АҞӘА, ажьырныҳәа 28 – Sputnik. Урыстәыла ахада ипресс-маӡаныҟәгаҩ Дмитри Песков ателеканал "Россия 1" аинтервиу аҭо иҳәеит дарбанызаалак урыстәылатәи аррамаҵзурауаҩык Венесуелаҟа дышьҭым ҳәа.
Каракас иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ Владимир Заемски РИА Новости аинтервиу анеиҭоз иҳәеит аинформациа иарбанызаалак иашарак алам ҳәа.
Ажьырныҳәа 23 рзы Венесуела массала ауаа Николас Мадуро иҿагыланы ақәгылара иалагеит. Атәыла апарламент ахада Хуан Гуаидо иара убри аҽны атәыла ахадас иҟоу сара соуп ҳәа рылеиҳәеит. ЕАА аҽа тәылақәаки иара атәыла ахадак иҳасаб ала дазхарҵеит.
Мадуро адгылара инаҭеит Москва.
АҞӘА, рашәара 1 - Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә аҿы авирус змаз рҟынтәи 70% ргәабзиара шьақәгылеит ҳәа аанацҳауеит Ҟәбина ахадара.
Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла арегион аҿы 84 хҭыс ҿыц аҭыԥ амоуп COVID-19 ачымазарз.
"Иахьазы ачымазара рымоуп ҳәа ишьақәыргылоуп 3908-ҩык. Урҭ рҟынтәи 233-ҩык хәыҷқәоуп, 2748-ҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 33-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Арыԥҳақәа рҳауаҭарсра иахыргеит 35 пациент", - ҳәа аҳәоит арегион агәабзиарахьчара аминистрраҿы.
Амедицинатә усҳәарҭақәа рахь акоронавирус рымазар ҳәа идҵаалеит 9771-ҩык. Астационар аҿы аҽыхәышәтәра иахысуеит 2191-ҩык, 205-ҩык хәыҷқәоуп. Аполиклиникақәа рҿы агәаҭара иахысуеит 13466-ҩык, 586-ҩык хәыҷқәоуп.
Аԥсны акоронавирус апандемиа ҟалазар аахыс 28 хҭыс аҭыԥ амоуп. Аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
SpaceX иатәу акосмос ӷба Crew Dragon аекипаж Жәларбжьаратәи акосмостә станциахь ииасит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
Crew Dragon аԥхьа инижьит Боб Бенкен, уи ишьҭахь – Даг Херли.
Акосмостә ӷбақәа реидылара мҩаԥысит асааҭ 17:30 (мск) рзы. Аҳауақәыӷәӷәара анышьақәдыртәа ашьҭахь, МКС акомандир Крис Кессиди абжьаларҭа ашә ааиртит, абри ашьҭахь аӷба алиукгьы аартны астанциахь аекипаж риасра мҩаԥысит.
Кессиди идагьы астронавтцәа ирԥылеит урыстәылатәи акосмонавтцәа Анатоли Иванишини Иван Вагнери. Дара астанциахь инеит мшаԥымзазы.
Crew Dragon Флорида иҟоу Канавералнтә ишьҭыԥрааит асабша. Аԥхьатәи аԥышәаратә ԥырра мҩаԥыргеит астронавтцәа Даг Херлии Боб Бенкени.
Ари аҭоурых аҿы раԥхьатәи ауаа злахәу ахатә еилахәыра имҩаԥнагаз ԥырроуп. Уи адагьы ЕАА 2011 шықәса раахыс МКС ахь растронавтцәа рышьҭуан урыстәылатәи акосмостә ӷба "Союз" ала.
Астронавтцәа МКС иаанхоит 3-4 мза. Адгьыл ахь рыхынҳәра арыцхә макьана иалацәажәам.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аҭоурых аҿы раԥхьаӡакәны ҩыџьа аҳәса иаарту акосмос ахь еиццоит
АҞӘА, рашәара 1 - Sputnik. Аслан Бжьаниа Зураб Қаџьаиа Аԥсны ахада Иусбарҭа анапхгаҩы ихаҭыԥуаҩыс иҟаҵаразы аусԥҟа инапы аҵаиҩит ҳәа аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
Аԥсны АШәМ ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс Борис Лакәатаа иҟаҵаразы даҽа усдҵак инапы аҵаиҩит атәыла ахада.
Мшаԥы 24 рзы Аслан Бжьаниа иусԥҟала ахада Иусбарҭа дахаргылоуп Алхас Кәыҵниа.
Лаҵара 12 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа инапынҵақәа рҟынтәи ихы дақәиҭитәит 2014 шықәса раахыс хантәаҩра зуаз Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура ахантәаҩы Зураб Марганиа. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иусԥҟала аамҭала Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура ахантәаҩы инапынҵақәа наигӡалоит Роберт Киут.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, нанҳәа 13 – Sputnik. Аҳәынҭкорпорациа Ростех иалахәу "Курганмашзавод" аҟазауаа иаԥырҵеит аси аӡмахқәеи ирылсуа аныҟәага амодификациа ҿыц. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости, аҳәыҭкорпорациа аиндустриалтә директор Сергеи Абрамов иажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
"Арныҟәага ТМ-140 "Курганмашзавод" иҭнажьуеит. Иара амашьына еиуеиԥшым амодульқәеи атехникатә хархәагақәеи рақәыргылара алнаршоит. Уажәы аус адулара иаҿуп апулемиот зықәдыргылаша амодуль. Иара арратә мчрақәа рҿы ахархәара аиулоит", - иҳәеит Абрамов.
"Курганмашзавод" иаҭыжьымҭоуп иара убасгьы акәылӡтәы транспортиор БТ-3Ф; атанк лас БМП-3 иақәгыло; атанк иаҿагыло ахаланыҟәага бзарбзан "Спрут-СДМ1".
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Иагьубом, иагьуаҳауам: урыстәылатәи анџьнырцәа арадар ҿыц аԥырҵеит
АҞӘА, рашәара 2 - Sputnik. Урыстәыла ахада Владимир Путин аусԥҟа инапы аҵаиҩит Урыстәыла Аконституциа ариашарақәа рзы абжьыҭара ҟалоит ԥхынгәы 1 азы ҳәа. Аусԥҟа атекст кьыԥхьуп Кремль асаит аҿы.
"2020 шықәса ԥхынгәы 1 Аконституциа аԥсахрақәа ралагаларазы абжьыҭира иамшны ишьақәгылазааит", - ҳәа аҳәоит адокумент аҿы.
Аусԥҟаҿ иарбоуп абжьыҭараан ишазхьаԥштәу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа, ауааԥсыра рсанитар-епидемиологиатә хьчара.
Ԥхынгәы 1 Урыстәыла иԥсшьарамшхоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, рашәара 1 - Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә аҿы авирус змаз рҟынтәи 70% ргәабзиара шьақәгылеит ҳәа аанацҳауеит Ҟәбина ахадара.
Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла арегион аҿы 84 хҭыс ҿыц аҭыԥ амоуп COVID-19 ачымазарз.
"Иахьазы ачымазара рымоуп ҳәа ишьақәыргылоуп 3908-ҩык. Урҭ рҟынтәи 233-ҩык хәыҷқәоуп, 2748-ҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 33-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Арыԥҳақәа рҳауаҭарсра иахыргеит 35 пациент", - ҳәа аҳәоит арегион агәабзиарахьчара аминистрраҿы.
Амедицинатә усҳәарҭақәа рахь акоронавирус рымазар ҳәа идҵаалеит 9771-ҩык. Астационар аҿы аҽыхәышәтәра иахысуеит 2191-ҩык, 205-ҩык хәыҷқәоуп. Аполиклиникақәа рҿы агәаҭара иахысуеит 13466-ҩык, 586-ҩык хәыҷқәоуп.
Аԥсны акоронавирус апандемиа ҟалазар аахыс 28 хҭыс аҭыԥ амоуп. Аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, рашәара 2 – Sputnik, Бадри Есиава. Аԥсныҟа иаагоуп 4400 тест-система ҿыц, амедусзуҩцәа лаҵара 26 инаркны рашәара 1 аҟынӡа ареспубликахь ихынҳәыз 532-ҩык ауааԥсыра, акарантин аамҭаз Қырҭтәыла иҟаз рыхәҭак гәарҭахьеит ҳәа еиҭалҳәеит асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик.
"Егрытәи аҳәаа иахысыз зегьы рганахьала ашәҟәқәа шьақәыргылоуп, игоуп ранализқәа авирусологиатә лабораториахь инашьҭу. Иахьатәи аамҭазы акоронавирус аӡәгьы имам", - лҳәеит Скорик.
Убри аан заҟаҩы гәарҭахьоу рхыԥхьаӡара лара иазгәалымҭеит.
Скорик иара убасгьы илҳәеит ареспубликахь иҭалаз ауаа аҽыԥхьакра арежим ишахысуа. Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра аусзуҩцәа дара амедицинатә бжьагарақәа ишрықәныҟәо гәарҭоит. Скорик лажәақәа рыла, СЕС макьаназ дыррак амам иааз атәылауаа ари арежим еиларгоит ҳәа.
Скорик иара убасгьы дрылацәажәеит ԥхьаҟатәи азԥхьагәаҭарақәа.
"Азыԥхьагәаҭарақәа шьахәуп. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟынтәи илааҩаауеит занализқәа шьақәгылоу ауаа. Уа уажәы зынӡа хҩык роуп иҟоу. Ҳашцац ҳцозар, зегь маншәалахоит", - лҳәеит Скорик.
Лара ааԥхьара ҟалҵеит ауааԥсыра амассатә уснагӡатәқәа рыҽрыцәхьаркларц.
Лаҵара 26 инаркны рашәара 1 аҟынӡа ареспубликахь ихынҳәит 532-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, мшаԥы 14 аахыс акарантин аамҭаз Қырҭтәыла иҟаз. Рашәара 1 азы аҳәаа еиҭаркхеит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыҳьар ҟалоит абра>>


Аҵыхәтәантәи амшқәа рзы адунеи иқәынхо ауаа гәҩарас ирымоу ачымазара бааԥсы COVID-19 ауп. Зықьҩыла ажәлар рыԥсҭазаара згахьоу аҿкы ҳтәылахьгьы ашьаҿа еихнагеит. Аԥсны анапхгара ауаажәлар ршәарҭадара аԥҵаразы ирыларҳәаз акарантини, ишьақәдырӷәӷәаз аԥкрақәеи, аԥсуа ибзазареи ааибуам, аха иахьазы COVID-19 абас ада уаҳа аҿагылара злауҭаша ыҟам, агигиена нацҵаны. Ажәлар рыҩнуҵҟа агәҭынчымра шыҟоугьы, аԥсуа ишьа-ида иалоу алафҳәара аҭыԥ амамзар ҟалома. Мшаԥы акы, аччара ианамшу еиҳагьы еицлабраҵас зыбз рху алаф еибагәыдырҵоит, ҳарҭ иӡырҩуа хәшәҵас иҳадаҳкылоит.
Sputnik, Саида Жьиԥҳа
Мшаԥы акы аччара ишамшугьы, уи ижәларбжьаратәу мшны иԥхьаӡаӡам, аха уеизгьы адунеи атәылақәа жәпакы ныҳәак еиԥш ирыдыркылоит. Аӡәи-аӡәи алаф еихырҳәаауеит. Аҵыхәтәантәи аамҭазы ауаа ргәы ҭҟьаны иҟоуп, аха агәшәареи агәкажьреи рҽарымҭарц азы рҩызцәеи ирзааигәоуи алафқәа рыла идырлахҿыхуеит. COVID-19 адунеи ашәарҭара ду ишҭанаргылазгьы, "уи аасҭа илахҿыху ачымазара аӡбахә ҳмаҳацт, иара иазкны шаҟа анекдоти, карикатуреи цәыргоузеи", - рҳәоит гәыԥҩыуаак. Актуалра змоу атема, хымԥада иахьатәи аччара амш азы алафҳәаҩцәа ираҩражьуазма?
"Лиуда, ашоурашәага быманы бааи, сыԥшәма лгәы рахәым", - ҳәа ашьыжь ҳгәыла сан ибжьы лықәиргеит. Уи заҳаз, "сааԥкны" сижәлеит, "амедицинатә цхыраара ласы" аҭел уас ҳәа. Сҿаԥшылара дацәшәазар акәхарын, ҽакалагьы ҟалашьа амам иахьатәи аҭагылазаашьазы, иаразнак дыхәмарны ишиҳәаз ираргамеит. Агәра ганы сыҟоуп, абас ари "алаф" сыдсымкылазтгьы, сан агәыла "леиқәырхаразы" дышцоз.
"Саида, бара COVID-19 бацәшәоит, уажәы ателевизор ала ирҳәеит, иаарласны аҵкыс еицәоу COVID-20 цәырҵуеит ҳәа, нас иҟабҵозеи", - сгәыла дысзымхозшәа саҳәшьа ҭелла исзаалыцҳауеит ажәабжь. Аиашазы, мшаԥы аказы ауаа қьачақьуеит, аха сара сыԥсихологиа иаднакылом COVID-19 иадҳәалоу ацәажәарақәа. Амала иалсымкаар сылшом, апандемиа иазкны ажурналист Елеонора Коӷониаԥҳа феисбук аҿы иқәлыргылаз "алаҳәара" сшарччаз. Уи араҟа исзанҵом, аха лдаҟьаҿы ижәбарц шәылшоит.
Ари анҵамҭа акьыԥхь иазсырхионаҵы, "Саида, ахәашаҽны акәырбан ҟаҵатәуп рҳәеит, (иазусҭцәоу дырым) ҳхы ҳныҳәароуп COVID-19 ҳаҩнаҭахьы имааирц азы. Ачаҳаржә, аилаџь, ацхаӡҩа, ахырҵәыӡҩа аҭахуп", - ҳәа саб иаҳәшьа Роза ҭелла исзаалыцҳаит. Алаф шакәымз агәра анызга, "уеизгьы есыҽны анцәа ҳиҳәоит, аригьы ҳԥырхагам" ҳәа налаҭаскит.
"Саида, ТНТ ала адырраҭара сахәаԥшуан, Ванга илҳәаз бдыруоу" ҳәа сан ауада даныҩнала, "COVID-19 аӡбахә акәзар, исыбмырҳан, Роза былзас, уи лабжьгара уажәтәила еиҳа ихәарҭазар ҟалап", - ҳәа аиҿцәажәарахь ддәықәысцеит.
Мшаԥы акы иадҳәалоу алахҿыхратә хҭысқәа рацәаӡоуп гәыԥҩыуаак рзы. Хаҭала сара исгәалашәоит сааҭк амҩаду аҟны алыхәҭа кны сшангылаз, сашьа игоит ҳәа. (Уи ашьҭахь сгәааит умҳәозар). Исхамшҭуа хҭысны иаанхоит (лыхьӡ сҳәом) аочерк ззыскыз ԥҳәыс бзиак "Саида сасра даауеит" ҳәа акәты шылдыршьыз. Лареи сареи ҳанеицәажәоз, "снапы ҭацәны сааит, саҭабымҵан, нас сахьӡоит" ҳәаны данцоз лыҷкәын иаҳазаарын. Акәтыжь данеилаҳа, "аинтервиу бымызхуаз ажурналист дыбзаауеит, исхашҭны иҭысымҵааз ыҟоуп ҳәа бзаалыцҳаит" аниҳәа, зегь иреиӷьыз акәты дамеигӡеит.
"Саида, акәтыжь счаԥеит, ахьурӡы аилашра иалагеит бабанӡааихьоу" ҳәа аҭел данас, исҳәо сҿамшәеит. Нас еилкаахеит лԥа дшижьаз.
Хымԥада, сара исызкыз ачеиџьыкахь ааԥхьара соуит, аха Гагра сыҟамызт. "Ус анакәха, ҽазны арбаӷь бзысшьуеит" ҳәа аалыцҳаит аԥшәма, уи уажәшьҭа ҩышықәса ирықәлеит акәымзар…
Алаф аҵак дуӡӡа амоуп. Уи аҳәашьа еиԥшӡам, насгьы зегьы ирнаалаӡом. Иҟоуп алаф ала ауаҩы дышурлахҿыхуа еиԥш данургәаауагьы.
80 шықәса зхыҵуа саб игәалашәалоит, дара рхаан ақыҭаҿы алафҳәаҩцәа алхны ишрымаз. Уи иаанагаӡомызт ажәлар сырччоит ҳәа рҿы иааҭашәо рҳәон ҳәа. "Алаф убасҟан ауп ианлафу, изаҳауа, аамҭа анҵлак "унан, абри акәызма иаанагоз" ҳәа ихаҿы ианааиуа", - азгәеиҭоит иара.
Аамҭа ԥхьаҟа ицацыԥхьаӡа алаф аҿгьы иактуалтәу атемақәа цәырҵуеит. Асовет Еидгыла аполитикатә система алаф ахызҳәаауаз ахара рыдырҵон аҟнытә, Сталин адунеи аниԥсах ауп "аҵәы данахарҵа". Анаҩс алаф аҳәаақәа рыҽдырҭбааит.
Иахьазы, аиаша ҳҳәозар, зны-зынла иахаҳарҟьацәоит. "Аҿ бзиа ажәа бзиа ҭыҵуеит" аҳәоит аԥсуа жәаԥҟа. Аччареи ахәмарреи ҳагымзааит!
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Гагра арион ахада инапынҵақәа назыгӡо Иури Хагәышь лаҵара 27 рзы аилацәажәара мҩаԥигеит иаԥшәымадоу алақәа рызҵаара иазкны. Уи аҟны аӡбамҭа рыдыркылеит араион аҟны иҟоу иҷыдоу алақәа рыԥхьарҭахь инаргаларц хылаԥшра змам аԥстәқәа.
