АҞӘА, жьҭаара 10 - Sputnik, Сариа Кәарцхьиаԥҳа. Аԥсны акоронавирус азы агәаҭарақәа рхыԥхьаӡара иацлоит жьҭаарамза анҵәамҭазы ҳәа адырра ҟалҵеит асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик.
"ПЦР-агәаҭарақәа аҩбатәи ацәаҳәазы аԥаразоужьра иаҭаху шьақәдыргылахьеит. Амза 15-20 рзы Аԥсныҟа иаҭаху амаругақәа ааргоит, убри иабзоураны иҟаҳҵо аҭҵаарақәа рхыԥхьаӡара иацлоит. Алабораториаҿы аус зуа аспециалистцәа рҩыџьарагьы аус еицырулоит. Уаанӡа аламинартә бокс аҟны аӡәаӡәала аус руазҭгьы, уажәшьҭа ҩыџьа-ҩыџьала ирулоит, русура аамҭеи иҟарҵо аҭҵаамҭақәеи хымԥада ирыцлоит", - ҳәа инаҵылшьит Скорик.
Лара лажәақәа рыла, иааиуа амчыбжь азы аԥаразоужьра ҟалоит хә-нызқь тест-системақәа раахәаразы, урҭ рыбзоурала алаборатори аусзуҩцәа "аамҭақәак ирыдамзаргьы ҭынч аусура рылдыршоит".
Скорик излеиҭалҳәаз ала, иахьатәи аамҭазы алабораториаҿы аус руеит Ставропольтәи амырзачымзаратә институт ахаҭарнакцәа аусура иаҿуп. Дара амолекулиартә диагности аҟаҵаразы Аԥсны ахада идҵала аштат ахь игаз 11-ҩык аспециалистцәа ҿыцқәа аҵара дырҵараҿы апрактикатә цхыраара ҟарҵоит. Уи адигностика "100 процентк рыла акоронавирус аҭҵаара иазынархоуп".
Ааҩык аспециалистцәа адиагностика ахаҭа мҩаԥыргалоит, егьырҭ хҩык - атехперсонал роуп - урҭ асанитаркацәа, адезинфекторцәа раҳасабала аус рулоит, ишәарҭоу абиологиатә материал ықәырхлоит.
Асанитартә ҳақьым хада иазгәалҭеит Аԥсны ачымазара зыхьуа рхыԥхьаӡара ишацло, убри аан атәылауаа рхы акы ишацәырмыхьчо.
"Ачымазара ауаҩы илаҽра еиҳа-еиҳа иӷәӷәахоит, ус иҟоу апациентцәа рыԥсҭазаара аиқәырхара цәгьоуп. Сара исцәыуадаҩуп абри атәы алацәажәара, аха иҵегьы атестқәа рыҟаҵара аҭахуп. Уажәшьҭа 250 ракәым, 500 рҟынӡа ҽнак ала иҟаҵалатәуп. Ҳбиуџьет аҟынтәи хә-нызқь цыра атестқәа рзакәым, 15 нызқь рзы аԥаразоужьра аҭахуп. Аха ачымазара ҿкы аанкылара адиагностикала изалшом, аха аԥкрақәа рықәныҟәара, ахыхьчара иалнаршоит. Сгәанала, ари ачымазара зхьымсыц аӡәгьы даанымхеит. Сара исыздыруам уаҳа иҟалар акәу, ауаа аԥкрақәа ирықәныҟәо иалагаразы. Ҳара ҳхаҭақәа ҳҽаанаҳамкылар, ачымазарагьы аангылаӡом", - ҳәа ауаажәлар ргәырҽанырҵарц ҳәо, Скорик иацылҵеит ари аҭагылазаашьа ӡынразы еиҳагьы аҽарцәгьар шалшо, асезонтә хьҭалаларақәа анцәырҵуа аамҭазы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаарԥшу ҩ-нызқьҩык иреиҳахеит
АҞӘА, жьҭаара 28 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 458 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 106 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 137-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 118-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 26-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык, илҩаауп 15-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит жәҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 51-ҩык апациентцәа. 47-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп. Амобилтә госпиталь аҟынтәи илҩаауп быжьҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Ҳраион аҿы ари аҩыза аҽаҩра ҟамлацызт уҳәар ҟалоит. Сынтәа аџьықәреи ахаҭабзиара бзиоуп, алаҵараангьы аҭагалараангьы амшқәа ақәшәеит, зынӡа ахьы иаҩызоуп. Иааидкылан 950 гектар аџьықәреи лаҵаны иҳаман. Гектаркнтә ҩ-тоннаки бжаки ҟалар акәын. Аибашьра еилгеижьҭеи ас еиԥш аҽаҩра ҳамҩбацызт. Аҽаҩра амш иахьыԥшуп, ажәларгьы ибзианы аус адырулан, ҳәарада, алҵшәагьы ҟалеит. Ажәакала, аҭагылазаашьақәеи зегьы еиқәшәеит, ауаа ахагьы роуит, аԥсабарагьы иара атәы ҟанаҵеит", - еиҭеиҳәеит Џьынџьал.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа заԥхьа дгылаз атәыла анапхгара Аҟәа ақалақь Ахьӡ-аԥша амемориали Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡыинба имемориали рҿи ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит.
Нанҳәа 14, 1992 шықәса рзы аихамҩа ахьчара ҿарԥас иҟаҵаны Қырҭтәыла Аҳәынҭсовет Аԥсны Аҳәынҭқарра аҵакырахь иҭалеит. Аибашьра цон 413 уахи-ҽни. Ихыркәшахеит Аԥсны ахақәиҭтәрала, цәыббрамза 30, 1993 шықәсазы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Урыстәылатәи аруаа арзҩыдаратә усурақәа мҩаԥыргоит Аԥсны. Жьҭаара 21 аҽны аҟәатәи аџьармыкьа аҵакырадгьыл зегьы арзҩыдара иахыжьын. Иара убас, аерозольтә рзҩыдагала ихырҟьоит аҿкчымазаратә хәышәтәырҭа, арранаԥхьаратә пункт, архив, ар рыштаб –50 000 метр ԥшьыркца еиуеиԥшым ахыбрақәа.
Амшын еиқәа афлот арадиациатәи, ахимиатәи, абиологиатәи хьчара архәҭаҟынтәи акоронавирус аламырҵәаразы Аԥсныҟа иааит Ҟрымынтәи, жьҭаара 19 рзы. Аруаа аиԥш зеиԥшу арзҩыдарақәа Аԥсны имҩаԥыргахьан мшаԥымзазы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз арратә госпиталь иахьа, жьҭаара 20 раԥхьатәи апациентцәа аднакылеит. Арахь иааргоит Аҟәантәи адагьы, егьырҭ араионқәа рҟынтәи ачымазцәагьы. Ачымазцәа рыдкылашьа бзианы еиҿкаауп. Раԥхьа адкыларҭаҿы рҭагылазаашьа иахәаԥшуеит, ршьа аҵәыҵәри ахьынӡалоу гәарҭоит, досу рмедицинатә шәҟәқәа рзеиқәдыршәоит. Шәахәаԥш урыстәылатәи агоспиталь аусушьа зеиԥшроу Sputnik авидео аҟны.
АҞӘА, жьҭаара 31 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 367 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 73 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 132-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 114-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 23-ҩык, ибжьаратәуп - 27-ҩык, илҩаауп жәаҩык апациентцәа. Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 60-ҩык апациентцәа. 57-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 31 рзы Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" аҟны иаарту урыстәылатәи хырхарҭарацәалатәи агоспиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа рыԥсҭазаара ишалҵыз.
Иԥсҭазаара далҵит COVID-19 ззышьақәырӷәӷәаз 1934 шықәса рзы ииз апациент. Иара ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра ӷәӷәала илаҽны дыҟан. Иҭагылазаашьа акыр ибааԥсын. Жьҭаара 31 ашьыжь иара иԥсҭазаара далҵит игәы-шьадатәи иԥсыԥлагаҩагаратәи зымхара иахҟьаны.
1942 шықәсазы ииз COVID-19 ззышьақәырӷәӷәаз апациенткагьы жьҭаара 31 рзы лыԥсҭазаара далҵит. Лара ахәышәтәырҭанҭыҵтәи ҩганктәи асубтоталтә полисегментартә гәыҵәкра лыман, иара убас егьырҭ асоматикатә чымазарақәагьы лцәа иалан.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.


Бадраҟ Аҩӡба, Sputnik
Аԥсны ашәҟәыҩҩцәеи ауаажәларратә усзуҩцәеи анышә иахьамадоу апантеон аԥҵара аидеиа цәырҵит 1959 шықәса рзы, аԥсуа поет гәлымҵәах Алықьса Лашәриа иԥсҭазаара даналҵ ашьҭахь. Апантеон ахаҭа аадыртит 1965 шықәса рзы, Гәылрыԥшь апартиа араионтә комитет амаӡаныҟәгаҩ Григори Ԥлиа анышә дамардеит. Апантеон аҟны ижуп еицырдыруа ашәҟәыҩҩцәа, апоетцәа, ауаажәларратә усзуҩцәа: Қьаазым Агәмаа, Иван Ҭарба, Минадора Зыхәба, Шәарах Ԥачалиа, Михаил Ҭраԥшь уҳәа ирацәаҩны.
Апантеон иахьаҵанакуа уаннеилак иаразнакы иузеилкаауам араҟа ауаа анышә иамадоу мамзаргьы имадаму. Аҵлақәеи аҵиаақәеи еимакны еизҳауеит. Аҳаскьын акәзар, аҳра амоуп. Арахь, араҟа аҵыхәтәантәи рызқәаҭыԥ ҳәа ирзалхын Аԥсны азы зхы-зыԥсы иамеигӡаз. Ахьӡ ҭызгоз ауаа.
Апантеон Аԥсны атәылауаа реиԥш асасцәагьы ирнеирҭаны, иҿахәҳәаганы, иҭоурых ҭыԥны иҟазар акәын. Уи ацынхәрас араҟа абабира еизҳауеит. Анышәынҭрақәа руак иахыҵәаз аҳаскьын напыла ҳнаха-аахан ҳнахәаԥшызар иануп "Қьаазым Агәмаа" ҳәа.
Ашкол аҟны, нас ауниверситет аҟны Қьаазым Агәмаа иҩымҭақәа санрыԥхьоз асеиԥш мышкызны избап ҳәа агәра згомызт.
Апантеон санаҭаа ашьҭахь заҟа сгәы каҳаны, ахәыцра хьанҭақәа сзааины сыҟаз аҳәара уадаҩуп. Ажәа ԥшӡақәа рҳәара шҵакыдоугьы иаразнак исныруан.
Ҳәарада, зегь бзиа еицаабо, зырҿиамҭақәа ҳрылаҽхәо ауаа абасеиԥш изрызныҟәатәузеи?
Асеиԥш аҭагылазаашьа иахьакәым иацакәым ианыҟалаз. 2014 шықәса рзы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет аусзуҩцәеи астудентцәеи ари аҭыԥ ишахәҭаз еиԥш еиҿыркааит.
"Афилологиатә факультет еиҿнакааит апантеон арыцқьара. Аџьабаа ду рбеит", — лҳәоит акафедра аусзуҩ Дифа Габниаԥҳа.
Лара лажәақәа рыла урҭ ауснагӡатәқәа ԥхьаҟагьы ирыцырҵоит ҳәоуп.
Аха асеиԥш зныкны имҩаԥуго акциақәа аҭагылазаашьа дзыриашом. Апантеон иааиԥмырҟьаӡакәа анапы аҭахуп. Уи знапы ианыда? Ҳара уи аҭак ҳаԥшаауеит ҳәа ҳашьҭамлеит, аԥсуа жәаԥҟа ишаҳәо ала "досу ихы идырп".
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Жәытә-натә аахыс аԥсуа ирыман дара рхатә анцәахаҵара. Ҳазшаз даӡәыкуп, аха адинхаҵарақәа еиуеиԥшым, доусу иара итәала дазнеиуеит. Аԥсуаа ақьырсиан атәгьы ныҟәыргоит, амсылман итәгьы ныҟәыргоит, Ажьирахьгьы инеиуеит. Зегьы мҩаԥаҳгоит Ҳазшаз игәы ҟаҳҵарц. Уажәы қьырсианла аҿбаара иҵалоит. Ԥсыуала аныҳәагатә мҩаԥызгар зҭаху изы уи акгьы амам. Ажәытә аԥсуаа ирымаз ачгара, уи ауаҩы даныԥслак акәын, ахаа ықәырҵаанӡа, ашьтәа ршьаанӡа ичгон. Анаҩсан шәарыцара ианцоз, мышкы ҩымш ианычгозгьы иҟан. Ачгарақәеи аҿбаарақәеи зегьы ныҟәаҳго ҳалагар, ҳаԥсуарагьы каҳажьыр акәхоит", - иҳәеит Латариа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Sputnik, Сырма Ашәԥҳа
"Сара шьала-дала саԥсыуоуп. Нуриҭҭин сыхьӡуп, с-Ахбоуп. Сара сан Гәарамиаԥҳан. Ҭырқәтәыла, Ҳендеқь ахьырҳәо сеиуоуп. Аԥсшәа бзианы издыруеит. Сара Аԥсны хәынтә-фынтә снеихьеит. Сыԥшәма Аԥсны деиуоуп. Ҳабацәа ҳанацәа иаҳдырбаз ала ҳхы ныҟәаҳгоит. Акыр шықәса ҵуеит ҳаиҳабацәа Аԥснынтә ахҵәара иақәшәеижьҭеи.
Усҟан иҟаз ацәгьаурақәа ирыхҟьаны, арахь ихыҵны иааит. Ара, Ҭырқәтәыла иахьааз атәарҭақәа хаз-хазы иалырхит. Рыԥсадгьыл аԥсабара еиԥшыз аҭыԥқәа рҿы анхара иалагагәышьеит, уи ала рыгәхьаагара хырҽыр рҭахызар акәхарын…
Рыԥсы ахьынӡаҭаз изҵымҵшаз ахьанҭара иаҵан, ргәырҩа ӷәӷәан, ирхыргаз агәаҟра рацәан. Амшынеиқәа аҟынтә аԥсыӡ агьама рбаӡомызт. Аԥсуаа ҳахьыҟазаалакгьы, егьа адунеи ҳаԥсаҟьаны ҳалаԥсазаргьы, "Аԥсуара Анцәа иумырӡын!", — ҳәа ҳныҳәоит.
Аԥсуара ахьыҟам, егьыҟам ҳҳәоит. Аԥсуара ахьыҟоу ауаҩра аҟноуп, ауаҩра ахьыҟоу аԥсуара аҟноуп. Аԥсуа илоу аҟазшьа ҷыдарақәа даҽа милаҭк еиуоу илаӡам. Аԥсуа уибар, ушԥаҟоу?— ҳәа дуазҵаауеит, уҭагылазаашьа шԥаҟоу, уҭаацәа ргәабзиара зеиԥшроузеи?— иҳәоит, инҭкааны дуазҵаауеит.
Қапба Ԥельуан ҳәа аӡә дыҟан. Ақәԥара бзиа ибон, ачарақәа ахьыруаз қәԥара дцалон. Аԥельуан даҳзааит ҳәа зегьы дырдыруан дахьнеилак. Ҽнак хҩык ауаа ахабар изаарышьҭит сасра ҳузнеиуеит ҳәа. Ус иҭааз исасцәа џьара инаиртәеит, ирҿаиҵо имам, идиржәуа имам, дыԥхашьа-ԥхаҵо дрыдтәалоуп.
Иҟасҵарызеи ҳәа дышхәыцуаз, ргәылара ԥҳәысеибак дыҟан, жәқәак лымазаарын, ианаалашьца днеин иман дааит, ишьны ацәа аахыхны исасцәа пату рықәиҵеит. Аха, иҟаиҵаз дацәыԥхашьон. Иааигәа абнара ыҟан, амҿы ылхны иҭины, лыжә ацынхәра ааихәеит, даҽа ҳамҭақәакгьы надкыланы, лгәыла ԥҳәыс лҿы днеит.
"Абааԥс, ԥхашьарак сақәшәеит саҭабымҵан, бара ибыбзоураны хьымӡӷ сымгеит, сысасцәа ишрықәнагоз ала пату рықәысҵеит", — иҳәан лнапы дагәӡит. "Ааи, сыҷкәын, уара уԥхашьар, саргьы сыԥхамшьози, ииашан иҟауҵеит. Ажә уара иумазааит, иааӡа, ихьча, ухы аланыҟәга аԥхьаҟа, лҳәан егьырҭ аҳамҭа ссақәа налыдылкылан, ажә шьҭахьҟа илырхынҳәит. Аԥхашьара иҟанамҵо егьыҟам, аҭак ҟаҵашьагь уақәшәозароуп. Аԥсуара ақәнага наугӡароуп!"
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ҭырқəтəыла, Белеџьықь иаҵанакуа Сарынч ақыҭаҿы инхон забдуцəа рџьынџь ахь ихынҳəыз Ҳақан Папба иеиҳабацəа. Ҳақан иабшьҭра Ҭырқəтəыла даара зыхьӡ нагаз уаан. Дара усҟантəи аамҭазы Ҭырқəтəылатəи аҳəынҭқарра напхгара азҭоз Қьемал-Мысҭафа Аҭаҭиурк идгылаҩцəан, ихьӡ зху амедалқəагьы ранашьан, ражəа акрыԥхылнадон, иуаа нагақəан.
"Сара сабдуцəа Аԥсны Ҵабал иҭыҵқəаз иреиуоуп. Изларҳəо ала, Аԥснынтə усҟан Папбақəа Ҭырқəтəылаҟа ирыцыхҵəаз аԥсуаа рхыԥхьаӡара 500-ҩык инареиҳауп. Усҟан ақыҭа ахьӡ азҭазгьы ишьақəзыргылазгьы сара сабду иаб иоуп. Иара Сулеиман ихьӡын, 123 шықəса ниҵит, даара дшəарыцаҩ бзиан, зхымҭа камшəақəоз дреиуан", - ҳəа ажəабжьҳəара дналагеит Ҳақан Папба.
