Аԥсны акоронавирус даҽа 165-ҩык ирыдырбалеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит
22:53 29.09.2021 (ирҿыцуп: 14:33 04.10.2021)
14
© Sputnik / Марианна Кубрава Мобильный госпиталь Минобороны России
© Sputnik / Марианна Кубрава
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 27775 -ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 22680 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 417-ҩык.
АҞӘА, цәыббра 29 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 582-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 165-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 1951 шықәса рзы ииз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 41-ы, рҭагылазаашьа бааԥсуп жәаҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 27-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит жәаҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 16-ҩык, урҭ рахьтә ҩыџьа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хәҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 75-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аԥсны ҩымш рыла акоронавирус злаз хәҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит
00:30 16.11.2021 (ирҿыцуп: 15:10 18.11.2021)
© Sputnik / Евгений БиятовГоспиталь COVID-19 в УКБ №2 Первого МГМУ им. И. М. Сеченова
© Sputnik / Евгений Биятов/
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 33343 -ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәабзиара шьақәгылахьеит 27756-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 488-ҩык.
АҞӘА, абҵара 15 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 699-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 147-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы аҵыхәтәантәи ҩымш рыла рыԥсҭазаара иалҵит хәҩык апациентцәа: 79, 82, 75, 65 шықәса зхыҵуаз аҳәсеи 68 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 71-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 21-ы, ибжьаратәуп - 50-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 38-ҩык, урҭ рахьтә 15-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 22-а, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 24-ҩык, урҭ рахьтә хәҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы быжьҩык ачымазцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 93-ҩык, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


АҞӘА, ԥхынгәы 24 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 385-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 136-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит 67 шықәсеи 76 шықәсеи зхыҵуаз ҩыџьа аҳәса. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 89 шықәса зхыҵуаз апациентка. Аҟәатәи ахәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 79 шықәса зхыҵуаз апациентка.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 183-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 61-ҩык, ибжьаратәуп - 67-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 44-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 17-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 25-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 51-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аковидҿагыларатә уснагӡатәқәа рырӷәӷәара иалацәажәеит Аԥсны аминистрцәа реилазаараҿы
22:42 27.10.2021 (ирҿыцуп: 09:42 28.10.2021)
Аԥсны аҿкчымазара зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 31045-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 26512 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 448-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 28 - Sputnik. Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаби ареспубликатә санитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорики алацәажәеит аԥкрақәа рырӷәӷәара азҵаара. Абри атәы аанацҳауеит Аминистрцәа реилазаара асаит.
Скорик атәылаҿ иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьазы аҳасабырба ҟалҵеит, уи аиӷьтәразы ажәалагалақәа ҟалҵеит.
Асанитар ҳақьым хада илымоу адыррақәа рыла, жьҭаарамзазы акоронавирус аҽышьҭыхра ашьҭахь маҷк илаҟәит. Скорик лгәаанагарала, уи иаанагом аҭагылазаашьа аиӷьхарахь ахы археит ҳәа. Аԥсны атәылауаа уаанӡеиԥш аԥкрақәа ирықәныҟәом.
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра цәыббрамзатәи аныҳәамшқәа раан ачымазара аҽышьҭнахит ҳәа иаԥхьаӡоит. Убри азы Скорик ашколтә ԥсшьарамшқәа рыцҵара хра рылам, усгьы ауаа рацәа аԥсшьарҭа ҭыԥқәа рахь инеилоит ҳәа иазылыԥхьаӡоит.
Зыхә дуу ахәшәқәа рыҟамзаара, ковид-хәшәтәырҭақәа рыҭәра, алаҵаҟаҵара иԥсыҽны иахьымҩаԥысуа, ауааԥсыра ҭакԥхықәрада рхымҩаԥгара акыр ишәарҭоуп ҳәа ахылҳәааит Скорик.
COVID-19 аҟынтә аԥкрақәа рырӷәӷәара азҵаара иахәаԥшраны иҟоуп ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы Акоординациатә штаб аилатәараҿы.


Имаҩаԥысит Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент Аиҳабы Валери Кәарҷиа имҩаԥигаз изаамҭанытәим асессиа аилатәара
Адепутатцәа Аԥсны Аҳәынҭқарра азинхьчаратә системаҟны ишьақәгылаз асистематә кризис инамаданы, Аԥсны Жәлар-патриоттә еидгылараҟнытә Аԥсны Жәлар Реизарахь иаашьҭыз ааԥхьара иахәаԥшит.
Аилатәара иалахәын Аԥсны Аҳәынҭқарра Апрокурор Хада Адгәыр Агрба, ақалақь апрокурор Алхас Агәмаа, Аԥсны Аҳәынҭқарра Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр Дмитри Дбар, Аԥсны Аҳәынҭқарра Ашәарҭадара амаҵзура ахантәаҩы Роберт Киут.
Изаамҭанытәим асессиа аилатәараҟны иҟаз Аԥсны Жәлар-патриоттә еидгылара ахаҭарнакцәа ирҳәеит атәылаҟны имҩаԥысуа апроцессқәа рзы агәынамӡара ирымоу атәы.
АЖӘПЕ ахьӡала апарламентари ирызкыз ааԥхьара даԥхьеит "Аидгылара" иреиҳаӡоу ахеилак алахәҩы Лаша Шамба.
Ааԥхьараҟны, ҷыдала, иҳәоуп:
«Аԥсны Жәлар-патриоттә еидгылара» Аԥсны Аҳәынҭқарраҟны азинхьчаратә системаҟны ашьақәгылара иаҿу асистематә кризис инамаданы агәҭынчымра ду рымоуп. .
Аполитикатә партиақәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәеи иҟарҵаз аҳәамҭақәа рыла атәыла анапхгара азхьадырԥшуан Аԥсны Аҳәынҭқарра азакәанԥҵара ӷәӷәала аилагара афактқәа иаразнак рықәҿыҭра, хшыҩзышьҭра арҭаразы.
Ауаажәларра рыҩныҵҟа ахылҟьа-ҿылҟьа ду аиуит аҩныҵҟатәи аусқәа русбарҭақәа закәанеилагарала рхымҩаԥгашьа, ҷыдала: 2021 шықәса нанҳәамза 12 рзы атәылауаҩ Аҭеиба А. Гагратәи ААР аԥхьакырҭаҟны ипҟареи аҽшьра аҟынӡа инагареи, ашьҭахь ахәшәтәырҭаҟны зыԥсҭазаара иалҵыз, 2021 шықәса цәыббрамза 30 рзы Аиааиреи Аԥсны Аҳәынҭқарра ахьыԥшымреи рымш аҽны аветеранцәа-аинвалидцәеи Апарламент адепутати рыпҟара, уаҩы ибартә иҟоуп Апарламент адепутатцәа раҳаҭырларҟәра хықәкыс ишьҭыхны ашьаус еиқәырҽаҽарақәа.
Амаҵзуратә зинмчқәа системала реилагара, апрофессионализмра, аҩныҵҟатәи аусқәа русбарҭақәа русзуҩцәа рахьмырхәра иапофеозны иҟалеит 2021 шықәса абҵарамза 16, 07:00 сааҭ рзы Гагра ақ. аҟны атәылуаҩ Кетиа А.Ф. иеихсны ишьреи Хагәыш О.Р. ихәреи, ацәгьоура ҟарҵараны иҟан ҳәа агәаанагара инадҳәаланы».
«Даара агәҭынчымра ҳнаҭоит Аконституциеи, азакәанқәеи рықәныҟәара, атәылауаҩ изинқәеи ихақәиҭрақәеи рыхьчара, ауаажәларреи аҳәынҭқарреи ринтересқәа рзықәԥара функциа хадас измоу Апрокуратура хада аганахьала ахҭысқәа рықәҿыҭра ахьыҟам. Ганкы мацара адгыларала афактқәа рыхә ашьара, аԥаршеира, иҵаҵӷәыркымкәа амчрақәа ирҭахым ахара рыдҵаразы аполитикатә дҵа анагӡара Апрокуратура хадазы ихадароу методхеит, рхы иадырхәо мыругахеит.
Атәыла анапхгара имҩаԥнаго аҳәынҭқарратә террор аполитика, атәылауаа рыршәара, аидеологиатә шьаҭақәа рыҵшәаара, хәызмоу ахырхарҭақәа рыԥсахра Аԥсны аҳәынҭқарратәра иацәтәымуп, хымԥада Аԥсны атәылауаа рзы иҵоурам алҵшәақәагьы рхылҿиаауеит», - аҳәоит ааԥхьараҟны.
Апарламент адепутатцәа рганахьала Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра аусура инамаданы азҵаарақәа жәпакы шьҭыхын.
Аԥсны Аҳәынҭқарра Апрокурор хада Адгәыр Агрбеи Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр Дмитри Дбари алацәажәеит ауаажәларра рыҩныҵҟа ахылҟьа-ҿылҟьа рацәаны измоу ацәгьоурақәа русеилыргара шцо атәы.
2021 шықәса абҵарамза 16 рзы Гагра ақ. аҟны ашьаустә ԥшаара аусзуҩцәеи ҩыџьа ауааи рыбжьара имҩаԥысуаз аиҿахысраан аӡәы дҭахеит, аҩбатәи дырхәит. Имҩаԥысуа аусеилыргара алҵшәақәа рыла урҭ амилициа аусзуҩы иқәлараны иҟан.
Адгәыр Агрба иажәақәа рыла, ари афакт азы ашьаус хацыркуп, аԥшааратә усмҩаԥгатәқәагьы цоит. Уи амилициа аусзуҩцәа рхымҩаԥгашьа азинтә ҟазшьа рымоуп, аилагара ыҟаӡам, амаҵзуратә зинмчқәа ирхымсӡеит ҳәа иԥхьаӡоит.
Апрокурор хада иҳәеит Гагратәи амилициа аҟәша аԥхьакырҭаҟны икнаҳаны ирбаз Анри Аҭеиба иус ала амилициа аусзуҩцәа рганахьала аус хацыркуп.
Акыраамҭа имҩаԥысуаз ахцәажәарақәа рышьҭахь Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент адепутатцәа «Аԥсны Аҳәынҭқарраҟны азинхьчаратә система акризис аҿиара ианамаданы, ауаажәларра-политикатә ҭагылазаашьа аҭышәныртәаларазы хырԥашьа змам, ихымԥадатәиу ауснагӡатәқәа рзы» ақәҵара иахәаԥшит. Абжьыҭира алҵшәақәа рыла ари ақәҵара рыдрымкылаӡеит.
ПОПУЛЯРНОЕ
- АҦСНЫ ЖӘЛАР РЕИЗАРА АҚӘҴАРА
- Имҩаҧысит Абиуџьет, акредиттә еиҿкаарқәа, ашәахтәқәеи афинансқәеи рзы аилак аилатәара
- Иазԥхьагәаҭаз Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент асессиа аилатәара мҩаԥымсӡеит
- Валери Кәарҷиа Екатерина Бебиа Лымшира лыдиныҳәалеит
- Аграртә политикеи, аҧсабаратә лшарақәеи, аекологиеи рзы аилак инарҭбаау аилатәара
НОВОСТИ
24.11.2021
Поделиться в соцсетях:


Анқәаб: COVID-19 атема аполитика алхра аҭахӡам
17:44 12.08.2021 (ирҿыцуп: 17:53 12.08.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукАлександр Анкваб
© Sputnik / Томас Тхайцук
Акоординациатә штаб аилатәара мҩаԥган Аҟәа, нанҳәа 12 рзы.
АҞӘА, нанҳәа 12 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. COVID-19 атема аполитика алхра аҭахӡам, иҳәеит Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб Акоординациатә штаб аилатәараҿ.
"Аковид атема аполитикахь аиагара аҭахым ҳәа иаартны исҳәоит – иутәу иоума, иутәым иоума, политикатә партиоума, уаажәларратә еиҿкаароума дарбанызаалак аӡәгьы изы иахәҭаны иҟам. Блогерцәақәак абызкаҭаҳаиԥш Гәдоуҭатәи агоспиталь рҽакәдыршоит. Уа иҟоу абзиарақәа зегь дара ирылшамҭоушәа. Уи зылшамҭоу жәпаҩыла – ҳахьӡ шәымҳәан, ҳажәла шәымҳәан ҳәа аԥара назышьҭуа роуп. Анцәа иџьшьарала усеиԥш иҟоу ауаа ҳамоуп",- иҳәеит аԥыза-министр.
Аиҳабыра рхада иазгәеиҭеит ауаажәларратә ҭыԥқәа рҿы асабрадақәа ныҟәгалатәуп, ауаа рацәа злахәу ауснагӡатәқәа рыҟаҵара ахәҭам ҳәа.
"Иҟоуп аҿырԥштәы – чарак аҿы уаашәҩык ахьычмазҩхаз. Ари аҩыза ҟамларц азы ахада идҵа аҭахума? Ахада еснагь ари атема аинтерес имоуп", - иҳәеит Александр Анқәаб.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 23303-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 18906-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 336-ҩык.
Нанҳәа 11 азы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы алашара ацәара иахҟьаны СИПАП-терапиа ззымҩаԥыргоз ачымазаҩ иԥсҭазаара далҵит.
Нанҳәа 12 азы Акоординациатә штаб ахада иабжьнагеит ачымазара аԥырҟәҟәаразы аԥкрақәа ирӷәӷәарц.


Аԥсны акоронавирус злаз ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла
23:30 22.10.2021 (ирҿыцуп: 23:14 25.10.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукГудаутская ЦРБ
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 30656-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 25907-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 441-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 22 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла акоронавирус рылоу ирыламу агәаҭаразы атестқәа рзыҟарҵеит 529-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 160-ҩык аҿкы шрылаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа: 88 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси 52-еи 62-еи шықәса зхыҵуаз ахацәеи. Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 1935 шықәсазы ииз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 33-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп фҩык, ибжьаратәуп - 23-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 33-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 16-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - быжьҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 78-ҩык апациентцәа, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкы аламырҵәаразы иахәҭоу аԥҟарақәа ирықәныҟәаларц.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аексперт коронавирус апандемиа Аԥсны адемографиа ишаныԥшуа лҳәеит
18:30 27.10.2021 (ирҿыцуп: 00:46 28.10.2021)
© Sputnik / Леон Адлейба Дети радуются мыльным пузырям
© Sputnik / Леон Адлейба
Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистрра адыррақәа рыла 2021 шықәса жәымз рыҩнуҵҟа Аԥсны 1000-ҩык ахәыҷқәа иит, ииасыз ашықәс абри аамҭа аасҭа 113 хәыҷ рыла еиҵахеит
АҞӘА, жьҭаара 27 – Sputnik. Акоронавирус апандемиа Аԥсны адемографиа анырра анаҭеит адунеи зегьы аҿы аиԥш, ҳәа лҳәоит асоциал-економикатә ҭҵаарақәа Рцентр аекономист Амра Цәышԥҳа.
Лара ишылбо ала, ареспубликаҿы адемографиа акаҳара убартә иҟоуп аҵыхәтәантәи ажәашықәса. COVID-19 аҭагылазаашьа еиҳагьы иаруадаҩит. 2010 - 2020 шықәсқәа рзы ииз ахәыҷқәа рхыԥхьаӡара 760-ҩык рыла еиҵахеит – 2156-ҩык рҟынтәи 1388 рҟынӡа.
"Ҳәарада аибашьра аамҭеи акризистә аамҭеи раан аира маҷхоит. Ари зегьы еицырдыруа усуп. Апандемиатә ҭагылазаашьа акәзаргьы глобалтә рыцҳаран ишьоуп. COVID-19 ҟалаанӡа, аҭоурых аҟны ишаҳәо ала, шәышықәса раԥхьа "испанка" аепидемиа ыҟан. Усҟан аира 13% икаҳаит. Уажәгьы акоронавирус аекономикатә кризис ду арҿиеит", - лҳәоит аексперт.
Афинанстә уадаҩрақәеи иҟаларан иҟоу азымдырреи ауаа ахшараиура иацәдыршәоит. Аҭаацәа апандемиа иахҟьаны ироуа ршәара адемографиа анырра анаҭоит.
Цәышԥҳа иазгәалҭеит Аԥсны абри аҭагылазаашьаҿы адемографиатә уадаҩра шазыԥшу. Уи аамҭала акризис иадҳәалахоит.
Аира амаҷхара амилаҭ акырӡа анырра анаҭоит, уи моу амилаҭ аныӡаарахь икылнагар алшоит. Схемала ауааԥсыра реилазаара уахәаԥшуазар, аҿар рхыԥхьаӡара аасҭа зықәра неихьоу еиҳахоит.
Аекономист иазгәалҭеит инарҭбаау анализ аҿы Аԥсны анҭыҵ ииз ахәыҷқәа шазгәаҭатәу, урҭ атәыла аҩнуҵҟатәи астатистика ишаҵанамкыз.
"Жәашықәса раахыстәи атенденциа ҳахәаԥшуазар, аофициалтә статистика адыррақәа иаҳдырбоит аира акыр ишылаҟәыз. Ибзианы еилаҳкаауеит ауаа рыуадаҩрақәа. Урҭ иахьатәи амшгьы иатәым", - лҳәоит лара.
Атәылаҿ аира аҩаӡара ауаа рыҿиара 65% рылоуп иахьынӡананагӡо. Асеиԥш аан ԥхьаҟатәи абиԥарақәа 1/3 рыла еиҵахалоит.
Цәышԥҳа агәра ганы дыҟоуп ари аҭагылазаашьа рҽеитәны ишыҟоу. Абраҟа хра аманы дахәаԥшуеит апрограмма "2020-2025 шықәсқәа рызтәи Аԥсны асоциал-економикатә ҿиара астратегиа". Апрграмма автор аекономикатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, ААУ аректор ихаҭыԥуаҩ Инга Арӡынԥҳа адемографиатә кризис алҵразы ауснагӡатәқәа аус рыдылулеит.
Аекономист лгәаанагарала ари азҵаараҿы апроект маҷқәа аамҭакьаҿлоуп хра шроуа. Акраамҭалатәи хра аҟазааразы акомплекстә программақәа аҭахны иҟоуп.
"Адемографиатә политиказ" азакәан акәзар аус адуылоуп, аха ишьақәырӷәӷәам. Цәышԥҳа иазылыԥхьаӡоит азакәан мацара аус ауӡом, азакәанҵаҟатә актқәа, апрограммақәа, апроектқәа аҭахуп ҳәа. Уи адагьы аус адуылатәуп адемографиатә политика аконцепциа - аира азҵаареиԥш арепатриациатәии амиграциатәии аполитика еидызкыло.
Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистрра адыррақәа рыла 2021 шықәса жәымз рыҩнуҵҟа Аԥсны 1000-ҩык ахәыҷқәа иит, ииасыз ашықәс абри аамҭа аасҭа 113 хәыҷ рыла еиҵахеит.


Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы COVID-19 злаз аԥҳәыс лыԥсҭазаара далҵит
© Sputnik / Томас ТхайцукГудаутская ЦРБ
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 23554-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 19117-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 342-а.
АҞӘА, нанҳәа 14 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 368-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 98-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 89 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 151-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 40-ҩык, ибжьаратәуп - 54-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 42-а, урҭ рахьтә 15-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 23-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 43-ҩык, урҭ рахьтә 11-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 11-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аԥсны иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла 107-ҩык COVID-19 рыхьит, ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит
23:25 11.11.2021 (ирҿыцуп: 15:10 18.11.2021)
© Sputnik / Илья ПиталевФедеральный клинический центр высоких медицинских технологий ФМБА в Химках
© Sputnik / Илья Питалев/
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 33013-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 27699-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 482-а.
АҞӘА, абҵара 11 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 443-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 107-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 71 шықәса зхы уаз ахаҵа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы иԥсҭазаара далҵит 1962 шықәса рзы ииз ахаҵа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 2-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 21-ы, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 21-ы, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 13-ҩык ачымазцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 109-ҩык, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рзы Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны иреиҳаӡоу аԥсҭбарақәа азгәарҭеит
© Sputnik / Александр ПатринОтделение для пациентов с Covid-19 в Кузбасской клинической больнице им. М. Подгорбунского
© Sputnik / Александр Патрин/
Апандемиа аамҭазы Урыстәыла акоронавирус иахҟьаны рыԥсҭазаара иалҵхьеит 260335-ҩык.
АҞӘА, абҵара 18 - Sputnik. Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны иреиҳаӡоу аԥсҭбарақәа азгәарҭеит, уахыки-ҽнаки рыла 1251-ҩык, ҳәа аанацҳауеит аҿкчымазара аҽацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
"Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла 1251 ԥсҭбара азгәаҭоуп. Аҿкчымазара ҵасижьҭеи рыԥсҭазаара иалҵхьеит 260 нызқьи 335-ҩык", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Москва-94-ҩык, Санкт-Петербург-79-ҩык, Краснодартәи атәылаҿацә-65-ҩык.
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 33574-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәабзиара шьақәгылахьеит 27809-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 495-ҩык.


ВОЗ: COVID-19 иахҟьаны аимҳәаду аҟынтәи ауаа рыԥсра еиҳахеит
© Sputnik / Варвара ГертьеПациенты на химиотерапии, архивное фото
© Sputnik / Варвара Гертье/
ВОЗ адыррақәа рыла, иахьатәи аамҭазы адунеи аҟны ԥшьмиллионҩык рҟынӡа аимҳәаду рымоуп.
АҞӘА, жьҭаара 15 - Sputnik. Аҵыхәтәантәи жәашықәса рыҩнуҵҟа COVID-19 иахьырԥшны аимҳәаду аҟынтәи ауаа рыԥсра еиҳахеит ҳәа аҳәоит Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтәи аиҿкаара ажәахәынҵаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"COVID-19 апандемиа шьҭахьҟа иаргьыжьит аимҩаду аҿагылараҿ акыршықәсатәи апрогресс иҟаз. Аҵыхәтәантәи ажәашықәса рыҩныҵҟа COVID-19 иахьырԥшны аимҳәаду аҟынтәи ауаа рыԥсра еиҳахеит", - ҳәа аҳәоит Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтәи аиҿкаара ажәахәынҵаҿы.
Аиҿкаара адыррақәа рыла, 2020 шықәсазы аимҳәаду аҟынтәи рыԥсҭазаара иалҵит 1,5 миллионҩык.
"ВОЗ азыԥхьагәаҭарақәа рыла 2021, 2022 шықәсқәа рзы аимҳәаду иахырҟьаны иԥсуа рхыԥхьаӡара иҵегьы еиҳахар ҟалоит. Аимҳәадуҿагылара амаҵзурақәа рыпроблемақәа ирыхҟьаны 2020 шықәсазы аимҳәаду змаз аӡәырҩык адиагноз ианаамҭаз ирзықәыргыламызт", - ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
ВОЗ ахәшьарақәа рыла 4,1 миллионҩык иахьазы аимҳәаду рымоуп, аха урҭ рчымазара шьақәырӷәӷәам ма официалла ашәҟәы иҭагалам. 2,9 миллионҩык ачымазцәа ашәҟәы иҭагалан 2019 шықәсазы ҳәа аҳәоит ажәахә аҿы.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аԥсны даҽа 190 коронавирус хҭыс ҿыц аарԥшуп, ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит
23:55 02.11.2021 (ирҿыцуп: 23:56 02.11.2021)
© Sputnik / Владимир АстапковичГоспиталь COVID-19 в ЦИТО им. Н. Н. Приорова
© Sputnik / Владимир Астапкович/
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 31980-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 27001-ы ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 463-ҩык.
АҞӘА, абҵара 2 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 660-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 190-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла Аԥсны ахәшәтәырҭақәа рҿы рыԥсҭазаара иалҵит акоронавирус злаз ҩыџьа ауааԥсыра: Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭа хадаҿы 82 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс, урыстәылатәи арратә госпиталь аҿы - 1952 шықәсазы ииз ахаҵа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 80-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 21-ы, ибжьаратәуп - 32-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 42-ҩык, урҭ рахьтә 17-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 11-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 34-ҩык, урҭ рахьтә быжьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 13-ҩык ачымазаҩцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 102-ҩык, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


АҞӘА, лаҵарамза 24 – Sputnik. Лаҵарамза 20 рзы НТВ аҟны идырбан ахәыҷтәы вокалтә шоу афиналбжатә еицлабрақәа аҵыхәтәантәи ретап. Аконкурс "Ты супер!" мҩаԥысуанаҵы Урыстәылатәи Афедерациа аҵареи аҭҵаарадырреи рминистрра апроект адгылара анаҭон. Афинал аламҭалазы ашәаҳәаҩцәа қәаԥшқәа рахь дааиит Урыстәыла аҵара аминистр Ольга Иури-иԥҳа Васильева.
"Аиашаз сара ателешоуқәа даарак бзиа избаӡом, аха ари аконкурс аҽакы еиԥшым. Араҟа зыӡбахә уаҳауа ахәыҷқәа рҭоурыхқәа угәы удырхьуеит. Агәахәара снаҭоит асеиԥш лахьынҵаны изауз ахәыҷқәа рхала ишыҟам агәра дзырго ауаа еиҳа-еиҳа иахьырацәаҩхо. Ҭабуп ҳәа сҳәар сҭахуп ателеканал ахь схы нарханы, ҳтәыла мацара акәымкәа егьырҭ атәылақәа рҟынтәгьы иреиӷьӡаз ахәыҷқәа алыԥшааны рхы ӡырыргартә еиԥш аҭагылазаашьа ахьырнаҭаз", — лҳәеит Васильева.
Аконкурс "Ты супер!" мҩаԥысуанаҵы 70-ҩык рҟынӡа еицырдыруа артистцәа, аспортсменцәа, актиорцәа арахь иааиит ашоу алахәылацәа адгылара рырҭарц.
Афинал аан аконкурсантцәа ирывагылоит урҭ рҩызцәа: Стас Пиеха, Иолка, Виктор Дробыш, Маргарита Суханкина, Игорь Крутои, Сосо Павлиашвили, Константин Мелаӡе, Вера Брежнева, Анне Веске, Слава, Тамара Гвердцители, Роза Рымбаева, Валериа, MBand, Зара, Даниил Плужников, Arsenium. Афинал аан ахәаԥшыҩцәа ироуеит алшара ашәаҳәаҩцәа дуқәеи алахәылацәеи реицықәгылара абара. Лаҵарамза 20 рзы ихацыркхеит SMS абжьыҭира аҩбатәи аетап. Абжьқәа рыдыркылоит лаҵарамза 26, асааҭ 12:00 рҟынӡа.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аԥсны ҩымш рыла акоронавирус злаз ԥшьҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит
© Sputnik / Томас ТхайцукГудаутская ЦРБ
© Sputnik / Томас Тхайцук
COVID-19 азы атестқәа арҭеит 640-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 140-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 27– Sputnik. Иҳаҩсыз ҩымш рыла акоронавирус зцәа иалаз ԥшьҩык апациентцәа ԥсит Гәдоуҭатәи ахәтәырҭаҿы.
Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб адыррақәа рыла, Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит 49 шықәсеи, 55 шықәсеи, 82 шықәсеи зхыҵуаз хҩык ахацәа, иара убас 78 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 79-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 52-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 39-ҩык, урҭ рахьтә 16-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 19-ҩык, урҭ рахьтә фҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 12-ҩык, урҭ рахьтә ҩыџьа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 18-ҩык ачымазцәа шьҭоуп.
Аԥсны аепидемиа ҵысижьҭеи аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 37 596 - ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 30 067 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 555-ҩык.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭа аҿкы зыдбалаз ҩыџьа ахацәа рыԥсҭазаара иалҵит
© Sputnik / Кирилл БрагаЛечение пациентов с COVID-19 в больнице скорой помощи г. Волгограда
© Sputnik / Кирилл Брага/
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 35697-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 28903-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 535-ҩык.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 8 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 657-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 141-ы рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит 78 шықәсеи 79 шықәсеи зхыҵуаз ҩыџьа ахацәа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 73-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 54-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 43-ҩык, урҭ рахьтә 15-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 14-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 20-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 35-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


АҞӘА, жьҭаара 18 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсны Асанитар-епидемиологиатә маҵзура уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 аҭҵааразы иҟанаҵо атестқәа рхыԥхьаӡара иацнаҵеит ҳәа Sputnik иазеиҭалҳәеит атәыла асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик.
Уаанӡа уахыки-ҽнаки рыла Аҟәа иҟоу абактериологиатә лабораториаҿы ҩышә раҟара атестқәа ҭырҵаауан, уажәшьҭа ԥшьышә рҟынӡа лҳәеит лара.
"Уи зыбзоуроу ҿыц иаахәаны абактериологиатә лабораториаҿы ишьақәыргылаз амаругақәа роуп. Иара убас алабораториазы аҵара здырҵаз аусзуҩцәа даҽа жәҩык аусура иахьалагаз ауп. Ари аҩыза аусура даара ицәгьоуп, иҷыдоу ашәҵатәқәа рышәҵаны акыр аамҭа ирызхгаӡом азы, рҽеиҭныԥсахланы рнапынҵақәа ҟарҵоит", - ҳәа азгәалҭеит Скорик.
Лара иара убасгьы иазгәалҭеит ҽнак алы атәыла аҩнуҵҟа атестҟаҵаразы иадҵаало ауаа шырацәоу.
"Ҽнак ала 700 цыра анаҳзаарго ыҟоуп. Аха акы аауласцыԥхьаӡа, ушоура халацыԥхьаӡа атестқәа аҭара аҭахым. Раԥхьа аҳақьым уидҵааланы уҽиурбароуп, шәшоура зхалаз еилышәкаароуп, шәхаԥыц ахьшәыхьуа акәзаргьы ҟалоит, акоронавирус азы акәымкәа. Атестқәа раҭаразы ауаа абри аҟара агәаран иахьықәгылоу иашам, атестқәа раԥхьа иргыланы иззыҟаҵатәу зықәрахь инеихьоу, згәабзиара уашәшәыроу ауаа роуп", - ҳәа азгәалҭеит Лиудмила Скорик.
Атәыла асанитартә ҳақьым хада иара убас адырра ҟалҵеит абаклабораториазы асанитари адезинфектори ишрышьҭоу.
"Изҭаху аӡәыр дыҟазар, ҳара иҳадҵаалааит, аусуразы аҭагылазаашьа бзиақәа аԥҵоуп, ҳусзуҩцәа аҳәынҭқарра ауалафахә бзиа ашәоит - Агәабзиарахьчара аминистрра аганахьала ауалафахәы ахыхь аԥара роуеит ишәарҭоу аинфекциа иаҿагыланы аус ахьыруа азы", - ҳәа инаҵылшьит лара.
Апандемиа аалагеижьҭеи Аԥсны иахьаҵанакуа 2796-ҩык акоронавирус рыхьхьеит. Ргәы бзиахеит 1187-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 27-ҩык.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ниу-Иорк аепидҭагылазаашьа цәгьа иахҟьаны аҭагылазаашьа ҷыда аларгалеит.
Аҵыхәтәантәи амз иалагӡаны, Ниу-Иорктәи аштат ахәышәтәырҭақәа рахь есымша 300-ҩык рҟынӡа наргоит.
Агубернатор Қеиҭ Ҳокул лажәақәа рыла, 2020 шықәса мшаԥымза ашьҭахь Ниу-Иорк абри еиԥш аепидҭагылазаашьа иҟамызт.
Аҭагылазаашьа ҷыда амч амоуп 2022 шықәса ажьырныҳәа 15-нӡа.
Џьон Ҳокинс иуниверситет адыррақәа рыла, апандемиа иалагеижьҭеи иахьанӡа ЕАШ акоронавирус ирыдбалан 48,1 миллионҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 775349-ҩык.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Иҳаҩсыз ҩымш рыла акоронавирус зцәа иалаз хәҩык ԥсит Аԥсны
22:46 13.12.2021 (ирҿыцуп: 15:36 14.12.2021)
© Sputnik / Алексей СухоруковЛечение пациентов с Covid-19 в "красной зоне" больницы города Рассказово
© Sputnik / Алексей Сухоруков/
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 36354 -ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 29102-а ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 544 -ҩык.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 13 – Sputnik. COVID-19 азы атестқәа арҭеит 735-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 177-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ԥшьҩык: 80 шықәсеи 48 шықәсеи зхыҵаз ҩыџьа аҳәсеи, 79 шықәсеи 70 шықәсеи зхыҵуаз ҩыџьа ахацәеи.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 72 шықәса зхыҵуаз ахаҵа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 93-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 43-ҩык, ибжьаратәуп - 50-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 42-ы, урҭ рахьтә 18-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 21-ы, урҭ рахьтә фҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 17-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 15-ҩык ачымазцәа шьҭоуп.
Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҟнытә аҵыхәтәантәи апациентцәа илрыҩааит.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла Аԥсны акоронавирус 100-ҩык инареиҳаны ирыдырбалеит
23:55 03.12.2021 (ирҿыцуп: 00:00 04.12.2021)
© Sputnik / Кирилл БрагаЛечение больных с Covid-19 в больнице скорой помощи в Волгограде
© Sputnik / Кирилл Брага/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 35302-а рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 28822-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 530-ҩык.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 3 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 455-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рзы Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит 65 шықәсеи 69 шықәсеи зхыҵуаз ҩыџьа аҳәса.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 62-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 47-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык, урҭ рахьтә 18-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 15-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 22-а, урҭ рахьтә пациентк иҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 13-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 65-ҩык апациентцәа, ааҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


АҞӘА, рашәара 4 – Sputnik. Рашәара 3 аҽны Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит акоронавирустә инфекциа ҿыц ззышьақәыргылаз 94 шықәса зхыҵуаз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 35-ҩык, урҭ рахьтә 25-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 12-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 33-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә быжьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 13-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - ааҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 15445-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 14854-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 236-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>


Аахыҵ Уаԥстәыла еиқәдырхаз ҩыџьа аруаа рыԥсҭазаара шәарҭам
© Sputnik / Антон ПодгайкоПротиволавинная служба в Приэльбрусье
© Sputnik / Антон Подгайко/
Руктәи атоннель аладатәи аҭаларҭаҿы асыԥса леит, уа атоннель зыхьчоз урыстәылатәи аруаа рказарма гылан.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 22 – Sputnik. Аахыҵ Уаԥстәыла асыԥса иаҵхны еиқәдырхаз ҩыџьа аруаа рыԥсҭазаара шәарҭам ҳәа аанацҳауиет Sputnik Южная Осетия ареспублика ахәышәтәырҭа хада атравматологиатә ҟәша аиҳабы Николаи Хубаев иажәақәа шьаҭас иганы.
21 Ԥхынҷкәын 2021, 22:08
Уаанӡа Аладатәи арратә округ апресс-маҵзура адырра ҟанаҵахьан асыԥса хәҩык аррамаҵзурауаа аҵахеит ҳәа. Аиқәырхаҩцәа ԥшьҩык аҵыргеит, урҭ рҟынтәи ҩыџьа еиқәдырхеит, ҩыџьа ҭахеит, аҽаӡәы иԥшаара иаҿуп.
"Зыԥсы еиқәхаз рҭагылазаашьа шәарҭам. Аӡәы 19 шықәса ихыҵуеит, егьи – 29. Аҵаакратә клиникатә рбага ҳәа егь рыдбалам", - иҳәеит Хубаев.
Иара иажәақәа рыла, ахәышәтәырҭа иҭоу ахаша, ԥхынҷкәын 22 рзы илырҩаар ауеит, нас рнапынҵақәа ирзыхынҳәуеит.


