Есма Ҭодуа, Sputnik
Ақьырсиантә тәылақәа зегьы рҟны иазгәарҭоит Қьырса аныҳәа ду амш. Уи мчыбжьык шагугьы, аҽазыҟаҵарақәа ирылагоит. Аетнолог Валери Бигәаа ишазгәеиҭо ала, аԥсуаа ари аамҭа Қьырсамца анеиқәырҵо аамҭа ҳәа азырҳәоит. Избанзар арҭ аӡынҵыхқәа рзы лассы ианыхәло аамҭазы, ҽынлагьы, уахынлагьы амца абжьааԥны аасҭагьы ижжаӡа еиқәырҵон.
Аԥсны ари аныҳәа ҩбаны иазгәарҭоит уҳәар ауеит: ақьырсиантә шьаҭалеи аԥсыуалеи (аполитеисттәлеи). Иҳазҳәом ҳара ҳтәылаҿ ари аныҳәа мҽхакы ҭбаала иаԥылоит ҳәа, иаҳҳәап, ажьырныҳәа ишаԥыло еиԥш, ма амшаԥы. Иҟоуп зынӡаск иазгәазымҭаӡогьы ари амш. Аха уи аԥсыуала азгәаҭараан иубоит аԥсуаа рқьабзтә практикаҿы ахархәара змоу аелементқәа. Урҭ иреиуоуп ашьтәа (шьтәас иҟарҵоит рымч зықәхо акы – аџьма, ма арбаӷь), иара убас аишәаргылара.
Қьырса аныҳәа амш азы ачгара иҵыҵуеит ҳәа иԥхьаӡоуп, убри аҟнытә Қьырса аныҳәа иазку аишәаҿы "аԥхьа идыртәо" нырцә иҟоу роуп. "Аԥсы акриҿаҵара" аритуал аҭыԥ ҷыда ааннакылоит аишәаргылараҿы. Уи аишәа амаҵ зуа аԥҳәыс еиҳабы ашә аалыртуеит, аҩнаҭа иахылаԥшу, иахьыԥшу рыԥсқәа аалыԥхьоит "шәааи, шәтәа" ҳәа, рнапқәа длырӡәӡәоит, ампахьшь шкәакәа рызхылшьуеит, аишәа дахагьежьуа, ак нықәхуа, ак нықәҵо, "итәоу" рымаҵ луеит.
Ари аишәаҿы иқәдыргылоит, егьырҭ аишәаргыларақәараан еиԥш, аҳалуа, ачааҿақәа, ақашь, ахарҵәыӡҩа, ацхаӡҩа. Аџьма акәац уахь иқәырҵаӡом, акәтыжь заҵәык ауп. Иадыргалоит ахаа-мыхаақәа. Минуҭқәак анҵлак ашьҭахь аԥҳәыс еиҳабы дныҳәаны, аҩы, ауатка, аӡы хылҭәалоит, нас аҭаацәара иалахәу егьырҭгьы ус ныҟарҵоит, ахәыҷқәа рыда. Иазгәаҭатәуп ахәыҷқәа аџыш шырхьыршьуа, ма рџьыба ишҭарҵо, аԥсы дырхьымԥшырц азы ҳәа.
Аишәа ахьынӡагылоу убжьы рдуны уцәажәар ҟалаӡом, аԥсы дуршәоит ҳәа. Даҽа ԥыҭк анҵлак ашьҭахь аԥшәмаԥҳәыс астол нарҵысны, дырҩегьых рнапы дырӡәӡәаны идәылылгоит. Изыдтәалаз ачыс ҿаҵақәак нарымхны, аҩы, аӡы, даҽакы уҳәа зегьы гәыблаак инанҵаны адәахьы иганы ишьҭалҵоит, "хьыԥшы-ҿыԥшы ӡәыр дыҟазар, арахь шәхьамԥшын" ҳәа наҳәаны.
Аишәаргылара ашьҭахь ҿыц абысҭа уны, ачанахқәа ԥсахны иҟарҵоит. Нас еиҳабы-еиҵбыла рнапы ӡәӡәаны аҭаацәа зегь натәоит.
Аԥсуаа рфольклор аҟны иуԥылоит абиблиатә мотив змоу аҳәамҭақәа. Убарҭ иреиуоуп "Иаса Қьырсҭа изку аҳәамҭа". Уи ишаҳәо ала, ԥҳәызбак нашанала лцәа лтәымкәа дҟалеит. Уи лаб ианиарҳәа, лышьра изымгәаӷьын, дган ашьха ддыртәеит. Убра диит Иаса Қьырсҭа ҳәа изышьҭаз. 1990 шықәсазы ианҵаз ари аҳәамҭаҿы (Цира Габниа еиқәлыршәаз "Аԥсуа жәлар рҿаԥыц рҿиамҭақәа" 7 атом иану) ишҳәоу ала, "убри аамҭазы амра ыҟаӡамызт, адунеигьы абас идар-даруа иҟан, рҳәеит, еихаӷәӷәа-еиҵаӷәӷәа иҟаӡамкәан, убыс. Ари ахәыҷы диит. Ахәыҷы даниы, амра ицгылеит. Абри Иаса Қьырсҭа даниз амра ицгылеит. Адунеигьы убыс иҟалеит – еихаӷәӷәа-еиҵаӷәӷәа".
Аҳәамҭаҟны еиҭаҳәоуп Иаса Қьырсҭа иҭархара ишашьҭаз атәы, нас даныркгьы, аҵәымӷқәа илаҵан дшықәырчаԥаз. "Қьырса ҳәа аныҳәа ду ыҟами? Қьырса захьӡу убриоуп – абри Иаса Қьырсҭа даниз амш ауп Қьырса", - ҳәа нацылҵоит ажәабжьҳәаҩ Мариа Ԥлиа.
Абасала, аԥсуаа рҳәамҭа ишаҳәо ала, ари амш азы иазгәарҭоит Иаса Қьырса иира, уи амра ицгылара, адунеи еихаӷәӷәа-еиҵаӷәӷәа аҟалара.
"Илбаз иакәӡам дыззааргаз…" - аҧшра Иаса Қьырса иира аухаз
Аҳамҭа – ари ауаа рыҩнуҵҟатәи реизыҟазаашьа аазырԥшуа актуп. "Аҳамҭа" ақьабзтә ҵакыла уахәаԥшуазар, уи ауаҩы аԥсабара иаиҭо аҳамҭа аҵанакуеит, ахаҭабура аҳасабала – иаҳҳәап: "зқьы ааӡаны шәкы абна алаҵара". Ҳамҭас, ҭабурас иаанрыжьуеит иара убас, иԥшьоу ҭыԥк аҿы амаҭәарқәа (иаҳҳәап: ашәарыцацәа ашьха ианхыҵуа уи ашьапаҿы иаанрыжьуа ахҿа, аҳәа, ма даҽа бџьармаҭәак). Мамзаргьы аныҳәаҩ дандырныҳәо ихымԥадатәны аҳамҭа ирҭоит.
Аҳамҭа (маҭәарк) аӡәы даҽаӡәы иҭара аритуалтә ҵакы ныҟәнагоит, убри азын ихадароуп ҳамҭас иҟауҵо закәу, иуҭо амаҭәар ахаҭа аҵакы.
Аҳамҭақәа зегь раԥхьа игылоуп ачеиџьыка. "Ичеиџьыка инапы иқәыргылан диԥылеит" рҳәоит аԥсуаа, уи еиҳау аҳамҭа ыҟаӡам ауаҩы изы.
Ауаҩы идкылашьа зегьы иреиҳау малуп, убри аан ихадароу аишәа заҟа беиала ирхиоу акәым, аԥшәма ихаҭа ари акт иазыҟазаашьа ауп, уи иаанарԥшуеит иззынархоу ушизыҟоугьы.
Иалкаатәуп, ачеиџьыка шхадароу шааԥшуа аԥсуаа рныҳәаратә қьабзқәа рҿы. Иарбанзаалак аныҳәара акрыфара аритуал ацымкәа имҩаԥысуам, еснагь иныҳәо ауаҩы дзыхныҳәаз зегьы агьама дирбоит. Ари мацарагьы иунарбоит ачеиџьыка аҵакы аҳаракра, пату ақәҵара, амчра злоу адоуҳаратә функциа аҵаҵара.
Аҷкәын игәаԥхо аҭыԥҳа лзы, ма харантә иааз асас изы, иара убас "ухы аасҭа бзиа иубо ауаҩы изы" ҳәа шырҳәо еиԥш, аԥсуаа иалкааз ҳамҭаны иҟарҵон ашьабсҭа аԥсы шҭаз икны, аҽы, мамзаргьы иԥшӡаӡа иҟоу, хәыц еиқәаҵәа злам аџьма, зтәыҩақәа ыршаны иҟоу. Ашықәс ҿыц адырҩаҽны акәзар, "гәныҳәа" ҳәа изышьҭаз ақьабз амҩаԥгараан аиҵбацәа аиҳабацәа ҳамҭас ирырҭон ардәына, убри алагьы аҷқәынцәа реиҳабацәа рҿаԥхьа ирылоу рышәарыцаратә ҟазара аадырԥшуан, насгьы аиҳабы пату иқәҵара иасимволын.
Иҳәатәуп, ардәына ҳамҭас арԥыс игәаԥхаз аҭыԥҳа ишылзынаиҭиуаз. Амала аҭыԥҳа лзы уи дырԥшӡон: абаз аҿыҵакны, арасамахә иқәыртәашәа, аҵиаақәа ирылартәаны.
Иазгәаҭатәуп, иара убас асас аҩны дахьааиз игәаԥхаз, илаԥш зықәшәаз иарбан маҭәарзаалак иара ишитәхо, ҳамҭас иширҭо.
Иахьатәи ҳаамҭазгьы иуԥылоит зыԥсы ҭоу ашьтәа ҳамҭас аҟаҵара. Аиҳарак уи зыдҳәалоу ахәыҷы иира ауп. Ахәыҷы данилак, аӡӷаб лҭаацәа аҳамҭақәа иаарго раԥхьа игылоуп зыԥсы ҭоу аџьма шкәакәа, атәыҩақәа ырԥшӡаны иҟаҵаны.
Аҭыԥҳа аҳамҭа аҭакс иҟалҵон лнапала иқәҵаны иҟалҵаз ачабра, ампахьшьы. Напылаҟаҵара ақәҵараҿы уи иаалырԥшуан еиуеиԥшымыз асахьақәа, уи алагьы аӡӷаб лара лҟазарагьы цәырылгон. Ус еиԥш иҟаз аҭыԥҳацәа "аҵыс мҩас асахьа ҭылхуеит" ҳәа лзырҳәон.
Иахьатәи ҳаамҭазы аҳамҭа аҟаҵара ақьабзқәа инарҟәыҭханы зыда ҟалашьа амам акакәны иубарҭоуп. Аха убри аан аҳамҭа ззыҟауҵо игьама ақәшәара ауп иаҳа изышьклаԥшуа. Егьа ус шакәугьы, иахьагьы ҳамҭас иҟарҵо амаҭәар аҵакгьы азгәарҭоит.
Иаҳҳәап, аӡәы имшира ыҟазар, ачабра, ма ачхьарԥ ҳамҭас изыҟарҵом – ачабра алаӷырӡ иатәуп, ачхьарԥ - нарцәытәи адунеи ахь уиазго маҭәаруп ҳәа. Мамзаргьы аҷкәын ахьы ҳамҭас аӡӷаб илиҭозар, уи аҵакы шдуу, аҷкәын ихықәкы лнардыруеит аӡӷаб.
Аха ишыҟазаалакгьы, аҳамҭақәа иреиҳау ауаҩы иччаԥшь ауп, аамҭақәа зегьы раан уи ԥсахрада иаанхоит.
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Арҭ амшқәа рзы Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо аҧсуа ҭаацәарақәа Ажьырныҳәа мҩаԥыргоит. Традициала ишаԥу еиԥш, џьоукы аныҳәа анақәшәо амза 13 аухазы иныҳәо дыҟоуп, иҟоуп ажьира шәахьеи ԥшьашалеи иаҵагыло. Ҳара зыӡбахә ҳамоу Џьырхәа инхо Ажьиаа рҭаацәараҿы (Ажьиба Золотинск-иԥа Иури иҩнаҭа) аныҳәара мҩаԥыргоит иара анақәшәо аухазы иарбан мшызаалакгьы.
Дара рыҩнаҭаҿы абиԥарала ахьи аихеи аус адызулоз ыҟан, урҭ иахьагьы Ажьиреи Ахьиреи ирымҵаныҳәоит, аҩбагьы рымоуп. Ахьира амаа зку аиашьа еиҳабы Анатоли Ажьиба иоуп. Иури иакәзар, хазы анхара даналага, иаҿигаз Ажьира заҵәык ауп, уи ауп дзымҵаныҳәогьы. Ажьырныҳәа ахаҭа амш ааиаанӡагьы уи аҽазыҟаҵарақәа далагоит.
Адоуҳатә ҽрыцқьара изныкымкәа аӡбахә ҳҳәахьеит. Ажьырныҳәа аԥыларагьы адоуҳатә ҽрыцқьарала иалагоит. Аԥхьа игылоуп ҳәарада аныҳәаҩ ихаҿы – Ажьира, ма Ахьира амаа зкыу, аҭаацәа, ажәлантә зныҳәо. Аныҳәара мҩаԥызго аҩнаҭа ахаҵа аиҳабы Иури Ажьиба иоуп. Уи Ажьырныҳәа аламҭалаз ӡык наиқәиҭәоит, иҽирыцқьоит, иажәа раӡаны дцәажәоит, арыжәтә аҿы иҽникылоит. Иара ихаҭа иазгәеиҭоит абас: "Абри аныҳәара сагьналагоит, абас акы сакуашәа, сда еилыԥсаауа сааҟалоит, сагьналгоит – иаргьы насхыҵуеит. Ари Ҳаиҳа зымчу иҟынтә иаауа акоуп, дад, уи аныҳәара зегьы ирыхәҭам, иақәнагоу ҳәа иҟоуп", - иҳәоит Иури (Тыка) Ажьиба.
Уаҵәуха ныҳәаны еиԥш, иахьагьы рҽыдрыцқьоит, ӡык нарықәырҭәоит Ажьира иаҵагыло аҭаацәа зегьы. Ари аныҳәара иаԥхьанеиуа ихымԥадатәу ритуалуп.
Ишдыру еиԥш, аныҳәа ихадароу ашьтәа – аџьма-шьтәа ауп (аханатә шьтәас иҟаз ауаса акәын ҳәа зҳәо аҵарауаа ыҟоуп) – Шьашәы Ахьаҳ Ду ихьӡала, аха иҟоуп ацә, ма аӷаац зшьуагьы. Убас, Жьиаа рҭаацәараҿы аныҳәа аухазы шьтәас иршьуа ацә ауп, иара убас арбаӷьқәа аҭаацәа алахәылацәа рыцыԥхьаӡа – Шьашәы-рбаӷь ҳәа ззырҳәо. Абарҭ изыхныҳәаран иҟоу ашьтәақәагьы аҽрыцқьара иахысуеит.
Ажьырныҳәа ааигәахара хымш-ԥшьымш шагу зшьа карҭәаран иҟоу ашьтәа аҩны иҵадырԥхьоит. Аҵарԥхьара анаҳҳәо, уи иаанаго ашьтәа хазы иҭакны (аҩызцәа ирылаҵаны акәымкәа) ирбоит, акраҿарҵоит. Убасҵәҟьа иҵадырԥхьоит изыхныҳәараны иҟоу арбаӷьқәагьы. Убри алагьы изыхныҳәаран иҟоу ашьтәақәагьы аҽрыцқьара аетап иахысуеит уҳәар ауеит. Ашьтәа ианахныҳәо аламҭалазгьы аҿы ӡык нақәҭәаны ирыӡәӡәоит. "Уажәы абзара уҳарбоит, нас агәи-агәаҵәеи уҳарбоит" ҳәа ражәа иалаҵаны ирҳәоит, аныҳәа ашарԥазы ианныҳәо.
Ажьира иаҵагыло зегьы еицны иара аҭыԥ ахь инеиуеит. Аныҳәаҩ ишахәҭоу еиԥш ала дрықәныҳәаны (аныҳәара аимпровизациатә ҟазшьа амоуп, зҽызымԥсахуа ажәақәа шалоугьы) ашьтәа ишьуеит. Нас аҷкәынцәа наицырхырааны ашьтәа ацәа ахырхуеит, ахәҭақәа еиҿыхны ачуан иҭаҵаны иржәуеит.
