АҞӘА, ажьырныҳәа 1 — Sputnik, Бадри Есиава. Ашықәс ҿыц ауха Аԥсны ӡӷабк диит ҳәа Sputnik акорреспондент изеиҭарҳәеит атәыла амедусбарҭақәа рҟны ахәаша, ажьырныҳәа 1 азы.
Асаби диит Гагратәи ахәышәтәырҭа ахшараиуратә ҟәшаҿы. Гагратәи ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Индира Арсалиаԥҳа ишылҳәаз ала, аӡӷаб д-Гыцԥҳауп, лыкапан х-кьылак иҟоуп, лоура - 54 сантиметра. Асабии лани ргәы бзиоуп.
Аҟәатәи ахшараиурҭа аҳақьым хада Белла Ԥлиаԥҳа ишылҳәаз ала, ажьырныҳәа 1 шьыжьынӡа дара рҿы аӡәгьы дмиӡацызт. Ҵыԥх абри амш азы иит хҩык ахәыҷқәа, урҭ рахьтә раԥхьа ииз Бганаа рҭаацәара аҳҭнықалақь ахада иҟынтәи шә-нызқь мааҭ иҟаз аԥаратә ҳамҭа роуит. Сынтәагьы абри аҩыза аҳамҭа шырзыршәо рҳәеит, аха макьана уи зауа деилкаам.
"Иацы, ԥхынҷкәын 31 рзы ҳара ҳҿы хҩык иит - ҩыџьа аӡӷабцәеи ҷкәынаки. Ажьырныҳәа 1 ҳҭалеижьҭеи макьарна аӡәгьы дмиӡацт. Асабицәеи ранацәеи рыгәқәа бзиоуп", - ҳәа лгәалаҟара ыҟаны дцәажәеит Ԥлиаԥҳа, иагьацылҵеит иҳаҩсыз 2020 ашықәс азы Аҟәатәи азшараиурҭаҿы ишиз 1128-ҩык ахәыҷқәа.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа 2020 шықәса ааԥынразы аковид-госпиталь ҳәа иҟаҵан, убри аҟнытә уа ирыдыркыло акоронавирус зыдбалоу зцәазтәым аҳәса роуп ҳәа лҳәеит ахшараиурҭатә ҟәша аиҳабы Емма Ҭаркьылԥҳа. Уажәтәи Ашықәс ҿыц ауха рыҟәшаҿы иҭынчны имҩасит.
"Апандемиа ааҟалеижьҭеи ҳара ҳҿы COVID-19 злаз аҳәса ахшара дроуит. Апандемиа ҟалаанӡа 18-ҩык ҳаман, ашықәс иаалагазар, жәабран-хәажәкыра рзы", - лҳәеит Ҭаркьылԥҳа.
Лара илгәалалыршәеит аибашьра ҟалаанӡа Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа ахшараиуратә ҟәшаҿы шықәсык ала 1300-ҩык ахшара шроуаз.
Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы ԥхынҷкәын 31 ажьырныҳәа 1 рзы аӡәгьы дмиӡеит, уажәы уа раамҭа иазыԥшуп ԥшьҩык зцәазтәым аҳәса, руаӡәк ахәбатәи ахшара дизыԥшуп лҳәеит аҟәша аиҳабы Елисо Кәарҷиаԥҳа. Галтәи ахәышәтәырҭаҿгьы Ашықәс ҿыц ауха "ҭынчран".
Очамчыратәи ахәышәтәырҭа ахшараиуратә ҟәшахьы уажәы зцәазтәым аҳәса рыдыркылаӡом, избанзар уажәы уа аковид-чмазаҩцәа роуп ирхәышәтәуа. Аҟәша аиҳабы Екатерина Џьопуаԥҳа излалҳәаз ала, мышкы уажәаԥхьа Очамчырантәи Аҟәаҟа дышьҭын зымза иҭагылоу ԥҳәыск.
АҞӘА, ажьырныҳәа 23 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны атуризм азы аминистрра ареспублика атуристтә бренд алоготип азы амакетқәа ралхразы ирыланаҳәаз аицлабра афинал аҿы аиааиҩы далнакааит.
Ажиури рыбжьыҭарала аиааира игеит Санкт-Петербургтәи адизаинер, иара абжьқәа реиҳарак иоуит онлаин-бжьыҭараангьы. Аха убри аан ажиури ирҳәеит амакет еиҭа аус адулатәуп ҳәа.
Зегь раасҭа иалацәажәан амакет ианыз амандарина асахьа. Ажиури алахәылацәақәак ирҳәеит акцент зҭатәу Аԥсны аҭоурых-культуратә ҭынхоуп, аха егьырҭ ргәаанагарала ацитрус шәыр абренд ианаалоит, иареи ареспубликеи еиԥшныршьалоит азы ҳәа.
"Азеиԥш гәаанагара ацныҟәара аҭахым. Сара сзы амандарина аҳәаа аркра, аидара амҩангара, ауаа рӷарра ауп ианарԥшуа. Еиҳа аинтерес зҵоу асимволқәа ҳамоуп. Ақьырсиан культура ду ҳалаҽхәартә иҳамоуп", - ҳәа иҳәеит Баҭал Кобахьиа.
Иара диқәшаҳаҭхеит абрендинг азҟаза Анастасиа Краттлигьы.
"Абренд аамҭа иақәшәозар ауп, аха убри аан атәыла акультура аныԥшуазароуп", - ҳәа лҳәеит лара.
Аԥсны Апарламент адепутат Асҭамыр Аршба игәаанагарала амандарина аблокада аамҭа акәӡам изыдҳәалатәу, иԥсеиқәырхаганы акәын ишыҟаз, уи адагьы иара алоготип аҿы амра асахьоуп ианыԥшуа.
Аԥсны атуризм аминистр Ҭеимураз Хышба ажиури алахәылацәа иреиҳәеит абренд еиуеиԥшым аҭыԥқәа ишырныԥшуа: ацәашәҵатәы, аплиажтә хархәагақәа уҳәа реиԥш иҟақәоу. Аԥсуа орнамент ма афрескақәа абри аан рхархәара проблемахоит ҳәа иҳәеит иара.
Ажиури анеилацәажәа ашьҭахь иӡбан алоготип автор апроект аус еиҭадиуларц изырхынҳәра.
Аԥсны атуризм аминистрра ҳтәыла атуристтә бренд аус адуларазы аицлабра алахәхаразы арзаҳалқәа рыдкылара иалагеит абҵара 15 рзы. Аицлабраз иаашьҭын 54 макет. Аԥсны атуризм азы аминистрра ареспублика атуристтә бренд алоготип азы амакетқәа ралхразы ирыланаҳәаз аицлабраҿ иалнакааит ԥхынҷкәын 28 рзы жәа-макетк. Дара аминистрра асаит аҿы иқәыргылан.
Афинал ахь, ажьырныҳәа 22 рзы х-усумҭак неиит. Аиааира игеит абжьеиҳа зауз автор, иагьианашьахеит 50 000 мааҭ.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп


АҞӘА, ԥхынҷкәын 23 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. "Аӡыканал" аҟазауаа аремонттә усурақәа рышьҭахь Аҟәа агәы амҩадуқәак рҿы аӡы зыҟам еилыркаауеит ҳәа рҳәеит аусбарҭаҿы.
"Ҳара иаха аиԥшьратә усурақәа зегьы ҟаҳҵеит. Аӡы ауҳашьҭит. Уажәы мҩадуқәак ӡыда инханы иҟоуп. Уи амзыз аилкаара ҳашьҭоуп", - рҳәеит аусбарҭаҿы.
Аҟәа ахадара ААУ адепартамент адиректор ихаҭыԥуаҩ Руслан Аҩӡба иажәақәа рыла иаха аҵх цахьан аӡы анрырҭа. Макьана ӡыда иҟоуп Гәылиа имҩаҿтәи ахатәы ҩынқәа. Шьыжьнаҵы урҭгьы аӡы роуа иҟалоит.
"Аҩнеихагылақәеи амуниципалтә усбарҭақәеи ақалақь ахадара ахарџьала аӡымҩангагақәа ирҿаԥыршьуеит, ахатәы сектор – рхатә харџь ала, аха уажәы, Ашықәс ҿыц аламҭалазы еилыхрада ахадара ахарџь ала аусурақәа мҩаԥгахоит",- иҳәеит Аҩӡба.
Аӡымҩангагагатә цәаҳәақәа рыԥсахреи урҭ амагистралтә ҳақәа реиԥшьреи рзы аусурақәа ирылаган ԥхынҷкәын 20 рзы.
Аӡымҩангагақәа рышьҭаҵареи реиԥшьреи анапы ианын анардадатә еиҿкаара "Астория-Аквасервис". Аусура мҩаԥыргон 70-ҩык аҟазауааи 30 ак атехника ҷыдеи.
"Сусура абжьааԥны еиԥшымкәа иацлеит, аха уи уаргәырӷьартә иҟам, амҿы ҳҭииндаз ҳәа мацара акәым ҳшыҟоу, аԥсабара ахьчарагьы ҳуалуп. Алашара ҵыԥхгьы ибзиамызт, аха сынтәа аҭагылазаашьа еиҳагьы еицәахеит, ауаагьы уи апроблема шыҟалоз дырны заа аӡынра рыҽдырхеит. Сынтәа цәыббрамза инаркны амҿы аҿаҵара иалагахьан хыԥхьаӡара рацәала. Сара схала амҿы аиқәыршәара саҿуп. Аҭел исзасуеит ишырҭаху, шаҟа рҭаху рҳәоит. Еиҳарак ауаа ирҭаху ахьацоуп, уи ибзиан ибылуеит, аршьшьарагьы усҟак ицәгьам. Ашәгьы иазҵаауа дыҟоуп, ал усҟак ирҭахым. Амҿы ылысхуеит Кәтол абнақәа рҿы. Ажәытәан Кәачара ауаа ахьынхоз уажәы иахьҭацәу абнақәа ахиааны иҟоуп. Ҿыц игылоу аҵла ԥаҳҟаӡом, иажәхьоу роуп. Ахьаца ашьапы хаҳҵәаӡом, ажәытәан еиԥш икаҳҿоит хыхь-хыхь, нас амахәҭақәа ҿыцқәа аауеит, анаҩс 3-4 шықәса рышьҭахь еиҭа иԥаҳҟартә иҟалоит. Еиҳарак амҿы Аҟәа ақалақь аҿы инхо роуп иаҿазҵо", - ҳәа еиҭеиҳәеит Енвер Қәаранӡиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 24-Sputnik. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгараҭара ахантәаҩы Леван Мебониа.
"Аҟазауаа аусурақәа ирылагахьеит, уажәы аидҳәалақәа ашьақәыргылара иаҿуп- аимадара, афымцалашара анашьҭра, атехника аргылара. Уаҵәашьҭахь адгьылкылҵәареи, ацемент ықәырҭәареи ҳалагоит", - иҳәеит иара.
Мебониа иажәақәа рыла, аремонт ҟаҵаҩцәа ргәыԥқәа х-сменакны ишоуп, дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит, рҽырыԥсахлоит. Аусурақәа ирылахәуп ҩышәҩык аусзуҩцәа.
"Урҭ анџьнырцәа, адгьылкылҵәаҩцәа, ацемент ықәырҭәаҩцәа, амеханикцәа, афымцазҟазацәа уҳәа. ҳусутә рацәоуп. Ихадароу аусурақәа ируакуп- атоннель бетонла иахьыҟаҵоу ацемент ықәырҭәареи адгьылкылҵәареи роуп, уи азы иахәҭоу атехника ргылоуп. Ҭыԥқәак рҟны ажәытә бетон ықәганы аҿыц ҭарҭәахоит", - азгәеиҭеит Мебониа.
2021 шықәса мшаԥымза анҵәамҭанӡа астанциаҿы имҩаԥыслоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргылара. Ҩ- километраки бжаки иҟоу ахәҭа аремонт азутәуп. Зынӡа атоннель аура 15 километра иҟоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ажьырныҳәа 4-Sputnik. Ҟәбина авирус шрымоу шьақәыргылан даҽа 187-ҩык, ииасыз уахи-ҽни рыла рыԥсҭазаара иалҵит 15-ҩык апациентцәа, абри аанацҳауеит атәылаҿацә аҿы еиҿкаау COVID-19 аҿагыларазы аоперативтә штаб.
Акоронавирус ззышьақәырӷәӷәоу 85-ҩык хацәоуп, 102-ы ҳәсақәоуп, ааҩык ахәыҷқәа.
Краснодартәи атәылаҿацәа аҟны иаарԥшуп 51 хҭыс ҿыц, Шәача- 17-ҩык.
Ҟәбина апандемиа аамҭазы ачымазара арбагақәа иартәоит 501,8. COVID-19 зыдбало 1555-ҩык аҩны рҽырхәшәтәуеит, аҩны 6829-ҩык.
Ашықәсҿыцазтәи аныҳәамшқәа рзы Крансодартәи атәылаҿацә атуристцәа шаҭаац иаҭаауеит.
Краснодартәи атәылаҿацә анапхара адыррақәа рыла ԥхынҷкәын 30 инаркны ажьырныҳәа 3-нӡа Шәача ашьахараҿы иҟоу асасааирҭақәа ирыднакылеит 60 нызқьҩык асасцәа, ажьырныҳәа 2 рзы ашахатәмҩа рхы иадырхәеит жәа-нызқьҩык.
Шәачатәи акурортқәа асанитартә нормақәа ирықәныҟәоит. Ауаа рацәа ахьеизо аус руеит 40-ҩык аволонтиорцәа, дара хәыда-ԥсада асацәа асабрадақәа рзыршоит, асоциалтә дистанциа ақәныҟәара алдыршоит.
Краснодар атәылаҿацә аҿы еиҿкаау COVID-19 аҿагыларазы аоперативтә штаб ирҳәоит, Шәачатәи аҳаирбаӷәазеи авокзалқәеи рҿы аҳақьымцәа аџьаԥшьара шымҩаԥырго, иара убас уа иҟоуп Роспотребнадзор ахаҭарнакцәагьы. Иаауа атуристцәа зегьы ршоура гәарҭоит. Ашоура зыдбало ауаҩы дышьҭхоит аҽыԥхьакырҭахь, акоронавирус изышьақәдырӷәӷәар аковидтә госпиталь аҟны дышьҭаҵахоит.
АҞӘА, ажьырныҳәа 28 — Sputnik. Ҩ-миллионҩык рҟынӡа урыстәылаа акоронавирус аҟынтәи алаҵа "Спутником V" рыдыркылахьеит, аанацҳауеит РИА Новости Гамалеиа ихьӡ зху Ацентр агентә инџьенериеи апатогентә микроцәеижьқәеи рлабораториа аусзуҩ еиҳабы, абиологиатә наукақәа ркандидат Дариа Егорова лажәақәа шьаҭас иҟаҵаны.
"Агуморалтә иммуннтә ҭак ала иара 98% еиҳаны хра амоуп, ахыцтә иммунитет ала 100% ирзааигәахахьеит", - еиҭалҳәеит аексперт РАН аҭҵаарадырратә хеилак онлаин-еизараҿы. Аизара мҩаԥысуан "COVID-19 акьыбачымазарақәеи" атемала, МИА "Россия сегодня" апресс-центр аҿы.
Аденовирустә вектор шьаҭас измоу алаҵа нанҳәамзазы Урыстәыла агәабзиарахьчара аминистрра ашәҟәы иҭанагалеит. Абас ала иара адунеи аҿы ираԥхьатәиу коронавирус SARS-COV-2 иаҿагыло лаҵоуп. Алаҵа аус адулан Гамалеиа ихьӡ зху НИЦЕМ аҿы аинвестициақәа рзы Урыстәылатәи афонд ацхыраарала. Иара шьаҭас иамоуп ибзианы иҭҵаау ауаҩытәыҩса иаденовирустә вектор. Ԥыжәараны иамоуп ашәарҭадара, хра аманы акраамҭа аҟазаара, ахҟьаԥҟьақәа рмаҷра.
АҞӘА, ажьырныҳәа 28 - Sputnik. 2021 шықәсазы Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзура "Россия сегодня" еиҿнакааз Андреи Стенин ихьӡ зху афотожурналистика Жәларбжьаратәи аконкурс ажиури алырхит.
Ажиури иалахәхоит: ажурнал "Штерн" (Stern) афотодиректор Андреас Трамп (Германиа); ажурнал "ГЕО" (GEO) анемец версиа ихьыԥшым акуратор, афоторедактор Рут Аиххорн (Германиа); Лоди имҩаԥысуа есышықәсатәи аетникатә фотосахьа Афестиваль (Festival della Fotografia Etica) акоординатор Альберто Прина (Италиа); амедиагәыԥ "Индепендент Медиа" (Independent Media) афоторедактор Иан Лендсберг; ҩынтә адунеитә фотоԥхьахә World Press Photo заухьо, РИА Новости афотокорреспондент ҷыда Валери Мельников (Урыстәыла); изныкымкәа жәларбжьаратәи афотоԥхьахәқәа заухьо, Жәларбжьаратәи афотомаҵзура "Нур" (Noor) ашьаҭаркҩы Иури Козырев (Урыстәыла).
