АҞӘА, рашәарамза 22- Sputnik, Рада Ажьиԥҳа. Апроект "Возвращение имени" аӡыргара мҩаԥысит аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны апресс центр аҟны, уи автор Григори Скворцови аинформациатә партниор Sputnik Аԥсны анапхгаҩы Инал Лазбеи алархәны.
Апроект азкуп Аџьынџьтәылатәи еибашьра Ду аҟны хабарда ибжьаӡыз аԥсуаа рыхьыӡқәа аԥшаара.
"Ари апроект азкуп агәаларшәара, хықәкыла Аџьынџьтәылатәи еибашьра Дуӡӡа ашықәсқәа раан хабарда ибжьаӡыз аԥсуаа. Аџьынџьтәылатәи еибашьра аналага ноиабр мзазы 1941 шықәсазы афашисттә Германиа иҭҟәаны ирыман аурыс ир аҟынтә ҩ-миллионк инарзынаԥшуа асолдаҭцәа, урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп аԥсуаа рхаҭарнакцәа аӡәырҩы. Асиақәа еихыршәшәаны аҳәара уадаҩуп, избан акәзар анемеццәа имҩаԥыргоз ақәнамгарақәа аӡәы идырыр ҳәа ишәаны ирҵәахуан", — ҳәа иҳәеит апроект автор Григори Скворцов.
Аџьынџьтәылатәи еибашьра ду Аԥснынтә иалахәын 55 нызқь-ҩык, урҭ рахьтә хабарда ибжьаӡыз ҳәа иԥхьаӡоуп аа-нызқь ҩык.
"Аибашьра адәаҟны хабарда ибжьаӡыит ҳәа иԥхьаӡоуп аа-нызқь ҩык аԥсуаа. Уи иаанаго акоуп, дара рыуа-рҭынха рхабар рзымдыруа иҟоуп иахьа уажәраанӡа, убри ауп ари апроект аиҿкаара сзалагазгьы. Ҳара ҳапроект хықәкыс иамоуп дара рыхьыӡқәа ашьақәыргылара, рыуацәа рҳадгәынқәа рахь ргара. Иахьынӡалшо асиақәа рышьақәыргылара. Сара снапаҟны иааиз адокументқәа рыла 320-ҩык роуп хабарда ибжьаӡыз ҳәа иԥхьаӡоу. Урыстәылатәи архив аҟны ус ауп ишарбо. Ҳхықәкы анагӡара ҳалшап ҳәа сгәы иаанагоит", — ҳәа ациҵеит иара.
Григори Скворцов иажәақәа рыла, иҟоу асиақәа рыла аибашьцәа рҭынхацәа рыԥшаара, акыр аџьабаа ацуп.
"Аԥсны шдуумгьы араҟа ирацәоуп ақыҭақәа, џьара-џьара иуадаҩзаргьы ҳхықәкы анагӡара, сара сеигәырӷьоит иахьымҩаԥысуа ари апроцесс. Иаҭахыуп, иҟаҵатәуп, инагӡатәуп ари апроект ҳәа иазызыԥхьаӡо зегьы иҭабуп", — иҳәеит Скворцов.
Ари апроект аинформациа аларҵәараз ацхыраара анаҭоит аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны. Уи анапхгаҩы Инал Лазба иажәақәа рыла, ари акырӡа зҵазкуа усуп.
"Ҳара ҳазыхиоуп ари апроект аҩнуҵҟа иҟоу аинформациа зегьы, авидео, афото, асиақәа асаит аҟны аарԥшра. 75 шықәса ҵуеит аибашьра алагеижьҭеит, уи аахыс хабарда ибжьаӡыз рыӡбахә аӡәгьы инҭкааны иҭыимҵаацт, уи аус аҟны ари апроект акырӡа ицхыраагоуп ", — ҳәа иҳәеит Лазба.
Аџьынџьтәылатәи еибашьра ду алагеижьҭеи 75 шықәса аҵра амш аҽны апроект раԥхьатәи ахәҭа дырбахоит Аԥсуа телехәаԥшра аканал ала. Апроект "Возвращение имени" аусура напы аркын шықәсык уажәаԥхьа.