АҞӘА, рашәара 30 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аковидҿагыларатә усқәа рырӷәӷәаразы аусдҵа инапы аҵеиҩит ҳәа аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
Адокумент инақәыршәаны ԥхынгәы 5, 2021 шықәса инаркны рзин ҟаҵам ачарақәа, аныҳәақәа, аԥсхәратәи егьырҭ ауснагӡатәқәеи иарку ауаажәларратә крыфарачаратә хыбрақәа рҿы.
Рашәарамза инаркны Аԥсны коронавирус зыхьуа рхыԥхьаӡара иацло иалагеит, ахәышәтәырҭақәа ирыдҵаало рацәахеит.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 17197-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 15438-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 245-ҩык.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- Агәабзиарахьчара аминистр Аԥсны заҟаҩ алаҵа рзыҟаҵоу атәы иҳәеит


АҞӘА, жьҭаара 9 - Sputnik. Ҩганктәи аполисегментартә пневмониаҟынтәи рыԥсҭазаара иалҵит аҩны зҽызхәышәтәуаз, ахәышәтәырҭа аҭалара мап ацәызкуаз ҩыџьа ачымазцәа ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла ачымазара ҿкы рылоу ирыламу аилкааразы игәаҭан 288-ҩык, урҭ рахьтә 99-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 155-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 138-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп. Зҭагылазаашьа бааԥсу апациентцәа рхыԥхьаӡара 15-ҩык рҟынӡа иагхеит, зҭагылазаашьа бжьаратәу 35-ҩык ыҟоуп, ирхәышәтәны иоурышьҭит хҩык апациентцәа.
Зынӡа Гәдоуҭатәи агоспиталь жьҭаара 9 рзы иҭашәеит 21-ы чымазаҩ.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, лаҵара 21 - Sputnik. Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәарҭа Аконсултә ҟәша Урыстәылатәи аҳәаанырцә тәылауаҩшәҟәқәа реиҿкаараз анкетақәа рыдкылара рашәарамзатәи аграфик шьақәыргылоуп.
Иазгәаҭоуп хәышықәса ҿҳәарас измоу атәылауаҩшәҟәқәа роуразы мшаԥымза 28 инаркны ашәҟәы иану рзы аграфик рашәарамза анҵәамҭазы ишкьыԥхьхо.
Зыҿҳәара иахыԥоу атәылауаҩшәҟә аԥсахразы аконсультациатә пункт ахь идҵаалатәуп, уа адокументқәа анрыҭатәу арыцхә анҵаны аталон урҭоит.
Аталон аҿы иарбоу арыцхә аҽны атәылауаҩшәҟә аԥсахразы иуымазароуп:
- атәылауаҩшәҟә ахаҭа
- аҭыӡҭыԥ зну аҩныҵҟатәи аԥсуа тәылауаҩшәҟәы
- аиразы аршаҳаҭга
- ажәла уԥсахзар аҭаацәара алаларазы аршаҳаҭга
- афотосахьақәа ԥшьба - 3,5X4,5
Адокументқәа здызкылаз аконсультациатә биуро аусзуҩцәа анкета ҷыда еиҿыркаауеит.
Еиҳа инарҭбаау аинформациа аиура ҟалоит абри аҭел ала +7 (840) 226-03-91, ма аелектронтә ԥошьҭа email@example.com.ала.


Sputnik амчыбжь: амитинг алахәылацәа рзы азыӡба, асы, алашара арцәара аграфик
09:20 17.01.2022 (ирҿыцуп: 15:11 17.01.2022)
© Sputnik / Томас Тхайцук Первый снег в Сухуме 2021
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны иазнархиеит атәылаҿы ажьырныҳәа 10-16 рзы имҩаԥысыз, иналукааша ахҭысқәа реизга.
Иаҳхысыз амчыбжь азы ирацәоуп азҿлымҳара зуҭаша Аԥсны имҩаԥысыз ахҭысқәа – Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа ԥхынҷкәын 21 азтәи амитинг алахәылацәақәак рганахьала азыӡба аднакылеит, еилкаахеит ConIFA имҩаԥнаго ашьапылампыл азы Европа ачемпионат анымҩаԥысуа, Аҟәеи Аҟәа араионқәаки рҿы аамҭа-аамҭала алашара арцәара иалагеит.
Sputnik
Амитинг алахәылацәа рзы азыӡба
Ԥхынҷкәын 23 рзы Аҟәатәи апрокуратура ашьаус хацнаркит ԥхынҷкәын 21 2021 шықәсазы Аԥсны аҳҭнықалақь аҟны ауаа рацәа злахәыз аиҿагыларақәа реиҿкааҩцәеи рлахәылацәеи рганахьала. Ари ашьаусҭҵаара аҳәаақәа ирҭагӡаны иаанкылан хәҩык ауааԥсыра.
Ажьырныҳәа 11 рзы ақалақьтә ӡбарҭа Аҟәа имҩаԥысуаз аҿагыларатә акциа алахәылаҩцәа хҩык рганахьала азыӡбақәа аднакылеит: Аслан Ҭаниа жәохәымш ихақәиҭра далхәыдатәызарц, Баҭал Ҵәыџьба – мызки жәохәымши, Рамаз Џьопуа – хәажәкыра 22 рҟынӡа аҩнытә баандаҩра даҵакызарц.
Аслан Ҭаниа игәамбзиара иахырҟьаны аҳәара ҟаҵан иаанкылара аҭакра акәымкәа, даҽакала иазыӡбазарц, аха аӡбаҩ ажьырныҳәа 23 рҟынӡа (жәохә мшы) дбаандаҩызарц иқәиҵеит.
Адукатцәа ирҳәеит арҭ аӡбамҭақәа рзы Иреиҳаӡоу аӡбарҭа Ахашшааратә коллегиахь ишашшуазы.
Ԥхынҷкәын 21 2021 шықәсазы Аҟәа имҩаԥысуаз аиҿагыларақәа дрылахәын ҳәа иаанкылаз Анрик Инаԥшьба изкыз Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аилатәара раԥхьа иахыган игәамбзиараз. Иара ацхыраара ласы изаԥхьан. Баграт Сурмаа иакәзар, иус ахган ахьчаҩцәа рыҳәарала, иахәҭаз адокументқәа реизгара иахьахьымӡаз азы.
Анрик Инаԥшьба иганахьала Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа азыӡба аднакылеит ажьырныҳәа 13 азы. Иара мызкы ҳәа - жәабран 8 рҟынӡа дбаандаҩызарц иқәырҵеит.
Баграт Сурмаа иганахьала уи аҽны Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа азыӡба аднакылеит ҩажәамш - ажьырныҳәа 28 рҟынӡа даанкылазарц.
Ажьырныҳәа 13 ахәылԥаз Аҟәа ақалақь апрокуратурахь инеит гәыԥҩык аоппозициа ахаҭарнакцәа ԥхынҷкәын 21 рзы аҳҭнықалақь аҟны имҩаԥысыз амитинг ҳалахәын, ҳаргьы ҳаанышәкыл ҳәа.
"Иааргаз арзаҳалқәа инарықәыршәаны, урҭ атәылауаа ашаҳаҭцәа раҳасабала рҿахәы рҿыхын, аха ԥхынҷкәын 21 2021 шықәса рзы аилаҩеиласрақәа реиҿкаара, ма аиҳабыратә хыбрақәа рҿаԥхьа иҟаз аибарххарақәа рылахәра афакт шьақәдмырӷәӷәеит. Убри аан иазгәаҭатәуп Аԥсны Аҳәынҭқарра Ашьаусԥшааратә закәанеидкыла ахәҭаҷ 141 ишазԥхьагәанаҭо дарбанзаалак ауаҩы ацәгьоура шыҟаиҵаз азы хатәгәаԥхарала адырра ҟаиҵоит ҳәа", - ҳәа аанацҳауеит Апрокуратура хада.
Аныҳәазы атуристцәа хыҵит
2022 шықәса раԥхьатәи жәамш ирылагӡаны Риҵатәи амилаҭтә парк иаҭааит 13 284-ҩык аԥсшьаҩцәа, Афонҿыцтәи аҳаԥы - 9 414-ҩык.
Риҵатәи ареликттә милаҭтә парк аиҳабы Адамыр Багаҭелиа уи аԥхьа Sputnik иазеиҭеиҳәахьан, ажьырныҳәа 1 инаркны 3-нӡа аӡиа ишаҭааз хәнызқьҩык инарзынаԥшуа аԥсшьаҩцәа ҳәа. Иара иажәақәа рыла, ҵыԥхтәи ашықәс ари аамҭазгьы Риҵа иаҭааз рхыԥхьаӡара убри аҟара ыҟан.
12 Ажьырныҳәа, 10:33
Риҵатәи ареликттә милаҭтә парки Афонҿыцтәи аҳаԥи ӡынгьы-ԥхынгьы аԥсшьаҩцәа рацәаҩны изҭаауа аҭыԥқәа иреиуоуп.
COVID-19 азы аҭагылазаашьа
Аԥсны аепидемиа ҵысижьҭеи аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 38768-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 32539-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 569-ҩык.
Амедицинатә усҳәарҭақәа рҿы алаҵа ахьыҟарҵо аҭыԥқәа зегьы аус руеит. Ажьырныҳәа 11 рызтәи аҭагылазаашьала, ашықәс иалагазар, 370-ҩык инареиҳаны "Спутник Лайт" ҟарҵахьеит, "Спутник V" аҩбатәи акомпонент 120-ҩык иҟарҵахьеит, актәи акомпонент - 6-ҩык.
Статистикала, ауаа еиҳарак "Спутник Лайт" иазҵаауеит, бжеиҳан аиҭалаҵаҟаҵаразы. Аҟәа "Спутник Лайт" ала алаҵаҟаҵара иалагахьеижьҭеи уи рыларҵахьеит 2600-ҩык, "Спутник V" - 5250-ҩык.
Ауаажәларратә палатаҿ аиԥылара
Аџьынџьтәылатә еибашьара аветеранцәа руаажәларратә еиҿкаара "Амцахара" ахаҭарнакцәеи аветерантә еиҿкаара "Аруаа" ахаҭарнакцәеи Аԥсны ауаажәларратә Палата алахәылацәеи реиԥылара мҩаԥысит ажьырныҳәа 12 азы.
Ауаажәларратә палата аԥшьгамҭала имҩаԥысыз аиԥылара ахҳәаа арҭеит апалата алахәыла Сократ Џьынџьали апартиақәа рхаҭарнакцәеи.
Џьынџьал иазгәеиҭеит аганқәа рыбжьара хра змаз агәаанагарақәа шеимдаз.
"Ауаажәларра еидызкылаша амҩақәа ралхшьа атәы иалацәажәан, ауаажәларра амчқәа зегьы аҳәынҭқарраз ихәарҭахарц азы", - ҳәа иҳәеит иара.
Ауаажәларратә еиҿкаара "Ахьаца" анапхгаҩы Ахра Бжьаниа ишиҳәаз ала аиԥылара алахәылацәа иакыз агәаанагара рыман ареспубликаҿы акризис ахысразы аиҿцәажәарақәа шхымԥадатәу.
Апартиа "Амцахара" аполитхеидкыла амаӡаныҟәгаҩ Заур Адлеиба иазгәеиҭеит апартиақәа рлахәылацәа рыбжьара аиҿцәажәара ауасхыр шышьҭаҵатәу.
13 Ажьырныҳәа, 15:51
Ницца ашьапылампыласра мҩаԥгахоит
Ихьыԥшым ашьапылампылтә ассоциациақәа рконфедерациа (ConIFA) адырра ҟанаҵоит Ашьапылампыл азы Европа Ахраҿазы (EFC) ахәмаррақәа шымҩаԥысуа Ницца рашәарамза 3-12 рзы ҳәа.
10 Ажьырныҳәа, 19:07
Ашьапылампыл азы ConIFA ачемпионат Франциа Ницца ақалақь имҩаԥысраны иҟан ҵыԥх рашәарамзазы, аха акоронавирустә ԥкрақәа ирыхҟьаны уи аанкылан.
"Ҳара хықәкы хадас иҳамоуп ари атурнир аҽазыҟаҵара, ҳара ибзиоу акоманда қәыԥш ҳамоуп, урҭ рхы бзианы иаадырԥшыроуп. Ашьапылампыл азы афедерациа ҳаспортсменцәа ахәмарратә практика роурц иҟанаҵароуп, ашықәс иалагӡаны 7-8 мзы ихәмарроуп. Убасҟан ауп акоманда азыҟаҵаҩ хада испортсменцәа ишахәҭоу разыҟаҵара анилшо атурнир аҿы иқәгыларц азы", - иҳәеит Аԥсны Ашьапылампыл азы афедерациа ахада Ҭарашь Ҳагба.
Асоуреи амҩақәеи
Ҩынтәуп сынтәа Аԥсны амшын иахьаԥну асы леиуеижьҭеи. Уи агәахәареиԥш апроблемақәагьы цәырнагеит.
Асабша ажьырныҳәа 15 азы Аԥсны асы леит, аҳауагәаҭаҩцәа адырра ҟарҵеит ахьшәашәарақәа ирыхҟьаны амҩан аҵаахшәыла шыҟало. Аԥсны ААИ агәҽанызаара ҟарҵахьан амҩан амшәыр ҟамларц азын амашьына аныҟәцаҩцәа рныҟәашәа иагырханы, амҩатә ԥҟарақәа ирықәныҟәарц.
Алашара арцәара аграфик ҿыц
Аԥсны алашара аамҭа-аамҭала идырцәо иалагеит афымцацәаҳәақәа ирықәу ақәыӷәӷәара иахҟьаны.
Убас, астанциа маҷ "ИЭПиТ" зҵоу ақәыӷәӷәара ду иахҟьаны аҳҭнықалақь агәаҿы аамҭа-аамҭала алашара дырцәалоит анаҩс иаагоу аихшанҵа инақәыршәаны ҩба-ҩба сааҭ:
18:00 - 20:00 - ақалақь агәи уи иазааигәоу амҩадуқәеи;
20:00 - 22:00 - Имам Шамили Чачбеи рымҩадуқәа;
22:00 - 00:00 - асассирҭа "Интер-Сухум" уи аигәа иҟоу амҩадуқәеи.
Астанциа маҷ "Баслаҭа" зҵоу ақәыӷәӷәара аизҳара иахҟьаны аамҭа-аамҭала алашара арцәара иалагеит Аҟәа ахәҭаки Аҟәа араиони аҟны.
Алашара дырцәалоит анаҩс иаагоу аихшанҵа инақәыршәаны:
11:00 - 12:00, 17:00 - 18:00 афидер Бырцха - Ҷанба имҩаду ахәҭак
12:00 - 13:00, 18:00 - 19:00 афидер Абжьаҟәа - Ҷанба имҩаду ахәҭак
13:00 - 14:00, 19:00 - 20:00 афидер Баслаҭа ГЕС - Одышь ақыҭа иахьаҵанакуа
14:00 - 15:00, 19:00 - 20:00 афидер Ақалақь -10 - Ҷанба имҩаду иахьаҵанакуа, Ацҳа ҟаԥшь иаду амҩадуқәа
15:00 - 16:00, 21:00 - 22:00 афидер Кьалашәыр араион, Акомсомолцәа рымҩа
16:00 - 17:00, 22:00 - 23:00 афидер Ақалақь -11 - Ашколтә мҩаду иахьаҵанакуа.
Уаанӡа алашара арцәара алагалан астанциа маҷ "Аҟәа-1" аҟны.
Уи адагьы афымцацәаҳәақәа реидара ахьанҭара иахҟьаны Гәдоуҭа араион аҿы авольтҳарак "Мысра" аҿы аремонт амҩаԥгараан алашара ырцәан.
16 Ажьырныҳәа, 19:50


Аԥсны Жәлар Реизара абыжьбатәи ааԥхьара раԥхьатәи реилатәара анымҩаԥысуа еилкаахеит
20:54 07.04.2022 (ирҿыцуп: 21:04 07.04.2022)
© SputnikПарламент Абхазии
© Sputnik
Аԥсны Жәлар Реизарахь аиҭалхрақәа мҩаԥгахоит ҩ-алхырҭатә ҭыԥ хадақәа рҟны лаҵарамза 14, 28 рзы.
АҞӘА, мшаԥы 7- Sputnik. Атәыла ахада Аслан Бжьаниа Аԥсны Жәлар Реизара абыжьбатәи ааԥхьара раԥхьатәи реилатәараз Аусԥҟа инапы аҵеиҩит. Абри атәы аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
Ахада Иусԥҟеи Аԥсны Аконституциа 41 ахәҭаҷи инарықәыршәаны Жәлар Реизара абыжьбатәи ааԥхьара раԥхьатәи реилатәара мҩаԥгахоит мшаԥы 12 асааҭ 12:00 рзы.
Аԥсны Жәлар Реизарахь алхрақәа мҩаԥысит хәажәкыра 12 азы, усҟан иалхын 17-ҩык адепутатцәа, 17 алхырҭатә ҭыԥ рҿы алхрақәа аҩбатәи ртур мҩаԥган хәажәкыра 26 азы.
Алхрақәа рылҵшәақәа рыла, абжьыҭара шьақәгылеит алхратә ҭыԥқәа 16 рҟны, Алашарбагатәи аабатәи алхратә ҭыԥ хадаҿы аиҭалхрақәа мҩаԥгахоит иқәгылаз акандидатцәа алхрақәа аҩбатәи ртур аҟны абжьқәа еиҟараны иахьроуз иахҟьаны.
Иара убас лаҵарамза 14 азы Гәдоуҭатәи ақалақьтә 18-тәи алхырҭатә ҭыԥ аҟны ҿыц аиҭалхрақәа мҩаԥгахоит, иқәгылаз акандидатцәа иахәҭаз абыжьқәа рхыԥхьаӡара ахьырмоуз иахҟьаны.