"Аилацәажәараҟны ирыӡбаз аус бзиоуп. Шьҭа хәышықәса ҵуеит алақәа рааӡарҭа "Топа" аиҳабы Саида Оҭырԥҳа ари имариам аус лнапы алакуижьҭеи. Лара илыбзоураны 700 инареиҳаны алақәа Аԥсны анҭыҵҟа ишьҭуп, аԥшәмацәа рзыԥшаауп. Ааӡарҭаҟны 180 рҟынӡа алақәа ыҟоуп, аҭыԥ азхаӡом. Гагра ақалақь аӡәгьы итәымкәа иалоу алақәа маҷым, ари аҭагылазаашьа ҽеим ҳара ҳзеиԥш, дара алақәа рзгьы, ауадаҩрақәа рацәаны иацуп ари азҵаара. Амҩа иану алақәа амла иакуеит, амашьынақәа ирыҵалоит, ауаа ирзыҭрысыр ҟалоит, ишәарҭоуп, аха рышьра иашам, игәнаҳароуп ҳәа сыԥхьаӡоит. Ари азҵаара даҽа ӡбашьак амоуп - алақәа мшьӡакәа ааӡарҭахь рышьҭра. Уи иахьадгылаз Гагра ахадара иҭабуп ҳәа расҳәоит, ааӡарҭа ацҵара ацхыраара ахьарҭо азы. Ари ус дууп, зегьы ҳзы ибзиоуп", - лҳәеит Чаблахԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио. иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, лаҵара 28 – Sputnik. Аԥсны анапхгара акурсантцәа рҵараиурҭақәа рахь рыхынҳәраҿ ирыцхраауеит иҳәеит аԥыза-министр Александр Анқәаб ауааԥсыра fкоронавирус рацәыхьчаразы Акоординациатә штаб аилатәараҿы.
Аԥыза-министр иазгәеиҭеит аҭаацәа абилеҭқәа раахәараҿы ауадаҩрақәа роур алшоит ҳәа.
"Владимир Валери-иԥа (Делба, Афинансқәа рминистр – аред.) иарбан цхыраароу иҟаҳҵар ҳалшо. Зынӡа ишәцәыуадаҩхар, абизнесуаа еизыргаз аҟынтәи инхаз иахаҳхып ма даҽаџьара аҳәара ҟаҳҵап, аҭаацәа ауадаҩра иақәаҳмыршәарц", - иҳәеит иара.
Атәылахьчара аминистр актәи ихаҭыԥуаҩ Беслан Ҵәыџьба иҳәеит акурсантцәа Аԥсны рыҟазаара аҿҳәара рашәара 5-10 рзы ишынҵәо.
Аха дара Урыстәыла ҩымз аҽыԥхьакратә режим иахьахысызи Аԥсны акарантин иахьахысызи Атәылахьчара аминистрра Урыстәыла Атәылахьчара аминистррахь аҳәаратә шәҟәы архиоит урҭ маҷк ихьшәаны аҵараиурҭақәа рахь инеирц, иаҳҳәозар, рашәарамза анҵәамҭазы.
"Аҭаацәарақәагьы абилеҭқәа рыхәԥса ршәартә аҭагылазаашьа ыҟам. Убри азы рашәара 1 азы ашәҟәы ҳашьҭуеит. Иахьазы акурсантцәа 268-ҩык ыҟоуп", - иҳәеит иара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Биргиуль Чуазԥҳа диит Ҭырқəтəыла, Сақариа ақалақь аҿы. Лара лабшьҭра хылҵшьҭрала иаамсҭацəан, Мцазҭоу (уажәы Мацеста ҳәа иахьашьҭоу - аред.) ҵаҟатəи аӡиас лбаарҭа ақыҭа рымпыҵакын. Аԥснынтə Ҭырқəтəылаҟа ахҵəара зықəшəаз лабду иаб Шьааҳин ихьӡын. Анаҩс абду ихьӡ жəлас ирхырҵеит Ҭырқəтəылаҟа иахьнанагаз, ус рыҩуан адокументқəа рҿы. Биргиуль аҭоурых дазҿлымҳан, уи аҭҵаара лусқəа раԥхьа илыргылон. Аԥсны аибашьра ианалага, уи акəхап лгəы рҭынчны Ҭырқəтəыла даанызмыжьыз.
Биргиуль Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра анцоз аамҭазы Ҭырқəтəылантəи Аԥсныҟа журналистк лаҳасаб ала иааз, анаҩс аибашьратə мҩа фырхаҵарыла ианысыз Биргиуль Чуа (Чуаз) лгəалашəара ҳажəлар ргəаҵаҿы наунагӡа иаанхоит. Хаҭала дызыруаз, лыуаҩра ахə ҳаракны изшьо Оқтаи Ҷкотуа иазгəеиҭоит Биргиуль Чуазԥҳа лҟазшьа аҷыдарақəа.
"1992 шықəса рзы Аԥсуа-абаза жəлар рконгресс Лыхны ианеиза, Ҭырқəтəылантəи иааз аделегациа дрылан Биргиуль Чуазԥҳа. Усҟан, Ҭырқəтəыла иҭыҵуаз "Нарҭаа рыбжьы" захьӡыз ажурнал аҿы аибашьцəа ирызкны анҵамҭақəа анылҵарц, Аԥсны имҩаԥысуаз ахҭысқəа алырбарц хықəкыс илыман. Араҟа аҭагылазаашьа анылба дымцаӡеит, Аԥсны даангылеит", - ҳəа азгəеиҭоит Оқтаи Ҷкотуа.
Биргиуль Чуазԥҳа лхы-лгəаҟынӡа иналгон Аԥсны зҭагылаз аибашьра хлымӡаах, илбон ҳаибашьцəа ирхыргоз аџьамыӷəа цəгьа. Уи акəхап агəаӷьреи ахдырреи аарԥшны лашьцəа дызрывагылаз.
"Ҭырқəтəылантəи еибашьуаз аҷкəынцəа еиҳараҩык Шамиль Басаев игəыԥ иаламзи, ларгьы уи агəыԥ ашҟа дцеит. Убри нахыс иахьцоз дрыццон, дрыцаауан, медиаҳəшьас дрыцын, анра рзылуан. Жьҭараамза нахыс ҳара ҳаибашьцəа злахəыз ажəыларақəа зегьы рҿы дыҟан. Шроматəи ажəылара далахəын, анаҩс Мрагыларатəи афронт ахь Кəачара ахы ианақəиҭыртəуаз уахь дрыццеит, Ҷлоу ианыҟаз уахьгьы дыҟан. Аҵыхəтəаны Аҟəа ахы ианақəиҭыртəуаз "Гроза" агəыԥ дацноуп ажəылара дшалахəыз", - иҳəеит Ҷкотуа.
Аибашьра анцоз аамҭазы Биргиуль Чуазԥҳа лыԥҳацəа хҩык Ҭырқəтəыла лаҳəшьеи лани ирызныжьны ауп Аԥсныҟа дшааз. "Аԥсны Ахақəиҭра азаагароуп уалс иҳаду" ҳəа ԥхьаӡаны, гəыҩбарак ҟамҵакəа амцара шыра дналагылеит.
"Дхаҵамԥҳəысын, ииашаҵəҟьаны иаҳҳəозар. Ҭырқəтəыла даныҟазгьы, асоциалисттə гəаанагара лыман азы, уи аҩыза апартиақəа рҿы, ахеидкылақəа рҿы хацəнамырха дықəԥон, аҟазшьа ҷыда змаз ԥҳəысын, "сус иалам, сара исылшарызеи" ҳəа днасҭханы дгыломызт. Аибашьра аамҭазы Ҭырқəтəылантəи напык азна иҟаз аҳəсахəыҷқəа дырхыԥхьаӡалан. Ижəдыруеит ацара-аарақəа шыуадаҩыз усҟантəи аамҭазы", - ҳəа азгəеиҭоит Оқтаи Ҷкотуа.
Биргиуль Чуазԥҳа аибашьра анеилга лхəыҷқəа рыхҩыкгьы Аԥсныҟа иаалгеит. Аҟəа ақалақь уадак аҿы инхон аамҭаказы, нас Лӡаа аҩны анлырҭа, уахь диасит, уа анхара лҽазылкит. Уажəы лара лыԥҳацəа руаӡəк уа дахылаԥшуеит.
"Биргиуль лыԥсҭазаара далҵит 1999 шықəса рзы. Ара аблокада аамҭазы, ишыжəдыруа еиԥш, ахныҟəгара уадаҩхеит. Лара лаагарҭа ҳəа акгьы ыҟамызт, хҩык лхəыҷкəа дрыдхалеит, иҟалҵагəышьоз, Москва усурҭак анылзырыԥшаа, Мумҭаз Ашамбеи, Сезаи Папбеи уахь иҟан, уахь дцеит", - иҳəеит Ҷкотуа.
Оқтаи Ҷкотуа игəалаиршəоит Биргиуль Москва даныҟаз иаалышьҭуаз ашəҟəқəа, цхыраараак анылҭаххалак, адырра илҭон.
"Ашəҟəы лыҩуан, лыгəҭыхақəа анылҵон... Даара агəаҟрақəа лхылгеит, амамзаара лхылгеит, ауадаҩрақəа дырҭагылан, аха лҭагылазаашьақəа зегьы рҿы илҳəаӡомызт. Саргьы џьара документк аиқəыршəара егьи уҳəа слывагылан, аматериалтə цхыраара ҳзыҟаҵомызт. Лыԥшəмеи лареи еилыҵхьан азы, зны-зынла лышəҟəаҿы ус лҳəалон: "Еҳ, Оқтаи, абыржəык схəыҷқəа ныҟəызго дызбар сиццон", - ҳəа длафуан. Абарҭқəа зегьы ирыхҟьазар акəхап лчымазарагьы", - дҳацəажəон Оқтаи Ҷкотуа.
Биргиуль Чуазԥҳа лыԥсҭазаара далҵит Москва ақалақь аҿы. Лыԥсы злаз Аԥсны анышə дамардартə изыҟамлеит, аҳəаа дырзахымгаӡеит, Ҭырқəтəылаҟа дганы анышə дамардеит.
"Аԥсны аибашьра иалахəыз лара дыззымдыруаз уаҩ дыҟамызт. Аԥсны Афырхаҵа Мирод Гəажəба есымша иааигəа дыҟан, даара бзиа дибон. Аибашьцəа Ҭырқəтəылантəи дахьааз илыхӡыӡаауан, пату лықəырҵон. Биргиуль еицырдыруаз уаҩын, аринахысгьы дфырԥҳəысны аҭоурых дазынхароуп, ҳдиаспора рыхьӡ ҭызгаз лоуп, ишлыхəҭоу еиԥш лҳаҭгəын аҭыԥ иқəҵатəуп, аԥсуа бираҟ ахаргылатəуп", - ҳəа азгəеиҭоит Оқтаи Ҷкотуа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Хылҵшьҭрала Аԥснытәи Гәыма еиуоу, Ҭырқәтәыла Гәыма ақыҭа инхо ҳџьынџьуаҩ Аидын Аҩӡба, еснагь гәыла-ԥсыла иԥсадгьыл дамадоуп. Иҟамзар ҟалап шықәсык Аԥсныҟа дмаакәа аныҟалахьоу, иуаажәлар рыԥсҭазаара еснагь далахәуп, рыцәгьа-рыбзиа далагылоуп. Дызлацәажәо ихатәы бызшәа акәзар, акыр ухнамхырц залшом, убриаҟара ицқьоуп иаԥсшәа, убри аан ихшыҩҵак акыр иҭбаауп, илаԥшҳәаа ахара инаӡоит.
Аидын Аҩӡба, раԥхьаӡа акәны дызбеит Ҭырқәтәыла, ҳџьынџьуаа злахәыз еизарак аҿы. Уаҟа дықәгыланы ажәахә аныҟаиҵа, акыр иџьасшьеит, убриаҟара иҵаулан игәҭахәыцрақәа, насгьы убриаҟара аԥсы ахан аԥсшәа, убриаҟара иҿырԥшыган иаԥсуара. Аԥсыуа ҵасла иааӡоу, аха атәым дгьыл аҿы изызҳауаз Аидын, иахьа иуаҩыбжара дынҭысхьеит. Дҭаацәароуп, хҩык ахшара драбуп, ҩыџьа аԥҳацәеи, ԥаки имоуп. Иԥшәмаԥҳәыс д-Ашәԥҳауп, ҳанааиқәшәо, "санхәыԥҳа, бышԥаҟоу?" ҳәа аԥсшәа хааӡа инасеиҳәоит. Иҭоурых дазҿлымҳауп, еиҳабацәа рҟынтәи иидыруа ажәабжьқәа маҷым.
"Ҭырқәтәылаҟа ахҵәара иақәшәаз ҳаиҳабацәа Аԥснынтә арахь ианаа рқыҭа еиԥшыз аҭыԥқәа ирышьҭалеит. Егьа уадаҩра рхыргазаргьы, рыдгьылқәеи рыԥсабареи иреиԥшыз аҭыԥқәа ԥшааны анхара нап адыркит. Сара сабшьҭра рхаан аахыс ҳахьынхо ақыҭа Гәыма ҳәа иашьҭоуп. Аԥснытәи Гәыма иҭыҵқәаз ҳауп. Сабдуи сабду иаби Аԥснынтә ахҵәара рықәшәагәышьеит, еицны Ҭырқәтәылаҟа иааит. Сабду иаб Ӡыкәа ихьӡын, уи иаб Салмаҭ, сабду Рашьыҭ ихьӡын. Сабду 115 шықәса ихыҵуаны дыԥсит. Сара усҟан жәашықәса схыҵуан, Рашьыҭ ҳәа иҟаз сабду сихьӡеит. Аԥснынтә Ҭырқәтәылаҟа данаауаз сабду 15 шықәса ракәын ихыҵуаз", - дҳацәажәон Аидын Аҩӡба.
Аидын Аҩӡба акыр игәы иаланы иҳәоит, аԥсуаа аӡәырҩы реиԥш, иандуи иабдуи атәым дгьыл аҿы ирхыргаз агәаҟрақәа ртәы, урҭ зегьы ираԥхьагылан рыԥсадгьыл иацыз ахьаагара, иҿыцәаауаз рхәышҭаара агәынгара, ус шаҟа хкы?
"Аԥснынтә иааз саб иан, сара санду Шьамина лыхьӡын,13 шықәса ракәын илхыҵуаз арахь данаауаз. Сан Аигԥҳан, саб Иззеҭ Аҩӡба, Аԥсныҟа раԥхьа инеиқәаз дыруаӡәкын. Знык Аԥсны баны данаа, мышкгьы мҩамсит уи аӡбахә мҳәакәа. Сндуи сабдуи ракәзар, "Аԥсны, Аԥсны",-шырҳәоз рылацәақәа неиқәырыԥсеит . Санду Шьамина зегь реиҳа гәырҩас илыман изықәшәаз, ирхыргаз, дыԥҳәысымзи, акыр хьаас иҟалҵон. Сара санду лкалҭ кны еснагь слыцын, слыдҿаҳәалан",- иҳәоит Аидын Аҩӡба.
Хымԥада, ахәыҷра адунеи акыр иссируп. Усҟан, укәша-мыкәша уеиҳабацәа злацәажәо, рхымҩаԥгара аҵакы нгәылырҭәааны иузеилымкаауазаргьы, хәыҷы-хәыҷла уеизҳацыԥхьаӡа ухшыҩ аҿы аҭыԥ аанзыжьуа, ухәыҷра ашықәсқәа иргәылуго акыр ирацәоуп, иузышьҭымкаазгьы, узвысызгьы акыр ихьааугоит. Убас еиԥш, Аидын Аҩӡба, игәы иаланы иҳәоит, реиҳабацәа ирҿырҵаашаз иҵегьы шыҟаз, еиҳаракгьы хаҭала ирхыргаз аԥсҭазаара аҟынтәи ахҭысқәа. Ирыцыԥсыз ажәабжьқәа акыр ирацәоуп, зыԥсы ҭаны аҭоурых иазынхаз аасҭа. Ҳаиҿцәажәараҿы иара дазааҭгылеит, ианду еиҭалҳәалоз ажәабжьқәа рҟынтә еиҳа игәалашәараҿы инхаз.
"Аԥснынтә рқыҭақәа ирыхцаны ианааргоз, рырахә рыманы Шрома шыҟаз ианааи, асқьарцәа рыхҭарԥа шкәакәақәа рхаҵаны, жәаҩык-жәохәҩык рҟынӡа рыҽқәа ирықәтәны амҩақәа кны ирыман. "Ишәаԥцаны ижәго арахә-ашәахә аӷбақәа ишәызрықәҵаӡом, икажьны шәцоит!", - анырҳәа, иаашанӡа иҷаԥшьеит еицыз зегьы, анаҩс рырахә абнара иларҵеит, уи нахысгьы жәохәымш инарзынаԥшуа амшын азааигәара итәан, издыруада ҳзымцакәа ҳаанзозар ҳәа", - абас, ианду лажәабжьқәа игәалаиршәон лмаҭа.
Аидын Аҩӡба излаиҳәо ала, иабду Аԥсны аӡбахә уамак далацәажәаӡомызт, еснагь акы дашьны даман, гәырҩа ӷәӷәак дшабылуаз убарҭан. Ус еиԥш иҟан иара иқәлацәагьы.
"Сандуи сабдуи рыԥсы анҭаз, ҳаҩнаҭаҿы аԥсшәа ада даҽа бызшәак ала ҳцәажәаӡомызт. Аҭырқәа бызшәала урацәажәаргьы лахь урҭон, "аҭырқәа бызшәа узымҵар ҳәа ушәома, узакәытә аԥсыуоузеи аԥсышәала умцәажәозар" ҳәа иҳацәҳауан, ԥхашьараны ирыԥхьаӡон, аԥсшәа умҳәар руӡомызт. Уажәы сара сыхшара аԥсшәа цқьаны ирзымҳәозаргьы, ибзианы еилыркаауеит. Ашколқәа рахь ианца, иреиҳау аҵараиурҭақәа ианырҭала аҭырқәшәахь иаго иалагеит", - ҳәа азгәеиҭоит Аҩӡба.
Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа ԥсшьара ҳәа ҳџьынџьуаа хәыҷкәа ргәыԥқәа изныкымкәа рыԥсадгьыл ахь иаахьеит. Араҟа лабҿаба ирбарц рабацәа рабдуцәа зныҵыз адгьыл, рҩызцәеи дареи агәыбылра рыбжьаларц, рашьцәеи дареи реимадара аҽарҭбаарц, рыжәлантәқәеи дареи ааигәаны еибадырырц, рыԥсадгьыл ԥшӡа Аԥсны ихнахырц. Убас еиԥш, Аԥсныҟа иаахьоу ахәыҷкәа рхыԥхьаӡараҿы дыҟан Аидын иԥа Еффе Аҩӡба. Уижьҭеи ашықәсқәа цеит, иахьа Еффе дхаҵарԥысуп, 30 шықәса ихыҵуеит, арҵаҩы изаанаҭ ала аус иуеит ашкол аҿы.
"Дузџьа ақалақь иаҵанакуа Гәыма ақыҭа акәзар, ҳабдуцәа абна ашьапаҿы ишьақәдыргылеит, зықьҟа метра иҳаракыроуп. Аԥсны иахьҭыҵыз еиԥшыз ҭыԥк аҿы итәеит. Еиҳаракгьы Аҩӡаа роуп иҟоу, имаҷым иуԥыло аԥсуа жәлақәа: Џьыгәдараа (Хәарцкьиаа) Ҭыҟәаа, Саӷариаа, Аргәынаа уҳәа, иҟан ажәлазаҵәқәа иахьа иқәӡаахьоугьы. Ақыҭаҿы аӡәгьы иҭыԥ имҭиӡеит, иахьыҟазаалакгьы рыҩнқәа рышьаҭа еиқәдырхеит, аԥхынразы иаауеит, икармыжьӡеит", - иҳәеит Аидын Аҩӡба.
Аҩ-еишьцәа ирхылҵыз рахьтә иаанхаз Аидын Аҩӡба иоуп, иашьцәа хҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит. Ердынџь иашьа иԥацәа ҩыџьа ыҟоуп, изҳауеит Аидын иҵеира иацызҵауа иԥа Еффе Аҩӡба.
"Ҳқыҭақәа анаҳцәыӡ, ҳаԥсуарагьы ыӡуеит, ҳазланхо ҳнарылаӡ ҳцоит. Ҳқыҭақәа уажәраанӡа рыхьчара ахьҳалшаз ауп ҳаԥсы ҭакны изку. Ақыҭақәа рҿоуп ҳаԥсуара ахьынхаз. Ақалақьқәа рахь иагаз аҿар рыбызшәа рхашҭуеит, еилыркаауазаргьы изаламцәажәо иҟалоит. Дузџьа еиҿкаау аԥсуаа ҳкультуратә хеидкыла иҭаҩым уаҩ дыҟам. Рҭоурых, раԥсуара, ркультура иашьҭоуп аҿар. Абызшәа зегьы ирыцкуп, абааԥсы! Абызшәа рхамшҭроуп еизҳауа, мамзар аԥсыӡ аӡы зҵабаз ҳаҩызахоит", - ҳәа азгәеиҭоит Аидын Аҩӡба.
Дузџьа иаҵанкуа аҭыԥқәа рҿы 25 рҟынӡа аԥсуа қыҭақәа ыҟоуп, ҭыӡҭыԥла шәкы еиҵаӡам, иҟоуп ԥшьышә ҭӡы рҟынӡа ахьынхогьы, иаҳҳәозар Бычка захьӡу аԥсуа қыҭаҿы. Аидын Аҩӡба Аԥсныҟа салам ҳәо, иажәақәа абас ихиркәшеит:
"Аԥсуа дахьанаало Аԥсноуп. Анцәа иҳәаны амҩақәа ҽеила ихтыр, инеиуа-иааиуа рацәахар, арантә инеины уа инхо рацәаҩхоит. Аԥсны ҳаԥсы иаҳзалымхуа бзиа иаҳбоит!"
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Адунеи Аҟны имҩаԥысуа ачымазара ҿкы иадҳәалоу аҭагылазаашьа рныԥшуеит Ҭырқәтәыла инхо ҳдиаспора. Изқәынхо атәылаҿы ишьақәыргылоу аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, еиҳараҩык рыҩнқәа ирдәылҵуам, егьа ус акәзаргьы русқәа рнапы рылакуп, изларылшо ала рҿаԥхьа ицәырҵуа азҵаарақәа рыӡбара рҽазыршәоит.
Сҭампыл еиҿкаау Аԥсуа хеидкылақәа рфедерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба дазааҭгылеит русура шҳәаақәырҵо атәы, иара убас раԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа.
"Аҭагылазаашьа цәгьоуп азы аҩны ҳаздәылҵӡом. Ус зысҳәо, Сҭампыл нас егьырҭ ақалақьқәа рҟны иҟақәоу аусура амшқәа рҟынтә амҽышеи ахәашеи рыбжьара аус ҟазымҵар амуа, адәахьы идәылымҵыр ада ԥсыхәа змам урҭ русқәа рыӡбарц азы идәылҵуеит, аҳәынҭқар ианиҳәо амшқәа рзы адәылҵра анзалымшо амшқәа ыҟоуп, усҟан зегьы рыҩны иҟоуп", - ҳәа азгәеиҭоит Аҭанур Аҟәысба.
Аҭаацәарақәа рҟны рыҽгәаҭаны, идәылҵуазаргьы асабрада рҿаҵаны, метрак, ҩ-метрак рыбжьаҵаны убас идәылҵуеит. Иҟоу ашәарҭара азгәаҭаны рхы рыхьчоит. Ҭырқәтәыла инхо ауаажәларра рахьтә 85% арҭ аԥҟарақәа ирықәныҟәоит.
"Иаҳҳәап, ҭыԥк аҿы шәҩык аус руазҭгьы, уажәы ҩынҩажәижәаҩык рҟынӡа идырмаҷит, рҽеиҭнырыԥсахлоит, егьырҭ нас даҽазны ицоит аусурахь. Убри инадкыланы 20 шықәса еиҵоуи, 60 шықәса еиҳауи адәахьы идәылҵыр зынӡагьы иҟалаӡом", - иҳәеит Аҟәысба.
Аԥсуа Федерациа аиҳабы иазгәеиҭеит, ахеидкылақәа рхаҭарнакцәеи рыуаажәларреи дареи шеимадоу аинтернет ахархәарала, ишиашоу ицо авидеоқәа рҽалархәрала, алшара рымоуп аҩны ишыҟоу азеиԥш зҵаарақәа рылацәажәара, рыӡбара.
"Аҳәынҭқар убас еиԥш иҟаз азакәан ҟаиҵеит хымз-ԥшьымз аилатәарақәа рахь ауаажәларра рнеира ҟамло. Аха авидеоконференциа ззаҳҳәо асистема ҳхы иаҳархәоит. Аԥсуа Федерациа мызкахьтә знык аилатәара ҳамоуп, абыргцәа рхеилак ҩымз рахьтә знык ирымоуп, ахеидкылақәа реиҳабацәеи ҳареи аиқәшәарақәа ҳамоуп. Убарҭ рызегьы абри атехнологиа ҳхы иархәаны имҩаԥаҳгоит", - иҳәеит Аҟәысба.
Иара убас, аҵыхәтәантәи аамҭазы ҳџьынџьуаа имҩаԥырго аилацәажәарақәа рҟны иззааҭгыло атемақәа еиуеиԥшым. Урҭ хәҭа-хәҭала дырзааҭгылоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы.
"Ҳаззаҭгылаз азҵаарақәа ируакуп адернеқьқәа русура, иҟоу ачымазара аҽацәыхьчаразы ҳауаажәлар рхы шымҩаԥыргаша, ашәарҭара иҭанамыргыларц азы алкаа ҟаҵаны рызнагара, лаҵарамза 21 рзы ахҵәара иақәшәаз ҳауаажәлар ргәалашәара амш шеиҿаҳкааша. Ашколқәа рышәқәа аркуп, ҳҳәыҷқәа аҩны иҟоуп, убри азы ирзеиҿаҳкааша, раамҭа хирла излархыргаша ҳазхәыцуеит. Адырра ҟаҳҵеит ахәыҷкәа рсахьаҭыхымҭақәа рцәыргақәҵа инадҳәаланы (мшаԥымза 23 рзы Ҭырқәтәыла ахәыҷқәа ирызку ныҳәамшуп), убри инақәыршәаны рсахьақәа аарышьҭит, аицлабраҿы аҭыԥқәа згаз ашәҟәқәа рзаҳашьҭуеит нас", - иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Аҭанур Аҟәысба иазгәеиҭеит иҟоу аҭагылазаашьа ҳасаб азуны, аԥсрақәа абзарақәа рахь ишымныҟәо, ацара-аарақәа шыҟам, ақалақьқәа рыбжьара амҩақәа шарку.
"Ари абжьарак аԥсрақәа ҳрықәшәеит. Аӡәгьы џьаргьы ҳзымцаӡеит, аӡәгьы џьаргьы днарышьҭӡом, аиаша ҳҳәозар. Ааигәа-сигәа иҟоу аҭаацәа рыда аӡәгьы днеир руӡом, аԥсра иақәшәаз аҭаацәарақәа аҳәара ҟарҵоит ҳахьзымнеиз хьаас иҟарымҵарц. Ҳбыргцәа ракәзар аҩны иҩнахеит, адәахьы издәылҵӡом, ргәы ҿыӷьуеит, дара-дара зеибабаӡом, урҭ рзы иҟаҳҵара ҳазхәыцуеит. Аԥснытәи аҭагылазаашьақәа ҳрылацәажәеит, араҟа ҳамч ҿаҳәаны иҟоуп, аха цхыраарак шыҟаҳҵара ҳашьҭоуп, лшарақәак рымҩа аԥшаара ҳагәҭакуп",- иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Сынтәа, Аԥсуа Федерациа шьақәгылеижьҭеи жәашықәса ҵуеит. Уи инадҳәаланы иҟаҵатәу ауснагӡатәқәа ирзааҭгылеит арҭ амшқәа рзы имҩаԥгаз ҳџьынџьуаа злахәыз аилацәажәараҿы.
"Даара салам сҳәоит Аԥсныҟа, сашьцәа рахь. Цәгьа игәхьааҳгеит. Ас еиԥш аҭагылазаашьа аныҟала еиҳагьы иҳалсит. Избанзар, амҩақәа анаартыз анеиразы уадаҩра ыҟамызт, уаанӡа ианааҳҭаххоз ҳашцоз ҳдыруан, ҳгәы ҭынчын. Иаҳҭаххаргьы ҳзымцо ҭагылазаашьак аныҟала еиҳа ҳалахь еиқәнаҵеит ҳәа сазхәыцуеит, ҳгәы хьаауеит. Аинтернет аҟны сахьҭалаз абыжьбатәи амзазы абилеҭ збеит, иаразнак изгеит. Адунеи аҟны аҭагылазаашьа бзиахааит, ацәгьара рыдкыламзааит ҳажәлар, абзиара шәымазааит!", - ҳәа азгәеиҭоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба.
Абасала, Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа аҳәынҭқарра аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, русқәа зымҩа инрыжьуам, иҟоу аҭагылазаашьа азгәаҭаны аԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа ирылацәажәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, рашәара 2 – Sputnik. 2020 шықәса ажьырныҳәамза инаркны лаҵарамзанӡа еизгоу аҳазатә шәарақәа 94% инагӡоуп ҳәа азаарыцҳаит Sputnik Аҳәынҭқарратә ҳазалхратә еилакы аҟынтәи.
"Апандемиа инадҳәаланы аԥкырақәа шалагалазгьы 2020 шықәса ажьырныҳәамза инаркны лаҵарамзанӡа еизго аҳазатә шәарақәа 94% инагӡоуп. Азеиԥш шәарақәа 687 миллион мааҭ ҟалеит" ҳәа азгәарҭеит аусбарҭаҿы.
Ажьырныҳәа-лаҵара рзтәи аҳазалхратә шәарақәа 2019 шықәсазтәи арбагақәа иреиҳауп 85 миллион рыла рҳәеит аилак аҿы.
Лаҵара 12 рзы афинансқәа рминистрреи ашәахтәеизгареи аҳазалхратәи усбарҭақәеи русеицурала лаҵара раԥхьатәи жәамш рзы иалыршахеит 80 миллион мааҭ абиуџьет ахь инеиртә аҟаҵара иҳәеит Владимир Делба аԥыза-министр имҩаԥигаз аилацәажәараан.
Делба иажәақәа рыла, арҭ аԥарақәа иалдыршоит аҭыԥантәи абиуџьетқәа цхыраагӡак аҳасабала абиуџьет усхк аусзуҩцәа руалафахәы аларшәарц рыҭара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, лаҵара 16– Sputnik. Германиа Аканцлер Ангела Меркель аҳәамҭа ҟалҵеит Еврокомиссиа агазмҩангага "Северный поток-2" ашьҭаҵара азԥырҟәҟәаауам ҳәа. Абри атәы аанацҳаит РИА Новости агазеҭ Handelsblatt адыррақәа ҵаҵӷәыс иганы.
"Апроект шьақәырӷәӷәоуп. "Северный поток-2" Еврокомиссиа иазаанкылом", - ҳәа лҳәеит Меркель.
"Северный поток-2" ашьҭаҵаразы Меркель проблеманы дызхәаԥшуа Украина ауп. Лара лгәаанагарала Украина агазмҩангага цәаҳәа ҿыц ахархәарахь ишрыҭахогьы уаанӡатәи ацәаҳәала газмҩангага тәыланы ишыҟаз иаанхароуп.
Апроект "Северный поток-2" иазыԥхьагәанаҭоит 55 миллиард кубометр агаз Урыстәылантәи Балтиатәи амшын аҵала Европаҟа ииазго агазмҩангагақәа ҩба рышьҭаҵара.
Агазмҩангага ашьҭаҵара хыркәшахоит 2019 шықәса анҵәамҭазы. Агазмҩангага ашьҭаҵара азин ҟарҵахьеит: Германиа, Финляндиа, Швециа.
Иара иаҿагылоит Америкеи Украинеи. Апроект аполитикатә ҟазшьа амоуп ҳәа иахцәажәоит Латвиа, Польша, Литва.
Москва изныкымкәа иазгәанаҭахьеит агазмҩангага нырратә хархәаганы ишшьатәым. Германиа аиҳабыра ракәзаргьы "Северный поток - 2" економикатә проектны иахәаԥшуеит.
АҞӘА, рашәара 2 - Sputnik. Адиагноз "акоронавирус" ззықәыргылаз хҩык рыԥсҭазаара иалҵит Краснодартәи ахәышәтәырҭақәа рҿы ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҿагыларазы аоперативтә штаб.
Атәылаҿацә аҿы пандемиа иаалагазар акоронавирус змоу рхыԥхьаӡара 3987-ҩык ыҟоуп. Урҭ рҟынтәи 2842 пациент ргәы бзиахахьеит. Краснодар аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла 79 коронавирус хҭыс азгәаҭоуп, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Иахьазы Урыстәыла 423 741 акоронавирус хҭыс азгәаҭоуп 85 регион рҿы. Иԥсхьеит 5 037-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 186 985-ҩык.
Краснодартәи атәылаҿацә аҿы акарантин аҿҳәара инахоуп рашәара 6 рҟынӡа. Атәылаҿацә алалара макьаназы иԥкуп атранзит транспорт азы ада.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, рашәара 2 - Sputnik. Адгьыл азы ишәарҭоу астероид 163348 (2002 NN4) асабша Адгьыл иазааигәахоит ҳәа аҳәоит НАСА асаитқәа руак аҿы.
Зегь раасҭа иара адгьыл иазааигәахараны иҟоуп асааҭ 06:00 рзы.
Убри аан иара апланета иаахап ҳәа азгәарҭом, избанзар Амза аорбита аасҭа 13-нтә ихарахоит.
Астероид гәаҭан 2002 шықәса рзы. Иара Амра зныктәи акәшара 300 дгьылтә уахи-ҽни иҟоуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Ҳусқәа хар рымамкәа ицоит, аха адунеи аҟны иҟоу ачымазара иахҟьаны ишьақәгылаз аҭагылазаашьа ҳԥырхагоуп. Акоронавирус иахҟьаны аԥсшьаҩцәа ҳзымаар, ҳус ҽеихом. Урҭ ааир, ҳшәахтәқәа, ҳуалгьы ҳшәоит, ҳаргьы хәыҷык ҳауа иҟалон. Аԥсыӡқәа рыфатә уалла иааҳгеит, миллион мааҭ инацны иҳақәуп. Избанзар 60-70 кьыла ҽнак ирфоит, кьылак 150-200 мааҭ рҟынӡа иаԥсоуп рыфатә. Уи 10 тоннак ааҳгеит, акәацлых ауп, ахә цәгьоуп", - иҳәеит Гәарамиа.
Иара убасгьы еиҭеиҳәеит аԥсыӡааӡарҭаҟны шаҟаҩы аус руа, акалмаҳа аҭыԥаҟны ишхырхуа, уи шаҟа мааҭ иаԥсоу.
Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, хәажәкыра 27- Sputnik. Урыстәыла адәныҟатәи аусқәа рминистрра аофициалтә хаҭарнак Мариа Захарова аҳәамҭа ҟалҵеит Вашингтон Венесуела ажәлар ҭынчымҩа рнаҭарц ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
"Џьон Болтон иасҳәар сҭахуп Мраҭашәаратәи тәылак Венесуела иацрыӡаар, венесуелаа Вашингтон ацхыраарадагьы рхы дара ирбартә иҟоуп ҳәа", - лыҩуеит Захарова Facebook аҿтәи лдаҟьаҿы.
Уаанӡа Болтон Урыстәылахь ихы рханы иҳәахьан "Венесуелаҟа арратә ҳаирпланқәа рынашьҭра ацынхәрас, агуманитартә цхыраара ҟаҵатәуп", - ҳәа.