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, абҵара 22 – Sputnik. Аԥсны ахы-аҵыхәа иахьаҵанакуа COVID-19 змоу апациентцәа рзы 530 ҭыԥ рхиоуп, арҭ аиара-ҭыԥ цҵақәа ҳазхоит, избан акәзар ахәышәтәырҭақәа ирыдҵаало ауааԥсыра рхыԥхьаӡара еиҵахеит иҳәеит Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа. Абри атәы аанацҳауеит аусбарҭа апресс-маҵзура.
COVID-19 зыдбало апациентцәа рзы егьырҭ ахәышәтәырҭақәа рҟны иаԥҵаз аиара-ҭыԥ цҵақәа акырӡа гәдоуҭатәи агоспиталь иацхрааит, иҳәеит аминистр.
Акоронавирус зцәа иалоу апациентцәа рзы аиара-ҭыԥ цҵақәа аԥснытәи араионтә хәышәтәырҭақәа рҿы еиҿкаауп Атәыла ахада иусдҵала.
"Аиара-ҭыԥ цҵақәа аартын ареспублика ахәышәтәырҭақәа реиҳарак рҟны. Апациентцәа аҭыԥан ироуан иахәҭаз ацхыраара, ицхыраагӡахеит амедицинатә усҳәарҭақәа русураҿы", - иҳәеит иара.
Ҵахнакьиа иазгәеиҭеит, зҭагылазаашьа хьанҭоу ачымазцәа гәдоуҭатәи агоспиталь ахь ишырышьҭуа, уаҟа еиҳа иманшәалоуп ас еиԥш иҟоу апациентцәа рыхәышәтәра.
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр иҳәеит, раԥхьа гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ишеиҿкааз аковид-чымазцәа рзы 240 аиара-ҭыԥ, 45 ҭыԥ аинфекциатә корпус иатәын, урҭ рахьтә 20 ҭыԥ ареаниамациатә ҟәша.
"Жьҭаарамзазы Аԥсны иазгәаҭан аҿкычымазара зыдбало рхыԥхьаӡара аизҳара. Ахәышәтәырҭақәа рахь инаргон зҭагылазаашьа бааԥсызи ибжьаратәызи апациентцәа. 80% ачымазцәа рзы ихымԥадан аҵәыҵәри ала ацхыраара рыҭара", - иҳәеит аминистр.
Абҵара 22 адыррақәа рыла гәдоуҭатәи агоспиталь аҟны ишьҭоуп 78-ҩык, урҭ рахьтә рҭагылазаашьа бааԥсуп 25-ҩык, Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 28-ҩык апациентцәа, урыстәылатәи амобилтә госпиталь аҟны 36-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5380-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3616-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 68-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, абҵара 24 - Sputnik. Абҵара 25 асааҭ 03:00 инаркны асааҭ 18:00 рҟынӡа Аҟәа ахәҭак ӡыда иаанхоит ҳәа аанацҳауеит АУН "Аӡыканал".
Аӡынашьҭра аанкылахоит: Араион ҿыц, Ажәытә ҳабла, Колос, Адыгаа рымҩа, ВИЕМ, ақалақь агәаҿы аҩнеихагылақәа рҟны аӡы халом.
Гәымсҭатәи амассив, Ешератәи амҩа аӡымҩангага аремонт азыруеит.
Уаанӡа АУН "Аӡыканал" аҟны Sputnik ишазеиҭарҳәахьоу ала, аӡы лассы-лассы аанкылара азҵаара аӡбаразы комплексла аӡымҩангагақәа ԥсахтәуп. Арахь иаҵанакуеит аӡыҭгагақәа, аӡеизакырҭақәа, аӡеихшарҭақәа.