Убасҵәҟьа хазы арбаӷьқәагьы ҟарҵоит. Егьырҭ аҩнрақәа рҟынтәи аҩн ду ахь иаауа аҭаацәарақәа (Иури иҷкәынцәа, иҭацацәа, имаҭацәа) досу рмарҭхәқәагьы ааргоит: рыцыҧхьаӡа арбаӷьқәеи, ашылеи, аџьыкхыши, ацәеи. Аныҳәаҩ иара убас ирхиоит ацәашьқәа досу иааргаз рцәашьхәқәа рыла.
Изыхныҳәо зегьы анымазеихалак, ахәылԥаз, ажьира иаҵагыло зегьы еицны ажьирахь инеиуеит. Аныҳәаҩ аԥхьа ашьтәа агәи-агәаҵәеи зхоу ажьраҳаратә-ҵәы изнапык аҿы икны, егьи инапала ацәашьы кны дныҳәоит. Иара абраҟа ихдыртлоит аҭыԥ аҿы иҵоу аҳаԥшьа-ҩы, иара уи аҩы алагьы иныҳәоит.
Иазгәаҭатәуп аҭыԥ ахь ишаарго ашьтәа ацәагьы. Иара дзыхныҳәаз ашьтәа агәи-агәаҵәеи маҷк-маҷк намхны, аҩы нақәҭәаны, аџьыкхыш лақәырҳәҳәы "Ачбеи Чачбеи" ирызку аритуал мҩаԥигоит, нас егьырҭгьы агьама дирбоит. Ацәашьы наганы асаҟәа ашьапаҿы икыдиҵоит.
Анаҩс арбаӷьқәагьы ргәи-ргәаҵәеи араса-ҵәқәа инархаҵаны досу хаҭа-хаҭала изтәу ихьӡ наҳәаны дрықәныҳәоит, досу ицәашьгьы наихигоит, урҭгьы уаҟа ибылуеит. Изыхныҳәо арбаӷьқәагьы рыхқәеи ршьаԥқәеи еиламырҩашьакәа иара уа инаргоит.
Аныҳәаҩ зегьы данрықәныҳәалак ашьҭахь, досу иарбаӷь агәи-агәаҵәеи агьама дирбоит. Уи ашьҭахь ажьира иаҵагылоу зегьы аҳаԥшьа-ҩы рызҭаҭәаны инадиркуеит, урҭгьы "Алԥха-агәыԥха" ҳамаз ҳәа рхы иақәныҳәоит.
Ажьираҿы иныҳәаны ианалгалак, ркәац, рыкәтыжь рыманы аҩныҟа иааиуеит, аҳаԥшьаҩгьы заҟа рҭаху нҭыганы иааргоит. Аҩны ианыныҩнало, аҩнаҭа аҭацацәа (ари Ажьира иаҵагылам) рԥылоит "Алԥха-агәыԥха шәымазааит!" ҳәа иныҳәаныԥхьо. Наҟ-ааҟ еиқәгәырӷьо еибаныҳәоит.
Аҩнаҭа аҭацацәа дара рыҩнраҿгьы ажьира рыманы иҟазар, хазы аҩны аган аҿы, ҵлак амҵан рарбаӷь рыманы инеины рхы иақәныҳәоит. Убас ҟалҵоит Иури иаҳәшьа Лиуда Ажьиба Уаҭҳара аҩнра ҳәа дахьыҟоу. Лара ҵлак ашьапаҿы днеины, ларбаӷь, лчашә, лцәашьы, лҩы наганы лныхахә ахьӡала дныҳәоит. Уи дахьыҟоу аҩны уажәы иныҳәо лыҷкәын аиҳабы шиакәу ала, "бныхахә алԥха бымазааит" ҳәа длықәныҳәоит.
Абарҭ ақьабзқәа рышьҭахь зегьы аишәачарахь иниасуеит. Араҟа ихымԥадатәуп иара убас, изыхныҳәаз ашьтәеи арбаӷьқәеи рыбаҩқәа еизганы акы иахьамҟьашьыша ҭыԥк аҿы ижны анышә аҭара. Ари аныҳәара аухашаанӡагьы агәылацәа еиҭанеиааиуеит, еибаныҳәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жьҭаара 6 - Sputnik. Шьамтәылатәи Арабтә республика ахада Башар Асад агәазыҳәара ааирԥшит хаҭала Аслан Бжьаниа диабадырырц, атәылақәа рыҩба рыбжьара аусеицура азҵаарақәа ирылацәажәарц ҳәа аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
Аԥсны ахада Иусбарҭа аиҳабы Алхас Кәыҵниа Аслан Бжьаниа Башар Асад асалам шизааиҭииз иеиҳәеит.
Кәыҵниа иазгәеиҭеит Аԥсны ажәлар Шьамтәылатәи Арабтә республика ауааԥсыра адгылара шрырҭо жәларбжьаратәи атерроризм иаҿагылан рықәԥараҿы, ртәыла аҵакырадгьыли рсуверенитети ахьырыхьчо азы.
Дамаск ақалақь аҿы Аԥсны Аҳәынҭқарра Ацҳаражәҳәарҭа аартра мҩаԥгахоит жьҭаара 6 рзы.
Аԥсны аделегациа напхгара аиҭоит Аԥсны ахада иусбарҭа анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа. Аделегациа аилазаара иалахәуп: Адәныҟатәи аусқәа рминистр Даур Ақаҩба, ахада Иусбарҭа, Атәылахьчара аминистрра, Ахәаахәҭра-ааглыхратә палата рхаҭарнакцәа.
Шьамтәыла Аԥсны ахьыԥшымра азханаҵеит, адипломатиатә еизыҟазаашьақәа шьақәнаргылеит 2018 шықәса лаҵара 29 рзы.
2020 ԥхынгәымза анҵәамҭазы Шьамтәылатәи Арабтә республика ахада Башар аль-Асад дидикылеит Аԥсны Аҳәынҭқарра азинмчра нагӡа змоу ацҳаражәҳәаҩ Баграт Хәытаба. Имҩаԥган аҳәынҭқарратә гәраргагатә шәҟәқәа реимдара.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Ажьырныҳәа 25-нӡа Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҟны акарантин рылаҳәоуп, иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иахҟьаны, абри аҩыза аӡбамҭа аднакылеит аректорат, абри атәы Sputnik иазааицҳаит апресс-маҵзура анапхгаҩы Џьамбул Инџьгьиа.
Инџьгьиа иажәақәа рыла, ашықәс алагамҭазы COVID-19 рзышьақәырӷәӷәан аӡәык-ҩыџьак арҵаҩцәа. Астудентцәа рҟынтә аҿкычымазара ӡәыр рцәа иалу иаламу аилкаара иаҿуп.
2020 шықәсазы атәылаҿ иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа инадҳәаланы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет анапхгара аҵараиурҭа аҭалара аԥҟарақәа рыԥсахит. ААУ аректор актәи ихаҭыԥуаҩ Виктор Маланӡиа иажәақәа рыла, ауниверситет ахь ԥышәарада абитуриентцәа рыдыркылеит. Аԥышәаратә сессиа ашьҭахь еилкаахоит хәыда-ԥсада аҵара зҵои, аҵара ахә зшәалои.
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа инапы аҵаиҩит 2021 шықәса жәабранмза 10 рҟынӡа ауааҧсыра акоронавирустә ҿкы COVID-19 рацәыхьчара иазку ауснагӡатәқәа ирыцҵазарц Адҵа.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә Адлер араионтә ӡбарҭа закәаншьаҭада Аԥсныҟа анаркотикқәа алазгалоз ахаҿы иганахьала аӡбамҭа аднакылеит, ҳәа аанацҳауеит Урыстәыла АШәМ Краснодартәи атәылаҿацә аҿы Аҳәаахьчаратә усбарҭа апресс-маҵзура.
Ахаҵа ахылаԥшра апункт ахь даннеи дгәарҭеит, иагьидырбалеит анаркотикатә маҭәашьарқәа, иаарԥшыз аилаҳәара иагәылан метадон (фенадон, долофин).
Иԥшааз аилаҳәырақәа иргәылыз аекспертиза мҩаԥган.
Атәылауаҩ ахара идҵоуп анырра ӷәӷәа ҟазҵо амаҭәашьар аконтрабандазы. 10 шықәсеи мызки аҭакра иқәҵоуп иӷәӷәоу арежим иатәу ариашаратә колониаҿы.
Аӡбарҭа аӡбамҭа амчра аиуит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ԥхынҷкәын 25 - Sputnik. Аҟәа, Мичурин имҩаҿы ахатәы ҩны амца акит ҳәа аанацҳаит Аԥсны АҶА.
Абылра шыҟалаз азы АҶА аҷаԥшьаҩ иахь аҭел иасит ԥхынҷкәын 24 асааҭ 17.23 рзы. Уахь амҩа иқәлеит амцарцәага машьынақәа ҩба.
Адырраҭараҿы иазгәаҭоуп амцакраан аҩны аҭуан, акрыфарҭа, ашьҭаларҭақәа ҩба, асасааирҭа абжа блит ҳәа. Ауааԥсыра ԥырхага рмоуит.
Иҟалаз зыхҟьаз ашьақәыргылара иаҿуп.
"Сусура абжьааԥны еиԥшымкәа иацлеит, аха уи уаргәырӷьартә иҟам, амҿы ҳҭииндаз ҳәа мацара акәым ҳшыҟоу, аԥсабара ахьчарагьы ҳуалуп. Алашара ҵыԥхгьы ибзиамызт, аха сынтәа аҭагылазаашьа еиҳагьы еицәахеит, ауаагьы уи апроблема шыҟалоз дырны заа аӡынра рыҽдырхеит. Сынтәа цәыббрамза инаркны амҿы аҿаҵара иалагахьан хыԥхьаӡара рацәала. Сара схала амҿы аиқәыршәара саҿуп. Аҭел исзасуеит ишырҭаху, шаҟа рҭаху рҳәоит. Еиҳарак ауаа ирҭаху ахьацоуп, уи ибзиан ибылуеит, аршьшьарагьы усҟак ицәгьам. Ашәгьы иазҵаауа дыҟоуп, ал усҟак ирҭахым. Амҿы ылысхуеит Кәтол абнақәа рҿы. Ажәытәан Кәачара ауаа ахьынхоз уажәы иахьҭацәу абнақәа ахиааны иҟоуп. Ҿыц игылоу аҵла ԥаҳҟаӡом, иажәхьоу роуп. Ахьаца ашьапы хаҳҵәаӡом, ажәытәан еиԥш икаҳҿоит хыхь-хыхь, нас амахәҭақәа ҿыцқәа аауеит, анаҩс 3-4 шықәса рышьҭахь еиҭа иԥаҳҟартә иҟалоит. Еиҳарак амҿы Аҟәа ақалақь аҿы инхо роуп иаҿазҵо", - ҳәа еиҭеиҳәеит Енвер Қәаранӡиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 24-Sputnik. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгараҭара ахантәаҩы Леван Мебониа.
"Аҟазауаа аусурақәа ирылагахьеит, уажәы аидҳәалақәа ашьақәыргылара иаҿуп- аимадара, афымцалашара анашьҭра, атехника аргылара. Уаҵәашьҭахь адгьылкылҵәареи, ацемент ықәырҭәареи ҳалагоит", - иҳәеит иара.
Мебониа иажәақәа рыла, аремонт ҟаҵаҩцәа ргәыԥқәа х-сменакны ишоуп, дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит, рҽырыԥсахлоит. Аусурақәа ирылахәуп ҩышәҩык аусзуҩцәа.
"Урҭ анџьнырцәа, адгьылкылҵәаҩцәа, ацемент ықәырҭәаҩцәа, амеханикцәа, афымцазҟазацәа уҳәа. ҳусутә рацәоуп. Ихадароу аусурақәа ируакуп- атоннель бетонла иахьыҟаҵоу ацемент ықәырҭәареи адгьылкылҵәареи роуп, уи азы иахәҭоу атехника ргылоуп. Ҭыԥқәак рҟны ажәытә бетон ықәганы аҿыц ҭарҭәахоит", - азгәеиҭеит Мебониа.
2021 шықәса мшаԥымза анҵәамҭанӡа астанциаҿы имҩаԥыслоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргылара. Ҩ- километраки бжаки иҟоу ахәҭа аремонт азутәуп. Зынӡа атоннель аура 15 километра иҟоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, цәыббра 5 - Sputnik. Ҟәбина ииасыз уахи-ҽни рыла авирус шрымоу шьақәыргылан 90-ҩык, абри аанацҳауеит COVID-19 аҿагыларазы аоперативтә штаб.
Акоронавирус зыдбало 59-ҩык ҳәсоуп, 31-ҩык хацәоуп. 56-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит.
Еиҳарак акоронавирус змоу аарԥшуп Краснодар- 43-ҩык, Шәача– 11-ҩык.
Атәылаҿацә аҿы апандемиа иаалагазар акоронавирус рыдбалоуп 11654-ҩык, 786-ҩык хәыҷқәоуп. Урҭ рҟынтәи 9540-ҩык апациентцәа ргәы бзиахахьеит. Рыԥсҭазаара иалҵит 1991-ҩык.
Краснодартәи атәылаҿацә аиҳабыра акарантин аҿҳәара инахеит цәыббра 18 рҟынӡа.
Цәыббра 4 рзы иҟоу адыррақәа рыла, Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә инфекциа 466-ҩык ишрылоу аадырԥшхьеит. Урҭ рахьтә 154-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 - Sputnik. Венгриеи Урыстәылеи аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит акоронавирус аҟынтәи алаҵа Венгриа азынашьҭразы ҳәа иҳәеит Венгриа адәныҟатәи аусқәеи адныҟатә хәаахәҭреи рминистр Петер Сиаиартои. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ари ԥыжәара зҭатәу милаҭтә зҵаароуп, уи ишалшо ала ирццактәуп. Алаҵа иаарласны аиуразы Урыстәылеи ҳареи аиқәшаҳаҭра ҳабжьаҳҵеит, зыгәра угаша алаҵа Венгриа аиуразы. Алаҵа арахь иаашьҭхоит х-етапкны", - ҳәа иҳәеит Сиаиарто Урыстәыла агәабзиарахьчара аминистр Михаил Мурашкои иареи Москва реиԥылара ашьҭахь.
Венгриа Афармокологиеи афатәи рмилаҭтә институт акоронавирус аҿагылараз урыстәылатәи алаҵа "Спутник V" ашәҟәы иҭанагалеит. Абас ала, Венгриа, Евроеидгыла атәылақәа рахьынтәи ираԥхьатәихеит алаҵа "Спутник V" официалла зҵакыраҿы аҟаҵара ауа. Венгриа алаҵа ҭаҩуп ирццаку апроцедура (emergency use authorization) аҳәаақәа ирҭагӡаны, "Спутник V" аклиникатә ҭҵаарақәа рдыррақәа рышьаҭалеи Венгриатәи аекспертцәа ргәаанагарақәа рышьаҭалеи.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 - Sputnik. Урыстәыла афинансқәа рминистрра ажәалагала ҟанаҵеит ԥхынгәы 1 инаркны мызкы аҩнуҵҟа ЕАЕС аиҭалалараан атауарқәа баџьдатәи рхымс еиҭакзарц - 50 евро рҟынӡеи 10 кьылак аалыҵи ҳәа. Абри азы Евразиатәи аекономикатә комиссиа (ЕЕК) аӡбара кьыԥхьуп анормативтә зинтә актқәа рыпроектқәа рфедералтә портал аҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Ажьырныҳәа 1 2019 шықәса инаркны ирыдкылан анорма, зҳәаала ахатәхархәаразы ахатәхаҿқәа баџьда 500 еврои 25 кьыла аалыҵи ииаргар ауаз. Адокумент инақәыршәаны Афинансқәа рминистрра актәи алалараан ари анорма еиқәырханы, аҩбатәи алалараани егьырҭ амза аҩнуҵҟа ралалараани еиҵартәарц ажәалагала ҟанаҵеит.
"Ԥхынгәы 1 2021 шықәса рзы ахәԥса 500 евро иашьашәалахоит, акапан 25 кьыла еиҳам мзартә мзак аҩнуҵҟа знык; ахәԥса 50 евро иашьашәалахоит, акапан 10 кьылак еиҳам мзартә мзак аҩнуҵҟа ҩынтәи хынтәи раан", - ҳәа аҳәоит адокумент аҿы.