Ҳақан Папба ихаҭа диит Анкара ақалақь аҿы. Иаб Гази Папба иусура аганахьала иқыҭа ааныжьны уахь диасыр акəхеит. Ҳақан иан Арӡынԥҳауп, Леман лыхьӡуп, лыԥшəмеи лареи аҵарадырра ҳаракы змоу ахшара рацəа рааӡеит.
"Ҳара ҳҭаацəара дууп, фҩык аишьцəеи хҩык аиҳəшьцəеи ҳаҟоуп, хашьцəа руаӡəк дҳаԥхахьеит. Ҳани ҳаби аҵарақəа ҳдырҵеит, еиуеиԥшым азаанаҭқəа ҳнапы рылакуп, иҟоуп азиндырратə усбарҭаҿы аус зуа, аҳақьым изаанаҭ змоу, аекономика аус иаҿу уҳəа. Саҳəшьцəа руаӡəк Англиа дынхоит, уаҟа аҭаацəара далоуп, лыԥшəма дҟабардоуп. Саб иԥсҭазаара далҵхьеит, сан лыԥсы ҭоуп, лықəрагьы такəы инаскьахьеит", - дҳацəажəон ҳџьынџьуаҩ.
Ҳақан Папба занааҭла механик-нџьныруп, абар уажəшьҭа шықəсқəак инарзынаԥшуеит Очамчыра ақалақь арацəа аус ахьадыруло афирмаҿы аус иуеижьҭеи.
"Сара зныкгьы сгəы меиҭасӡац Аԥсныҟа сахьааз. Сыззыԥшыз ари ахҭыс ҟалеит 2013 шықəса рзы. Ҩыџьа арԥарцəа сымоуп, руаӡəк Аҟəатəи аҩбатəи ашкол далгахьеит, Аԥснытəи аҳəынҭқарратə университет жəларбжьаратəи аизыҟазаашьақəа рҿы аҵара иҵоит, аиҵбы макьана ашкол дҭоуп, аабатəи акласс аҿы аҵара иҵоит. Аолимпиадақəа рҿы изныкымкəа аԥхьахəқəа игахьеит сԥа еиҳабы, даара сгəы еизнарҳауеит уи", - ҳəа азгəеиҭоит Ҳақан Папба.
Ҳақан Папба иԥшəмаԥҳəыс Ҟрымтəуп, ҭаҭар ҭыԥҳауп, аԥсуара аҵасқəа бзиа ибаны издызкылаз ԥҳəызбоуп, ԥсыуа ҭацак ишлықəнаго еиԥш лхы мҩаԥылгоит. Лысасдкылара зеиԥшраз иаразнак избарҭахеит уи аҽны дара ахьынхоз Маҷара аҳабла санаҭаа, лхы-лҿы еихаччо лчеиџьыка лнапы иқəыргыланы данысԥыла.
"Сара шьала-дала сшаԥсыуаз еиҳагьы агəра згеит сыԥсадгьыл ахь санаа амш инаркны. Саб иан Фаҳриа лыхьӡын, Беиаԥҳан. Сан лан Кəыџԥҳан, Хьымараса лыхьӡын. Урҭ рхаан иҟаз аамҭа даҽа аамҭан, хааралеи бзиабаралеи еибаркын, ргəы-рыԥсы иахылҵуаз раԥсшəа агьама хазын, урҭ аамҭақəа цəгьа ихьаазгоит. Ихьаазгоит иара убас сгəы ишаҭаху еиԥш аԥсышəала сахьзымцəажəо, избанзар ақалақь ду аҿы исызҳауан, рацəак аԥсшəа ахьумаҳауаз", - иҳəеит Ҳақан Папба.
Ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба акыр дазгəыдуны иазгəеиҭеит ишьыжьшара Аԥсынтəыла иахьалаго, ихəларагьы убас. Адоуҳамч ду инаҭоит Ҵабал ашьхақəа дырҿаԥшуа дахьынхо.
"Сыԥсадгьыл аҿоуп сыԥсы ахьҭоу, суаҩынаӡаны схы ахьызбо. Сара сусура аганахьала атəым тəылақəа рҿы аус зухьеит, атəым милаҭ срыланхахьеит. Узбекисҭан 23 шықəса сыҟан, убас еиԥш Ҟазахсҭангьы. Ашьыжьтəи аҳауа араҟа даҽакуп. Хəыцрашəкы санеимарымкуа ыҟаӡам. Зны-зынла сыхшыҩ аҟны иааиуа асахьақəа лабҿабоушəа исыдыскылоит. Издыруада сандуцəа сабдуцəа абни аҭыԥ аҿы инхозҭгьы, издыруада урҭ рыҽқəа ирықəтəаны абнаҟа имҩасуазҭгьы, издыруада рмаҵураҭаҭыԥ абнаҟа иҟазҭгьы, рылҩаҵə уантəи иҩеиуазҭгьы, издыруада?.." - игəҭахəыцрақəа ҳацеиҩишон Ҳақан Папба.
Иара зегь раԥхьа иргыланы иҭахуп ихшара ԥсыуа ҵасла иааӡазарц, рхатəы бызшəа рдыруазарц, араҟа рышьаҭа еиздырҳарц. Убри аҟынтə иазиӡбеит наӡаӡа иԥсадгьыл ахь иҭаацəа иманы даарц, иагьыҟаиҵеит. Дынхоит Гəылрыԥшь араион Маҷара аҳаблан, ҳҳəынҭқарра ахарџь ала ҷыдала ҳџьынџьуаа рзы идыргылаз анхарҭаҩнқəа руак аҿы.
Ҳазҭагылоу аамҭазы Гəылрыԥшь араион аҿы иҟоуп ф-ҳаблак ҳџьынџьуаа хьынхо, иааидкыланы дара 360 ҭӡы ыҟоуп. Маҷара аҳаблан акəзар, иҟоу аҩнқəа инарҷыданы, даҽа хыҩнык рыргылара иаҿуп, 150-ҭӡы ҳџьынџьуаа ахьынхаша. Уажəазы Маҷара иҟоу анхарҭа ҩнқəа рҿы 55 ҭӡы ыҟоуп.
"Сашьцəеи сареи ҳаибадырит, аибабара ҳабжьоуп. Ҳабдуцəа ирыхҭысыз шьарда ыҟоуп, иаҳдыруа аасҭа иаҳзымдыруа еиҳауп. Аҭоурых дыртəуп, иҭҵаалатəуп, уи уаҵəтəи ҳара ҳԥеиԥш ауп", - ҳəа азгəеиҭеит Ҳақан Папба ҳаиҿцəажəараҟны.
Аҳəаанырцə инхо ҳџьынџьуаа рзы Ҳақан Папба ииҳəо акоуп - зегь раԥхьаӡа иргыланы ирымазароуп агəаԥхара, анаҩс ицəырҵуа азҵаарақəа рыӡбара еиҳа имариоуп. Аԥсныдгьыл знык зшьапы ықəзыргылаз, знык араҟа аӡы иаҿыхəаз наӡаӡа датəнатəуеит, уи ус шакəу агəра игоит ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба.
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Шықəсқəак раԥхьа Шьамтəылантəи зҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь ихынҳəыз ҳџьынџьуаа рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп Маха Кəыџба лҭаацəа. Лыԥшəма шаԥсыӷуп, Маруан Ҳаӷбаџь-Сафарбеқь. Дара ҩыџьа ахшара рымоуп.
Зыӡбахə сымоу аҭаацəеи сареи ҳаибадырра џьашьатəшəа иҟалеит. Уи аҽны Маҷара аҳаблаҿы инхо ҳџьынџьуаа снарыҿцəажəарц сцеит. Урҭ рахьтə иҟан издырқəоз, иҟан ҿыц сзабадырқəаз. Адəаҿы ҳаидгыланы аицəажəара ҳшаҿыз, ҩыџьа аҷкəынцəа хəыҷқəа наҳавсит, нас иааҭгыланы иҳахəаԥшуа иалагеит.
"Шəызусҭцəада шəара?" - сҳəан снаразҵааит.
"Сара Шьамтəылантəи сааит,-иҳəеит руаӡəк, егьи: - Нхыҵ-Кавказынтə", -иҳəеит.
Шьамтəылатəи ҳаԥсуа ҳəыҷы иҩыза қəрала маҷк диеиҳабын, "аҩныҟа ҳара ҳахь шəымнеиӡои, аҩны сани саҳəшьеи ыҟоуп" иҳəеит урыс бызшəала. Саргьы ажəа исҭеит рыҩныҟа ҳамҩахымҵкəа сшымгьежьуаз. "Ус акəзар араҟа сышəзыԥшуеит", - иҳəан, иикыз ицыгə хəыҷы аауишьҭын, сааигəара дааины даагылт.
Адəаҿы сусқəа санрылга, аҷқəын хəыҷы снаицны иҩныҟа сынхалеит. Ашə снасит, аԥшəмаԥҳəыс Маха дҿаԥха-ҿаччо дааҳԥылеит. Заа сзабадырхьаз лԥа хəыҷы иналеиҳəеит сызусҭаз, нас иаразнак дыҩны изыԥшыз иҩыза хəыҷы иахь дылбааит. Аԥсшəақəа анааибаҳҳəа, ҳаиҿцəажəарагьы ҳналагеит. Лара лгəы иаланы иазгəалҭеит лхатəы бызшəала дахьзымцəажəо, аха аҵара дшаҿу.
"Шьамтəыла аԥсуаа рацəаҩны иахьынхоз Берҳаџьам ақыҭаҿы инхон сара сҭаацəа. Аибашьра иахҟьаны ҳаҩнқəа зегьы ҟəыбаса еилажьуп. Аԥсныҟа ҳанаауаз иаҳшəыз ҳцəамаҭəа ада аҩны акагьы ҳзалымгаӡеит. Сара сан Мазоҳ Асрие дедыгьын, араб бызшəа инаваргыланы ҳаҩнаҭаҟны иаҳҳəоз аедыгь бызшəа акəын, убри аҟынтə саԥсшəа хьысҳауп", - лҳəеит Маха.
Маха Кəыџба ҟазшьала даара иҭынчу, згəы ҭбаау, агəлара-азлара пату зқəу ԥҳəызбоуп. Аҩнтəи аусқəа акыр игəцаракны, лыхшара рнапы рыдкыланы дынхоит лыԥсадгьыл аҿы.
"Иҟалап, Аԥсныҟа ҳаара аибашьра иахҟьазар. Знык ҳаԥсадгьыл ҳшьапы анықəҳаргыла нахыс уажəаԥхьа абра ҳашԥанымхоз ҳəа хəыцра жəпакы сызцəырҵуа иалагеит. Аԥсадгьыл змам ауаҩы дхəаҽуп, уи еиҳагьы ианеилыскааз уажəоуп. Ҳазҭагылоу аамҭазы сҭаацəеи сареи ҳгəырӷьаҵəа ҳанхоит, ҳанаауаз икаҳҭəаз алаӷырӡ наунагӡа ҳахəаҽуаз џьысшьон, аха ус акəымхеит", - ҳəа азгəалҭоит ҳџьынџьуаҩ.
Маҷара аҳаблаҿы Маха Кəыџба лҭаацəеи лареи нхарҭа ҭыԥла реиқəыршəара ахахьы иагеит ҳџьынџьуаа рыԥсадгьыл ахь рырхынҳəразы Аҳəынҭқарратə еилакы.
"Ауаҩы ауаҩы изы дыхəшəуп. Ҳаԥсадгьыл аҿы инхо ҳауаажəлар убриаҟара ԥхаррала иаҳԥылеит, ҳхьаақəа зегьы ҳхадыршҭит. Ҳаигəылара бзиоуп, ҳаихаҵгылоит, досу излаҳалшо ала аус ҳуеит. Схəыҷқəа духеит, исыцхраауеит, аӡӷаб еиҳабы Ламар 14 шықəса лхыҵуеит, аҷкəын Омар 3-тəи акласс аҿы аҵара иҵоит, Аҟəатəи ашкол интернат дҭоуп", - лҳəеит Маха, аратəи рыԥсҭазаара дахцəажəауа.
Ииашаҵəҟьаны, Махеи сареи ҳаиҿцəажəара ҭырџьманра азызуаз лыԥҳа еиҳабы лакəын. Атəым бызшəақəа акыр дрызҟазоуп, лхатəы бызшəа акəзар, хымԥада аҭыԥ ҷыда ааннакылоит, есааира ицқьаны илҵарц дацклаԥшуеит. Аҩнаҭа аԥшəма иакəзар, аҽны дсықəымшəеит, аусура дыҟан.
"Ҳара Шьамтəыла ҳанынхоз иҟалап ҳаиҳабацəа ирхыргаз аҭоурых уиаҟара хырҩа аҳамҭозҭгьы. Уажəы уи акыр хьаас иҳамоуп, абазақəа ҳəа иҳашьҭан уаҟа зегьы. Уимоу, "Абаза" рыхьӡырҵон ииуаз асабицəагьы. Убриала атəым милаҭ ҳрылаӡҩарц ҳҭахымызт", - ҳəа азгəалҭеит Маха Кəыџба.
Маха Кəыџба дахьиз аҭаацəараҿы ахшара рацəа ирызҳауан. Быжьҩык аиҳəшьцəеи иашьаки ыҟан. Аԥсҭазаара убас еиԥш иҳəаақəнаҵеит, рызегьы атəым ҳəынҭқаррақəа рҿы инхоит. Иаҳҳəозар: Италиа, Германиа, Ҭырқəтəыла, Шьамтəыла. Урҭ зегьы иахьа излеигəныҩуа аҭелтə еимадара алоуп. Маха Кəыџба лоуп разҟыс изауз лабдуцəа рџьынџь ахь ахынҳəра. Агəыӷра лымоуп лаҳəшьцəеи лашьеи Аԥсныҟа иаартə еиԥш аҭагылазаашьа роуп ҳəа, насгьы урҭ рахьтə аӡəы идамхаргьы араҟа дынхартə-дынҵыртə дҟалап ҳəа.
Маха ажəа сылҭеит лхатəы бызшəа бзианы ишылҵалак лыгəҭахəыцрақəа еиҳа инарҭбааны исзеиҭалҳəарц. Аха, урҭ зегьы еидкыланы ирхылҵуа акоуп: "Аԥсны - сара сыгəҭыхоуп, сгəырӷьароуп, схьаауп, слахьынҵоуп", - лҳəеит.
Уи аҽны имҩаԥызгаз аиҿцəажəарақəа ирхылҵыз аԥхарра акыраамҭа исыцуп. Ҩаԥхьа ҳџьынџьуаа рҭоурых зҳəо адаҟьақəа ҿыц еихсыршəшəаанӡа. Маха Кəыџба лҭаацəеи лареи ирзеиӷьаҳшьоит аихьӡарақəа, рыԥсадгьыл аҟны аиҵыҵра, аизҳазыӷьара!
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
"Аамҭала Ариаҧшь ҳанхон. Уи заҟа шықәса ҵуа анцәа идырааит: ҩышәым, хышәым, ҧшьышәым. Есышықәса, аӡӷаб, Амҧараа рҟын иаҳа хәыҷык иааҧшӡан иҟоу, амшын аҟәарашҟа дцо, амшын лҽалҭо далагеит. (Уажә ҳахьцогьы аҟәараҟын оуп ҳахьныҳәо). Аамҭа ааиуа ианыҟалалак, аӡӷаб дахьцо уаҩҧсы изымдырӡо, дыҩны длеины аҟәараҟны длатәон. Дыштәоу, амшын цәқәырҧо ианалагалак, лара агәаҧхара лоуан, дагон. Аӡәым, ҩыџьам, хҩыкым… Убас ианыҟала, аишьцәа дҳахьчоит ҳәа рыӡбеит. Длеин длатәеит. Лашьагьы дыҟоуп, ларгьы. Лашьа изымчҳаит, иштәаз лшьамхы ихы нықәиҵан, дамхацәеит. Ани ацәқәырҧа ааиуа ианалага, лылаӷырӡ налҿыхәхәан лашьа иӡамҩа инақәҭәеит. Дааҧшит. Даимҭеит, лыҧсы нирхеит. Убри ашьҭахьгьы абри ныҳәарҭаны шәара ишәыдуп рҳәеит".
Абас еиҧш жәытәнатәаахыс инеимда-ааимдо абиҧарала иаарго Амҧараа рныҳәара абри ажәабжь ала ахы акуеит. Ҳара уи ҳзеиҭаиҳәеит Зосим Амҧар, аамҭала ари аныҳәара иахагылаз. Аха агәамбзиара иахҟьаны уи даҽа ныҳәаҩк иниымидеит. Избанзар, иара ишҳаиҳәаз ала, аныҳәаҩ дыцқьазароуп, гра имамкәа дыҟазароуп. Аныҳәаразгьы рхы злаҿырхуа ҳәа ирыдырҵаз ацә-ҟата, хәыц еиқәаҵәа злам акәын. Ажәытәан ҩынтәҟа роуп ас еиҧш иҟаз ахьырзыҧшаазгьы. Ашьҭахь шықәсык зхыҵуа ақыжә рықәырҵеит, ахьақәла-шьтәа ҳәа иҟоу. Убас есышықәса иааиҧмырҟьаӡакәа, ноиабр мза раҧхьатәи асабшеи-амҽышеи рзы Амҧараа рҽеидкыланы, ҭӡы-ҭӡыла зны аӡәы инидҵо, зны даҽаӡәы, рхы иақәныҳәоит. Зынӡа 57 ҭӡы рҟынӡа ыҟоуп иахьа. Сынтәа ҳара сасыс ҳазҭаз аныҳәара мҩаҧган Елызбар Амҧар иҩнаҭаҿы, Лӡаа ақыҭан.