"Сара сзы иҳаҭыр дууп Стенин ихьӡ зху аицлабра ажиури алахәхаразы иахьсыԥхьаз. Андреи фотоҭыхыҩ бзиан, дыпрофессионалын. Уи ахашҭра ҟалом. Сара сзы иарбанызаалак аицлабра ламысцқьала аусуроуп: иҟасҵаз, изуз зегьы реихшьаала ҟасҵон. Уи адагьы сынтәатәи ашықәс имариаз шықәсымызт зегь ҳзы", - иҳәеит изныкымкәа жәларбжьаратәи афотоԥхьахәқәа заухьо, Жәларбжьаратәи афотомаҵзура "Нур" (Noor) ашьаҭаркҩы Иури Козырев (Урыстәыла).
2021 шықәсазы аиндаҭларахь аусумҭақәа рыдыркылоит аноминациақәа ԥшьба рыла: "Моя планета", "Портрет. Герой нашего времени", "Главные новости", "Спорт". Арзаҳалқәа рыдыркылалоит 2021 шықәса жәабранмза 28 рҟынӡа, асаит stenincontest.ru аҿы аурыс, англыз, акитаи бызшәақәа рыла.
"Сынтәа Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзура "Россия сегодня" еиҿнакааз Андреи Стенин ихьӡ зху афотожурналистика Жәларбжьаратәи аконкурс ажиури срылахәхоит. Шықәсқәак раԥхьагьы ажиури аилазаараҿы сыҟан. Усҟангьы аицлабра раԥхьатәи ашьаҿақәа шыҟанаҵозгьы аинтерес змаз аусумҭақәа рацәаны иаашьҭын. Уи сара сзы ираԥхьатәиз ԥышәан асеиԥш аҩаӡара змоу аицлабра ажиури алахәылак иҳасаб ала. Сгәыӷуеит сынтәагьы аусумҭа шьахәқәа аабап ҳәа Урыстәылеиԥш адунеи зегьы аамҭа уадаҩ ишҭагылоугьы. Афотоҭыхыҩцәа ааԥхьара рысҭоит ари ашықәс шырхыргаз адунеи иадырдырырц", - иҳәеит ҩынтә адунеитә фотоԥхьахә World Press Photo заухьо, РИА Новости афотокорреспондент ҷыда Валери Мельников.
Аиндаҭлара 2021 шықәса рзы аԥхьахәтә фонд иартәоит 125 000, 100 000, 75 000 мааҭ актәи, аҩбатәи, ахԥатәи аҭыԥқәа рзы. "Гран-при" иартәоит 700 000 мааҭ, реиҳа аинтерес зҵоу аусумҭа ианашьахоит.
Афотоҭыхыҩцәа ҿарацәа рзы аҵакы аманы иҟалоит урыстәылатәии Европа, Азиа, Латынтәи Америка, Африка, Мрагылара Ааигәа реиԥш иҟоу жәларбжьаратәии аплошьчадкақәа рҿы ахаарԥшра ахьрылшо
2018 шықәса раахыс арахь иаҵанакуеит ООН Ниу-Иорктәи аштаб-квартирагьы. 2019 шықәса раахыс ацәыргақәҵақәа мҩаԥыргоит Европа Ахеилак аҿы, Страсбург.


АҞӘА, лаҵара 15 - Sputnik. Искандер ихьӡ зху Аурыс драматә театр аспектакль "Ҳаџьы-Мураҭ" лаҵара 15 асааҭ 19:00 рзы идырбахоит урыстәылатәи аинформациатә ресурсқәа рҟны ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит адиректор хада Иракли Хынҭәба.
Иара иҳәеит апроект ахархәарала аспектакль "Ҳаџьы-Мураҭ" Урыстәылеиԥш егьырҭ аҳәынҭқаррақәа рҿгьы зықьҩыла ахәаԥшыҩцәа ирбап ҳәа дшеигәыӷуа.
"Ҳара аспектакль зхаҭабзиара ҳараку аверсиа азҳархиеит. Иара ҳ- YouTubе канал ала идҳарбахьеит. Уи аинтерес ду цәырнагеит. Абри ашьҭахь ауп акиноверсиа аинтерес аныркыз урыстәылатәи ҳколлегацәа", - ҳәа иҳәоит Хынҭәба.
Ари ахҭыс атеатри актиорцәеи рзы акраҵанакуеит, РУСДРАМ еиҳа-еиҳа Аԥсны аҳәаақәа ирҭысуеит иҳәеит Хынҭәба.
"Ҳара ҳҟазара ҳтәылаҿ мацара адагьы анҭыҵгьы ргәы аҳәо иҟалеит. Аҟазара ауаа еиднакылоит, аилибакааразы ацҳақәа хнаҵоит, ихәарҭоуп Аԥсны, ҳкультура ауаа рыларҵәаразы. Акультура ҳәаадоуп, ԥкыра амам. Ҳара иҟаҳҵо Аԥснеиԥш анҭыҵгьы ахәшьара амоуп. Ари ҳара ҳҽыззаҳшәоз хҭыс дууп", - ҳәа иҳәоит иара.
Аспектакль арежиссиор Адгәыр Ақаҩба акиноверсиа ҽынкыларыла дшахцәажәогьы "ишьахәзар ҟалап" ҳәа иҳәоит.
"Сара аспектакльқәа рвидеотранслиациа оумак саднахалом. Аспектакль уалахәны иубозароуп. Ателеверсиаҿ аспектакль иацәыӡуа рацәоуп. Аха зны-зынла аҽакалагьы иҟалалоит. Ари аҽа ҟазара хкуп, итеатрӡам", - ҳәа иԥхьаӡоит иара.
РУСДРАМ аспектакль "Ҳаџьы-Мураҭ" изныкымкәа жәларбжьаратәи аҩаӡарахь икылнагахьеит. Аспектакль алахәын: афестиваль "Толстой" –Иаснаиа Полиана, "Соотечественники" – Саранск.
Иахьазы Лев Толстои ирҿиамҭа иалхны иҟоу ари ақәыргыламҭа адунеитә театрқәа рҿы иддырбоны иҟоуп.
"Ҳара ҳасцена заҵәык аҿоуп Лев Николаи-иԥа Толстои ирҿиамҭа иалхны ари аспектакль ахьцо. Иара ҳаамҭа аиқәшәо иҟаҵоуп. Аспектакль ахәаԥшҩы дыхнахуеит, еиуеиԥшым ацәаныррақәа изцәырнагоит. Аспектакль угәаҟынтә иунаҭо аҭак анцәырнаго акраҵанакуеит. "Ҳаџьы-Мураҭ" уи зылшо спектакльуп", - иҳәоит Иракли Хынҭәба.
Искандер ихьӡ зху Аурыс драматә театр аспектакль "Ҳаџьы-Мураҭ" лаҵара 15 асааҭ 19:00 рзы идырбахоит абарҭ урыстәылатәи аинформациатә ресурсқәа рҟны: "Россия-Культура", "Большие гастроли", ТАСС, Google Russia, Kuda Go, Культура.РФ, Ревизор.ру, Мир 24.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 21 – Sputnik, Бадри Есиава. Атуристтә дәыӷба "Шәача" ашықәс иалагазар Аԥсныҟа ф-реиск ҟанаҵахьеит ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит АУН "Аԥснеихамҩа" апассаџьыртә маҵзура аиҳабы Емир Агрба.
"Ажьырныҳәа 13 раахыс адәыӷба Шәачантәи Гаграҟа иаауеит аҩашада егьырҭ амшқәа рзы. Иахьазы ф-реиск мҩаԥнагахьеит", - ҳәа иҳәеит Агрба.
РЖД асаит аҿы уаанӡа адырра ҟаҵан атуристтә маршрутқәа рырҿиаразы атуристтә дәыӷба "Шәача" иацраҳәоу авагонқәа №930/929 Роза Хутор – Адлер рныҟәара мшаԥымза нҵәаанӡа иацҵахоит ҳәа.
Ашьхашәҩатә кластер Роза Хутор атуристцәа ироуит алшара мышкы ахы-аҵыхәала Аԥсны аҭыԥ ԥшӡарақәа рбара ҳәа рҳәеит Афедералтә пассаџьыртә еилахәыраҿы.
Ажьырныҳәа 13 раахыс адәыӷба Шәачантәи Гаграҟа иаауеит аҩашада егьырҭ амшқәа рзы. Амҩаҿы Адлер, Весиолое, Цандрыԥшь астанциақәа рҿы иаангылоит. Адлер адәыӷба иацрарҳәалоит Роза Хутор – Адлер авагонқәа.
Аретро-дәыӷба "Шәача" Аԥсныҟа иаауеит 2020 шықәса нанҳәамза аахыс. Ареисқәа ирыцнаҵеит аӡын аамҭазгьы. Адәыӷба асовет аамҭа астилистика ала ишеиҿкааугьы, ҳаамҭа аҭахрақәа ирықәшәоит. Аресторан амениу шьақәгылоуп аурыси аԥсуеи чысхкқәа рассортимент ала.
Акоронавирустә пандемиа инадҳәаланы адәыӷбақәа зегьы асанитартә рзҩыдара иахрыжьуеит.
АҞӘА, ажьырныҳәа 21 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны акультура аминистрреи Россотрудничествои, Очамчыра араион ахадара аҿари аспорти рыҟәшеи ирыдыркылоит арзаҳалқәа ареспубликатә онлаин еицлабра "Араӡны калам" алахәхаразы ҳәа Sputnik иазеиҭалҳәеит аицлабра аиҿкааратә еилакы ахаҭарнак Фаина Кондратьева.
"Аицлабра иахықәку аҿар алитература радԥхьалара, аҩра раларгара, апоезиа, апроза ҿырҳәала рырҵара ауп. Уажәы акарантин аамҭазы аиҳараҩык аҩны ианыҩнаха ари аҩыза аицлабра ауаа аинтерес ркуеит", - ҳәа лҳәеит лара.
Кондратьева лажәақәа рыла, аусумҭақәа рыдыркылоит еиуеиԥшым аноминациақәеи ажанрқәеи рыла.
Аханатә иазԥхьагәаҭан 12-35 шықәса ирыбжьанакуа рымацара ралархәра, аха нас иӡыбхеит 12 шықәса инаркны изҭаху зегьы алахәхарц.
"Аԥҟарақәа рыла арзаҳалқәа мшаԥы 1 аҟынӡа иҳадаҳкылоит, аха алахәылацәа рацәаҩхар, аҿҳәара ҳнахоит", - ҳәа азгәалҭеит Кондратьева.
Арҿиамҭатә текстқәеи аԥхьаратә видеоқәеи рынашьҭра ҟалоит аицлабра аԥошьҭахь: email@example.com. иаиааиз алыркаауеит ажиури алахәылацәа: Даур Начҟьебиа, Гунда Сақаниаԥҳа, Ричард Ҷкадуа, Дырмит Габалиа, Симона Спафопуло, Кьасоу Ҳагба.
"Zoom ала аиԥыларақәа мҩаԥаагахьеит лахәылацәақәаки ҳареи. Ажиури алахәылацәа абжьгарақәа ҟарҵоит. Ҳгәыӷуеит урҭ абжьгарақәа хра рыманы иҟалап ҳәа", - еиҭалҳәоит Кондратьева.
Ареспубликатә онлаин еицлабра "Араӡны калам" мҩаԥысуеит Аԥсны акультура аминистрреи Аԥсны иҟоу Россотрудничество ахаҭарнакреи, Очамчыра араион ахадара аҿари аспорти рыҟәшеи раԥшьгарала.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.


Аԥсны аҳәынҭқарра ахыԥхьаӡара еихшьааларҭатә еилакы ахантәаҩы Кама Гогьиаԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит зда ԥсыхәа ыҟам мызчарак шышшьақәдыргыло атәы.
Азеиԥштә милаҭтә ҭаацәаратә хеилак ахаҭарнакцәа атәыла ахада Аслан Бжьаниа дырԥылеит. Уаҟа излацәажәаз атәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит ахеилак ахантәаҩы Мадина Гәымԥҳа.
Ахацәа, 60 шықәса ианырҭыслак ашьҭахь еиҳа аԥхьанатәтәи риммунатә ҭак рцәыӡуа иалагоит, акоронавирус аан уи ауадаҩрақәеи аԥсыҭбарақәеи рахь икылнагоит.
Жәабран 10 рҟынӡа Аԥсны азин ыҟам азеиԥшкрыфарачара аобиектқәа русура, афатә дәылганы ауаа рыҭара ада.
Оқәымтәи ашкол аиҳабы Демона Џьынџьалԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит ашкол аҭоурыхи уаҟа ицоз аремонттә усурақәеи ртәы.
СНВ-3 азы аиқәшаҳаҭра аҿҳәара ацҵаразы аӡбара астратегиатә ҭышәынтәаларазы Америкеи Урыстәылеи инарҭбааны реилацәажәара аамҭа анаҭоит ҳәа иҳәеит Урыстәыла ААР аминистр ихаҭыԥуаҩ Сергеи Риабков.
Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус аламырҵәаразы аԥкрақәа ирыҵанакит ашколқәраҟынӡатәии абжьараҵаратәии аусҳәарҭақәа, аԥкрақәа амч рымазаауеит жәабран 10 рҟынӡа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11301-ы ыҟоуп, ргәы бзиахеит 9207-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 161-ы.
Иахьатәи аамҭазы Урыстәыла Агәабзиарахьчара аминистрра ашәҟәы иҭанагалахьеит Гамалеи ихьӡ зху НИЦЕМ аҿы аинвестициақәа рзы Урыстәылатәи афонд ацхыраарала аус зыдулаз COVID-19 аҟынтәи адунеи аҿы ираԥхьатәиу алаҵа "Спутник V".
Алаҵа "Спутник V" 14 тәыла: Белоруссиа, Аргентина, ОАЕ, Венгриа, Сербиа, Боливиа, Алжир, Палестина, Венесуела, Парагваи, Туркмениа реиԥш иҟоу рҟны ашәҟәы иҭаргалахьеит.
ЕСПЧ Апалата Ду, ажьырныҳәа 21 азы иакьыԥхьит Аахыҵ Уаԥстәыла 2008 шықәса рзы аҭыԥ змаз ахҭысқәа рзы аҳәынҭқаррабжьаратә зашшра "Қырҭтәыла Урыстәыла иаҿагылот (II)" аганахь ала ақәҵара.
Гагра аӡы аиура ԥкын ажьырныҳәа 25 рзы аӡыҭгагатә станциаҿы иҟалаз авариа ашьҭахь.
Урыстәылатәи ажурналист Кирилл Вышински 15 мзы инарзынаԥшуа украинатәи абахҭақәа рҟны дҭакын ипрофессионалтә усура дахырҟьаны.
Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба инапы аҵеиҩит аусдҵа "Аԥсны ауааԥсыра акоронавирустә инфекциа COVID-19 рацәыхьчаразы Аҟәа ақалақь аҿы хаз иго уснагӡатәқәак рымҩаԥгаразы".
Аҭоурых аҿы иҟалахьеит аепидемиақәа акыршықәса ианықәымҵуа. Убри аан ашәарҭара аҿар ҭагылон избанзар аиҳабацәа аамҭақәак рышьҭахь аиммунитет шьҭыркаауан.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи "Амшынеиқәафымцамч" адиректор хада Михаил Логәуеи аилацәажәара рыман закәаншьаҭада афымцамч ахархәареи, ареспубликаҿы амаинингтә фермақәа рзакәаншьаҭада русуреи рзы.
Аԥснытәи Telegram-каналқәа руак аҿы ицәырган Sputnik Аԥсны асаит иатәушәа аинформациа ԥаршеи.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11216-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8992-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 160-ҩык.
Урыстәылатәи алаҵа "Спутник V" Ҭырқәтәыла аҭыжьра иалагоит. Арадио Sputnik аефир аҟны Ҭырқәтәыла иҟоу Аԥсуа культуратә хеилакқәа рфедерациа ахантәаҩы Аҭанур Аҟәысба еиҭеиҳәеит ҳдиаспора рхаҭарнакцәа ари ажәабжь шрыдыркылаз атәы.
Александр Анқәаб аԥыза-министр ажьырныҳәа 8 раахыс акоронавирустә инфекциаҟынтәи иҽихәышәтәуеит Урыстәыла Афедералтә ҭҵаарадырра-клиникатә центр ФМБА аҟны.


АҞӘА, ажьырныҳәа 4-Sputnik. Ҟәбина авирус шрымоу шьақәыргылан даҽа 187-ҩык, ииасыз уахи-ҽни рыла рыԥсҭазаара иалҵит 15-ҩык апациентцәа, абри аанацҳауеит атәылаҿацә аҿы еиҿкаау COVID-19 аҿагыларазы аоперативтә штаб.
Акоронавирус ззышьақәырӷәӷәоу 85-ҩык хацәоуп, 102-ы ҳәсақәоуп, ааҩык ахәыҷқәа.
Краснодартәи атәылаҿацәа аҟны иаарԥшуп 51 хҭыс ҿыц, Шәача- 17-ҩык.
Ҟәбина апандемиа аамҭазы ачымазара арбагақәа иартәоит 501,8. COVID-19 зыдбало 1555-ҩык аҩны рҽырхәшәтәуеит, аҩны 6829-ҩык.
Ашықәсҿыцазтәи аныҳәамшқәа рзы Крансодартәи атәылаҿацә атуристцәа шаҭаац иаҭаауеит.