ЕАЕС аҵакыра алалара аԥҟарақәа аус руеит аурыс-аԥсуа ҳәааҿгьы. Евразиатәи аекономикатә комиссиа аӡбарала Аԥснынтәи Урыстәылаҟа аӡәы илшоит ииаигар декларациада 25 кьыла ақыҭанхамҩаалыҵ.
Ари инахыҳәҳәо аҭагылазаашьаан ишәатәуп абаџь атауар ахәԥсаҟынтәи 30% инаӡо. Убри адагьы ақыҭанхамҩаалыҵ азы афитосанитартә сертификат хымԥадатәиуп.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 - Sputnik. Аԥсуа ҳазалхыҩцәа амаининг хархәагақәа быжьба аҳәаа рахыгара аԥдырҟәҟәааит ҳәа аанацҳауеит Аԥсны Аҳазалхратә еилакы.
"Ажьырныҳәа 19 2021 шықәсазы аҳазалхратә хылаԥшра азонаҿы аҳазалхырҭатә ҭыԥ "Ԥсоу" амаҵзурауаҩ иааникылеит автотранспорттә хархәага, Урыстәылатәи Афедерациа атәылауаҩ зыԥсҟы икыз. Автомашьына агәаҭараан аидараҭраҿы иԥшаан Аԥсны залагалара азин ыҟам амаининг хархәагақәа быжь-цырак", - ҳәа аҳәоит Аԥсны АЕ адырраҭараҿы.
Абри административтә зинеилагара аганахьала аус нашьҭуп Аԥсны Аҳәынҭқарра Аҳазалхратә еилакы аҳазалхратә ҭҵаарақәа рыҟәшахьы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Аӡын зегьы асы иазыԥшуп агәалаҟазаара бзиа узҭо ԥсабаратә цәырҵраны. Ауаа раасҭагьы аӡын шӡыну имҩасыр зҭаху иара аԥсабара ахаҭоуп. Ажәлар рҿы ишырҳәо алагьы "Дгьылс иҟоу жәҩануп. Адгьыл бзиа еиԥшҵәҟьа, ианраамҭоу ақәеи амреигьы аарыхра ҟарҵоит".
Есма Ҭодуа, Sputnik
Анхацәа ишазгәарҭо ала, аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аӡын аси аҵааи ахьамбаз иахҟьоит ааԥынразы ашәыр ишахәҭоу иахьымшәҭуа, урҭ аԥырхага рызҭо ахәаҷамаҷақәа ахьцәырҵуа. Асы рацәа аарыхра ҟанаҵоит рҳәоит. Сынтәагьы макьана аӡынра уныруа иҟамлац аҟынтә, ҳаԥхьаҟатәи шәыри-қәыри аҽаҩреи шыҟалаша атәы ашәарақәа цәырнагоит.
Ҳаамҭазы атехникатә прогресс иабзоураны еилыркаауеит амш зеиԥшрахо: ианыцәгьахо, ианыбзиахо. Уи азҵаара еилзырго аҳауагәаҭаҩцәа аԥсуаагьы иҳамоуп уажәшьҭа, аха иахьагьы ажәлар рамзартә гәаҭагақәа рыла амш, мамзаргьы аамҭа зеиԥшрахо еилзырго ауаа ыҟоуп. Урҭ аԥсабара иахҭысуа аҽыԥсахрақәа ирыхәаԥшны, арахә рхымҩаԥгашьа, аҵиаақәа рызҳашьа рыла ишьақәдыргылоит аӡын зеиԥшрахо, аԥхын аарҩарахо, иӡысаамҭахо уҳәа.
Ҳара ҳинформант Денис Аиба қәрала дышқәыԥшугьы ԥсабарала ас еиԥш иҟоу адырра илоуп. Иара даныхәыҷыз аахыс иеиҳабацәа дрыцны ашьха дхалон, уантәи иагьышьҭихит аԥсабара ашьклаԥшра иазку адыррақәа.
"Аԥсабара ҭынч уазыӡырҩыр, иара иуанаҳәоит зегьы. Аҵыс ашәа аҳәашьа алагьы иудыруеит амра ԥхо, ақәа ауа. Мамзаргьы арахә рыла. Сара игәасҭахьеит арахә ашьыжь аҭра аҭыҵра аҭахымзар, мчыла ианҭуцо, амш цәгьахоит", - ҳәа иеиҳабацәа ирҿиҵаази ихатәы азгәаҭарақәеи ртәы ҳзеиҭеиҳәеит иара.
Убри инаҷыдангьы амаха, ажәҩашәаҟьа аԥшралагьы аамҭа зеиԥшрахо, аҽаҩра аҟалашьа, ахьча ирахә рызҳарц иҟоу, иҟаму алагәарҭон. Ҳара ҳарԥысгьы уи аԥшышьа идыруеит, аха ҳаниҿцәажәоз аамҭазы ажәҩашәаҟьа инапы иакымызт акәымзар. Иазгәаҭатәуп иара ирацәаны ашьха дышныҟәо, аӡынгьы аԥсшьацәа рзы шьхала аныҟәарақәа еиҿызкаауа дышреиуоу. Уи иазкны иара иахәҭаз аҵарагьы дахысит.
"Ашьхарахьынтә аԥша хьшәашәаӡа иасыр, амш еилгоит. Аԥсҭҳәақәагьы аҩада, мрагыларахь ицозар, амшцәгьа ықәыргоит, ақәа ауӡом. Ус акәымкәа, аԥша ҟәанда асыр, ақәа ауеит", - ҳәа ҳаиҳәеит Денис.
Иазгәасҭар сҭахуп иара ирцәажәара акыр ишыуадаҩыз, иара иҳәаралагьы имаӡақәа зегьы араҟа иаасыртуам, урҭ иреиуоуп аԥхыӡ иибо зеиԥшроу ала амш зеиԥшрахогьы шидыруа атәы.
Абарҭ идыррақәа инарҷыдангьы иара, 35 шықәса зхыҵуа, аҭәҳәақәагьы идыруеит, иагьыҟаиҵоит (иззыҟаиҵо маҷуп, иаҳа изааигәақәоу заҵәык роуп). Иара убас ақыҭаҿы дымшуп, имшьҭа бзиоуп ҳәа дгәаҭаны дрымоуп аҟынтә Ажьырныҳәа (Хьачхәама) адырҩаҽныгьы рыҩны днеирц азы заа иарҳәоит.
Ашықәс аамҭақәа ишрықәнагоу еиԥш аҳауа анышьақәымгыло, аԥсуаа имҩаԥыргоит аныҳәара "Хыхь иҟоу" ҳәа, мамзаргьы "Сынтәа ҳазмадоу" ҳәа. Аетнографцәеи афольклористцәеи ишазгәарҭо ала, уи иазку иалкаау аамҭак ыҟам. Иаҳҳәап, амшцәгьа акыраамҭа еилымго аарыхра иаԥырхагахо ианыҟала, "Хыхь иҟоу аказы ҳаигәаԥхом" ҳәаны, рбаӷьк шьны аҭаацәа еиқәныҳәон, аамҭа рзыбзиахаразы "Хыхь иҟоу" иҳәон.
Убасҵәҟьа ҽа аамҭаказгьы, ӡынроума, ааԥынроума, анхацәа аамҭа рзеиӷьымшәа рбозар, абас рхы иақәныҳәон. Иахьагьы џьоукы-џьоукы ирҳәо уаҳауеит "Ҳаи, хыла длеиааит сынтәатәи аамҭа зтәу" ҳәа ишәиуа, аамҭа зеиԥшроу аныргәамԥхо. Мамзаргьы, "Сынтәа аамҭа бзиоуп, изтәу ҳикәыхшоуп" рҳәоит.
Асы анауша, ианамуша злардыруа – аҭоурыхҭҵааҩ Гьаргь Амҷба "Ажәлартә календар аматериалқәа" ҳәа хыс измоу ианҵамҭақәа рыҟнытә:
Анҵамҭақәа аагоуп Гь. Амҷба "Аҧсны аҭоурыхи аетнографиеи ирызкыу астатиақәа" 1977 ш. Ад.51-54 аҟнытә.
Аҳамҭа – ари ауаа рыҩнуҵҟатәи реизыҟазаашьа аазырԥшуа актуп. "Аҳамҭа" ақьабзтә ҵакыла уахәаԥшуазар, уи ауаҩы аԥсабара иаиҭо аҳамҭа аҵанакуеит, ахаҭабура аҳасабала – иаҳҳәап: "зқьы ааӡаны шәкы абна алаҵара". Ҳамҭас, ҭабурас иаанрыжьуеит иара убас, иԥшьоу ҭыԥк аҿы амаҭәарқәа (иаҳҳәап: ашәарыцацәа ашьха ианхыҵуа уи ашьапаҿы иаанрыжьуа ахҿа, аҳәа, ма даҽа бџьармаҭәак). Мамзаргьы аныҳәаҩ дандырныҳәо ихымԥадатәны аҳамҭа ирҭоит.
Аҳамҭа (маҭәарк) аӡәы даҽаӡәы иҭара аритуалтә ҵакы ныҟәнагоит, убри азын ихадароуп ҳамҭас иҟауҵо закәу, иуҭо амаҭәар ахаҭа аҵакы.
Аҳамҭақәа зегь раԥхьа игылоуп ачеиџьыка. "Ичеиџьыка инапы иқәыргылан диԥылеит" рҳәоит аԥсуаа, уи еиҳау аҳамҭа ыҟаӡам ауаҩы изы.
Ауаҩы идкылашьа зегьы иреиҳау малуп, убри аан ихадароу аишәа заҟа беиала ирхиоу акәым, аԥшәма ихаҭа ари акт иазыҟазаашьа ауп, уи иаанарԥшуеит иззынархоу ушизыҟоугьы.
Иалкаатәуп, ачеиџьыка шхадароу шааԥшуа аԥсуаа рныҳәаратә қьабзқәа рҿы. Иарбанзаалак аныҳәара акрыфара аритуал ацымкәа имҩаԥысуам, еснагь иныҳәо ауаҩы дзыхныҳәаз зегьы агьама дирбоит. Ари мацарагьы иунарбоит ачеиџьыка аҵакы аҳаракра, пату ақәҵара, амчра злоу адоуҳаратә функциа аҵаҵара.
Аҷкәын игәаԥхо аҭыԥҳа лзы, ма харантә иааз асас изы, иара убас "ухы аасҭа бзиа иубо ауаҩы изы" ҳәа шырҳәо еиԥш, аԥсуаа иалкааз ҳамҭаны иҟарҵон ашьабсҭа аԥсы шҭаз икны, аҽы, мамзаргьы иԥшӡаӡа иҟоу, хәыц еиқәаҵәа злам аџьма, зтәыҩақәа ыршаны иҟоу. Ашықәс ҿыц адырҩаҽны акәзар, "гәныҳәа" ҳәа изышьҭаз ақьабз амҩаԥгараан аиҵбацәа аиҳабацәа ҳамҭас ирырҭон ардәына, убри алагьы аҷқәынцәа реиҳабацәа рҿаԥхьа ирылоу рышәарыцаратә ҟазара аадырԥшуан, насгьы аиҳабы пату иқәҵара иасимволын.
Иҳәатәуп, ардәына ҳамҭас арԥыс игәаԥхаз аҭыԥҳа ишылзынаиҭиуаз. Амала аҭыԥҳа лзы уи дырԥшӡон: абаз аҿыҵакны, арасамахә иқәыртәашәа, аҵиаақәа ирылартәаны.
Иазгәаҭатәуп, иара убас асас аҩны дахьааиз игәаԥхаз, илаԥш зықәшәаз иарбан маҭәарзаалак иара ишитәхо, ҳамҭас иширҭо.
Иахьатәи ҳаамҭазгьы иуԥылоит зыԥсы ҭоу ашьтәа ҳамҭас аҟаҵара. Аиҳарак уи зыдҳәалоу ахәыҷы иира ауп. Ахәыҷы данилак, аӡӷаб лҭаацәа аҳамҭақәа иаарго раԥхьа игылоуп зыԥсы ҭоу аџьма шкәакәа, атәыҩақәа ырԥшӡаны иҟаҵаны.
Аҭыԥҳа аҳамҭа аҭакс иҟалҵон лнапала иқәҵаны иҟалҵаз ачабра, ампахьшьы. Напылаҟаҵара ақәҵараҿы уи иаалырԥшуан еиуеиԥшымыз асахьақәа, уи алагьы аӡӷаб лара лҟазарагьы цәырылгон. Ус еиԥш иҟаз аҭыԥҳацәа "аҵыс мҩас асахьа ҭылхуеит" ҳәа лзырҳәон.
Иахьатәи ҳаамҭазы аҳамҭа аҟаҵара ақьабзқәа инарҟәыҭханы зыда ҟалашьа амам акакәны иубарҭоуп. Аха убри аан аҳамҭа ззыҟауҵо игьама ақәшәара ауп иаҳа изышьклаԥшуа. Егьа ус шакәугьы, иахьагьы ҳамҭас иҟарҵо амаҭәар аҵакгьы азгәарҭоит.
Иаҳҳәап, аӡәы имшира ыҟазар, ачабра, ма ачхьарԥ ҳамҭас изыҟарҵом – ачабра алаӷырӡ иатәуп, ачхьарԥ - нарцәытәи адунеи ахь уиазго маҭәаруп ҳәа. Мамзаргьы аҷкәын ахьы ҳамҭас аӡӷаб илиҭозар, уи аҵакы шдуу, аҷкәын ихықәкы лнардыруеит аӡӷаб.
Аха ишыҟазаалакгьы, аҳамҭақәа иреиҳау ауаҩы иччаԥшь ауп, аамҭақәа зегьы раан уи ԥсахрада иаанхоит.
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Арҭ амшқәа рзы Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо аҧсуа ҭаацәарақәа Ажьырныҳәа мҩаԥыргоит. Традициала ишаԥу еиԥш, џьоукы аныҳәа анақәшәо амза 13 аухазы иныҳәо дыҟоуп, иҟоуп ажьира шәахьеи ԥшьашалеи иаҵагыло. Ҳара зыӡбахә ҳамоу Џьырхәа инхо Ажьиаа рҭаацәараҿы (Ажьиба Золотинск-иԥа Иури иҩнаҭа) аныҳәара мҩаԥыргоит иара анақәшәо аухазы иарбан мшызаалакгьы.
Дара рыҩнаҭаҿы абиԥарала ахьи аихеи аус адызулоз ыҟан, урҭ иахьагьы Ажьиреи Ахьиреи ирымҵаныҳәоит, аҩбагьы рымоуп. Ахьира амаа зку аиашьа еиҳабы Анатоли Ажьиба иоуп. Иури иакәзар, хазы анхара даналага, иаҿигаз Ажьира заҵәык ауп, уи ауп дзымҵаныҳәогьы. Ажьырныҳәа ахаҭа амш ааиаанӡагьы уи аҽазыҟаҵарақәа далагоит.
Адоуҳатә ҽрыцқьара изныкымкәа аӡбахә ҳҳәахьеит. Ажьырныҳәа аԥыларагьы адоуҳатә ҽрыцқьарала иалагоит. Аԥхьа игылоуп ҳәарада аныҳәаҩ ихаҿы – Ажьира, ма Ахьира амаа зкыу, аҭаацәа, ажәлантә зныҳәо. Аныҳәара мҩаԥызго аҩнаҭа ахаҵа аиҳабы Иури Ажьиба иоуп. Уи Ажьырныҳәа аламҭалаз ӡык наиқәиҭәоит, иҽирыцқьоит, иажәа раӡаны дцәажәоит, арыжәтә аҿы иҽникылоит. Иара ихаҭа иазгәеиҭоит абас: "Абри аныҳәара сагьналагоит, абас акы сакуашәа, сда еилыԥсаауа сааҟалоит, сагьналгоит – иаргьы насхыҵуеит. Ари Ҳаиҳа зымчу иҟынтә иаауа акоуп, дад, уи аныҳәара зегьы ирыхәҭам, иақәнагоу ҳәа иҟоуп", - иҳәоит Иури (Тыка) Ажьиба.
Уаҵәуха ныҳәаны еиԥш, иахьагьы рҽыдрыцқьоит, ӡык нарықәырҭәоит Ажьира иаҵагыло аҭаацәа зегьы. Ари аныҳәара иаԥхьанеиуа ихымԥадатәу ритуалуп.