АҞӘА, ԥхынгәы 9 - Sputnik. Иаҳхысыз уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла 6 509-ҩык COVID-19 рыдырбалеит ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҿагыларазы Москва аоперативтә штаб.
Авирус зыдбалаз рҟынтәи 27,3% аклиникатә ҟазшьа рныԥшуамызт. Уахыки-ҽнаки рыла рыԥсҭазаара иалҵит 176-ҩык, ргәы бзиахеит 8 805-ҩык.
Зынӡа атәылаҿы иазгәаҭоуп 707 301-ҩык COVID-19 змоу, урҭ рҟынтәи 481 316 -ҩык ргәы бзиахахьеит, 10 843-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аштаб адыррала, ареспубликаҿ 38 чымазара хҭыс ыҟан, ҩыџьа Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп, 35-ҩык ргәы бзиахеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Џьонс Хопкинс ихьӡ зху ауниверситет адыррақәа рыла, адунеи аҿы COVID-19 змоу рхыԥхьаӡара 12 миллион иахысхьеит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны анаркотикқәа рыҭиразы гәҩарас ишьҭыхны гәыԥҩык аҳәаанырцәуаа аанкылоуп
09:20 01.05.2022 (ирҿыцуп: 09:28 01.05.2022)
© Sputnik / Томас Тхайцук Машины милиции Абхазии
© Sputnik / Томас Тхайцук
Узбекисҭани Кырӷызсҭани ртәылауаа аанкылан мшаԥы 19 рзы, урҭ рахьтә ҩыџьа анаркотикатә маҭәашьарқәа рыдырбалеит.
АҞӘА, лаҵара 1 - Sputnik. Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аӡбара аднакылеит мҽхакы ҭбаала анаркотикатә маҭәашьарқәа реикәыршаразы гәҩарас ишьҭырхыз еиҿкааз агәыԥ алахәылацәа раанкыларазы, абри атәы аанацҳауеит Аҟәатәи аӡбарҭа асаит.
Еиҿкаау агәыԥ шьақәгылоуп Кырӷызсҭан атәылауаа Арууке Руслан Кызыи Гульмира Жоошбаевеи, Узбексиҭан атәылауаа Камронмирзо Турсункулови Саидолимхон Усмонови.
Заанаҵтәи ашьаусԥшаара агәаанагарала, дара анаркотикқәа реикәыршаразы еиуеиԥшым ахырхарҭақәа рхы иадырхәон, амилаҭбжьаратә еимадарақәагьы налаҵаны, дара уи ала хықәкыс ирыман анаркотикқәа изакәанымкәа реикәыршара, ацәгьоура бааԥсқәа рыҟаҵара.
Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аӡбаҩ Милана Џьынџьалԥҳа Арууке Руслан Кызыи Гульмира Жоошбаевеи аанкылазарц лыӡбеит рашәарамза 13 2022 шықәса рҟынӡа.
Камронмирзо Турсункулови Саидолимхон Усмонови рганахьала аӡбаҩ Леуарса Багаҭелиа иӡбеит иаанкылазарц рашәарамза 13 2022 шықәса рҟынӡа.
Уаанӡа Турсункулови Усмонови азинхьчаҩцәа ирымырхит апсихотроптә маҭәашьар, уи агероин акәын. Арууке Руслан Кызы илыдбалан 22 грамм инареиҳаны аметадон.
Зеиԥшла иаанкылаз рызегь ирыдбалаз аметадон 197 грамм иҟан, агероин – 18,5 грамм.


Амимозашәҭ раԥхьатәи ахәҭа Аԥснынтәи Урыстәылаҟа идәықәҵоуп
© Sputnik / Марианна Кубрава Цветки мимозы
© Sputnik / Марианна Кубрава
Аиҳарак амимозашәҭ Аԥснынтәи Урыстәылаҟа иргоит жәабранмза анҵәамҭа инаркны хәажәкырамза раԥхьатәи амшқәа рҟынӡа.
АҞӘА, жәабран 8 - Sputnik. Раԥхьатәи акоммерциатә хәҭа 200 кьыла амимозашәҭ Аԥснынтәи Урыстәылаҟа ииагоп, абри атәы аанацҳауеит Краснодартәи аҳазалхра Шәачатәи аҟәша апресс-маҵзура.
2021 шықәсазы аҳәаа иахыган 150 тонна ашәҭ. Сынтәагьы ҵыԥхтәи арбагақәа иреиҵамкәа иҟалар алшоит ҳәа азгәаҭоуп.
Амимоза рацәаны Урыстәылаҟа аҭиразы ииазго аҳәааҿы адекларациа хаирҭәаароуп. Закәаншьаҭада ииазго ахараԥса дыршәахоит. Ахатәы хыкәкыс изманы ииазго рзын 15 махәҭа аиагара азин имоуп уи еиҳахаз ашәҟәы иҭаргалароуп.
Амимоза шәҭы иахәҭоу аҳауа ԥхарра аҭаны иҷыдоу ақьаад илаҳәаны амҩа иқәыргалоит. Аидара аҳәаа иахыргоит иахәҭоу аусмҩапгатәқәа ирхыганы аамҭа кьаҿла.


Урыстәыла Жьҭаара 30 инаркны абҵара 7 рҟынӡа ԥсшьарамшқәаны ирылаҳәоуп
11:30 21.10.2021 (ирҿыцуп: 11:32 21.10.2021)
Аҵыхәтәантәи амшқәа рзы Урыстәыла акоронавирус зхьызи, аҿкы иахҟьаны зыԥсҭазаара иалҵызи рхыԥхьаӡара акыр иҳаракхеит.
АҞӘА, жьҭаара 21 – Sputnik. Урыстәыла ахада Владимир Путин аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ Татиана Голикова лажәалагала дадгылеит жьҭаара 30 инаркны абҵара 7 рҟынӡа апандемиа иахҟьаны иԥсшьарамшқәаны рылаҳәара. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Арҭ амшқәа рзы аулафахәы шыршәац иршәоит. Аҵыхәтәантәи амшқәа рзы Урыстәыла акоронавирус зыдбалоуи, аҿкы иахҟьаны зыԥсҭазаара иалҵызи рхыԥхьаӡара ҳаракхеит. Ииасыз уахыки-ҽнаки рыла рыԥсҭазаара иалҵит 1028-ҩык, ачымазара шьҭызкаауаз ирыцлеит 34 073-ҩык.
"Аепидемиа ацәқәырԥа ҿыц аиԥҟьара аҭахуп. Иҟоу аҭагылазаашьа инадҳәаланы ажәалагала адгылара асҭоит – жьҭаара 30 инаркны абҵара 7 рҟынӡа апандемиа иахҟьаны аԥсшьарамшқәа рылаҳәаразы, убри аан аулафахәы шыҟоу иааныжьны", - иҳәеит Путин аиҳабыреи иареи авидеоконференциала реилацәажәараан.
18 Жьҭаара 2021, 14:11
Иара иҳәеит арегионқәа рҿы жьҭаара 23 инаркны ари аус аларгалар шауа акыр ихьанҭоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьазы. Иаҭахханы иҟалар абҵара 7 ашьҭахьгьы аԥкра иацҵахар ҟалоит.
Урыстәыла ахада аҭыԥантәи амчрақәа рахь ааԥхьара ҟаиҵеит алаҵаҟаҵара иацырҵаларц.


Быҭәба COVID-19 хызҽуа алаҵа шаҟа ԥхьакәу ахәшьара аиҭеит
© Sputnik / Павел ЛисицынВакцинация студентов и преподавателей Уральского государственного лесотехнического университета
© Sputnik / Павел Лисицын/
Жәабран 11 азы иҟоу Аԥсны агәабзиарахьчара адыррақәа рыла аҿкчымазара ззышьақәырӷәӷәоу амедусҳәарҭақәа ирҭоуп 189-ҩык атәылауаа, урҭ рахьынтә рҭагылазаашьа хьанҭоуп-61-ы.
АҞӘА, жәабран 11 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Иахьазы Аԥсны аҿкы хызҽуа алаҵа шаҟа рымоу атәы иҳәеит агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба имҩаԥигаз апресс-конференциаҿы.
"Аааигәа иааҳгаз алаҵа "Спутник V" ф-нызқь рҟынтәи актәи ахәҭа -2038 цыра аанханы иҟоуп, аҩбатәи 3162",- иҳәеит иара.
Уи адагьы, аминистр иҳәеит жәабран 10 азы Аԥсныҟа ишаагаз акоронавирустә инфекциаҟынтә алаҵа "Спутник Лайт" 3 000 доза.
"Алаҵа аамҭаҽҳәара 2022 шықәса мшаԥымзанӡа иамоуп", - иҳәеит Быҭәба.
Аҭыԥантәии аҳәаанырцәтәии аҳақьымцәеи аекспертцәеи иахьа уажәраанӡа алаҵаҟаҵара аҿкы аҿагылараҿы хра аманы ирыԥхьаӡоит.
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистраа апресс-маҵзура иҟанаҵаз адыррақәа рыла, ажьырныҳәамза анҵәамҭазы ҳтәылаҿы алаҵа ҟарҵахьан 16,5 нызқьҩык ауааԥсыра.
Аԥсныҟа раԥхьаӡа акәны алаҵа "Спутник V" 6500 доза ааит мшаԥымза алагамҭазы. Нанҳәа 6 рзы Аԥсныҟа иааган хә-нызқь доза иҟоу даҽа хәҭак "Спутник лайт". Алаҵа ааихәеит, аагарагьы ахә ахишәааит Москватәи аԥсуа диаспора ахада Беслан Агрба. Иара убас "Спутник Лайт" даҽа 500 доза апансионат "Литфонд" ҳамҭас ианаҭеит аконцерн "Росатом".
"Спутник Лайт" даҽа 1500 доза Аԥсныҟа иааган ԥхынҷкәынмза 29 азы, даҽа 3 нызқь доза аахәаны иааган жәабран 10 азы.


Уахыки-ҽнаки рыла Аԥсны аҿкчымазара зыдбалаз ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит
23:09 22.02.2022 (ирҿыцуп: 00:56 23.02.2022)
© Sputnik / Илья ПиталевЛечение больных с COVID-19 в резервном госпитале на ВДНХ
© Sputnik / Илья Питалев/
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 51 101 -ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 43 427-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 642-ҩык.
АҞӘА, жәабран 22 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID -19 азы Аԥсны ауааԥсыра атестқәа арҭеит 464-ҩык, урҭ рахьтә 247-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык ачымазцәа 56, 59, 88 шықәса зхыҵуаз ахацәа. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса зхыҵуаз ахаҵа.
Ари аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ы, рҭагылазаашьа бааԥсуп 20-ҩык, ибжьаратәуп - 52-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 39-ҩык, урҭ рахьтә 17-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 21-ы, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 34-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 9-ҩык ачымазцәа шьҭоуп. Ареспубликатә иҷыдоу апсихиатриатә хәшәтәырҭаҿы ишьҭоуп 22-ы.


АҞӘА, хәажәкыра 28 - Sputnik. Аԥсныи Урыстәылеи адәныҟатәи аусқәа рминистрцәа Даур Ақаҩбеи Сергеи Лавровыи Москва еиқәшәараны иҟоуп мшаԥымза 1 азы ҳәа аанацҳауеит аусбарҭа асаит.
Аганқәа алацәажәараны иҟоуп Аԥсны жәларбжьаратәи апозициа арӷәӷәареи ҩ-ганктәи реизыҟазаашьақәеи.
Иара убасгьы азхьаԥшра аҭахоит Аахыҵ Кавказ ашәарҭадареи аҭышәынтәалареи рзы Женеватәи аиҿцәажәарақәа рҟны аинырра азҵаара.
Женеватәи аиҿцәажәарақәа мҩаԥысуеит 2008 шықәса жьҭаарамза аахыс. Иахьазы иароуп Аԥсныи, Аахыҵ Уаԥстәылеи, Қырҭтәылеи рхаҭарнакцәа еидтәаланы еилацәажәар ахьалшо ҭыԥны иҟоу.
Аиҿцәажәарақәа ирылахәуп Урыстәыла, ЕАШ, ООН, ОБСЕ, Евроеидгыла рхаҭарнакцәа. Изаамҭанытәиу аиҿцәажәарақәа 47-тәи рраунд мҩаԥысраны иҟоуп 2019 шықәса мшаԥы 2-3 рзы.
Аԥсныи Урыстәылеи рыбжьара адипломатиатә еизыҟазаашьақәа шьақәыргылан 2008 шықәса цәыббра 9 рзы, 2008 шықәса нанҳәа 26 рзы Урыстәыла Аԥсны ахьыԥшымра аназханаҵа ашьҭахь.
Ҩ-ганктәи аусеицура шьаҭаны иамоуп 100 инареиҳаны еиқәышаҳаҭра. Арахь иаҵанакуеит 2008 шықәса цәыббра 17 рзы анапы зҵарҩыз аиҩызареи, аусеицуреи, аицхыраареи рзы Аиқәшаҳаҭреи 2014 шықәса абҵара 24 рзы напы зҵарҩыз аидгылареи астратегиатә еиҩызареи рзы Аиқәшаҳаҭра.
2017 шықәса мшаԥымза 18-19 рзы Аԥсны даҭааны дыҟан Урыстәыла Адәныҟатәи аусқәа рминистр Сергеи Лавров. Уи ара иҟазаараан иаартын Аԥсны иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа Ацҳаражәҳәарҭа. Абри аамҭазы Сергеи Лавров дырԥылеит Аԥсны ахада Рауль Ҳаџьымба, Адәныҟатәи аусқәа рминистр Даур Ақаҩба, Аԥсны аԥыза-министр Беслан Барцыц.


Матуаԥҳа Аԥсны COVID-19 аҟынтә ишьақәгылаз аколлективтә иммунитет ахәшьара алҭеит
Аоперштаб аинформациала аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 53406-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 50298-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 679-ҩык.
АҞӘА, хәажәкыра 30 – Sputnik. Макьаназ аколлективтә иммунитет шьақәгыланы иҟоуп ҳәа аҳәара заауп ҳәа илшьоит НИИИПиТ аиммунологиеи авирусологиеи рлабораториа аиҳабы, Агәабзиарахьчара аминистр ицхырааҩ Алиса Матуаԥҳа.
"Макьаназ иаԥҵоу аколлективтә иммунитет еиҳарак шьаҭас иамоу аԥсабаратә иммунитет ауп. 50 нызқь пациент официалла ачымазара рхыргеит, акоронавирус аҟынтәи алаҵа ҟарҵеит 19 нызқьҩык. Аколлективтә иммунитет ҳазааигәахахьеит, аха алаҵаҟаҵара амчала акәымкәа, ауаа рацәа омикрон ахьырхыргаз азы", – лҳәеит лара.
Матуаԥҳа илҳәеит ачымазара шеиҵахазгьы, аҭагылазаашьа шеиӷьхазгьы, ахгәаҭара шаҭаху.
Лара илҳәеит алаҵаҟаҵарҭақәа Аԥсны араионқәа зегьы рҿы ишыҟоу, ачымазара зхызымгац ари апроцедура иахысыр шакәу атәылаҿы аколлективтә иммунитет ашьақәыргыларазы.
"Алаҵақәа ҳамоуп. Сгәыӷуеит ԥхьаҟагьы иҟаларым ҳәа. Иазхаша ҳамоуп "Спутник Лайт", "Спутник V". Иаҭаххар, иҵегь аагоит", – лҳәеит лара.
Хәажәкыра 29 адыррақәа рыла, уахыки-ҽнаки рыла Аԥсны ауааԥсыра COVID -19 азы атестқәа арҭеит 148-ҩык, урҭ рахьтә 32-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит.
Аԥсны аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 53406-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 50298-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 679-ҩык.


Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы хҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рзы
23:11 19.01.2022 (ирҿыцуп: 13:18 20.01.2022)
© Sputnik / Томас ТхайцукБольница в городе Ткуарчал после ремонта
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны аепидемиа ҵысижьҭеи аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 39243 -ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 34140-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 580-ҩык.
АҞӘА, ажьырныҳәа 19- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 410-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 128-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа: 81, 82 шықәса зхыҵуаз аҳәсеи 37 зхыҵуаз ахаҵеи.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 86-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 36-ҩык, ибжьаратәуп - 50-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык, урҭ рахьтә 20-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 11-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 22-а, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы жәаҩык ачымазцәа шьҭоуп.