Краснодартәи атәылаҿацә анапхара адыррақәа рыла ԥхынҷкәын 30 инаркны ажьырныҳәа 3-нӡа Шәача ашьахараҿы иҟоу асасааирҭақәа ирыднакылеит 60 нызқьҩык асасцәа, ажьырныҳәа 2 рзы ашахатәмҩа рхы иадырхәеит жәа-нызқьҩык.
Шәачатәи акурортқәа асанитартә нормақәа ирықәныҟәоит. Ауаа рацәа ахьеизо аус руеит 40-ҩык аволонтиорцәа, дара хәыда-ԥсада асацәа асабрадақәа рзыршоит, асоциалтә дистанциа ақәныҟәара алдыршоит.
Краснодар атәылаҿацә аҿы еиҿкаау COVID-19 аҿагыларазы аоперативтә штаб ирҳәоит, Шәачатәи аҳаирбаӷәазеи авокзалқәеи рҿы аҳақьымцәа аџьаԥшьара шымҩаԥырго, иара убас уа иҟоуп Роспотребнадзор ахаҭарнакцәагьы. Иаауа атуристцәа зегьы ршоура гәарҭоит. Ашоура зыдбало ауаҩы дышьҭхоит аҽыԥхьакырҭахь, акоронавирус изышьақәдырӷәӷәар аковидтә госпиталь аҟны дышьҭаҵахоит.


Хра злоу ахҭысқәа- иалкаау аполитикатә, асоциалтә, акультуратә хҭысқәа. Ҳара урҭ ҳрылацәажәоит, ахәшьара аҳҭоит, алкаа рзыҟаҳҵоит.
Синоп иҟалаз авариа иахҟьаны Ацҳа ҟаԥшь инаркны Воронов имҩаҟынӡа ауаа лашарада иҟоуп.
Арҿиаратә еицлабра "Араӡны калам" иалахәхар рылшоит 12 шықәса зхыҵуа инадыркны изҭаххо зегьы. Аԥсышәалеи урысшәалеи аусумҭақәа ркьыԥхьуеит аицлабра Facebook, Instagram рҿтәи аофициалтә даҟьақәа рҿы.
Ажьырныҳәа 20 рызтәи адыррақәа рыла, Аԥсны пандемиа ҟалазар 10875 коронавирус хҭыс аҭыԥ рымоуп, 154-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 8701-ы ргәы бзиахеит.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 31 - Sputnik. Агәабзиарахьчара аминистрра акоронавирус ахәышәтәра аиҭакрақәа аланагалеит авирус иаҿагыло ахәышәқәа рганахь ала ҳәа аанацҳауеит аусҳәарҭа апресс-маҵзура.
"Ачымазара ахәышәтәра аԥкаанҵа аҵыхәтәантәи абжьгарақәа рыла еиҿкаауп", - лҳәеит Аԥсны аҳақьым хада Анжела Арҷелиаԥҳа. Иагьазгәалҭеит аминистрра ишаиуз аҵыхәтәантәи аамҭазы ахархәара ҭбаа зауз ахәышә ҿыц.
Ареспублика амедусҳәарҭақәа рҳақьым хадацәа иазгәарҭоит, араионқәа зегьы рҿы ачымазара аҽшарҭбааз. Аԥсны асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик иазгәалҭеит аныҳәамшқәа раангьы абаклабораториа уаанӡатәи арежим ала аус шауа.
Ҭамаз Ҵахнакьиа аҳәамҭа ҟаиҵеит амедусбарҭақәа зегьы уаанӡатәи арежим ала усура мҩаԥыргалар шакәу.
АУН "Аԥсныфармациа" адиректор Рустам Адлеиба иҳәеит ковид-чымазцәа ахьырхәышәтәуа ахәышәтәырҭақәа зегьы еиԥҟьарада иахәҭоу ахәшәи аныхратә материали рыла ишеиқәшәо. Ус шакәугьы идифициту атауарқәа роуразы апроблемақәа ыҟоуп.
Иахьазы Аԥсны коронавирус 8825-ҩык ирыдырбалахьеит. 117-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, ргәы бзиахеит 6872-ҩык.
АҞӘА, ажьырныҳәа 26 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 555-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 85-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшитҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 1947 шықәса рзы ииз апациентка. Илзықәыргылаз адиагноз хадаакоронавирустә инфекциа ҿыц ауп, иара убас илыдбалан ҩганктәи ахәышәтәырҭанҭыҵтә аполисегментартә гәыҵәкра.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 125-ҩык, урҭ рахьтә 107-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 33-ҩык, ибжьаратәуп - 54-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 33-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 18-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 25-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 48-ҩык апациентцәа.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкычымазара рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Аԥсны Жәлар рартист Арвелод Ҭарба иҳәеит аҿкычымазара COVID – 19 шихьыз, аҳақьымцәа ирырҭо абжьгарақәа рыла аҩны иҭаацәеи иареи аҽыхәышәтәра ишахысуа.
"…ижәбоит акарантин ишацҵоу, даара ҳгәы хьаауеит, ансамбль аҟынтәи аҷкәынцәеи аӡӷабцәеи аҭел иасуеит, ҳанбаҭыҵуеи ҳәа иҵаауеит, ихьааргоит. Даара ҳусқәа еилажьны иҟоуп, азин ҳарҭар, аусура ҳанбалагои ҳәа иԥшуп. Ас еиԥш аҭагылазаашьа зынӡа ишьақәнарҟьагәышьоит, аха иҟаҳҵари? Досу хаҭала рҽазыҟарҵоит, аха уи ахәаӡом. Аусура ҳҭыҵыргьы мызкы-ҩымз аҽазыҟаҵара ӷәӷәа аҭаххоит, ижәбоит шаҟа аамҭа цахьоу. Мызкы аколлектив аԥсшьара ианауҳажьуаз, аусура ҿыц ҳалагазшәа ашьапеихгара ҳцәыцәгьан, уажәы шаҟа аамҭа ҵуа аус ҳамуеижьҭеи. Акәашаҩ ашьапылымпыласҩы диҩызоуп, иҽазыҟаимҵакәа ампыл иҭаны астадион дықәуҵар, ахы-аҵыхәа дызнеиӡом, игәы аангылоит, иԥсы акуеит, - ус иҟоуп акәашацәагьы", - иҳәеит Ҭарба.
Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, абҵара 28- Sputnik. Жәохә шықәса иназынаԥшуа иаҭаххоит Ашьха Ҟарабах аҵакыра арҭҟәацгақәа рҟынтә арыцқьаразы, ара имҩаԥысуаз аибашьра ашьҭахь, ҳәа аанацҳауеит РИА Новости, аминаҿагыларатә агуманитартә центр аиҳабы Самвел Месропиан иажәақәа шьаҭас иганы.
"Ари азанааҭ ала 20 шықәса аус зуеит, сԥышәа ишыснарбо ала, 15 шықәса иназынаԥшуа иаҭаххоит Ашьха Ҟарабах арҭҟәацгақәа рҟынтә арыцқьаразы. Ҳусутә рацәоуп", - иҳәеит Месропиан.
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Урыстәыла, Азербаиџьан, Ермантәыла рхадацәа Владимир Путин, Ильхам Алиев, Никол Пашиниан абҵара 10 рзы рнапы аҵарҩит Ашьха Ҟарабах аибашьра аанкыларазы аицҳәамҭа. Уи инақәыршәаны Ермантәылеи Азербаиџьани иааныркылаз аҭыԥқәа рҿы иаангылоит, Бақәа анапаҵаҟахь ииасуеит Кельбаџьартәи, Лачатәи, Агдамтәи араионқәа, атҟәацәа еимырдоит.
Ҟарабахи Ермантәылеи еимаздо Лачатәи акоридор аҿы аурыс ҭынчреиҿкааҩцәа гылоит.
Ҟарабах аконфликт ахы акит 1988 шықәса жәабранмзазы, Ашьха-Ҟарабахтәи автономтә област Азербаиџьантәи ССР ишалҵуа азы аҳәамҭа аныҟанаҵа ашьҭахь.
1992-1994 шықәсқәа рызтәи аиҿагылара ашьҭахь Азербаиџьан Ашьха Ҟарабах анапы иҵыҵит иаԥныз араионқәа быжьба налаҵаны. 1992 шықәса раахыс ОБСЕ Минсктәи агәыԥ аҳәаақәа ирҭагӡаны аимак ҭынчрыла аилыргаразы аиҿцәажәарақәа мҩаԥысуеит. Азербаиџьан аҵакыратә акзаара атәы иалацәажәоит, Ермантәыла – иазхаҵам ареспублика аинтересқәа ахьчоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ермантәылаҟа 20 ҳаирплан неит урыстәылатәи аҭынчреиҿкааҩцәа рыманы
АҞӘА, ажьырныҳәа 20 - Sputnik. Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) ари амчыбжь азы COVID-19 аҟынтәи арекордтә ԥсыҭбарақәа азгәанаҭеит - 93 нызқьҩык.
Адунеи аҟны зынӡа 93 миллионҩык ауааԥсыра COVID-19 рыдбалан. Ииасыз амчыбжь азы ачымазара змоу рхыԥхьаӡара 4,7 миллионҩык рыла еиҳахеит.
Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) хәажәкыра 11, 2020 шықәса рзы акоронавирустә инфекциа COVID-19 пандемиоуп ҳәа рыланаҳәеит. Џьон Хопкинс ихьӡ зху ауниверситети АИХқәеи рдыррақәа рыла ЕАА зегь раасҭа ачымазара шьҭыркаахьеит — 24,4 миллионҩык, Индиа - 10,5 миллионҩык, Бразилиа - 8,5 миллионҩык.
Урыстәыла, Аоперативтә штаб аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла 3,612 миллионҩык COVID-19 рыдбалоуп, 3,002 миллионҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 66 623 пациент рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ажьырныҳәа 19 азтәи адыррақәа рыла 10784-ҩык чмазцәахахьеит. 152-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 8513-ҩык ргәы бзиахеит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 19– Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа автотранспорт архынҳәратә ныҟәара алагалахоит Шәачантәи Аԥсны аҳәаахь иаауа амҩадуаҿы ҳәа адырра ҟанаҵоит ФКУ Упрдор "Черноморье".
Архынҳәра аҭыԥ аиуеит амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа, аиланхарҭа Лоо аҟны ажьырныҳәа 19 асааҭ 23:00 инаркны ажьырныҳәа 20 асааҭ 23:00 рҟынӡа.
Архынҳәратә ныҟәара аҭыԥқәа асветофор ала иҭышәныртәалахоит.
Акурорт Шәача иахьаҵанакуаз аныҳәамшқәа раан иаԥыхын архынҳәыгақәа, аиланхарҭа Лазаревское 106-тәи акилометр аҿы, аиланхарҭа Лоо 155-тәи акилометр аҿы, амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа аҿы.
Аусурақәа еиҭахацдыркит ажьырныҳәа 12, 2021 шықәсазы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 22 – Sputnik, Бадри Есиава. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аԥсуа-аурыс ҳәаа ахысырҭатә ҭыԥ аинспекциа азиуит ҳәа аанацҳауеит ахада исаит.
Аԥсуа ганахьала иҟан Аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы Гурам Инаԥшьба, Аԥсны АШәМ ахантәаҩ ихаҭыԥуаҩ, Аҳәаахьчаратә гәыԥ аиҳабы Рустам Латипов, иара убасгьы егьырҭ аусбарҭақәа рхаҭаранкцәа. Урыстәылатәи аганахьала иҟан Краснодартәи атәылаҿацә аҿы Аҳәаахьчаратә усбарҭа аиҳабы Сергеи Махорин, Краснодартәи атәылаҿацә аҳазалхратә маҵзура аиҳабы Виачеслав Китаиски, Аԥсны иҟоу Урыстәыла Аҳазалхратә маҵзура ахаҭарнак Константин Козлов.
Аԥсны АШәМ ахантәаҩ ихаҭыԥуаҩ, Аҳәаахьчаратә отриад аиҳабы Рустам Латипов Sputnik иазеиҭеиҳәеит аиԥылараҿы ишрылацәажәаз аушьҭырҭатә ҭыԥ "Адлер" алшарақәа реизырҳареи Ԥсоу аӡиас ареконструкциа азуреи, автомашьынатә терминали рызҵаарақәа.
"Ахада инарҭбааны иҟоу аҭагылазаашьа ҭиҵааит. Изеиҭарҳәеит иахьатәи аамҭазы 35 нызқь тонна еиҳаны ацитрусқәа аҳәаа ишахыго, транспорттә хархәагак 3-4 сааҭ шаҭаху аҳәаа ахысразы. Уаанӡа ари апроцедура хаха-хымш рҟынӡа иадхалон", - иҳәеит Латипов.
Иазааҭгыланы иалацәажәан Ԥсоу ажәытә цҳа ареконструкциа азҵаара.
Латипов иҳәеит Урыстәыла аҳәаахьчаратә маҵзура Урыстәыла атранспорт аминистррахь аҳәара шыҟанаҵаз ацҳа ареконструкциа азуразы.
"Иаабоит аҵыхәтәантәи аамҭазы аҭагылазаашьа аиӷьхара ишалагаз, аиҳаракгьы атәыла ахада иусутә ныҟәара ашьҭахь", - иҳәеит Латипов.
Латипов иара убасгьы иазгәеиҭеит, аҳәааҿы агәаран рацәа шыҟам, атранспорт ауааи рахысра шыуадаҩым.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Сусура абжьааԥны еиԥшымкәа иацлеит, аха уи уаргәырӷьартә иҟам, амҿы ҳҭииндаз ҳәа мацара акәым ҳшыҟоу, аԥсабара ахьчарагьы ҳуалуп. Алашара ҵыԥхгьы ибзиамызт, аха сынтәа аҭагылазаашьа еиҳагьы еицәахеит, ауаагьы уи апроблема шыҟалоз дырны заа аӡынра рыҽдырхеит. Сынтәа цәыббрамза инаркны амҿы аҿаҵара иалагахьан хыԥхьаӡара рацәала. Сара схала амҿы аиқәыршәара саҿуп. Аҭел исзасуеит ишырҭаху, шаҟа рҭаху рҳәоит. Еиҳарак ауаа ирҭаху ахьацоуп, уи ибзиан ибылуеит, аршьшьарагьы усҟак ицәгьам. Ашәгьы иазҵаауа дыҟоуп, ал усҟак ирҭахым. Амҿы ылысхуеит Кәтол абнақәа рҿы. Ажәытәан Кәачара ауаа ахьынхоз уажәы иахьҭацәу абнақәа ахиааны иҟоуп. Ҿыц игылоу аҵла ԥаҳҟаӡом, иажәхьоу роуп. Ахьаца ашьапы хаҳҵәаӡом, ажәытәан еиԥш икаҳҿоит хыхь-хыхь, нас амахәҭақәа ҿыцқәа аауеит, анаҩс 3-4 шықәса рышьҭахь еиҭа иԥаҳҟартә иҟалоит. Еиҳарак амҿы Аҟәа ақалақь аҿы инхо роуп иаҿазҵо", - ҳәа еиҭеиҳәеит Енвер Қәаранӡиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 24-Sputnik. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгараҭара ахантәаҩы Леван Мебониа.
"Аҟазауаа аусурақәа ирылагахьеит, уажәы аидҳәалақәа ашьақәыргылара иаҿуп- аимадара, афымцалашара анашьҭра, атехника аргылара. Уаҵәашьҭахь адгьылкылҵәареи, ацемент ықәырҭәареи ҳалагоит", - иҳәеит иара.
Мебониа иажәақәа рыла, аремонт ҟаҵаҩцәа ргәыԥқәа х-сменакны ишоуп, дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит, рҽырыԥсахлоит. Аусурақәа ирылахәуп ҩышәҩык аусзуҩцәа.
"Урҭ анџьнырцәа, адгьылкылҵәаҩцәа, ацемент ықәырҭәаҩцәа, амеханикцәа, афымцазҟазацәа уҳәа. ҳусутә рацәоуп. Ихадароу аусурақәа ируакуп- атоннель бетонла иахьыҟаҵоу ацемент ықәырҭәареи адгьылкылҵәареи роуп, уи азы иахәҭоу атехника ргылоуп. Ҭыԥқәак рҟны ажәытә бетон ықәганы аҿыц ҭарҭәахоит", - азгәеиҭеит Мебониа.
2021 шықәса мшаԥымза анҵәамҭанӡа астанциаҿы имҩаԥыслоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргылара. Ҩ- километраки бжаки иҟоу ахәҭа аремонт азутәуп. Зынӡа атоннель аура 15 километра иҟоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, жәабран 4 - Sputnik, Сариа Кәарацхьелиаԥҳа. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иусԥҟала Даур Кәырмазиа, ашәахтәқәеи аизгақәеи рминистр имаҵзураҟынтә ихы дақәиҭтәуп. Абри атәы Sputnik иазеиҭарҳәеит ахада Иусбарҭаҟны.
Аԥсны ашәахтәқәеи аизгақәеи рминистр Даур Кәырмазиа арзаҳал иҩит. Ԥхьатәара ицара мзызс иамоу макьаназ еилкаам. Иара ихаҭа аҭагылазаашьа ахҳәаа аиҭом.
Даур Кәырмазиа диит нанҳәа 28 1974 шықәсазы, Гәдоуҭа. Аԥснытәи аҳәынҭуниверситет аекономика афакультет доушьҭымҭоуп.