Ишдыру еиԥш, аныҳәа ихадароу ашьтәа – аџьма-шьтәа ауп (аханатә шьтәас иҟаз ауаса акәын ҳәа зҳәо аҵарауаа ыҟоуп) – Шьашәы Ахьаҳ Ду ихьӡала, аха иҟоуп ацә, ма аӷаац зшьуагьы. Убас, Жьиаа рҭаацәараҿы аныҳәа аухазы шьтәас иршьуа ацә ауп, иара убас арбаӷьқәа аҭаацәа алахәылацәа рыцыԥхьаӡа – Шьашәы-рбаӷь ҳәа ззырҳәо. Абарҭ изыхныҳәаран иҟоу ашьтәақәагьы аҽрыцқьара иахысуеит.
Ажьырныҳәа ааигәахара хымш-ԥшьымш шагу зшьа карҭәаран иҟоу ашьтәа аҩны иҵадырԥхьоит. Аҵарԥхьара анаҳҳәо, уи иаанаго ашьтәа хазы иҭакны (аҩызцәа ирылаҵаны акәымкәа) ирбоит, акраҿарҵоит. Убасҵәҟьа иҵадырԥхьоит изыхныҳәараны иҟоу арбаӷьқәагьы. Убри алагьы изыхныҳәаран иҟоу ашьтәақәагьы аҽрыцқьара аетап иахысуеит уҳәар ауеит. Ашьтәа ианахныҳәо аламҭалазгьы аҿы ӡык нақәҭәаны ирыӡәӡәоит. "Уажәы абзара уҳарбоит, нас агәи-агәаҵәеи уҳарбоит" ҳәа ражәа иалаҵаны ирҳәоит, аныҳәа ашарԥазы ианныҳәо.
Ажьира иаҵагыло зегьы еицны иара аҭыԥ ахь инеиуеит. Аныҳәаҩ ишахәҭоу еиԥш ала дрықәныҳәаны (аныҳәара аимпровизациатә ҟазшьа амоуп, зҽызымԥсахуа ажәақәа шалоугьы) ашьтәа ишьуеит. Нас аҷкәынцәа наицырхырааны ашьтәа ацәа ахырхуеит, ахәҭақәа еиҿыхны ачуан иҭаҵаны иржәуеит.
Убасҵәҟьа хазы арбаӷьқәагьы ҟарҵоит. Егьырҭ аҩнрақәа рҟынтәи аҩн ду ахь иаауа аҭаацәарақәа (Иури иҷкәынцәа, иҭацацәа, имаҭацәа) досу рмарҭхәқәагьы ааргоит: рыцыҧхьаӡа арбаӷьқәеи, ашылеи, аџьыкхыши, ацәеи. Аныҳәаҩ иара убас ирхиоит ацәашьқәа досу иааргаз рцәашьхәқәа рыла.
Изыхныҳәо зегьы анымазеихалак, ахәылԥаз, ажьира иаҵагыло зегьы еицны ажьирахь инеиуеит. Аныҳәаҩ аԥхьа ашьтәа агәи-агәаҵәеи зхоу ажьраҳаратә-ҵәы изнапык аҿы икны, егьи инапала ацәашьы кны дныҳәоит. Иара абраҟа ихдыртлоит аҭыԥ аҿы иҵоу аҳаԥшьа-ҩы, иара уи аҩы алагьы иныҳәоит.
Иазгәаҭатәуп аҭыԥ ахь ишаарго ашьтәа ацәагьы. Иара дзыхныҳәаз ашьтәа агәи-агәаҵәеи маҷк-маҷк намхны, аҩы нақәҭәаны, аџьыкхыш лақәырҳәҳәы "Ачбеи Чачбеи" ирызку аритуал мҩаԥигоит, нас егьырҭгьы агьама дирбоит. Ацәашьы наганы асаҟәа ашьапаҿы икыдиҵоит.
Анаҩс арбаӷьқәагьы ргәи-ргәаҵәеи араса-ҵәқәа инархаҵаны досу хаҭа-хаҭала изтәу ихьӡ наҳәаны дрықәныҳәоит, досу ицәашьгьы наихигоит, урҭгьы уаҟа ибылуеит. Изыхныҳәо арбаӷьқәагьы рыхқәеи ршьаԥқәеи еиламырҩашьакәа иара уа инаргоит.
Аныҳәаҩ зегьы данрықәныҳәалак ашьҭахь, досу иарбаӷь агәи-агәаҵәеи агьама дирбоит. Уи ашьҭахь ажьира иаҵагылоу зегьы аҳаԥшьа-ҩы рызҭаҭәаны инадиркуеит, урҭгьы "Алԥха-агәыԥха" ҳамаз ҳәа рхы иақәныҳәоит.
Ажьираҿы иныҳәаны ианалгалак, ркәац, рыкәтыжь рыманы аҩныҟа иааиуеит, аҳаԥшьаҩгьы заҟа рҭаху нҭыганы иааргоит. Аҩны ианыныҩнало, аҩнаҭа аҭацацәа (ари Ажьира иаҵагылам) рԥылоит "Алԥха-агәыԥха шәымазааит!" ҳәа иныҳәаныԥхьо. Наҟ-ааҟ еиқәгәырӷьо еибаныҳәоит.
Аҩнаҭа аҭацацәа дара рыҩнраҿгьы ажьира рыманы иҟазар, хазы аҩны аган аҿы, ҵлак амҵан рарбаӷь рыманы инеины рхы иақәныҳәоит. Убас ҟалҵоит Иури иаҳәшьа Лиуда Ажьиба Уаҭҳара аҩнра ҳәа дахьыҟоу. Лара ҵлак ашьапаҿы днеины, ларбаӷь, лчашә, лцәашьы, лҩы наганы лныхахә ахьӡала дныҳәоит. Уи дахьыҟоу аҩны уажәы иныҳәо лыҷкәын аиҳабы шиакәу ала, "бныхахә алԥха бымазааит" ҳәа длықәныҳәоит.
Абарҭ ақьабзқәа рышьҭахь зегьы аишәачарахь иниасуеит. Араҟа ихымԥадатәуп иара убас, изыхныҳәаз ашьтәеи арбаӷьқәеи рыбаҩқәа еизганы акы иахьамҟьашьыша ҭыԥк аҿы ижны анышә аҭара. Ари аныҳәара аухашаанӡагьы агәылацәа еиҭанеиааиуеит, еибаныҳәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жьҭаара 18— Sputnik. Украинатәи Рада закәандарыла аҳәаа еилазго "атәыла-агрессор" ауааԥсыра — урыстәылаа ашьаустә ҭакԥхықәра рақәыршәаразы азакәан апроект аднакылеит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
Украина ахада адокумент инапы анаҵаиҩлак ашьҭахь иара амчра аиурц азы аофициалтә прессаҿы икьыԥхьхароуп.
"Азакәан ҿыц иазыԥхьагәанаҭоит хышықәса рҟынӡа ахақәиҭра алхәдаатәра. Изныкымкәа аҳәаа еилазгаз ахаҿы ма ахаҿқәа 3-5 шықәса рықәҵахоит, абри аан абџьар ахархәара амазар – хәышықәса инаркны аашықәсанӡа ахақәиҭра иалыхәдаахоит", — ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Адокуент ацҵаҿы иарбоуп ашьаус иаҵанакуа "Урыстәыла атәылауаа рымацара шракәу.
АҞӘА, ажьырныҳәа 23-Sputnik. Ҭырқәтәыла алаҵа "Спутник V" аҭыжьра иалагоит, абри атәы РИА Новости иазеиҭарҳәеит аинвестициақәа рзы Урыстәылатәи афонд аҟны.
Афонди ҭырқәтәылатәи афармацевтцзеи аиқәшаҳатра рыбжьарҵеит.
Иазгәаҭоуп, шықәсык "Спутник V" миллион доза рҟынӡа иҭрыжьлоит ҳәа.
Нанҳәамзазы Урыстәыла Агәабзиарахьчара аминистрра ашәҟәы иҭанагалеит COVID-19 аҟынтәи адунеи аҿы ираԥхьатәиу алаҵа. Алаҵа аус адулан Гамалеи ихьӡ зху НИЦЕМ аҿы аинвестициақәа рзы Урыстәылатәи афонд ацхыраарала. Хьӡыс иаҭан "Спутник V". Алаҵа ҩ-хкыкны еилоуп, хымчыбжь бжьаҵаны ҩынтәны иудукылароуп.
"Спутник V" Аԥсныҟа иааргараны иҟоуп 2021 шықәса ажьырныҳәа анҵәамҭеи жәабран алагамҭеи рзы ҳәа ателеканал RT иазеиҭеиҳәеит ареспублика ахада Аслан Бжьаниа.
2020 шықәса цәыббрамзазы Аԥсны аҳәара ҟанаҵеит "Спутник-V" 20 нызқь доза Аԥсныҟа иаашьҭызарц.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 23 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 478-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 62-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
65 шықәса зхыҵуаз апациент иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны. Ахаҵа ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 21 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 22 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ажьырныҳәа 21 ауха лыԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациентка. Адиагноз акоронавирустә инфекциа ҿыц.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 128-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 37-ҩык, ибжьаратәуп - 34-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 16-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 58-ҩык пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ԥхынҷкәын 24 – Sputnik, Бадри Есиава. Ақыҭақәа Абӷархықәи Аҷандареи рҿы амҩақәа аремонт рзура иалагеит ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны Акапиталтә ргылара аусбарҭа атехникатә хылаԥшра аиҳабы Дикран Хынҭәба.
"Ақыҭақәа Абӷархықәи (ф-километрак) Аҷандареи (ԥшь-километрак) рҿы амҩахәҭақәа аремонт рзыруеит. Аусурақәа рысметатә хәыԥса иартәоит 65 миллион мааҭ. Ашықәс нҵәаанӡа аусурақәа изрылымгар ҟалоит амшцәгьақәа ирхырҟьаны. Иааиуа амзазы аусурақәа ирыцҵахоит", - ҳәа иҳәеит Хынҭәба.
Аҳәынҭҿаҵа мҩаԥнагоит "Амҩа-ргыларатә комбинат", ахылаԥшра анапы ианҵоуп Акапиталтә ргылара аусбарҭа. Ақыҭақәа Абӷархықәи Аҷандареи рҿы амҩақәа аремонт рзыруеит Аԥсны асоциал-економикатә ҿиаразы Аинвестициатә программа аԥарақәа рыла.
Абҵарамза анҵәамҭазы Пицундеи Цандрыԥшьи амҩақәа рремонт иалаган. Цандрыԥшь амҩа хада 9,3 километрак аремонт азырухьеит. Аҳабла ахада Адгәыр Дасаниа ишиҳәо ала, даҽа 5-6 ҩнуҵҟатә мҩа аремонт рзырураны иҟоуп.
Дикран Хынҭәба иажәақәа рыла, Пицундагь уажәы аусурақәа ирҿуп.
"Иахьазы ф-километрак амҩа ҿыгҳарак акаҭран ықәҵоуп. Иҟаҵоу амҩа зынӡа 18 километра иҟоуп. Иахьынӡаздыруала, аучасток зегьы аԥара азхом. Убри азы асмета еиҭахәаԥштәхоит", - ҳәа иҳәеит Хынҭәба.
Аԥсны АРА атехникатә хылаԥшра аиҳабы Дикран Хынҭәба иажәақәа рыла, Пицундатәи амҩа акаҭран ақәҵаразы 82 миллион мааҭ азоужьуп.
Пицунда ахада Алхас Шамба Sputnik акорреспондент диҿцәажәо иҳәеит амҩа аремонт ашьҭахь, аԥхаррақәа шааҟалалак адыргақәа рынҵара ҳалагоит ҳәа. Иара убасгьы иҳәеит алашара ахьыҟам амҩахәҭак аҿы афонарқәа рықәыргылара ишалаго. Шамба агәыӷра ааирԥшит аҭыԥантәи анаплакыҩцәа абри азҵаараҿы ацхыраара руп, апроблемагьы ӡбхап ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аацытәи амҩа акаҭран ақәҵаразы аусурақәа ахыркәшарахь инеиуеит
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, лаҵара 29 - Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә аҿы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ҭышәынтәалан иахьыҟами акарантин иахҟьани "Князь Владимир" аныҟәарақәа ирнахоуп ԥхынгәымза аҽеиҩшамҭахь ҳәа аанацҳауеит аилахәыра "Черноморские круизы" асаит.
Иаԥыху ареисқәа рахь абилеҭ аазхәаз атуристцәа ирыдгалоуп рныҟәара арыцхә 2021 шықәса рахь анаскьагара. Убри аан иаанхоит уажәтәи ахәԥсақәа.
Аилахәыра "Черноморские круизы" асаит аҟны иарбоуп аиҭакрақәа рымҩаԥгашьа.
Раԥхьаӡа акәны сынтәа "Князь Владимир" анавигациа иалагеит хәажәкыра 1 азы. Ари анавигациа аамҭала уаанӡатәиқәа раасҭа иаузар акәын. Абарҭ аамҭақәа ирылагӡаны 35 реис мҩаԥгахараны иҟан.
Аӷба сынтәа амаршрут Шәача – Новороссииск – Иалта - Севастополь – Шәача иацларан иҟан Аԥснгьы. Алаинер "Князь Владимир" Аҟәатәи абаӷәаза лаҵарамза 3 рзы иҭаларан иҟан.
Аныҟәара иалагар, аӷба зҭало Аҟәа раԥхьатәи баӷәазахоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла акоронавирус зыдбалаз 590-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит Урыстәыла, абри атәы аанацҳауеит ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апандемиа аамҭазы Урыстәыла иԥсхьеит авирус иахҟьаны 65 085-ҩык, ргәы бзиахеит – 2 936 991-ҩык.
Москва рыԥсҭазаара иалҵит 79-ҩык, Санкт-Петербург-67, Подмосковие-32.
Зынӡа COVID-19 иахҟьаны Москва рыԥсҭазаара иалҵхьеит 12 401-ы.
Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа Урыстәыла 24 092 акоронавирус хҭыс ҿыц азгәаҭоуп, 85 регион рҟны. 12,9% аклиникатә ҟазшьа аадырԥшуамызт. 590-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Ргәабзиара шьақәгылеит 27 311-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10378-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8130-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 151-ҩык.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Роспотребнадзор иатәу аепидемиологиатә ҭҵаарадырратә институт иазнархеит акоронавирус "британиатәи" аштамм аилкааразы атест, иара авирус 1,5 сааҭ рыла ишьақәнырӷәӷәоит, абри атәы аанацҳауеит апресс-маҵзура.
"Атест еилнакаауеит амутациа зауз акоронавирус. Ахархәара зырҭо атехнологиақәа иалдыршоит сааҭки бжаки рыҩнуҵҟа анализ аҭак аарԥшра, егьырҭ атестқәа ракәзар аамҭа рацәа рҭахуп", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Иазгәаҭоуп, уажәазы иаԥҵоу атест ахарахәаразы аԥышәа иахысуеит, аиԥш зеиԥшу еидкылоу ареагентқәа раԥхьатәиуп адунеиаҿы.
Ԥхынҷкәын аҽеиҩшамҭазы аҳәамҭа ҟаҵан, акоронавирус 70 процент рыла еиҳа иҿку амутациа ҿыц аарԥшуп Британиа ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 17-Sputnik. Аиашахаҵаратә қьырсианра иаҵанакуа ауахәамақәа рҟны имҩаԥгахоит Иаса Қьырса Иӡаахра иазку анцәа имҵаныҳәара, абри атәы иҳәеит Аԥсны Аиашахаҵаратә уахәама аиҳабы аб Виссарион (Аԥлиа).
Арҭ амшқәа рзы ауахәамақәа рҟны имҩаԥысуа аныҳәарақәа Аӡаахра иадҳәалоуп. Ажәытәан Иаса Қьырса иирагьы иӡӡаахрагьы мышкы иазгәарҭон. Иара ихазы аҽӡаахра ԥсыхәа амамкәан иҟамызт. Аӡы иҽӡааихит, иҽҭишьит, уи ала адунеи аӡқәа зегьы ррыцқьаразы. Ари аныҳәазы ишыхьҭоугьы, изылшо, згәы иаҭаху аӡы иҭалоит ҩнуҵҟалагьы, цәеижьлагьы аҽрыцқьаразы.
Қьырса ныҳәа инаркны Аӡаахра аҟынӡа (ажьырныҳәа 7 инаркны 19-нӡа) иԥшьоу, ицқьоу амшқәа ҳәа ирышьҭоуп. Аныҳәа мышкы шыбжьоу чгара мшуп.