Ажьырныҳәа 21 рзы Венесуела иахьатәи ахада Николас Мадуро иҿагыланы Каракас ақәгыларақәа ирылагеит. Апарламент аспикер Хуан Гуаидо ажьырныҳәа 23 рзы атәыла ахадас ихы рылеиҳәеит.
Усҟан Гуаидо истатус адгылара арҭеит: ЕАА, Канада, Аргентина, Бразилиа, Чили, Колумбиа, Коста-Рика, Гватемала, Гондурас, Панама, Парагваи, Перу, Қырҭтәыла.
Урыстәыла Мадуро адгылара инаҭоит аконституциатә шьаҭа зманы иҟоу атәыла ахадак иҳасаб ала.
Европатәи атәылақәа зеижә: Испаниа, Португалиа, Германиа, Великобританиа, Даниа, Нидерланды, Франциа, Венгриа, Австриа, Финлиандиа, Бельгиа, Лиуксембург, Чехиа, Латвиа, Литва, Естониа, Польша, Швециа, Хорватиа, Македониа, Румыниа - жәабран 4 рзы рнапы еицаҵарҩит адекларациа, уа иазгәарҭеит Хуан Гуаидо аамҭалатәи Венесуела ахада ҳәа дшазхарҵо азы.
АҞӘА, рашәара 1 - Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә аҿы авирус змаз рҟынтәи 70% ргәабзиара шьақәгылеит ҳәа аанацҳауеит Ҟәбина ахадара.
Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла арегион аҿы 84 хҭыс ҿыц аҭыԥ амоуп COVID-19 ачымазарз.
"Иахьазы ачымазара рымоуп ҳәа ишьақәыргылоуп 3908-ҩык. Урҭ рҟынтәи 233-ҩык хәыҷқәоуп, 2748-ҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 33-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Арыԥҳақәа рҳауаҭарсра иахыргеит 35 пациент", - ҳәа аҳәоит арегион агәабзиарахьчара аминистрраҿы.
Амедицинатә усҳәарҭақәа рахь акоронавирус рымазар ҳәа идҵаалеит 9771-ҩык. Астационар аҿы аҽыхәышәтәра иахысуеит 2191-ҩык, 205-ҩык хәыҷқәоуп. Аполиклиникақәа рҿы агәаҭара иахысуеит 13466-ҩык, 586-ҩык хәыҷқәоуп.
Аԥсны акоронавирус апандемиа ҟалазар аахыс 28 хҭыс аҭыԥ амоуп. Аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
SpaceX иатәу акосмос ӷба Crew Dragon аекипаж Жәларбжьаратәи акосмостә станциахь ииасит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
Crew Dragon аԥхьа инижьит Боб Бенкен, уи ишьҭахь – Даг Херли.
Акосмостә ӷбақәа реидылара мҩаԥысит асааҭ 17:30 (мск) рзы. Аҳауақәыӷәӷәара анышьақәдыртәа ашьҭахь, МКС акомандир Крис Кессиди абжьаларҭа ашә ааиртит, абри ашьҭахь аӷба алиукгьы аартны астанциахь аекипаж риасра мҩаԥысит.
Кессиди идагьы астронавтцәа ирԥылеит урыстәылатәи акосмонавтцәа Анатоли Иванишини Иван Вагнери. Дара астанциахь инеит мшаԥымзазы.
Crew Dragon Флорида иҟоу Канавералнтә ишьҭыԥрааит асабша. Аԥхьатәи аԥышәаратә ԥырра мҩаԥыргеит астронавтцәа Даг Херлии Боб Бенкени.
Ари аҭоурых аҿы раԥхьатәи ауаа злахәу ахатә еилахәыра имҩаԥнагаз ԥырроуп. Уи адагьы ЕАА 2011 шықәса раахыс МКС ахь растронавтцәа рышьҭуан урыстәылатәи акосмостә ӷба "Союз" ала.
Астронавтцәа МКС иаанхоит 3-4 мза. Адгьыл ахь рыхынҳәра арыцхә макьана иалацәажәам.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аҭоурых аҿы раԥхьаӡакәны ҩыџьа аҳәса иаарту акосмос ахь еиццоит
АҞӘА, рашәара 1 - Sputnik. Аслан Бжьаниа Зураб Қаџьаиа Аԥсны ахада Иусбарҭа анапхгаҩы ихаҭыԥуаҩыс иҟаҵаразы аусԥҟа инапы аҵаиҩит ҳәа аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
Аԥсны АШәМ ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс Борис Лакәатаа иҟаҵаразы даҽа усдҵак инапы аҵаиҩит атәыла ахада.
Мшаԥы 24 рзы Аслан Бжьаниа иусԥҟала ахада Иусбарҭа дахаргылоуп Алхас Кәыҵниа.
Лаҵара 12 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа инапынҵақәа рҟынтәи ихы дақәиҭитәит 2014 шықәса раахыс хантәаҩра зуаз Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура ахантәаҩы Зураб Марганиа. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иусԥҟала аамҭала Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура ахантәаҩы инапынҵақәа наигӡалоит Роберт Киут.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, рашәарамза 14 — Sputnik, Наала Аҩӡыԥҳа. Аҩбатәи Жәларбжьаратәи Фазиль Искандер ифестиваль "Стоянка человека" аатит рашәарамза 13 рзы. Сынтәатәи афестиваль азкуп Искандер ирҿиамҭақәеи атеатри реизыҟазаашьа.
Аԥсны Акультура аминистр Ельвира Арсалиаԥҳа афестиваль асасцәеи алахәылацәеи бзиала шәаабеит ҳәа раҳәо:
"Ҳара ҳаигәырӷьоит шәбара, иналукааша аурыс литература аклассик, Аԥсны азышәаҳәаҩ Фазиль Абдул-иԥа Искандер изку афестиваль аҟны", — лҳәеит аминистр.
Афестиваль акураторцәа иреиуоу, асахьаҭыхыҩ Алексеи Шервашиӡе-Чачба иазгәеиҭеит ушьҭантәи афестиваль алитература ишазкхо, арахь ишааԥхьахо Фазиль Искандер ирҿиара ҭызҵаауа зегьы.
Ельвира Арсалиаԥҳа илҳәеит Искандер ирҿиамҭала иҭыху афильм "Софичка" Венециа, Биеннал, ишдырбахо.
Афестиваль акуратор Шьазина Агрԥҳа иазгәалҭеит лара лзы Искандер ирҿиара амаӡақәа рҟәырҷахак шакәу иааԥшхьоу.
Афестиваль аатит Аԥсуа драматә театр аҟны Мадины Аргәынԥҳа лықәыргыламҭа "Ажьақәеи амаҭқәеи" ала.
Рашәарамза 14 рзы Аԥсуа драматә театр аҟны идырбахоит Александр Ширвиндти Михаил Державини ахьыхәмаруа аспектакль ателеверсиа "Привет от Цюрупы!" Иара убри аҽны, ахәылԥаз ахәаԥшцәа ирбоит МИТРО атеатртә факультет аспектакль, Сергеи Коковкин иқәыргыламҭа "О, Марат!".
Актәи афестиваль мҩаԥысит 2015 шықәса рзы. Усҟан афестиваль аҳәаақәа ирҭагӡаны арахь дааит арежиссиор Александр Сокуров. Иара убасҟан иӡырган адунеи абызшәақәа жәпакы рахь еиҭаго Искандер ирҿиамҭақәеи ироман "Сандро из Чегема" швециатәи асахьаҭыхыҩ Мадлен Рук иазлырхиаз аиллиустрациақәеи.


АҞӘА, лаҵара 8 - Sputnik. Аԥыза-министр Валери Бганба инапы аҵеиҩит ақәҵара "Гәылрыԥшь араион Кациқыҭ 36 гектар иҟоу адгьылҭыԥ" ақыҭанхамҩатә хықәкы змоу адгьылқәа" ркатегориа аҟынтәи " ааглыхра, атранспорт, аимадара, атәылахьчара, аҽа хархарҭа ҷыдак" акатегориахь аиагаразы". Абри атәы аанацҳауеит Аминистрцәа реилазаара апресс-маҵзура.
Анапы зҵаҩу ақәҵара анагӡара хылаԥшра аҭара анапы ианҵоуп адгьылхархәареи акадастри рзы Аԥсны аҳәынҭусбарҭа.
Мшаԥы 4 рзы имҩаԥысыз абрифинг аҿы Аԥсны аԥыза-министр Валери Бганба иазгәеиҭеит аполигон аргылара 2020-2022 шықәсқәа рызтәи Аԥсны аҿиаразы Аинвестициатә программа ишаҵанакуа, аполигон аргыларазы 36 гектар адгьыл шазыԥшаау.
Абҵара 30 2019 шықәса рҟынӡа иргыланы, ахархәарахь ирыҭахоит еихшо абзазаратә црыҵ аҵәахырҭа полигон.
Аполигон аргылараз аԥаразоужьра азҵаара иалацәажәараны иҟоуп 2019 шықәса лаҵарамзазы имҩаԥысраны иҟоу Аԥсныи Урыстәылеи Риеҳабырабжьаратә комиссиа аилатәараҟны.
"2020-2022 шықәсқәа рызтәи Аԥсны аҿиаразы Аинвестициатә программала аполигон аргылара иазоужьхоит 120 миллион мааҭ аԥара. Лаҵарамзазы имҩаԥысраны иҟоуп Аиҳабырабжьаратә комиссиа аилатәара. Аԥаразоужьра шаамҩаԥгахалак апроекттә усурақәа хацыркхоит", - иҳәоит иара.
Аԥсны аԥыза-министр Валери Бганба иажәақәа рыла, агәамсам аус еиҭадырулалоит, убри аан хаз-хазы еихыршалоит.
Рауль Ҳаџьымба Аҟәа ақалақь аҿы абзазаратә црыҵ кьакьақәа рыҵәахра азҵаарақәа инарыдҳәаланы Ашәарҭадаратә хеилак аилатәара мҩаԥигеит. Аилатәара алкаақәа инарықәыршәаны Алашарбага араион аҿы иҟоу агәамсамкаԥсарҭа адыркуеит 2019 шықәса абҵарамза 30 рзы.
Аполигон аргылара, аекологиатә, агиодезиатә, агидрологиатә, агеологиатә ҭҵаарақәагьы абрахь иналаҵаны фымз рҟынӡа иадхалоит.
АҞӘА, рашәара 3 - Sputnik. Аԥсны Аҩныҵҟатәи Аусқәа Рминистрра аусзуҩцәа раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба иҩны иақәкны ахысраан иалахәыз рыԥшаара иашьҭоуп ҳәа аанацҳауеит аусбарҭа апресс-маҵзура.
Аусҭҵаара адыррақәа рыла, лаҵара 29 асааҭ 20:00 рзы Алада Ешыра Папба имҩахь иааит идырым ахаҿқәа ргәыԥ. Урҭ руаӡәк раԥхьатәи ахада иҩны иақәкны ахысра далагеит.
Уаанӡа, Аԥсны ААР аминистр Дмитри Дбар аҳәамҭа ҟаиҵахьан раԥхьатәи ахада иҩны деихсит ҳәа агәҩара ззыҟоу дшаанкылоу азы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, рашәара 3 - Sputnik. Аԥсны асоциал-економикатә ҿиаразы аинвестициатә программа 2020 шықәсазы еиҵахаӡом ҳәа аҳәамҭа ҟаиҵеит Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Апарламент адепутатцәа данырԥылоз.
"Аҵыхәтәантәи мызки бжаки рыҩныҵҟа сара ҩынтә Москваҟа сцеит. Актәи аныҟәара аԥыза-министри сареи еицымҩаԥаагеит, аҩбатәи аныҟәара иалахәын афинансқәеи аекономикеи рминистрцәа. Урыстәылатәи агани ҳареи ҳаилацәажәеит аинвестпрограмма ахышәа-ҵышәа ишагымхо азы. Уи анаҩсгьы зыргылара хыркәшам аобиектқәагьы рыргылара ари ашықәс ахь ииаганы ихыркәшахоит. Ԥарала ари 400 миллион мааҭ артәоит", - иҳәеит Бжьаниа.
Иара убасгьы иазгәеиҭеит аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы Аԥсны зныкгьы инхарҭәааны Аинвестициатә программа шазынамыгӡаз. Уажәы уи анализ азыҟаҳҵоит иҳәеит иара. Иҟалоит сынтәагьы аобиективтә мзызқәа ирхырҟьаны иалмыршахар. Бжьаниа игәаанагарала, амзызқәа иреиуоуп апроектқәа рысмета ииашоу аекспертиза азура ахьыҟам. Уи Урыстәылоуп иахьыҟарҵо, аамҭеи аԥареи рацәаны иаҭахуп.
Абри инадҳәаланы Урыстәыла ахадара ақәшаҳаҭхеит аекспертиза атехникатә план ала иуадаҩу аобиектқәа мацара рзыҟаҵара.
2021 шықәса рынахыс абри аҩыза аусура Аԥсны имҩаԥгахалоит.
Бжьаниа иҳәеит ареспублика 2020 шықәсазтәи аобиектқәа реиқәыԥхьаӡа рашәара 30 рҟынӡа иазнархиар шакәу.
"Ҳара иҟаҳҵарц иаҳҭаху ҳәаны уи азы аԥара заҟа ҳҭаххо шьақәҳаргылароуп. Агха ҟалар ҳара ҳрепутациоуп аԥырхага зауа. Аекономикеи афинансқәеи рминистррақәа абри аус рнапы алакуп уажәазы. Сгәыӷуеит еилагара дук ҟаларым ҳәа", - иҳәеит ахада.
Урыстәыла Аԥсны ацхраара еиҵанамтәит, уи акәым Аинвестпрограммала иаарышьҭуа ацхыраара ацҵара азҵаара алацәажәарагьы ҟалоит ҳәа иҳәеит Бжьаниа. Асеиԥш азыҟазаашьа аҭакгьы иашаны иаҭахуп ҳәа ишьоит иара.
Бжьаниа иара убасгьы далацәажәеит Ԥсоу иаԥну аҳәаа аркра азҵаара. Акоронавирус иахҟьаз аԥкрақәа ареспублика ауааԥсыра ирнырит, аиҳаракгьы аҳәаанырцә ахәышәтәра зҭаху ауаа.
Аслан Бжьаниа иажәақәа рыла, иара Урыстәыла аԥыза-министр Михаил Мишустин ихьӡала аҳәаратә шәҟәы азирхиеит арҭ рҩызцәа атәылауаа ԥынгылада урыстәылатәи ахәышәтәырҭақәа рҿы ацхыраара роуларц.
Бжьаниа амчыбжь анҵәамҭаз Мишустин аҭел дизасраны дыҟоуп азҵаара аӡбшьазы.
Ахада иҳәеит Москваҟа Аиааира 75-шықәса ахыҵра амшныҳәа азгәаҭарахь дышнаԥхьоу. Убасҟантәи аныҟәарақәа рҳәаа иҭагӡаны ишышьақәыргылахо Аинвестициатә программа иадҳәалоу азҵаарақәа зегьы рыӡбра.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Анардадаҩцәа еиҵадырхеит: Камантәи амҩа ҩымз рыла иалгараны иҟоуп
АҞӘА, рашәара 3 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла иаарԥшын 8 863 коронавирустә хҭыс ҿыц 84 регион рыҟны ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҿагыларазы аоперативтә штаб.
Иаарԥшыз апациентцәа рахьтә 41,9% ачымазара шрылоу рызгәамҭакәа имҩасуан.
Уахыки-ҽнаки рыла акоронавирус змаз 182-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, ргәабзиара шьақәгылеит 11 108-ҩык. Апандемиа ааҟалеижьҭеи Урыстәыла иахьаҵанакуа 5 037-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, ргәабзиара ҭышәынтәалеит 186 985-ҩык.
Москва уахыки-ҽнаки рыла иаарԥшуп 2 286 хҭыс ҿыц. Акоронавирус змоу реиҳараҩык рықәра 45 шықәса еиҵоуп. Москва иахьаҵанакуа зынӡа 185 374-ҩык акоронавирус рымоуп.
Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә инфекциа рыхьхьеит 28-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 26-ҩык ргәабзиара шьақәгылахьеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Амҳаџьырра ихнарҵәаз ҳауаажәлар, ишдыру еиԥш адунеи ахы-аҵыхәа иалаԥсоуп. Сириа инхо аԥсуаа ракәзар, хыԥхьаӡарала ирацәамзаргьы, рмилаҭтә хдырра мырӡӡакәа иааргоит, ргәы иалоуп рхатәы бызшәала ишырҭаху иахьзымцәажәо, аха дара изларҳәо ала, раԥсуара аԥсы ҭоуп, уи дара рзы акраҵанакуеит.
Сириа инхоз аишьцәа Маҳмуди Аҳмеди Қәышьбақәа, реиҳабацәа рҟынтәи лассы-лассы Аԥсны аӡбахә раҳалон, еиҳарак раб ирзеиҭаиҳәоз ажәабжьқәа акыр ирацәан. Убри акәхап урҭ рҭоурыхтә ԥсадгьыл иадзыԥхьалазгьы. Ран дадыгоуп. Маҳмуҭ, 1987 шықәса рзы Дагесҭан амедицинатә институт дҭалоит. Уа, Аԥснынтәи аҵара ицызҵоз аԥсуа ԥҳәызба илыбзоураны, 1988 шықәса рзы даауеит Аԥсныҟа, археолог Гиви Смыр ичарахь. Анаҩс, 1990 шықәса рзы дҭалоит Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет абиологиатә факультет.
Ус, 1992 шыкәса рзы ихьӡоит Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра. Аҳәынҭқарратә ҳамҭа "Леон иорден" занашьоу Маҳмуҭ Қәышьба, Аԥсны Аиааирамҩахь инагаз амҩа аҵыхәтәанӡа данысуеит.