2005 шықәса инаркны аус иуан Аԥсны ашәахтәқәеи аизгақәеи рминистрра Аппарат хада аиурист хаҿқәа ашәахтә рықәҵара аҟәша аиҳабыс.
Аус иуан АУН "ОПК Пицунда" адиректорс.
2016 шықәса инаркны Аԥсны ашәахтәқәеи аизгақәеи рминистрра дахагылан. Ианашьоуп акласстә чынқәа "Ашәахтә маҵзура I акласс абжьгаҩ" "Ашәахтә маҵзура аҳәынҭқарратә абжьгаҩ".
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жәабран 13 - Sputnik. Урыстәылантәи Аԥсныҟа иаауаз автомашьынаҿ аҳәаахьчаҩцәа ирбеит аахаҭагатә тапанча "ИЖ-79-9Т", жәиԥшь патрона ацны ҳәа аанацҳауеит Урыстәыла АШәМ Краснодартәи атәылаҿацә Аҳәаахьчаратә усбарҭа апресс-маҵзура.
Абџьари аџьаԥҳани ишьақәыргыло аԥҟарала изтәыз имхуп аекспертиза рзуразы, ахатәтәҩы иумҭа ахәшьара аҭаразы.
Урыстәылатәи азакәанԥҵара инақәыршәаны Урыстәыла абџьар алагалареи алгареи азин ҟаҵоуп абџьареикәыршара аусхк аҟны азинмчра змоу анагӡаратә мчра афедералтә усбарҭа ақәшаҳаҭрала.
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Импыҵaхaлоу Аҧсны Агәабзиарахьчара аминистрра аинформациа ала, иҳаҩсыз уахи-ҽни рыла импыҵaхaлоу Аҧсны атерриториаҿ aкоронaвирус азы атестқәа рзыҟарҵеит 491-ҩык, урҭ рҟынтә 127-ҩык aкоронaвирус рыдбалан.
Импыҵaхaлоу Аҧсны ахәышәтәырҭақәа рҿы ишьҭоуп 236-ҩык апациентцәа, урҭ рҟынтә 34 -ҩык рҭагылазаашьа цәгьоуп.
Иҳаҩсыз уахи-ҽни рыла импыҵaхaлоу Аҧсны, Аҟәа иҟоу урыстәылатәи арратә госпитали Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭеи рҟны фҩык апациентцәа рыиԥсҭазаара иалҵит.
Импыҵахалоу Аҧсны aкоронaвирус ирыдбалан 10 378-ҩык aуaaҧсырa, ачымазара иалҵхьеит 8 130-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 151-ҩык.


Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс 2020 шықәсазтәи аусура аихшьаалақәа ҟанаҵеит.
Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс Иреиҳаӡоу ахеилак ахантәаҩы Мусса Егзакь еиҭеиҳәеит, 2020 шықәсазы апандемиа аԥкрақәа шыҟазгьы, Аконгресс аусура шцоз.
Мусса Егзакь ҩаԥхьа иазгәеиҭеит Аконгресс хықәкы хадас иамоу – «аԥсуа, абаза ҭаацәарақәа ирынхашьоу аилкаароуп» ҳәа, ауааԥсыра зегьы рыԥсҭазаара еиӷьызтәыша азҵаарақәа реицыӡбаразы.
«Ҳара алҵшәа бзиақәа ҳауит Ҟарачы-Черқьестәыла ақыҭақәа рҿы, уаҟа ИАЕ «Алашара» амодель ашьаҭала уажәшьҭа аашықәса ҵуеит ауаатәыҩса рыбзазара ахырхарҭақәа зегьы рыла аус ҳуеижьҭеи» – иҳәеит Егзакь.
2021 шықәсазы Аконгресс аусурахь азнеишьа шыҟаз иаанхеит. Раартра азыԥхьагәаҭоуп даҽа 50 иреиҵамкәа аҭыԥантәи аҟәшақәа Аԥсны иахьаҵанакуа. АААК ИА ахантәаҩы адырра ҟаиҵеит, Аконгресс иамоу амчқәа зегь реибыҭара аганахьала иааиԥмырҟьаӡакәа аусура ишаҿу, иреиҳаӡоу алҵшәақәа раагаразы.
«Агәра ганы сыҟоуп, ҳазқәынхо адгьыл гәык-ԥсыкала бзиа иахьаҳбо иабзоураны, иҳалшогьы еиҳа ирацәахоит ҳәа», – иҳәеит иара.
АААК Иреиҳаӡоу ахеилак ахантәаҩы иажәақәа рыла, 2020 шықәса иалагӡаны инагӡан ауаажәларразы хәарҭара злоу апроектқәеи агәыҳалалратә акциақәеи маҷымкәа. Ҳәара аҭахума, уахь иаҵанакуеит апроектқәа «Ашьҭра», «Амазара», Аԥсны аҳәынҭқарратә бираҟ амш азгәаҭара, АААК Адискуссиатә клуб аҳәаақәа ирҭагӡаны имҩаԥгаз аиԥыларақәа уҳәа.
«Ҳара ҷыдала ҳазҿлымҳауп ахатәы бызшәа аиқәырхареи аҿиареи аус. Аекспертцәа адгаланы иаԥаҳҵеит, иагьыҭҳажьит абаза бызшәа аҵара иазынархоу аметодикатә цхыраагӡақәа жәпакы, авидеоурокқәа, ахәыҷқәа бзиа еицырбо амультфильмқәа еиҭаҳгеит, раԥхьатәи ахатәы абаза хәыҷбаҳча аартра ҳацхрааит, аԥсышәалеи абаза бызшәалеи ашәа ҿыцқәа аԥаҳҵеит, абаза бызшәала афильм аҭыхрақәа мҩаԥысуеит уажәы. Адискуссиатә клуб аҳәаақәа ирҭагӡаны ҳара еиҿаҳкааит аԥсуа бызшәа аҵара акурсқәа аметодика ҿыц ала», – ҳәа еиқәиԥхьаӡеит Мусса Егзакь.
Иара иазгәеиҭеит, ииасыз 2020 шықәса иалагӡаны, еилкаау амзызқәа ирыхҟьаны, АААК иалымшаӡеит ҳәа жәларбжьаратәи аныҟәарақәа рганахьала иамаз аплан анагӡара, убри аҟнытә арегионалтә ҟәша ҿыцқәа раартрагьы залымшаӡеит.
Аха ус шакәугьы, Шьамтәылаҟа ацара алыршан, уаҟа Аконгресс арегионалтә хеилак аартра ԥеиԥшқәас иамоу аҭҵааразы, иара убас уатәи ачерқьес гәыҳалалратә еиҿкаареи Аконгресси рыбжьара аиқәшаҳаҭра адкылара азырхиаразы. Егзакь иациҵеит, аԥсуа-абаза диаспора ахьынхо атәылақәа рҿы арегионалтә ҟәшақәа раартра ҳазҭало 2021 шықәсазгьы ихадаратәу ахырхарҭақәа ируакзаауеит ҳәа.
«Ҭаацәа дук реиԥш сызхәаԥшуа ҳажәлар рахь исымоу абзиабара, доусы илахьынҵазы аҭакԥхықәра сыдны иахьысыԥхьаӡо, ҳабдуцәа ргәыӷрақәа инагӡатәны иҳаду, нас Ҳазшаз снпы ианиҵаз агәрагареи – абарҭқәа зегьы амч сырҭоит сызҿу аус аҟаҵаразы. Сара абаза жәлар реиҭеира садгылаҩуп, ҳкультуреи ҳатрадициақәеи реицамкра, ҳхатәы бызшәа аҿиара, агәыбылреи ақьиареи аҳра руа аҟазаара – абарҭқәа сырзықәԥаҩуп. Аԥсни Урыстәылеи рԥеиԥш лаша сгәазыҳәоит!» – иҳәеит Егзакь.
АААК ақыҭақәа рҿы аҽарӷәӷәоит
АААК ауснагӡратә маӡаныҟәгаҩ Инар Гыцба еиҭеиҳәеит, Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс 2020 шықәсазы аусура ахырхарҭа хадақәа ишреиуаз Иреиҳаӡоу ахеилак
ахантәаҩы инапынҵа анагӡара – Аԥсны ақыҭақәа рҟны Аконгресс аҭыԥантәи аҟәшақәа раартра аганахьала. Гыцба иажәақәа рыла, аҭыԥантәи аҟәшақәа раартра хықәкы хадас иамоуп қыҭацыԥхьаӡа активра аазырԥшуа ауааԥсыра реидкылара, доусы иахьынхо аҭыԥқәа рҟны рыбзазара еиӷьызтәыша, рыԥсҭазаара зырбзиахаша аусқәа рынагӡаразы.
«Абасала, Аконгресс ауаа ирыцхраарц иаҿуп, доусы иара иҭыԥ аҿы акы дахәартә дшыҟоу. Зны уахьынхо угәараҿы, нас – агәарабжьара, анаҩс – ақыҭараҿы. Ак ҟазҵарц зҭаху ауаа рацәа реидкылара ҳалшар, убасҟан ҳхықәкы наӡеит ҳәа ҳҳәар ҳалшоит», – иҳәеит Инар Гыцба.
АААК ауснагӡаратә маӡаныҟәгаҩ излаиԥхьаӡо ала, апроектқәа рынагӡаразы, мамзаргьы хра злоу азҵаарақәа рыӡбаразы, раԥхьаӡа инаргыланы иаҭаху – «зегьы узеиԥшны уҟамзароуп, мамзаргьы даҽаӡәы иҟаиҵаанӡа ҳәа амԥшроуп, уи ахаҭыԥан уҩызцәа ааудкыланы, шәымчқәа еибыҭаны аус ҟаҵатәуп».
Иара иазгәеиҭеит убасгьы, ақыҭақәа зегьы рҿы иҟоу ауадаҩрақәа хадаратәла еиԥшуп ҳәа, аха урҭ рдырра адагьы, алша иҟоугьы еилкаатәуп. Амаҷ ала иалагатәуп, нас есааира еиҳа идуу апроблемақәа рыӡбарахь аиасра акыр имариахоит.
«Абас еиԥш иҟоу «афилософиа» шьаҭас иҟаҵаны, ҳара атәыла аҩнуҵҟа иааҳартхьеит аҭыԥантәи аҟәшақәа 31. Даҽа 8 аартуп Ҭырқәтәыла, аԥсуа-абаза диаспора рхаҭарнакцәа ахьынхо аҭыԥқәа рҿы. Арҭ аҟәшақәа рҟны еснагь аусура мҩаԥысуеит. Акоронавирустә чымазара ҿкы алаҵәара иадҳәалаз аԥкрақәа акыр ԥынгыла ҟарҵеит ари ахырхарҭала ҳусураҿы. Аха ус акәзаргьы, ҳусқәа аанкыламызт», – иҳәеит Инар Гыцба.
2020 шықәса апроектқәа
2020 шықәсазы инагӡаз АААК апроектқәа рыӡбахә дазааҭгылеит Аконгресс Аҳәса рхеилакқәа рнапхгаҩы Гета Арӡынԥҳа. Лара иазгәалҭеит АААК апроекттә усура аҳәаақәа ирҭагӡаны, Аконгресс аҭыԥантәи аҟәшақәа алархәны қәҿиарала аныҳәақәа шеиҿкааз ақыҭақәа Баслахә, Ԥақәашь, Аҭара, Ҷлоу, Уарча, Дранда рҟны.
Аконгресс, аҩызцәа рыцхыраарала, адгылара ҟанаҵеит Баслахә ақыҭа школ арҵаҩы иҭаацәа рзы аҩныргылараҿы. Ҷлоуи Уарчеи ақыҭа школқәа рырҵаҩцәа рзы апсихологиатә тренингқәа мҩаԥган.
Гета Арӡынԥҳа иазгәалҭеит, аҭыԥантәи ахеилакқәа рырӷәӷәара аганахьала аусура аҳәаақәа ирҭагӡаны ишымҩаԥгаз шьҭа итрадициатәхаз ахәыҷтәы ныҳәақәа Очамчыра араион ақыҭақәа рҟны: Аҭара, Ԥақәашь, Акәасқьа, Баслахә, Ӷәада. Арӡынԥҳа иацылҵеит, араҟагьы Аконгресс апартниорцәа адгылара ҟарҵеит ҳәа.
Лаҵара 21 рзы Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс имҩаԥнагеит агәалашәаратә акциа, атрадициатә цәашьы «Ашьамаҟа» аркын, Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәалашәара иасимволны. Ԥхынгәы 23 рзы Аԥсны аҳәынҭқарратә бираҟ амшныҳәа азгәаҭара аԥшьнагеит. АААК ихацнаркит апроект ҿыц «Амазара». Иара убас ахеилак «Амч» адгаланы ихацыркуп апроект «Ашьҭра» ақыҭа школ хәыҷқәа Аԥсны аҭоурыхтә ҭыԥқәа дырбара иазку.
«Апроектқәа зегьы иахьынӡауа ирацәаҩны ауаа алахәхартә еиԥш ирызхәыцуп, АААК аидеиақәа еиҳа алаҵәара ду роурц, урҭ аԥсҭазаарахь риагара еиҳа имариахарц. Аха, ҳәарада, зегь реиҳа ихадароу хықәкыс иҟоу – аҭыԥантәи аҟәшақәа зхала зхы ҳәаақәызҵо акқәаны рыҩаӡара арҳаракроуп. Убри азыҳәан ҳапроекттә усура убас еиԥш еиҿаҳкааит, «Аконгресс агәы еснагь еисаларц», аҭыԥантәи аҟәшақәа ракәзар, ашьа зҭаныҟәо адақәа реиԥш иҟазарц», – лҳәеит Гета Арӡынԥҳа.
Афинанстә еихшьаалақәа
Аконгресс аппарат аусура аихшьаалақәа ҟаиҵеит уи анапхгаҩы Кан Ҭаниа.
Иара иазгәеиҭеит АААК аппарат – аиҿкаара аԥҟаԥҵәатә усура амҩаԥгара иахылаԥшуа стуктуратә ҟәшоуп ҳәа, иара убас АААК ИА ахантәаҩы инапынҵақәа нанагӡоит. Аппарат аусураҿы азҿлымҳара ду арҭоит Аконгресс арегионлтәи аҭыԥантәи аҟәшақәа русура аҳәаақәҵара.
Ҭаниа иҳәеит аппарат есышықәса Аконгресс аусура апланқәа шеиқәнаршәо, анаҩс Иреиҳаӡоу ахеилак ахантәаҩы ишьақәирӷәӷәарц ишиднагало, анагӡашьа ишахылаԥшуа, есышықәсатәи афинанстә уҳәа егьырҭ аҳасабырбақәа еиқәнаршәоит, ауааԥсыра ахантәаҩы иахь иаларҵо арзаҳалқәа аус рыднаулоит, ахантәаҩы иҟаиҵо егьырҭ адҵақәа нанагӡоит.
«Аконгресс афинансркра мҩаԥысуеит ауаатәыҩса хатәгәаԥхарала аларҵо аԥарала. 2020 шықәсазы аԥара алазҵаз Аконгресс Иреиҳаӡоу ахеилак ахантәаҩы Мусса Егзакь имацара иоуп, иара иоуижьит 13 312 400 мааҭ. Иҳаҩсыз 2019 шықәсазы, Аконгресс аусура адгылара бзиаӡа аиҭеит Москватәи аԥсуа диаспора ахада, АААК Иреиҳаӡоу ахеилак алахәыла Беслан Агрба. Иара убас Аконгресс иахыԥхьаӡалахон, ирацәамзаргьы, алахәцәа рыхәҭалагалақәа», – иҳәеит Аппарат анапхгаҩы.
Кан Ҭаниа иазгәеиҭеит, Аконгресс аусзуҩцәа руалафахәы ашәара ишақәхарџьыз 6 549 000 мааҭ, Санкт-Петербург иҟоу Аппарат аныҟәгарагьы уахь иналаҵаны, Аинформациатә портал аусура иақәхарџьын 5 063 000 мааҭ, асоциалтә проектқәа рынагӡара – 762 400 мааҭ, абжьааԥнытәи аныхрақәа рахь 600 000 мааҭ цеит. Амаҵураныҟәарақәеи, жәларбжьаратәи ацараарақәеи ирықәхарџьын 227 000 мааҭ, аинформациатә кьыԥхьи аҳамҭақәеи – 111 000 мааҭ.
Адунеи зегьы ҳазаартуп
Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс Аинформациатә портал аусура аихшьаалақәа ҟаҵо, аинфопортал аҟны иҭзыжьуа аредакторс аус зуа Изольда Ҳагԥҳа иазгәалҭеит асаит иаҭаауа рхыԥхьаӡареи, урҭ зҵазкуа атәылақәа рхыԥхьаӡареи есааира ишацло.