Аҽӡаахра амшныҳәаз Анцәа дхазҵо иргәаладыршәоит 30 шықәса ирҭагылаз Иаса Қьырса Галилеинтәи аӡиас Иордан ашҟа дышнеиз иҽӡааихырц азы. Иара аӡы данҭыҵуаз адунеи зегьы ирбарҭахеит Анцәа-Аб, Анцәа-Аԥа, аҳәыҳә асахьа зманы Иаса Қьырса ижәҩахыр иқәтәаз Анцәа-Иԥшьоу идоуҳа.
Аӡаахра амшныҳәа ақьырсианцәа иазгәарҭо иалагеит апостолтә аамҭақәа рзы. Ажәытәан Қьырсеи Анцәаибареи мышкны иҟан, аха аамҭақәак рыла ауахәама урҭ аныҳәақәа еиднагеит. Есышықәса Аӡаахра амш аҽни аухеи аиашахаҵаратә уахәамақәа рҟны аҵак дуӡӡа змоу аӡыԥшьара мҩаԥыргоит.


АҞӘА, ажьырныҳәа 12 - Sputnik, Сариа Кәарцхьиаԥҳа. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт алагара арыцхә ииагоуп ажьырныҳәа 20 ахь. Абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит АУН "Амшынеиқәафымцамч" адиректор Михаил Логәуа. Иара иҳәеит жәабранмза агәазы аремонт алагара шазыԥхьагәаҭаз, аха аԥсуа ган аҳәарала арыцхә иаахоуп.
ЕгрыГЕС анапхгара ахантәаҩы Леуан Мебониа Sputnik акорреспондент даниҿцәажәоз иазгәеиҭеит, аремонт лаҵарамзанӡа ианзалымга аӡеизакырҭа ӡыла ишрызмырҭәуа.
Аремонт азы иаркхоит километрабжак ишәарҭоу аҭыԥқәа. Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала.
Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит.
ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла.
Ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Бжьаниа ЕгрыГЕС аремонт азы: фымцалашарада ҳаанхом
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ԥхынҷкәын 3– Sputnik. Азербаиџьан Атәылахьчара аминистрра ирыланаҳәеит Ҟарабах ишҭахаз 2783-ҩык аррамаҵзурауаа, шәҩык инарзынаԥшуа хабарда ишыбжьаӡу. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Аџьынџьтәылатә еибашьраҿы иҭахеит 2783-ҩык аруаа. 103-ҩык рхаҭара шьақәыргылоуп ДНК анализ ала. Шәҩык инарзынаԥшуа хабарда ибжьаӡит. Урҭ ахьыҟоу ашьақәыргыларазы аусурақәа мҩаԥысуеит. Иахьатәи аамҭазы 1245-ҩык аррамаҵзурауаа ахәышәтәра иахысуеит", - аҳәоит аусбарҭа адырраҭараҿы.
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Бџьаршьҭыхрыла аиҿагылара аанкыларазы аҽазышәарақәа ҟаҵан.
Убас, Урыстәыла, Азербаиџьан, Ермантәыла рхадацәа Владимир Путин, Ильхам Алиев, Никол Пашиниан абҵара 10 рзы рнапы аҵарҩит Ашьха Ҟарабах аибашьра аанкыларазы аицҳәамҭа. Уи инақәыршәаны Ермантәылеи Азербаиџьани иааныркылаз аҭыԥқәа рҿы иаангылоит, Бақәа анапаҵаҟахь ииасуеит Кельбаџьартәи, Лачатәи, Агдамтәи араионқәа, атҟәацәа еимырдоит.
Ҟарабахи Ермантәылеи еимаздо Лачатәи акоридор аҿы аурыс ҭынчреиҿкааҩцәа гылоит.
Азербаиџьан аиқәшаҳаҭра Ермантәыла акапитулиациа ауп ҳәа ахырҳәааит. Атәыла ахада Ильхам Алиев иазгәеиҭеит адокумент атәылаз феидара шамоу. Ермантәыла аԥыза-министр Никол Пашиниан иҳәеит аиқәшаҳаҭра анапаҵаҩра акырӡа ишицәыцәгьаз. Абри ашьҭахь Ермантәыла аҿагыларатә акциақәа мҩаԥысуан.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 20 - Sputnik. Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) ари амчыбжь азы COVID-19 аҟынтәи арекордтә ԥсыҭбарақәа азгәанаҭеит - 93 нызқьҩык.
Адунеи аҟны зынӡа 93 миллионҩык ауааԥсыра COVID-19 рыдбалан. Ииасыз амчыбжь азы ачымазара змоу рхыԥхьаӡара 4,7 миллионҩык рыла еиҳахеит.
Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) хәажәкыра 11, 2020 шықәса рзы акоронавирустә инфекциа COVID-19 пандемиоуп ҳәа рыланаҳәеит. Џьон Хопкинс ихьӡ зху ауниверситети АИХқәеи рдыррақәа рыла ЕАА зегь раасҭа ачымазара шьҭыркаахьеит — 24,4 миллионҩык, Индиа - 10,5 миллионҩык, Бразилиа - 8,5 миллионҩык.
Урыстәыла, Аоперативтә штаб аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла 3,612 миллионҩык COVID-19 рыдбалоуп, 3,002 миллионҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 66 623 пациент рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ажьырныҳәа 19 азтәи адыррақәа рыла 10784-ҩык чмазцәахахьеит. 152-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 8513-ҩык ргәы бзиахеит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 19– Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа автотранспорт архынҳәратә ныҟәара алагалахоит Шәачантәи Аԥсны аҳәаахь иаауа амҩадуаҿы ҳәа адырра ҟанаҵоит ФКУ Упрдор "Черноморье".
Архынҳәра аҭыԥ аиуеит амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа, аиланхарҭа Лоо аҟны ажьырныҳәа 19 асааҭ 23:00 инаркны ажьырныҳәа 20 асааҭ 23:00 рҟынӡа.
Архынҳәратә ныҟәара аҭыԥқәа асветофор ала иҭышәныртәалахоит.
Акурорт Шәача иахьаҵанакуаз аныҳәамшқәа раан иаԥыхын архынҳәыгақәа, аиланхарҭа Лазаревское 106-тәи акилометр аҿы, аиланхарҭа Лоо 155-тәи акилометр аҿы, амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа аҿы.
Аусурақәа еиҭахацдыркит ажьырныҳәа 12, 2021 шықәсазы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.


Аҿкы чымазара аԥсуаа рыԥсҭазаара иалаҵәеижьҭеи иаланагалаз аԥсахрақәа маҷым. Уи аныԥшит аԥсуа жәлар имҩаԥырго итрадициатәу рныҳәарақәагьы.
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Ачымазара зцәа иалалаз ауаа рхыԥхьаӡара арацәара иахҟьаны иҟаҵаз аԥкрақәа аныҳәарақәагьы рымҩаԥысшьа ианыԥшит. Иаҳҳәап, ааԥын-аԥхынтәи аамҭа иақәшәоз амзартәи ажәлантә ныҳәарақәеи абжьааԥнеиԥш имҩаԥгазҭгьы, ҭагалан аамҭазтәи аныҳәарақәа зҽалазырхәыз рхыԥхьаӡара иаҳа еиҵахеит, уимоу иҟоуп зынӡаск иахьымҩаԥырымгаз аныҳәарақәагьы.
Убас есышықәса ноиабр мза актәи асабшеи амҽышеи рзы имҩаԥыргоз Амԥараа рныҳәара сынтәа ари аҿкы чымазара иахырҟьаны инаскьаргеит.
"Амԥараа рныҳәара есышықәса имҩаԥаагоит ҭагалан, ноиабр мза актәи амчыбжь азы, асабшеи амҽышеи. Асабшаҽны аныҳәара аиҿкааҩ иҩнаҭаҟны еизоит, аҳәса аныҳәатә чыс дырхиоит, досу иқьҭамхә алаҵаны, амҽышаҽны ахацәа аныҳәарҭатә ҭыԥ аҿы аныҳәара мҩаԥыргоит. Сынтәа, ари ачымазара иҟоу иахырҟьаны макьаназы цқьа еилкаам иҟаҳҵо, иҟаҳамҵо. Иҟаҳҵозаргьы, наҟ инаскьаганы иҟаҳҵоит ҳәа ацәажәарақәа цоит", – ҳәа ҳаиҳәеит ҳара ҳзызҵааз ари аныҳәара иалахәу Беслан Амԥар.
Иазгәаҭатәуп, аԥхын амҭазы аԥхаррақәа аныҟаз ачымазарагьы иаҳа ишәарҭаӡам ҳәа ажәлантәқәагьы абжьааԥнеиԥш еизаны аныҳәарақәа мҩаԥыргозҭгьы, ҭагалан аамҭа иақәшәаз аныҳәарақәа рҿы ма ауаа рхыԥхьаӡара маҷны имҩаԥган, мамзаргьы абас еиԥш иахызгаз ҟалеит.
Иҟалоума абас еиԥш аныҳәара ахгара, мамзаргьы аныҳәара ахыугозар, уи шыҟарҵо еилаҳкаарц ҳара ҳиҿцәажәеит "Аԥшьаҭыԥ" аиҳабы Борис Қәҭелиа.
"Маи мза аахыс сара тәамҩахә сымаӡамкәа ақыҭақәа срылоуп. Сара схаҭагьы ари (асабрада. – Е.Ҭ.) ара исыцуп, исхасҵоит. Даҽакгьы исыцу есымша, амашьына сҭалама, автобус аҟны аума, абри сафыҩҩуеит, снапы аласрыцқьоит (аспирт. – Е.Ҭ.). Ачымазара ыҟоуп ҳәа ҳтәаӡам, ҳус ҳаҿуп, Анцәарныҳәароума, ахныҳәароума, абыржә иацгьы ахныҳәара мҩаԥызгон, Кәтол сыҟан. Сара сахьнеиуа ааҩык, жәаҩык, жәохәҩык ауаа ахьаҵагыло ыҟоуп, аха ҵәах-сах ҳәа ауаа гәыдеибакыло иҟалаӡом, ауаагьы абас аҭыԥ рыбжьаҵаны исыргылоит. Акгьы ыҟаӡам ҳәа аӡәы иҳәар саргьы исуӡом, иҟоуп, аха ҳныҳәарақәа иабжьамыжькәа ишыҟаҳҵац ҳаҿуп, иабжьаҳажьӡом" – ҳәа азгәаиҭоит иара.
Иҳәатәуп, еиуеиԥшым аҭоурыхтә аамҭақәа рзы ас еиԥш ала аныҳәарақәа рзымҩаԥымго аныҟалалоз шыҟаз. Урҭ иреиуан, иаҳҳәап 1930-тәи ашықәсқәа рзы арҭ аныҳәарақәа амцхаҵарақәа иреиуоуп ҳәа амҩаԥгара азин анрымамыз, имҩаԥызгозгьы аҭакра ианақәдыршәоз. Аха убасҟангьы маӡала зныхахқәа рныҳәара иабжьамыжькәа имҩаԥызгон рацәан.
Иара убас, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашықәсқәа рзгьы аныҳәарақәа зцәабжьахаз маҷмызт. Аха аҭышәынтәалара аныҟала ашьҭахь, уи абжьааԥны аасҭагьы еиҵыхны имҩаԥыргон.
Аныҳәара иадыргалоз ашьтәагьы иабжьахаз ашықәсқәа рзы, абжьааԥнеиԥш шықәсык зхыҵуа ашьтәа акәымкәа, ахәахьшәтәа ҳәа изышьҭоу, хы-шықәса зхыҵуа адыргалон. Иахьа ҳазҭагылоу аамҭа иаланагало аԥсахрақәа иудырбоит ари ҭоурыхтә аамҭаны ажәлар ргәалашәараҿы иаанхо акакәны ишыҟало.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Акаҭран ақәҵара аус нап аркын ашықәс ҿыц ҳҭалаанӡа. Аҳабла амҩаду хада быжь-километрак инареиҳаны ибжьоуп, уи акаҭран ықәҵан. Уи ашьҭахь амҩадуқәа ҩба ҟаҵан. Еиҭа амҩадуқәа аанхеит, урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп Гагреи ҳареи ҳаимаздо, иара ихадоу ҳәа иԥхьӡоуп. Аԥсшьаҩцәа навигаторла ианаауагьы иднарбо уи амҩоуп. Амшқәа рԥырхагамхар, уи нап адыркраны иҟоуп. Аусурақәа угәы иаахәартә анагӡара иаҿуп. Еиҭа ҳгәы иҭоуп ацхыраара лас ахьыҟоу ахыбраҿы, уа уажәы амбулаториагьы ҳамоуп ачымазараҿкы змоу рзы, иара иаҳа инарҭбааны аҟаҵара. Алашара аҭагылазаашьа уажәазы еиҳа еиӷьхеит. Адҵа ҟалеижьҭеи афермақәа ахьаҿаҳхыз рацәоуп, амҳәыр ықәыргылан иахьыҟаҳҵаз ыҟоуп, афымцацәаҳәақәа иахьҿахҵәахаз ыҟоуп, уи иаразнак афымцамч ианубаалартә иҟалеит. Уигьы угәы иамыхәарц залшом", - иҳәеит Цыгәба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәызыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 28 - Sputnik. 2021 шықәсазы Аԥсны аԥсшьара аҭаххара еиҳахоит 10 - 20%, рыла, аҳәаанырцә плиажқәа жәпакы раркраамҭаан, Атәыла аҩныҵҟа антиковидтә уснагӡатәқәа алагаламхар асезон уаанӡатәи аамҭақәа ирықәыршәаны ихацыркхоит ҳәа агәаанагара рымоуп урыстәылатәи атуроператорцәа.
"Атуристцәа Аԥсны залыркаауа амзызқәа иреиуоуп COVID-19 азы ПЦР-тест аҭара ахьаҭахым, англыз бызшәала аршаҳаҭгақәа роура ахьаҭахым, арегион ахь урыстәылатәи атәылауаҩшәҟә ала аҭалара ахьауа, амҩа аамҭа рацәаны иахьақәыдмырӡуа", - азгәарҭеит "Интурист" аҿы.
Аилахәыраҟны еиҳа аԥыжәара змоу ҭыԥқәаны рыӡбахә рҳәоит акурортқәа Гагра, Пицунда, Афон Ҿыц, Аҟәа. Бжьаратәла Аԥсны рыԥсшьараамҭа 10-14 у/ҽ ыҟоуп.
АЛЕАН астатистика ала аҵыхәтәантәи аҩышықәса Аԥсны аҭаххара амоуп аныҟәаратә хырхарҭагьы. Убри азы 2021 шықәсаз атуроператор иазыԥхьагәеиҭеит автортә екскурсиатә турқәа Аԥсныҟа, Аҟәатәи аотельқәа рбазала. Ари аҩыза аԥсшьара аплиажтә ԥсшьарагьы иацымҩаԥугар ҟалоит.
Атуроператорцәа ргәаҭарақәа рыла традициала ԥхынгәы, нанҳәа амзақәа еиҳа аҭаххара рымоуп, аха ус шакәугьы лаҵарамзагьы азхьаԥшра арҭоит. Макьаназы цәыббрамза азыҳәақәа маҷны иазыҟаҵоуп.
Аекспертцәа иазгәарҭоит Аԥсны аотельқәа реиҳарак рыхәԥса шышьҭырхыз 5-10% рҟынӡа. Иҟоуп асезон-2020 аантәи ахәԥсақәа нзыжьызгьы.
Аобиект акатегориеи аҟазаара аамҭеи ирҿырԥшны ахәқәа реиҵатәра 7 -50% итәоит.
Ажьырныҳәа 27 азтәи адыррақәа рыла Москвантәи Шәачанӡеи шьҭахьҟаи аԥырра алаҵаны апакеттә турқәа ҩыџьа хынтәтәи рыкрыфара алаҵаны жәамш рыԥсшьара ахәԥса иартәоит:
Иара абри аамҭазтәи жәамштәи атурпакетқәа (ҩыџьа рзы, хынтәтәи рыкрыфара алаҵаны) иахьазы ирыхәԥсоуп:


Апарад аҿы Ҭырқәтәыла ахада Реџьеп Таип Ердоган иҟазаара символра азнауеит НАТО Аахыҵ Кавкази Каспиа иаԥну арегиони рҿы аҽахьарҭбаауа.
Александр Хроленко, арратә хҳәааҟаҵаҩ
Бақәа уажәы арратә парад рҽазыҟарҵоит. Аныҳәатә уснагӡатәқәа мҩаԥысуеит ԥхынҷкәын 10 рзы 3000-ҩык аруааи 150 ак арратә техникеи алархәны. Апарад иаладырхәуеит арратә трофеиқәагьы.