"Аԥсны ақырҭқәа ртанкқәа алалеит ҳәа ажабжь ҳаҳаит. Аԥсуа телехәаԥшра аефир ала, ажәлар аҽеидкылара аамҭа ишҭагылаз ааҳалаҩит. Адырҩаҽныҵәҟьа, Гәдоуҭаҟа хцеит. Иаҳбон ажәлар шыгәжәажәоз, абџьарқәа ишрышьҭаз", — игәалаиршәоит Маҳмуҭ.
Раԥхьа, аҟабардақәа еидызкылоз агәыԥ алахәцәеи дареи еибадырит. Ԥшьзводкны иҟаз абаталион шьақәгылеит, аԥсуаагьы алан.
"Аибашьра ианалага, Дәрыԥшь ҳаҟан. Аибашьраҿы иҭахаз, "Аԥсны Афырхаҵа" ҳәа ахьӡ зыхҵоу Фарид Арҩҭаа, иашьа Ариад, сара џьарак ҳаицын, аԥсыуак иҿы аргыларатә усқәа ҳарҿын", — иҳәеит аибашьҩы.
Сириантәи еибашьуаз ҳгәыԥ еиднакылон аишьцәа Фариди Риади Арҩҭаа, аишьцәа Дани Недали Аграа, аибашьраҿы иҭахаз Гасан Џьарқас. Акыраамҭа Лиосик Цыгәба ибаталион аҿы ҳаҟан", — аибашьра ахҭысқәа игәалаиршәон Маҳмуҭ Қәышьба.
Маҳмуҭ егьа ицәыуадаҩзаргьы дрылацәажәеит ахьаа зцыз аибашьра ахҭысқәа.
"Ажәыларақәа рахь ҳанцоз ҳалахь еиқәны амҩа ҳақәломызт. Сара агәрагара еснагь исыцын Аиааира ҳара ишаҳгоз. Аибашьра еибашьроуп, уи иацуп хырԥашьа змам аԥсҭбарақәа. Ажәылара ахыркәшамҭаз, ҿаҵак иадамхаргьы адгьыл ахы ишақәиҭхаз анубалак, хымԥада уамыргәырӷьарц залшом. Аха, инагӡаны агәырӷьаха уаӡом, избанзар уи агәырӷьара зыԥсҭазаара ахҭнызҵаз рацәаҩын, аҵыхәтәантәи рымҩахь инаскьагатәын…"-дцәажәон аибашьҩы.
Аԥсны Аиааира анага, Маҳмуҭ Қәышьба, Аҟәа ақалақь Аиааира ашҭаҿы дыҟан.
Аԥсны аибашьра анеилга, ахныҟәгара шыуадаҩызгьы, Маҳмуҭ имаз ахачҳара иабзоураны, иԥсадгьыл аҿы анхара далагеит. Иҵара хыркәшаны аусура далагоит аҟәа аекспиременталтә потологиеи атерапиеи рԥышәарҭатә институт аҟны науктә усзуҩыс. Иара убас, илаз аҟазара иабзоураны, амҿы аус адиулон.
"Аԥсны уԥсадгьыл акәзар, егьа уадаҩра уԥгыларгьы, уааиаироуп. Зегь раԥхьа иргыланы, угәы каумыжьроуп. Ауадаҩрақәа иахьабалакгьы иҟоуп. Еизҳауа ахәыҷкәа, аҿар хымԥада, аԥсҭазаара бзиа рзыԥшуп. Ҳара зцәыӡра иаҿыз ҳхатәы бызшәала ҳхәыҷқәа ахьцәажәо, уи гәахәара дууп"-ҳәа азгәеиҭоит Маҳмуҭ.
"Дагесҭан аҵара анысҵоз, раԥхьа аҽазыҟаҵаратә курсқәа рахь сныҟәон. Уаҟа аурыс бызшәа цгьамкәа исҵеит. Аԥсышәала ишысҭаху еиԥшҵәҟьа сзымцәажәозаргьы, еилыскаауеит. Аԥсшәа ушыхәыҷу улымҳа иаҳароуп, ашьаҭа бзиа умамкәа иуадаҩуп ахархәара"-иҳәеит Қәышьба.
Маҳмуҭ Қәышьба иашьцәеи иаҳәшьцәеи, иҭаацәеи ишырҭахаз еиԥшҵәҟьа изеигәныҩуамызт аибашьра ашьҭахьҵәҟьа. Ус ишыҟаз, 1994 ш. рзы иашьа Аҳмад, Сириантәи Аԥсныҟа даауеит.
"Ҳара аҩнаҭаҿы иҳаман аԥсуа ааӡара, иазгәаҳҭон аҵас, ақьабз. Аԥсуара, арабтә ҟазшьақәа акыр ирцәыхароуп. Аԥсшәа ҳаб иакәын издыруаз, ҳара ҳан лбызшәа, адыга бызшәа акәын, уи акәын иаҳдыруаз. Ҳара Аԥсныҟа еснагь мчык ҳахон", — дҳацәажәон Маҳмуд иашьа Аҳмад.
Дамаск ҳанынхоз, ауҭра шаадрыхуазҵәҟьа ҳамбаӡацызт. Аха, аԥсҭазаара аԥышәа зегьы уанаршьцылоит.
Аҳмад, иабшьҭра аҭоурых дазааҭгыло иазгәеиҭеит:
"Қәышьаа аишьцәа ԥшьҩык ыҟан. Хҩык Ҭырқәтәылаҟа иагеит, зегь иреиҵбыз Аԥсныҟа дхынҳәит. Аӡәы Сириаҟа дагеит. Уа Голлантәи аҳаракырақәа рҿы ҳанхон. Шьам-ари иԥшьоуҭыԥны иахәаԥшуан. Ҭырқәтәылантәи Сириаҟа иагаз ыҟоуп, Сириантәи Иорданиаҟа иагаз, рлахьынҵа убас еиԥш иарблаҟьеит аԥсуаа", — аҭоурых дазхьаԥшуа дҳацәажәон Аҳмад.
Аишьцәа Маҳмуди Аҳмади, Пицунда ақалақь аҿы инхоит. Рхы-ргәы иақәгәырӷьоит, рхы иахашшауа иҟам, иҭаацәароуп, ирызҳауеит рыхшара.
"Ҳара ҳрепатриантцәаӡам, ҳара ҳаԥсацәоуп, ҳаԥсадгьыл Аԥсноуп!", —рыхшыҩҵак абас еиԥш ихдыркәшеит аишьцәа Қәышьаа.
Аинар Ҷыҭанаа, Sputnik
Ԥхынгәымза амра ашәахәа цаҳә-цаҳәқәа хәыҷы-хәыҷла еихсыӷьуан, ақыҭа мҩа саныланы, счабра ду сҿышьуа саннеиуаз. Уаҳа зылшо иԥсра убеит ҳәа ауп сшыҟоу хҭыс рацәала игәылҭәааз ари амш анҵәамҭазы, аха аҩнынӡа сызгаша сымҩа макьана инымҵәаӡац аҟнытә, ашьыжь еиԥш ашаца-шацаҳәа акәымзаргьы , "уалла" сшьаҿақәа неихго, сҽырӷәӷәаны саауеит. Ӡы-хьшәашәак уажәы исзеицәамхар ҟаларын. Сыцагьы уажәшьҭа ҿаҵақәак азҭасыршәыр цәгьа ишамбо аҟара снардыруеижьҭеи акрааҵуеит, аха аҩнынӡагьы уажәшьҭа рацәак бжьам, иаасычҳап...
Аха сышнеиуаз, сыварахьшәа баҳча ссирк сылаԥш анақәшәа, сгәы иамукәа сааҭгылан, саанаԥшы-ааԥшит. Абаҳчаҿы ашәырҵлақәа рхыԥхьаӡара рацәам, реиҳаракгьы ҵәаҵлақәоуп, аха харантәи икәалыкәаџьо исҿаԥхо аҵәа ҟаԥшь ҟәазқәа уамак ала иԥшӡоуп, ргьамагьы ссирхашт, ҳәарада. Ааигәа-сигәа аӡәгьы сылаԥш иқәшәом уажәазы. Ас иманшәаланы "амомент" соузар, ҩбаҟа ҵәа ҿыхны, наҟ-арахь икны саарыцҳауа, ԥшьаала сымҩа инацысҵар, аҩнынӡа сназгаша "абылтәгьы" соурын, абаҳча аԥшәмагьы уеизгьы-уеизгьы ԥхасҭа дук исҭарым ҳәа азысыӡбан, аамҭа мгакәа аанда снадгылт.
Даараҵәҟьа исгәамԥхаӡеит аҵәаҵлақәа санырзааигәаха сназлаԥшыз ацәыршәагара. Иабаҟоу харантәи сыԥсы злахаз аҵәа ҟаԥшь ҟәазқәа? Ааи, аԥштәхәы аганахьала сыла самжьаӡеит, урҭ ҟаԥшьқәаҵәҟьоуп. Ашәагаагьы ҟәнушьартә иҟам, схы иаҟарақәоуп амахәқәа ырхәаны, ихьанҭыџь-хьанҭыџьӡа, аԥсаҵла ахәмаргақәа реиԥш икнаҳау ашәыр. Аха ари абаҳчаҿы игылоу аҵәаҵлақәа зегьы сара сеиԥш иреилаҳашаз ауаҩы дрыниаанӡа сынтәатәи рҽаҩра зегьы хьӡыда-цәада иҿабаазаап, иагьа уҽазушәаргьы, афаразы имаҭәахәу ҵәа цырак узрылԥшаауам. Убри аангьы абаҳча анапы агуп сҳәар – гәнаҳарахоит: аҵа цқьаӡа ирхуп, амахәқәа ишахәҭоу еиԥш еилыхуп. Аха уи зегьы змаҭәахәгәышьоузеи, зегьы ззыҟаҵаз аҵыхәтәантәи алҵшәа ахархәара маиузар, аџьабаа абзабаа ацымлазар, ихәарҭаны изыҟамлазар ауаҩы изы? Аԥшәма ихаҭа аҵәафара уамак дамеилаҳазаргьы, игәылацәа ирзишар амурыз… Аҵәыуашьа ззымдыруаз ихы ԥиҽуан аума ари иахьӡу, мамзаргьы ау дымлаҟәит, акьаҿ днамӡеит акәу? Мап, арҭ ахшыҩҵакқәа уажәы сызлаԥшыз апылҳаҭра ианымаалошәа збоит. Абаҳча зҵазкуа анхарҭа злақьаԥҭоу ала, еиҳа ииашахоит ала цәгьа иаргьы иафомызт, даҽакгьы ианаҭомызт ҳәа ари ахҭыс аҟазшьарба азыҟаҳҵар.
Ԥыҭраамҭак санынаԥшааԥш, сыкәша-мыкәша избоз зегьы хшыҩзышьҭра анрысҭа, аԥшәма ари аҩнаҿы уаҳа дышнымхоз аҟара еилсыргеит азоуп ақьаԥҭа ҳәа зысҳәазгьы. Избан акәзар кәыркәа шоуразы ақыҭаҟны ашәқәеи аԥенџьырқәеи ыҵарбаҟа иаркны аӡәы дтәап ҳәа сгәы иаанагом, ауаҩы ихы даӷамзар, мамзаргьы аҩнуҵҟа аҳауа рхьшәашәага изыҩнагыламзар. Аха аԥенџьырқәа акы-ҩба ҭаԥсаны излаҟоу ала ари аҩны зыӡбахә сымоу ахархәага амоуп ҳәа аҳәара даараӡа исцәыуадаҩуп. Сгәанала, алкаа ҟаҵоуп – аԥшәма инхарҭа ҭыԥ иԥсаххьеит.
Уи зегьы еилкаауп, аҭагылазаашьақәа зегьы еиԥшӡам, аԥшәма иҩны ныжьны ицара мзызс иамоу здыруада… Аха ирхароузеи аҵәақәа? Избан урҭ ҿабаанӡа даҽа џьоукы изырҿаҵахәымхаз? Аԥшәма дкаҷбеизар? Иҟазшьа бааԥсызар? Уи ишәиира иацәшәаны акәзар егьырҭгьы ашәыр уажәраанӡа изакьымсыз? Аха даҽа ганкахьалагьы, зхы иамыхәо даҽаӡәгьы дызихәом аҟнытә, ара уеизгьы-уеизгьы иџьашьатәу ҳәа акгьы ыҟам, сгәанала. Издыруада ус акәымзаргьы, сгәы сажьозаргьы… Издыруада…
Ашәыр ҳҳәеит ҳәа, ауаҩгьы ари аҩыза ахаҿыҩбара ицәтәымӡам. Иаҳҳәап, иҟамлалои убасгьы, харантәи ауаҩы дыԥшӡазшәа анубо, аха иааигәаны данудырлакь дшеиӷрабаау анеилукаауа. Иҟалалоит даҽакалагьы: изаҭәаумшьо аҳәак иҟәнуп ҳәа шырҳәо еиԥш, еиҳа узқәымгәыӷуа ауаҩы, уара еиҳа ацхыраара ануҭаху аамҭазы инапы узырханы уанышьҭихуа. Аҭагылазаашьа ауп аус злоу, иароуп ҳсабрадақәа ҳҿыхны ҳхаҿра иаша алашарахь ицәырызго. Усҟан ҵакы амаӡам ауаҩы иҭеиҭыԥш, "дҟаԥшьу", "деиқәаҵәоу" мамзаргьы "дцәышу". Аҵакы змоу агәаҭа заҵәык акәхоит...
Ус, схәыцуа сышгылаз, исызгәамҭакәа ҷкәына хәыҷык даасыдгылеит. Даара исцәымыӷхеит, аиашазы. Иҟамлои ари абаҳча аԥшәма иара ихаҭа иакәзар? Аха, мап... Аҷкәын саниабадыр, маҷк ҳанааицәажәа, игәрагара сырҳазар акәхап, абаҳча аԥшәма изкны иидыруаз аинформациа ансыцеиҩиша, уаанӡатәи сгәаанагарақәа шьақәырӷәӷәахеит. Иара иажәақәа рыла, аԥшәма ақалақь аҟны дынхоит, зны-зынла даалоит арахь, иабацәа рџьынџь ахь. Ари абаҳча иара инапала иааӡеит, аха иаҿало ашәыр аӡәы дакьысыр иуам, даара аҭыӡшәа алихуеит. Убри аҟнытә агәыла хәыҷқәа аԥшәма аҩны дшыҟам шырдыруагьы, аҵәақәа рҿыхра рзыгәаӷьуам, еиликаар ҳәа ишәоит. Абри акәзаап ара иҟаланы иҟоу...
Ахәыцрақәа уанрылоу хәарҭазар акәхап... Маҷ-маҷ зыҟаҵара салагаз алкаақәа шиашаз еилыскааит... Аха уажәазы шьоукы рҵәабаақәа срықәӡыргьы уамак исҭахымызт аҟнытә, ԥшьаала сымҩа сназыхынҳәит. Сышӡышац сӡышуеит, сыцагьы шышәаҳәац ишәаҳәоит, аха уи уажәшьҭа хырҩа асҭаӡом, сзызхәыцуа анҭ аҵәабаақәа роуп. Сгәыӷуеит, ҽааны урҭ даҽа лахьынҵак рзыԥшуп ҳәа...
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Нанду Ҷаҷа Габлиаԥҳа лажәабжьқәа ирлас-ырлас еиҭасҳәалоит санҵамҭақәа рҿы, уи лыбзоурала сжәар иалоуп иахьа имаҷны ахархәара змоу аԥсуа лексика, иара убас, зегь реиҳа ихадоу, ажәаԥҟақәа - "Ҿыц ибеиахаз уас анцәа дсыумҭан", "Абгадуқәа ԥсын, абгассақәа гылеит", уҳәа иаацәырылгалон лара лдунеидкылашьа аазырԥшуаз лажәақәа. Нанду аҵара лымамызт, аха лажәа ԥҟан, илдыруаз ажәытә жәабжьқәа рацәан. Исымоу алшара схы иархәаны, нанду лразҟы иадҳәалоу нҵамҭа кьаҿк шәыдызгалоит, аԥхьаҩцәа шәхаҵкы. Даара зуал сыду санду, ԥсаҭа шкәакәа, лгәалашәара адунеи саннаҵы исыцзаауеит.
Санду деибан, ҩыџьа лашьцәеи лареи зааӡоз лаб иашьа Мҭы иакәын. Иаргьы хҩык ахшара драбын. Инхон дара Тамшь ақыҭан. Лара ишылгәалашәоз ала, рыҩны даара анеиааи ыҟан.
Асасцәа инеиуаз дрылан хаҵа ԥшӡак, "дад, Ҷаҷа, снапы сбырӡәӡәар" иҳәон уи ахаҵа, Мҭы иԥшәмаԥҳәыс Тадгәыгә аишәа анлырхиалакгьы. Ҷаҷа хәыҷы, ишылдыруаз ала, уи ахаҵа еибашьра дцаны даахьан. Деилаҳәан иара еснагь ԥсыуа маҭәала, игәы икыдын аџьарқәа ԥшьба.
Ҷаҷа илызҳаит, лҭәымҭа дааҭагылеит. Зеижәҟа шықәса анылхыҵуаз, нанду ԥсрак ахь дылгеит Тадгәыгә, убри алагьы раԥхьаӡа акәны аџьар даарылагылеит. Ауаа рахь деиҿкааны дцәырҵырц азы, акәаԥкәаԥқәа зқәыԥсаз ацәҩыча иалхны аҵкы лзылӡахит. Усҟан аԥсрақәа рахь уи еиуаз акәын иршәырҵоз. Абраҟа Ҷаҷа игәалҭеит рыҩны инеиуаз, згәы аџьарқәа кыдыз ахаҵа акалашәа дышлыхәаԥшыз...