Ари ажәлантә рныҳәара амҩаҧгашьа ахатәы ҷыдарақәа амоуп. Аӡӷаб амшын (агәылшьаҧ) лагарала ишыҟалаз ала, аныҳәарҭа аҭыҧ ахь – амшын агаҿа иаҧшьну Ариаҧшь ахь — аӡӷаб днеир ҟалаӡом, ахацәа роуп иныҳәо амҽышазы (шамахамзар аныҳәарақәа зегьы рҟны амҽыша аныҳәара иамшны иҟоуп). Иара Аг-ных ҳәагьы рныҳәарҭа иазырҳәо изыҟалазгьы ажәа "ага", "агаҿа" аҟынтәи ауп. Аха асабшатәи амш – аныҳәатә ҽазыҟаҵара — еиҳагьы азҿлымҳара ацуп. Араҟа ихадароу аҧҳәыс лоуп.
Амра ҭашәаанӡа Амҧараа рҭацацәа зегьы ааизаны, досу иҭӡы аҟынтәи аныҳәатә ча – амгьал иаларҵо рыхәҭаақәа рыманы иаауеит. Ихадароу аныҳәатә чыс абри амгьал ауп (хәыц еиқәаҵәа злам ақыжә агәи-агәаҵәеи инаваргыланы). Уи метрак аҭбаареи ҩ-метрак ауреи аманы ирӡуеит.
"Асабша иҟаҳҵо чгахьоуп. Аӡӷабцәа ҭахон азы абри чгахьала ишьҭырхит. Абра абысҭа, аҟәыд, арҵәы, ауаҭка ыҟоуп, ахаа – мап. Абарҭ рылоуп уаха ҳшеидтәало. Аҭацацәа зегьы иаауа рықьҭамхә (рыхәҭаа. — Е. Ҭ.) аларҵоит: аҟаб, аҟәыд, анкьа аҟәыд еилыршәшәа ҟаҵаны иааҳгон, уажәы ус аҟәыд ааргоит, ашә аӡа, ахш" — ҳәа даҳзалацәажәеит ажәытә ишыҟарҵози уажәы иҟарҵои атәы аҩнаҭа аҧшәмаҧҳәыс Роза Қаҩҧҳа.
Хазы дазааҭгылеит иара амгьал шыҟарҵоз атәы: "Ашырӡи ахәыӡи еилаҩҩы, ашә анхыухуа иаанхо ахаз, аџьыкхыш, нас ашә аӡа ҧыҟҟаны инақәҵаны – абарҭ рыла мацара акәын ишыҟарҵоз жәытәла. Уажәы ашырӡ ыҟаӡам, иӡхьеит. Нас амажәа ашьҭыхга ҳәа акгьы арҭомызт. Ахала ишьҭыҵаанӡа иазҧшуан. Уаха асааҭ жәаҩа рынахысгьы акәын аӡрахьы ианнаргоз…", – ҳәа иацылҵоит лара.
Иахьагьы аҭацацәа рызегь рыхәҭаақәа шыҟарҵац еиҧш иааргоит. Аҧҳәыс еиҳабы (аҧҳәыс цқьа ҳәа иҟоу) "ҧссымилаҳ" наҳәаны досу рыхәҭаақәа неилаҧсаны амажәа акәаҳара напы алыркуеит, егьырҭ аҳәсагьы нлывагылоит. Уи ахьынӡаҟарҵогьы имгәамҵкәа, изҿу ахьӡгьы мҳәаӡакәа, аҭацацәа еихлафаауа, иччо-ихәмаруа рнапы аус адыруеит. Иахьа иҟарҵо амгьал ашырӡ ацәыӡхьазаргь, ахәыӡ алоуп, лымкаала иаразы илаганы, ихәны иааргоит. Иара убас ашылеи ачашылеи аларҵоит, хышла мацара иркәаҳауеит (ахш аацәырҟәанданы), аџьыкхыш арҭоит, агьамазгьы ашьақар аларҳәҳәан иҟарҵоит. Аҵыхәтәан амажәа лассы игыларц азы арчыгақәа арҭоит. Нас иныхҩаны сааҭк аҟара иазыҧшуеит. Уи иазыҧшнаҵгьы чгахьала идырхиаз аишәа хәыҷи-дуи, ҳәсеи-хацәеи надтәалоит. Аныҳәаҿа иааныркылогьы хҧа иреиҳаӡам, ачгахьа аҵасла ишақәнагоу имҩаҧыргоит.
Ус сааҭкгьы ниасит, амажәагьы ибзиан ишьҭыҵт. Шарҧазы инаркны еиқәыз амца арҧарцәа зхылаҧшуаз инаха-аахан, амҿқәа лыҽҳәыхны акәасҭӷақәа рымацара иаанрыжьуеит. Аҧҳәыс еиҳабы дныҳәа-ныҧхьаны амажәа аашьҭыхны аихатәы дырган еиҵҳәа ду ахь аиҵбацәа нлываргылан иналгоит. Уаҟа раҧхьа ианырҵоит уи азы заа иааргахьаз, иӡәӡәаны иҟоу ала-бз (ала абыз) ҳәа иҟоу абӷьы еизыхәхәақәа – абри абӷьы ақәҵараан аҭацацәа рызегь рнапы аларымкыр ауӡом, досу бӷьык-бӷьык наган инақәиҵоит. Анаҩс амажәа еиҵыхны инанҵаны ахыхь ашә аӡа (иҧыҟҟаны ҽыҭ-ҽыҭла идырхиахьаз) нақәырҵоит, уи ахыхь дырҩегьх амажәа ақәҵаны ала-бз абыӷьқәа рыла инхырҩоит (уи зыҟаҳҵо амгьал цәыббылны иҟамларц азоуп рҳәоит). Аҷкәынцәа аихатәы дырган аашьҭыхны аҧырӷқәа инарықәдыргылоит, уи ахыхьгьы инақәырҳәҳәаны еизеиҟаран иҟарҵоит. Уажәшьҭанахысгьы аҷкәынцәа ҿарацәа рнапы иазаанхоит иара, урҭ шарҧазынӡа ирҷаҧшьалароуп, акәицқәа мыцәарц агәаҭара адагьы, акы ацрамсырц, акы иамҟьашьырц азы ирыхьчоит – алаф неихҳәаало абас иаадыршоит.
Амҽыша шарҧазӡа аныҳәаҩ Валикәа Амҧар дныҳәа-ныҧхьо агәар дааҭалоит. Аҷкәынцәа быцала ишышны иҟарҵахьаз уажәшьҭа иӡхьоу амгьал зқәырҵо ахь иниаргоит. Ажәытә абри амгьал убас ишьҭыхны шьапыла Ариаҧшьынӡа иргон, уажәыгьы уеизгьы-уеизгьы шьапыла ҧыҭк иҩаскьаргоит, ус иаҧуп, ус иахәҭоуп ҳәа, нас амашьынахь иниаргоит. Аныҳәарҭа аҭыҧ аҿы аныҳәаҩ агәи агәаҵәеи кны, аҩ ҿа аашьҭыхны дныҳәоит. Иазгәаҭатәуп: агәи агәаҵәеи ада егьи акәац уаҟа аҭыҧ аҿы ишырымжәуа, абысҭагьы уаҟа ируӡом, аҩнынтәи заа иҟарҵахьаз аҿахрақәа наргоит, аҟаб рӡуеит. Иара аныҳәаратә мгьалгьы уаҟа агьама рбаӡом. Уи ҭӡы цыҧхьаӡа хәҭаала инамхны, аныҳәаҩ досу "алыҧха шәымаз" ҳәа инадиркуеит. Аҩны ианнеилак, досу рыҩнқәа рҿы рыхәҭаа акәац жәны, абысҭа уны еибаныҳәан инеидтәалоит, изыхныҳәаз агьама рбоит.
Иуникалтәу Амҧараа рныҳәара Ариаҧшь агаҿаҟны ианыхдыркәшогьы ҩыџьа аиҳабацәа рыда егьырҭ зегьы аҭыҧ иҭыҵны ианцалак ашьҭахь оуп. Зосими Валикәеи Амҧараа кәысҭӷак-кәысҭӷак нышьҭыхны амшын агаҿа иныҽҧынгылоит: "Ҳҭацацәа ҧырхага рмоуа, ҳамцахә цәашьа амамкәа, ҳаӡӷабцәа ахьнеиуа аҿиара рыманы иҟало" ҳәа хынтә ирку акәысҭӷақәа неиҿшьны амшын иарҭоит.
Ажәанҧҳа илхылҵыз Амҧараа рыжәлантә абриала амшын гәылшьаҧ аҟынтәи рыӡӷабцәа ҿырхуеит ҳәа ирыҧхьаӡоит. Ихадароу, ари аныҳәара жәынгьы ҿангьы агәрагара, азхаҵара иацу ӷәӷәоуп, уи ҟаумҵар ҟалаӡом рҳәоит. Насгьы дара ажәлантәгьы еидызкыло аныҳәарақәа иреиуоуп.
Зегьы ирдыруеит иарбанзаалак еишәачарак зымҩаԥысуам аҭамада ида. Дызусҭада аҭамада? Ҳаамҭазтәи ахәыцрала уи "аныҳәатә аниматорк" диҩызоуп – "ахәмарра шьақәзыргыло", амҩаԥгаҩ иус назыгӡо. Аха аԥсуаа ртрадициатә культураҿы аҭамада инаигӡо ароли иара ихаҭа истатуси акырӡа иҳаракны иршьон амҩаԥгара мацара адагьы.
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Аҭамада иалырхуа ауаҩы ари даараӡа пату зқәу аӡә иакәзароуп ижәлантәи дызланхо агәыла-азлеи рыҩнуҵҟа. Ҟарачы-Балҟартәи абызшәақәа рҟынтәи еиҭаугозар, ажәа "ҭамада" – "аиҳабы", "ахада" аанагоит. Убри аан ҭамадас иалырхуа хымԥада зықәра ыҟоу иакәны дыҟазар акәӡам, уи дҿаӡаргь ауеит, ихадароу – иара дызланхо рҟны имоу апату анаҩсгьы иажәаҳәатә ҟазара ауп.
Ачараҿы аҭамада далырхуеит актәи аныҳәаҿа "Анцәа улԥха ҳаҭ!" анааныркылалак ашьҭахь. Убри нахысгьы аишәачара амҩаԥгара иара идуп. Иара ачара иацу ақьабзқәагьы иара изин алоуп ишымҩаԥысуа, иара иазылихуа аамҭа инақәыршәаны. Аҭамада имазҵаакәа ацәажәарагьы аишәа ахыҵрагьы ҟалом. Аҭамада аныҳәаҿа анааникыло иажәа аҿаԥҽра патудароуп ҳәа иԥхьаӡоуп, зегьы ршьапы иқәгылан иӡырыҩуазароуп. (Иахьатәи ҳаамҭазы амикрофон дышҭацәажәогьы ибжьы аӡәгьы иаҳауам.) Аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы уаанӡеиԥш ажәлар зегьы ырӡырҩны аныҳәаҿа аанкылара иаҟәыҵит.
Аҭамадеи уи иҩызцәеи рҿаԥхьаҵәҟьа асасцәа надыртәоит дара-дара пату еиқәҵаны аныҳәаҿақәа ныркыларц азы. Егьырҭ ауаа еидтәалоу дара-дара аныҳәаҿақәа еибырҳәоит. Џьоукы, аныҳәаҿақәа реишьҭагылара иашьҭам, аҭаца дахьгылоу инеины аҵәцақәа ныркылоит. Иаахҵәаны иуҳәозар, зегьы хаз-хазы ирҭаху ҟарҵоит. Иҟалап уи азы акәзаргьы аԥсуа чарақәа ргьама зырцәыӡызгьы. Аԥшәмацәеи асасцәеи раԥсшәеибыҳәашьа, рыпатуеиқәҵашьа аӡәгьы дашьҭамызар, аҭамада иныҳәаҿақәа рҳәашьа иазымӡырҩуазар, нас иарбан ԥшӡароу, иарбан ҵасу ачара иазынхо.
Аҭамада ицәажәарала иааирԥшуеит ҭаацәарак, жәлантәык рҭоурых. Иааникыло ныҳәаҿацыԥхьаӡа ҭоурых маҷуп азуҳәар ауеит. Убасҵәҟьа асасцәа рганахьалагьы ицәажәо аиҳабы. Урҭ рыпатуеиқәҵара еиндаҭларак иаҩызан. Араҟа ихадараз заҟа ҵәыца ржәыз акәӡамызт, заҟа иԥшӡаны иахцәажәаз ауп. Итәаз ауаагьы урҭ раҵәцеимдашьа зҿлымҳарыла иазыӡырҩуан, ражәақәа гәныркылон. Ачараҿы иалху аҭамада ифункциа хадақәа иреиуоуп асасцәа (амаҟарацәа) ишақәнагоу рԥылашьа, пату рықәҵашьа, рымҩаԥгашьа.
Иахьа аҭамадаратә ҟазара аӡра ишаҿу убоит, уи инаигӡоз функциақәак иԥсахит иааԥхьоу амҩаԥгаҩ. Аишәачара амҩаԥгара аҟазара алаҟәхара ачара зегьы амҩаԥысшьа ашьхыцқәа реилалара еиԥшнатәуа иҟалеит, хаоск еиԥшхеит, аҵәца арҭәреи аҭыркәкәареи ада акы азнымхакәа. Иҟалалоит ачараҿ имтәакәа аԥара ҭаҩны ианцогьы, мамзаргьы инеиуагьы изызнеиз аныҳәа иазҿлымҳаны акәымкәа, баша акрыфараз инеиуа дубап.
Иҟаҵатәузеи ачара ахаҿра аргьежьразы? Ари азҵаара аҭак аҟаҵаразы уи ахаҿра еилазго арбану еилкаатәуп. Аԥхьа игылазар ҟалап ачарахь иааԥхьоу ауаа рхыԥхьаӡара арацәара, армыцхәра.
Анаҩс, аҭамада ироль уаанӡа ишыҟаз еиԥш ашьҭыхра, иара убас асасцәеи аԥшәмацәеи ирыбжьоу аԥҟарақәа разгәаҭара. Акәымзар баша қьафурҭак иаҭаан крыфа-крыжә ицаз уакәны уаанхоит, уахьыҟаз чаразу, даҽа усмҩаԥгатәк акәзу узымдыруа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Аԥсаатә, аԥсатәааӡара уаназхәыцуа аԥсуа қыҭақәа уи аганахьала еснагь атрадициа бзиақәа рыман, ҭӡыцыԥхьаӡа акәты, ашәишәи, акәата, аҟыз иреиуоу аԥсаатә рзанын, ирзануп иахьагьы.
Иахьагьы аԥҳәыс лбеиара, лбарақьаҭра, лымаашьара иадыргоуп лашҭа иҭоу аԥсаатә. Насгьы акыр узцәыԥхашьо сасык дануҭаалак, аԥшәмаԥҳәыс кәтык ахәда ахҵәара анылзымгәаӷь хьымӡӷуп ҳәа иԥхьаӡоуп. Аҭаацәарақәа рҿы аԥсаатә шьны иахьырфо адагьы ирҵо акәҭагь, еиҳараӡак ахьара анрыцәмаҷу ижәны, мамзаргьы иџьны ирфоит цыфак аҳасабала.
Иара убас, ичаразааит, иԥсхәразааит иҟаҵоу аишәа зхарҭәаахом аԥсаатә ажьы анықәым, еиҳараӡак -акәтыжь. Нас ҳәара аҭахымкәа ас еиԥш хәарҭара зланы иҟоу аԥсаатә ранҵара, рааӡара, рырмарымажара апроцесс иахылымҿиаар залшомызт еиуеиԥшым ажәлар разгәаҭарақәа. Ҳрызхьаԥшып урҭ:
Аԥсаатә ирызку жәлар разгәаҭарақәа.
Ажәлар разгәаҭарақәа ирнубаалоит аҩнатә ԥсаатәқәа реиԥш егьырҭ аԥсаатәқәа рхаҿсахьагьы, иаагозар:
Арахә, аҩнытә ԥсҭтәқәа аҭыԥ ду ааныркылон аԥсуа ихныҟәгараҿы. Ԥсуаҵасла аԥсуаа арахә рҭиуан, иаархәон, урҭ раалыҵ – ахш, ахарҵәы, ашә, акәац аҭаацәа ргәы ҟазҵоз фатәын. Ҳрылацәажәап аԥстәқәа ирызку азгәаҭарақәа:
Аԥстәқәа ирызку жәлар разгәаҭарақәа.
Убасгьы рыӡбахә умҳәарц залшом абнатә ԥстәқәа (агыгшәыгқәа), урҭ шеишықәса раахижьҭеи иреишәарыцон, ркәац, рцәа рхы иадырхәон. Аԥстәқәа ирызку азгәаҭарақәагьы акык-ҩбак аазгоит:
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Бадраҟ Аҩӡба, Sputnik
Ааигәа амцакра ахьыҟаз аҩбатәи ашкол ашҭаҿы аҵыхәтәантәи аҵәҵәабжьы аргара аидеиа рыдкылан ашкол амца иамҽханакны ианыбылуаз амш азыҵәҟьа ҳәа еиҭалҳәоит ашкол адиректор Ирина Повирскер.
"Иахьа зегь шаҭаху иҟаҳҵоит, акызаҵәык, егьырҭ аклассқәа абзиараз ҳәа раҳәара ацеремониа ҳагхоит, избанзар ашкол ахыбра макьаназ ишәарҭоуп, ахәыҷы рацәа реизгара ҳҭахым. Ашкол ашҭа аныҳәатә ҟазшьа аҭаны еиҿкаауп, ирԥшӡоуп", - лҳәоит адиректор.
Адиректор аушьҭымҭацәа дрыдныҳәалеит, ирзеиӷьалшьеит ԥхьаҟатәи амҩа лаша. Лара лажәақәа рыла, даҽа ҭыԥк аҿы аҵыхәтәантәи аҵәҵәабжьы аргара иашамызт.
