥсуара агәыцәи есааира еиҳау акахьы дхаргалоит.
"Аамҭаказы, Аԥсны Ахада Владислав Арӡынба идҵала Аԥсны Аҳәынҭқарра асоциал-економикатә программа апроект аус адызулон. Анаҩс, аус зуан Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт аҿы наукатә усзуҩыс, иара убри аамҭазы ААУ аекономикатә факультет адекан ихаҭыԥуаҩыс сыҟан, алекциақәа срыԥхьон ҩ-хырхарҭак рыла: "Основы коммерческой деятельности", "Экономика народонаселения", — иҳәеит аҵарауаҩ.
Борис Ашәба, аҭҵаара аус еснагь бзиа ибаны инапы алакын, иара убас ауниверситет аԥсҭазаара агәҭа далагылан, Аԥсны аҿар Реидгыла аԥҵара аус аҿы акыр илагала рацәоуп. 1997 шықәса инаркны иҭҵааратә усура иациҵеит Москва, Урыстәыла аҭҵаарақәа ракадемиа иатәу Асоциал-политикатә ҭҵаарақәа ринститут аҟны наукатә усзуҩуп. 1998 шықәса инаркы иахьа уажәраанӡа абанктә сфераҿы аус иуеит.
Борис Ашәба иусуратә аамҭа иҽахаршәаланы, иҭаацәагьы иаргьы Москва иҟоу аԥсуа диаспора рыԥсҭазаара активла иалахәуп. Ҩыџьа ахшара драбуп, Саиди Даринеи. Иҷкәын Афинанстә Академиа далгеит, иԥҳа МГИМО аҵара лҵоит, Аԥсуа студентцәа реидгыла напхгара алҭоит.
Иазгәаҭатәуп, Борис иабду Елызбар еиԥш, акыр иуникалтәу аӡә шиакәу. Аԥсабара инаҭаз абаҩхатәрақәа маҷым. Ганрацәала еиларсуп иара ирҿиаратә мҩа. Хымԥада, урҭ ирылумкаарц залшом Анцәа иҟынтә имоу асахьаҭыхра абаҩхатәра, урҭ акыр ибеиоуп, ииашаҵәҟьаны ҳжәытә-ҳҿатә аамҭа ирҿахәҳәагоуп.
"Еиуеиԥшым ажанрқәа схы иасырхәоит, схатәык сыԥшаарц сҭахуп азы. Асахьақәа ус баша акәымкәа, гәыла-ԥсыла исҭахны иҭысхуеит. Асахьаҭыхра сара сыԥсҭазаара иахәҭакуп", — иҳәоит Борис Ашәба ирҿиара далацәажәауа.
Иара иусумҭақәа иҩуеит ахәша, акрил, апастель рыла. Иҟазара абзиабҩцәа мариала рхыхра илиршеит. Избанзар иусумҭақәа аԥсы рхоуп, аԥсуа ԥсабара иалаӡҩоуп, ҳажәлар рхьаа аныԥшуеит, ргәырӷьара рыцеиҩнашоит, рҟәышра рхы-рҿы ианубаалоит, аԥсуа иҩныҵҟатәи адунеи шьахәла ацәыргара иҽақәиршәеит аҟаза.
Борис Ашәба хаҭалатәи исахьақәа рцәыргақәҵа мҩаԥысуеит Москва ақалақь аҿы цәыббрамза 24 инаркны жьҭаарамза 12-нӡа.
"Ашьхақәа рыкәашара" — абас ахьӡуп Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраҿы игаз Аиааира 25 шықәса ахыҵра аҳаҭыразы имҩаԥысраны иҟоу сцәыргақәҵа. Аекспозициа еиднакылоит шәкы инарзынаԥшуа сусумҭақәа-анатиурмортқәа, апортреҭқәа, еиуеиԥшым асиужетқәа еидызкыло асахьақәа, иара убас иҟоуп аибашьра атема зныԥшуа аусумҭақәа", — ҳәа азгәеиҭоит Борис Ашәба.
Аҵарауаҩ, асахьаҭыхҩы Борис Ашәба излазгәеиҭо ала, 1992 шықәса инаркны шәыгак инапахьы иааимгацызт, ҭагалан 2015 шықәса инаркны дазыхынҳәит бзиа иибоз, иԥсы зыҿҳәараз изаанаҭ — аҿыханҵеи, аграфикеи.
Аԥсҭазаара иамоу аԥшӡара аԥсы ахазҵо, ҵара-дыррала иазнеиуа, Аԥсны анҭыҵ ҳкультура ӡырызго, уи зырҿиаз ажәлар закәу доуҳатә беиароу ирымоу, рыԥсадгьыл рыԥсы шаҿҳәароу, фырхаҵарыла уи ахьчара шрылдыршаз шьахәла аарԥшра зылшаз ауаҩ хатәра, аҟаза, аҵарауаҩ Борис Ашәба изеиӷьаҳшьап иҿымцәаауа арҿиаратә гәазыҳәара, агәамч, аизҳазыӷьара.