"Сара сыпрактиҟаны аковид чмазара зхызгаз, уи ада даҽа чмазарак рзыннажьыртә еиԥш сԥыхьамшәацт. Егьыс дара ирымаз ачымазарақәа ихьанҭаны ицоит. Атест анҳаулак аковид-чмазара рымамҳәа ргәы ҳахылаԥшуеит, ршьақәыӷәӷәара ҳацклаԥшуеит, рыхәшәқәа иржәуа ҳарҽеиуеит, ашьақар чмазара змоу гәаҳҭоит. Зықәрахь инеихьоу еиҳарак даҽа уадаҩрак роуеит антибиотикқәа рышьҭахь ркьатеиқәа русураҟны. Убри аҟынтәи абактериақәа- апробиотикқәеи апребиотикқәеи рзацаҳҵоит рыхәшәтәраҟны. Ианаамҭоу ахәшәқәа рзылыҩҩааны ажәра иалагар, ахәшәтәра бзианы ицоит", - лҳәеит Лакербаиа.
Лара иазгәалҭеит хәышәҩык инареиҳаны ҭелла абжьгарақәа шрылҭоз аҽыхәшәтәразы COVID-19 аҟынтәи.
"Уи даара ицәгьоуп, хыџьара аус зуеит, ҩыџьара есҽны ашьыжь инаркны шьыбжьонынӡа, анаҩс аполиклиника аҟны аус зуеит. Ҭелла исзасуа аҭак ансызрымҭалак, аҩны саннеиуа сырзасуеит", - лҳәеит Лакербаиа.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.


АҞӘА, жьҭаара 29 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аҟәатәи аҳаиртә баӷәаза хымԥада иаарттәуп, аха уи аҟаҵара уадаҩуп иҳәеит Аԥсны атуризм аминистр Ҭеимураз Хышба.
"Изныкымкәа иҳаҳахьеит абаӷәаза абыржәы-абыржәы иаадыртуеит ҳәа. Убри аан иазгәаҭатәуп Аграждантә авиациа Жәларбжьаратәи ассоциациа Чикаго ақалақь аҿы иҟоу аҟны Владислав Арӡынба ихьӡ зху жәларбжьаратәи аҳаиртә баӷәаза "Сухум" Қырҭтәыла иатәны ашәҟәы ишҭагало. Ари аус аҿы лассы еиҭакра бзиак ҟалап ҳәа сақәгәыӷуам",- иҳәеит иара.
Уи адагьы аҳаиртә баӷәаза аус ауырц азы аус ауроуп авиаеилахәыра.
"Жәларбжьаратәи анормақәа инарықәыршәаны авиеилахәыра Урыстәыла ма Аԥсны иҭаҩзароуп, убри аан ареисқәагьы Урыстәылеи Аԥсни рыҩныҵҟа имҩаԥысуазароуп. Ари апроект хра ахьынӡамоу сара сакәым ахәшьара азҭаша. Ҳара иҳалшон Аҩадатәи Кипр амҩала ҳцар (Кипрынтәи аҳаирпланқәа аԥхьанатә Ҭырқәтәыла итәоит, нас уантәи адунеи егьырҭ атәылақәа рахь иԥыруеит-аред.) аха уи дипломатиатә шьаҿоуп", - иҳәеит аминистр.
Аԥсны аус зуа авиаеилахәырақәа жәларбжьаратәи ареисқәа рахь инарышьҭуам, уи адагьы реилахәырақәа рсервисқәа рҿы аремонттә усурақәа рзымҩаԥгом иҳәеит Хышба.
"Аҳаирплан дырбаандаҩуеит аоккупациа зызу аҵакырахь иԥыруеит ҳәа", - иҳәеит иара.
2019 шықәсазы Владислав Арӡынба ихьӡ зху жәларбжьаратәи аҳаиртә баӷәаза "Сухум" жәларбжьаратә анбантә код аиуит. Апроект инақәыршәаны иазыԥхьагәаҭан аинвесторцәа абаӷәаза шьаҭанкыла еиҭашьақәдыргылоит ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ирҳәоит, аԥҳәыс аԥсҭазаара дахыҵхырҭоуп ҳәа. Аԥҳәыс дыԥшӡазар, пату лықәзар, дҳаракызар, агәаӷьреи ачҳареи лылазар, илылшо рацәоуп ҳәа. Иара убас, ахаҵа дыӷәӷәазар, агәымшәара илазар, аԥсадгьыл хьчаҩызар, уи аус аҟынгьы аԥҳәыс илыбзоуроу рацәоуп. Арҭ аҩмчык анеидгыла, ианхеибарҭәаа, ҳәарада, ҳажәлар рыԥсҭазаара арҿиоит. Аҳәынҭқарреи, аҭаацәарақәеи шьақәнарӷәӷәоит. Иара убас, еиҵагыло абиԥарақәа еиҵаанаӡоит.