Адиректор ишылҳәаз ала, ашкол аиҭашьақәыргылара апроцесс цоит. Ахыб ықәырҵахьеит. Хара имгакәа аҩнуҵҟатәи аусурақәа ирылагоит. Ашкол ашҭа амузыкабжь, агәырӷьабжь ҭыҩуеит. Аушьҭымҭацәа аамҭак азы игәырӷьоит, аҽа аамҭак азы ргәы рыхьуеит рырҵаҩцәеи рышколи ахьынрыжьуа азы.
"Сара жәеиза шықәса абра аҵара сҵон. Даара агәахәара соуит аҵыхәтәантәи ҳаиԥырҵра абра иахьазгәаҳҭо. Даҽаџьара акәызҭгьы, ҳцәаныррақәа ҽакала иҟалон", - лҳәоит аушьҭымҭа Алика Касланӡиаԥҳа.
Аԥсны абираҟ шьҭыхны агимн анадырҳәа ашьҭахь ашкол адиректор ареспубликатәи ақалақьтәи Олимпиадақәа рҿы зҽалызкааз аҵаҩцәа рыхьӡ ҳәаны аҳаҭыршәҟәқәа рылҭеит.
Сынтәа Александр Пушкин ихьӡ зху ашкол №2 иалгеит 38-ҩык аҵаҩцәа.
Аушьҭымҭацәа дрыдныҳәало, Аԥсны аҵареи аҭҵаарадырреи рминистр ихаҭыԥуаҩ Дмитри Гәарамиа иҳәеит аҵарашықәс ҿыц азы ашкол хымԥада ихиахоит ҳәа.
Иара аҵаҩцәа ирзеиӷьеишьеит қәҿиарала аԥышәарақәа рыҭира.
"Шәырҵаҩцәа ирылшо зегь ҟарҵон ауаҩра шәылхразы, шәдырра аизырҳаразы. Сара избон шәышкол абылра иананиа заҟа шәгәы шәыхьуаз, зегь аӡәк иеиԥш ишәҳәоз уи бзиа ишыжәбоз акәын. Агәра шәсыргар сҭахуп ашкол ишыҟаз аасҭагьы ишеиӷьхо", - иҳәеит Гәарамиа.
Аушьҭымҭацәа рыхьӡала ажәҩан иаҵәарахь ихалаҵан ԥшшәырацәала еидкылаз ампышҭа ҭарчқәа.
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, хәажәкыра 24 – Sputnik, Бадри Есиава. Аԥсны асанитар ҳақьым хада Лиудмила Скорик ажәалагала ҟалҵеит ауааԥсыра акоронавирус рацәахьчаразы зеиԥш ҟамлац иҷыдоу аусмҩаԥгатәқәа нагӡазарц.
Аҩаша, хәажәкыра 24 рзы имҩаԥысит акоронавирус аҽацәыхьчаразы аҳәаақәҵаратә штаб аилатәара, атәыла ахада инапынҵақәа назыгӡо Валери Бганба инапхгарала. Ауааԥсыра ирабжьырго аусмҩаԥгатәқәа иреиуоуп:
Анапхгаҩцәа зегьы русзуҩцәа доусы русурҭаҭыԥқәа рҟны ишыҟоу рымцашоура гәарҭалартә еиԥш аҭагылазаашьақәа рзеиҿыркаароуп, уи халаны ианыҟала – зыԥшрак ҟамҵакәа рыҩныҟақәа рахь акарантин ашьаразы иоужьлатәуп.
Ахәыҷтәы, аҵаратә, аспорттә, акультуратә усбарҭақәа зегьы акарантин аҟны ишыҟоу иаанхароуп. Асанитар ҳақьым хада агәра ганы дыҟоуп ауаа рмаҵураныҟәарақәагьы шыԥктәу, урҭ аԥсреи-абзареи урыбжьагылартә еиԥш акрызҵазкуа аҟазшьа рымамзар.
Скорик ажәалагала ҟалҵеит убасгьы, атәылаҿы иҟоу акрыфарҭақәа зегьы ахылаԥшра ҷыда рымазарц, урҭ рнапхгаҩцәа дҵаны ирыдзарц адезинфекциатә мҭәашьарқәа рыла аҭааҩцәа зегьы реиқәыршәара.
Аԥсны агәабзиарахьчареи асоциалтә еиқәыршәареи рминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа аилатәараҿы иҳәеит, макьаназы атәылаҿы иаҭахны иҟоу ахәшәқәа шазхо, аха урҭ азымхо иалагар – раахәаразы алшарақәа заа иаԥҵатәуп ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ҳазлацәажәаша ҳамоуп - акультура, аспорт, аҟазара, уи - ҳара ҳаԥсҭазаара.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 6511-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 4645-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 87-ҩык.
Игор Адлеиба дызлахәыз абоксиортә турнир мҩаԥысит Екатеринбург, ԥхынҷкәын 5 рзы.
Раԥхьа ашәҟәы иҭагалоу акоронавирустә инфекциа COVID-19 хызҽуа алаҵақәа "Спутник-V" 95% хра аманы ахы аанарԥшит.


Аԥсны Афырхаҵа, аибашьра аамҭазы Аԥснытәи архәҭақәа ркомандаҟаҵаҩы, атәылахьчара аминистр Сулҭан Сосналиев аԥсуа-қырҭуатә еибашьраҿы раԥхьатәи аинрал-маиорын. Аԥснытәи арбџьарымчқәа раԥҵареи, аибашьраҟны иааирԥшыз ахаҵареи рзы ианашьан "Аԥсны Афырхаҵа" ҳәа ахьӡ ҳаракы, "Ахьӡ-Аԥша" аорден актәи аҩаӡара.
Аибашьра ашьҭахь, Сулҭан Сосналиев иуалԥшьа наигӡон Аԥсны, акыр аамҭа Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылахьчара аминистрс дыҟан. 2008 шықәсазы аҟабарда аамсҭақәа ирхылҵшьҭраз Сулҭан Асламбек-иԥа Сосналиев иԥсҭазаара далҵит.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ианалага аҩбатәи амш азы, Сулҭан Сосналиев хатәгәаԥхаралатәи адыгақәа ргәыԥ напхгара аҭо, Аԥсныҟа даахьан. Анаҩс, араҟа иалагеит иара иеибашьратә ԥсҭазаара…
Ишәгәалаҳаршәоит иара иажәақәа:
"Ҳара ҳзеиԥш ус Аԥсны ахақәиҭра ахьчара ауп. Ааи, ииашоуп аибашьра еибашьроуп. Уи иацуп хырԥашьа змам аԥсҭбарақәа. Аиааира агара ус имариаӡам. Уи рхы ақәырҵеит Аԥсны иреиӷьыз аҵеицәа, аԥсуаа рҭагылазаашьа еилкааны ирыцеибашьуаза аӡәырҩы.
Аиааиреи ахьыԥшымреи Аԥсны иазааргеит аԥсуаа рҵеицәа, урҭ ирывагылаз Нхыҵ-Кавказтәи Ареспубликақәа рхаҭарнакцәа, Аладатәи Урыстәыла, аҳәаанырцәтәи ҳдиаспора рхаҭарнакцәа уҳәа аӡәырҩы. Ҳарҭ ргәалашәара аҿаԥхьа ҳхырхәоит.
Аҭоурых ахә ҳаракны иашьап урҭ иаадырԥшыз ахымҩаԥгара, агәаӷьра, афырхаҵара, аиашара. Дара зааӡаз рҭаацәа рҿаԥхьа схырхәоит. Урҭ аԥсҭазаара аларҵәара рылдыршеит абиԥарала реиҳабацәа зызгәышьуаз агәыӷра, ахақәиҭра азықәԥара.
Иахьа, ҿыӷәӷәала иаҳҳәаратәы ҳаҟоуп Аԥсны ахьыԥшымра азхарҵап ҳәа адунеи зегьы аҿы. Ҳаибашьцәа аԥышәара аамҭа иҭагылан. Уи ахысра рылдыршеит фырхаҵарыла. Архәҭақәа ркомандаҟаҵаҩцәеи аибашьцәеи рыхьӡ ахааназы ԥсра-ӡра ақәым.
Аҭоурых наунагӡа иазынхап урҭ рышьҭа. Аԥсны ахьыԥшымра хьчатәуп. Анцәа иумҳәан, аӷа ҳааигәа дааумган, ажәа шәаҳҭоит еснагь ҳашшәыдгыло, ешьцәаҵас шәҳақәгәыӷыр шшәылшо. Сара Аԥсны аҩызцәа бзиақәа сырҳаит, ҭаацәала иааигәаны ҳаибабоит, еишьцәаҵас ҳаидгылоуп, ҳаиқәгәыӷуеит.
Аԥсуа жәлар сырзыразуп, ахашҭра уадаҩуп аибашьра аамҭазы иҳаԥгылаз ауадаҩрақәа, агәаҟрақәа, аԥсҭбарақәа. Аха, доуҳала иӷәӷәаз ажәлар, урҭқәа зегьы риааира рылдыршеит. Нагӡара ақәзааит Аԥсны ахақәиҭра, ахьыԥшымра, Аиааира!"
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Жәытә-натә аахыс аԥсуа ирыман дара рхатә анцәахаҵара. Ҳазшаз даӡәыкуп, аха адинхаҵарақәа еиуеиԥшым, доусу иара итәала дазнеиуеит. Аԥсуаа ақьырсиан атәгьы ныҟәыргоит, амсылман итәгьы ныҟәыргоит, Ажьирахьгьы инеиуеит. Зегьы мҩаԥаҳгоит Ҳазшаз игәы ҟаҳҵарц. Уажәы қьырсианла аҿбаара иҵалоит. Ԥсыуала аныҳәагатә мҩаԥызгар зҭаху изы уи акгьы амам. Ажәытә аԥсуаа ирымаз ачгара, уи ауаҩы даныԥслак акәын, ахаа ықәырҵаанӡа, ашьтәа ршьаанӡа ичгон. Анаҩсан шәарыцара ианцоз, мышкы ҩымш ианычгозгьы иҟан. Ачгарақәеи аҿбаарақәеи зегьы ныҟәаҳго ҳалагар, ҳаԥсуарагьы каҳажьыр акәхоит", - иҳәеит Латариа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, абҵара 6 – Sputnik, Бадри Есиава. Амшын еиқәа афлот арадиациатәи, ахимиатәи, абиологиатәи хьчара архәҭаҟынтәи аҟазауаа Гагра аобиектқәа рырзҩыдарақәа мҩаԥганы иалгеит абҵара 6 рзы ҳәа Sputnik акорреспондент изеиҭеиҳәеит Урыстәыла атәылахьчара аминистрра ахаҭарнак Павел Груздиев.
"Амшын еиқәа афлот арадиациатәи, ахимиатәи, абиологиатәи хьчара архәҭаҟынтәи аҟазауаа Гагра аобиектқәа: гагратәи аџьармыкьа, 25 000 метр ԥшьыркца иахьаҵанакуеи 6 000 метр ԥшьыркца иаҵанакуа амҩеи дырзҩыдеит. Уи ашьҭахь араион ахадара ахыбра, 4,5 нызқь метр ԥшьыркца иҟази Гагратәи ахәышәтәырҭеи БТИ ахыбреи дырзҩыдеит", - иҳәеит иара.
Груздиев иҳәеит аусурақәа мҩаԥыргоит 7 акк атехникеи 20-ҩык аруааи ҳәа.
Асабша, абҵара 7 инаркны арзҩыдаратә усмҩаԥгатәқәа ирылагоит аушьҭырҭатә ҭыԥ "Ԥсоу" аҿы.
Уаанӡа Амшын еиқәа афлот арадиациатәи, ахимиатәи, абиологиатәи хьчара архәҭа аруаа Аҟәа, Гәылрыԥшь, Очамчыра, Гәдоуҭа араионқәа рҿы ауаа рацәа реизарҭақәа, азеиԥшхархәагатә мҩадуқәа, зынӡа 600 000 метр ԥшьыркца дырзҩыдахьеит.
Амшын еиқәа афлот арадиациатәи, ахимиатәи, абиологиатәи хьчара архәҭаҟынтәи акоронавирус аламырҵәаразы ажьҭаара 19 рзы Аԥсныҟа иааиит. Уи аԥхьа, мшаԥымзааазгьы ара имҩаԥган арзҩыдаратә усурақәа.
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Анкьа зны СССР ахаан аинститут аҿы аҵара ҳацызҵоз арԥыск, аԥсшьара мшқәа раамҭазы амилициа аусуҩ дипҟеит. Ари шыҟалаз азы, ахьышәҭҳәа аинститут ахь адырра ҟалеит, астудент дҭаркит, аҵарагьы дҭырцеит. Иҟалап ииасхьоу аамҭа идеалтәны ахәаԥшра иашамзаргьы, аха иаҳҳәар ҳалшоит, ҳара ҳабиԥара злааӡаз асистема аамҭазы, лабҿаба азакәан иаӷрагылоз ус дшәышәуа дызцомызт ҳәа.
Абри зегь зхысҳәаауа, иахьа аамҭа — аамҭала иҳаҳауеит, амилициа аусуҩцәа ирықәлеит, амилициа аусуҩ дрыпҟеит, мамзаргьы, амилициа аусуҩцәа рзинқәа ирымаз инархыҳәҳәаны ауаа ишакәым ирызныҟәеит ҳәа. Иҳаҳауеит иара убас, амилициаа дара- дара еидыслоит ҳәа. Абри зегь мҩаԥысуеит иахьа, аибашьра еилгеижьҭеи уажәшьҭа 24 шықәса аныҵуа аамҭазы.
Ас ахьыҟало доусы ииҭахыу ахьыҟаиҵо аҳәынҭқарраҿоуп. Абахҭа ҩ-шәык анҿоу аԥхьатәи ала уҩналоит, ашьҭахьтәи ала ундәылҵуеит. Иахьа уажәраанӡа ари аҭагылазаашьа аиааира алымшеит аԥсуа ҳәынҭқарраҿы. Изаиааиуам, избанзар, ауа, аҭахы, агәыла уҳәа зегь еимадоуп, азакәан иналак-ҩалакны аус ауеит. Ҳазҭо ашықәс хәажәкыра 4 рзы Аҟәа ақалақь амилициа аусуҩцәа русҳәарҭа ахыбра иақәлеит. Иҭаркыз иҩызцәа ирышьҭаланы инеиз Ешыра ақыҭан инхо Хәарҵкиа Алхас икьарахә ҭыганы ахыбра дыҩнахысит, иҭакыз роужьразы адҵа ҟаҵо.
Иҭакыз аурмыжьит, "ихысуаз арԥыс аминистр даан диманы дцеит" аҳәон усҟан иҟаҵаз аофициалтә ҳәамҭа. Ашьҭахь еилкаахеит Хәарҵкиа дышҭарымкыз, ақьаадқәа ишырҳәо ала "аусҭҵаара нап аркуп" иара "ибналаз" ҳәа дыԥхьаӡаны "иԥшааразы адҵа ҟаҵоуп". Иахьа уажәраанӡагьы ари аус нагӡам. Дагьзоурышьҭызеи, иагьзишьҭоузеи?
Абас еиԥш иҟоу аҿырԥштәқәа иаҳдырбоит Аԥсны азакәан аус шамуа, ажәлар ари ирнаҭоит агәынамӡара. Ари аҿырԥштәы амилициа аусуҩцәа раҳаҭыр ланарҟәуеит, иреихсыз ауаҩы даанымкылакәа ахақәиҭра иҭоуп. Абга ахьҭам ала ҭашуам рҳәоит. Ас уоурыжьырц азы "абӷа ду" умазароуп. Ишьақәырӷәӷәам аинформациа ала, Алхас Хәарҵкиа Аԥсны ахада дигәылоуп, убри аҟынтә, азакәан "дахыԥартә" алшарагьы имоуп ҳәа угәы азҩаргьы ауеит.
2016 шықәса абҵара 10 рзы амилициа амш аназгәарҭоз зқьаф ҟазҵаз Гәдоуҭеи Афони рмилициа аусуҩцәа дара —дара еибапҟеит. Ари ажәабжь асоциалтә даҟьа Феисбук аҿоуп иахьалацәажәоз, иҳәынҭқарратәу адырраҭараҿы аӡбахә дмырзеит. Ҳазҭо ашықәс нанҳәа 5 рзы Гагра ақалақь ақьафурҭақәа руак аҿы ажәа рымазкыз арԥарцәа Мысра апост аҿы иаанкыланы ӷәӷәала ирыпҟеит Аԥсны амилициа аусуҩцәа, закәанла ус амч ахархәара азин шрымамгьы. Еснагь еиԥш, ари аус азы "аусҭҵаара нап аркуп". Ашьауӷа аус хацыркуп гәыԥҩык Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминстрра аусуҩцәа рганахьала.
Абас, ҳашцоз, иааҳалаҩҩит иҵоурам даҽа жәабжьк. Нанҳәа 21 рзы, 1992 шықәса рзы ииз Аҩыӡба Аинар ӷәӷәала дипҟеит Аԥсны Аҳәынҭавтоинспекциа аусуҩ Альберт Зебелиан. Ари аус ҵаҵӷәыс иамоуп автоинспеткор Зебелиан амашьынарныҟәцаҩ Аҩыӡба атехпаспорт шимамыз ашәҟәы иахьҭеигалаз. Зебелиан ахәышәтәырҭахь дыргеит, ааха ӷәӷәақәа имоуп. Ацәгьа зуз ихәҭоу дақәшәоу дақәымшәоу макьаназы аҳәара уадаҩуп, хыхь еиқәаҳаԥхьаӡаз аҿырԥштәқәа ҳрыԥшны иаҳҳәозар, абахҭа дҭаркыргьы "аҩбатәи ашә" ала аҭыҵра илшаргьы ауеит, иара убас, иҟалоит уи "ибналаны иҟоу" рсиа дахыԥхьаӡалахаргьы.
Даҽа ганкахьала ухәыцыр, дызлаҭоукуазеи автоинспектор дзыпҟаз, ԥхынгәы 5 2016 шықәса Аԥсны аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра иақәлаз ауаа амшын аԥшаҳәаҿы ипԥшахьарсуазар?!