Акоронавирус даҽа 86-ҩык Аԥсны ауааԥсыра ирыдбалоуп
23:43 09.09.2021 (ирҿыцуп: 00:43 10.09.2021)
© Sputnik / Владимир ПесняМосквичи с 16 июля могут бесплатно сдать тест на COVID-19
© Sputnik / Владимир Песня/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 25920-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 21780-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 391-ҩык.
АҞӘА, цәыббра 9 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 379-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 86-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 19-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 21-ҩык, урҭ рахьтә хәҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 18-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 17-ҩык, урҭ рахьтә хәҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - жәҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 63-ҩык апациентцәа, ааҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


Аҵыхәтәантәи амшқәа Казахсҭан Ареспубликаҟны имҩаԥысуаз ахҭысқәа даара ҳгәы арҭынчуам. Иаартны ажәылара, аимҵәарахь ииасыз аҿагыларатә акциақәа Казахстан Ареспублика атәылауаа рыԥсҭазаара аԥхасҭа ӷәӷәа анаҭоит.
Аконституциатә шьақәгылашьа, ашәарҭадара, аҳәынҭқарра акзаара аҵшәааразы иҟоу аҽазышәара адәныҟантә иаауа атәыла аҩныҵҟатәи аусқәа рыҽрылагалара атәы рҳәоит.
Изакәаным акциақәа ирылагалоуп иазыҟаҵоу, адәахьала еиҿкаау абџьарла еибыҭоу агәыԥқәа. Абри афакт атәы иҳәеит Казахсҭан Ареспублика Ахада К.-Ж.К.Токаев .
Аҳәынҭқарра Ахада инапынҵала Казахсҭан Ареспублика азинхьчаратә усбарҭақәа ҭынч инхо ауааԥсыра ршәарҭадара ахылаԥшреи аҵак ду змоу аинформациатә инфраструктура аобиектқәа рыхьчареи ирызку аконтртеррористтә аоперациа мҩаԥыргоит.
2022 шықәса ажьырныҳәамза 6 рзы Казахсҭан Ареспублика Ахада иҟаиҵаз ааԥхьарала Аколлективтә шәарҭадара Ахеилак азыӡба аднакылеит Еидҵоу абжьаҟазаратә мчқәа иԥку аамҭак аҩныҵҟа атәылаҟны аҭышәынтәалара хықәкыс иҟаҵаны Ареспублика Казахсҭан ашҟа адәықәҵаразы.
Ҳара Казахсҭан Ареспублика изакәану анапхгара азинтә леишәа ашьақәыргылареи атәыла ауааԥсыра ршәарҭадара алыршареи рзы имҩаԥнаго аусқәа ҳрыдгылоит. Ҟалашьа амаӡам ҳәа иҳаԥхьаӡоит изакәанымкәа ихьыԥшым аҳәынҭқаррақәа аҩныҵҟатәи русқәа рыҽрылагалара, аҳәынҭқарра анҭыҵынтә напхгара зуа агәыԥқәа рыла ауаажәларра-политикатә ҭагылазаашьа аҭышәынтәалара аилагареи, уи инашьҭарххны амчхара анапаҿы аагареи хықәыс иаҭаны.
Казахсҭан ажәлар ирзеиӷьаҳшьоит аҳәынҭқарра ахьынӡанаӡааӡо зехьынџьара хара имгакәа азакәанра аиҭашьақәыргылара, иара убас аҭынчра, аизҳазыӷьара.
Возврат к списку


Назир Екба игәалаиршәон: «Сколлегацәа, сани саби колнхацәоуп ҳәа анраҳа акыр уамашәа ирбеит. Аинтеллигенттә ҭаацәара шәалҵыз џьаҳшьон ҳәа сарҳәеит. Аиашазы, сани саби аҩышьеи аԥхьашьеи рыздыруамызт».
Гьаргь Чкала
Назир Екба – апедагогикатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, апрофессор, Жәларбжьаратәи апедагогикатә ҭҵаарадыррақәа ракадемиа академик, Урыстәылатәи Афедерациа аҭҵаарадырра зҽаԥсазтәыз аҵарауаҩ, иара ирҵага шәҟәқәа рылоуп иахьанӡагьы амилаҭтә школқәа рҟны аурыс бызшәа шырҵо.
Назир Екба диит 1927 шықәса, мшаԥымза 22 рзы. Аҭҵаарадыррахь амҩа данылеит Хәыжәдутәи быжькласстәи ашкол данҭала инаркны. Уаҟоуп зегь раԥхьаӡа акәны адыррақәа рдунеи анизаат, анаҩс иԥсҭазаара зегь уи иазикит. «Ашкол ахь санцоз тетрад цыраки карандашьки ракәын исымаз», – ҳәа игәалаиршәалон Назир Беқмурза-иԥа. Есқьынагьы жәаҟәандала ирҵаҩцәа рыӡбахә иҳәон.
«Абри иҩыза аҵаҩцәа егьаҩ ыҟандаз»
– Раԥхьатәи рҵаҩыс дсыман Маџьыҭ Џьусуп-иԥа Кужьев, иара дҭахеит Аџьынџьтәылатә Еибашьра Ду афронт аҟны, уаҳагьы исмоуит алшара инапы имхны, адыррақәа исиҭаз рзы иҭабуп ҳәа иаҳәаразы, – еиҭеиҳәон Назир Екба. – Аҩбатәи акласс аҿы рҵаҩыс дҳаман Валентина Ҳангьери-иԥҳа Хутова, уи зегьы Валентина Александровна ҳәа акәын ишлышьҭаз. Ахԥатәи акласс аҟны аҵара ҳирҵон – Ҳамид Чагәына-иԥа Уаз, аԥшьбатәи акласс аҟны – Ԥшқан Беқмурза-иԥа Ахба. Аԥсуа ақыҭаҟынтә рҵаҩҵәас иҳаман Кахәын Ибрагим-иԥа Алиеви, Мусса Аидемир-иԥа Агирови, урҭ аҵара ҳдырҵон 5-тәи, 6-тәи, 7-тәи аклассқәа рҿы. Директорс ҳашкол даман Спарта иалҵыз Стилиан Евстафи-иԥа Петров, аҵара аҟәша аиҳабыс дыҟан Муҭалиб Иаҳиа-иԥа Кужьев.
Арҵаҩцәа ракәзаргьы, есқьынагьы аҵаҩ қәыԥш рылаԥш ихын, иеихьӡарақәа иреигәырӷьон. «Назир ишықәсқәа шмаҷызгьы, адырра ҿыцқәа рахь агәацԥыҳәара ду шимаз убаратәы иҟан, – иҭеиҳәон Муҭалиб Кужев. – Далгеит иреиҳаӡоу аҵариурҭа, еиҳа-еиҳа аҳаракырахь дхалон, зегьы дгәарҭеит. Ҳәарада, иара иеихьӡарақәа среигәырӷьон. Иара еиԥш аҵаҩцәа егьа ыҟандаз!».
Илахьынҵатәу арҵага шәҟәы
Назир Екба раԥхьаӡакәны арҵагатә шәҟәы инапы ианакы ахәбатәи акласс аҿы дтәан.
– Уи, аурыс бызшәа 5-6-тәи аклассқәа рзы, 1 ахәҭа, афонетикеи, аморфологиеи рзы, 1937 шықәсазы иҭыжьыз арҵага шәҟәы акәын. Авторцәас иаман С.Г. Бархударови, Е.И. Досычеви, – Назир Беқмурза-иԥа убас ибзиаӡаны ихаҿы инхеит раԥхьаӡатәи ишәҟәы ианыз зегьы.
Убри аамҭазы, жәашықәса зхыҵуаз Назир, аамҭак ашьҭахь раԥхьатәи ишәҟәы автор, еицырдыруа арҵаҩы, апрофессор Степан Григори-иԥа Бархударов хаҭала диабадыруеит ҳәа иарҳәазар, урҭ рхы еиқәшәам ҳәа дазхәыцыр ҟаларын. Аиабадырра мацара акәымкәагьы, Бархударови Екбеи еицавторны аусумҭақәа еиқәдыршәараны иҟан, Екба хадара ззиуаз аҵарауаа рхеилакгьы еицалахәхараны.
– Хәыжә Ду аҟнытә Невинномысскынӡа шьапыла сааҭк ала сызнеиуа еиҳа агәра згон, абарҭ ахҭысқәа ҟалар рылшоит ҳәа аҵкыс, – иҳәалон Екба.
Ус шакәызгьы, хыхь ишаҳҳәаз еиԥш зегь ҟалеит. Амала, уи иаарласны иҟалаз акы акәымхеит. 1939 шықәсазы, Назир иҵара хирқәшеит бжь-класстәи иқыҭаратә школ аҟны. Рҵара ацҵаразы, Хәыжәдутәи ахәыҷқәа, Ерсакон иҟаз абжьаратә школ ахь аныҟәара иалагар акәын, аха уи даараӡа ихаран – жәа-километрак раҟара бжьан. Убри иахҟьаны зҵара иацзымҵаз рхыԥхьаӡарагьы рацәан. Назир иакәзар, аҵараҵаразы диасуеит Черқьессктәи арҵаҩратә училишьче ашҟа, аха уи дзалымгеит: аибашьра аналага, аобласт зегьы анемец фашистцәа рнапаҿы иҟан.
– Анемеццәа ааит ҳәа ауааԥсыра ианрылаҳәаха, аҵараиурҭаҿы ус ҳарҳәеит, ҳзыԥхьо ашәҟәқәа аӷа ибар, ҳаишьыр шауа. Убри аҟнытә ҳашәҟәқәа адгьыл ихәыҵаҳжит, – ҳәа еиҭеиҳәон Назир Беқмурза-иԥа. Анемеццәа анца ашьҭахь, Бархударов ирҵарага шәҟәы Екба адгьыл иҵихит.
1943 шықәса, ҭагалан азы Черқьесск иаартын арҵаҩратә институт. Назир Екба уахь дрыдыркылеит аттестатда, жә-класск аҵара шимаз. Аинститут даналга ашьҭахь, 1945 шықәсазы, иара дышьҭын Хәыжәдутәи ашкол адиректорс. Ашкол напхгара аҭара адагьы, иара аурыс бызшәа рҵаҩыс аус иуан. Иусураҿы ихы иаирхәон Бархударов ишәҟәы, аамҭак ашьҭахь, уи арҵага шәҟәы иагызгьы ибо далагоит.
– Ҳәарада, уи ашәҟәы ахәыҷқәа рзы иуадаҩын, ианыз атекстқәа жәпакы рҵакы аилкаара рцәыцәгьан. Уи иахҟьаны, ашәҟәы аԥсахра салагеит, еиҳа исырмариеит, – еиҭеиҳәон Назир Беқмурза-иԥа. – Уи ашәҟәы ала еиқәсыршәеит аконспектқәа. Урҭ аобласттә жәлар рҵарадырратә ҟәша ианырба, аҳәара ҟарҵеит аконспектқәа рыла арҵага шәҟәы еиқәсыршәарцазы.
Арҵаҩ қәыԥш еиқәиршәеит аурыс бызшәазы арҵага шәҟәы: аграмматика, 1 ахәҭа, афонетикеи аморфологиеи ҳәа хьӡыс измаз – Бархударов ишәҟәы аҟны еиԥшҵәҟьа. Амала арҵага шәҟәы аҟны «Ашәуа школқәа рзы» ҳәа ианын. Арҵага шәҟәы ҭыжьын 1953 шықәсазы, иара алоуп абаза школқәа рҿы аурыс бызшәа зларҵозгьы. Уи аамҭазы, Назир Екба Ставропольтәи апедагогикатә институт далгахьан (1950 шықәса), анаҩс, Асовет Еидгыла апедагогикатә ҭҵаарадыррақәа Ракадемиа ахь иаҵанакуаз амилаҭтә школқәа рҭҵаарадырратә Институт аспирантура дҭалоит (1951 шықәса). 1954 шықәсазы, абазацәа рыҟнытә, раԥхьатәи аҭҵаарадыррақәа ркандидатны дҟалоит, «Абаза школқәа рыҟны аурыс хьыӡцынхәрақәа рҵара» ҳәа хьӡыс измаз адиссертациа хьчаны. Анаҩс, адиссертациа ахьихьчаз аинститут аҟны аусура ҳәа дынрыжьуеит.
Ҽнак азы, черқьессктәи ақыҭа Вако-Жиле ашкол арҵаҩцәа, Назир Беқмурза-иԥа иахь аҳәара ҟарҵеит ирҵага шәҟәы рзааишьҭырц, аҵаратә процесс аҟны рхы иадырхәарц. Урҭ ирыӡбеит, аҵаҩцәа аурыс ажәақәа рҵакы рызнагаразы, Екба ирҵага шәҟәы аҟны иарбаз абаза ажәақәа ачерқьесс ажәақәа рыла рыԥсахра.
Убасҟан оуп Назир Екба аидеиагьы аниоу: ари арҵага шәҟәы ала абазацәеи, ачерқьессцәеи аҵара дырҵара алшозар, Аԥсныи, Ҟабардеи, Адыгатәылеи рҿгьы ахархәара аиур шыҟало. Убас иит аԥсуа-адыга бызшәатә гәыԥ иалоу ажәларқәа зегьы рзы иаку арҵага шәҟәқәа реиқәыршәара алшахар шыҟало агәҭакы. Уи аидеиа аус адулара далагоит. Иҩуеит аурыси, абазеи, аҟабарда-черқьесстә бызшәақәеи реиҿырԥшратә грамматика, анаҩс, уи иалеигалоит атеориа – хылҵшьҭрак змоу абызшәақәа рзы еицырзеиԥшу арҵага шәҟәқәеи, арҵаратә методикақәеи раԥҵара иазкны. Уи аҩыза иаку арҵага шәҟәы аиқәыршәаразы адгыларагьы иҭан. Адаӷьсҭантә ҵарауаҩ Магомед Барагунови иареи, 1965 шықәсазы еиқәдыршәоит Москва иҭыжьыз аԥсуа-адыга бызшәатә гәыԥ ахь иаҵанакуа ажәларқәа рзы анбаншәҟәы (1 акласс азы). 1973 шықәсазы, Назир Беқмурза-иԥа қәҿиарала ихьчоит адоктортә диссертациа, «Аԥсуа-адыга бызшәатә гәыԥ ахь иаҵанакуа ажәларқәа аурыс бызшәа дырҵараҿы иҟоу апроблемақәа» ҳәа хьӡыс измаз.
Ажәларқәа реизааигәара атеориа
Урыстәыла иҟоу амилаҭ школқәа рыҟны аурыс бызшәа арҵара аметодикоуп – Назир Екба ихадоу хырхарҭас иалихыз иҭҵаарадырратә мҩаҿы. Аҵарауаҩ ипрограмма қәҿиарала адыгатәи, абазатәи ашколқәа рҿы ианаларҵәаха ашьҭахь, иара дрызхәыцуа далагеит егьырҭ ажәларқәа рҵаратә системаҿы иусумҭақәа рхархәаразы иҟоу амҩақәа: аамҭак ашьҭахь, Нхыҵ-Кавказтәи ашколқәа рҿы урҭ инарҭбааны ахархәара роуеит, иара убасгьы ареспублика Поволжие аҟныгьы. Адҵаалара рацәа змаз Назир Беқмурза-иԥа иусумҭақәа рыбзоурала иара дҟалоит аурыс бызшәа арҵара апроблема аус адызулоз иналукааша аҵарауаа дырхыԥхьаӡаланы.
Уи адагьы, Екба аус рацәа адиулахьан ахатәы бызшәа арҵара апроблемақәа: абаза нбаншәҟәи, егьырҭ абаза бызшәа аҵаразы ашәҟәқәеи авторс дрымоуп. Убас ала, Назир Беқмурза-иԥа ибзоурала абилингвизм алаҵәара аиуит, еиуеиԥшым амилаҭқәа реилыбакаарагьы еиҳа иманшәалахеит.
Аурыс бызшәа, Асовет Еидгыла ажәларқәа зегьы еицырзеиԥшу бызшәаны иҟан, уи азы, аурыс бызшәа зегьы ирдыруазар ахәҭан. Ус шакәызгьы, ахатәы бызшәа агәҭасра аҭахуп ҳәа аӡәгьы иҳәомызт.
«Аурыс бызшәа – ахатәы бызшәа ацымхәрас ҳәа акәӡам, уи иацааиуа бызшәас иҟоуп» – убри апринцип акәын дзыдгылоз Назир Екба. Иара убасгьы, илшоз зегьы ҟаиҵон, аҳҭнықалақь аҟны инхоз абаза хәыҷқәа рхатәы бызшәа рцәымӡырц азы. 90-тәи ашықәсқәа ралагамҭазы, Москва иаԥҵан еиуеиԥшым ажәларқәа рмилаҭтә культуреи, рбызшәақәеи, рҭоурыхи рзы арҵаратә-ааӡаратә Комплекс. Уаҟа иаԥҵаз раԥхьаӡатәи агәыԥқәа ируакын абаза гәыԥгьы, уи алахәцәа рзы академик Екба хаҭала аурокқәа мҩаԥигон.
Ауаа рымадара – аартрақәа ирхыҵхырҭоуп
Еиуеиԥшым Урыстәыла арегионқәа рҿы Назир Беқмурза-иԥа иаԥиҵаз аметодика иаҳа алаҵәара заиузеи, иаҳҳәап, егьырҭ аметодикақәа раҵкыс? Ҳәара аҭахума, раԥхьаӡа иргыланы, уи зыбзоуроу – арҵаҩцәа рзы иманшәаланы, аҵаҩцәагьы игәныркыларазы имариоу формала иахьеиқәыршәаз азоуп. Назир Екбеи арҵаҩцәеи есымша аимадара рыбжьан, уи азын иара ибзианы идыруан урҭ рҭыхрақәа.
Шықәсык ахь знык-ҩынтә иқыҭа данаҭаауаз, Хәыжәдутәи ашкол аҟны дымнеикәа Москваҟа дхынҳәуамызт. Ашколахь данымҩахыҵуаз, арҵаҩцәа зегьы еизон, еиқәиршәаз аметодика иалацәажәон. Урҭ аиқәшәарақәа рҿы, арҵаҩцәа ргәаанагарақәа рҳәон, иметодика иахьатәи аамҭа иаҳа иақәшәо аҟаҵаразы, ԥсахрақәас иалагалатәқәо ирылацәажәон. Арҵаҩцәа рԥыларақәа раан, аҵарауаҩ иалеикаауан иҿыцу иҭҵаарадырратә усумҭақәа рхырхарҭақәа.
Ауаа данрацәажәоз, гәцаракрала урҭ рцәажәашьа дацклаԥшуан, ажәақәа рышҽырԥсахуа азгәеиҭон. Еилкаауп, иарбанзаалак абызшәа аамҭа цацыԥхьаӡа аҽшеиҭанакуа. Москва, мамзар иқыҭа гәакьаҿы дыҟоума, аҵарауаҩ есымша илаԥш ахын абызшәа аҽыԥсахратә процессқәеи, уи иалагалахо аҿыцрақәеи. Еидикылаз аматериалқәа еиҿырԥшны, иара иаликаауан абызшәа иахнаго аԥсахрақәа зхылҿиаауа, уи зыхҟьо. Иколлегацәа ишырҳәоз ала, иусураҿы уи аҩыза азнеишьа абзоуралоуп «аспирант иҟнытә, иоурысым аурыс бызшәа дырҵараҿы иҟоу апроблемақәа ҭызҵаауа ҵарауаҩ дуны дзыҟалазгьы».
Ишьҭрақәлаҩцәа рааӡара
Назир Беқмурза-иԥа аус ицызуаз, аҵарадырра амилаҭтә проблемақәа Ринститути, Урыстәыла аҵарадырра академиеи, Урыстәыла аҵарадырра аминистрреи аҵарауаа еицҿакны иазгәарҭон, амилаҭтә кадрқәа разыҟаҵараҿы рколлега иалагала шдуу. Убасгьы иазгәарҭон, «напхгара ззиуаз аспирантцәа идыррақәа зегьы шриҭоз, урҭ шьақәгылаанӡа илаԥш зырхыз» атәы. Аӡәырҩы иҵаҩцәа аҭҵаарадырраҿы аихьӡара дуқәа рымоуп, Даӷьсҭани, Чувашиеи, Ҟабарда-Балкариатәи Ареспубликеи, Аԥсныи иреиҳаӡоу аҵараиурҭақәа ркафедрақәа напхгаҩцәас иҟан. Амала, зегьы реиҳа игәы иазааигәан изгәакьоу Ҟарачы-Черқьесстәи ишьҭрақәлаҩцәа.
– Сҵаҩцәа роуп ҳәа аҭыԥантәи аҵарауаа ирзысҳәар ҟалоит. Иаҳҳәап, Гонова Луиза Нану-иԥҳа, уи лдиссертациа «Абжьыҟатә дыргақәа абаза бызшәаҿы» ҳәа хьӡыс измаз аҩраан напхгаҩыс сыҟан. Лареи сареи, иара убасгьы Шьашьа Хамуковеи еиқәҳаршәеит даараӡа ибзиоу абаза нбаншәҟәы. Ҟарачы-Черқьессктәи апедагогикатә университет аҟны аус луеит Быкова Мариа, уи лдиссертациагьы напхгаҩыс сыҟан, – еиқәиԥхьаӡон Екба, аҭҵаарадырратә мҩа дзыцанысыз иҵаҩцәа рыхьӡқәа.
«Иеиԥш зеиԥшу ауаа маҷуп»
Иԥхашьаԥхаҵо иҟаз Назир Беқмурза-иԥа аҭҵаарадырраҿы иалагалақәа рыхә ҳаракны ишьомызт.
– Иарбанзаалак сышәҟәык азы исызҳәаӡом, издыруаз, исҭахыз, исылшоз зегьы анысҵеит ҳәа, – иҳәон иара. – Иазгәаҭаз аҽҳәара аҽҭагӡаразы, ирацәан сыццакы-ццакуа иҟасҵоз. 1993 шықәсазы, Ленинград иҭыҵит ашәҟәы «Абызшәақәа реинырреи, абилингвизм аурыс школ аҟныи» ҳәа хьӡыс измаз. Иара уамакгьы идуӡам, аха уи адаҟьақәа рҿы исылсыршеит абызшәақәа аимадара ирыбжьоуи, урҭ рҵаразы принципқәас иҟоуи раарԥшра. Сара сгәанала убри ашәҟәоуп зегьы реиҳа исықәҿиаз. Уи адагьы, 1954 шықәсазы, аспирантура санҭаз, Ҳамид Жирови сареи аус адаҳулеит раԥхьатәи «Аурыс-абаза жәар». Уи аус мариамызт, избан акәзар уи аамҭазы абаза бызшәа ишахәҭоу еиԥш иҭҵаамызт, абаза жәар аиқәыршәараҿгьы ԥышәа дук аӡәгьы имамызт. Уи иахылҿиааз аимак-аиҿакгьы рацәан. Сара сҽадысцалеит ашьхарыуаа ражәақәа ажәар ранҵаразы, уи иашан ҳәа исыԥхьаӡоит, избан акәзар ашьхарыуаа рдиалект (абаза бызшәа адиалектқәа руак – аред.) аиқәырхаразы акрызҵазкуаз акы акәны иҟан.
Назир Екба дравторуп – 300 инареиҳаны аҭҵаарадырратә усумҭақәа, уахь иаҵанакуеит – 26 монографиа, 73 арҵага шәҟәқәа, 22 апрограммақәеи, арҵага-методикатә комплексқәеи. Арҵага шәҟәқәа жәпакы, иара ихала, мамзаргьы иара инапхгарала еиқәыршәаз 7-13-нтә еиҭаҭыжьын, иахьагьы урҭ ахархәара рымоуп.
Иҩыза бзиақәа ируаӡәку Михаил Львов абас ихиҳәаауан Назир Беқмурза-иԥа: – Сара сгәанала иеиԥш зеиԥшу ауаа иахьазы имаҷуп. Дуаҩы разын, иацәажәара мацара агәырӷьара узцәырнагон.
Тимириазевтәи академиа апрофессор Иури Агирбов, Екба дааигәаны дыздыруаз, абри иеиԥш иҟоу ауаҩы дызмоу абаза жәлар – насыԥ змоу жәларуп иҳәон.
Аҭаацәаратә ус
Назир Беқмурза-иԥа аҵыхәтәантәи иусумҭақәа руак – «Аԥсуа-адыга бызшәатә гәыԥ ажәларқәа рҭоурых-культуратә, рбызшәатә еиԥшызаара» (Черқьесск, 1997 ш.) ҳәа хьӡыс измаз, еицеиқәдыршәеит иԥха Зарема Екԥҳаи иареи.
Зарема Екԥҳа – бызшәаҭҵааҩуп, афилологиатә ҭҵаарадыррақәа дыркандидатуп. Далгеит Москватәи аҳәынҭқарратә университет, иара убасгьы Урыстәылатәи аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу абызшәатә институт аспирантура. Иахьазы, аинститут аҟны аҭҵаарадырратә усзуҩс аус луеит.
Иԥха еиҵбы Мадинагьы длингвиступ: апедагогикатә университет аҟны илҵон англызи, афранцызи, араб бызшәақәа. Иахьазы, жәларбжьаратәи аимадарақәа рзы асԥециалист ҳәа дыҟоуп. Ҳәарада, аӡӷабцәа рзанааҭ алхраан анырра рынаҭеит ран лнапы злакыз аусгьы. Ран Заремагьв раб иеиԥш дҵарауаҩуп. Уи излалҳәо ала, лыԥшәмеи лареи реиқәшәарагьы аҭҵаарадырроуп изыбзоуроу – аҩыџьагьы Урыстәылатәи Афедерациа аҵарадырра амилаҭтә проблемақәа ринститут аҟны аус еицыруан.
Заремеи Мадинеи иагьаԥхьоит, иагьыҩуеит абашкьыр бызшәала – ран лбызшәала. Абаза бызшәа аҵара иаҳа иуадаҩхеит, аха ус шакәугьы алагарҭатә дыррақәа рымоуп. Ршьа иалоу аҩ-милаҭк рытрадициақәа ирықәныҟәоит.
Иара убасгьы, Назир даараӡа дылзааигәан, аимадара ӷәӷәа рыбжьан, раԥхьатәи иԥшәмаԥҳәыси иареи ирхылҵыз иԥҳа Лиудеи иареи. Лара дҳақьымуп, Харьков дынхоит. Лассы-лассы лаб ибара ҳәа сасра даалон, иҩнаҭаҿгьы игәакьаӡоу аӡә лакәны дыҟоуп.
Аҩныҟа ахынҳәра
Назир Екба еиҳарак Москва акәын дахьынхоз, уаҟоуп 2002 шықәса, хәыжәкыра 25 рзы идунеи ахьиԥсахызгьы. Иара игәы ишаҭахыз еиԥш, анышә дамардеит иқыҭа гәакьаҿы, уи нахыс наунагӡа иҩныҟа дхынҳәит.
Шәҩыла ауаа еизеит аҵарауаҩ ду иԥсыжра аҽны: хыԥхьаӡара рацәала ауааԥсыра аауан Ҟарачы-Черқьесиантәи, Москвантәи, иара убас егьырҭ арегионқәа рыҟнытә.
2005 шықәса, цәыббра 9 рзы Ҟарачы-Черқьессктәи Ареспублика ахада иҟаиҵаз адҵала, Хәыжәдутәи абжьаратә ашкол Назир Екба ихьӡ ахҵан, иара убасгьы Ҟарачы-Черқьессктәи аҳәынҭқарратә университети, Ҟарачы-Черқьессктәи атехнологиатә академиеи (уажәазы – Нхыҵ-Кавказтәи аҳәынҭқарратә агуманитартә-технологиатә академиа – аред.) астудентцәа рзы иаԥҵан Назир Екба ихьӡ зху астипендиа.