«155 тәыла рҟынтә аинтернет ахархәаҩцәа еиԥҟьарада ҳажәабжьқәа ирыԥхьоит. Уи зыбзоуроу, ҳәарада, ф-бызшәак рыла ҳанҵамҭақәа ахьаҳкьыԥхьуа ауп, ус анакәха, адунеи иқәынхо ауааԥсыра доусы еилыркаауа абызшәала Аԥсны аӡбахә еилыркаар рылшоит. Ҳкультуреи, ҳҭоурыхи, гәадурала ҳаззыҟоу, зышьҭа нзыжьыз иналукааша ҳажәлар рхаҭарнакцәеи ирызку аматериалқәа ҳаԥхьаҩцәа ишиашоу ирызнаҳгоит. Гәахәарала исҳәарц сылшоит, ҳанҵамҭақәа ирыԥхьогьы рхыԥхьаӡара есышықәса иацлоит ҳәа. абызшәатә версиақәа зегьы еиҟараны азҿлымҳара рымоуп аԥхьаҩцәа рҟынтә», - лҳәеит Ҳагԥҳа.
Лара иазгәалҭеит 2020 шықәсазы Аинфопортал аусура «абжьааԥнеиԥш имҩаԥысуан» ҳәа.
«Акоронавирустә пандемиа адунеи зегьы анырра ду анаҭеит, Аԥсны иахьымсыр замуит, ус анакәха Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс аусурагьы ианымԥшыр залшомызт. Аҳәаанырцәтәи ҳдиаспра иҟарҵаз аҳәарала, ҳара ҳсаит аҟны иахьа уажәраанӡа Аԥсны акоронавирус алаҵәара аганахьала аҭагылазаашьа зеиԥшроу еиҭаҳҳәоит. Аԥкрақәа шыҟазгьы, АААК акоманда апроектқәа маҷымкәа инарыгӡеит. Аинфопортал урҭ зегьы ирызкны анҵамҭақәа ҭнажьуан. Убас, асаит аҟны икьыԥхьын иааидкыланы 155 нҵамҭа, ахә-бызшәак рыла еиҭаганы иҳаԥхьаӡозар – 930 нҵамҭа ҭҳажьит шықәсык ала. Иазгәаҭатәуп, адистанциатә режим алагьы ишалыршаз «Амазара» (адоуҳатә-культуратә ҭынха иазку апроект – аред.) еиԥш иҟоу апроект анагӡара. Уи ззынархоугьы еиҳарак аинтернет аларҵәароуп. Ари аидеиа ахы амырӡӡеит, асаит, асоциалтә ҳақәа рҿтәи адаҟьақәеи рыбзоурала апроект авидеоқәа есҽны ахархәаҩцәа рылаҵәара иаҿуп, есааира адунеи иахыҵәоит. Иааидкыланы шә-нызқьҩык рҟынӡа ауаа ахәаԥшхьеит видеоцыԥхьаӡа зегьы», – ҳәа лажәа хлыркәшеит Изольда Ҳагԥҳа.


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ауаҩытəыҩса ԥсабарала иара иҷыдаҟазшьоу абаҩхатəра ҳазшаз илаиҵоит, анаҩс уи иԥсҭазаара зегьы мрашəахəаны иаҿыкəыршоуп. Очамчыра араион Џьгьарда ақыҭа инхо Асида Амҷба-Чхьынџьериа абар уажəшьҭа ҩажəа шықəса инареиҳауп, ақыҭауаа изларҳəо ала, "ԥсыс" дырхоижьҭеи, раԥхьатəи амедицинатə цхыраара рыҭара инаркны рыхəышəтəра аус лнапы алакуижьҭеи. Лынхарҭаҩны акəзар, ахəышəтəырҭатə хыбреиԥш зегьы рзы ашəқəа аартуп, афельдшертə пункт напхгара алҭоит.
"Ачымазцəа зегьы ргəабзиаратə ҭагылазаашьа еиԥшӡам. Иҟоуп зшьапы иқəгыланы зчымазара зхызго, иҟоуп аиарҭа иамоу. Урҭ зегьы гəцаракрыла урзыҟалароуп. Аҩныҟа ицаны амедицинатə цхыраара рыҭатəзар, сцоит, иҟоуп арахь аҩныҟагьы ианысзаауа. Аиаша шəасҳəоит, мышкы сгəы рҭынчны имцаӡац, еснагь амҩахь сыԥшуеит, аӡəыр даауама, мамзаргьы аҭел аӡəыр дысзасуама, аӡəыр акыр ихьма", - ҳəа азгəалҭоит Асида Амҷыԥҳа.
Ҟазшьала акыр иҟəымшəышəу, уи иацназго аҭеиҭыԥш змоу, зҿабызшəа хаау, зегь рызнеишьа иақəшəо Асида Амҷыԥҳа - аԥсуа ԥҳəыс лҟазшьа ссирқəа зегьы лара илылоуп. Ҭаацəала аԥсыуак ишиаҭəоу еиԥш рхы ныҟəыргоит. Лара ҩыџьа арԥарцəеи ҭыԥҳаки дрануп, изҳауеит лмаҭа хəыҷгьы. Аҩнтəи аусқəа зегьы ишахəҭоу еиԥш инагӡаны, ақыҭа ауааԥсыра рымаҵ аура дақəшəоит. Лџьабаа акыр ишырацəоугьы ахааназы лхы-лҿы еихамыччо дубом. Асида излалҳəо ала, амедицинатə ус лнапы алакижьҭеи, иҟоуп лыԥсҭазааратə ԥышəаҿы лгəалашəараҿы иаанхаз ахҭысқəа.
"Ус еиԥш иҟоу ахҭысқəа рацəоуп. Машəырла ауаҩы ахəра иманы дысзааргахьеит. Ишахəҭаз еиԥш ихəра ҿыӡəӡааны ирҽеины исӡахит. Абас еиԥш раԥхьатəи ацхыраара иҭаны ахәышəтəырҭахь ддəықəаҳҵеит. Уа дахьнаргаз, ииашан иҟаҵоуп ҳəа азгəарҭеит, абасала иԥсы ахьеиқəсырхаз сара сзгьы инасыԥуп ҳəа сыԥхьаӡоит", - лҳəеит Асида.
Убас еиԥш, Асида дзықəшəахьоу ауаҩиԥсҿыхра иадҳəалоу ахҭысқəа иҵегьы ыҟоуп. Урҭ реиҭаҳəара рацəак дазыразым, "сус ауп инасыгӡаз" ҳəа азгəалҭоит. Лара лхы-лгəы аҟынӡа инаганы, лыԥсы ахҭынҵаны дарбанызаалак ауаҩы ихəышəтəра дазыхиоуп, уи лҭаԥхықəра хадақəа ируакны илыԥхьаӡоит.
"Абнахь шəарыцара иахьыҟаз, аӡəы машəырла ахы иқəшəеит, шəарахыз џьшьа иеихсит. Сара сахь данылбаарга, ихы изымдыруа дыҟан, патоура имамызт. Ихəра аусадулара салагаанӡа, раԥхьатəи ацхыраара изыҟасҵеит, ишьа аанызкылоз, игəы зырӷəӷəоз уҳəа агəырқəа, ахəшəқəа игсмырхеит. Хԥа-ԥшьба сааҭ ихдырра ицəыӡны дыҟан, анаҩс иоуз ацхыраара иабзоураны 20 минуҭ рыла иԥсы илалеит. Саргьы сгəы ааиқəысҳəалан, ихəра ааԥыртланы иҿасҳəеит, ажəакала иԥсы еиқəсырхеит", - ҳəа азгəалҭоит Асида Амҷыԥҳа.
Адунеи аҿы иҟоу аҿкычымазара, хымԥада, ҳара ҳтəылаҟынӡагьы имааӡар алымшеит. Асида, излалҳəо ала, Џьгьарда ақыҭа, анцəа иџьшьаны, ари аганахьала аҭагылазаашьа цəгьам.
"Раԥхьа ари аҿкычымазара анцəырҵ, ишрыхьуаз ззымдыркəа ишьҭақəаз ыҟан, рыҩныҟа сцаны акапельницақəа, агəырқəа рзыҟасҵон. Издырыргьы, схы ԥхьаскуамызт, еилкаауп, ачымазаҩ аҳақьым ида игəабзиара ашьақəыргылара ҟалашьа шамам. Араион аҟынтə раԥхьа-раԥхьаҵəҟьа ахыхьчагатə маҭəахəқəак ҳарҭеит, асабрадақəа, анапҭарԥақəа, адезинфекциа злаҟаҳҵақəоз уҳəа. Ирылшо ала акы анрымоу иҳацхраауеит", - ҳəа азгəалҭоит Асида Амҷыԥҳа.
Иҟоуп Асида лара лхатə харџьала ахəшəқəа анаалхəогьы. Аӡəы акы ааихьыр, раԥхьатəи ацхыраара злаҟалҵо еснагь илызҭоуп.
"Еснагь агəаҽанызаара сымоуп, хəшəык сымамкəа иҟамлаӡац. Егьа ус сымазаргьы, сара сзы ачымазаҩ аԥхьа дгылоуп. Џьара сцараны сыҟазаргьы, счымазцəа ишахəҭоу имбакəа амҩа сықəлаӡом, сус аҭыԥ иқəҵаны, сгəы рҭынчны сахьцо сцоит. Ақыҭа аҭагылазаашьа ачымазара аганахьала иаҳҳəозар, уажəы еиҳа еиӷьуп. Ҵыԥх уажəааны агрипп зыхьуаз еиҳа ирацəаҩын, мышкы хəҩы-фҩы акапельница анырзыҟасҵоз ыҟан. Уажəы, анцəа иџьшьаны, еиҳа имаҷуп ачымазцəа рхыԥхьаӡара", - лҳəеит Асида Амҷыԥҳа.
Зыпрофессионалтə уалԥшьа раԥхьа изыргыло, ақыҭауаа ԥсыс ирхоу Асида Амҷыԥҳа лус ламысцқьала дазнеиуеит. Илҭахуп лыуаажəлар агəабзиара рымазарц, лмилаҭ еизҳазыӷьаларц. Адунеи зымҽхазкыз аҿкычымазара уаҳа иҟамларц, досу рхы-ргəы иақəгəырӷьо инхарц. Саӡəыкны сқыҭа Џьгьарда иатəу Асида Амҷыԥҳа ҭабуп ҳəа ласҳəоит лџьабаазы, хаҭала сара сҭаацəара рзгьы иҟалҵахьоу ахə ашьара уадаҩуп.


АҞӘА, ажьырныҳәа 21 - Sputnik. Асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик Аԥсуа телехәаԥшра аефир ала илҳәеит ареспубликаҿы аколлективтә иммунитет ҟамлар ауеит ҳәа.
Лара лажәақәа рыла, G агәыԥ иатәу ацәеижьҿагылақәа реиҳарак ачымазара ашьҭахь аҩбатәи амзазы ауп ианцәырҵуа, иагьыӡуеит фымз рышьҭахь.
Скорик иазгәалҭеит аколлективтә иммунитет ақәгәыӷра ишаԥсам, лара иара убасгьы илҳәеит ҩынтә-ҩынтә ачымазара зыхьуа шыҟоу.
Зынӡа адунеи аҿы 93 миллионҩык COVID-19 роухьеит. Ииасыз амчыбжь азы ачымазцәа рхыԥхьаӡара 4,7 миллионҩык рыла еиҳахеит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны
АҞӘА, хәажәкыра 2– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 208-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 19-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 34-ҩык, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 7-ҩык, ибжьаратәуп -19-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу жәаҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит ԥшьҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 11-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Гәылрыԥшь араион аамҭакала 34 мегаватт афымца ахархәаразы азин амоуп. Уажәы ашколқәеи ахәыҷбаҳчақәеи аусура иалагеит, уи инамаданы афымцалашара ахәархәара иаҳа иацлеит, аха ҳраион иазоужьу арбагақәа ҳархымсӡеит, убри аҟнытә аҭагылазаашьа цәгьам ҳәа ахыуҳәаартә иҟоуп. Ҳара иазыԥҵәоу арбага ҳахысрангьы ҳаҟам. Акаҭрантә зауад аҿы аус зуаз амаинингтә ферма акәзар, уаанӡагьы иаҿаҳхьан, уи аферма еиҳагьы еиҳан, маҷ-маҷ ақәгара иаҿын. Иахьазы уи азауад аҿы акгьы ыҟаӡам. Аштаб еиҿкаауижьҭеи 20 ферма инарзынаԥшуа аҿыхуп. Иҟоуп актәи амш инаркны аԥшәмацәа аилкаара аарԥшны иаҿызхыз, уи ашьҭахьгьы иаҿазымкыз. Иҟоуп еиҭа иаҿазкуагьы, урҭ рфермақәа зынӡагьы иқәыргартә аҟынӡа ҳазнеит, иахьазы быжь-фермак араион аҿы зынӡагьы иқәгоуп", - еиҭеиҳәеит Џьопуа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәызыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.


АҞӘА, абҵара 18- Sputnik. Амаинерцәа русура ЕгрыГЕС аҟны аусурақәа хыркәшахаанӡа – 2021 шықәса лаҵарамзанӡа иԥктәуп, иҳәеит "Амшынеиқәафымцамч" анапхгаҩы Михаил Логәуа атәыла аенергетикатә система аҭагылазаашьа иазкыз Апарламент аилатәараҿы.
АУН "Амшынеиқәафымцамч" адыррақәа рыла Аԥсны иахьаҵанакуа афымцамч ахархәара 5−9% еиҳахеит. Афымцаҳақәа акыр иажәхьеит, ирықәу аидара рзышьҭыхуам. 2021 шықәсазы ЕгрыГЕС аанкылараан Урыстәылантәи афымцалашара ҳауа ҳалагоит.
Аԥсны цәыббра 21 2020 шықәса рзы Аԥсны аминистрцәа реилазаара ақәҵарала иаԥыхын уаанӡатәи акриптовалиута аиуразы мап зыцәкыз азин.
Аиҳабыра ирыдыркылеит ҩ-қәҵарак акриптавалиута аиура ҭышәынзыртәало. Урҭ инарықәыршәаны жьҭаара 21 инаркны Аԥсныҟа алагалара ҟалом амаинингтә хархәагақәа. Абҵара 7 иахымгакәа ари абизнес знапы алаку Аекономика аминистрраҿы уи азы аофициалтә шәҟәы роуроуп ареестр ишану арбаны.
Амаинерцәа рзы афымцалашара ахәԥса мааҭки бжаки ҟалоит. Абҵара 17 рзтәи апресс-конференциаҿы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иазгәеиҭеит ақәҵараҿы ишарбо аҭагылазаааашьақәа ирҿырԥшны ари атариф ԥсаххар шалшо.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Хымз раԥхьа Кәасҭа Ԥлиеи уи ихаҭыԥуаҩ Игорь Аҩӡбеи ражәалагалала ақалақь аҿы иқәыргылан акәалаԥқәа. Аилибамкаара ҟамларцаз, ажәла мҳәакәа, ахьӡ азгәамҭакәа, акәалаԥқәа кнаҳҳаит аџьармыкьа уахьынҭало, Гал араион ахадара аҩналарҭа аԥхьа. Аинформациатә дырраҭарақәа рыла ажәлар ирылаҳҳәоит агәрагаратә кәалаԥқәа шыҟоу, дарбанзаалакгьы џьара ажәалагалак змоу, араион аҿы иҳахәаша, ма дара иргәамԥхо, ргәы еихьызшьуа акыр ыҟазар, ражәалагала азыӡырҩра, ҳшазыхиоу. Мчыбжьык ахь знык араион ахадеи сареи ҳцаны ақьаадқәа ҭганы иааҳгоит, Кәасҭа Ԥлиа даԥхьоит, анаҩс доусы инаигӡаша аусмҩаԥгатәқәа риҭоит. Иарбанзаалакгьы қьаадк аанымхацт иамыԥхьаӡакәа. Акәалаԥқәа русура иабзоураны галтәи аџьармыкьа аусқәа ҳаӡбахьеит. Амҩақәа рыҟаҵара, абаҳчақәа рҿы атәарҭақәа ахьыргылатәу уҳәа иҟаҳҵахьо маҷым. Иҳәатәуп, ари аус адгылара шаиуз ауааԥсыра рҟынтә, даара ибзиан аус ауеит аимадара", - ҳәа еиҭеиҳәеит Миқаа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Миқаа ашәахьала Гал араион ахадара аусуразы: аицәажәаха аамҭа ҳамаӡам
АҞӘА, хәажәкыра 1 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 199-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 7-ҩык, ибжьаратәуп - 21-ы.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 15-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12842-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12387-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 202-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Қырҭтәыла акоронавирус 1137 афакт ҿыцқәа аарҧшуп . Ари аинформациа жәбар шәылшоит уажәааны ирҿыцыз аиҳабыратә саит ҷыда stopcov.ge. аҿы.
Аҵыхәтәантәи 24 сааҭ рыла атәылаҿы ачымазара иалҵит 1179ҩык, 22ҩык апациентцәа иҧсит.
Аҵыхәтәантәи 24 сааҭ рыла атәылаҿы иҟаҵан акоронавирус азы 17 019 тестқәа.
Инеизакны, Қырҭтәыла акоронавирус адиагноз рзышьақәырҕәҕәоуп 251 071ҩык, урҭ рҟынтә 238 110ҩык ачымазара иалҵхьеит, 2998ҩык апациентцәа иҧсит.
478ҩык акарантинтә қәыҧшыларақәа рҿы иҟоуп, 3478ҩык астационарқәа рҿы ишьҭоуп, а ковид-сасааирҭақәа рҿы иҟоуп 536ҩык апациентцәа.
Ажьырныҳәа 20 рзы Қырҭтәыла акоронавирус 469 афактқәа аарҧшын, 1792ҩык ачымазара иалҵит.