R.S. нанҳәа 21 ахәылбыҽха Аҟәа амшын аԥшаҳәаҿы, асасааирҭа "Риҵа" аҿаԥхьа, "аблатноицәа" ҳәа изышьҭо аиԥылара рыман. Дара 40-ҩык рҟынӡа ыҟан. Урҭ рцәажәарақәа рныҩбыжь ала, еилукаартә иҟан Аҩыӡбеи Зебелиани рус ишазкыз. Ирыӡбаз аҳәара уадаҩуп, аха инаԥшуаз ауаа "абарҭ роуп ҳаиҳабыра" ҳәа сарказмла иҭәу ажәеидҳәалала ахә ршьеит.
Џьамал Мархолиа изҳаит Аацы ақыҭан, аҟазара злаз аҭаацәараҿы, хҩык аишьцәеи, хҩык аиаҳәшьцәеи рыгәҭа. Иаб Ражден деицырдыруан "Азар ашәа" зеиԥш ыҟам анагӡаҩы ҳәа. Иаб иаҳәшьа Шьамина агитара аларҳәон. Убри аҟнытә иџьашьатәым Џьамали, иеиҳабацәа Џьубеи, Игори амузыкахь ирылаз абаҩхатәра ҷыда.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Џьамал Аацытәи абжьаратә школ дҭалеит, аха анаҩс диасуеит Ӡиӡариа ихьӡ зху Аҟәатәи аинтернат ахь. Усҟантәи аамҭазы аҵараиурҭа директорс дахагылан Леила Ачԥҳа, аҵара аҟәша напхгара аиҭон Гиви Агрба. Џьамал Мархолиа иахьагьы иҳәоит урҭ рҵареи рааӡареи рҿы ароль дуӡӡа шынарыгӡаз. Ахәыҷқәа дара ирҿыԥшны аамысҭашәареи, алеишәеи, адыррахь агәазыҳәареи рылаҽуан есыҽны.
Асовет еидгыла аамҭақәа раан, ахәыҷқәа аҵара инаваргыланы еиуеиԥшым ахырхарҭақәа рҿы рҽалыркаарц, анаҩс азанааҭ алхраҿы ицхыраагӡахоит ҳәа ирзеиҿыркаауан аолимпиадақәа, убас амузыка азгьы.
"Алықьса Кәакәасқьыр ҳәа амузыкант бзиа аинтернат ахь даҳзааит, аолимпиада ҳазыҟаиҵоит ҳәа. Сара саныхәыҷыз нахыс слымҳа иаҳауаз аԥсуа ашәақәа ракәын, сҭаацәа ирыцназыгӡон азы маҷк иадамхаргьы аԥышәа сыман ҳәа схы сыԥхьаӡон, аха уеизгьы еидикылоз ахор саднамкылар ҳәа сшәон. Ашьҭахь, агәаҭарақәа рҿы сшаликааз ансеиҳәа сгәырӷьара ҵҩа амамызт. Аолимпиадақәа ирылахәыз иреиӷьыз аҵаҩцәа ракәын азы ҳхы дуны иаҳбон, еиҳау аҩаӡарақәа ҳгәы рзыҳәон. Анаҩс амузыка ҳазыҟаиҵо далагеит акомпозитор дуӡӡа Ражден Гәымба. Аинтернат аҿы аклуб бзиа ҳаман, убраауп асценагьы ҳахьаиршьцылаз. Амала ҳгәы ҳзырхьуазгьы ыҟан, аԥсуа хәыҷқәа злаз ахор вбак амамкәа иқәгыларгьы, ақырҭқәа аԥхьагыларазы рҽырымшьуази, аҩбатәи аҭыԥқәа ракәын иҳаҭәаршьоз", - ихәыҷра шықәсқәа игәалашәоит Џьамал.
Ашәаҳәаҩ раԥхьаӡакәны асцена ду ахь данцәырҵ инигӡаз "Лакоба изы ашәа" ауп. Урҭ ацәаҳәақәа иахьагьы иҿаҿы иааилоит ахәыцрақәа дынрымҽхаркуа.
Џьамал Мархолиа аиҳабыратәи аклассқәа рахь даниас, иашьа Игорь дицны нхара Пицундаҟа дааит. Усҟан акурорттә еилазаара аргылара ианаҿыз акәын, аобиект анџьныр хадас иамаз Ҭамара Гыцԥҳа наҟ-наҟ усурҭа ҭыԥлеи нхаралеи еиқәшәап ҳәа аԥсуа ҿар арахь ааԥхьара рылҭон хаҳәк иадамхаргьы еиқәырҵап ҳәа. Лара илыбзоураны Пицунда зшьапы азаркыз аԥсуаа иахьагьы инхоит, инҵоит.
Џьамал иашьа Игорь Мархолиа, Пиунда 1967 шықәсазы иаԥиҵеит раԥхьатәи ашәаҳәаратәи акәашаратәи ансамбль "Амзара". Убри алагьы жәлар рмузыка ықәыҩҩит араҟа. Џьамал иакәзар, ахкынагӡаҩцәа дреиуан. "Амзара" аҟны адагьы, ашәаҳәаҩ аусура далагеит акурорттә еилазаараҿы акультуратә-массатә усмҩаԥгатәқәа реиҿкааҩыс.
1972 шықәсазы Џьамал Мархолиа аррахь иԥхьоит, иуалԥшьақәа наигӡон Иарославль. Азеиԥш ԥсадгьыл иуал анаиҭа, уажәшьҭа Пицундаҟа акәымкәа иаб игәараҭахь Аацыҟа дхынҳәуеит. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра алагаанӡа, 18 шықәса инарзынаԥшуа иқыҭауаа рымаҵ иуан. Џьамал Мархолиа Аацы ақыҭа аспорттә Комитет аиҳабыс дарҭеит, убас напхгара аиҭон акомсомол, азанааҭ Еидгыла, ДОСААФ, деиҳабын атеатр.
"Усҟан ақыҭақәа рҟны аԥсҭазаара еилашуан. Аҿар аҵара ҵара ашьҭахь, аиҳабацәа ракәзар русура ианахашәалоз аамҭа ахьархыргоз, уимоу рҟазареи рбаҩхатәреи ахьаадырԥшоз атеатр, ашәаҳәаратәи акәашаратәи ансамбль, аспорттә кружокқәа ҳаман. Араиком Апартиа актәи амаӡаныҟәгаҩс иҟаз Константин Озган ицхыраарала Аацы аҽырҩырҭагьы ааҳартит. Ажәакала қыҭак ҳаҵамхо ҳаҟан. Аацы анҭыҵгьы ҳтеатр Ш. Ҷкадуа иҩымҭақәа ирылхыз асатиратә миниатиурақәа ддырбон егьырҭ ақыҭақәа ирҭааны, убас Лиудмила Хынтрыгә-иԥҳа Хагәышьԥҳа лааԥсара зду ҳ-аколнхаратә ансамбльгьы ажәлар ргәы шьҭнахуан", - еиҭеиҳәоит Џьамал Мархолиа.
Аԥсны арыцҳара ианҭагыла, 1992-1993 шықәсқәа рзы, Џьамал иашьцәа дрывагыланы бџьарла иԥсадгьыл ихьчон. Авзвод "Аиааира" захьӡызгьы командаҟаҵаҩс даман.
"Аибашьра адәаҟны иҟалалон ашәак анаацәыраҳгозгьы, зны-зынла игәышьҭыхгаз, зны-зынла ҳахәрақәа зырӷьоз. Ашәа-ари цәанырроуп, ҩнуҵаҟала ушьақәзыргыло хәшәуп", - иҳәоит иара.
Џьамал Мархолиа аибашьраҿы иааирԥшыз агәаӷьреи, ахаҵареи рзы ианашьоуп "Агәымшәаразы" амедал.
Аԥсны аҭынч ԥсҭазаара анышьақәгыла ашьҭахь, Џьамал Мархолиа Гагра араион, Алаҳаӡыхь ақыҭан аҩны аахәаны иҭаацәа иманы арахь нхара дааит. Раԥхьатәи ашықәсқәа рзы аусура далагоит абҩарҵәыра арҵаҩыс Валери Орчыҟәба директорс дызмаз Гагратәи аԥсуа школ №1 аҟны. Анаҩс, Ҭенгьиз Габуниа иааԥхьарала Гагра араион акультура аҟәша аинспекторс аус иуит. Ус ишыҟаз, ашәаҳәаҩ иҟазара атәы здыруаз Оҭар Хәынҵариа, Гагратәи афольклортә ансамбль "Кьиараз" анапхгаҩы Баграт Багаҭелиа иирдыруеит Џьамал Мархолиа иӡбахә.
"1997 шықәсазы Баграт Багаҭелиа ааԥхьара сиҭоит афольклортә ансамбль "Кьиараз" ахь ахкынагӡаҩыс. Уи нахыс еиԥмырҟьаӡакәа абра сыҟоуп", - инаҵишьит ашәаҳәаҩ.
Џьамал Мархолиа амузыкахь имоу абаҩхатәра иҩнаҭаҟны акәзар ашьаҭа ахьакыз, анаҩс Ражден Гәымбеи, Алықьса Кәакәасқьыри рыбзоурала асцена ду ахь дцәырҵзаргьы, дартистны ажәлар дрылазырҵәаз Аԥсны Жәлар рартист Баграт Багаҭелиа иоуп.
"Баграт Аҳмаҭ-иԥа Багаҭелиа иеиԥш арҵаҩы дыҟамзар ҟалап иахьагьы. Акомпозитор дуӡӡа иааԥсара ӷәӷәаны исыдуп. Уи аус сыдиулон индивидуалла, аҩны. Сыбжьы ааиразы зны имариаз ашәақәа сирҳәон, нас еиҳа иуадаҩу рахь ҳаиасуан. Сҟазара ҳаразкыз, адисциплина аҽақәыршәаны аусушьа сзырҵаз Баграт Аҳмаҭ-иԥа иҟамзаара даара иаҳныԥшоит Гагра амузыка знапы алакыу зегьы. Убасцәҟьа иӡбахә сымҳәар ҟалом Оҭар Хәынҵариагьы. Дара аҩыџьагьы алегенда уаа ҳәа исԥхьаӡоит", - амузыкантцәа дуқәа дрыхцәажәоит Џьамал Мархолиа.
Ашәаҳәаҩ "Кьиараз" дацны хыԥхьаӡара рацәала аконцертқәа ихы рылаирхәхьеит Аԥсни, анҭыҵи. Зегь раасҭа игәалашәараҿы иаанхо, "аԥсуа чара" захьӡу амузыкатә композициазы Маиҟәаԥ "Гран-при" ианаԥсаха ауп. Ахәаԥшцәа ҳмилаҭ ацәа зыҟәныз ақәгылара џьашьатәыс ирзыҟалеит. Џьамал уи акомпозициаҿы асценахь дааиуеит ихәда ашәарах ықәҵаны, "Ажәеиԥшьаа" рашәа нагӡауа.
Џьамал Мархолиа иахьа аԥсуа жәлар рашәас иааизымдыруа ыҟам уҳәар ауеит, ажәлар ирылаҵәаны иҟоу рахьтә. Убас зҿлымҳара аиҭоит аԥсуа естрадагьы.
"Сара зегь раасҭа бзиа избо ашәа ҳәа акагьы сымаӡам. Жәлар рашәақәа зегьы сзеиԥшуп, аха зынагӡара сзыманшәалоу атәы уҳәозар "Ажәеиԥшьаа рашәа", "Ахра ашәа", "Ахәра ашәа", "Данаҟаи иашәа", "Салуман", "Смыр Гәдиса", "Озбақь ахаҵа" алскаауеит. Аестрадатә артистцәа рахьтә исымоуп зашәақәа еиҳа исзааигәоу, иаҳҳәозар Анатоли Алҭеиба, Заур Зыхәба", - инаҵишьит ашәаҳәаҩ.
Џьамал Мархолиа 23 шықәса раахыс аус зциухьоу артистцәа рахьтә зыбжьы уамакала игәаԥхо, насгьы ашәа зыцҳәара мариоу ҳәа рыхьӡ иҳәеит Марина Жьиԥҳа, Назырбеи Ебжьноу, Алик Чуаз, Славик Мхонџьиа, Мактина Абӷаџьааԥҳа. Даара абжьы ссир ихан адунеи зыԥсаххьоу Витали Гәымба.
Иахьа ансамбль "Кьиараз" иаднакылаз аҿар рахьтә, Џьамал Мархолиа ԥсабарала илоу абаҩхатәраа џьашьаны дилацәажәоит Инал Жьиба. Иагьазгәаиҭоит арԥыс арҵаҩы бзиа димазар, амузыка аганахь ала хара ицо аӡәы иакәны дшыҟоу.
Џьамал Мархолиа иԥсҭазаара абжеиҳан ажәлар рымаҵ аура ишазкызгьы, ԥсыуа ҵасла, қьабзла иааӡоу ԥшьҩык ахшара ршьапы иқәиргылеит.
Џьамал Мархолиа ауаҩы егьа ихшыҩ бзиазаргьы, аҟыбаҩ ҷыда илазаргьы, аԥсуара шьаҭас ианизыҟамла иааԥсара башахоит ҳәа иԥхьаӡоит.
Сара аакласск рҿы стәан Виачеслав Ҷыҭанааи сареи ҳанеибадыр. Усҟан ашәҟәыҩҩцәа лассы-лассы араионқәа рҿы инеиуан, еиҿыркаауан алитературатә семинарқәа. Уаҟа ахәыҷқәа ражәеинраалақәеи ражәабжьқәеи ианырзыӡҩрлак, иргәаԥхоз Аҟәаҟа аредакциақәа рахь иаарыԥхьон. Убасҟан ашәҟәыҩҩы Џьума Аҳәбеи акритик Рауф Ебжьноуи сҩымҭақәа ргәаԥхан, саргьы Аҟәаҟа алитературатә семинар ахь саарыԥхьеит.
Ари асеминар иалахәын Аԥсны араионқәа зегьы рҟынтә иалрыԥшааз ахәыҷқәа, астудентцәа. Убасҟан ауп Виачеслави сареи ҳанеибадыр. Уи К. Ф. Ӡиӡариа ихьӡ зху Аҟәатәи аԥсуа интернат далгахьан, Аҟәа ақалақь бзианы идыруан, даԥшәымахахьан, ашәҟәыҩҩцәагьы рацәак дырцәыԥхамшьакәа драцәажәон.
Виачеслав иажәеинраалақәа зегь ҿырҳәала идыруан, ибзиангьы дрыԥхьон. Уи аҽны ашәҟәыҩҩцәа ҳҩыџьагьы ҳажәеинраалақәа даара иргәаԥхеит. Асеминар анеилга, Виачеслав даасыдгыланы дсазҵааит, узцыда уара ҳәа. Азныказ сара стәала иаахьымӡӷысшьеит, аха нас иасҳәеит саб дышсыцыз, уи апарк аҿы дысзыԥшны дыштәоу!
- Аҩныҟа дҳашьҭып!- иҳәеит иара, гызмалрак аҵаӡамкәа дааччан.- Уаха сара сҿы уҟаз, ара азеиԥшынхарҭаҿы ауада сымоуп.
Сара азныказ исҳәашаз сақәымшәеит, саангыларцгьы сҭахын, аха саб сицны аҩныҟа сцаргьы цәгьа избомызт, арахь асеминар аҿы сдырҽхәахьан, уи ажәабжь "шыԥхаз" саб изеиҭаҳәара сахыццакуан!
- Аҟәа усырҵоит!- деиҭаасыхлафит иара, - ажәеинраала бзиақәа зыҩуа Аҟәагьы бзианы идыруазароуп!
Саб иҿы ҳнеины иаҳҳәеит иааӡбаз, Виачеслав ихы-иҵыхәа цқьа ианеиликаа, инапы снаниҵан, ҟәрышьқәакгьы наҳаиҭан аҩныҟа дцеит.
Абас ауп ҳаибадырра ахы шакыз, сҩыза, сыԥсҭазаараҿы даара иӷәӷәаны исывагылаз, иахьа сызқәу сымҩа сахымҟьартә ианаамҭаз ацхыраара сызҭаз Виачеслави сареи.
Уи нахыс, сара ашкол сшалгазҵәҟьа аинститут сҭалеит, хышықәса азеиԥшынхарҭа сыҩнан, иаргьы ешьак еиԥшҵәҟьа илаԥш схын. Иҟоуп иареи сареи ҳаиҩызараҿы ахаан исхамышҭуа ахҭысқәа рацәаны, абраҟа урҭ рахьтә ҩбаҟа-хԥаҟа анысҵоит.
Виачеслав иашьцәеи иаҳәшьцәеи зегьы дреиҳабын. Уи иашьцәа ԥсуаҵас иааӡаз ҷкәынцәан, иара иаԥхьа аҭаацәара алалара рзыгәаӷьуамызт. Арахь иара иани иаби дыхҭаркит, уеиҳабызар, уашьцәагьы мҩакы иқәҵа, урԥырхагамхан, уаргьы шьҭа ухы уаазхәыц ҳәа. Уи иаанагоз еилкаан, ихы дахәар акәын! Виачеслав абри абри лоуп ҳәа аӡәгьы далхны димаӡамызт, иара иҳәашьа аӡәгьы "дҭеимԥшыхәцызт" макьана, анаԥш-ааԥшра акәын дызҿыз!
Исгәалашәоит, хәылԥазык, ҳаашәарыцап, иудыруеи ҳдарҩатә еиӷьхар иҳәан, апроспект ҳаныланы ҳҿынаҳхеит. Ус ҳалаԥш нақәшәеит афиша, усҟан астудентцәеи Аҟәатәи акультуратә хан аҿы еиҿкааз ақәыԥшцәа ртеатри еицымҩаԥыргоз спектакльк цон. Нас ҳаузынкылозма ҳара, ахәаԥшҩы ирольгьы, аҽырбаҩ ирольгьы нагӡо аԥхьаҵәҟьа ҳнатәеит! Виачеслав ихы аасыдикылан исеиҳәеит, уаҟа ихәмаруаз ӡӷабк дшигәаԥхаз. Уи акәхеит, аспектакль анаанҵәа, лҩызцәеи лареи алаф нараҳәо, апроспект ҳаныланы ҳҿынаҳхеит. Лҩызцәа аӡәы, лара лыжәлантә, ҳпоетесса гәлымҵәах, Саида Делԥҳа лакәын, егьи- ажурналист Инна Ҳаџьымԥҳа, лара- иахьа Виачеслав ихәыҷқәа ран, Нонна Делԥҳа лакәын!