Самырзаҟантәи Гогьиак машәырла Коӷониа Кәаҵиа дишьит, уи Акоӷониа иҭынхаз иҷкәын хәыҷ иангьы дыԥсхьан азы, деибахеит, иаб иашьцәа Манчеи Ҭемрази роуп изгәакьаӡаны инхаз, дара аҭаацәара иаламызт. Машәырла иҟалаз ауаҩшьра ашьҭахь, ауаа ныбжьалан, аиӷара аанкылазарц азы а-Гогьиақәа хәдықәҵара ҟарҵеит Ҟача хәыҷы изҳаанӡа иааӡара рхахьы ишырго азы.
Аӡәы иџьеишьаргьы ҟалап уажәы ари аҩыза ажәабжь, аха ажәытәан аҟазара злаз абжьаҟазаҩцәа рыла аиӷара ааныркылон абас. Ҟача дзааӡоз аҵарагьы идырҵеит, х-класск Қәҭешьтәи аҵараиурҭа далдыргеит.
Ҽнак зны, адәаҿы дызцыхәмаруаз ҷкәынаки иареи ргәы ааибаган, "уаб дызшьыз роуп уара узааӡо" ҳәа илымҳа иааҭасит Ҟача. Аԥшәмаԥҳәыс дшихьынҳалаз, 14 шықәса иреиҳамыз Ҟача шьапыла амҩа инаныршәланы Кәтолҟа ихы ирхеит…
Ҟача Коӷониа даныҩеидас, "Аԥсуаа рышәк" даланы хатәгәаԥхарала еибашьра дцеит, уи ашәк далан иаб иашьа Ҭемразгьы, иара убас кәтолаа жәаҩык рҟынӡа.
Ирҳәоит иара дҽыбӷаҟазан, иара убас дкәашон ссиршәа ҳәа. Аҳәара уадаҩуп, избан усҟан 26 шықәса зхыҵуаз арԥыс иқәыԥшра ишәарҭараз амҩахь изирхаз. Дцеит иара хатәгәаԥхарала раԥхьатәи ааԥхьара аныҟалаз ҽаҩраҭагалан 1914 шықәсазы. Хьыӡрацаран, даара ихаҵа усын ҳәа ишьозар акәхарын, зҽи зкәадыри еибыҭаны аимператор Николаи II изыҳәан еибашьра идәықәлаз кәтолтәи арԥыс...
Ҷаҷа дышқәыԥшыз ашьҭазааҩцәа лоуа далагеит. Усҟантәи аамҭазы иахьеиԥш аинтернет ала еибадыруамызт, уи иазыркуан ақьаӷьариацәа. Аҭыԥҳа лҭаацәа ауаҩы дырнырҵон рыӡӷаб дшыргәаԥхо азы, аҵыхәтәантәи ажәа змазгьы аиҳабацәа ракәын. Ҷаҷа ажәа лнызҵоз рхи рҵыхәеи уамак игәаԥхомызт лаб иашьа Мҭы. Иара диҭахын зыхьӡ, зыжәла нагаз амаҳә.
Раԥхьаӡа акәны аџьар рахь ицәырыргаз, акәаԥкәаԥқәа зқәыԥсаз ацәҩыча иалхны аҵкы зшәыз Ҷаҷа дшеицгәарҭоз лдыруан Тадгәыгә, убри аҟынтә деиҿкааны дцәырылгарц лҭахын. Аԥсраҿы аџьар еилагылан. Зыҵкы ԥшӡа зышәҵаны уахь инаргаз Ҷаҷа игәалҭеит иҵәыуаны иаақәҵыз ахаҵа ицәҩабжьаз аблақәа шлыхәаԥшуаз… Урҭ аблақәа лара дхәыҷаахыс илдыруан...
Черкессктәи аҽцәа рполк аибашьҩы Ҟача иаразнак агәымшәара ааирԥшит. Иццышәыз иҽы дақәтәаны аибашьра адәаҿы джәылон. Гьаргь иџьар lV аҩаӡара иоуит жәабранмза 1915 шықәса рзы ақалақь Станиславов ахақәиҭтәразы. Анаҩстәи Гьаргь иџьар lll аҩаӡара кәтолтәи аибашьҩы ианаршьеит ԥшыхәра аӷа имаӡақәа ҭҵааны аагаразы дахьцаз, "амацәаз дызҭаркыз" дҭыҵны, идҵа нагӡаны дахьааз азы...
Аибашьраҿы игәымшәара ахьазгәарҭоз акыр игәы шьҭнахны, анаҩстәи ажәыларақәа дрызцон. 1915 шықәса ҽаҩраҭагалантәи ажәыларақәа рзы Ҟача ианаршьоит Гьаргь иџьар II аҩаӡара. Анаҩсан, Королиово ақыҭаҿы, 1915 шықәса рашәамзазы ԥшыхәра дцаны аӷацәа рхырӷәӷәарҭа ықәхны, 5-ҩык анемсаа тҟәаны иахьааигаз азы Ҟача Коӷониа даԥсахоит Гьаргь иџьар I аҩаӡара.
Абасала, "Аԥсуаа рышәк" афырхаҵа 1916 шықәса рнаҩсан дгьежит иқыҭахь аҭынч ԥсҭазаара дазыхынҳәырц.
Ҟача иҽааилеиҳәан, икәымжәы, икаба, иара убас игәы зыздууз иџьарқәа иаԥхьа инаҭаны дынҽыжәлеит. "Уара шьҭа ухәыҷӡам, аџьар унарылаԥш, иудыруеи, уразҟы убаргьы", - ҳәа наиқәҿылҭит иҭынхаз ԥҳәыск. Аԥсраҿы дҵәыуаны данықәҵ, ацәҩабжьа ԥштәы змаз ибла ҵарқәа лықәшәеит дхәыҷаахыс иидыруаз иҩыза Мҭы Габлиа иашьа иԥҳа Ҷаҷа. Ҟача имбацызт уи уаанӡа аџьар дрылагыланы, убри аҟынтә, дышҭыԥҳахаз, насгьы ишылԥшныз аагәеиҭеит. Уи акәхеит, аҩныҟа даныгьежь ашьҭахь, Мҭы Габлиа ауаҩы дизишьҭит "уашьа иԥҳа Коӷониа Ҟача ажәа лниҵоит" ҳәа еиҭеиҳәарц.
15 шықәса рыла Ҷаҷа дышлеиҳабызгьы, Мҭы дақәшаҳаҭхеит Ҟача иуахара. Егьырҭ илеиҽырбоз рызҵаатәы нықәганы, Ҷаҷа хаҵа дрышьҭит.
"Сҵәыуон хаҵа санцоз, сара усҟан сзызхәыцуаз даҽаӡәын, аха саб иашьа "уи ҳара дҳақәнагам" ҳәа иааҿахиҵәеит лҳәалон нанду, лхаҵацашьа аалгәалашәо. Ажәытә ҵасқәа рыла, иҟан аибагара зыбжьаз, еишьашәалаз ажәлақәа. Нанду лаб иаҳәшьа Мариа Габлиаԥҳагьы Коӷониа Абас диман, ларгьы иргәаԥханы Коӷониаа дрырҭеит лҭынхацәа.
Хҩык аԥацәа рхылҵит Ҟачеи Ҷаҷеи. Ахәыҷқәа рааӡара ада гәырҩа рымамкәа иҟан, Ҟача аҵара змаз иаҳасабала, аусҳәарҭаҿы аус иуан.
Ҽнак, ԥсшьарамшк азы, рашҭа иааҭалеит ақыҭа анапхгара ирхаҭарнакыз џьоукы. "Аиҳабыра уԥхьоит, уаалароуп" анырҳәа, гәҩара ҟамҵакәа дрыцны ашҭа аанижьит Актәи аибашьра ду афырхаҵа. Даҽа ҩбаҟа сааҭ рышьҭахь, ахаан нанду илымбацыз џьоукы аакылсын, аҩны еимырдан, Ҟача иҳәаҭҳақәа ргеит. Лара дахьӡеит иџьарқәа рыԥхьакра. Хышықәса инарзынаԥшуа дахганы дыҟан, дзыхдырҟьаз изымдырӡо.
Дхынҳәит иара иқәра аҵкыс акыр еиҳаны изхыҵуа еиԥш ихы шлаӷәӷәаӡа. Нанду гәҩарас илымаз ауаҩы дшьыц бааԥсын лҳәон.
"Дшьыцуан азы шәабду дирӡырц иӡбеит", - уажәы-уажәы еиҭалҳәалон лара. Ҷаҷа акыр илеиҳабыз Ҟача данирҭоз лылаӷырӡқәа леиуазаргьы, ашьҭахь, ианеишьцыла, ифырхаҵара зырԥшӡоз ицыз аԥхарра деилаҳауа дааҟалеит. Еснагь иӡбахә бзианы илҳәон, зегь ҳааилатәаны лҳәатәы аныхлыртлоз.
1934 шықәсазы Ҟача ахгара иқәырҵаз дацәынханы дааит. "Ахамаԥагьареи агәымшәареи зыԥсабараҿы аҳра ауаз гәаныла изыхгомызт дзыниаз азалымдара, - даақәыԥсычҳауан Ҷаҷа, урҭ ашықәс хьанҭақәа лгәаларшәо. - "Аиҳабыра уԥхьоит" ҳәа дыдмырҩашьазҭгьы, ахаан иҽриҭомызт урҭ иашҭа иҭалаз ақыҭа чынуаа", - иазгәалҭон лара.
1942 шықәсазы Аџьынџьтәылатәи аибашьра Ду ашыкьымҭазы Кәтол ақыҭан анышә дамардон Николаи II ихаан хатәгәаԥхарала урыстәылатәи акаршәрақәа рҿы анемсаа зырхуаз Коӷониа Ҟача Кәаҵиа-иԥа.
Деибаны дынхеит 30 шықәса ирҭагылаз Ҷаҷа, хҩык лыхшара лыманы. Аԥсҭазаара аҭагәҭасра акыр дкыднаҟьазаргьы, аԥҳәыс еиба илылшеит аџьынџь аиқәырхара.
Сара зны-зынла илысҭоз азҵаара "избан бара аҩбатәи аҭаацәара заԥылымҵаз" нанду абас аҭак ҟалҵон: "Ҳаӷоу ибааит, нан, Ҟача Коӷониа иԥҳәыс хаҵа дцеит ҳәа". Убасҟак ҳаҭыр ақәылҵон иара ихьӡ, убри лыԥсы ҭанаҵы ишьҭыхны илкын.
Нанду дызланагалаз аҩнаҭаҿы абиԥарақәа иахьанӡа ирызҳауазар, лара дызлыҵыз, акыр инагаз Мҭы Габлиа иашҭа иахьа иҭацәуп. Ҳара ҳаб ианшьцәа бзиа иаҳбон. Сара сызхааныз инханы иҟаз санду лашьа Ӷәыӷә заҵәык иакәын. Иара ахшара димамызт. Санду лашьа гәакьа Гәадӷа дышқәыԥшӡаз дыԥсит.
Иара диҭынхеит аԥҳа заҵәы. Иааигаз аԥҳәыс Мери Емхааԥҳа дынцәахшан. Нанду еиҭалҳәон, Гәадӷа ԥҳәыс данааига, аҭаца лыԥшӡара зегь шаршанхаз.
"Алаԥш лаахан, Мери ԥшӡа дахьыкҿагылаз дынхьыдышьшьит", - илгәалалыршәалон нанду.
Лыԥсы ҭанаҵы, лашьа Гәадӷа дылнықәуан нанду. Мҭы иҷкәынгьы дышқәыԥшыз идунеи иԥсахт, иҭынхаз ҩыџьа аԥҳацәа роуп.
Ирҳәоит, Габлиа Мҭы дызқәынхоз адгьыл ашәи ацын ҳәа, избанзар ахацәа араҟа ианахаӡомызт… Инханы иҟаз санду лашьа заҵә Ӷәыӷә идунеи иԥсахт аибашьра ҟалаанӡа, аӡәгьы диҭнымхаӡакәа.
Аибашьра ааилгазар, сымнеицызт саб ианшьцәа ахьынхоз. Сара издыруан уа уаҩытәҩыса дахымлеижьҭеи акыр шҵуаз, ашҭа иҭагылаз Мҭы икәасқьеи ашьҭахь идыргылаз амаҵурҭеи ҳара ҳаибашьра ишыццышәнатәыз. Анцәа изигәаԥхаз здырхуада, аха ауаа нагақәа ззырҳәоз рынхарҭа қьаԥҭахеит.
Аабыкьа сҩыза Саида Жьиԥҳа лмашьына ҳақәтәаны ҳныбжьалеит Тамшь Габлиаа ргәарабжьара.
Ана-ара ауаа нхоит, аха Мҭы Габлиа иҩны аԥсҭазаара анубаалом. Сгәы хьу-хьууа саншьцәа дуқәа иқьаԥҭахаз ргәараҭа снықәыԥшны сгьежьит, санхәыҷыз сахьыԥхьоз акәасқьа ду ала аҭаԥшра ахьысқәашьымхаз азы зӷьара уадаҩу хьаак сыцны…
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 15 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аусԥҟа инапы аҵаиҩит Даур Ақаҩба Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрс иҟаҵаразы ҳәа аанацҳауеит ахада исаит.
Даур Вадим-иԥа Ақаҩба диит хәажәкыра 15, 1979 шықәса рзы Аԥснытәи АССР Аҟәа ақалақь аҿы.
2000 шықәса рзы Башкиртәи аҳәынҭқарратә университет, "Азиндырратә" факультет далгеит (азанааҭ – "адәныҟатәи економикатә усура азинтә еиқәыршәара").
1995-2000 шш. – ареферент, Ареспублика Башкортостан аҿы Аԥсны Ахаҭарнакраҿы абжьгаҩ.
2000-2009 шш. – Ареспублика Башкортостан аҿы Аԥсны Аҷыдалкаатә Зинмчы змоу ахаҭарнак.
2005-2006 шш. – Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрраҿы жәларбжьаратәи аҟәша аиҳабы.
2006-2010 шш. – Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ.
2010-2011 шш. – Аԥсны Аминистрцәа Реилазаара Аппарат аиҳабы.
2012 шықәса лаҵарамза инаркны абҵарамзанӡа – Аԥсны иҷыдоу аҭагылазаашьақәа рзы Аусбарҭа азинтә ҟәша аиҳабы.
2012-2014 шш. – Урыстәылатәи Икоммерциатәым Афонд "Институт Евразийских исследований" анапхгаҩы ихаҭыԥуаҩ.
2014 шықәса – Аԥсны Ахада ипротокол Аусбарҭа аиҳабы.
2016 шықәса жьҭаарамза инаркны – Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистр.


Абҵара 29 Аҳәынҭқарратә филармониаҿы имҩаԥысуеит КВН апремиер-лига акы аабатәи ахәмарра. Уи иалахәхо акомандақәеи, аҿар рҟазареи атәы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы еиҭеиҳәеит КВН апремиер-лига апродиусер Михаил Цкуа.
2020 шықәса рзы Аԥснытәи ашколқәа ирылгеит 1791-ҩык аҵаҩцәа. Урҭ рҟынтәи 11-ҩык амедалқәа рыманы иалгеит, 64-ҩык "ибзиаӡоуп" ҳәа иалгеит.
Адунеи аҿы ишьақәырӷәӷәоуп 10,9 миллионк инарзынаԥшуа ачымазара ахҭысқәа, ргәы бзиахахьеит хә-миллионк 700 нызқьҩыки инареиҳаны ауаа. Ачымазара иахҟьаны рыԥсҭазаара иалҵит 520 нызқьҩык раҟара.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа амаҵзура "Интерфакс еиҿнакааз ипресс-конференциа мҩаԥысит ԥхынгәы 3 рзы онлаин режим ала.


АҞӘА, абҵара 22 - Sputnik. Урыстәыла ахада Владимир Путин апресс-конференциа дуқәа мҩаԥигоит 2001 шықәса раахыс. Сынтәатәи апресс-конференциа мҩаԥысраны иҟоуп ԥхынҷкәын 19 рзы ҳәа аанацҳауеит Кремль асаит.
Ииасыз ашықәс аҟны апресс-конференциа мҩаԥысит ԥхынҷкәын 20 рзы. Иара ԥшь-сааҭк имҩаԥысуан.
Абри аформат ала раԥхьатәи апресс-конференциа мҩаԥган ԥхынгәы 18 2001 шықәса рзы. Иара иалахәын 400-ҩык ажурналистцәа.
Аҩбатәи апресс-конференциа мҩаԥган рашәара 24 2002 шықәса рзы.
Ахԥатәи мҩаԥган рашәара 20 2003 шықәса рзы, иара иалахәын 700-ҩык рҟынӡа ажурналистцәа. иааидкыланы 53 зҵаара рҭак ҟаҵан.
2006 шықәса рзы апресс-конференциа мҩаԥган Кремль, 3 сааҭки 26 минуҭи ицон. Ахада 140 зҵаара рҭак ҟаиҵеит.
Зегь раасҭа заамҭа дууз апресс-конференциа мҩаԥган 2008 шықәса рзы. Иара цон 4 сааҭки 40 минуҭи.
АҞӘА, ԥхынгәы 9 - Sputnik. Иаҳхысыз уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла 6 509-ҩык COVID-19 рыдырбалеит ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҿагыларазы Москва аоперативтә штаб.
Авирус зыдбалаз рҟынтәи 27,3% аклиникатә ҟазшьа рныԥшуамызт. Уахыки-ҽнаки рыла рыԥсҭазаара иалҵит 176-ҩык, ргәы бзиахеит 8 805-ҩык.
Зынӡа атәылаҿы иазгәаҭоуп 707 301-ҩык COVID-19 змоу, урҭ рҟынтәи 481 316 -ҩык ргәы бзиахахьеит, 10 843-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аштаб адыррала, ареспубликаҿ 38 чымазара хҭыс ыҟан, ҩыџьа Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп, 35-ҩык ргәы бзиахеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Џьонс Хопкинс ихьӡ зху ауниверситет адыррақәа рыла, адунеи аҿы COVID-19 змоу рхыԥхьаӡара 12 миллион иахысхьеит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ԥхынгәы 9 - Sputnik. Ес-иааиуа ахәышықәса аҳауа градуск иадамзаргьы ишьҭыҵуеит аиндустри аамҭа иаҵанакуа 1850-1900 ашықәсқәа ирҿырԥшны ҳәа аҳәоит Адунеизегьтәи аҳауагәаҭаратә еиҿкаара аҳауатә зыԥхьагәаҭара адыррақәа.