Азербаиџьан ахада Ильхам Алиев адҵа ҟаиҵеит Аиааира амш шьаҭаркызарц. Аҳәынҭқарратә АИХқәа аибашьраҿ аиааира амилаҭ аҭоурых аҿы акрызҵазкуа хҭысны аӡбахә рҳәоит. Азербаиџьантәи аҳәынҭқарратә информациатә маҵзура иазгәанаҭоит: "Сас дахьк иаҳасаб ала Реџьеп Таип Ердоган Аиааира апарад атрибунаҿ иҟазаара атиурктә иашьара аанарԥшуеит", - ҳәа.
Уаанӡа Ҭырқәтәыла атәылахьчара аминистр Хулуси Акар далацәажәахьан Азербаиџьан ацхыраара аҭара шауа аруаа разыҟаҵара аформат ала. Ус шакәугьы Анкараа аимак аан иҟанаҵаз ацхыраара аидеализациа аҭахым. Ҭырқәтәыла Аҩадатлантикатә алианс иалахәылоуп. Алианс иахықәкуп адунеи зегь аҟны амчратә ԥыжәара амазаареи аенергоресурсқәа рхылаԥшреи. Азербаиџьан акәзар анефҭи агази амоуп.
Ҟарабах 44 мши-ҵхи аибашьра ицоз ашьҭахь Азербаиџьани Ермантәылеи Урыстәыла абжьаҟазарыла аибашьра аанкыларазы еилацәажәеит. Арегион ахь инаргеит урыстәылатәи аҭынчреиҿкааҩцәа. Аха аҭагылазаашьа аҭышәынтәалараҟынӡа акыр бжьоуп.
Азербаиџьан иаԥырҵоит уажәы аурыс-аҭырқәа центр, Ҟарабах аҭагылазаашьа ахылаԥшразы. Ҭырқәтәылатәи асапиорцәа азербаиџьантәи рколлегацәа ирыцхраауеит аминақәа реиҵыхраҿы. Иааидкыланы Ҭырқәтәыла Аахыҵ Кавказ иҟанаҵо анырра иубартә идухеит.
Sputnik уаанӡа еиҭанаҳәон Ашьха Ҟарабах индырхар ҟалоит аибашьра иалахәыз Шьамтәылатәи аибашьцәа ҳәа. Уи адагьы Ҭырқәтәыла адәныҟаполитикатә концепциа "ҩ-тәылак, жәларык" ииашаны аус ауазар "ҩ-тәылак, арк" ахархәара аиур ҟалоит. Арегион аҿы Ердоган иекономикатәи иполитикатәи интересқәа рыхьчаразы азербаиџьантәи аган алианс алаларазы аиуристтә ҷыдарақәа зегьы ирыцымныҟәаргьы алшоит. Иҟоу аконфигурациала Азербаиџьан азшьапык НАТО иаланаргылахьеит. Анкара акәзар, Османтәи аимпериа аҩаӡара аҽахьыгӡара иашьҭоуп.
Ҭырқәтәыла официалла ибзиоуп ҳәа ахнаҳәааит абҵара 9 азтәи аиқәшаҳаҭра, аха урыстәылатәи аҭынчреиҿкааҩцәа уа иахьыҟоу агәаԥхом. Ҟарабах ишақәнагоу ахылаԥшра алшом. Анкара азыхиоуп уахь ар рынашьҭра. Сгәы иаанагоит ҭырқәтәылатәи аруаа аурысқәа "дара риаара" рцәыргеит ҳәа ишыршьо.
Америкатәи аҭыжьымҭа National Interest иазгәанаҭоит: "Азербаиџьан абҵара 10 Ермантәыла ианаиааиз амшны иазгәарҭоит. Аха аиааира ирыланаҵаз арҩашьыга аныиаслак, арбашт ари азербаиџьантәыла аҵыхәтәа шакәу", - ҳәа.
Шьамтәыла, Ливиа, Ирак, Мрагыларатәи Амшынбжьаха, Аахыҵ Кавказ имаԥысуа ахҭысқәа рыхәшьара дууп. Ҭырқәтәыла адәныҟатә уал $421 миллиард иҟоуп. Уи аҟынтәи $181 млрд ашықәс аҩнуҵҟа ишәатәуп. Аҵыхәтәантәи хымз рыҩнуҵҟа ҭырқәтәылатәи алира 15% ацәыӡит. Ҭырқәтәыла аекспорт акоронавирустә епидемиа иахҟьаны 26% илаҟәит. Мрҭашәаратәи аналитикцәақәак агәра ганы иҟоуп аекономикатә ҭагылазаашьа уадаҩ аан Анкара иҟанаҵаз ацхырааразы акомпенсациа иаҳәоит ҳәа. Ара астратегиатә еиҿагылара аҭыԥ амоуп. Азербаиџьан иаиуз араионқәа быжьба рҟны хара имгакәа ауаа ннархароуп ($10 млрд).
Ибашамзар ҟалап аҳәынҭқарратә АИХқәа абҵара 9 рышьҭахь амилаҭтә ар шазхо, аиааира зылшаз азербаиџьантәи ар роуп ҳәа зырҳәо. Аҽаганкахьала Урыстәыла астратегиатә интересқәа ирызхьаԥштәуп. Аахыҵ Кавказ ахәмарра ду шымҩаԥысыц имҩаԥысуеит.
АҞӘА, ажьырныҳәа 28 - Sputnik. 2021 шықәсазы Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзура "Россия сегодня" еиҿнакааз Андреи Стенин ихьӡ зху афотожурналистика Жәларбжьаратәи аконкурс ажиури алырхит.
Ажиури иалахәхоит: ажурнал "Штерн" (Stern) афотодиректор Андреас Трамп (Германиа); ажурнал "ГЕО" (GEO) анемец версиа ихьыԥшым акуратор, афоторедактор Рут Аиххорн (Германиа); Лоди имҩаԥысуа есышықәсатәи аетникатә фотосахьа Афестиваль (Festival della Fotografia Etica) акоординатор Альберто Прина (Италиа); амедиагәыԥ "Индепендент Медиа" (Independent Media) афоторедактор Иан Лендсберг; ҩынтә адунеитә фотоԥхьахә World Press Photo заухьо, РИА Новости афотокорреспондент ҷыда Валери Мельников (Урыстәыла); изныкымкәа жәларбжьаратәи афотоԥхьахәқәа заухьо, Жәларбжьаратәи афотомаҵзура "Нур" (Noor) ашьаҭаркҩы Иури Козырев (Урыстәыла).
"Сара сзы иҳаҭыр дууп Стенин ихьӡ зху аицлабра ажиури алахәхаразы иахьсыԥхьаз. Андреи фотоҭыхыҩ бзиан, дыпрофессионалын. Уи ахашҭра ҟалом. Сара сзы иарбанызаалак аицлабра ламысцқьала аусуроуп: иҟасҵаз, изуз зегьы реихшьаала ҟасҵон. Уи адагьы сынтәатәи ашықәс имариаз шықәсымызт зегь ҳзы", - иҳәеит изныкымкәа жәларбжьаратәи афотоԥхьахәқәа заухьо, Жәларбжьаратәи афотомаҵзура "Нур" (Noor) ашьаҭаркҩы Иури Козырев (Урыстәыла).
2021 шықәсазы аиндаҭларахь аусумҭақәа рыдыркылоит аноминациақәа ԥшьба рыла: "Моя планета", "Портрет. Герой нашего времени", "Главные новости", "Спорт". Арзаҳалқәа рыдыркылалоит 2021 шықәса жәабранмза 28 рҟынӡа, асаит stenincontest.ru аҿы аурыс, англыз, акитаи бызшәақәа рыла.
"Сынтәа Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзура "Россия сегодня" еиҿнакааз Андреи Стенин ихьӡ зху афотожурналистика Жәларбжьаратәи аконкурс ажиури срылахәхоит. Шықәсқәак раԥхьагьы ажиури аилазаараҿы сыҟан. Усҟангьы аицлабра раԥхьатәи ашьаҿақәа шыҟанаҵозгьы аинтерес змаз аусумҭақәа рацәаны иаашьҭын. Уи сара сзы ираԥхьатәиз ԥышәан асеиԥш аҩаӡара змоу аицлабра ажиури алахәылак иҳасаб ала. Сгәыӷуеит сынтәагьы аусумҭа шьахәқәа аабап ҳәа Урыстәылеиԥш адунеи зегьы аамҭа уадаҩ ишҭагылоугьы. Афотоҭыхыҩцәа ааԥхьара рысҭоит ари ашықәс шырхыргаз адунеи иадырдырырц", - иҳәеит ҩынтә адунеитә фотоԥхьахә World Press Photo заухьо, РИА Новости афотокорреспондент ҷыда Валери Мельников.
Аиндаҭлара 2021 шықәса рзы аԥхьахәтә фонд иартәоит 125 000, 100 000, 75 000 мааҭ актәи, аҩбатәи, ахԥатәи аҭыԥқәа рзы. "Гран-при" иартәоит 700 000 мааҭ, реиҳа аинтерес зҵоу аусумҭа ианашьахоит.
Афотоҭыхыҩцәа ҿарацәа рзы аҵакы аманы иҟалоит урыстәылатәии Европа, Азиа, Латынтәи Америка, Африка, Мрагылара Ааигәа реиԥш иҟоу жәларбжьаратәии аплошьчадкақәа рҿы ахаарԥшра ахьрылшо
2018 шықәса раахыс арахь иаҵанакуеит ООН Ниу-Иорктәи аштаб-квартирагьы. 2019 шықәса раахыс ацәыргақәҵақәа мҩаԥыргоит Европа Ахеилак аҿы, Страсбург.
АҞӘА, ажьырныҳәа 28- Sputnik. Амаҵзура "Яндекс.Переводчик" аҟны ауаԥс бызшәа ахархәара аҭахоит ҳәа аҩуеит Sputnik Алада Уаԥстәыла, Аҩада-Уаԥстәыла Аланиа аинформациатә технологиақәеи аимадареи рзы аусбарҭа анапхгаҩы Алан Салбиев иажәақәа шьаҭас иганы.
Амаҵзураҿы ауаԥс бызшәа "аусура" иалагоит абҵарамзанахыс. Миллион жәеидҳәала иҟоу атекст еиҿкаауп уи азы.
"Иуҳәар ауеит арҭ миллионла ажәеидҳәалақәа ауаԥс бызшәа ажәар зегьы, ҿыц иаланагалаз атерминқәагьы налаҵаны, иаҵанакуеит ҳәа. Абызшәа аԥсы ҭазароуп, аҽаԥсахуазароуп", - ҳәа иҳәоит Салбиев.
Аексперт иҳәеит аиҭагаҩцәа ргәыԥ аурыс фразақәа ауаԥс бызшәа аирон диалект ахь реиҭагара иаҿуп (ԥхьаҟазы иазыԥхьагәаҭоуп адигор диалектгьы).
Уаанӡатәи адыррақәа рыла, ауаажәларратә еиҿкаара "Аԥсны агвардиа ҿа" ркоманда иазԥхьагәанаҭоит аԥсуа бызшәа асоциалтә ҳа ВКонтакте-и амессенџьер Telegram-и рҟны ахархәара аҭара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аблоҭиа VK, Telegram аԥсшәахь реиҭагаразы: абызшәа иаҳа иаҳнарҵоит
АҞӘА, ажьырныҳәа 28 - Sputnik. 2021 шықәсазы Аԥсны аԥсшьара аҭаххара еиҳахоит 10 - 20%, рыла, аҳәаанырцә плиажқәа жәпакы раркраамҭаан, Атәыла аҩныҵҟа антиковидтә уснагӡатәқәа алагаламхар асезон уаанӡатәи аамҭақәа ирықәыршәаны ихацыркхоит ҳәа агәаанагара рымоуп урыстәылатәи атуроператорцәа.
"Атуристцәа Аԥсны залыркаауа амзызқәа иреиуоуп COVID-19 азы ПЦР-тест аҭара ахьаҭахым, англыз бызшәала аршаҳаҭгақәа роура ахьаҭахым, арегион ахь урыстәылатәи атәылауаҩшәҟә ала аҭалара ахьауа, амҩа аамҭа рацәаны иахьақәыдмырӡуа", - азгәарҭеит "Интурист" аҿы.
Аилахәыраҟны еиҳа аԥыжәара змоу ҭыԥқәаны рыӡбахә рҳәоит акурортқәа Гагра, Пицунда, Афон Ҿыц, Аҟәа. Бжьаратәла Аԥсны рыԥсшьараамҭа 10-14 у/ҽ ыҟоуп.
АЛЕАН астатистика ала аҵыхәтәантәи аҩышықәса Аԥсны аҭаххара амоуп аныҟәаратә хырхарҭагьы. Убри азы 2021 шықәсаз атуроператор иазыԥхьагәеиҭеит автортә екскурсиатә турқәа Аԥсныҟа, Аҟәатәи аотельқәа рбазала. Ари аҩыза аԥсшьара аплиажтә ԥсшьарагьы иацымҩаԥугар ҟалоит.
Атуроператорцәа ргәаҭарақәа рыла традициала ԥхынгәы, нанҳәа амзақәа еиҳа аҭаххара рымоуп, аха ус шакәугьы лаҵарамзагьы азхьаԥшра арҭоит. Макьаназы цәыббрамза азыҳәақәа маҷны иазыҟаҵоуп.
Аекспертцәа иазгәарҭоит Аԥсны аотельқәа реиҳарак рыхәԥса шышьҭырхыз 5-10% рҟынӡа. Иҟоуп асезон-2020 аантәи ахәԥсақәа нзыжьызгьы.
Аобиект акатегориеи аҟазаара аамҭеи ирҿырԥшны ахәқәа реиҵатәра 7 -50% итәоит.
Ажьырныҳәа 27 азтәи адыррақәа рыла Москвантәи Шәачанӡеи шьҭахьҟаи аԥырра алаҵаны апакеттә турқәа ҩыџьа хынтәтәи рыкрыфара алаҵаны жәамш рыԥсшьара ахәԥса иартәоит:
Иара абри аамҭазтәи жәамштәи атурпакетқәа (ҩыџьа рзы, хынтәтәи рыкрыфара алаҵаны) иахьазы ирыхәԥсоуп:


АҞӘА, ԥхынҷкәын 2 – Sputnik. Урыстәыла ахада Владимир Путин аԥыза-министр Татиана Голикова адҵа лиҭеит иааиуа амчыбжь азы мҽхакы ҭбаала акоронавирус хызҽуа алаҵаҟаҵара иалагарц азы.
"Издыруеит ҩ-миллионк инеиҳаны алаҵа адоза шҭрыжьхьоу, ма иҭрыжьраны иҟоуп абарҭ амшқәа рзы. Ари аҩыза алҵшәа алшара ҳнаҭуеит урыстәылауаа мҽхакы ҭбаала алаҵа рзыҟаҵара. Раԥхьа иргыланы аҳақьымцәеи, арҵаҩцәи", - иҳәеит Путин, хырхарҭарацәалатәи амедицинатә усҳәарҭа аартра иазкны имҩаԥгаз авидеоконференциаҿы.
Путин попросил начать массовую вакцинацию от коронавируса в России в конце следующей недели. Голикова осторожно предложила сначала доложить о готовности, но нет. "Давайте вы не доложите, а начнете". pic.twitter.com/ZUnyVEWCOO— Кремлевский пул РИА (@Kremlinpool_RIA) December 2, 2020
Урыстәыла агәабзиарахьчара аминистр Михаил Мурашко иажәақәа рыла, 2021 шықәсазы алаҵа ҟазҵаз миллионҩыла рхыԥхьаӡара еизҳауеит ҳәа. Урыстәыла ахада ипресс-маӡаныҟәгаҩ Дмитри Песков иҳәахьан алаҵа хатәгәаԥхаралоуп ишыҟарҵо ҳәа.
Нанҳәамзазы Урыстәыла ашәҟәы иҭаргалеит акоронавирустә ҿкы чымазара ҿыц (COVID-19) апрофилактиказы адунеи аҿы ираԥхьаӡатәиу алаҵа. Алаҵа аԥырҵеит Гамалеи ихьӡ зху аепидемиологиеи амикробиологиеи рыҭҵаарадырратә центр аҟны. Алаҵа хьӡыс иарҭеит "Спутник V".