Азеиԥшынхарҭаҿы ҳаннеи, урҭ рахьтә сара Саида дыздыруан, иласҳәеит, ҳҩыза лаҳәшьа дшигәаԥхаз, еибаҳардырырц шаҳҭаху!
- Ибзиоуп!- лҳәеит лара,- амала амыцхә дыԥхашьаҩуп, иаҳзеирцәажәар!
- Иаргьы дыԥхашьаҩуп, аха уи ихәшә сара издыруеит, сҳәан, иаразнак рыжәтә хәыҷык аахәан иаазган, азеиԥшынхарҭа аҩбатәи аихагылаҿы дара руада ҳныҩналеит.
Нонна иара усгьы ажәак аалыхәлымшәеит, иаразнак лцәа иалашәеит ҳгәы иҭаз. Аха Саидеи, Иннеи сареи аҭагылазаашьа "еиқәҳархарц" ҳалагеит. Ус ҳаӡбеит, ҳарҭ ҳабжьы рдуны ҳцәажәалап, ажәеинраалақәа ҳрыԥхьалап, уимоу, амҳаҵәқәа ықәықшаны "амузыка" аҳарҳәалап, уи иалагӡаны, издыруада Виачеслав акыр изҳәозар ҳәа! Аха Виачеслав, цас иҟаиҵозшәа, убри аҽны ибыз ихәлашәеит, акызаҵәык ииҳәаз, иаб ԥҳәыс даага ҳәа дшыхҭеикыз ауп, лара дшигәаԥхаз, лара лыда дышхәарҭам, - уаанӡа ииҳәарц игәы иҭаз зегьы шҳәатәыз ихашҭит!
Ҳара еиҭах ҳабжьқәа ҳрыӷәӷәеит, дара зынӡак хьаас иҳамаӡамшәа ҟаҳҵеит, уимоу, Саида дагьыкәашеит, ажәеинраалақәа ҳрыԥхьеит! Виачеслав уи иаҩижьуазма, арыжәтәгьы, иқәыԥшрагь, ҳара ҳазҿызгьы зегьы еилалан, игәы иацрасзар акәхап, уаанӡа иҿаҳәазшәа иваԥсаз инапқәагьы рҟьара далагеит. Аха игәы иҭаз зегьы иҳәарцаз, ҳара иҵегь ҳабжьы еиҵаҳхыр акәын, ҳара иҵегь ҳабжьы еиҵаҳхыр,- акомендант дхалан ҳдәылицон! Ус ҳаӡбеит, уахатәи ҳаиқәшәараҿ ҳаангыларц, уаҳа ацҳамҵарц, уаҵәы ҳаиҭеиқәшәарц. Дара аӡӷабцәагьы гызмалқәамзи, еиҿдырԥшуазар акәхарын, ауха иаҳҳәози адырҩаҽны иаҳҳәози еиқәшәозу еиқәымшәозу! Уаҵәы захьӡыз ҳазегь ҳаиҭеиқәшәеит, еибаҳҳәеит ҭыԥ ԥшӡак ахь ҳаиццарц, ҳаԥсқәа ҳшьарц. Ҳцеит Лбаатәи Ешыра, Виачеслав иҩыза гәакьак иҿы зегьы ҳшеицыз. Уи ауаҩ даара ибзиаӡаны ҳидикылеит, Виачеслав ауха Нонна диҳәеит! Мызк анааҵ, Виачеслави Ноннеи рынасыԥ еиларҵеит!
Ахаан исхамышҭуа ахҭысқәа иреиуоуп: даҽа уахык, усҟан авокзал авараҿы ҩынхәыҷык аҟны қьырала иамхны ҳанхон сҭаацәеи сареи, цхыбжьон ашә асыбжь геит. Сҩагылан иаасыртызар, Славик дҳаш-ҳашуа, иԥсы игәы икылахо, ццакырак, ма ус ӷәӷәак дшақәшәаз мҩашьо, ирласны уҽеилаҳәаны уаала иҳәеит. Ҳабацо сҳәан, ҳабацо умбо, Нонна ахшараиурҭаҿы дааганы дышьҭасҵеит, аҳақьым хадеи уареи ибзианы шәшәшеизыҟоу здыруеит, усызиацәажәароуп иҳәеит. Саргьы ахьышәҭҳәа сҽааиласҳәан, сҿанынасхоз аамҭаз: "Дәрыԥшьҟа ааигәа умцаӡаци?!" ҳәа дсазҵааит. Ҳашԥамцац, иаҳхысыз асабшазы уахьынтәи ҳмааи анысҳәа, нас, ҳацлымҳәа зырҵасыша акгьы ааумгаӡеи, иҳәеит! Ишԥаасымгеи, уааи, акака аажәып сҳәан, аҿаԥарашәа иҟаз ахь ҳнҩналеит. Уи акәхеит, аҩны иҟазгьы цыфақәак анааҳзықәлыргыла, аӡәы имаӡа иҵәахып, ҩбаҟа сааҭ ҳаидхалеит!
Ацхыбжьон, ахшараиурҭаҿы ҳаннеи, Нонна деибга-деизҩыда аҷкәын длоухьан!.. Ахшареилыргаҩ ӡӷаб гәырӷьаҽҳәаша анҳалҭоз, Славики сареи лхы наҳақәылкын:
- Нонна дсыҳәан, хынтә ахԥатәи аихагыла аҟынтә сылбаалышьҭхьеит, - лҳәеит,- цхыбжьон хәшәык иашьҭалан ицан, машәырк рмыхьзааит ҳәа! Ҳарҭ ҳабызқәа ҳрымҭииргьы, алашьцара ҳалубаауазар акәхарын ҳҟаԥшьҟаԥшьӡа ҳшыҟаз!
- Шәарҭарак ҳақәшәеит, аха ҳацәцеит!- ҳҳәеит ҳаргьы ҳаҿамхаӡакәа!
Виачеслав аҩыза изы иԥсы ҭихуан, иахьынӡаилшоз дивагылан. Уи алитератураҿы даара агьама бзиа змаз поетын, ирацәаӡаны аҩымҭақәа ҿырҳәала идыруан. Уи аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы ииҩыз аепиграммақәеи, апородиақәеи, ажәеинраалақәеи, ажурнал "Алашара" адаҟьақәа рҿы ианылахьеит. Ҳаԥсуа поезиа дацәыӡит ҳаԥхьаҩцәа бзиақәа зыргәырӷьашаз, иҵаулан ихәыцуаз, ажәа агьама зныруаз, злафи зҟазшьа бзиақәеи рыла угәырҩақәа ухазрышҭуаз, ахааназ зҭыԥ даҽаӡә иҭыԥ иаламҩашьо ҳҩыза бзиа, ҳашьа бзиа- Виачеслав Ҷыҭанаа.
"Аԥсуа поезиа антологиаҿы" иануп зхатә ҭыԥ аанызкылахьоу иара ицәаҳәақәа – иара иуасиаҭ.
Сҩызцәа, игәыӷуа исзыԥшыз,
Еиқәтәаз сгәеисыбжьы шышәныҩуа,
Исзымҳәаз ажәа, сгәы иҭашыз,
Сызхьымӡаз сашәала сышәҵәыуа!
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, абҵара 15 - Sputnik. Аԥсны аамҭа-аамҭала афымцалашара арцәара ахәышәтәырҭақәа русура анырра анаҭоит, еиҳарак акоронавирус ззышьақәырӷәӷәоу апациентцәа ахьыҟоу.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Ҳаџьараҭ Шамба иажәақәа рыла, афымца арцәара амедицинатә маругақәа бжьнахыр ҟалоит, адизельтә генератор цхыраагӡас ишрымоугьы.
"Ҳусура ианымԥшырц залшаӡом, иара усгьы ианыԥшуеит. Агенератор аҿалаанӡа ҳаппаратура зегьы русура аанкылоит. Ас иҿало-иҿыҵуа иҟалар ҳмаругақәа ԥхасҭахоит", - иҳәеит иара.
Шамба иҳәеит афымцамч аусзуҩцәа дрықәгәыӷуеит амедицинатә аппаратқәа агенератор аҿалаанӡа русура еиламгартә еиԥш аҟаҵара рылшап ҳәа.
Ацхыраагӡа рымоуп Гагратәи ахәышәтәырҭаҿгьы, иааиԥмырҟьаӡакәа алашара ҟалоит аҟәшақәа зегьы рҿы, агенератор уи еиԥш амч амоуп иҳәеит ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Виачеслав Аргәын.
"Агенератор сааҭк ахы-аҵыхәала 70 литра асолиарка абылуеит. Уи аҟара ахарџь аиура ҳалшартә ҳаҟам, аха ахәышәтәырҭа афымцалашарада иаанхар ҟалом. Араион ахадара азҵаара аӡбараҿы иҳацхраап ҳәа ҳгәыӷуеит, абылтәы инеиҳаны иҳарҭалап", - ҳәа иҳәоит Аргәын.
Аргәын дгәыӷуеит араион ахадара ахәышәтәырҭа фымцалашарада иаанрыжьрам ҳәа.
Аҟәатәи аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҟны ааигәа иқәдыргылеит адизельтә генератор, уи азы афымцалашара арцәара ҳусура уамак ианыԥшуам, ҳәа иҳәеит аҳақьым хада инапынҵақәа назыгӡо Асҭамыр Гәниа.
"80 киловатт иҟоу агенератор ҳзықәдыргылеит хымчыбжь раԥхьа, уи амч ахәышәтәырҭа зегьы иазхоит", - азгәеиҭеит иара.
Аҿкы чымазара зыдбало рзы Очамчыратәи ахәышәтәырҭаҟны иаартуп иҷыдоу аҟәша, аха афымца еиԥҟьарада аҟазааразы еиқәшәам, уи ахәышәтәырҭа зегьы аусура ианымԥшырц залшом, лҳәеит аҳақьым хада Мадонна Кьышьмариаԥҳа.
Лара лажәақәа рыла араион анапхгара ирдыруеит иҟоу ауадаҩрақәа ртәы.
Кьышьмариаԥҳа илҳәеит, аҟәша ҷыда 27 ҭыԥ рыла ишеиқәыршәо, иахьазы уаҟа рҽырхәышәтәуеит 18-ҩык.
Тҟәарчалтәи аполиклиникаҟны иаартхоит акоронавирус зыдбало рзы аҿкытә ҟәша иааиуа амчыбжь азы, лҳәеит Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Лали Гаргәлиа. Араҟагьы, адизельтә генератор ашьақәыргылара азԥхьагәаҭам.
Абҵара 15, 2020 шықәса инаркны Аԥсны иахьаҵанакуа аамҭа-аамҭала алашара дырцәалоит уахыки-ҽнаки рыла хынтә.
Аграфик алагалоуп "Аԥсны Аҳәынҭқарра афымцамчтә система аусура аҭышәныртәаларазы ауснагӡатәқәа рзы" Адҵа инақәыршәаны. Уа ҷыдала иҳәоуп афымцамч изакәанымкәа зҽаԥызшьуа ахархәаҩцәа раарԥшразы агәаҭаратә усмҩаԥгатәқәа ирыцырҵаларц, анаҩс урҭ Аԥсны афымцамчтә система уаҳа аҽаԥшьра рылымшартә еиԥш иаҿырхларц азы.
АУН "Амшынеиқәафымцамч" адыррақәа рыла, Аԥсны афымцацәаҳәақәа ажәит, рҭагылазаашьа нагарҭа амамкәа ибааԥсуп, арахь афымцамч ахархәара есышықәса иацлоит 5-9% рыла, уи иахҟьаны уажәы иҟоу амчхара азхом иахьатәи аамҭазы ахархәара змоу афымцалашаразгьы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Аԥхьа инаргыланы ҳаибашьцәа анышә иахьамадоу апарк аҟны еиҭаҳҳаит 65 шьапы аԥсаҵлақәа, акамфортә ҵлақәа -13. Аҵлақәа ӡынгьы-ԥхынгьы аиаҵәара амоуп, ашәшьыра ҟанаҵоит. Ҳгәаанагарала ҳажәларгьы ргәы иаҳа иаахәар ҟалоит. Ирацәахеит уаҟа ихыԥсааз аҵлақәа. Убасгьы, администрациа аҿаԥхьа иҟоу апарк аҟны еиҭаҳахоит аҵлақәа, уаҵәы-уаҵәашьҭахь афилармониа ааигәа еиҭаҳҳараны ҳаҟоуп, аҵлақәеи аҵиаақәеи рзы аҭыԥқәа ҳархиахьеит Баграт Шьынқәба ихьӡ зху апарк аҟны, насгьы амшын аԥшаҳәа иахьагу аҵлақәа еиҭаҳҳарц ауп. Сынтәа, 165 ҵла иреиҳаны еиҭаҳҳауеит, уаҳа изалҵуам, аха аԥхьаҟа ҳгәыӷуеит даҽа 500 шьапы реиҭаҳара ҳалшап ҳәа. Амагнолиақәеи, аԥсақәеи, акамфортә ҵлақәеи, османтусқәеи роуп, аҵлақәа очамчырантәи иааҳгеит, агәыӷра ҳамоуп урҭ аднакылап ҳәа", - иҳәеит Џьынџьал.
Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
АҞӘА, абҵара 30 - Sputnik. Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла ахәышәтәырҭақәа рҟны аҿкычымазара зыдбаланы ишьҭаз хҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа аҟны иԥсҭазаара далҵит 1954 шықәсазы ииз апациент. Ахаҵа ахәышәтәырҭа дҭашәеит акоронавирустә инфекциа ицәа иаланы жьҭаара 16 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит абҵара 29 рзы.
Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҟны иԥсҭазаара далҵит 1936 шықәсазы ииз апациент. Ахаҵа ахәышәтәырҭа дҭашәеит акоронавирустә инфекциа ицәа иаланы абҵара 22 рзы. Ареанимациа аҟәшахьы диаган иҭагылазаашьа акыр ианыӷәӷәаха абҵара 26 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит абҵара 29 рзы.
Абҵара 29 рзы аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны иԥсҭазаара далҵит 1940 шықәса рзы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 29 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 79-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 65-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 23-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 35-ҩык апациентцәа.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 43-ҩык апациентцәа. 40-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5970-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3845-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 84-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Шьамтəылантəи шықəсқəак раԥхьа Аԥсныҟа нхара иааз аԥсуа ҭаацəарақəа ируауп Муҳаммед Доӷəыз иҭаацəа. Муҳаммед Доӷəыз Шьамтəыла аибашьра ҟалаанӡа шықəсқəак раԥхьа аҭаацəара далалеит, инасыԥ ицеиҩызшазгьы дараб ҭыԥҳауп. Аҭаацəара зегьы рҳəоу еиқəшəаны ишынхоз ауп изқəымгəыӷуаз ишақəшəаз, излагаз аибашьра урҭ еиҟəнашеит хəҭа-хəҭала.
"Сара сан Фатима Мамқьыӷь хылҵшьҭрала дадыгоуп, лара Дамаск даанхеит, сашьцəа ҩыџьа Фираси Нарҭи Ҭырқəтəылаҟа иагеит, уаҟа аус руеит. Саб иангьы дадыган, Адиба Маҭықә, сан лан Осфиа лыхьӡын Карафԥҳан, ларгьы дадыга хылҵшьҭран. Шьамтəыла инхо Кавказ ажəларқəа ҭоурыхлагьы, шьала-далагьы ҳаиларсуп. Сан лбызшəа цəгьамкəа исҳəоит. Уажəы Аԥсны сахьааиз сбызшəа сҵап ҳəа сгəыӷуеит", - иҳəеит Муҳаммед, ҳаиҿцəажəараҟны игəҭахəыцрақəа азгəаҭауа.
Муҳаммед излаиҳəо ала, Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра ианалага, рмилаҭтə хдырра еиҳа ишьҭыҵуа иалагеит. Шьамтəыла аԥсышəала ицəажəоз аԥсуаа рхыԥхьаӡара маҷын, иҟан хымԥада Аԥсныҟа иаахьаз, ицахьаз, аха уи азхомызт, аимадарақəа акыр икəадан.
"Кавказ иадҳəалаз аҭоурых еснагь ҳазҿлымҳан, иҟан уи ҭызҵаауаз аҵарауаа, ҳарҭгьы ахеидкылақəа рахь ҳныҟəон. Аха, ула иабои, улымҳа иаҳауеи, хымԥада аиԥшымзаара рымоуп. Шьамтəыла аибашьра ҟамлакəа Аԥсныҟа саара алшахазҭгьы еиҳагьы ибзиан, аха аҳəынҭқар имч узаиааиуам", - дҳацəажəон Муҳаммед Доӷəыз.
Муҳаммед иԥшəмаԥҳəыс Маха Альбани иареи ҩыџьа ахшара рааӡоит. Иазгəаҭатəуп, рыӡӷабцəа аҩыџьагьы Шьами Шьифи Аԥсны ишиз. Шьам ԥшьышықəса лхыҵуеит, ахəыҷбаҳчахь дныҟəоит, аиҵбы ҩышықəса дырҭоуп.
"Хымԥада, абызшəа азҵаара проблемас иҳамоуп, уи ахныҟəгаразы акырӡа аҵанакуеит. Акырӡа аҵанакуеит иара убас аусурҭа азҵаарагьы. Сара занааҭла смеханикуп, Аԥсны иарбан усзаалак акгьы ҟəнысшьаӡом, изласылшо ала сҭаацəа ныҟəызгоит", - ҳəа азгəеиҭоит Муҳаммед Доӷəыз.