Аԥсны акоронавирус рыдбалоуп 156-ҩык ауааԥсыра
21:00 05.10.2021 (ирҿыцуп: 17:15 18.11.2021)
© Sputnik / Максим БлиновТестирование на COVID-19 в "СклифЛаб"
© Sputnik / Максим Блинов/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 28276-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 23150-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 421-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 5 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 672-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 156-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 34-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп быжьҩык, ибжьаратәуп - 22-а. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 35-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - быжьҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 82-ҩык апациентцәа, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны даҽа 105-ҩык акоронавирус рыдырбалеит, ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит
© Sputnik / Антон ВергунРабота ковид-госпиталя в Белгородской области
© Sputnik / Антон Вергун/
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 23199-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 18427-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 334-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 10 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 422-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 105-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭаҿы хҩык ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит, 38, 82, 79 шықәса зхыҵуа аҳәса.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса зхыҵуаз ахаҵа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 159-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 34-ҩык, ибжьаратәуп - 47-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 39-ҩык, урҭ рахьтә 15-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 25-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 37-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 13-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ҟәбина COVID-19 зыхьуа рхыԥхьаӡара ашьҭыҵра иаҿуп
18:44 24.07.2022 (ирҿыцуп: 18:45 24.07.2022)
© Sputnik / Александр КряжевЭкспресс-тестирование на COVID-19 старшеклассников Новосибирска
© Sputnik / Александр Кряжев/
Урыстәылатәи аусдырыҩцәа COVID-19 ацәқәырԥа ҿыц аӡбахә рҳәоит, аха уи ашәарҭара ацым, аԥсҭбарақәа маҷуп.
АҞӘА, ԥхынгәы 24 - Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә иахьаҵанакуа COVID-19 зыхьуа рхыԥхьаӡара ашьҭыҵра иаҿуп, иахьа иаарԥшыз ахҭыс ҿыцқәа рацәан аҵыхәтәантәи амзақәа раасҭа. Абри атәы аанацҳауеит Краснодартәи атәлаҿацә аоперативтә штаб.
Ԥхынгәы 24 уахыки-ҽнаки рыла Ҟәбина 179 хҭыс ҿыц ашәҟәы иҭагалан, урҭ рахьтә 111-ҩык аҳәса, 68-ҩык ахацәа.
Аҿкы ззышьақәырӷәӷәоу 82-ҩык аарԥшуп Краснодар, Новороссиск -14, Шәача-13, Анапа -11, Гориачи Клиуч-10.
Ԥхынгәы 24 рзы иҟоу адыррақәа рыла, Краснодартәи атәылаҿацә аҟны зынӡа акоронавирус рыдырбалахьеит 264 675-ҩык. Рҽырхәшәтәхьеит 252 759-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 10 977-ҩык.
Аусдырҩцәа ирҳәоит, адунеи зегь аҟны акоронавирустә ҿкчымазара аизҳара ишалагаз. Роспотребнадзор аепидемиологиатә Центр адиректор ихаҭыԥуаҩ Александр Горелов иажәақәа рыла, аҵыхәтәантәи ҩ-мчыбжьа рыҩнуҵҟа Урыстәыла зегь аҟны, Ахара Мрагылара ада COVID зыхьуа рхыԥхьаӡара шеизҳаз, аха алаҵәара шамам.
23 Ԥхынгәы, 14:30
Ҩаԥхьа алаҵәара зоуз аҿкчымазара Аԥсны зацәымцеит. Агәабзиарахьчара аминистр иҳәеит ареспубликаҟны иахьатәи аамҭазы ачымазара зыхьуа 23-ҩык шыҟоу. Урҭ рахьынтәи 12-ҩык Гәдоуҭатәи агоспиталь аҟны рҽырхәшәтәуеит.