— Ҳаҭыр зқәу Миаси, иаҳҳәарц ҳалшоит шәара шәҭаацәаратә ԥсҭазаара ҩ-хәҭакны ишоуп ҳәа. Избанзар, иҟоуп Ҭырқәтәыла иаанхаз шәҭаацәа рыбжаҩык, иҟоуп, иахьа, Аԥсны инхогьы. Убарҭ аамҭақәа шәрызхьаԥшуа, ишәгәалашәыршәарц сҭахыуп даҽазныкгьы, шәыԥсадгьыл ахь иаагаз амҩа шәанылартә еиԥш агәаӷьра шәылзыршаз.
— Аԥсны — ҳара ҳаԥсадгьыл ауп, ҳаԥсҭазаароуп. Ҳашьаҭа адацқәа ара иаларсоуп. Ииашаны, арахь ҳаара иацыз ауадаҩрақәа рацәан. Сыӡӷаб уа дынхеит, сыҷкәын дсыманы сааит. Уажәшьҭа ҩажәа шықәса инареиҳауп ара сынхоижьҭеи. Сҭаацәа рыбжаҩык Ҭырқәтәыла иҟоуп, сахьааз, акала сахьхәны сыҟаӡам.
— Ан, еснагь илҭахыуп лыхшара лара лааигәа ианыҟоу, лылаԥш анырху. Шәара ишазгәашәҭаз еиԥш, Аԥсныҟа шәааит аиҭанаиааирақәа уиаҟара ианыманшәаламыз аамҭазы. Аха, уи шәылшәыршеит, ишԥашәаҳауаз Аԥсны аӡбахә?
— Лакәҵас акәын ишҳаҳауаз аӡбахә. Аамҭа рацәаны имҩасит ахҵәара ҳақәшәеижьҭеи. Аҭоурых нарҵауланы иҳаздыруам. Сара сабдуцәа, Џьырхәа инхон ҳәа ауп ирҳәауа. Аԥсадгьыл ԥсадгьылуп, сыԥсы алоуп. Аибашьра иалҵит, аамҭа цәгьан, анхара уадаҩын. Сара убри аамҭазоуп санааз. Агәаҟрақәа зегьы риааира сылшеит, сашьцылеит. Аԥсадгьыл агьама даҽакы еиԥшума?! Уи иара уатәнатәуеит. Сыԥсынҵры ара иҟазар сҭахыуп, абра сыԥсыр сҭахыуп. Сыҷкәын иҟынтә ҩыџьа амоҭацәа сымоуп, сгәы рыладууп.
— Аԥсуа ԥхәыс аԥсуа ҭаацәараҿы лхы шԥамҩаԥылгар акәу? Аԥҳәысрагьы, анрагьы, амаҵзурагьы лзеилагӡома?
Аԥсуа ԥхәыс даара илылшо рацәоуп. Ақьабз ныҟәылгоит, аҭацара ныҟәылгон, аиҳабацәа рҿаԥхьа диасны ацәырдӷәаҿы дтәаӡомызт. Аҭаца абхәа иҿы дцәырҵӡомызт. Лыԥшәмеи лареи еицны абхәа иҿы инеиӡомызт. Аишәа еицахатәаӡомызт. Ан ачҳара лыман, зегьы лхы иаллыршон.
— Жәытә натә аахыс аԥсуа ԥхәыс аџьабаа лыцуп, илыцуп иахьагьы. Лара, аԥсуа ԥҟарақәа дрықәныҟәалар акәын. Убарҭ аԥҟарақәа рахьтә, шәара еиҳа иалышәкаауеи?