Муҳаммед Доӷəыз иԥшəмаԥҳəыс лакəзар, Аԥсны лыҟазаара мап ацəылкуам, лҭаацəа зегьы Шьамтəыла ишыҟоугьы. Лара излалҳəо ала, аимадара рыбжьоуп, мышкгьы мцац ҭелла имеицəажəакəа.
"Сара сзы уадаҩра ҳəа акгьы цəырнамгаӡеит ари адгьыл аҿы сахьынхо. Зегьы ирыцкуп сҭаацəеи сареи ҳəоуеиқəшəала ҳахьынхо. Маҷ-маҷ аԥсуа ҵасқəа реилкаара саҿуп. Шьамтəыла аԥсуа ҭаацəара срыланагалеит, аха ақьабзқəа зегьы збаанӡа аибашьра ҳаиҟəнашеит. Схəыҷқəа рыԥсадгьыл аҿы ирызҳауеит, уи азы сара ԥырхага рысҭом, изласылшо ала адгылара рысҭоит. Насгьы сгəы ӷəӷəоуп саҳəшьеиҳаб лҭаацəеи лареи Аԥсны иахьынхо, уигьы лыԥшəма даԥсыуоуп, Шьамтəылантəи арахь нхара иааит шықəсқəак раԥхьа", - ҳəа азгəалҭеит Маха Альбани.
"Ҳара Аԥсны аӡбахə ажəала иҳаҳауазҭгьы атəым тəылаҿы ҳанынхоз, уажəы иаҳбарҭоуп шаҟа иԥшӡоу аԥсабара, ауаа. Ҳгəы еизҳауеит Аԥсны аибашьра аамҭа иалҵны аҭынч ԥсҭазаара иахьану, ҳарҭгьы ҳаӡəыкны ҳауаажəлар ҳахьрылагылоу. Ҳара ҳзы аханатə анхара уадаҩра хəыҷык ацзаргьы, агəра ҳгоит ҳахшара уи аҩыза шырԥеиԥшымхо, избанзар араҟа иит, аратəи аԥсҭазаара агьама ркышт, насгьы абызшəазы рхы иахашшаауа иҟаларым", - ҳəа азгəеиҭеит Муҳаммеди сареи ҳаиҿцəажəараҟны.
Муҳаммед Доӷəыз иахьа дынхоит Аҟəа ақалақь, инхарҭатə ҩны ақьыра ахахьы иагеит Аԥсадгьыл ахь архынҳəреи адемографиеи рзы аминистрра. Иаарласны дара иртəу ауадақəа роураны иҟоуп аҳəынҭқарра абзоурала.
Муҳаммед Доӷəыз иҭаацəа акыр уреигəырӷьаратəы иҟоуп, иубарҭоуп ииашаҵəҟьаны ҳəоуеиқəшəала ишынхо. Иара ҟазшьала ахӡыргара илам, убас еиԥш мыцхəгьы ацəажəара. Ари аԥсҭазаараҿы зегьы лахьынҵак-лахьынҵак рымоуп. Ус анакəха, Доӷəызаа рҭаацəа рыԥсадгьыл аҿы рыхшара рира дара рзы зегьы иреиҳау насыԥны иахəаԥшуеит.
"Аԥсуаа еизҳароуп, рымч-рылша ӷəӷəахароуп, аҿар рҵарадырра аизырҳара зегь раԥхьа игылазароуп. Аԥсуаа еснагь хьӡи-ԥшеи рыгмызт, аҭоурых изҭанаргылаз рацəоуп, аха алҵшьа рҽақəдыршəон, аринахысгьы ҳажəлар аԥеиԥш бзиа шрымоу агəра згоит. Ҳҭаацəа рызбжа ҳəынҭқаррак аҿы иҟоуп, урҭ ҳрызхьаауеит, иаҳбарц ҳҭахуп, аха аҭагылазаашьа ус ҳақəнаршəеит, зегьы агəабзиара рзеиӷьасшьоит, ҳарҭгьы ҳхы ҳахашшаауам, ҳашьцəа рыгəҭаны ҳанхоит", - иҳəеит Муҳаммед Доӷəыз.
Акыр агəахəара ҳнаҭеит Доӷəызаа рҭаацəара ҳахьырҭааз. Шьами Шьифеи ракəзар, иҳадгьежьылон, рыла гəыҭбаақəа рыла ҳаимырдон, иаҳҳəоз рыбжьы мыргакəа иазыӡырҩуан, рыхəмарга хəыҷқəа ааганы инаҳдыркуан, ҳрыцыхəмарырц рҭахын. Ҳарҭгьы ҳаиԥырҵымҭазы иаҳҭаххеит гəаларшəагас афотосахьақəак еицҭаҳхырц, уигьы мышкы зны аҭоурых иаҿахəҳəаганы иаанхарц.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ҭырқəтəыла, Белеџьықь иаҵанакуа Сарынч ақыҭаҿы инхон забдуцəа рџьынџь ахь ихынҳəыз Ҳақан Папба иеиҳабацəа. Ҳақан иабшьҭра Ҭырқəтəыла даара зыхьӡ нагаз уаан. Дара усҟантəи аамҭазы Ҭырқəтəылатəи аҳəынҭқарра напхгара азҭоз Қьемал-Мысҭафа Аҭаҭиурк идгылаҩцəан, ихьӡ зху амедалқəагьы ранашьан, ражəа акрыԥхылнадон, иуаа нагақəан.
"Сара сабдуцəа Аԥсны Ҵабал иҭыҵқəаз иреиуоуп. Изларҳəо ала, Аԥснынтə усҟан Папбақəа Ҭырқəтəылаҟа ирыцыхҵəаз аԥсуаа рхыԥхьаӡара 500-ҩык инареиҳауп. Усҟан ақыҭа ахьӡ азҭазгьы ишьақəзыргылазгьы сара сабду иаб иоуп. Иара Сулеиман ихьӡын, 123 шықəса ниҵит, даара дшəарыцаҩ бзиан, зхымҭа камшəақəоз дреиуан", - ҳəа ажəабжьҳəара дналагеит Ҳақан Папба.
Ҳақан Папба ихаҭа диит Анкара ақалақь аҿы. Иаб Гази Папба иусура аганахьала иқыҭа ааныжьны уахь диасыр акəхеит. Ҳақан иан Арӡынԥҳауп, Леман лыхьӡуп, лыԥшəмеи лареи аҵарадырра ҳаракы змоу ахшара рацəа рааӡеит.
"Ҳара ҳҭаацəара дууп, фҩык аишьцəеи хҩык аиҳəшьцəеи ҳаҟоуп, хашьцəа руаӡəк дҳаԥхахьеит. Ҳани ҳаби аҵарақəа ҳдырҵеит, еиуеиԥшым азаанаҭқəа ҳнапы рылакуп, иҟоуп азиндырратə усбарҭаҿы аус зуа, аҳақьым изаанаҭ змоу, аекономика аус иаҿу уҳəа. Саҳəшьцəа руаӡəк Англиа дынхоит, уаҟа аҭаацəара далоуп, лыԥшəма дҟабардоуп. Саб иԥсҭазаара далҵхьеит, сан лыԥсы ҭоуп, лықəрагьы такəы инаскьахьеит", - дҳацəажəон ҳџьынџьуаҩ.
Ҳақан Папба занааҭла механик-нџьныруп, абар уажəшьҭа шықəсқəак инарзынаԥшуеит Очамчыра ақалақь арацəа аус ахьадыруло афирмаҿы аус иуеижьҭеи.
"Сара зныкгьы сгəы меиҭасӡац Аԥсныҟа сахьааз. Сыззыԥшыз ари ахҭыс ҟалеит 2013 шықəса рзы. Ҩыџьа арԥарцəа сымоуп, руаӡəк Аҟəатəи аҩбатəи ашкол далгахьеит, Аԥснытəи аҳəынҭқарратə университет жəларбжьаратəи аизыҟазаашьақəа рҿы аҵара иҵоит, аиҵбы макьана ашкол дҭоуп, аабатəи акласс аҿы аҵара иҵоит. Аолимпиадақəа рҿы изныкымкəа аԥхьахəқəа игахьеит сԥа еиҳабы, даара сгəы еизнарҳауеит уи", - ҳəа азгəеиҭоит Ҳақан Папба.
Ҳақан Папба иԥшəмаԥҳəыс Ҟрымтəуп, ҭаҭар ҭыԥҳауп, аԥсуара аҵасқəа бзиа ибаны издызкылаз ԥҳəызбоуп, ԥсыуа ҭацак ишлықəнаго еиԥш лхы мҩаԥылгоит. Лысасдкылара зеиԥшраз иаразнак избарҭахеит уи аҽны дара ахьынхоз Маҷара аҳабла санаҭаа, лхы-лҿы еихаччо лчеиџьыка лнапы иқəыргыланы данысԥыла.
"Сара шьала-дала сшаԥсыуаз еиҳагьы агəра згеит сыԥсадгьыл ахь санаа амш инаркны. Саб иан Фаҳриа лыхьӡын, Беиаԥҳан. Сан лан Кəыџԥҳан, Хьымараса лыхьӡын. Урҭ рхаан иҟаз аамҭа даҽа аамҭан, хааралеи бзиабаралеи еибаркын, ргəы-рыԥсы иахылҵуаз раԥсшəа агьама хазын, урҭ аамҭақəа цəгьа ихьаазгоит. Ихьаазгоит иара убас сгəы ишаҭаху еиԥш аԥсышəала сахьзымцəажəо, избанзар ақалақь ду аҿы исызҳауан, рацəак аԥсшəа ахьумаҳауаз", - иҳəеит Ҳақан Папба.
Ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба акыр дазгəыдуны иазгəеиҭеит ишьыжьшара Аԥсынтəыла иахьалаго, ихəларагьы убас. Адоуҳамч ду инаҭоит Ҵабал ашьхақəа дырҿаԥшуа дахьынхо.
"Сыԥсадгьыл аҿоуп сыԥсы ахьҭоу, суаҩынаӡаны схы ахьызбо. Сара сусура аганахьала атəым тəылақəа рҿы аус зухьеит, атəым милаҭ срыланхахьеит. Узбекисҭан 23 шықəса сыҟан, убас еиԥш Ҟазахсҭангьы. Ашьыжьтəи аҳауа араҟа даҽакуп. Хəыцрашəкы санеимарымкуа ыҟаӡам. Зны-зынла сыхшыҩ аҟны иааиуа асахьақəа лабҿабоушəа исыдыскылоит. Издыруада сандуцəа сабдуцəа абни аҭыԥ аҿы инхозҭгьы, издыруада урҭ рыҽқəа ирықəтəаны абнаҟа имҩасуазҭгьы, издыруада рмаҵураҭаҭыԥ абнаҟа иҟазҭгьы, рылҩаҵə уантəи иҩеиуазҭгьы, издыруада?.." - игəҭахəыцрақəа ҳацеиҩишон Ҳақан Папба.
Иара зегь раԥхьа иргыланы иҭахуп ихшара ԥсыуа ҵасла иааӡазарц, рхатəы бызшəа рдыруазарц, араҟа рышьаҭа еиздырҳарц. Убри аҟынтə иазиӡбеит наӡаӡа иԥсадгьыл ахь иҭаацəа иманы даарц, иагьыҟаиҵеит. Дынхоит Гəылрыԥшь араион Маҷара аҳаблан, ҳҳəынҭқарра ахарџь ала ҷыдала ҳџьынџьуаа рзы идыргылаз анхарҭаҩнқəа руак аҿы.
Ҳазҭагылоу аамҭазы Гəылрыԥшь араион аҿы иҟоуп ф-ҳаблак ҳџьынџьуаа хьынхо, иааидкыланы дара 360 ҭӡы ыҟоуп. Маҷара аҳаблан акəзар, иҟоу аҩнқəа инарҷыданы, даҽа хыҩнык рыргылара иаҿуп, 150-ҭӡы ҳџьынџьуаа ахьынхаша. Уажəазы Маҷара иҟоу анхарҭа ҩнқəа рҿы 55 ҭӡы ыҟоуп.
"Сашьцəеи сареи ҳаибадырит, аибабара ҳабжьоуп. Ҳабдуцəа ирыхҭысыз шьарда ыҟоуп, иаҳдыруа аасҭа иаҳзымдыруа еиҳауп. Аҭоурых дыртəуп, иҭҵаалатəуп, уи уаҵəтəи ҳара ҳԥеиԥш ауп", - ҳəа азгəеиҭеит Ҳақан Папба ҳаиҿцəажəараҟны.
Аҳəаанырцə инхо ҳџьынџьуаа рзы Ҳақан Папба ииҳəо акоуп - зегь раԥхьаӡа иргыланы ирымазароуп агəаԥхара, анаҩс ицəырҵуа азҵаарақəа рыӡбара еиҳа имариоуп. Аԥсныдгьыл знык зшьапы ықəзыргылаз, знык араҟа аӡы иаҿыхəаз наӡаӡа датəнатəуеит, уи ус шакəу агəра игоит ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба.
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Шықəсқəак раԥхьа Шьамтəылантəи зҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь ихынҳəыз ҳџьынџьуаа рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп Маха Кəыџба лҭаацəа. Лыԥшəма шаԥсыӷуп, Маруан Ҳаӷбаџь-Сафарбеқь. Дара ҩыџьа ахшара рымоуп.
Зыӡбахə сымоу аҭаацəеи сареи ҳаибадырра џьашьатəшəа иҟалеит. Уи аҽны Маҷара аҳаблаҿы инхо ҳџьынџьуаа снарыҿцəажəарц сцеит. Урҭ рахьтə иҟан издырқəоз, иҟан ҿыц сзабадырқəаз. Адəаҿы ҳаидгыланы аицəажəара ҳшаҿыз, ҩыџьа аҷкəынцəа хəыҷқəа наҳавсит, нас иааҭгыланы иҳахəаԥшуа иалагеит.
"Шəызусҭцəада шəара?" - сҳəан снаразҵааит.
"Сара Шьамтəылантəи сааит,-иҳəеит руаӡəк, егьи: - Нхыҵ-Кавказынтə", -иҳəеит.
Шьамтəылатəи ҳаԥсуа ҳəыҷы иҩыза қəрала маҷк диеиҳабын, "аҩныҟа ҳара ҳахь шəымнеиӡои, аҩны сани саҳəшьеи ыҟоуп" иҳəеит урыс бызшəала. Саргьы ажəа исҭеит рыҩныҟа ҳамҩахымҵкəа сшымгьежьуаз. "Ус акəзар араҟа сышəзыԥшуеит", - иҳəан, иикыз ицыгə хəыҷы аауишьҭын, сааигəара дааины даагылт.
Адəаҿы сусқəа санрылга, аҷқəын хəыҷы снаицны иҩныҟа сынхалеит. Ашə снасит, аԥшəмаԥҳəыс Маха дҿаԥха-ҿаччо дааҳԥылеит. Заа сзабадырхьаз лԥа хəыҷы иналеиҳəеит сызусҭаз, нас иаразнак дыҩны изыԥшыз иҩыза хəыҷы иахь дылбааит. Аԥсшəақəа анааибаҳҳəа, ҳаиҿцəажəарагьы ҳналагеит. Лара лгəы иаланы иазгəалҭеит лхатəы бызшəала дахьзымцəажəо, аха аҵара дшаҿу.
"Шьамтəыла аԥсуаа рацəаҩны иахьынхоз Берҳаџьам ақыҭаҿы инхон сара сҭаацəа. Аибашьра иахҟьаны ҳаҩнқəа зегьы ҟəыбаса еилажьуп. Аԥсныҟа ҳанаауаз иаҳшəыз ҳцəамаҭəа ада аҩны акагьы ҳзалымгаӡеит. Сара сан Мазоҳ Асрие дедыгьын, араб бызшəа инаваргыланы ҳаҩнаҭаҟны иаҳҳəоз аедыгь бызшəа акəын, убри аҟынтə саԥсшəа хьысҳауп", - лҳəеит Маха.
Маха Кəыџба ҟазшьала даара иҭынчу, згəы ҭбаау, агəлара-азлара пату зқəу ԥҳəызбоуп. Аҩнтəи аусқəа акыр игəцаракны, лыхшара рнапы рыдкыланы дынхоит лыԥсадгьыл аҿы.
"Иҟалап, Аԥсныҟа ҳаара аибашьра иахҟьазар. Знык ҳаԥсадгьыл ҳшьапы анықəҳаргыла нахыс уажəаԥхьа абра ҳашԥанымхоз ҳəа хəыцра жəпакы сызцəырҵуа иалагеит. Аԥсадгьыл змам ауаҩы дхəаҽуп, уи еиҳагьы ианеилыскааз уажəоуп. Ҳазҭагылоу аамҭазы сҭаацəеи сареи ҳгəырӷьаҵəа ҳанхоит, ҳанаауаз икаҳҭəаз алаӷырӡ наунагӡа ҳахəаҽуаз џьысшьон, аха ус акəымхеит", - ҳəа азгəалҭоит ҳџьынџьуаҩ.
Маҷара аҳаблаҿы Маха Кəыџба лҭаацəеи лареи нхарҭа ҭыԥла реиқəыршəара ахахьы иагеит ҳџьынџьуаа рыԥсадгьыл ахь рырхынҳəразы Аҳəынҭқарратə еилакы.
"Ауаҩы ауаҩы изы дыхəшəуп. Ҳаԥсадгьыл аҿы инхо ҳауаажəлар убриаҟара ԥхаррала иаҳԥылеит, ҳхьаақəа зегьы ҳхадыршҭит. Ҳаигəылара бзиоуп, ҳаихаҵгылоит, досу излаҳалшо ала аус ҳуеит. Схəыҷқəа духеит, исыцхраауеит, аӡӷаб еиҳабы Ламар 14 шықəса лхыҵуеит, аҷкəын Омар 3-тəи акласс аҿы аҵара иҵоит, Аҟəатəи ашкол интернат дҭоуп", - лҳəеит Маха, аратəи рыԥсҭазаара дахцəажəауа.