Уи адагьы иазгәарҭоит шықәсык ашьҭахь аҳауа 1,5°С ишьҭыҵыр шалшо. Аҟазауаа рдыррақәа рыла, аҵыхәтәантәи ахәышықәса реиҳа ишоураз шықәсқәоуп.
Адунеизегьтәи аҳауагәаҭаратә еиҿкаараҿ агәра ганы иҟоуп аҭҵаарадырра аҳауа аԥсахразы парижтәи аиқәшаҳаҭра ахықәкқәа рынагӡаразы аусдҵақәа шықәыргылахо – аиндустриаамҭа иаҿырԥшны ҳазҭоу ашәышықәсазы аҳауа 2°С еиҵатәызарци 1,5°С аҳауашьҭыҵра аԥкыра аҭарази.
Аметеорологиатә зыԥхьагәаҭарахь иаҵаркхом COVID-19 апандемиа иахҟьаз агазқәеи аерозольқәеи аҳауа ралалара. CO2 атмосфераҿ акраамҭа аҟазаара ашоура ашьҭыҵра мзызны иамоуп. Уи аҳауа амԥсахырцгьы алшом.
Аиҿкаара амаӡаныҟәгаҩ хада Петтери Таалас иазгәеиҭеит COVID-19 адунеитә економика иҵоурам анырра шанаҭазгьы, аҳәынҭқаррақәа рхы иадырхәароуп апандемиашьҭахьтәи аиҭашьақәыларазы ауснагӡатәқәа рымҩаԥгара ҳәа.
Аԥсны Алхратә комиссиа хада иҭацәыз адепутаттә ҭыԥқәа рахь ԥхынгәы 12 рзы алхрақәа рымҩаԥгара ҿҳәарас ишьақәнаргылеит.
Аԥсны Жәлар Реизарахь алхрақәа мҩаԥысуеит алхратә ҭыԥ хадақәа ԥшьба рҿы: Кындыӷтәи, Гәдоуҭатәи, Бзыԥтәи, Оҭҳаратәи. Бзыԥтәи алхратә ҭыԥ хада № 10 аҟынтә Жәлар Реизара адепутатрахь кандидатцәас иқәгылоуп: Ҭамаз Леибеи Ҭемыр Беиеи.
"Ажәабатәи алхырҭатә ҭыԥ хадаҿы ашәҟәы иҭагалоуп алхыҩцәа 5-нызықьҩык инареиҳаны. Ҳокруг аҿы иҟоуп алхырҭатә ҭыԥқәа хәба. Алхыҩцәа рсиақәа зегьы кнаҳауп, ачымазаҩцәа рҟнытә арзаҳалқәа адкылара ҳалагахьеит. Ҳкомиссиа ахадацәа зегьы рҭыԥқәа рҿы иҟоуп. Асабша асиақәа еиҭагәаҭахоит, ари аамҭа иалагӡаны аиҭакрақәа ҟалазар урҭ ашәҟәы иҭаҳгалоит, иара убасгьы ианыхтәу дҟаларгьы уи аусгьы нагӡахоит", - ҳәа еиҭалҳәеит Кәакәасқьырԥҳа.
Азакәанԥҵаратә мчраҿы амандатқәа ԥшьба ҭацәуп - уаанӡа депутатцәас иҟаз атәыла ахада Аслан Бжьаниа, аԥыза-министр Александр Анқәаб, Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр Дмитри Дбар, Гагра араион ахада инапынҵақәа назыгӡо Иури Хагәышь рҭыԥқәа.
Кындыӷтәи алхратә ҭыԥ хада №31 аҟнытә Жәлар Реизара адепутатрахь кандидатцәас иқәгылоуп: Аидар Кәыҵниа, Гарри Кокаиа, Џьансыхә Адлеиба; Гәдоуҭатәи алхратә ҭыԥ хада №18 ала - Асҭамыр Ахбеи Алхас Ҳагбеи; Оҭҳаратәи алхратә ҭыԥ хада №14 аҟнытә Жәлар Реизара адепутатрахь кандидатцәас иқәгылоуп Робесҭан Габлиеи Алмасхан Барцыци.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, жьҭ 21 – Спутник Аԥсны. Аԥсуа бызшәа амчыбжь мҩаԥыслоит октиабр 24-нӡа. Арҵаҩцәа имҩаԥыргоит иаарту аурокқәа, исахьаркны аԥхьаразы аицлабрақәа, аҵаҩцәа идырхиоит ажәахәқәа ашәҟәыҩҩцәа ирызкны.
Абызшәа амчыбжь ахәыҷқәа рхатәы бызшәазы ирымоу адыррақәа, ҳхатә ҵасқәеи, ҳқьабзкәеи шьақәнарӷәӷәоит ҳәа илԥхьаӡоит ақалақь аҵара аҟәша аиҳабы Асҭанда Ҭаркьыл.
АҞӘА, ԥхынгәы 11 – Sputnik. Аԥсны ауааԥсыра рзеиԥш хыԥхьаӡара 2020 шықәса ажьырныҳәа 1 инақәыршәаны иартәоит 245 424-ҩык ауааԥсыра, уи 0,9% рыла еиҳауп 2015 шықәсазтәи адыррақәа раасҭа, 12,8% рыла - 2003 шықәсазтәи адыррақәа раасҭа, абарҭ рҩызцәа адыррақәа цәыргоуп Аҳәынҭқарратә статистика асаит аҟны.
Атәылауаа рыбжеиҳарак 2019 шықәсазы инхон ақалақьқәа рҿы, Аҟәа инхо рхыԥхьаӡара акәзар, уи ауааԥсыра рзеиԥш хыԥхьаӡараҟынтәи 27% артәеит. Ҵыԥх Аԥсны инхон ҳәа азгәаҭоуп 115 139-ҩык ахацәеи 130 285-ҩык аҳәсеи.
Араионқәа зегь рахьтә Гагра араион реиҳа зқәынхо ауп, уа 2020 шықәса алагамҭазы ишынхо азгәаҭоуп 39 нызқьҩык инареиҳаны. Аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Гәдоуҭа араион, уа инхоит 38 нызқьи бжаки инархыҳәҳәо, ахԥатәи аҭыԥ аҿы - Гал араион, зыӡбахә ҳәоу аамҭазы уа инхон 30 268-ҩык ауааԥсыра. Зегь реиҳа имаҷны иахьынхо ҳәа иазгәаҭоуп Аҟәа араион - 11 нызқьи бжаки рҟынӡа ауааԥсыра.
Ажьырныҳәа 1, 2020 шықәсазтәи аҭагылазаашьала атәыла ауааԥсыра рахьтә 51% маҷк инацны иаԥсыуаауп, 17,7% - ақырҭцәа, 17,06% - аерманцәа. Аԥшьбатәи аҭыԥ аҿы игылоуп аурысцәа, урҭ 9,15% ыҟоуп, ахәбатәи аҭыԥ аҿы агырцәа - 1,33 %. Аԥсны инхо амилаҭқәа рахьтә хыԥхьаӡарала зегь реиҳа имаҷуп абелорусцәа - 269-ҩык, иара убас ацыганцәа – 290-ҩык.
2014 - 2019 шықәсқәа рзы Аԥсны иит 10 нызқьи 114-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 8 нызқьи 370-ҩык. Аҵыхәтәантәи хәышықәса рыҩнуҵҟа ауааԥсыра реизҳара иартәеит 1 744-ҩык ауаа. Аизҳара реиҳа ианацыз 2014 шықәса рзоуп, усҟан аиреи аԥсреи рырбагақәа ирыбжьаз 537-ҩык ыҟан, реиҳа ианмаҷыз - 2019 шықәсазы. Усҟан Аԥсны иит 34-ҩык рыла еиҳаны иԥсыз раасҭа.
Аофициалтә дыррақәа рыла, 2019 шықәсазы аус зуа ауааԥсыра рхыԥхьаӡара иартәеит 42 нызқьи 188-ҩык, уи 89-ҩык рыла еиҵоуп 2015 шықәсазы иҟаз аасҭа, 639-ҩык рыла 2018 шықәсазы аасҭа. Аус зуа реиҳараҩык - 18 нызқьҩык инарзынаԥшуа - "анапхгараҭара" аусхк рнапы алакуп, аҩбатәи аҭыԥ аҟны "ауаа рымаҵ аура иадҳәалоу аусхк гылоуп, уа аус руеит 9 нызқьи бжаки инарзынаԥшуа ауааԥсыра, ахԥатәи аҭыԥ ааннакылоит "акурорти атуризми" русхк – х-нызқьҩык раҟара уи рнапы алакуп.
2019 шықәсазы ахәаахәҭра рнапы алакын 2 нызқьи 301, ааглыхра аусхк аҟны аус руан 2 нызқьи 41.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 10 - Sputnik. Аминистрцәа Реилазаараҟны агуманитартә цхыраара азҵаарақәа рзы акомиссиа аусура еиҭалагеит аилазаара еиҭакны ҳәа аанацҳауеит Аиҳабыра рсаит.
Акомиссиа аилазаара ҿыц иалагалоуп уаанӡа Асоциалтә еиқәыршәареи адемографиатә политикеи Рминистрраҟны иаԥҵаз Ауаажәларратә хеилак алахәылацәа, Аԥсны икоммерциатәым аиҿкаарақәа Рассоциациа анагӡаратә директор Азамаҭ Багаҭелиа, "Москватәи аԥсуа диаспора" анапхгара алахәыла Инна Барчанԥҳа, Аҟәатәи ақәыԥшцәа рыҩны адиректор лхаҭыԥуаҩ Аида Ладариаԥҳа.
Акомиссиа напхгара аиҭоит аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, Афинансқәа рминистр Владимир Делба.
Ԥхынгәы 9 рзы имҩаԥысыз акомиссиа раԥхьатәи аизараҟны ирыхәаԥшын ахатәхаҿқәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәеи Аԥсныҟа иаарышьҭуа аидарақәа агуманитартә цхыраара астатус рыҭара азҵаарақәа. Акомиссиа Аԥсныҟа иаауа агуманитартә цхыраара аиуреи аихшареи мҩаԥызго аусбарҭақәа, аиҿкаарақәа, ахаҿқәа ркоординациа мҩаԥнагоит аҳәынҭқарратә ҩаӡарала.
Акомиссиа иара убасгьы аидара агуманитартә цхыраара астатус анаҭоит уи азы иахәҭоу ашәҟәқәа ацҵаны. Аршаҳаҭга змоу роуп азин зауа "Аҳазалхратә тариф" азакәан инақәыршәаны аҳазалхратә льготақәа зауа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 14 - Sputnik, Ренат Ԥачалиа. Аԥсны АКХ ахантәаҩы Ҭамаз Гогьиа Sputnik иазеиҭеиҳәеит иалырхыз адепутатцәа рнапынҵақәа рахь ииасыр анрылшо атәы.
Ацентртә алхратә комиссиаҿы абжьыҭара ашьҭахь бжьымш рыҩныҵҟала адепутатцәа ашәҟәы иҭарыҩуеит. Ашәҟәҭаҩра ашьҭахь адепутатцәа Аԥсны АКХ аӡбамҭаҟынтә алҩаа роуеит. Уи Апарламент ахь инаргоит. Уа имҩаԥгахоит иалху адепутатцәа азинԥҵаратә усбарҭа аилазаара ралаҵара апроцедура.
"Бзыԥҭатәи алхырҭатә ҭыԥ хадаҟны иҟалараны иҟоу аиҭалхра егьырҭ адепутатцәа русура анырра анаҭом", - ҳәа иҳәеит Гогьиа.
Гогьиа иҳәеит аус зуа азакәанԥҵара инақәыршәаны, Бзыԥҭатәи алхырҭатә ҭыԥ хада № 10 аҿы аиҭалхрақәа шымҩаԥысуа. Ҩымчыбжь рыҩныҵҟала АКХ алхрақәа ррыцхә шьақәнаргылоит.
Оҭҳаратәи ҭыԥ хадаҿы иалху Алмасхан Барцыц иҳәеит алхрақәа аиҩызаратә ҟазшьа рыманы имҩаԥган ҳәа.
"Алхраԥхьатә кампаниа зегьы соппоненти сареи еиҩызарыла имҩаԥаагеит. Аихшьаалақәа аныҟаҵаха Робестан Габлиа сиааира сыдиныҳәалеит, ақәҿиарақәа сзеиӷьеишьеит", - ҳәа иҳәеит иара.
Адепутат иҳәеит апандемиа инадҳәаланы Аԥсны ауааԥсыра ақыҭанхамҩахь ихьаԥшит, ари агәыгәҭажьра ҟалом ҳәа. Барцыц иажәақәа рыла, Апарламент аҿы ақыҭанхамҩа аусхк иацхраауа апроектқәа адгылара риҭалоит.
Кындыӷтәи ҭыԥ хадаҿы иалырхыз Гарри Кокаиа иҳәеит ари аокруг аҿы егьырҭ ирҿырԥшны ауаа рнеира рекордтәын ҳәа. Иара изы зыбжьы зҭииз зегьы ҭабуп ҳәа реиҳәеит.
"Очамчыра идепрессиву раионуп ҳәа иԥхьаӡоуп, аха скомандеи сареи иаҳҭахуп иааҳарԥшырц араион иамоу алшара дуқәа", - ҳәа иҳәеит адепутат.
Аԥсны Жәлар Реизарахь алхрақәа мҩаԥысит ԥхынгәы 12 рзы иҭацәыз амандатқәа ԥшьба рахь - атәыла ахадас иалырхыз Аслан Бжьаниа, аԥыза-министрс иҟарҵаз Александр Анқәаб, Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрс иҟарҵаз Дмитри Дбар, Гагра араион ахадас иҟарҵаз Иури Хагәышь рҭыԥқәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, хәажәкыра 26 – Sputnik, Бадри Есиава. Апациентцәа рзы "Аихшаратә пункт" аадыртуеит Аԥсны Ареспубликатә хәышәтәырҭа аҩналарҭа аҿаԥхьа, абри атәы еиҭеиҳәеит Аԥсны АҶА амедицинатә усбарҭа аиҳабы Андзор Гоов.
"Ареспубликатә хәышәтәырҭа анапхгара ҳаҳәеит аихшарҭатә ҭыԥ аҳасабала амшьамбақәа ҳаргыларц. Уи заҭаху ашоура змоуи егьырҭ апациентцәеи хаз-хазы ргәаҭаразоуп", - ҳәа азгәеиҭеит Гоов.
Иара иажәақәа рыла, арҭ амшьамбақәа рҿы аҳақьымцәа апациентцәа рыдыркылалоит, иҭырҵаалоит, Ареспубликатә хәышәтәырҭа иахьахәҭоу аҟәшақәа рахь ирышьҭлоит.
Ареспубликатә хәышәтәырҭа атерапевттә ҟәша аиҳабы Анжела Арҷелиаԥҳа излалҳәаз ала, арҭ рҩызцәа амшьамбақәа рыԥшаара мариамызт, ари азҵаара аӡбараҿы ацхыраара ҟанаҵеит АҶА. Урҭ маругала ишеиқәыршәахо атәы еилкаахоит ахәаша, хәажәкыра 27 рзы.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны акоронавирус зыхьуа ҳәа аӡәгьы дшьақәыргылам.
Уаанӡа "аихшаратә пункт" еиҿкаан Тҟәарчалтәи араионтә хәышәтәырҭаҟны.
Акоронавирус Аԥсны аламырҵәара иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"300-ҩык инареиҳаны иахьа еиуеиԥшыма амзызқәа ирыхҟьаны Қырҭтәыла иҟоуп. Асааҭ 9 инаркны асааҭ 15:00 рҟынӡа иахьатәи аамҭа иалагӡаны аҳәаа иахысхьеит 70-ҩык инареиҳаны. Урҭ рахьынтә иҟоуп згәамбзиара иахҟьаны ицазгьы, аха ус еиԥш иҟаз хәҩык роуп, аиҳараҩык уахьынтә иаауа Гал иқәынхо, еиуеиԥшым азҵааракәа рыла Қырҭтәыла инанагаз роуп. Уа дыҟан аҵара зҵо, аԥсра иақәшәаз, зҭаацәа збоит ҳәа ицаз уҳәа. Хынтә иаартыз акоридор иабзоураны 1500-ҩык инареиҳаны рыҩнқәа рахь ихынҳәит. Ари аҭагылазаашьа ауааԥсыра гәахәарыла ирыдыркылоит, ҳтәылауаа ринтересқәа рыхьчаразы Аԥсны атәыла анапхгара ари аус анагӡара хымԥадатәны иахәаԥшуеит", – ҳәа азгәеиҭеит Латипов.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 13 - Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ишьҭоу акоронавирус зцәа иалаз акурсантцәа ҩыџьа аҩашаҽны, ԥхынгәы 14 рзы рылҩаара иаздырхиоит ҳәа адырра ҟанаҵоит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ари амш иалагӡаны агәаҭара иахрыжьыз 36-ҩык рҟынтә аӡәгьы иҿы акоронавирус шьақәырӷәӷәамхеит
Иахьазы Аԥсны зынӡа акоронавиурс рыдырбалахьеит 38-ҩык. Урҭ рахьтә ҩыџьа макьанагьы Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп, 35 ргәы бзиахеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, адунеи аҿы ишьақәдырӷәӷәахьеит 12,5 миллион хҭыс инареиҳаны, рыԥсҭазаара иалҵит 561 нызқьҩык инарзынаԥшуа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Авирус цәырҵит апровинциа Хубеи ақалақь Ухань аҟны ԥхынҷкәын анҵәамҭазы. Иара зырҿио акоронавирус хкҿыц 2019-nCoV ауп. Китаи анҭыҵ авирус азгәаҭоуп: Гонконг, Макао, Таивань, Таиланд, Иапониа, Аладатәи Кореиа, ЕАА, Канада, Вьетнам, Сингапур, Непал, Франциа, Австралиа, Малаизиа, Германиа, Финлиандиа.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны аҩныҵҟа авирустә инфекциа – акоронавирус змоу уаҩ дыҟам, аха аҿагыларатә уснагӡатәқәа ирҿуп. Иаԥҵоуп иҷыдоу аҭелтә еимадара, аубарҭабжьаратә штаб, Акоординациатә штаб, Гәылрыԥшьтәи ахәшәтәырҭа азыхиоуп акоронавирус злаҽу ӡәыр дҟалозар рыдкылара, иара убас Урыстәылантәи иааргеит атест-системақәеи, агуманитартә цхыраареи.