Аенергетика аҭагылазаашьа, амаинерцәа рышьҭашәарыцара ацҵара, ахада Аԥсуа телехәаԥшра иеиҭаз аинтервиу ду, Аԥсны атуристтә бренд уҳәа егьырҭ ахҭысқәагьы Sputnik ахҳәааҿы.
Sputnik
Ахада "Амшынеиқәафымцамч" ахь инеира
Ажьырныҳәа 26 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи АУН "Амшынеиқәафымцамч" адиректор хада Михаил Логәуеи аилацәажәара мҩаԥыргеит афымцалашара закәаншьаҭада ахархәареи амаинингтә проблемақәеи рызҵааразы.
- Бжьаниа: аенергетикцәа имҩаԥырго аус азакәаншьаҭа аиуеит
-
Логәуа иазгәеиҭеит атәыла ахадеи амчратә еилазаарақәа рхаҭарнакцәеи реиԥылара ашьҭахь ареспубликаҿы афымцалашара ахархәара еиҳа ишеиҵахаз. Ажьырныҳәа 26 азтәи адыррала 50 мегаватт зхы иазырхәоз амыругақәа аҿыхын.
Ажьырныҳәа 25 рзы Аԥсны ААР аусзуҩцәеи акриптовалиута аиураз аусура аҿагыларазы аоперштабқәа рхаҭарнакцәеи иагьаадырԥшит, иагьаҿырхит 37 маининг ферма, ззеиԥш мчхара 23 мегаватт иҟаз.
Аха Логәуа ашәара ааирԥшит аусурақәа ирыцҵамхар еиҭа рҽаҿаркыр шауа.
Ахада иҳәеит Апарламент ахь азакәан апроект шынаишьҭыз амаининг аппаратқәа рымхра алыршарази урҭ рхархәаразы аҭакԥхықәра рыдҟаҵалара аурази.
Аилацәажәара ашьҭахь Аслан Бжьаниа аусбарҭа адиспетчертә маҵзурахьы днеит, уа иара иеилдыркааит астанциа маҷқәеи афидерқәеи рҟны аидарашьҭыҵра шырбарҭоу.
- Афымцамч агәаҭара: Аслан Бжьаниа "Амшынеиқәафымцамч" даҭааит
- Аԥсны ААР ахада акриптовалиута аиуразы ахараԥса алагалара ахәшьара аиҭеит
-
-
Аслан Бжьаниа иинтервиу ду
Ажьырныҳәа 27 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа ареспублика аенергосистема апроблема хадақәа аликааит, ӡбашьас ирымоу ҳәа иибогьы далацәажәеит Аԥсуа телехәаԥшра аинтервиу анеиҭоз. Далацәажәеит азинхьчаратә усбарҭақәа рҟны аҭагылазаашьа, акоронавирус аҿагылара шымҩаԥысуа.
Бжьаниа иазгәеиҭеит ареспубликаҿы апандемиа аҿагылара ишазоужьу 265 миллион мааҭ, ишаԥҵо 530 иара-ҭыԥ. 350 миллион иҟоу ахада ифонд аҟынтәи 80% абри аус иазырхоуп ҳәа иҳәеит иара.
Аслан Бжьаниа ареспублика аенергосистема апроблемақәа дырзааҭгылеит. Иара иажәақәа рыла ареспублика фымцалашарала аиқәыршәаразы, ахархәаҩцәа рзынашьҭразы иахьазы ихымԥадатәины иҟоуп 4,7 миллиард мааҭ.
Ареспублика ахада иара убасгьы иазгәеиҭеит аусхк аҿы аҭыԥ шамоу афымцалашара ахәԥса амшәара асистема. Аԥсны алашараз атариф ԥсахын 2012 шықәса рзы, иагьышьақәнаргылон 40 копеи киловаттк азы. Ахада иҳәеит иара убри 40 капеи зымшәогьы шырацәоу, афымцамч ахархәара гәазҭо амаругақәа ахьрымам азы.
"Атехникалеи аекономикалеи аҵаҵӷәы змоу атариф ашьақәыргыларазы аметодика аус адааулароуп. Абри азы аиҳабыра анапынҵа роухьеит, адокумент рхиоуп. Сгәы иаанагоит 2021 шықәсазы иҳадаҳкылап ҳәа", - иҳәеит Аслан Бжьаниа.
Аслан Бжьаниа иинтервиу аҿы дазааҭгылеит ареспублика газла аиқәыршәара азҵаара. Уи афымцаенергетика альтернативара азнаур алшоит. Уажәы урыстәылатәи агани аԥснытәи агани абри аганахь ала аиҿцәажәарақәа мҩаԥыргоит.
"Урыстәылатәи ҳҩызцәа 80 миллион мааҭ аԥара ҳзоурыжьуеит. Хәажәкыра 30рҟынӡа апроекттә институт аҿаҵа азыҟаҳҵоит.мызқәак рыла Аԥсны газла аиқәыршәара асхема аус адырулоит. Нас апроцесс хацыркхоит. Уи аамҭа заҟа аҭаху атәы сызшәаҳәом", - иҳәеит ахада.
Араионтә штабқәа раҳасабырбеи ахада мрагылараҟа ицареи
Ажьырныҳәа 29 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа араионтә оперштабқәеи аҳәынҭқарратә усбарҭақәеи алархәны аиԥылара мҩаԥыргеит изакәанымкәа акриптовалиута амаининг ахылаԥшра азҵаара иазкны.
Гагра араион аҟны иаарԥшын 32 маинингферма, ацәаҳәақәа реидарагьы 26 мегаватт иеиҵахеит. Гәдоуҭа араион аҟны иаҿыхын 37 криптоферма. Зеиԥшла ахы иақәиҭтәын аа-мегаваттк. Очамчыра араион ахада Станислав Амҷба иажәақәа рыла, иаҿыхын 43 ферма, урҭ рахьтә ҿыц зҽаԥызшьыз ҳәа акгьы аарԥшым ҳәа.
Аҟәатәи араион аҿы ажьырныҳәа 22 рҟынӡа 32 криптоферма аҿыхын, анаҩс ахада иҿы аилатәара ашьҭахь даҽа 11 ԥшаан ахатәыҩнқәа рҿы. Урҭ зегьы раҿыхра ашьҭахь, араион аҿы ф-мегаваттк афымцамч ахы иақәиҭтәын. Гал араион ахада Константин Ԥлиа иажәақәа рыла, иаарԥшын 13 маининг-маругак, урҭ рахьтә акы - аӡәы иҩны иқәгылан, даҽа 12 - атехникатә маҵзура астанциаҟны. Ауааԥсыра алашара еиԥҟьарада ироуеит иҳәеит.
Гәылрыԥшь араион аҿы ажьырныҳәа 22 рзы афымцамч ахархәара 41,3 мегаватт иҟан. Мчыбжьык иалагӡаны 20 криптоферма ахьаҿыхыз иабзоураны афымцамчхара лаҟәхеит 10,6 мегаватт рыла, убри аан анорма 33 мегаватт иҟоуп. Тҟәарчал араион ахада ихаҭыԥуаҩ Владислав Аршба иажәақәа рыла, ажьырныҳәа 22 рҟынӡа араион аҟны азеиԥш фымцамчхархәара иартәон 31 мегаватт. Мчыбжьык иалагӡаны иаҿыхын ззеиԥш мчхара 5,8 мегаватт артәоз акриптофермақәа.
Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба иажәақәа рыла, аҳҭнықалақь аҟны акриптофермақәа рыԥшааразы аус руан 15 бригада. Зынӡа ирԥшааит 904 критомашьына, урҭ рахьтә аус зымуаз асасааирҭақәеи акаҳуажәырҭақәеи рҟны иԥшаақәаз ыҟан. Амаинингтә аппаратқәа ахьырԥшаауаз иреиуан иара убас 483 уаҭах, 603 хатәыҩны, 130 ҩнаҵаҟеи ахыбқәеи.
Адырҩаҽны, асабша ажьырныҳәа 30 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарала Аԥсны мрагыларатәи ахәҭахьы дцеит афымцамчтә обиектқәа русура агәаҭаразы.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа даҭааит Тҟәарчалтәи ГЕС-1, уи ашьҭахь астанциа маҷ. Иахьатәи аамҭазы 125 мегаватт афымцамч аазышьҭуа Тҟәарчалтәи астанциа маҷ Тҟәарчал араион заҵәык ауп фымцамчла еиқәнаршәо. Ара аус зуа трансформатор заҵәык ауп, уи иаарласны аремонт азутәуп, уи зыԥсахуа ҳәа даҽа маругак ара ахаан иҟамызт.
Атрансформатор ҿыц аахәареи уи ашьақәыргылареи рыхәԥса 150 миллион мааҭ артәоит, уи анԥхасҭаха араион зегьы фымцалашарада иаанхоит.
"Ахьтәы Парламент" адепутатцәеи ауаажәларреи рԥылара
Ажьырныҳәа 29 рзы Аслан Бжьаниа атәылаҿ иҟоу асоциал-економикатә ҭагылазаашьа, амаинингқәа рхархәареи аенергосистемеи рыпроблемақәа рылацәажәаразы "Ахьтәы Парламент" адепутатцәа дрыҿцәажәеит.
Аиԥыларахь инаԥхьан Валери Кәарҷиа, Наҭелла Акаԥҳа, Алеко Гәарамиа, Емма Аҩӡԥҳа, Олег Дамениа, Валери Гәырџьуа, Леонид Лакербаиа, Сергеи Шамба уҳәа егьырҭгьы.
Иара убри аҽны иара убасгьы ахада дырԥылеит ауаажәларратә усзуҩцәеи аинтеллигенциа ахаҭарнакцәеи.
COVID-19 аҿагылареи иалагалоу аԥкрақәеи
Ажьырныҳәа 30 рзтәи адыррақәа рыла, аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11520-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 9820-а, рыԥсҭазаара иалҵит 172-ҩык.
Александр Анқәаб аԥыза-министр ажьырныҳәа 8 раахыс акоронавирустә инфекциаҟынтәи иҽихәышәтәуеит Урыстәыла Афедералтә ҭҵаарадырра-клиникатә центр ФМБА аҟны. Ажьырныҳәа 25 азтәи адыррақәа рыла, Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб иҭагылазаашьа аиӷьхара иалагеит.
Аҳақьымцәа рконсилиум излаԥхьаӡаз ала, Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб игәабзиара аҭагылазаашьа ҭышәынтәалоуп, аиӷьхара анубаалоит.
Аҳақьымцәа изларҳәо ала, апациент ихдырра цқьоуп, дызхәышәтәуа аусзуҩцәеи иареи еимадоуп. Иақәнагоу ахәышәтәра изымҩаԥыргоит.
Ажьырныҳәа 26 рзы Аԥсны Аминистрцәа реилазаараҿ аҵаратә процесс жәабранмзазы азыгьежьра алзыршо аҭагылазаашьақәа ирылацәажәеит.
Аҩашаҽны аиԥылараҿы аԥыза-министр аамҭала инапынҵақәа назыгӡо Владимир Делба дырԥылеит Агәабзиарахьчара аминистр, Ареспублика асанитартә ҳақьым хада, Аҵареи абызшәатә политикеи рминистр.
"Ари азҵаараҿы ихадоу ароль назыгӡо жәабран 10 рҟынӡа ачымазара аҿиара адинамика зеиԥшрахо ауп. Уи адагьы хадара ауеит агәабзиарахьчара асистема ахьынӡазыҟаҵоу, ахәшәқәа рымазаара, аныхратә материалқәеи ахыхьчагатә материалқәеи рыҟазаара. Ашколқәеи егьырҭ аҵаратә усҳәарҭақәеи раартра азҵаара ахәаԥшраҿы ишьаҿа хаданы иҟоуп иара убасгьы аҭыԥқәа рҿы аҭагылазаашьа – аҵаҩцәа рхыԥхьаӡара, арҵаҩцәа рыбжьара ичмазцәоу рхыԥхьаӡара", - иҳәеит Владимир Делба.
- Ҭаркьылԥҳа еиҭалҳәеит ашкол ахь ацара азин ҟалар, аҵаратә процесс шеиҿкаахо
- Ҳалбад: ҳара ҳазламаҷу ала ҳажәлар рхәыҷқәа зегьы аҵара дҳарҵароуп
- Какоба: ԥсыхәас иҟоу зегьы-зегьы ахархәара аҭахуп аҵарашықәс ацҵаразы
- Гәымԥҳа: аԥкрақәа ҳрықәныҟәаны, ахәыҷқәа аҵаразы алшара раҳҭароуп
Иара анапынҵа ҟаиҵеит аусбарҭабжьаратә еинырра аҳәаақәа ирҭагӡаны аиԥыларақәа мҩаԥыргаларц, аҵаразы араионтә усбарҭақәа ирымадазарц, аҵаратә процесс аиҭахацыркра аконцепциа аус адыруларц аҵаратә усҳәарҭақәа зегьы рзы хазы-хаз аепидемиатә ҭагылазаашьа азгәаҭо.
Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба инапы аҵаиҩит Аҟәатәи аџьармыкьа хадеи ацәамаҭәатә џьармыкьа "Сухумприбори" русура аграфик ҿыц ашьақәыргыларазы аусԥҟа.
Уи инақәыршәаны, Аҟәатәи аџьармыкьа хада аус аулоит амҽыша, ашәахьа, аҩаша. "Сухумприбор" – аԥшьаша, ахәаша, асабша.
Адокумент ашьаҭала ақалақь ахадара амҩатә ныҟәара аиҿкаареи атранспорти рнапхгараҭара Адепартаменти, Аҟәатәи АТП, Атроллеибустә напхгараҭареи русура дырӷәӷәароуп апассаџьырцәа рымҩангара аиҿкаара аамҭалатәи рыԥҟарақәа рхылаԥшразы.
Ақалақь ахадара асанитар-епидемиологиатә станциа анапы ианҵоуп ақалақьтә уаажәларратә транспорт есҽынтәи арзҩыдара, Аџьармыкьа хадеи "Сухумприбори" раартранӡеи раркра ашьҭахьи рырзҩыдара.
Амцакрақәа разыԥхьагәаҭара
Аԥсны иахьаҵанакуаз ԥхынҷкәынмза анҵәамҭазы абнарақәа рҟны абылрақәа рацәан, амцақәа рхы ркуан аамҭак иалагӡаны араионқәа зегьы рҿы.
Аԥсны АҶА аԥшьгамҭала абнақәа рымцакра азԥхьагәаҭарази аҭагылазаашьа ахылаԥшрази Аԥсны аусбарҭабжьаратә гәыԥ аԥырҵараны иҟоуп.
АҶА анапхгараҿы агәаанагара рымоуп ари аҩыза аинырратә формат еиуеиԥшым аусбарҭақәа рыбжьара еиҳа алҵшәа аманы ареспублика аҩнуҵҟа ишәарҭоу амцакрақәа аԥнарҟәҟәаар алшоит ҳәа.
Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рминистрра иазԥхьагәанаҭоит Аекологиаз аилак, Абнанхамҩа аусбарҭа, АУН "Амшынеиқәафымцамч", араионқәеи ақалақьқәеи рхадацәа рахь абри аҩыза ажәалагала аҟаҵара.
- Аԥсны АҶА: амца зыцраз абнақәа рзеиԥш ҵакыра х-нызқь гектар иреиҳан
- Амцарцәаразы: Аԥсны АҶА аусзуҩцәеи Урыстәыла ААО аруааи аицҽазыҟаҵарақәа мҩаԥыргеит
Амчыбжь ацәыӡқәа
91 шықәса дшырҭагылаз лыԥсҭазаара далҵит афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, академик, аԥсуа бызшәеи абаза бызшәеи рыҭҵааҩы, Аԥсны аҭҵаарадырра зҽаԥсазтәыз аусзуҩ, "Ахьӡ-Аԥша" аорден II аҩаӡара занашьаз Лидиа Платон-иԥҳа Ҷкадуа.
83-шықәса дшырҭагылаз иԥсҭазаара далҵит Аԥсны Жәлар рартист, Аԥсны ашәаҳәареи акәашареи рҳәынҭқарратә ансамбль уаанӡатәи асахьаркыратә напхгаҩы, аорден "Ахьӡ-Аԥша" II аҩаӡара занашьаз, Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа алауреат Уасил Царгәыш.
Иԥсҭазаара далҵит ахореограф, создатель и руководитель детского ахәыҷтәы хореографиатә ансамбль "Амцабз" аԥҵаҩы, анапхгаҩы, Аԥсны жәлар рартист Родион Бигәаа.
Алоготип азы алкаақәа
Аԥсны атуризм азы аминистрра ареспублика атуристтә бренд алоготип азы амакетқәа ралхразы ирыланаҳәаз аицлабра аихшьалақәа ииасыз амчыбжь азы имҩаԥган, аха Атуризм аминистрра аҽазныкгьы Аԥсны абренд алкааразы абжьыҭара мҩаԥнагоит.
Асеиԥш аӡбра рыдыркылеит онлаин-бжьыҭара ашьҭахь аиааира згаз аусумҭа Аԥсны ауаажәларреи апрофессионалтә дизаинертә еилазаареи рыбжьара аимак-аиҿак анцәырнага.