— Аԥсуа ԥҳәыс зегьы дрыхьӡон. Ахәыҷқәагьы лааӡон, аҩны лбон, афатә-ажәтә ҟалҵон, асас ишиқәнагаз длыдылкылон. Лхы дахәаԥшуан, аамсҭашәара лылан. Ан лоуп изхагылоу зегьы. Аԥсадгьыл ахьчара зылшо ан лоуп. Ан лоуп уи азы аҵеи лаша дзааӡо. Ижәлари иԥсадгьыли рҿаԥхьа иныҟәигаран иҟоу ауалԥшьа илалааӡоит.
— Аамҭа аԥсҭазаара аиҭакрақәа аланагалоит. Ажәытәан, аԥхәыс анапҟазара еиҳа иныҟәылгон. Дықәҵон, дԥон, дӡахуан, дысуан. Уажәы ус анапҟазацәа рацәак иуԥылом. Усҟантәи, насгьы уажәтәи аамҭа шԥашәыдышәкылои?
— Аԥсуа ԥхәыс, лашҭа лгәарала дыудыруан. Аԥсуа ҳәсақәа ажәытә рнапы иҵырхуаз шьарда ыҟан. Исгәалашәоит, сан, саб изы ахҭарԥа лсуан. Ишкәакәаны, ачыхә аҭаны. Саб ихҭырԥа сҵәахындаз, уажәы шаҟа сахьхәуазеи иахьсымам. Ашьаҵатәы, ашәҵатәы лӡахуан, лнапқәа ҟазан. Ихаханы, иԥаны исшәыз аҵкқәа ыҟан. Ахчыхҟьа иҭаҵаны иҵәахны илыман сышәҵатәқәа, сан рыцҳа. Сан адардала илхахон, сашьцәа еиҳабацәа ирԥон. Уи здыруа аҿар иахьа имаҷхеит. Сара, уажәшьҭа сыла иабом ҳәа, иааҟасымҵо акыҟам. Гәыр мацарала, ацәарҭақәыршә иарҭақәо сԥеит ааигәа. Игәхьаазгоит урҭқәа.
Аҭыԥха аҩнра данцоз, лнапкымҭақәа рыла лшәындыҟәра лырҭәуан, дахьцоз илгон. Ацәардаӷәы иқәлыршәуан, аԥенџьыр аҟны икналҳауан илԥақәаз. Луада алалырԥшӡон. Аҭаацәара ныҟәылгар ауп. Аиҳабы дыҟазар имаҵ луруп. Анхәеи абхәеи дырхагьежьуа ргәы ҟалҵароуп. Абхәеи аҷкәыни акреицырфон аԥхьа, анхәеи аҭацеи нас акәын ианеидтәалоз.
— Шәара шәызлахәаԥшуала аԥхәыс еиҳа иабалҭыԥу, аҩнтәи аусқәа рымҩаԥгаракәу, мамзаргьы амаҵзуратә ҭыԥқәа рныҟәгаракәу?
Аԥсуа ҭаца ҳара иаҳдыруа, иаҳбаз дук адәахьы дцаӡомызт. Агәылара днеиуан, цәгьак, бзиарак дагхомызт, аха еиҳарак аҩны дыҟан, аҩны амаҵ луан, аҭаацәара ныҟәылгон. Уажәы, аԥхәыс илылшозар, аҳәынҭқарра амаҵ азылуеит. Аха, аус ирацәаны аҩны илуроуп, акагь агылмыжьроуп.
— Шәара аԥҳәысра, анра, андура иаԥсахаз шәоуп. Згьама еиҳа иалышәкаауеи, насгьы еиҳа аҭакԥхықәра шәыдны шәхы анбашәыԥхьаӡои?