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


АҞӘА, абҵара 25- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа хԥа ҟалеит абҵара 24 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 57 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Гәдоуҭтәи ахәышәтәырҭа аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1943 шықәсазы ииз апациент. Аԥҳәыс ахәышәтәырҭа дҭашәеит акоронавирустә инфекциа лцәа иаланы абҵара 11 рзы. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит абҵара 23 ауха.
Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҟны иԥсҭазаара далҵит 1961 шықәсазы ииз апациент. Ахаҵа ахәышәтәырҭа дҭашәеит акоронавирустә инфекциа ицәа иаланы, иҭагылазаашьа акыр иӷәӷәаны абҵара 13 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит абҵара 23 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 23-ҩык, ибжьаратәуп - 30-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, пациентк иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5558-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3630-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 73-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ԥхынҷкәын 17 - Sputnik, Сариа Кәарцхьиаԥҳа. Аԥсны асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик ишылҳәо ала, Аҟәатәи аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы абиоматериал аҭаразы еиҭахгьы агәаранқәа цәырҵит, уи зыхҟьаз арахь акоронавирустә инфекциа рымазаара агәаҭаразы ичмазцәоу рыдагьы ауаа ахьааиуа ауп. Убас, рхы гәарҭарц азы мызкахьы ҩынтә-хынтә анализ ҟазҵо ыҟоуп.
Агәаранқәа аҽа мзызкгьы рымоуп. Уи ареспублика ақалақьқәеи ариаонқәеи рҟынтәи ауаа анализ аҭаразы иаауеит, раионцыԥхьаӡа абиоматериал агарҭа апунктқәа шаартугьы.
Абарҭ ирхырҟьаны Агәабзиарахьчара аминистрра аӡбра аднакылеит атәылауаа атест-мҩаԥгара иахьынхо аҭыԥ аҿы иҟарҵаларц.
"Агәабзиарахьчара аминистрра асеиԥш аӡбра аднакылеит ҳтәылауаа ПЦР-диагностика ианаҭахугьы ианаҭахымгьы иҟарымҵаларц. Иаҳзеилкаауам ауаа ҭыԥк аҟынтә аҽа ҭыԥкахь инеиуа атестқәа зарҭо. Иҟалап ҳлабораториа аус шауа гәарҭозар. Аха ироуа аҭакқәа еиԥшуп. Зегь дара роуп абиоматериал ҳлабораториахь аҿоуп иахьеизакхо. Уи адагьы ҳтәылауаа зегьы ари ахәышәтәырҭаҿы анализ арҭарц рҭахуп. Очамчыра ма Гәылрыԥшь инхогьы арахь иаауеит. Убри аан уаҟа анализ адкылараз алшара ыҟоуп",- лҳәоит Скорик.
Атест аҭаразы атәылауаҩшәҟә умазароуп. Аԥсны ауааԥсыра рзы иара хәыда-ԥсадоуп. Аҳәаанырцәуаа аԥара ахыршәаауеит. Асеиԥш аӡбра зрыдыркылаз Аԥсны иатәылауаам атәыла аҵакыраҿы хәыда-ԥсада амедицинатә маҵзурақәа ахьроуа азоуп.
"Адунеи аҟны џьаргьы усеиԥш иҟаӡам. Иара ҳгәылара Урыстәыла акәзаргьы атәылауаҩра умамзар ма амедицинатә полис умамзар хәыда-ԥсада амедицинатә маҵзура уоуӡом. Иҟоуп Адлерынтәи Гагратәи ахәышәтәырҭа хадахьы ианаауа аҽыхәышәтәразы. Асеиԥш аилагарақәа ҟамларц азы иӡбан атәылауаҩшәҟәқәа рыла анализ аҭара унеирц",- лҳәеит Лиудмила Скорик.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 7504-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 5545-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит шәҩык.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 112-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 98-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 32-ҩык, ибжьаратәуп - 30-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 35-ҩык апациентцәа. Очамчыратәи ахәышәтәырҭаҟны ишьҭоуп 23-ҩык.
Аҟәатәи амобилтә хырхарҭарацәатә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 52-ҩык пациент. 47-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хәҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
"Ақыҭаҿы уажәазы 14-ҩык инарзынаԥшуа ачымазцәа ыҟоуп. Зегьы аҿкы рыхьны иҟоуп ҳәа ишьақәыргыланы иҟам, аха асимптоматикала иароуп уҳәар алшоит. Ахәшәқәагьы аиура цәгьахеит. Рыхәқәагьы еиҳахеит. Абри ачымазара ҟалеижьҭеи ахәшә 10 мааҭк иаԥсазҭгьы, 30 рҟынӡа инеит. Ажәлар рзы даара иуадаҩу аҭагылазаашьа шьақәгылеит. Ачымазаҩцәа рҟны мнеишьа сымаӡам, аҩны аҟара бжьазаргьы снеироуп, иага ихаразаргьы ус. Мышкы иалагӡаны 9-ҩык ауаа акапельница рзықәсыргылоит. Урҭ шьҭа мчыбжьык ҵуеит ирзыҟасҵоижьҭеи, дара алгар, нас еиҭа иззыҟаҵатәу ҟалоит. Река ақыҭа адагьы, Бедиа, Патрахәыҵа, уҳәа еиҭа ақыҭа ссақәа рҿгьы ачымазаҩцәа сымоуп. Ачымазара шысхызгахьоугьы, сҽацәысахьчоит, ҳәарада. Иаҭаху зегьы ҟасҵоит, сықәра злаҟоу ала еиҭа исыхьыргьы ауеит, еиҭа ачымазара ӷәӷәақәа схызгахьеит, абарҭ зегьы снарҿыԥшны зынӡа сзашьҭоузеи ҳәа схы сзыҟаҵом. Иара иааиуа зегьы ишахәҭоу иааиуеит. Ҳара ҳашшәо еиԥш даргьы шәоит", - ҳәа еиҭалҳәеит афельдшер.
Ламара Ҳашԥҳа-Қәычбериа илҳәеит ажьырныҳәамза мацара иалагӡаны 226-ҩык ауааԥсыра шлыдылкылахьо, урҭ рыбжаҩык атәым қыҭақәа рҟнытә иаауеит.
"Иҟоуп аҭагылазаашьақәа схала иаҭаху анрасҳәо, избанзар зегьы ақалақь аҟынӡа изцаӡом", - ҳәа азгәалҭеит афельдшер.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 19 - Sputnik. "Амшынеиқәафымцамч" афымцалашара аушьҭраз аԥкырақәа аланагалоит асистема иаиуа ахьанҭара инадҳәаланы ҳәа аанацҳауеит АУН "Амшынеиқәафымцамч".
Асеиԥш ауснагӡатәқәа ирылагоуп авариа дуқәа раԥырҟәҟәааразы. Астанциа маҷқәа ирҟәыгоу афидерқәа дырцәалоит ахьанҭара аныҟалалак.
"Амшынеиқәафымцамч" апресс-маӡаныҟәгаҩ Алхас Гагәылиа иҳәеит афымцасистема ахьанҭара иҟалаз ахьҭақәа ирыхҟьеит. Уажәы ауаа еиҳа афымцалашара ахархәара арҭоит, уи адагььы уаанӡа иаҿыхыз амаинингфермақәа еиҭахьаҿаԥыршьуазы ҳәа.
Гагәылиа иҳәеит алашара арцәара бжьаратәла сааҭк аҟынӡа инаӡоит, ари аамҭа ҩ-сааҭк рҟынӡа инаӡазар, иплантәу арцәара акәӡам аҭыԥ змоу, авариоуп ҳәа.
"Амшынеиқәафымцамч" аҿы аус ауеит ардырратә маҵзура. Азҵаарақәа зегьы рзы аҭел асра алшоит абри аномер ала: +7 940 730 02 20; +7 940 930 02 20.
Гагәылиа иҳәеит АУН аколлцентр ахь ауаа рацәа аҭел ишасуа. Авариақәак раамҭаан минуҭк ала шәҩык рҟынӡааамҭакала аҭел ианасуа шыҟоу.


АҞӘА, ажьырныҳәа 4-Sputnik. Аԥснытәи аиқәырхаҩцәа деибганы дрыԥшааит ашьхараҿы иҟьалаз Воронежнтәи атурист Борис Андреев, амҽыша ҵхабжьон. Абри атәы аанацҳауеит АҶА апресс-маҵзура.
Аԥшаарақәа мҩаԥыргон гагратәи аиқәырхаратә-аԥшааратә гәыԥ. Атурист данырԥшаа ашьҭахь ақалақь ахь дааргеит.
Ажьырныҳәа 2 рзы гагратәи аиқәырхаратә-аԥшааратә гәыԥ дрыԥшааит Мамзышьха ашьхараҿы иӡыз Москва инхо Сергеи Краходкин.
Аԥсны АҶА ҳтәыла асасцәа рахь аҳәара ҟарҵоит рхы гәарҭаларц, иаԥҵоу ахыхьчаратә ԥҟарақәа ирықәныҟәаларц.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


Иабашәцәызӡари, сара атеатр бзиа избоит. Схазы аҳамҭа алысхуазар, аԥыжәара асҭоит атеатртә қәыргыламҭа бзиа.
Абар уажәшьҭа итрадициахеит, Русдрам ахыбраҿы "Москватәи асцена ашедеврқәа" захьӡу апроект амҩаԥгара. Аиааира 25 шықәса ахыҵра аламҭалазы Аҟәа Голомазов иқәыргыламҭа "Три высокие женщины" ацәырҵра зеиӷьыҟам ныҳәоуп атеатр абзиабаҩцәа рзы.
Акультуроуп ауаҩы дҳаразкуа, убри аҟынтә, гьама хыркыла еибыҭоу аспектакль ахәаԥшра агәеизҳара иасимволуп еснагь. Сара сазыԥшын ари аспектакль аҿы ароль хадақәа руак назыгӡо Урыстәыла жәлар рартиска Евгениа Симонова лаара. Лара ҳара даҳдыруеит Урыстәылатәи атеатртә ҟазараҿы аԥхьагылара змоу актрисаны, аха лабҿабала ҳасценаҿы лыхәмаршьа абара жәҩангәашәԥхьароуп. Сыԥшын ианбааиуеи ҳәа уи амш.
Цәыббра 24, 25 рзы Аҟәатәи аурыс драматә театр аҿы ицәырган Сергеи Голомазов иқәыргыламҭа. Симанова лнаҩсан ари аспектакль аҿы арольқәа нарыгӡон Урыстәылеи Ермантәылеи аҟазара зҽаԥсазтәыз Вера Бабичева, иара убас актриса Зоиа Каидановскаиа. А-20-тәи ашәышықәсазтәи адраматург Едвард Олби иҩымҭа "Хҩык аҳәса ҳаракқәа" ("Три высокие женщины") адраматә ҩымҭа ҟаимаҭқәа ишырҟазшьоу еиԥш, иахьыдурбалак зеилкаара уадаҩым, зегь рыԥсҭазаара иашьашәалоу рҿиамҭоуп.
Хаҭала, сара сазыԥшын Евгениа Симонова лцәырҵра, исҭахын иааигәаӡаны уи лысценатә ԥсыԥлагаҩагара снырырц. Хҩык аҳәса рҭоурых аазырԥшуа аспектакль аҿы, Симонова дыхәмаруеит қәрала зегь иреиҳабу, иуадаҩу аԥсҭазааратә мҩа ианысхьоу абырг лроль. Иазгәасҭарц сҭахуп Голомазов испектакль аҿы ишмаҷу асценатә неиааирақәа, араҟа амҩа амоуп актиортә ҟазараҿ зынагӡара уадаҩу иҭынчу адрамтә стиль. Аспектакль аҿы, џьара-џьара иалагалоу арежиссиортә хьаҵрақәа ракәымзар, хҩык аҳәса тәаны еицәажәоит.
Евгениа Симонова аспектакль актәи ахәҭа зегь лбырг ԥсҭазаара аазырԥшышаз апсихологиатә шәыгақәа рыла ахәаԥшҩы «даахәаны длыман». Ас еиԥш иҟоу ақәыргыламҭаҿы, актриса ишьҭылхуа аидара хьанҭоуп, лара илымам алшара аԥсеивгаразы. Симонова лбырг ҳагәылалхалоит зыԥсҭазаара мариам, аилаҩеиласрала ду зцыз аԥҳәыс лдунеи. Симонова лҵәыуашьа, лыччашьа ахәаԥшҩы даршанхон, асценаҿы иубоз актриса шлакәу ухаршҭны, 92 шықәса ирҭагылоу ԥҳәыск лыԥсҭазаара ушацклаԥшуа агәра угоит. Симонова лроли лареи узеиҟәыҭхомызт, ианаму исҳәарц сылшоит, актриса илыхәмаруази лареи реиҩдыраара уадаҩын ҳәа, аӡәын урҭ, дыҟмызт хазы актриса, дыҟан дунеи дук нызҵхьоу аԥҳәыс. Аспектакль актәи ахәҭаҿы лара лакәын аҳра зуаз.
Сгәы иаангоит ҳара ҳактиорцәа рзы ари ахәмарра рҵага шәҟәык иаҩызоуп ҳәа, избанзар, актриса Симонова асценаҿы аҳра луамызт бжьыла, кәашарыла, лара даҳлырбон зыгәра ҳгоз, здунеи ҳзааигәаз ауаҩы театртә ԥсихологиатә шәыгала. Иуадаҩуп даара, аха Анцәа аҟазара ду злеиҵаз лзы имариазар акәхап ари аҩыза ахаҿсахьа аԥҵара.
Сергеи Голомазов ипсихологиатә-мистикатә қәыргыламҭаҿы хҩык аҳәса рыԥсҭазаара еилаӡҩоуп цәаҳәакны, х-дунеик еизгоуп еишьашәалоу хьыршәыгәны. Аспектакль аҩбатәи ахәҭаҿы, арежиссиор егьырҭ актрисацәа ириҭоит аҽҟьарҭа, урҭ рмонологқәа рыла ҳара ҳзы еилкаахеит, адунеи зегьы аҿы ауааҩытәҩыса ирызцәырҵуа азҵаатәқәа шеишьашәалоу, еидукылар шауа.
Аурыс театр уи ауха ахәаԥшҩцәа рыла иҭәын кәапеишәа, анапеинҟьабжь рҽаԥсартәит Голомазов иартистцәа. Атеатр ааныжьны сцон схаҭа сыԥсҭазаара сазхәыцуа, иалшома макьанагьы сдунеи аҿы аиҭакрақәа мҩаԥысыр ҳәа азҵаарақәа шьҭыхуа. Сцон аҩныҟа Аиааира амш аламҭалазы исоуз аҳамҭа ду сгәыҵаҳәҳәаны, даҽазныкгьы иҳараку гьамала ихырҷоу атеатртә қәыргыламҭақәа рзыгьежьразы агәаҳәара сыманы.


АҞӘА, ажьырныҳәа 8-Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа хаҭала ахылаԥшра аиҭоит ареспубликаҿы аҭыԥ змоу амцакрақәа. Абри атәы аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
Иазгәаҭоуп, атәыла ахада иааԥмырҟьаӡакәа дышрымадоу амцакрақәа ахьыҟоу араионқәа рхадацәа. Атәыла ахада дҵас иҟаиҵеит, иаҭахны ианыҟала ауаа ралгара аус еиҿыркаарц.
Гагра араион иҟоу амцакрақәа рҭагылазаашьа ахылаԥшра азыруеит, аҭыԥаҟны иџьаԥшьоит хә-гәыԥк амцарцәаҩцәа. Амца аҽеиҩнашеит, амцакрақәа аҭыԥ рымоуп ақалақь ашьхара иахьаԥнуи амшын азааигәареи, аҩнқәа рҟынӡа инаӡеит, 100 метрак иааигәаны. Гагра акәша-мыкәша абнарақәа амца ркит хымш раԥхьа, анаҩс ахаша ажьырныҳәа 6 рзы шьыжьнаҵы амца атрасса Ԥсоу - Егры ахь илбааит, уи иахҟьаны ахаҳә леит. Ажьырныҳәа 7 рзы, ахәылбыҽха адырра ҟаҵан Гагра араион аҟны абнаҿы амцакрақәа аҩнқәа рҟынӡа инаӡеит, 150 метра инареиҳаны ҳәа. Араион анапхгара ирҳәахьан иаҭахны иҟалозар ауааԥсыра ралгара иазыхиоуп ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Амцакра ашьҭахьтәи ашьыжь: Гагра иҟоу аҭагылазаашьа
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 30 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ԥшьҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Хҩык апацентцәа рыԥсҭазаара иалҵит гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны. 1947 шықәса рзы ииз ахаҵа, ахәышәтәырҭа дҭашәеит ԥхынҷкәын 22 рзы. Изымҩаԥыргоз ахәышәтәра иахьмырԥшкәа, иара иԥсҭазаара далҵит ԥхынҷкәын 29 рзы. 1936 шықәса рзы ииз ахаҵа, ахәышәтәырҭа дҭашәеит ԥхынҷкәын 22 рзы, иԥсҭазаара далҵит ԥхынҷкәын 30 рзы, ашьыжь. Даҽа пациентк, 1949 шықәса рзы ииз, иԥсҭазаара далҵит ԥхынҷкәын 28 рзы.