Аминистрреи апрофессионалтә дизаинертә еилазаареи ирыӡбеит аицлабрахь иаашьҭыз 54 усумҭа рҟынтәи аҽа 4 усумҭак алхны ажиури рыбжьара абжьыҭара мҩаԥыргарц. Уи ашьҭахь аҽазныкгьы онлаин-бжьыҭара мҩаԥгазарц.
Аиааира згаз абренд аҽазныкгьы абжьеиҳа аиур, аус еиҭадулахоит иҟоу абжьгарақәа азыԥхьагәаҭаны.


Аҳамҭа – ари ауаа рыҩнуҵҟатәи реизыҟазаашьа аазырԥшуа актуп. "Аҳамҭа" ақьабзтә ҵакыла уахәаԥшуазар, уи ауаҩы аԥсабара иаиҭо аҳамҭа аҵанакуеит, ахаҭабура аҳасабала – иаҳҳәап: "зқьы ааӡаны шәкы абна алаҵара". Ҳамҭас, ҭабурас иаанрыжьуеит иара убас, иԥшьоу ҭыԥк аҿы амаҭәарқәа (иаҳҳәап: ашәарыцацәа ашьха ианхыҵуа уи ашьапаҿы иаанрыжьуа ахҿа, аҳәа, ма даҽа бџьармаҭәак). Мамзаргьы аныҳәаҩ дандырныҳәо ихымԥадатәны аҳамҭа ирҭоит.
Аҳамҭа (маҭәарк) аӡәы даҽаӡәы иҭара аритуалтә ҵакы ныҟәнагоит, убри азын ихадароуп ҳамҭас иҟауҵо закәу, иуҭо амаҭәар ахаҭа аҵакы.
Аҳамҭақәа зегь раԥхьа игылоуп ачеиџьыка. "Ичеиџьыка инапы иқәыргылан диԥылеит" рҳәоит аԥсуаа, уи еиҳау аҳамҭа ыҟаӡам ауаҩы изы.
Ауаҩы идкылашьа зегьы иреиҳау малуп, убри аан ихадароу аишәа заҟа беиала ирхиоу акәым, аԥшәма ихаҭа ари акт иазыҟазаашьа ауп, уи иаанарԥшуеит иззынархоу ушизыҟоугьы.
Иалкаатәуп, ачеиџьыка шхадароу шааԥшуа аԥсуаа рныҳәаратә қьабзқәа рҿы. Иарбанзаалак аныҳәара акрыфара аритуал ацымкәа имҩаԥысуам, еснагь иныҳәо ауаҩы дзыхныҳәаз зегьы агьама дирбоит. Ари мацарагьы иунарбоит ачеиџьыка аҵакы аҳаракра, пату ақәҵара, амчра злоу адоуҳаратә функциа аҵаҵара.
Аҷкәын игәаԥхо аҭыԥҳа лзы, ма харантә иааз асас изы, иара убас "ухы аасҭа бзиа иубо ауаҩы изы" ҳәа шырҳәо еиԥш, аԥсуаа иалкааз ҳамҭаны иҟарҵон ашьабсҭа аԥсы шҭаз икны, аҽы, мамзаргьы иԥшӡаӡа иҟоу, хәыц еиқәаҵәа злам аџьма, зтәыҩақәа ыршаны иҟоу. Ашықәс ҿыц адырҩаҽны акәзар, "гәныҳәа" ҳәа изышьҭаз ақьабз амҩаԥгараан аиҵбацәа аиҳабацәа ҳамҭас ирырҭон ардәына, убри алагьы аҷқәынцәа реиҳабацәа рҿаԥхьа ирылоу рышәарыцаратә ҟазара аадырԥшуан, насгьы аиҳабы пату иқәҵара иасимволын.
Иҳәатәуп, ардәына ҳамҭас арԥыс игәаԥхаз аҭыԥҳа ишылзынаиҭиуаз. Амала аҭыԥҳа лзы уи дырԥшӡон: абаз аҿыҵакны, арасамахә иқәыртәашәа, аҵиаақәа ирылартәаны.
Иазгәаҭатәуп, иара убас асас аҩны дахьааиз игәаԥхаз, илаԥш зықәшәаз иарбан маҭәарзаалак иара ишитәхо, ҳамҭас иширҭо.
Иахьатәи ҳаамҭазгьы иуԥылоит зыԥсы ҭоу ашьтәа ҳамҭас аҟаҵара. Аиҳарак уи зыдҳәалоу ахәыҷы иира ауп. Ахәыҷы данилак, аӡӷаб лҭаацәа аҳамҭақәа иаарго раԥхьа игылоуп зыԥсы ҭоу аџьма шкәакәа, атәыҩақәа ырԥшӡаны иҟаҵаны.
Аҭыԥҳа аҳамҭа аҭакс иҟалҵон лнапала иқәҵаны иҟалҵаз ачабра, ампахьшьы. Напылаҟаҵара ақәҵараҿы уи иаалырԥшуан еиуеиԥшымыз асахьақәа, уи алагьы аӡӷаб лара лҟазарагьы цәырылгон. Ус еиԥш иҟаз аҭыԥҳацәа "аҵыс мҩас асахьа ҭылхуеит" ҳәа лзырҳәон.
Иахьатәи ҳаамҭазы аҳамҭа аҟаҵара ақьабзқәа инарҟәыҭханы зыда ҟалашьа амам акакәны иубарҭоуп. Аха убри аан аҳамҭа ззыҟауҵо игьама ақәшәара ауп иаҳа изышьклаԥшуа. Егьа ус шакәугьы, иахьагьы ҳамҭас иҟарҵо амаҭәар аҵакгьы азгәарҭоит.
Иаҳҳәап, аӡәы имшира ыҟазар, ачабра, ма ачхьарԥ ҳамҭас изыҟарҵом – ачабра алаӷырӡ иатәуп, ачхьарԥ - нарцәытәи адунеи ахь уиазго маҭәаруп ҳәа. Мамзаргьы аҷкәын ахьы ҳамҭас аӡӷаб илиҭозар, уи аҵакы шдуу, аҷкәын ихықәкы лнардыруеит аӡӷаб.
Аха ишыҟазаалакгьы, аҳамҭақәа иреиҳау ауаҩы иччаԥшь ауп, аамҭақәа зегьы раан уи ԥсахрада иаанхоит.
Аԥсуаа еснагь рынхарҭаҭыԥ алхра даара иацклаԥшуан. Анхарҭаҭыԥ алхраҿы азҿлымҳара ду арҭон адгьыл иаҳа иахьыбарақьаҭыз, иахьчашәырҭаз, ахныҟәгаразы иманшәалаз. Нхарҭаҭыԥс иалырхуамызт адгьыл ахьыҳәазоз аҭыԥқәа, убри инаваргыланы аҭыԥ алԥшаараҿы акырӡа ихадаран аӡыхь, аӡыржәтә ааигәа аҟазаара.
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Традициала, аԥсуаа ахьынхоз-иахьынҵуаз ақыҭақәа рҟны акәын. Уаҟа иахьанӡагьы еиқәханы иҟоуп хыхь еиқәаҳаԥхьаӡаз аҷыдарақәа зныԥшуа, анхара-бзазаразы иманшәалаз аҭыԥқәа рҿы зшьапы зҳаз хылҵшьҭрала, жәлала, абиԥарала еизааигәоу реиланхарҭақәа.
Аԥсуаа рынхара иамоуп ахатәы ҷыда ҟазшьақәа. Аҩны ҭагылазароуп ашьац зқәышьшьы саси ԥшәымеи рзы згәашә аарту иҭбаа-ҭыцәу ашҭа. Ашҭа иқәубаауа ахыбрақәа зегьы хадаратәла амҩаду ахь иԥшуеит. Аԥсуа иашҭа иқәгылоуп аԥхынра ашәшьыра ҟазҵо, аҭаацәа зегьы зҵатәоу ҩба-хԥа ҵла.
Аԥсуашҭа ҭзырҭәаауаз ахыбрақәа ирыман дара ирыдҳәалоу, иҷыдоу алексикагьы.
Аԥсуа бызшәаҿы иуԥылоит аҩны (ахыбра) аргылара иадҳәалоу ажәар ҷыда. Убри ажәар шьақәдыргылоит иахьа зхархәара ԥсыҽу ззуҳәар зылшо ажәақәа. Хшыҩзышьҭра раҳҭап ҿырԥштәқәак:
Аҟауар
Аԥсуаа рыҩныргылараҿы ахархәара ҭбаа рыман амҿлых маҭәахәқәа. Убарҭ иреиуан аҟауар. Аҟауар – ари аӷәы ршьшьаны иалырхуаз хыбга маҭәахәуп, аҟауар злыҵуаз аԥсатә, аџьтә ӷәқәа ракәын.
Алартҟа
Аҩныргылараҿы аҟауар здыркуа надаада аҩны ахыб иақәу амҿлых маҭәахәы иахьӡуп алартҟа.
Аварҩа
Ақәацә ихаргьежьны, ақә ылганы иҟарҵоз хыброуп, уи аӡын асы анақәҳалак еиламҳарц азы адәахьала иӷәӷәоу аҵәҩанқәа, мамзаргьы ашьаҟақәа адҵаны идырӷәӷәон. Убарҭ ашьаҟақәа ирыхьӡын аварҩа.
Аӡарҵәи
Ажәа аӡарҵәи иаанагоит "арасамахә аӡа". Ажәытәан аҭырас зқәырҵоз ахыбрақәа хаҳәҵәаҳәла еибаркны, иласкьаганы быцала ишышны, ӡарҵәила еидҿаҳәаланы иҟарҵон.
Аҳаҷашь
Иахьазы аҩнқәа ирымоу ауадақәа руак, азал ҳәа изышьҭоу – асас дахьдыртәо, дахьрыдыркыло асасааирҭа иазынархоуп. Аха ажәытә асасааирҭа иазкны хазы ахыбра дыргылон. Хазы идыргылоз асасааирҭа ахыбра иахьӡын аҳаҷашь.
Ананыра
Иахьа, зегьынџьара акәымзаргьы, аԥсуа нхаҩы иашҭа иқәубаауеит акыр имаҭәахәыз, ихы иаирхәо ауардын. Убри ауардын ахьыҵадыргылоз ахыбра ҷыда иахьӡын ананыра.
Ақаруаса
Ақаруа еилыԥхаауа иҟоу аҩеижьԥшшәы змоу хәызмоу хаҳә жәлоуп. Убри ахаҳә жәла ахархәарала ахацәа напҟазацәа идыргылаз аҩнеихагыла иазырҳәауеит "ақаруаса". Ақаруаса зыздыргылоз амалуаа ракәын.
Аҳацаҟьа
Ицыҩцыҩуа, иҵәырҵәыруа иҟоу ахаҳә ду иахьӡуп "аҳацаҟьа". Ажәытәӡатәи аамҭақәа рзы аҳацаҟьа аҩныргылараҿы ахархәара аман.
Абашҳа
Аргылараҿы ахархәара зырҭоз хаҳә жәлоуп. Ацәаакыра аднакыломызт, ацәра мариан, иласын. Абри ахаҳә жәла иаҿырԥшны ирҳәон: "Аҩны иргылеит ахаҳә "башҳакы ала", иара убас аӡы злам, иласу маҭәарк рбар ирҳәон: "Ари башҳакӡа иҟоуп".
Абжьында
Акәасқьақәеи амаҵурҭақәеи рыбжьара неигас-ааигас ирыбжьдоу "абжьындақәа" рыхьӡуп (урыс бызшәала "коридор, навес"). Урҭ цхыраагӡа бзиан, уарманшәалон адәахьы умцаӡакәа, ахыбра ушыҵоу аҩнусқәа рҭыԥ рықәҵаразы.
Азақәԥах
Ҿыц идыргылаз аҩны, џьара кылххарак амоурц, аҭӡамц ԥшӡахарацы иаҿыкәдыршо иашьҭоуп "азақәԥах" (урысшәала "плинтус").
Акыӷәра
Ажәытәан, анхаҩы изгылаз аԥацхақәа, аганҩнқәа, ананырақәа уҳәа рҿы, ашьҭахьшәа уаҩы ибла иахьыҵамшәашаз иаҿаԥыршьуан ашылаҭра, аишәақәа, ачуанқәа убас реиԥш иҟоу ауаҩы ихы иаирхәо амаҭәарқәа рыԥхьакырҭас ахархәара змаз ахыбра маҷ "акыӷәра" ҳәа изышьҭаз (урыс бызшәала иуҳәозар "чулан").
Ахыбрақәа рыргылара иадҳәалоу ажәар ҷыда ҭбаауп, урҭ рахьтә хәҭа хәыҷык ауп абраҟа иззааҭгылоу.
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Ахылԥарч – кавказтәи ашьхарыуа жәларқәа ртрадициатә маҭәақәа иреиуоуп. Иҳәатәуп ахылԥарч ишаанарԥшуа ауаҩы иҟәыӷара, имч, ихьӡ, ихьымӡӷ. Кавказаа рҿы иуԥылоит убас еиԥш иҟоу ажәаԥҟа: "Аӡәы акы уабжьеигарц ануҭаху, ухылԥарч уазҵаа". Аԥсуаа ирҳәоит: "Ахы ыҟазар, ахылԥарч ахалоит".
Ахылԥарч асимволтә ҵакыла ауаҩы имч аазырԥшуа акәны иҟоуп. Зхылԥарч зцәыӡыз, зхы зцәыӡыз диҩызоуп, иԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылоуп. Ҭоурыхла ахылԥарч анцәырҵ инаркны кавказтәи ажәларқәа рҟынтәи егьырҭ амилаҭқәагьы издызкылаз ыҟоуп уи ӡынгьы ԥхынгьы аныҟәгара ахьыманшәалаз азы – аӡын уарԥхозар, аԥхын ашоура аҟынтәи уахьчоит.
Азеижәтәи ашәышықәса алагамҭа инаркны Аахыҵ Кавказ аофициалла ахылԥарч аибашьҩы иеилаҳәага маҭәахәқәа ирыларҵоит. Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаан акәзар, иреиҳаӡоу аофицарцәа реилазаара, аибашьцәа зегь раԥхьа идыргылоз ирхарҵон. Аԥсуаа ҳҿы иахьатәи аамҭазы иаҳҳәозар, аибашьҩы иеилаҳәага маҭәахәқәа ирыланы иҟаӡам, уи ус еиԥш ала хархәара азуур шауагьы. Иахьазы ари еиуеиԥшым аныҳәақәа раан ирхарҵо традициатә хаҵатәуп.
Иазгәаҭатәуп, еиуеиԥшым аҭагылазаашьақәа раан ирхарҵо ахылԥарчқәагьы еиԥшым. Иаҳҳәап: есыҽнытәи хаҵатәны еиқәароу, мамзаргьы ихәаԥштәылоу ахылԥарч рхарҵоит, аныҳәақәеи ачарақәеи рҿы – ашкәакәа ԥштәы змоу, аԥсраҿы – еиқәаҵәоу.
Аԥсуа изы ахылԥарч ихаӡамкәа ауаа рылагылара ҟалашьа змамыз акы акәын. Ахылԥарч анырхырхыруа ианныҳәо заҵәык ауп (аныҳәаҩ анцәа иахь ихы рханы данныҳәо ихы хтуп), иара убас аԥсраҿы ианнеиуа.
Аҿар рыбжьара иҟан убас еиԥш атрадициа: аҷкәын игәаԥхаз аҭыԥҳа лаԥхьа ихылԥарч, ма ихҭырԥа каиршәуан ("сыԥсҭазаара бнапы иануп" ҳәа), аӡӷаб уи аҷкәын дылгәамԥхозҭгьы, ихылԥарч лыргьежьуан, аха уи иара изы хьымӡӷ дуун, урҭ реинрааларазы ацәажәацәа аныбжьалоз ыҟан.
Ахылԥарч ҳаамҭазтәи ахархәара ахьуԥыло жәлар рашәаҳәаратә, рыкәашаратә ансамбльқәа рҿоуп, аха иара уи адагьы аҿар бзиа ибаны изхазҵогьы ыҟоуп, аиҳаракгьы амилаҭтә ныҳәақәа раан аҿаргьы еиҳабу абиԥарагьы ари ахаҵа рхаҵаны иуԥылоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жәабран 24 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 260-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 20-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 43-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 16-ҩык, ибжьаратәуп - 14-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 12-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит быжьҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 14-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12745-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12097-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 196-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жәабран 18 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 229-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 32-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 63-ҩык, урҭ рахьтә 51-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 17-ҩык, ибжьаратәуп - 26-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 18-ҩык пациент, Очамчыра ирхәышәтәуеит ааҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хәҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 24-ҩык апациентцәа.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.
- Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


"Ачымазара Аԥсны ианааз ҳгәы иаанагон ҳҽазыҟаҳҵеит ҳәа, аха ианааи еилаҳкааит, аҭагылазаашьа даара ишыцәгьахаз. Ачымазаҩцәа анырацәаха аҳақьымцәеи амедиаҳәшьцәеи рхыԥхьаӡара маҷхеит, абри аҭагылазаашьа даара ауадаҩрақәа ацын", - еиҭеиҳәеит Бганба.
Ачымазара зынӡа аҽарцәгьан ианыҟаз аамҭазы, иара убас, зыпсҭазаара иалҵуаз анырацәаз, иаҳнарҵеит ахымҩаԥгашьа.