— Ан ахшара длоуеит, длааӡоит. Аха, уанандухалак еиҳа уҟәышхоит, аԥсҭазаара аԥышәа унаҭоит. Уанҿо игәаумҭо, уанажәлак реиҳа иубоит. Андура еиҳа ибзиоуп. Лафынгьы ирҳәоит: "Иухшаз реиҳа, умоҭацәа еиҳа бзиа иубоит" ҳәа. Саргьы ииашоуп ҳәа сазнеиуеит. Аԥсны ҳадгьыл ауп, ҳҿиароуп, ҳрацәахароуп. Атәым ҳәынҭқаррақәа ҳардырроуп. Ҳаӡбахә ианалацәажәалак ҳгәырӷьоит, азхаҵара ҳауроуп. Аԥсынра шьарда ахҭнагахьеит. Ҳҽеидаҳкылароуп.
— Шәара шәылаԥш хара инаӡоит, шәажәа акырԥхылнадоит. Убри аҟынтә шәыдныҳәалара ҳаҳарц ҳҭахыуп.
— Анацәа, андуцәа, аҳәса! Заҟа шәҭаацәа бзи ижәбо, ишәықәгәыӷуа, амчра рышәҭо, убриаҟара шәара шәарԥшӡоит. Шәылахь еиқәымзааит, агәырӷьара еснагь ишәҿықәзааит! Агәамчи, алшареи еснагь ишәыгымзааит!
— Иҭабуп даара ҳаиҿцәажәаразы. Агәыцқьара шәыцзааит! Аныҳәақәа акыр шықәса шәрыдныҳәалазааит!
Зегьы ирдыруеит иарбанзаалак еишәачарак зымҩаԥысуам аҭамада ида. Дызусҭада аҭамада? Ҳаамҭазтәи ахәыцрала уи "аныҳәатә аниматорк" диҩызоуп – "ахәмарра шьақәзыргыло", амҩаԥгаҩ иус назыгӡо. Аха аԥсуаа ртрадициатә культураҿы аҭамада инаигӡо ароли иара ихаҭа истатуси акырӡа иҳаракны иршьон амҩаԥгара мацара адагьы.
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Аҭамада иалырхуа ауаҩы ари даараӡа пату зқәу аӡә иакәзароуп ижәлантәи дызланхо агәыла-азлеи рыҩнуҵҟа. Ҟарачы-Балҟартәи абызшәақәа рҟынтәи еиҭаугозар, ажәа "ҭамада" – "аиҳабы", "ахада" аанагоит. Убри аан ҭамадас иалырхуа хымԥада зықәра ыҟоу иакәны дыҟазар акәӡам, уи дҿаӡаргь ауеит, ихадароу – иара дызланхо рҟны имоу апату анаҩсгьы иажәаҳәатә ҟазара ауп.
Ачараҿы аҭамада далырхуеит актәи аныҳәаҿа "Анцәа улԥха ҳаҭ!" анааныркылалак ашьҭахь. Убри нахысгьы аишәачара амҩаԥгара иара идуп. Иара ачара иацу ақьабзқәагьы иара изин алоуп ишымҩаԥысуа, иара иазылихуа аамҭа инақәыршәаны. Аҭамада имазҵаакәа ацәажәарагьы аишәа ахыҵрагьы ҟалом. Аҭамада аныҳәаҿа анааникыло иажәа аҿаԥҽра патудароуп ҳәа иԥхьаӡоуп, зегьы ршьапы иқәгылан иӡырыҩуазароуп. (Иахьатәи ҳаамҭазы амикрофон дышҭацәажәогьы ибжьы аӡәгьы иаҳауам.) Аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы уаанӡеиԥш ажәлар зегьы ырӡырҩны аныҳәаҿа аанкылара иаҟәыҵит.
Аҭамадеи уи иҩызцәеи рҿаԥхьаҵәҟьа асасцәа надыртәоит дара-дара пату еиқәҵаны аныҳәаҿақәа ныркыларц азы. Егьырҭ ауаа еидтәалоу дара-дара аныҳәаҿақәа еибырҳәоит. Џьоукы, аныҳәаҿақәа реишьҭагылара иашьҭам, аҭаца дахьгылоу инеины аҵәцақәа ныркылоит. Иаахҵәаны иуҳәозар, зегьы хаз-хазы ирҭаху ҟарҵоит. Иҟалап уи азы акәзаргьы аԥсуа чарақәа ргьама зырцәыӡызгьы. Аԥшәмацәеи асасцәеи раԥсшәеибыҳәашьа, рыпатуеиқәҵашьа аӡәгьы дашьҭамызар, аҭамада иныҳәаҿақәа рҳәашьа иазымӡырҩуазар, нас иарбан ԥшӡароу, иарбан ҵасу ачара иазынхо.