Гагратәи ахәышәтәырҭаҟны иԥсҭазаара далҵит 79 шықәса зхыҵуаз апациент. Ԥхынҷкәын 24 рзы ахәышәтәырҭа дҭашәеит адиагноз "зыхәышәтәра хьанҭоу аполисегментартә гәыҵәкра" иманы. Изымҩаԥыргоз ахәышәтәра иахьмырԥшкәа, иара иԥсҭазаара далҵит ԥхынҷкәын 30 рзы, ашьыжь.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 92-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 86-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 20-ҩык, ибжьаратәуп - 15-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 24-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 40-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 8825-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 6872-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 117-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ԥхынҷкәын 22-Sputnik. Аҟәа араион Аҩада Иашҭхәа ақыҭан анхарҭаҩны амца акит. Абри атәы аанацҳауеит АҶА апресс-маҵзура.
Амцакра ҟалеит ҳәа амцарцәара-еиқәырхаратә хәҭахьы аҭел иасит асааҭ 13:58 рзы. Амцарцәаҩцәа аҭыԥахь ианнеи аамҭазы амца аҩны зегьы амҽханакхьан. Амцарцәарахь инашьҭын амцарцәаратә гәыԥқәа ҩбеи Аҟәа ақалақьи араиони абылрацәыхьчаратә ҟәша аиқәырхаратә гәыԥки.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Лаҭатәи арыцҳара 28 шықәса ахыҵраз агәалашәаратә уснагӡатәқәа, Аслан Бжьаниа Москва иҟазаара, Женеватәи аиҿцәажәарақәа 51-тәи рраунд, Гәдоуҭеи Гагреи араионқәа рҿы абна амцакра, Аҟәа уаанӡатәи ахада Адгәыр Ҳаразиа иаанкылара уҳәа Sputnik есымчыбжьтәи ахҳәааҟаҵараҿы.
Илана Амқәабԥҳа, Sputnik
Ииасыз амчыбжь азы Аԥсны иазгәарҭеит Лаҭатәи арыцҳара ҟалеижьҭеи 28 шықәса аҵра.
Аԥсны ауаажәлар иргәаладыршәеит Лаҭатәи арыцҳара иалаӡыз. 87-ҩык ргәаларшәара иазку Гәдоуҭатәи амемориал ахь инеит шәҩыла ауаа, иҭахаз рыуацәа-рҭынхацәа, атәыла анапхгара, Апарламент адепутатцәа, араионқәа рхадацәа, аҳәынҭусбарҭақәа русзуҩцәа.
1992 шықәса ԥхынҷкәын 14 рзы иҭахаз 87-ҩык ирылан 35-ҩык ахәыҷқәа, ааҩык зцәазтәымыз аҳәса.
Лаҭатәи арыцҳара иалаӡыз ргәаларшәара иазкыз акциақәа иара убас имҩаԥысит Тҟәарчал, Лаҭа, Аҟәа. Лаҭатәи арыцҳара иалаӡыз ргәалашәаразы Аҟәа, Аԥсуа драматә театр аԥхьа жәанызқь реиҳа цәашьы адыркит. Агәалашәара акциа иалахәыз ацәашьқәа ирылхны авертолиот афигуреи Лаҭатәи арыцҳара иалаблыз рхыԥхьаӡара - ацифра 87 шьақәдыргылеит.
Уаанӡа, ҽынла, активистцәа Лаҭа ақыҭахь ицаны, авертолиот ахькаҳаз аҭыԥ аҿы ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит, ацәашьқәа адыркит, ажәҩан иаларҵеит 87 мпышҭарч шкәакәақәа.
Иаҳхысыз амчыбжь азы еиҳа иналукааша хҭысхеит Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Москваҟа ицара.
Аслан Бжьаниа уа аиԥыларақәа мҩаԥигон ԥхынҷкәын 11 инаркны 18 рҟынӡа. Абри аамҭазы иара диԥылеит Урыстәыла ахада анапхгаҩы актәи ихаҭыԥуаҩ Сергеи Кириенко. Ирылацәажәан аԥсуа-аурыс еизыҟазаашьақәа рызҵаарақәа жәпакы.
Иара убасгьы Аслан Бжьаниеи Урыстәыла ахада Иусбарҭа анапхгаҩ ихаҭыԥуаҩ Дмитри Козаки Москва еиԥылеит. Аиԥылара иалахәын Урыстәыла аекономикатә ҿиара аминистр ихаҭыԥуаҩ Михаил Бабич, Урыстәыла ахада Иусбарҭа аҳәааԥнытә усеицуразы аусбарҭа аиҳабы Алексеи Филатов.
Аиԥылараҿы ирылацәажәан аԥсуа-аурыс еизыҟазаашьақәа еиуеиԥшым рызҵаарақәа, ҷыдала 2020-2022 шықәсқәа рызтәи Аинвестициатә программа апроектқәа.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Москва иҟазаараан, ԥхынҷкәын 14 рзы диԥылеит Урыстәыла Агәабзиарахьчара аминистр Михаил Мурашко.
Аслан Бжьаниеи Михаил Мурашкои реиԥылараан ирылацәажәеит агәабзиарахьчара аусхк аҟны COVID-19 иаҿагыланы аурыс-аԥсуа усеицура азҵаарақәа.
Ԥхынҷкәын 15 рзы Аслан Бжьаниеи Урыстәыла атранспорт аминистр Витали Савельеви реиԥылараан ирылацәажәеит Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара аҳаиртә еимадара аартреи, Владислав Арӡынба ихьӡ зху Аҟәатәи жәларбжьаратәи аҳаиртә баӷәаза аиҭашьақәыргылареи, Ԥсоу аӡиас ажәытә цҳа аремонти ирызку азҵаарақәа.
Ԥхынҷкәын 16 рзы Аслан Бжьаниа Урыстәыла ақыҭанхамҩа аминистр Дмитри Патрушев диԥылеит. Ирылацәажәан Аԥсны ақыҭанхамҩа аусх аҿиара азҵаарақәа.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи Урыстәыла Афедералтә шәахтә маҵзура анапхгаҩы Даниил Егорови аиԥылара рыман. Аслан Бжьаниеи Даниил Егорови Аԥсны ашәахтә усхк аҟны ацифратә технологиақәа рхархәашьа иалацәажәеит.
Аԥсны ахада иара убасгьы дырԥылеит Урыстәыла Афедералтә шәарҭадаратә маҵзура адиректор Александр Бортникови Урыстәыла Ашәарҭадаратә хеилак амаӡаныҟәгаҩ ихаҭыԥуаҩ Рашид Нургалиеви. Аԥсни Урыстәылеи рҳазалхратә усбарҭақәа реинырра азҵаара иалацәажәан.
Аслан Бжьаниеи Урыстәыла Афедералтә ҳазалхратә маҵзура адиректор Владимир Булавини реиԥылараан иалацәажәеит аԥсуа-аурыс ҳәааҿы ицәырҵло ауадаҩрақәеи аҭагылазаашьа аиӷьтәшьеи.
Гәдоуҭа араион аҿы абна амца шакыз азы адырра ҟаҵан ԥхынҷкәын 12 рзы. Амца акын 15 гектар. Уа ԥшьымш ирықәын абнара амца акуижьҭеи. Амцакра ахы ыҵхын Хәаԥ ақыҭа ааигәара.
Аҟәеи Агәыӡереи рҟынтәи амцарцәаҩцәатә бригадақәа Гәдоуҭа араион ахь ацхырааразы инашьҭын.
Ԥхынҷкәын 13 рзы Аԥсны АҶА ахь адырра ҟаҵан Гагра араион Ԥсахара ақыҭаҿы абна абылра иаҿуп ҳәа. Гагра араион аҿы иҟоу адыррақәа рыла зынӡа 30 гектар абна амца ркын.
Аҭыԥ ахь инеит амцарцәаратә гәыԥқәа ҩба. Дара иалдыршеит ааигәа игылаз аҩнқәа амца рацәыхьчара. Аха атехника ҷыда ахьзымнеиз азы ашьхаҭыԥқәа рҿы амца рзаанымкылакәа иҟан.
Ԥхынҷкәын 16 рзы Гагреи Гәдоуҭеи рраионқәа рҿы иҟаз амцакра ырцәоуп ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны АҶА амчрақәа рнапхгаратә Центр аиҳабы Баҭал Барчан.
Ари амчыбжь азы ауааԥсыра авирус рацәыхьчаразы аоперштаб адырра ҟанаҵеит апандемиа ахы аакызар шәҩык инарыцны ауаа рыԥсҭазаара ишалҵхьоу. Ԥхынҷкәын 19 рызтәи адыррақәа рыла, зынӡа авирус рыдырбалеит 7779-ҩык ҳтәылауаа, урҭ рҟынтәи ргәабзиара шьақәдыргылахьеит 5832-ҩык.
Ԥхынҷкәын 15 рзы ишьақәыргылан ачымазцәа ррекордтә хыԥхьаӡара - 140-ҩык.
Ԥхынҷкәын 16 рзы COVID-19 аҿагылараз Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа ихантәаҩрала Аоперштаб аилатәара мҩаԥысит.
Аилатәараҿы Аоперштаб алахәылацәа иазгәарҭеит ачымазараҿкы аҽарҭбаауа ишалагаз.
Аҟәатәи аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы абиоматериал аҭаразы еиҭахгьы агәаранқәа цәырҵит. Уи зыхҟьаз арахь акоронавирустә инфекциа рымазаара агәаҭаразы ичмазцәоу рыдагьы ауаа ахьааиуа ауп. Убас, рхы гәарҭарц азы мызкахьы ҩынтә-хынтә анализ ҟазҵо ыҟоуп.
Ԥхынҷкәын 17 рзы Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа акоронавирустә инфекциа змоу апациентцәа ахьышьҭоу Гәдоуҭатәи аковидтә центр даҭааит.
Аԥсны акоронавирустә ҭагылазаашьа уадаҩуп, аха хылаԥшра ауҭартә иҟоуп ҳәа иҳәеит Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа Гәдоуҭатәи аковидтә центр данаҭаа ашьҭахь.
Ҭамаз Ҵахнакьиа днеины игәеиҭеит ашәахәатә диагностика аҟәша аусушьа, хаҭала ааигәа аусура иалагаз ареанимациатә ҟәша, ахәшьара аиҭеит ара иҟоу апациентцәа амедицинатә цхыраара рыҭара аҭагылазаашьақәа.
Ԥхынҷкәын 16 рзы уаанӡатәи Аҟәа ақалақь ахада Адгәыр Ҳаразиа Турбаза аҭыԥ змаз ахысра далахәын ҳәа гәҩарас дҟаҵаны даанкылан. Иара иумҭа аҵанакуеит Аԥсны Ашьаустә закәанеидкыла ахәҭаҷ 105 ахәҭа 1 (гәҭакыла ауаҩы игәабзиара ааха аҭара), ахәҭаҷ 217 ахәҭа 1 (закәаншьаҭада абџьар аныҟәгара) инақәыршәаны. Алмас Шьаҟрыл ахәра ахьиуз ахҭыс ҟалеит ԥхынҷкәын 14, 2020 шықәсазы.
Ԥхынҷкәын 17 рзы Турбаза аҭыԥ змаз ахысра далахәын ҳәа гәҩарас дҟаҵаны иаанкылаз Адгәыр Ҳаразиа иганахь ала аҩнытә баандаҩра ҳәа азыӡба аднакылеит Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа, аӡбаҩ Марҭа Аҩӡԥҳа хантәаҩыс дызмаз аилатәараҿы.
Адгәыр Ҳаразиа ҩынтә Апарламент адепутатс далырххьан, 2007 шықәсеи 2012 шықәсеи рзы. 2014 шықәса рзы Аҟәа ақалақь ахадас далхын.
Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистрраҿы еиҭарҳәеит Женеватәи аиҿцәажәарақәа 51-тәи рраунд шымҩаԥысыз атәы.
2020 шықәса ԥхынҷкәын 10-11 рзы Женева имҩаԥысит Аахыҵ Кавказ ашәарҭадареи аҭынчреи рзы Жәларбжьаратәи аиҿцәажәарақәа 51-тәи рраунд. Иара иалахәын Аԥсны Аҳәынҭқарра, Аахыҵ Уаԥстәыла ареспублика, Қырҭтәыла, Урыстәыла, Еиду аштатқәа рхаҭарнакцәа, ООН, ОБСЕ, ЕС рыцхантәаҩцәа. Аԥснытәи аделегациа напхгара аиҭон Адәныҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ Иракли Ҭыжәба.
Аганқәа алацәажәеит коронавирус апандемиа, закәаншьаҭада Аԥсны аҳәаа ахысра ахҭысқәа, иаанкылоу Иракли Бебуа иҭагылазаашьа.
Аҽазныкгьы ақырҭуа ган мап ацәнакит амч ахамырхәаразы аиқәшаҳаҭра анапаҵаҩра.
АҞӘА, ажьырныҳәа 27 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 543-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 54-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ажьырныҳәа 25-26 рзы Аԥсны аковид-хәышәтәырҭақәа рҿы рыԥсҭазаара иалҵит фҩык апациентцәа.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ажьырныҳәа 26 рзы иԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа. 1931 шықәсазы ииз - идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц, иара убас идбалан зымҩасшьа бааԥсыз авирус-бактериалтә ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра. Иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз ахаҵа, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1950 шықәсазы ииз апациент, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит иҭагылазаашьа бааԥсны, ирԥҳақәа ачымазара акыр ирылаҽны. Апациент мызкы иназынаԥшуа иақәнагаз ахәышәтәра дахысуан, аха уи иахьмырԥшкәа иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 26 рзы.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа. 1950 шықәса рзы ииз апациент иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 15 рзы, 1946, 1948 шықәсқәа рзы ииз ҩыџьа апациентцәа - ажьырныҳәа 26 рзы. Урҭ рыхҩыкгьы акоронавирустә инфекциа адиагноз рзышьақәырӷәӷәан.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 118-ҩык, урҭ рахьтә 104-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 34-ҩык, ибжьаратәуп - 50-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 35-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 29-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 46-ҩык апациентцәа.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкычымазара рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
2021 шықәса ажьырныҳәа 1 азы зда ԥсыхәа ыҟам ауаҩы ихныҟәгага мызкы иартәеит 7 нызқьи 398 мааҭ.
"Аԥсны мызчарак ахыԥхьаӡара аилкааразы Урыстәыла Краснодартәи атәылаҿацә, Адыгатәыла ирымоу аметодика ҳхы иаҳархәоит ҳаргьы. Мызчарак иалоуп ауаҩы аԥсымышьҭыгазы иифараны иҟоу 35 хкы афатәқәа. Урҭ рыдагьы ааглыхратә тауарқәа, убасгьы алашара, ауадазы амаҵзуратә шәахтәқәа уҳәа. Арҭ зегьы еилаҵаны зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа идыртәо ахә ҟалоит. Афатәқәа ари ахә аҟынтәи 5 нызқьи 60 мааҭ дыртәоит, егьырҭ атауарқәа 1450 мааҭ, ашәахтәқәеи егьырҭ амаҵзуратә хшәаатәқәеи 887 мааҭ. Зда ԥсыхәа ыҟам мызчарак еиҵаны иҟамзароуп ауалафахәы. 2017 шықәсазы апарламент аҟны аџьаус азы азакәан ҿыц рыдыркылеит. Уаҟа иарбоуп ианар 1, 2018 шықәса инаркны мызчарак зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа иреиҵамзароуп ҳәа. Ус шакәгьы, иахьагьы иҟоуп зуалафахы мызчарак аасҭа еиҵоу", - лҳәеит Гогьиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Аҳәынҭстатистикаҿы ахныҟәгаратә минимум шьақәдыргылеит