Сырма Ашəԥҳа, Sputnik
Очамчыра араион Гəыҧ ақыҭа ииз-иааӡаз, Қарҭтəи аполитехниккатə институт аимадара афакультет иалгаз, ззаанааҭ иазҟазаз, ҧсыуа ҵасла иааӡаз, афырхаҵара ду злаз Аҧсны Аџьынџьтəылатə еибашьра аветеран, "Агəымшəаразы амедал" занашьоу Даур Грышьа-иҧа Гогəуа дҭахеит цəыббрамза 27, 1992 шыкəса рзы. Иара дыздыруаз, аҧсҭазааратə мҩа ицанысыз иҩызцəа Зураб Џьынџьали Вахтанг Ԥиԥиеи иазгəарҭоит, Даур Гогəуа иҟазшьа аҷыдарақəеи иуаҩра ҳараки ртəы.
"Даур Гогəуеи сареи аҵара еицаҳҵон ҳаныстудентцəаз, хəышықəса уаҭахк ҳаицыҩнан, чаҿаҵак еиҩшаны еицаҳфон. Жəлак еицаҳхымызт акəымзар, еишьцəак реиҧш еибабоз ҳакəын", - иҳəоит Вахтанг Ԥиԥиа.
Даур Гогəуа аибашьра ианалагоз Тҟəарчал аимадара аусбарҭа деиҳабын. Усҟантəи аамҭазы аимадарақəа ишахəҭаз еиҧш иҟамызт, аҭелқəа зегьы еибаркын ацəаҳəақəа рыла.
"Ишыжəдыруа еиҧш, ацəаҳəақəа астолбқəа рҿы икнаҳан, ақалақьқəа рыбжьарагьы цəаҳəалакəын ишеибаркыз. Ҩынтə-хынтə дцақəахьан-даақəахьан, Баслахə иахьыбжьысыз днеихьан, уаанӡа арахь ааигəа Гəыҧ, Акəасқьа уҳəа иахьыҧҵəоз џьоукы ишьҭуан, зны-зынла иара дцалон. "Уара, Даур, уеизгьы-уеизгьы уара умцар амуӡои?", - ҳəа аниаҳҳəақəозгьы ыҟан. Аха, убри аҽны, амза 26 рзы дҳамбаӡеит иара. Есҽны ҳаибабон, Мрагыларатəи афронт аштаб хада Тҟəарчал иҟан. Ашьыжь ҳанеиқəшəа дыҟаӡамызт Даур, аимадара ыҟамызт, дцахьазаарын ацҟәаҳәақәа гəаиҭарцазы", - иҩыза гəакьа идҳəалаз ахҭысқəа гəыблыла игəалаиршəон Вахтанг Ԥиԥиа.
Даур Гогəуа уи ауха дымгьежьӡеит. Ус, иуа-иҭынха, иҩызцәа дыршьит ҳəа ажəабжь хлымӡаах аарылаҩит.
"Ауха ҳишьҭалеит, дҳамбаӡеит. Ицоз-иаауаз, амҩа ианыз ҳразҵааит, шьапыла имҩасуаз рахьтə џьара аӡəы дибазар ҳəа, аха ихабар ҳəа акагь ҳмаҳаит. Ус еиҧш ажəабжь ҳаҳаит дшыршьыз цәыббра 28 рзы, ашьыжь. Нас, Даур драаҳаргеит џьоукы шьҭны. Аҧсуара злаз, аҩызара азы ииашаз , уи аҩыза аҧсҭазаараҿы иоура аумаӡа аҵанакуеит. Сара сҩызцəа сыҧхахьеит, аха уи еиҧш згəы цқьаны иҟаз дмаҷын, дыбзиан, дыгəраган", - ҳəа азгəеиҭоит аибашьра аветеран Вахтанг.
Аибашьра зхызгаз ҳауаажəлар акыр ирцəыуадаҩуп урҭ амшқəа ргəаларшəара, аха урҭ ирхылҿиааз афырхаҵаратə хҭысқəа ажəлар рхы-ргəаҿы, ҳаҧсадгьыл аҭоурых аҿы наӡаӡа иаанхоит. Уи ус шакəу шьақəирҕəҕəоит Даур Гогəуа иҩыза гəакьа Зураб Џьынџьал.
"Цəыббрамза 27-ганкахьала ҳара ҳзы ихьанҭоуп, избанзар убри аҽны иҧсадгьыл ихы ақəиҵеит ҳҩыза, ҳашьа, апатриот ду Даур Гогəуа. 27 шықəса ҵит ари ахҭыс ҟалеижьҭеи, ахааназы хашҭра иқəӡам. Имширагьы, данҭахаз амш азгьы иҳаҭгəын ахь ҳцоит, шамахамзар иҳаҩҳажьӡом. Гəыҧ анышə дахьамадоу ҳнеины даҳгəалаҳаршəоит", - ҳəа азгəеиҭоит Зураб Џьынџьал.
Қарҭтəи аполитехникатə институт қəҿиарала даналга дхынҳəуеит Аҧсныҟа, Аҟəа аимадаратə усбарҭаҿы аусура далагеит. Анаҩс, иара ддəықəҵан Тҟəарчалҟа нџьныр хадас, изаанаҭ аганахь ала ихы убас еиҧш ибзианы иааирҧшит, ашьҭахь аимадараə усбарҭа еиҳабыс дарҭеит.
"Тҟəарчал ақалакь азоума, иҩызцəа рзоума даара хəарҭара злаз, зыгəра газ уаҩын. Иаб Грышьа Гогəуа, унеишь-уааишь ҳəа зарҳəоз уаҩын, иан рыцҳа Џьынџьиаҧҳан. Аҭаацəара бзиа, аҭаацəара еиқəшəа иалҵыз иоуп Даур. Аҧсуа архəҭақəа реиқəыршəара ианаҿыз аамҭазоуп Даур Гогəуа данҭахаз. Ҩныҵҟала интеллегнетла иҟаз уаҩын, дызлагаз аус аҵыхəтəанӡа инаигӡон. Аихдара ҳəа иахьашьҭоу аҭыҧ аҿы раҧхьатəи амшқəа рзы аицəажəарақəа ыҟан аимадара ҟаҵатəуп ҳəа. Убасҟан саргьы сицын, Очамчырантəи аусуцəа ааганы убра аимадара ҟаҳҵеит", - игəалаиршəоит аибашьра аветеран.
Зураб Џьынџьал игəалаиршəоит усҟан иҩыза иаиҳəоз ажəақəа:
"Ашəарҭара ду усҟангьы ҳҭагылан. Сара Даур иасҳəеит аимадара аганахь ала уахь ацара шшəарҭаз. Аха, иара убас хьыӡла ҧшала деибыҭан, хьымӡҕык сымгандаз ҳəа дыҟан. Ҩынтəгьы дцеит, ахынтə раан астолб дықəланы аимадара ацəаҳəа шыҟаиҵоз убра икəшеит ҳаҕацəа. Уаанӡагьы ауаҩы дааины иеиҳəеит: "иааиран иҟоуп, иукəшоит, ухы уахə"-ҳəа. Аха, иара убри хьымӡҕшьаны астолб аҟынтə аимадара ацәаҳәақәа еиԥшьны дшылбаауаз ауп ишикəшаз", - иҳəоит Зураб Џьынџьал.
Даур Гогуа диит ажьырныҳəамза 7, 1962 шықəсазы. Иара данҭахоз ихыҵуаз 30 шықəса ракəын. Дҭаацəаран, иҧшəмаҧҳəыс Марина Гəниаҧҳаи иареи дырхылҵхьан аҵеи.
"Даҽа усуп абџьар кны деибашьуазҭгьы, афронт аҿы дҭахазҭгьы, аимадара аус акəын дызҿыз, - уигь иамыхəаҧшит ҳаҕацəа, астолб аҟынтəи даалбааган инеигəыдҵаны дыршьит, дзыхҟьаз ҳəа акгьы ыҟаӡамкəа. Убриаҟара ҳаизааигəан, анышә данамардоз деилазҳəазгьы сара соуп. Абас, Даур ҳашьа, бзиа иаҳбоз ҳҩыза дҳаҧхеит", - уадаҩрыла абарҭ афактқәа еиҭеиҳәеит Вахтанг Ԥиԥиа.
Даур Гогəуа иҷкəынзаҵə Аслан, Заур Џьынџьал динаҭхьеит. Ирызҳауеит Даур имаҭацəа, Аслан ихшара ҩыџьа, дыҟоуп Даур иаҳəшьа Диана, аҳақьым Маврик Чагəаа иҧшəмаҧҳəыс лоуп, иҟоуп иашьцəа ҩыџьа, иани иаби рдунеи рыҧсаххьеит. Ақыҭараҿы аҩнаҭа дахагылоуп иаҳəшьаҧа.
Вахтанг Ԥиԥиа аҿар рахь ихы нарханы иҳəоит ас еиҧш иҟоу ахҭысқəа рхадмыршҭларц, Аҧсны аҭоурых иазҿлымҳазарц.
"Аиааира амш ҳаигəырҕьоит, хымҧада зегь рыла. Раҧхьаӡа инаргыланы ҳҩызцəа, ҳақəлацəа, ҳаҳəшьцəа ҳгəалаҳаршəароуп. Сшəыҳəоит, дарбанызаалак аҳаҭгəынқəа рҿы шəнеины, ишəзааигəоу шəабацəа, шəабдуцəа, шəабацəа рашьцəа уҳəа зегьы шəгəалашəыршəала. Аҿар абри азы сшəыҳəоит, икашəмыжьын, ишəмырӡын, уи ҳара ҳҭоурых ауп. Урҭ ргəалашəара анкаҳажь, ҳаҧсуара ҟалаӡом ҳəа сгəы иаанагоит", - ҳəа азгəеиҭоит Вахтанг Ԥиԥиа.
Аибашьцəа гəымшəақəа, ҳаҧсадгьыл ахьчаҩцəа рҿырҧшала иааӡоу еизҳауа абиҧарақəа хымҧада уаҵəтəи амш иагəыҕырҭоуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Аҩбатәи адунеизегьтәи аибашьра уаналацәажәо, иуаҩужьуа акәны иҟам ауаҩы адунеи дықәнагалеижьҭеи аиԥш зеиԥшу агыгшәыгра ихы иаҭәаишьаз аконцлагерқәа рыӡбахә. Афашисттә Германиеи иадгылаз атәылақәеи рнапахьы иааргахьаз аҵакырақәеи рҟны жәиԥшь нызқь инарзынаԥшуа абахҭақәеи, геттои рнаҩс миллионла ауаа ргәаҟны иахьҭаршьуаз аконцлагерқәа гылан. Убраҟа иҭакызи ишьызи ирылан ҳтәылауаа рхаҭарнакцәагьы.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Аҭоурых аӡыбларақәа зкьысыз, згәы кылблаау ҳажәлар ихьаа дуны ирзыҟалеит Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡагьы. Аӷа ихымца рыԥсҭазаара ҿахнаҵәеит 17 нызқьҩык инареиҳаны ҳабдуцәеи урҭ рабацәеи. Ухаҿы иузаамго ахлымӡаах иҭагылан афашисттә концлагерқәа ирықәшәазгьы. Аԥсны 2016 шықәса раахыс аус зуа жәларбжьаратәи арра-патриоттә проект "Ахьӡ архынҳәра" автор Григори Скворцов иажәақәа рыла, 33-ҩык Гагра араион иалҵыз аибашьцәа ари аамҭа иалагӡаны рхаҭара шьақәыргылоуп. 18 ҭаацәара рнапаҟны ирыҭоуп ргәакьацәа ахьҭакыз аконцлагерқәеи рыԥсыбаҩ ахьамадоу аҭыԥқәеи ахьарбоу ашәҟәқәа.
Ҩышықәса раԥхьа ас еиԥш иҟоу ақьаад рықәдыршәеит Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаан ибжьаӡыз Мас Еныкь имаҭа Ҭамаз Еныкь иҭаацәара.
"Ҳара ҳнапаҿы иҳарҭеит 70 шықәса раахыс зыӡбахә ала ажәазаҵәык ҳмаҳацыз, сабду Мас Еныкь 1942 шықәсазы Мраҭашәаратәи Украина, ақалақь Хмельницки аконцлагер №185 дшақәаз, иара убраҟагьы анышә дшамадоу атәы зҳәо ақьаад. Сабду аибашьра даныргоз, саб фымз ракәын ихыҵуаз. Аха изҳацыԥхьаӡа игәы иҵхон иаб иҭоурых. Ихала изныкымкәа арратә комиссариатқәа рахь ашәҟәқәа алеиҵахьан, аха ииҭахыз аҭак иоуӡомызт. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан, саб хәажәкыратәи ажәылараан дҭахеит. Уинахыс аамҭа хьанҭа иҳанамҭеит иус анагӡара", - иҳәоит Ҭамаз Еныкь.
Мас имоҭа апроект "Ахьӡ архынҳәра" автор Григори Скворцов иҭабуп ҳәа иеиҳәоит, уамак иҭбаамзаргьы, иабду изқәаҭыԥ ахьыҟоу аилкааразы алшара ахьриҭаз.
Анемец концлагерқәа рҟны ирбаандаҩны, анаҩс иргәаҟны ишьыз, мамзаргьы аҭагылазаашьа хьанҭақәа ирзымиааикәа амлеи, ахьҭеи, ачымазара бааԥси, аџьаус хьанҭеи ирхырҟьаны згәабзиара уашәшәыраханы адунеи зыԥсахыз хабарда ибжьаӡит ҳәа иԥхьаӡан жәашықәсала. Иахьа Гагра араион аҟны, зхаҭара шьақәыргылоу аибашьцәа рзы ибеиоу адыррақәа ыҟам. Ақьаадқәа рҟны иарбоу иахьҭакыз аконцлагерқәеи, урҭ ахьыҟаз атәылақәеи, ақалақьқәеи, насгьы ианнанагази рыԥсҭазаара ианалҵызи ашықәсқәа роуп. Зынӡа имаҷӡоуп афотосахьақәа зцу, убас ихарҭәаау дырра хәыҷык змоу.
Аҭоурыхтә хыҵхырҭақәа изларҳәо ала, афашисттә концлагерқәа рҿы ирбаандаҩын 30 тәыла рҟынтә ҩажәа миллион ауаа, урҭ рахьтә жәаҩа миллион шьын, реиҳараҩыкгьы жәаф шықәса зхымҵыцыз ахәыҷқәа ракәын.
1945 шықәса, хәажәкырамзазы, зегь иреиҳаз афашисттә концлагер Бухенвальд аҵакыраҿы абаандаҩцәа-аинтернационалистцәа бџьарла игылеит, хара имгакәа Бухенвальд иалалаз америкатәи ар шаҳаҭхеит анемец фашистцәеи рыдгылаҩцәеи абра ухаҿы иузаамгоз ахәымгарақәа шымҩаԥыргоз.
Мшаԥымза 11, америкатәи ар Бухенвальд ианнеиз амш аҽны, Жәларбжьаратәи аконцлагер абаандаҩцәа ирымшны ишьақәгылеит. Сынтәа ари арыцхә азгәарҭоижьҭеи 75 шықәса ҵит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
-
Џьота Сақаниа иӡбахә Аԥсныҟа иааӡеит


АҞӘА, абҵара 2 - Sputnik. Аҟәатәи аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы амедицина аусузҩцәа азхом ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит ахәышәтәырҭа аҳақьым хада инапынҵақәа назыгӡо Асҭамыр Гәниа.
"Ҳара ҳҿы уахи-ҽни аҷаԥшьара еиҿкаауп. Иахәҭаны иҟазароуп 15 амедиеҳәшьа" , -иҳәеит иара.
Амедиеҳәшьцәа рыдагьы асанитарцәа рҭахуп, ахәышәтәырҭа аштат иалоу асанитарцәа рықәра дууп азы ҳәа иҳәеит иара.
"Асанитарцәа ракәзаргьы акыр ипроблемоуп. Ара ус зуа реиҳараҩык рықәра 70-80 иҟоуп. Дара аформа рышәҵаны аусура рылшаӡом. 35-ҩык ҳзышьҭоуп. Урҭ зегьы рыхәҭа аҟаҵара уадаҩуп", - иҳәоит Гәниа.
Иара иажәақәа рыла иҟоуп аҩны аҽыхәышәтәра злымшо, иахәҭо ахәшәқәа ззаамхәо ахәышәтәырҭахь ианаарго ыҟоуп.
Иахьазы Аԥсны 4302-ҩык акоронавирус рыхьхьеит, 2314-ҩык ргәы бзиахеит, 42 – рыԥсҭазаара иалҵит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, мшаԥымза 14 — Sputnik. Иааиԥмырҟьаӡакәа Аԥсны инхо Урыстәыла атәылауаа ртәанчахәы иацлоит. Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара аусеицуреи аилахәреи рзы Аиқәшаҳаҭра инақәыршәаны. Абри атәы иҳәеит Аџьеи, аусураҭареи, асоциалтә еиқәыршәареи рминистр Сурен Керселиан.
Акарточкақәа рыла атәанчахәы зауа атәанчаҩцәа рԥарақәа роур алшоит амза анҵәамҭазы. Акассақәа рҟны аԥара зауа, амза 18 инаркны иргар рылшоит. Иара иажәақәа рыла изныку атәанчахәыцҵа 40% роуеит 27,8 нызқьҩык атәанчаҩцәа, 2016 шықәса мшаԥымза азыҳәан. Иааидкыланы абжьаратә тәанчахәы ахышәа-ҵышәа Урыстәыла Аладатәи Афедералтә округ аҟны ирзыршәо абжьаратә тәанчахәы (10 179,65 мааҭ) еиҳамхароуп.
"Аԥарацҵа амҩаԥгара знапы алаку Урыстәыла атәанчахәытә фонди Урыстәыла Аџьа аминистрреи агәра ҳдыргоит аԥарақәа амза нҵәаанӡа Аԥсныҟа иаашьҭхоит ҳәа", — иҳәоит Керселиан.
Иааиԥмырҟьаӡакәа Аԥсны инхо Урыстәыла атәылауаа тәанчахәыла реиқәыршәаразы Аиқәшаҳаҭра анапы аҵаҩын 2015 шықәса мшаԥымзазы.
Иааиԥмырҟьаӡакәа Аԥсны инхо Урыстәыла атәылауаа тәанчахәыла реиқәыршәаразы Аиқәшаҳаҭра рыдыркылеит 2014 шықәса абҵара 24 рзы анапы зҵаҩыз Аиҩызареи астратегиатә еилахәыреи рзы Аиқәшаҳаҭра анагӡара хықәкыс иҟаҵаны.


АҞӘА, абҵара 26- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа хԥа ҟалеит иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа абҵара 25 рзы, ашьыжь, 1970 шықәсазы ииз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны, иара уи аҽны 78 шықәса ирҭагылаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит. Иара убас абҵара 26 рзы 65 шықәса зхыҵуаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 62-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 23-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 33-ҩык апациентцәа, ҩыџьа рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 36-ҩык апациентцәа. 33-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5732-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3661-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 77-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ԥхынгәы 30 - Sputnik. Лаҵара 1 аахыс Амшын еиқәа аԥшаҳәа иахьаҵанакуа COVID-19 зыхьыз х-нызқь ҩык ашәҟәы иҭагалоуп лҳәоит Краснодартәи атәылаҿацә аҿы Роспотребнадзор Аусбарҭа аепидемиологиатә хылаԥшреи, атранспорт аҿы ахылаԥшреи, асанитартә хылаԥшреи рыҟәша аҟазауаҩ-аексперт Татиана Межеваиа.
Ичмазаҩхаз рҟынтә 46-ҩык асанаториа-акурорттә усбарҭа аусуҩцәа роуп, 62-ҩык ԥсшьаҩцәоуп. Ииасыз амчыбжь иаҿырԥшны ачымазара 7,5% илаҟәит.
Ус шакәугьы атәылаҿацә аҿы амчыбжь аҩнуҵаҟа 1740 акоронавирус-хҭыс аҭыԥ рыман.
Межеваиа лажәақәа рыла ачымазараҿкы змоу реиҳараҩык абжьаратә шықәс иаҵанакуа роуп, аҵыхәтәантәи амчыбжь азы 17 шықәса рҟынӡа зхыҵуа 144-ҩык ахәыҷқәа ирыдырбалеит. Аҳәса 69% ыҟоуп.
Аиҳарак аҿкра шьҭыркаауан аҩны (30%), аусураҿы – 18%, анҭыҵынтә 17 хҭыс ыҟоуп.
Аԥсны аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 21735-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахахьеит 17434-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 304-ҩык.


Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Игәашәҭахьазар, идуӡӡоу акы акыр уацәыхараны уангылоу ауп ибзиаӡаны, еилыкка ианубарҭахо. Убас аамҭа цацыԥхьаӡа иаҳа-иаҳа аҽышьақәнарӷәӷәоит 1941 шықәса рашәарамза 22 инаркны 1945 шықәса лаҵарамза 9-нӡа имҩаԥысуаз Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду иазку агәалашәарақәа. Хашҭра зқәым, ҳажәлар назлакны ашьаарҵәыра илазыргылаз, аԥсҭазаара шьаҭанкыла изыԥсахыз ҭоурыхтә хҭысны иаанхоит уи.
Аибашьра иазку агәҭахәыцрақәа санрыгәҭыларк, ҭаха сырҭомызт адыга литература аклассик Заур Налоев иажәеинраалақәа руак аҟнытә ацәаҳәақәа:
"Аԥсҭазаара аҷапырхәа хәыҷ иаҩызоуп,
Ушәхымс аҿы илатәоуп аԥсра.
Аԥсҭазаара аҵла зныктәи ашәҭроуп –
Ахаан иҟалом угәазхара".
Аиашаз, уаԥхьаҟа иузыԥшу уаҩытәыҩса идырраны дыҟаӡам. Амала, аҭынч ԥсҭазаараҿы аӡәгьы аԥсра дазхәыцырц иҭахӡам, иуулакгьы аԥсҭазаарахь уеихоит. Аха уԥсадгьыл ампыҵахалаҩцәа иртәыртәырц рҽаназыршәа, рҿагылара ада ԥсыхәа ыҟаӡам.
Атәым сымпыҵасхалоит ҳәа иалагаз ақәылаҩ еснагь игәы бжьажьоит, уи ишьҭахьҟа дхьаҵыргьы, дахьцаша имоуп, зыԥсадгьыл зыхьчо – мап. Убри акәзаргь ҟалап зегь реиҳагьы изыбзоурахаз Асовет ҳәынҭқарра аиааирагьы.
Акыр мши ҵхи имҩаԥысуаз ари аибашьра иҿахнаҵәеит иагьа ԥсҭазаара, аибашьраҿы иҭахаз реиҳараҩык, аԥсуаа ҳҟны ишырҳәо еиԥш "иржәыша аӡыхь ахгьы ыҵнамхыцызт", убасҟак иқәыԥшқәан. Аха аԥсра абла изныкымкәа ишҭаԥшызгьы, аџьамыӷәа цәгьа зыхганы зыҩныҟа ихынҳәызгьы рацәаҩӡоуп. Убарҭ дыруаӡәкуп сара хаҭала сызхаану сабду Ҭаниа Николаи Жьыгәа-иԥа.
Лаҵарамза 18, 1925 шықәсазы Очамчыра араион Ԥақәашь ақыҭан инхоз анхаҩы Жьыгәа Хазгьери-иԥа Ҭаниа иҩнаҭаҿы аҵеи иира зырҵабыргуаз ахысыбжь геит. Ииз аҵеи Николаи ихьӡыртәит, аха нас хәыҷы хьӡыс Колиа ҳәа иарҳәо иалагеит.
Ҭаниа Жьыгәеи уи иԥшәма Хәаџьааԥҳа Ҭакәеи ирааӡеит ԥшьҩык ахшара: ҩыџьа аҷкәынцәа – Кәырӷа, Колиа, аӡӷабцәа – Шьықьа, Гьегьешьа. 1933 шықәса рзы иаалырҟьаны Жьыгәа иԥсҭазаара далҵуеит. Илылшо зегь ҟаҵаны, аибара рынмырԥшкәа ахәыҷқәа лааӡеит ран Ҭакәа. Лааԥсарагьы лԥылеит. Лџьабаа лыцеиҩишартә длыхьӡеит лԥеиҳаб Кәырӷа, иара аҳасабеилыргаҩ изанааҭи ақыҭанхамҩеи еилеигӡон. Аха дук мырҵыкәа Кәырӷа 22 шықәса дшырҭагылаз ачымазара иахҟьаны иԥсҭазаара далҵуеит.
Нас… Нас, иааит ашықәс еиқәаҵәақәа. Аибашьра ианалага абџьар ашьҭыхра, аԥсадгьыл ахьчара зылшараны иҟаз ԥақәашьаа рҵеицәа 150-ҩык инарзынаԥшуа руалԥшьа нарыгӡарц идәықәлоит. 1942 шықәсазы 18 шықәса шааихыҵыз еиԥш, арԥыс қәыԥш Колиа хатәгәаԥхарала афронт ахь ддәықәлоит.
Аԥхьа Азербаиџьан Бақәа ақалақь иҟаз аучилишьеқәа руак аҟны иаарццакны зениткала ахысра здырҵоз аибашьцәа ргәыԥ далан, нас Саратов ақалақь аҿы еиҿкааз Аҳауахьчаратә архәҭа ашҟа ддәықәҵан. 1943 шықәсазы диаган Белоруссиеи Польшеи рҳәаахь. Ашьҭахь Украина Житомир ақалақь аҟны зеидкылара иаҿыз артиллеристтә еибашьцәа рполк дахыԥхьаӡалан. Убри артиллеристтә еибашьцәа рполк хықәкыла иалахәын Будапешт, Прага, Вена рхақәиҭтәра. Урыстәыла еиҿкаау аинтернеттә портал "Память народа" иҭоу аинформациа излаҳәо ала, сабду Ҭаниа Колиа Жьыгәа-иԥа дрылахәын ақалақьқәа: Софиа, Сараево, Бухарест, Белград, Загреб, Будапешт, Прага, Варшава, Вена рхақәиҭтәра.
Аибашьраҿы аиааира агара мышкы шагыз лаҵарамза 8 рыҽны ӷәӷәала дырхәуеит. Аибашьра ашьҭахь 1947 шықәсанӡа аррамаҵура ихигон, анаҩс уи ашықәсаны деибганы иҭаацәа дырзыхынҳәуеит. Аха "бзиара нагӡа ҟалом" ҳәа, мышқәак аабжьымскәа згәабзиара агәырҩеи аџьабааи иафахьаз иан Ҭакәа лыԥсҭазаара далҵуеит.
Аԥсҭазаара акыр икыднаҟьаз Колиа иаҳәшьцәеи иареи рызаҵәра рхы арнааланы, рнапқәа еилҳәаны раб иџьынџь аҟны ихандеиуан, рыбаҩ иацәаашьомызт. Ақыҭанхамҩа аус инамаданы сабду такәаамҭа иқыҭантәи аколнхара бригадирс дыҟан, анаыс аревизионтә комиссиа деиҳабын. 1958 шықәсазы дҭаацәарахоит, диԥшәмахоит иқыҭа гәакьа иатәыз Ламара Тыҩԥҳа. Ҭаниа Колеи Тыҩԥҳа Ламареи нап рыдкылан ԥшьҩык рыхшара рааӡоит: аҷкәынцәа – Фред, Гари, Сурам, рыԥҳазаҵә – Ирина.
Ԥақәашь ақыҭа ииз, иааӡаз, асовет еибашьҩы Ҭаниа Николаи (Колиа) Жьыгәа-иԥа иааирԥшыз агәымшәаразы ианаршьахьан акыр ҳамҭа, иара убас аорденқәеи амедалқәеи: аорден "Аеҵәа ҟаԥшь" II аҩаӡара, "Агәымшәаразы" амедал, "Аџьынџьтәылатә еибашьра 1941-1945 шықәсқәа рзтәи аиааира агара 20 шықәса ахыҵразы", "Аҩбатәи Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду 40 шықәса ахыҵразы", "Асовет Арбџьармчқәа 60 шықәса рхыҵразы", "Асовет Арбџьармчқәа 70 шықәса рхыҵразы", уҳәа убас егьырҭгьы. Асовет еидгылазы иибахьаз иџьабаазы 1986 шықәсазы ианашьан "Аџьа аветеран" ҳәа амедали аҳаҭыртә хьӡи.
Сабду ихигахьаз изымхакәа, илахьынҵа ианызаарын ҩ-еибашьрак дырхаанхарц. Нанҳәамза 14, 1992 шықәсазы ақырҭуа мпыҵахалаҩцәа Аԥсны ианақәла раԥхьаӡатәи амшқәа инадыркны иара "Ԥақәашь ақыҭантәи абыргцәа рхеилак" далахәылан. Уимоу, иԥацәа рыхҩык Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра иалахәын. Иԥеиҳаб Фред Ҭаниа "Дед" Ԥачлиа игәыԥ еиҿикааз агәыԥ далахәын. Изныкымкәа аибашьраҿы ахәрақәа иоуит. Игәымшәаразы ианашьоуп "Леон" иорден.
Зыԥсадгьыл азы ашьа казҭәахьаз, ҩ-еибашьрак ирхаанхаз Ҭаниа Николаи Жьыгәа-иԥа идунеи иԥсахит нанҳәамза 26, 2002 шықәсазы. Зыуацәеи зҭынхацәеи гәыблыла ирҵәыуаз аибашьра аветеран иҭынхеит ԥшьҩык ахшареи хәҩык амаҭацәеи. Хаҭала амаҭацәа ҳҟнытә исҳәарц сылшоит иара ҳгәалашәараҿы дшаанхаз ахәыҷы изы згәы аартыз, аду иҟны ихшыҩырҵагаз, хәыҷи-дуи бзиа еицаҳбоз, иаҳзааигәаз уаҩы лашаны.
Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аҿы аиааира иазку аҭыжьымҭақәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, мшаԥымза 2 - Sputnik. Аԥсны Амилаҭтә банк акредиттә еиҿкаарақәа ирабжьнагеит аԥсахыҩцәа, ареспубликаҿы иалагалоу аҭагылазаашьа инадҳәаланы зфинанстә лшара еиԥҟьаз, руал арԥсыҽырц. Абри атәы аанацҳауеит Аԥсны Амилаҭтә банк асаит.
Зуалқәа дырԥсыҽуа рахь иаҵанакуеит:
- зулафахәы, зтәанчахәы аанкылоу ма заагарҭа еиԥҟьоу убри инадҳәаланы ианаамҭоу зуал ззымшәо ахатәхаҿқәа.
- зынхамҩатә усура аанкылоу аиурист хаҿқәеи анаплакыҩцәеи.
Иарбоу акредитқәа рыла зыҿҳәара иахыԥоу ауалқәа мшаԥы 1 азы мызк рхылазар, урҭ рашәара 30 рҟынӡа арезерв аиҿкааразы ирԥсыҽуп ҳәа иԥхьаӡоуп.
Рашәара 30 рҟынӡа иара убасгьы арезерв еиҿкаатәуп аҭагылазаашьа ҷыда аналагалаха ашьҭахь зфинанстә ҭагылазаашьа ахәшьара лаҟәыз ауалҟаҵаҩцәа рырԥсах азы ацәыӡқәа азыԥхьагәаҭаны.
Мшаԥы 1 азы ахада инапынҵақәа назыгӡо Валери Бганба атәылаҿ аекономикатә ҭагылазаашьа еиӷьызтәуа ақәҵара инапы аҵеиҩит. Уи инақәыршәаны, ихымԥадатәиу атауарқәеи ахәшәқәеи алагалатә ҳазалхратә баџь рықәхуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- Аминистрцәа реилазаара ихымԥадатәу атауарқәа раагаратә баџь рықәнахит лаҵарамза 1-нӡа


АҞӘА, лаҵара 8 - Sputnik. Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла иазгәаҭоуп 10 699 коронавирус хҭыс ҿыц 83 регион рҿы, абри атәы аанацҳауеит COVID-19 иаҿагыланы ақәԥаразы Москва аоперативтә штаб.
Урыстәыла иахьаҵанакуа 98-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 2805-ҩык ргәы бзиахеит.
Зынӡа иахьазы Урыстәыла акоронавирус рыхьит ҳәа ишьақәырӷәӷәоуп 187 859-ҩык ауааԥсыра атәыла арегионқәа 85 рҟны. Рыԥсҭазаара иалҵхьеит 1723-ҩык, ргәабзиара ҭышәынтәалахьеит 26 608-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны аибашьра ашьҭахьтәи анапхагаҩцәа рахьтә, ачынуаа рыԥсахразы, мамзаргьы реиҭныԥсахларазы иахьатәи атәыла ахада Рауль Ҳаџьымба дрекордсмензар ҟалап.
Ҿырԥштәыс иаагозар, аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрраҿы мацара ԥшьҩык аминистрцәа иԥсаххьеит 2014 шықәса раахыс, уажәы аус иуеит ахәбатәи. Аԥсны аԥыза- министцәа рахь ҳаиасуазар, абар уажәы мшаԥымза 24 рзы аԥшьбатәи Геннади Гагәылиа иаҭаразы ақәҵара ҭижьит ҳхада.
Аиашазы, ҳара ҳаԥсҭазаара шымҩасуа ҳаԥшны иаҳәозар, аҳәара уадаҩуп, уаанӡатәи аԥыза-министрцәа русушьа астиль еивгара дуқәак рыман ҳәа. Ҳарҭ ахархьуаа ҳаԥсҭазаара иагьеицәам иагьеиӷьым. Зегь реиҳа абарҭ ирлас-ырласны имҩаԥысуа аԥсахрақәа рҿы еилкаамкәа иаанхо, ирыԥсахуа дзырыԥсахуа, иарҭо хықәкыс изықәдыргыло ауп.
Атәыла ахада Аԥыза-министр ҿыц аминистрцәа реилазаара даныдирдыруа, еснагь еиԥш, жәа еизадала иҳәоит "Иҟаҵо маҷым, аха иҟаҵатәу рацәоуп". Ажәакала, аԥызацәа реиҭныԥсахлара маанас иаҵоу аилкаара мариамкәа иҟалеит аԥсуа политикатә, асоциалтә ԥсҭазаараҿы.
Уажәы зусура аҟынтә Ҳаџьымба зхы иақәиҭитәыз Беслан Барцыц, ҳазҭо ашықәс алагамҭазы Жәлар реизараҿы, мзызс иамоу еилкааӡамкәа иԥсахра азҵаатәы ықәдыргылахьан. Уи хықәкыла иҿала иҳәеит адепутат Илиа Гәниа. Аха, усҟан, уи иамхра азҵаатәы адепутатцәа зегь агәырқьҳәа иадымгылеит. Знык рылаԥш иҵашәаз, хара дшырмышьҭуаз усгьы еилкаан, убри аҟынтә, ауаажәларраҿы "уаҵәы дамырхуеит, уаҵәашьҭахь дамырхуеит" ҳәа ажәабжь дәықәын. Барцыц ипресс-маҵзура хадас иамаз Ельза Ҷанба "Барцыц иԥсахра дезинформациоуп" ҳәа мшаԥымза 18 рзы асоциалтә ҳақәа рҿы адырра шыҟалҵахьазгьы, мчыбжьык инамгакәа апрезидент аԥыза-министр диԥсахит, Жәлар реизараҿы уи азҵаатәы даҽазнык ашьҭыхха рымҭакәа.
Уажәы Аԥыза-министрс иҟарҵаз Гагәылиа иакәзар, алеишәа змоу, аиҿкаара аус аҿы акыр иманшәалоу уаҩны дыршьоит. Зыҿҳәара шықәсыки бжаки нхаз атәыла ахада ари аиҭныԥсахларақәа рыла хықәкыс имоу, иарбан "шахматтә политикатә партиоу" инеиагӡо уажәазы аҳәара уадаҩуп.
Зусура иамихыз Барцыц иакәзар, анкьа аус ахьиуаз, атәыла ахада иусбарҭа еиҳабыс деиҭеиҭеит, уа иамаз Даур Аршба иакәзар, ҭыԥда даунхахуаз, Аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩс дҟаиҵеит.
Ажәакала, аӡәгьы дгәаауа иҟам, зегь акака роуит, ииашоуп, уи ҳекономика, ҳсоциалтә ԥсҭазаара ишаныԥшыша азы аӡәгьы ахҳәаа ҟаимҵеит.
Анкьа зны, иахьа амчраҿ иҟоу апартиа "Жәлар Рфорум" ахаҭаранакцәа бираҟҵас ишьҭыхны ирыман, ачынуаа рхыԥхьаӡара шырмаҷтәу азы афилософиа. Аха уи рҳәон амчраҿ инеиаанӡа, уажәы, ишаҳбо еиԥш, авицецәа, урҭ рмаӡаныҟәгаҩцәа, рмашьынақәа уҳәа, аиҵыҵра амҩа иануп 10 шықәса инеиҳаны "ачынуаа рхыԥхьаӡара аркьаҿра" иазықәԥоз апартиа ахаҭарнакцәа.
Абарҭ ахҭысқәа ирыхцәажәо, асоциалтә ҳақәа рҭааҩцәа, иахлафаауа ирҳәоит: "аицҵақәа рҭыԥ уԥсахыр, аицҵалыҵ ианыԥшуам", ҳәа.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.