Аҭамада ицәажәарала иааирԥшуеит ҭаацәарак, жәлантәык рҭоурых. Иааникыло ныҳәаҿацыԥхьаӡа ҭоурых маҷуп азуҳәар ауеит. Убасҵәҟьа асасцәа рганахьалагьы ицәажәо аиҳабы. Урҭ рыпатуеиқәҵара еиндаҭларак иаҩызан. Араҟа ихадараз заҟа ҵәыца ржәыз акәӡамызт, заҟа иԥшӡаны иахцәажәаз ауп. Итәаз ауаагьы урҭ раҵәцеимдашьа зҿлымҳарыла иазыӡырҩуан, ражәақәа гәныркылон. Ачараҿы иалху аҭамада ифункциа хадақәа иреиуоуп асасцәа (амаҟарацәа) ишақәнагоу рԥылашьа, пату рықәҵашьа, рымҩаԥгашьа.
Иахьа аҭамадаратә ҟазара аӡра ишаҿу убоит, уи инаигӡоз функциақәак иԥсахит иааԥхьоу амҩаԥгаҩ. Аишәачара амҩаԥгара аҟазара алаҟәхара ачара зегьы амҩаԥысшьа ашьхыцқәа реилалара еиԥшнатәуа иҟалеит, хаоск еиԥшхеит, аҵәца арҭәреи аҭыркәкәареи ада акы азнымхакәа. Иҟалалоит ачараҿ имтәакәа аԥара ҭаҩны ианцогьы, мамзаргьы инеиуагьы изызнеиз аныҳәа иазҿлымҳаны акәымкәа, баша акрыфараз инеиуа дубап.
Иҟаҵатәузеи ачара ахаҿра аргьежьразы? Ари азҵаара аҭак аҟаҵаразы уи ахаҿра еилазго арбану еилкаатәуп. Аԥхьа игылазар ҟалап ачарахь иааԥхьоу ауаа рхыԥхьаӡара арацәара, армыцхәра.
Анаҩс, аҭамада ироль уаанӡа ишыҟаз еиԥш ашьҭыхра, иара убас асасцәеи аԥшәмацәеи ирыбжьоу аԥҟарақәа разгәаҭара. Акәымзар баша қьафурҭак иаҭаан крыфа-крыжә ицаз уакәны уаанхоит, уахьыҟаз чаразу, даҽа усмҩаԥгатәк акәзу узымдыруа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Аԥсаатә, аԥсатәааӡара уаназхәыцуа аԥсуа қыҭақәа уи аганахьала еснагь атрадициа бзиақәа рыман, ҭӡыцыԥхьаӡа акәты, ашәишәи, акәата, аҟыз иреиуоу аԥсаатә рзанын, ирзануп иахьагьы.
Иахьагьы аԥҳәыс лбеиара, лбарақьаҭра, лымаашьара иадыргоуп лашҭа иҭоу аԥсаатә. Насгьы акыр узцәыԥхашьо сасык дануҭаалак, аԥшәмаԥҳәыс кәтык ахәда ахҵәара анылзымгәаӷь хьымӡӷуп ҳәа иԥхьаӡоуп. Аҭаацәарақәа рҿы аԥсаатә шьны иахьырфо адагьы ирҵо акәҭагь, еиҳараӡак ахьара анрыцәмаҷу ижәны, мамзаргьы иџьны ирфоит цыфак аҳасабала.