Хәажәкыра 14 инаркны Егры аҳәаа аркуп, иара убас аԥкрақәа алагалоуп Аԥсны-урыстәылеи рҳәааҿы.
Иахьазы Урыстәыла иахьаҵанакуа 85 регион рҿы иааидкыланы авирус рыдырбалахьеит 707 301-ҩык.
Урыстәыла иахьаҵанакуа аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла ишьақәырӷәӷәан акоронавирустә хҭыс ҿыцқәа 6 562.
Иахьазы иааидкыланы Урыстәыла иахьаҵанакуа 85 регион рҿы авирус рыдырбалахьеит 700 792-ҩык.
Агәабзиарахьчараз Адунеизегьтәи аиҿкаара адыррақәа рыла, адунеи аҿы акоронавирус COVID-19 рыман иԥхьаӡоуп 11 миллионҩык, 6 миллионҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 540 нызқьҩык инарзынаԥшуа рыԥсҭазаара иалҵит.
Урыстәыла ииасыз уахыки-ҽнаки рыла 6 000 инареиҳаны коронавирус хҭыс аҭыԥ аман, зынӡа пандемиа аамҭазы – 660 000-ҩык.
Адунеи аҿы ишьақәырӷәӷәоуп 10,9 миллионк инарзынаԥшуа ачымазара ахҭысқәа, ргәы бзиахахьеит хә-миллионк 700 нызқьҩыки инареиҳаны ауаа. Ачымазара иахҟьаны рыԥсҭазаара иалҵит 520 нызқьҩык раҟара.
Краснодартәи атәылаҿацә азы аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла иазгәаҭан 57-ҩык акоронавирустә инфекциа ахҭысқәа.
Урыстәыла иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла ф-нызқь коронавирус хҭыс ҿыц азгәаҭоуп, апандемиа ааҟалеижьҭеи ари аҿкы чымазара хкы рыхьхьеит 660 нызқьҩык инареиҳаны.
Ииасыз уахи-ҽни рыла Урыстәыла авирус шрымоу шьақәыргылан ф-нызқьҩык инарзынаԥшуа. Апандемиа аамҭазы авирус рыдбалан 660 нызқьҩык.
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла акоронавирус алазааразы игәаҭан 70-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә аӡәгьы ачымазара ҿкы илам.
Иахьатәи аамҭазы Урыстәылатәи арегионқәа 85 рҿы акоронавирустә инфекциа рыдбалоуп 654 405-ҩык ауааԥсыра.
Аԥсны ахада ақәҵара инапы аҵаиҩит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы акоординациатә штаб аӡбамҭа шьаҭас иҟаҵаны.
Иаҳхысыз уахыки-ҽнаки рыла даҽа 51-ҩык Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус амазааразы агәаҭара иахысит.
Иахьатәи аамҭазы Урыстәылатәи арегионқәа 85 рҿы акоронавирустә инфекциа рыдбалоуп 647 849-ҩык.
Адунеи аҿы ишьақәырӷәӷәоуп 10-миллионк инарзынаԥшуа ачымазара ахҭысқәа, ргәы бзиахахьеит хә-миллионк инареиҳаны ауаа. Урыстәыла иаҳхысыз уахыки-ҽнаки рыла акоронавирус рыдбалоуп ф-нызқьҩык раҟара ауааԥсыра.
Аԥсни Урыстәылеи рҳәаа аркуп мшаԥымза 9 раахыс акоронавирустә инфекциа аламырҵәаразы.
Аԥсны аҳәаа адипломатцәеи урыстәылатәи аррамаҵзурауааи рыда аҳәаанырцәуаа зегьы рзы иаркуп мшаԥымза 9 раахыс.
Аҳәынҭқарра аҳәаақәа рҟны Аԥсныҟа иалало ауааԥсыра ргәабзиара аҭагылазаашьа ахылаԥшра арҭоит. Аҵыхәтәантәи аамҭазы COVID-19 аҭыԥ амам.
Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистрра ареспубликаҿы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа маншәалоуп ҳәа иашьоит.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә чымазара ҿкы рыхьхьеит ҳәа иаарԥшуп 38-ҩык ауааԥсыра.


АҞӘА, абҵара 15 – Sputnik. Абокс азы адунеизегьтәи аиҿкаара (WBO) аверсиала аҿар рыбжьара иреиӷьу ҳәа ахьӡ азы Санкт-Петербург. Еиндаҭлоз аԥснытәи абоксиор Баҭал Ҷежьиеи Украина абоксиор Џьамал Усманови еиҭахеит.
Аӡбаҩцәа руаӡәк Баҭал аԥыжәара ианеишьеит, аҩбатәи – Џьамал Усманов, ахԥатәи – еиҭахеит ҳәа иазиԥхьаӡеит. Абри ала аспортсменцәа еиҭоуп ҳәа аӡбра рыдыркылеит.
Баҭал Ҷежьиа индаҭлоз Украина абоксиор Џьамал Усманов апрофессионалтә ринг аҿы хәынтә дықәгылахьеит, хәынтәгьы аиааирақәа игахьеит.
Аԥсуа боксиор 76 кьыла рҟынӡа зкапануаз рыбжьара дықәгылараны дшыҟазгьы, Усманов абжьаратә капан азы ақәгылара мап ахьацәикыз азы 79 кьыла иҟоу ркатегориахь диасит.
Жәларбжьаратәи абокс азы ашоу "Короли Нокаутов" мҩаԥысуан аотель AZIMUT аҿы.
22 шықәса зхыҵуа Баҭал Ҷежьиа иахьазы адунеитә реитинг аҿы 154-тәи апозициаҿ дыҟоуп, Урыстәыла – икапантә категориала аабатәи аҭыԥ аҿы дгылоуп.
Усманов 20 шықәса ихыҵуеит, адунеитә реитинг аҿы 190-тәи апозициаҿ дыҟоуп, Украина – ахәбатәи аҭыԥ ааникылоит.
Баҭал Ҷежьиа – ажурнал "Про Бокс" аверсиала ИАРи Аславиан тәылақәеи дырчемпионуп, 2017 шықәса рзы Анапа имҩаԥысуаз ашоу "Гладиаторы ринга" аҟны даиааит, Ростов-на-Дону ақалақь аҿы апрофессионалтә бокс ахәылԥаз далахәын, Москва иқәгылараан акамерун Даниел Нигата дииааиуеит.
2018 шықәса рзы Москва имҩаԥысуаз ахәылԥаз аҿы Танзаниатәи аспортсмен Мада Линуса Мауго диндаҭлеит, аиааирагьы игеит.
Баҭал Ҷежьиа жә-қәгыларак мҩаԥигахьеит. Иқәгыларақәа зегьы рҟны аиааира игеит.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
"300-ҩык инареиҳаны иахьа еиуеиԥшыма амзызқәа ирыхҟьаны Қырҭтәыла иҟоуп. Асааҭ 9 инаркны асааҭ 15:00 рҟынӡа иахьатәи аамҭа иалагӡаны аҳәаа иахысхьеит 70-ҩык инареиҳаны. Урҭ рахьынтә иҟоуп згәамбзиара иахҟьаны ицазгьы, аха ус еиԥш иҟаз хәҩык роуп, аиҳараҩык уахьынтә иаауа Гал иқәынхо, еиуеиԥшым азҵааракәа рыла Қырҭтәыла инанагаз роуп. Уа дыҟан аҵара зҵо, аԥсра иақәшәаз, зҭаацәа збоит ҳәа ицаз уҳәа. Хынтә иаартыз акоридор иабзоураны 1500-ҩык инареиҳаны рыҩнқәа рахь ихынҳәит. Ари аҭагылазаашьа ауааԥсыра гәахәарыла ирыдыркылоит, ҳтәылауаа ринтересқәа рыхьчаразы Аԥсны атәыла анапхгара ари аус анагӡара хымԥадатәны иахәаԥшуеит", – ҳәа азгәеиҭеит Латипов.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 13 - Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ишьҭоу акоронавирус зцәа иалаз акурсантцәа ҩыџьа аҩашаҽны, ԥхынгәы 14 рзы рылҩаара иаздырхиоит ҳәа адырра ҟанаҵоит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ари амш иалагӡаны агәаҭара иахрыжьыз 36-ҩык рҟынтә аӡәгьы иҿы акоронавирус шьақәырӷәӷәамхеит
Иахьазы Аԥсны зынӡа акоронавиурс рыдырбалахьеит 38-ҩык. Урҭ рахьтә ҩыџьа макьанагьы Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп, 35 ргәы бзиахеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, адунеи аҿы ишьақәдырӷәӷәахьеит 12,5 миллион хҭыс инареиҳаны, рыԥсҭазаара иалҵит 561 нызқьҩык инарзынаԥшуа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, цәыббра 14– Sputnik, Бадри Есиава. Ашьапылампылтә клуб "Рубин" аҟны ахәмарра иалагоит 2004 шықәса рзы ииз аԥснытәи ашьапылампыл асыҩцәа Гарри Лагәлааи Аксенти Чалигааи ҳәа Sputnik акорреспондент изеиҭеиҳәеит аҟәатәи ашьапылампылтә клуб "Динамо" азыҟаҵаҩ Максим Никитски.
"Ҳааӡамҭацәа ашьапылампылтә клуб "Рубин" аҟны ахәмарра иалагоит. Уи шыҟалаз абас ауп: Ставрополь атурнир алагамҭаз аҭел дысзасит гәдоуҭатәи "Риҵа" азыҟаҵаҩ Рафаель Адлеиба, дсыҳәеит икоманда арӷәӷәаразы ҩыџьа аспортсменцәа исҭарц. Сара идызгалеит Гарри Лагәлааи Аксенти Чалигааи", — ҳәа еиҭеиҳәоит Никитски.
Ставропольтәи атурнир далахәын аклуб "Рубин" азыҟаҵаҩ. Иара аԥснытәи ашьапылампыл асыҩцәа аликааит, акомандахь инеиԥхьеит.
Гарри Лагәлааи Аксенти Чалигааи ашьапылампыл асра иалагеит 2010 шықәса рзы.
"300-ҩык инареиҳаны иахьа еиуеиԥшыма амзызқәа ирыхҟьаны Қырҭтәыла иҟоуп. Асааҭ 9 инаркны асааҭ 15:00 рҟынӡа иахьатәи аамҭа иалагӡаны аҳәаа иахысхьеит 70-ҩык инареиҳаны. Урҭ рахьынтә иҟоуп згәамбзиара иахҟьаны ицазгьы, аха ус еиԥш иҟаз хәҩык роуп, аиҳараҩык уахьынтә иаауа Гал иқәынхо, еиуеиԥшым азҵааракәа рыла Қырҭтәыла инанагаз роуп. Уа дыҟан аҵара зҵо, аԥсра иақәшәаз, зҭаацәа збоит ҳәа ицаз уҳәа. Хынтә иаартыз акоридор иабзоураны 1500-ҩык инареиҳаны рыҩнқәа рахь ихынҳәит. Ари аҭагылазаашьа ауааԥсыра гәахәарыла ирыдыркылоит, ҳтәылауаа ринтересқәа рыхьчаразы Аԥсны атәыла анапхгара ари аус анагӡара хымԥадатәны иахәаԥшуеит", – ҳәа азгәеиҭеит Латипов.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 13 - Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ишьҭоу акоронавирус зцәа иалаз акурсантцәа ҩыџьа аҩашаҽны, ԥхынгәы 14 рзы рылҩаара иаздырхиоит ҳәа адырра ҟанаҵоит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ари амш иалагӡаны агәаҭара иахрыжьыз 36-ҩык рҟынтә аӡәгьы иҿы акоронавирус шьақәырӷәӷәамхеит
Иахьазы Аԥсны зынӡа акоронавиурс рыдырбалахьеит 38-ҩык. Урҭ рахьтә ҩыџьа макьанагьы Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп, 35 ргәы бзиахеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, адунеи аҿы ишьақәдырӷәӷәахьеит 12,5 миллион хҭыс инареиҳаны, рыԥсҭазаара иалҵит 561 нызқьҩык инарзынаԥшуа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, нанҳәа 23 – Sputnik, Бадри Есиава. Аԥсны ахада иалхрақәа раан Ҭырқәтәыла иахьаҵанакуа абжьыҭара мҩаԥымсыр ҟалоит, абри атәы Sputnik акорреспондент изеиҭеиҳәеит Ҭырқәтәыла иҟоу Аԥсны азинмчы змоу ахаҭарнак Вадим Ҳаразиа ахәаша, нанҳәа 23 рзы.
"Аилагара ҳәа акгьы ыҟамызт. Аԥсны азакәанԥҵара инақәыршәаны алхрақәа рыҽнынӡа 30 мшы шагыз еиҿкаан акомиссиа, актқәа, акомиссиа ахантәаҩы даҭан. Акызаҵәык, нанҳәа 2 рзы сара Аԥсны АКХ ахь аҳәара ҟасҵеит алхырҭатә ҭыԥ даҽаџьара ииаргарц (Сҭампылынтәи Сақариаҟа - азгә.), ус еиԥш аҟаҵара азин шсымамыз азы аҭак нанҳәа 22 рзоуп иансоуз, уи закәанеилагароуп рҳәеит, аха азакәан аҟны ус ианӡам", - иҳәеит Ҳаразиа .
Ҭырқәтәыла иҟоу азинмчы змоу Аԥсны ацҳаражәҳәаҩ иажәа иацҵо, иҳәеит Сҭампыл алхырҭатә ҭыԥ уажәшьҭа аиҿкаара дшахьымӡо. Сақариаҟа аиагара азҵаара зцәырҵыз, уи аԥсуаа еиҳа рҽеизакны иахьынхо ҭыԥуп, иара убас уа имҩаԥысраны иҟоуп Аԥсны Ахьыԥшымра азхаҵара амш.
Ҳаразиа излеиҳәо ала, Сақариа иахьаҵанакуа иҟоуп 54 аԥсуа қыҭа, уа инхоит 60 нызқь аԥсуаа. Иара убас иара инаҵшьны иҳәеит Сақариа алхрақәа рзы зегь рыла еиқәшәоуп, аха АКХ уи иақәиҭнатәуам.
Официалла Ҭырқәтәыла Аԥсны алхрақәа рымҩаԥгара мап ацәырымкыцт, Алхратә комиссиа хадоуп ус зыӡбаз.
"Ҳара иаҭахыз адокументқәа зегьы наҳашьҭит Сақариа алхрақәа рымҩаԥгаразы. Аофициалтә усбарҭақәа рҟынтәи макьана мап аӡәгьы имкыцт", - рҳәеит Аԥсны АКХ апресс-маҵзураҟны.
Ахада иалхрақәа ҟалоит нанҳәа 25, 2019 шықәса рзы. Ахада далырхуеит хәышықәса аҿҳәара иҭаны. Хаҿык ҩ-ҿҳәарак иеиҳаны хадас аус иур ҟалаӡом. Ахада даналырхуа ахада ихаҭыԥуаҩгьы дицалырхуеит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"300-ҩык инареиҳаны иахьа еиуеиԥшыма амзызқәа ирыхҟьаны Қырҭтәыла иҟоуп. Асааҭ 9 инаркны асааҭ 15:00 рҟынӡа иахьатәи аамҭа иалагӡаны аҳәаа иахысхьеит 70-ҩык инареиҳаны. Урҭ рахьынтә иҟоуп згәамбзиара иахҟьаны ицазгьы, аха ус еиԥш иҟаз хәҩык роуп, аиҳараҩык уахьынтә иаауа Гал иқәынхо, еиуеиԥшым азҵааракәа рыла Қырҭтәыла инанагаз роуп. Уа дыҟан аҵара зҵо, аԥсра иақәшәаз, зҭаацәа збоит ҳәа ицаз уҳәа. Хынтә иаартыз акоридор иабзоураны 1500-ҩык инареиҳаны рыҩнқәа рахь ихынҳәит. Ари аҭагылазаашьа ауааԥсыра гәахәарыла ирыдыркылоит, ҳтәылауаа ринтересқәа рыхьчаразы Аԥсны атәыла анапхгара ари аус анагӡара хымԥадатәны иахәаԥшуеит", – ҳәа азгәеиҭеит Латипов.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩы аудио аҿы, мамзаргьы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 13 - Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ишьҭоу акоронавирус зцәа иалаз акурсантцәа ҩыџьа аҩашаҽны, ԥхынгәы 14 рзы рылҩаара иаздырхиоит ҳәа адырра ҟанаҵоит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ари амш иалагӡаны агәаҭара иахрыжьыз 36-ҩык рҟынтә аӡәгьы иҿы акоронавирус шьақәырӷәӷәамхеит
Иахьазы Аԥсны зынӡа акоронавиурс рыдырбалахьеит 38-ҩык. Урҭ рахьтә ҩыџьа макьанагьы Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп, 35 ргәы бзиахеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, адунеи аҿы ишьақәдырӷәӷәахьеит 12,5 миллион хҭыс инареиҳаны, рыԥсҭазаара иалҵит 561 нызқьҩык инарзынаԥшуа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>