"Ауаҩы иажәақәа рызхәыцра, аԥҟарақәа рықәныҟәара, аха ауаҩы зегьы дашьцылоит. Иара уажәгьы аӡәгьы асабрада ихаӡам, угәы иаанагоит шьҭа акгьы сыхьӡом ҳәа, аха ачымазара аҩныҟа инаугар улшоит. Макьана имаҷуп Аԥсны ичымазара зхызгаз рхыԥхьаӡара, уи уахәаԥшыр еилукаауеит, ҳаԥхьаҟа ацәқәырԥақәа ҳзыԥшызар ауеит ҳәа. Макьана аҽарҭынчра заацәоуп", - еиҭеиҳәеит Бганба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
"…Сара сазхәыцуеит саныхәыҷыз сани, саби, сандуи ҷыдала ҳрааӡозма ҳәа. Мамоу. Абри ҳқыҭаҟны иҟаз зегьы рхымҩаԥгашьала ҳрааӡон. Абри абри ауп ҳәа ҳарҳәаӡомызт. Ус ишыҟоу иаҳдырбон рыԥсҭазаашьала, рныҟәашьала, ртәашьа-ргылашьала, реизыҟазаашьала. Урҭ уахьрыхәаԥшуаз ухы уааӡон, убри аҩыза аҭагылазаашьа ыҟан", - иҳәеит Ҷкотуа.
Аиҿцәажәара инарҭбааны шәазыӡырҩы аудиофаил аҟны.
Мшаԥы 20 рзы Роспотребнадзор аԥҟара ҿыцқәа аланагалеит. Урҭ рыла, лаҵара 1 ашьҭахь аҳәаанырцәынтә ихынҳәуа акоронавирус азы ҩынтә атест арҭароуп. Аҩбатәи атест аҭак аҳәынҭқарратә маҵзурақәа иаку рпортал аҿы икьыԥхьтәуп. Урыстәыла атәылауаа Аԥсны иаҭааз, Краснодартәи атәылаҿацә аҿы иҭаҩу рыда, егьырҭ атестқәа арҭар акәхоит.
"Уаанӡа аԥсшьарҭа ҭыԥ ахь иаар зҭахыз аҭыԥқәа ааныркылон, ахәԥса хәыҷык ршәон, ишаауаз ҳдыруан, ҳаргьы ҳарзыԥшын. Абри Роспотребнадзор аԥҟарақәа рыдыркылеижьҭеи рызҵаарақәа рацәахеит, иҟоуп заанаҵтәи аҿаҵатәқәа мап рцәызкуа. Уи даргьы ирҭахым, аха ирацәаны ақьаадқәа аҭахуп рҳәоит (ачымазара ҿкы инадҳәаланы агәаҭарақәа ирыдҳәалоу - аред.), ҳаргьы ҳахьыӡ ҳмырцәгьарц, иаарышьҭыз аԥара шьҭахьҟа иҳаргьежьуеит. Ари хәыҷык иаҳԥырхагоуп, ҳаԥхьаҟа ишыҟало сыздыруам. Акзаҵәык иазгәасҭарц исҭаху, ҳнапхгара аҟынтәи, атуризм аминистрра аҟынтә аинформациа иаша ҽеишәа иҳамаӡам, еилырганы аԥсшьаҩцәа адырра раҳҭарц азы. Абри абас ауп ҳәа иаҳҳәаратәы амҩа ҳақәҵатәуп", - ҳәа азгәеиҭеит Смыр.
Иаҳа инеиҵыху аицәажәара шәаҳар шәҭахызар, шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил.
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Адиле Аббас-оӷлы диит мшаԥымза 23 1921 шықәсазы. Лабду Иаҳиа Аббас-оӷлы милаҭла дџьамын. 20-тәи ашәышықәса аҽеиҩшымҭаз Аԥсныҟа даауеит, ибла хнакуеит ари атәыла, анаҩс иӡбоит наӡаӡа аангылара. Аҭаацәарагьы аԥиҵоит араҟа.
"Саб дџьамын, сан-даԥсыуан. Саб иҳәо саҳахьан: "Аԥсны зегьы реиҳа бзиа избоит". "Избан?" - сиазҵаауан сара. "Избан акәзар аԥсуа жәлар ахьы иаҩызоуп, мыцхәы ацәажәара бзиа ирбаӡом. Бымшәан, Аԥсны есымша иҟазаауеит, сара сдунеи сыԥсахыргьы, иара шышәҭло агәра згоит", - абас лаб иҳәоны илгәалалыршәон Адиле Аббас-оӷлы.
Лан лзы акәзар, абас лҳәон:
"Сара сан д-Аҩӡԥҳан, ажәла бзиа, ажәла ӷәӷәа датәын. Хәҩык аишьцәа лыман, рызегь аибашьраҟны иҭахеит", - ҳәа лгәалашәарақәа дырзааҭгылахьан аиҿцәажәарақәа руак аҟны Адилле Аббас-оӷлы.
Иаҳиа Аббас-оӷли иԥшәмаԥҳәыс Гиульфидани рҭаацәараҟны иит ԥшьҩык ахәыҷқәа, хҩык аишьцәа: Шаҳбас (Адиле лаб), Ризу, Касима, рыԥҳазаҵә Наргиз. Адиле 15 шықәса анылхыҵуаз Сариа Лакоба лашьа Емды Џьих-оӷли лареи еибадырит, анаҩс аҭаацәара аԥырҵеит.
Аха раԥхьаҟа ирзыԥшраны иҟаз ахлымӡаах атәы абардыруаз, агәырӷьара зцыз рҭаацәаратә ԥсҭазаара аамҭа кьаҿк иалагӡаны иҿахҵәеит. Иалагеит сталинтәи арепрессиақәа. Нестор Лакоба иҭаацәа лаԥшықәҵаны ирыман, аӡәаӡәала рҭакра иалагеит. 1938 шықәсазы Адиле лыԥшәма дҭаркуеит ахара идҵаны, хара имгакәан ларгьы уи аҩыза аҭакра лԥеиԥшхоит. Уи ашықәсазы Адиле Аббас-оӷлы "ажәлар раӷа" ҳәа лыхьӡҵаны Аԥсны дахцан. 16 шықәса ахлымӡаах лхыганы Аԥсныҟа дхынҳәуеит 1953 шықәсазы. 1956 шықәса рзы Аԥснытәи АССР Иреиҳаӡоу аӡбарҭа лхара лыхнахит. 1957 шықәса рзы Аҟәатәи арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет далгеит.
Акыр шықәса рышьҭахь илылшеит дызҭагылаз агәаҟра атәы зҳәо агәалашәарақәа рыҩра. Убас, 2005 шықәсазы иҭлыжьуеит ашәҟәы "Не могу забыть " зыхьӡу.
Нестор Лакоба ихьӡ зху Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә музеи адиректор Лиудмила Малиа илҳәоит:
"Афырԥҳәыс ҳәа ззуҳәаша лакәын Адиле. Лара илылшеит дызҭагылаз агәаҟрақәа зегьы лыхганы, лҽеиқәырханы, абахҭа хьшәашәа даиааины, лыҩныҟа ахынҳәра. Илхылгаз ахлымӡаах атәы еиҭалҳәоит угәаҵантә инеиртә еиԥш лышәҟәқәа рыҟны. Дызҭагылаз аџьамыӷәа ззымдыруаз ауаа ирыцеиҩылшеит", - ҳәа лҳәоит Малиа.
Аҭоурыхҭҵааҩ Гәырам Гәымба Адиле Абас-оӷлы длыхцәажәо дазааҭгылахьан уи илылаз адоуҳа анырра шунаҭоз.
"Лара илхылгаз аҩыза ахлымӡаах зхызгаз рацәоуп 1930-тәи ашықәсқәа рзы арепрессиақәа раан, аха урҭ рахьынтә иааԥшит ауаа ҷыдақәа, аџьамыӷәа ду зыхганы иуаҩны иаанхаз. Сара еиҳараӡак исгәалашәоит илылаз адоуҳатә мчы. Уахьлыхәаԥшуаз дхәыҷызшәа убон, аха агәамч ду лылан. Уанлацәажәоз аԥхарра ду, аенергиа уныруан. Илхылгаз зегьы дыриааины, ауаа рахь абзиабара ду аалырԥшуан... Ас еиԥш зылшо адунеи аҟны даара имаҷуп, иагьа лхылгазаргьы, дуаҩы лашан, ус лыхьӡ аанлыжьит", - ҳәа иҳәоит Гәырам Гәымба.
Адиле Аббас-оӷлы узыршанхо ԥхыӡк лбахьан, лышәҟәы "Не могу забыть" анҭыҵ ашьҭахь: Ашә аартны Нестор Лакоба иҩны дныҩналеит. Амаҵурҭаҟны итәан аҭаацәа зегьы. Сариа Адиле данылба, дыҩны дналԥылеит, дылгәыдыҳәҳәаланы ус лалҳәеит: "Анцәа иџьшьоуп! Бара ибылшеит сгәаҳәара анагӡара, ауаа иреилбыркааит аиашаҵәҟьа абахҭаҟны ибхыбгаз. Сыбзыразуп, сара агәра згон уи шынабыгӡоз, шьҭа сгәы ҭынчуп".
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Малиа Сариа Лакоба лзы: леиԥш аҭоурых аҿы дыҟам


АҞӘА, хәажәкыра 17 - Sputnik. Роскомнадзор Twitter аблокада азнаур шауа атәы аҳәеит "Актәи аканал" аефир аҿы иҳәеит аусбарҭа ахада ихаҭыԥуаҩ Вадим Субботин.
"Ҳаԥшуеит. Мызкы аҟынӡа Twitter ахымҩаԥгашьа ҳашьклаԥшуеит", — иҳәеит иара.
Иара иажәақәа рыла ԥхьаӡатәи аӡбра асоциалтә ҳа анапхгара ахымҩаԥгашьа иаҿырԥшхоит. Убри аан аилахәыра анапхгара хаҭала рацәажәара залшом.
Twitter зықәра намӡац аҽшьра иадзыԥхьало, ахәыҷтәы порнографиа, анаркотикатә маҭәашьарқәа рыдкылараз аинформациа ирызку аконтент ықәнагом.
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Адунеи аҿы акоронавирустә инфекциа ҿыц здырбалаз рзеиԥш хыԥхьаӡара 140 миллион иреиҳахеит ҳәа адырра ҟанаҵоит Џьонс Хопкинс ихьӡ зху ауниверситет. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Авирус реиҳаӡа алаҵәара ахьамоу тәылоуп Еиду Америкатәи аштатқәа-31,5 миллионҩык чмазцәахеит), аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Индиа-14,5 миллионҩык), ахԥатәи аҿы Бразилиа 13,8 миллионҩык.
Мшаԥы 17 адыррақәа рыла аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13924-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13338-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 219-ҩык.
Хәажәкыра 11, 2020 шықәсазы Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара апандемиа рыланаҳәеит акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 алаҵәара инадҳәаланы.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, мшаԥы 17 - Sputnik.Аҵаақәшьқьрааразы акомандатә адунеи ачемпонат аҟны Урыстәыла раԥхьаӡакәны аиааира агеит. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Спорт.
ЕАА еизгоу ркоманда ириааит урыстәылатәи аспортсменцәа. Акомандаҿы иқәгылон Анна Шьербакова, Елизавета Туктамышева, Михаил Колиад, Евгени Семененко, гәыԥла иқәгылон Анастасиа Мишина – Александр Галлиамов, Викториа Синицина – Никита Кацалапов.
Урыстәылатәи аҵаақәшьқьрааҩцәа ҩынтә араӡны медалқәа иаԥсахахьан, знык- аџьаз.
World Team Trophy аԥхьахәтә фонд иартәоит миллион доллар. Урыстәылатәи еизгоу акоманда, атурнир иахьаиааиз азы иранашьахоит 200 нызқь доллар.
Аҭоурыхтә баҟақәа Иаку аҭоурых-культуратә ҭынха аобиектқәа рсиа Аԥсны ирыдыркылеит 2015 шықәса ԥхынҷкәынмзазы. Уи аамҭазы уи ианылеит 1535 обиект. Ашьҭахь еиҿкааз аинветаризациа апрограммала даҽа 700 обиект алԥшаан. Хадаратәла урҭ архитектуратә баҟақәа ракәын. Дара аҳәынҭқарра иахьчоит азакәан инақәыршәаны, ҳәа азгәеиҭеит Аԥсны акультура аминистрра аҭоурых-культуратә ҭынха ахьчаразы адепартамент аспециалист Инал Џьопуа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, хәажәкыра 22 - Sputnik. Америка Урыстәыла аганахьала иаланагалаз асанкциа ҿыцқәа аимпорт аҭыԥантәи аалыҵ ала аԥсахразы ихәарҭоуп, аҭыԥантәи анаплакқәа русуразгьы феидара алоуп, ҳәа рҳәеит Урыстәыла ахәаахәҭра аминистрраҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Вашингтон хәажәкыра 18 инаркны абџьар аекспорт аимпорти ахьыҟамло атәылақәа рсиа Урыстәылагьы аҵанаркит. ЕАА ахәаахәҭратә санкциақәа ирыҵаркуеит амилаҭтә шәарҭадара еиҿызкаауа аекспорт, авиациеи акосмоси ирыҵанакуа ҷыдарақәак рыҿҳәара цәыббра 1 аҟынӡа иацҵоуп. ЕАА ахәаахәҭра аминистрраҟны ишырҳәаз ала, аекспорттә ԥкыра алагалоуп Урыстәыла ахимиатә бџьар ахы ианархәоит ҳәа иҟоу адыррақәеи, Алексеи Навальныи иаанкылара иадҳәалани иалагалоу аԥкрақәеи рҳәаагақәа иҭагӡаны.
"Америкатәи асанкциа ҿыцқәа ҳтехнологиатә ҳақәа ирылыркуеит аимпорт, ус анакәха ҳнаплакқәа русура хра аманы ирныруеит. Аимпорт иахаҳшәаауаз аԥара атәыла аҩныҵҟа иаанхоит, аулафахәы, атехнологиатә ҿиарақәа рызшәара иазырхахоит", - рҳәоит аусбарҭаҿы.
Аминистрра имҩаԥнагоит арадиоелектронтә ааглыхраҿы аимпорт ԥсахраз ауснагӡатәқәа, атәылаҿтәи ааглыхыҩцәа ацхыраара рнаҭоит иманшәалоу аинвистициатә ҭагылазаашьала, аԥаразоужьрала.
"Иахьатәи аамҭазы арадиоелектроника аџьармыкьа ЕАА аҟынтәи атехнологиақәа рымацара рыла акәӡам излашьақәгыло. Егьырҭ атәылақәа рҟынтәгьы аалыҵ ҳауеит", - рҳәоит апресс-маҵзураҿы. Иагьазгәарҭоит, асанкциақәа егьырҭ атәылақәа СССР ақәыӷәӷәаразы имҩаԥыргон, аха лҵшәа рымамызт ҳәа.
Урыстәылатәи анаплакқәа рганахь ала асанкциақәа ралагалара алзмыршо ракәны иҟоуп, урыстәылатәи аҳаирпланқәа рзы авиациааглыхратә наплакқәа рҿы аимпорт иныҭкааны изыԥсахуа апрограммақәа русура.
"98% аҳаирпланқәа урыстәылатәхоит. МС-21 раԥхьатәи аԥырра мҩаԥнагеит урыстәылатәи ахәҭа ПД-14 аманы", - рҳәоит амаҵзураҿы.
Аминистрраҿы иазгәарҭеит асанкциақәа ирыхҟьаны урыстәылатәи аекономика иаиуа ааха рыҭҵаара шымҩаԥырго 2014 шықәса раахыс.
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Адунеи аҿы акоронавирустә инфекциа ҿыц здырбалаз рзеиԥш хыԥхьаӡара 140 миллион иреиҳахеит ҳәа адырра ҟанаҵоит Џьонс Хопкинс ихьӡ зху ауниверситет. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Авирус реиҳаӡа алаҵәара ахьамоу тәылоуп Еиду Америкатәи аштатқәа-31,5 миллионҩык чмазцәахеит), аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Индиа-14,5 миллионҩык), ахԥатәи аҿы Бразилиа 13,8 миллионҩык.
Мшаԥы 17 адыррақәа рыла аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13924-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13338-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 219-ҩык.
Хәажәкыра 11, 2020 шықәсазы Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара апандемиа рыланаҳәеит акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 алаҵәара инадҳәаланы.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, мшаԥы 17 - Sputnik.Аҵаақәшьқьрааразы акомандатә адунеи ачемпонат аҟны Урыстәыла раԥхьаӡакәны аиааира агеит. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Спорт.
ЕАА еизгоу ркоманда ириааит урыстәылатәи аспортсменцәа. Акомандаҿы иқәгылон Анна Шьербакова, Елизавета Туктамышева, Михаил Колиад, Евгени Семененко, гәыԥла иқәгылон Анастасиа Мишина – Александр Галлиамов, Викториа Синицина – Никита Кацалапов.
Урыстәылатәи аҵаақәшьқьрааҩцәа ҩынтә араӡны медалқәа иаԥсахахьан, знык- аџьаз.
World Team Trophy аԥхьахәтә фонд иартәоит миллион доллар. Урыстәылатәи еизгоу акоманда, атурнир иахьаиааиз азы иранашьахоит 200 нызқь доллар.