Ииашаҵəҟьаны, Махеи сареи ҳаиҿцəажəара ҭырџьманра азызуаз лыԥҳа еиҳабы лакəын. Атəым бызшəақəа акыр дрызҟазоуп, лхатəы бызшəа акəзар, хымԥада аҭыԥ ҷыда ааннакылоит, есааира ицқьаны илҵарц дацклаԥшуеит. Аҩнаҭа аԥшəма иакəзар, аҽны дсықəымшəеит, аусура дыҟан.
"Ҳара Шьамтəыла ҳанынхоз иҟалап ҳаиҳабацəа ирхыргаз аҭоурых уиаҟара хырҩа аҳамҭозҭгьы. Уажəы уи акыр хьаас иҳамоуп, абазақəа ҳəа иҳашьҭан уаҟа зегьы. Уимоу, "Абаза" рыхьӡырҵон ииуаз асабицəагьы. Убриала атəым милаҭ ҳрылаӡҩарц ҳҭахымызт", - ҳəа азгəалҭеит Маха Кəыџба.
Маха Кəыџба дахьиз аҭаацəараҿы ахшара рацəа ирызҳауан. Быжьҩык аиҳəшьцəеи иашьаки ыҟан. Аԥсҭазаара убас еиԥш иҳəаақəнаҵеит, рызегьы атəым ҳəынҭқаррақəа рҿы инхоит. Иаҳҳəозар: Италиа, Германиа, Ҭырқəтəыла, Шьамтəыла. Урҭ зегьы иахьа излеигəныҩуа аҭелтə еимадара алоуп. Маха Кəыџба лоуп разҟыс изауз лабдуцəа рџьынџь ахь ахынҳəра. Агəыӷра лымоуп лаҳəшьцəеи лашьеи Аԥсныҟа иаартə еиԥш аҭагылазаашьа роуп ҳəа, насгьы урҭ рахьтə аӡəы идамхаргьы араҟа дынхартə-дынҵыртə дҟалап ҳəа.
Маха ажəа сылҭеит лхатəы бызшəа бзианы ишылҵалак лыгəҭахəыцрақəа еиҳа инарҭбааны исзеиҭалҳəарц. Аха, урҭ зегьы еидкыланы ирхылҵуа акоуп: "Аԥсны - сара сыгəҭыхоуп, сгəырӷьароуп, схьаауп, слахьынҵоуп", - лҳəеит.
Уи аҽны имҩаԥызгаз аиҿцəажəарақəа ирхылҵыз аԥхарра акыраамҭа исыцуп. Ҩаԥхьа ҳџьынџьуаа рҭоурых зҳəо адаҟьақəа ҿыц еихсыршəшəаанӡа. Маха Кəыџба лҭаацəеи лареи ирзеиӷьаҳшьоит аихьӡарақəа, рыԥсадгьыл аҟны аиҵыҵра, аизҳазыӷьара!
АҞӘА, абҵара 30 — Sputnik. Акоронавирустә инфекциа алаҵәара инадҳәаланы Москвеи Санкт-Петербурги рҵараиурҭақәа адистанциатә ҵарахь ииаргеит ҳәа Telegram-канал аҿы адырра ҟанаҵоит Урыстәыла аҵара аминистрра. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Адырраҭараҿы иарбоуп регионалтә ҵараиурҭақәакгьы адистанциатә ҵарахь ишиагоу.
Аминистрраҟны аус адырулеит аҵаратә процесс хра аманы аиҿкааразы абжьгарақәа.
Уаанӡа, Москвеи Санкт-Петербурги рҵараиурҭақәа рыстудентцәа адистанциатә ҵарахь риагаразы адҵа анапы аҵаҩны иҭыжьын абҵара 11 рзы.
Арегионалтә ҵараиурҭақәагьы ирабжьган адистанциатә ҵарахь ииасразы.
Урыстәыла COVID-19 рыхьхьеит 2 295 65-ҩык. Рыԥсҭазаара иалҵит 39 895-ҩык, ргәы бзиахеит — 1 778 704-ҩык.


Аԥсны аҿкы чымазара бааԥсы COVID-19 алармырҵәара алыршаразы аҳәынҭқарраҿы ишьақәыргылоу аԥҟарақәа ауаажәлар аӡәырҩы гәахәарыла ирыдыркылеит, рыгәгьы маҷк иадамхаргьы иарҭынчит. Аха абри аҩны атәара, абаандаҩра иззаҩызахазгьы ыҟазаап, изааӡари урҭ реиҳараҩык абыргцәа ракәхеит саб раԥхьа днаргыланы.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Аиаша ҳҳәозар COVID-19 агәыҭҟьара ҳазцәырнагеит. Иахьа доусы ҳнапы иануп ҳхатә гәабзиареи аԥсҭазаареи адагьы ҳҭаацәеи, иаҳзааигәоуи ртәгьы. Аспециалистцәа разгәаҭарақәа рыла, еиҳарак аҿкы шәарҭоуп абыргцәа рзы. Убри аҟнытә, "аҩны шәтәа" ҳәа адҵа аныҟала, хымԥада сани саби срызхәыцны сҽааныскылеит. Аха абар аилибамкаара! Ҽнак хәлаанӡа аҩны имтәацыз 80 шықәса зхыҵуа саб акарантин адгылара шаиҭогьы, ашҭа дакӡом, уажәы-уажәы аҿыҵгақәа ҟаҵаны дҭыҵуеит. Зны аҭаҭын аасхәоит иҳәап, даҽазных ачаагара сцоит иҳәап. Уажәы, ҽнак хынтә агәамсамгьы дәылиго далагеит. Ари "апроблема" ҳара ҳҭаацәараҿы мацара акәымзаап иахьцәырҵыз. Адиуан агәылҵра зцәыуадаҩыз ҳгәылацәа раб хымш рыла иааиуа аӡынразы амҿы ылиххьазаап.
Иацы, "иҟалозар уҽаанкыл, излазбо ала акы уаршуеит" ҳәа сан лыбжьы ырцәгьаны ашьыжь саб дшиҿагылаз анызба еилыскааит ҳкаҳуа шынҵәаз…
Аҵыхәтәантәи амшқәа рзы ҳшынҭаацәоу аҩны ҳаҩнахеит, аха макьана ҳгәы ҿыӷьартә еиԥш иҟам. Саб заҵәык иоуп уажәы-уажәы игәаҭеиуа агәашә ахь иԥшуа. "Ҳара ачымазара уацәаҳахьчоит ҳәа ҳаҿуп, уара уӡырҩӡом, ҳажәа акагьы иаҵанамкуазар иуҭаху ҟаҵа ҳәа" ҳаҽҳаргәаауа ҳаналага, ҽназаҵәык илиршеит ашҭа аҭымҵра.
Есыҽны ажәабжьқәа рыла, адунеи атәылақәа рҿы COVID-19 зыхьны зыԥсҭазаара иалҵыз, мамзаргьы ачымазара злаҽыз рхыԥхьаӡара иацлоит аҟнытә, аиаша ҳҳәозар, ҳгәалаҟазаара даара ибжьысны иҟоуп.
"Саида, арадио ала ирҳәаз бдыруоу, акоронавирус умыхьырц азы аҳауа цқьа уфалароуп, амшын аԥшаҳәаҿынӡа снеины сааиуеит", - ҳәа сылахь еиқәҵаны сыштәаз, саб иҽыргызмалны ашҭа аҭыҵра иақәикит. Иҟасҵарызеи, дрыцҳасшьан: "Аиеи нас, амала акагьы уаламкьысын, аӡәгьы инапы имхны аԥсшәа иаумҳәан" ҳәа адҵақәа ҟаҵаны, 30 минуҭ наиҭаны дсышьҭит.
COVID-19 аҽацәыхьчаразы раԥхьа иргыланы агигиена аҭахуп аҟнытә, иахаҳарҟьозаргьы, ҽнак хынтә ахлорка ала адашьма ҳаӡәӡәо ҳалагеит. Адәқьан аҿы ҳнеины ҳанааиуа, иаразнак ҳаимаақәа адәаны иныжьны, ҳнапқәа аӡы ахьаршаны ауаҭка ахьаҳшьуеит.
"Саида, арадио ала ирҳәаз бдыруоу, ауаҭка ужәлар акоронавирус ухьӡом", - ҳәа ҩаԥхьа саб ибжьы нсықәиргеит COVID-19 иазкны аҵыхәтәантәи ажәабжьқәа сыбжьы ҭыганы санрыԥхьоз аамҭазы.
Ишәеилсыркаар сҭахуп, арадио ҳшынҭаацәоу ҳшазыӡырҩуа, аха саб иуадаҿы иқәгылоу иара иинаало ажәабжьқәа зҳәо, иҷыдоу ацәқәырԥа акуазаап.
Анцәа иџьшьаратәы сгәылара дынхоит апсихолог Седа Матосиан. Лара исабжьылгеит абыргцәа акарантин аамҭазы аҩны иуртәарц шулшо, иаҳҳәап Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡа иазку афильмқәа дырбарала. "Берлин анаҳгалак иҟаҳҵои" анысҳәа, "егьырҭ асовет аамҭазы иҭыху акиноқәа изаҿакы, амаца, ашашка, анард уҳәа шәрыс. Ажәытә альбом цәырганы афотоқәа шәеиҭарыхәаԥш, ихәыҷра иадҳәалоу ахҭысқәа шәырзааҭгыл" лҳәеит. Иахьа Гагра ауаа маҷны изланыҟәо ала, амшын аԥшаҳәахьы сааҭк иадымхаргьы, хымԥада агигиенатә ԥҟарақәа азгәаҭаны дныҟәаргьы шыҟало наҵылшьит.
Акарантин иалагӡаны, аусура иарааԥсахьоу алшара рымоуп рызхара ацәара, еиқәылаз аҩнытә усқәа рыҟаҵара, ашәҟәқәа рыԥхьара уҳәа. Сара макьана адиуан аҿы сианы COVID-19 аҟазшьа ҷыдарақәа ҭысҵаауеит, сҭаца илӡуа ачаџьқәа снарыцҳауа.
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ԥхынгәы 3 - Sputnik. Аԥсны аҭынчра иазгәышьуеит, аха иара арбџьармчқәа азыхианы иҟазароуп Қырҭтәыла аганахь ала агрессиа аԥырҟәҟәаара ҳәа иҳәеит Аслан Бжьаниа ажурналистцәа рызҵаара аҭак ҟаҵо.
"Ҳара иарбанызаалак еиҿагыларак, еимакык ахы акындаз ҳәа ҳаҟам, аха ҳарбџьар мчқәа агрессиа аҿагылара иазыхианы иҟазароуп. Урыстәыла арратә мчрақәеи ҳареи ҳаинырра уаҵәтәи амш шәараҭара аланы ҳамыхәаԥшуа аҟалара алнаршоит", - ҳәа иҳәеит иара.
Абри атема иацҵо Бжьаниа иазгәеиҭеит Аԥсны Қырҭтәыла аганахь ала аизыҟазаашьа маншәалақәа ринтерес шамоу, аха апроблема ахьыҟоу араҟа шакәым.
"Ҳара иазхаҳҵоит Қырҭтәыла аҳәынҭқарра, иара азинқәа. Иазхарымҵо ҳара ҳауп. Исзеилкаауам абри аҩыза аполитика ҳахькылнагаша. Сгәы иаанагоит иконструктивым политикоуп ҳәа", - иҳәеит ареспублика ахада.
Қырҭтәыла иҵакырацәоу азнеишьақәа шьақәзырӷәӷәо ҿырԥштәны Бжьаниа иааигеит Қырҭтәыла аиҳабыра аус здырулаз адокумент "Шаг к лучшему будущему" апреамбула. Уаҟа иҳәоуп Қырҭтәыла аҿиаразы реиҳа хра зманы иҟоу аҭынчроуп ҳәа.
Бжьаниа иҳәеит асеиԥш азнеишьа дшадгылаҩу, аха ишизеилымкаауа Қырҭтәыла убри аан амчра ахамырхәаразы аиқәшаҳаҭра анапаҵаҩра изақәшаҳаҭым.
"Абри апункт шынагӡахалак зегь маншәалахоит. Ҳара иаҳҳәом ҳазхашәымҵар ҟалом ҳәа, аха амчра ахамырхәаразы аиқәшаҳаҭра адаиалог алшара ҟанаҵоит", - ҳәа иҳәеит Аслан Бжьаниа.
Иагьациҵеит: "Қырҭтәыла анапхгара аҭынчра рҭахызар, абри амҩала иныҟәароуп" ҳәа.
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра амобилтә госпиталь Аҟәа, асасааирҭа "Аиҭар" аҟны жьҭаара 19 рзы идыргылеит. Жьҭаара 20 рзы иара COVID-19 змоу раԥхьатәи апациентцәа аднакылеит.
Урыстәылатәи амобилтә госпиталь Аԥсныҟа идәықәҵан Ставропольтәи атәылаҿацә аҟынтәи жьҭаара 17 рзы акоронавирустә инфекциа змоу апациентцәа рыхәышәтәраҿы ацхыраара аҟаҵаразы. Агоспиталь асасааирҭа "Аиҭар" аҵакыраҿы идыргылеит.
Џьонуа имҩаҿы акоммуникациақәа рыԥсахра мҩаԥысуеит Аԥсны Аҳәынҭқарра асоциал-економикатә ҿиара ацхрааразы 2020-2022 шықәсазтәи Аинвестициатә программа инақәыршәаны. Арҭ аусурақәа хдыркәшарц ргәы иҭоуп 2020 шықәсазы.
Абар хымшуп амилициа аусзуҩцәа ауаажәларратә транспорт гәарҭоижьҭеи. Урҭ хықәкы хадас ирымоуп акоронавирус аламырҵәаразы иалагалоу аԥҟарақәа еилазго амашьынарныҟәцаҩцәеи апассаџьырцәеи ргәырҽанҵара, аԥкрақәа ишақәнагоу ирықәныҟәаларц рабжьгара.
Жьҭаара 5 инаркны Аԥсны Аҳәынҭқарраҿы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ахьеицәахаз инамаданы ҩаԥхьа аԥкрақәа аларгалеит, урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп ачарақәеи егьырҭ ауаа рацәа злахәу аусмҩаԥгатәқәеи.
Ауаԥс режиссиор Аслан Галазов Фазиль Искандер иҩымҭа "Чик ихәыҷра" иалхны иҭихыз афильм аԥхьарбара мҩаԥысраны иҟоуп Аҟәа.
Аԥсны ауааԥсыра авирус рацәыхьчаразы аԥкырақәа амчра роуит жьҭаара 5 инаркны. Уи азы аусԥҟа инапы аҵаҩит атәыла ахада Аслан Бжьаниа.
2020-2021-тәи аҵарашықәс азы аԥснытәи ашколқәа ирыдыркылеит ҩ-нызқьи бжаки инареиҳаны актәи акласс аҵаҩцәа.
Жәларбжьаратәи арратә хәмаррақәа - 2020 мҩаԥысраны иҟоуп нанҳәа 23 инаркны цәыббра 5 рҟынӡа, аартра ацеремониа ҟалоит Москватәи аобласт, Аконгресстә-цәыргақәҵатә центр "Патриот" аҿы. Ахәмаррақәа ирылахәхоит 250 команда.
Лыхны ақыҭа Аџьамҽыӷра аҳаблаҟны инхо, 72 шықәса ирҭагылоу Константин Џьуӷьелиа акыршықәса инеиԥанкыланы акарпыжә ааирыхуеит, уажәааны иҽаҩра аҭирахь инеигоит.
Тҟәаԥси Гагреи атуристтә ретро-дәыӷба рыбжьалеит нанҳәа 15 инаркны. Раԥхьатәи амш азы Аԥсныҟа иааит ҩышәҩык инарзынаԥшуа аԥсшьаҩцәа.
Аԥсны иазгәарҭеит 1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аџьынџьтәылатә еибашьра алагеижьҭеи 28 шықәса аҵра.
Владимир Путин аҳәамҭа ҟаиҵеит адунеи аҿы ираԥхьаӡатәиу акоронавирус аҟынтә алаҵа ашәҟәы ишҭагалоу азы. Ахәшә аԥырҵеит Урыстәыла Атәылахьчара аминистрреи Гамалеиа ихьӡ зху аҭҵааратә центри рыспециалистцәа, хьӡысгьы иарҭеит "Спутник V".
Нанҳәа 9 рзы Минск алхырҭатә ҭыԥқәа анадыркы ашьҭахь закәаншьаҭддатәи аҿагыларатә акциақәа ирылагеит.
Белоруссиа ахада иалхрақәа мҩаԥысит нанҳәа 9 рзы. Ахадарахь ркандидатурақәа ықәгылан: Александр Лукашенко, Светлана Тихановскаиа, Андреи Дмитриев, Анна Канопацкаиа, Сергеи Черечень.
Аслан Бжьаниа иҭоубашьҭаҵара ацеремониа мҩаԥысит мшаԥымза 23 рзы, Аҟәа. Уи аҽны инаркны атәыла ахада иаҳасабла инапынҵақәа рынагӡара далагеит.
Акоронавирус макьана еиқәымтәацт. Урыстәыла аҭагылазаашьа аҭышәынтәалара иаҿуп, аха ааигәатәи ааҳәаанырцә атәылақәа рҭагылазаашьа ахьыуадаҩу ыҟоуп.
Урыстәыла иазгәарҭеит Урыстәыла Арра-мшынтә флот амш. Аныҳәатә парадқәа мҩаԥган атәылаҟны: Камчатка инаркны Балтикатәи амшын аҟынӡа, ԥхынгәымза 26 рзы.
Сынтәа атуристтә сезон ахьыҟам иахҟьаны, аҿиара иалагеит аҩнуҵҟатәи атуризм. Иҟоуп аекскурсиақәа аԥсышәала имҩаԥызгогьы.
Каманҟа ицо амҩа еиҭашьақәдыргылоит Аԥсны асоциал-економикатә ҿиаразы аинвестициатә программа аҳәаақәа ирҭагӡаны.