Иара убас, ичаразааит, иԥсхәразааит иҟаҵоу аишәа зхарҭәаахом аԥсаатә ажьы анықәым, еиҳараӡак -акәтыжь. Нас ҳәара аҭахымкәа ас еиԥш хәарҭара зланы иҟоу аԥсаатә ранҵара, рааӡара, рырмарымажара апроцесс иахылымҿиаар залшомызт еиуеиԥшым ажәлар разгәаҭарақәа. Ҳрызхьаԥшып урҭ:
Аԥсаатә ирызку жәлар разгәаҭарақәа.
Ажәлар разгәаҭарақәа ирнубаалоит аҩнатә ԥсаатәқәа реиԥш егьырҭ аԥсаатәқәа рхаҿсахьагьы, иаагозар:
Арахә, аҩнытә ԥсҭтәқәа аҭыԥ ду ааныркылон аԥсуа ихныҟәгараҿы. Ԥсуаҵасла аԥсуаа арахә рҭиуан, иаархәон, урҭ раалыҵ – ахш, ахарҵәы, ашә, акәац аҭаацәа ргәы ҟазҵоз фатәын. Ҳрылацәажәап аԥстәқәа ирызку азгәаҭарақәа:
Аԥстәқәа ирызку жәлар разгәаҭарақәа.
Убасгьы рыӡбахә умҳәарц залшом абнатә ԥстәқәа (агыгшәыгқәа), урҭ шеишықәса раахижьҭеи иреишәарыцон, ркәац, рцәа рхы иадырхәон. Аԥстәқәа ирызку азгәаҭарақәагьы акык-ҩбак аазгоит:
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, рашәара 8 - Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны иеизгоу акоманда Чамериа акоманда иаиааит пенальтиқәа рсериаҟны ConIFA-2019 аегида иаҵанакуа ашьапылампыл азы Европа ачемпионат аҟны ахԥатәи аҭыԥ азы рыхәмарраан асабша, рашәара 8 рзы.
Ахәмарра ишалагазҵәҟьа Аԥсны акоманда еиҳа аԥыжәара аго иалагеит, Чамериа акәзар, ахьчаратә тактика ааннакылар акәхеит.
Ахәмарра зегьы иҭагӡаны ирацәан аҩкомандакгьы иҟарҵоз ажәыларақәа рхыԥхьаӡара. Изныкымкәа икылкааны амбахь ампылқәа рышьҭуан, аха амбахьчаҩцәа рҭыԥ аҟны иахәҭаз аус нарыгӡон, ишәарҭаз ампылқәа раанкылара рылшон.
Имаҷмызт иара убас акәакьтә мпылқәагьы, аилагарақәа ирыхҟьаны егьырҭ аштрафтә мпылқәагьы.
Ахәаԥшцәа ртәы уҳәозар, Аԥсны акоманда иадгылаз рацәаҩын, атрибунақәа рҟынтәи рыбжьы шьҭыхны адгылара ду рырҭон, Аԥсны абираҟқәа зкызгьы убон.
Убас ала, аамҭа хадазы ахәмарыҩцәа ирылшоз шыҟарҵозгьы, амба изазымиааит. Аӡбаҩ хада уи иацыҵеит аа-минуҭк. Аха усҟангьы аҭаршәра рылымшеит.
Ахәмарра ашьҭахь апенальтиқәа ирыӡбар акәын алҵшәа. Ара аԥсуа команда амчқәа ааизнакын, иагьрықәҿиан, 5:4 ҳәа аиааира ргеит, иагьааныркылеит ConIFA-2019 ала Европа ачемпионат аҿы ахԥатәи аҭыԥ.
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, лаҵара 22 - Sputnik. Урыстәылатәи иреиҳау аҵараиурҭақәа ркурсантцәа хҩык акоронавиурс адиагноз рзықәыргылоуп. Урҭ Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" аҟны аобсервациа иахысуан, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ичмазаҩхаз Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭахь аҽыхәышәтәразы ирышьҭуеит.
Асасааирҭа "Аиҭар" аҟынтә ахәаша, лаҵара 22 рзы аҩныҟа иоушьҭын 28-ҩык ауааԥсыра, урҭ атест ианрыхрыжьыз ашьҭахь акоронавирус шрыламыз шьақәырӷәӷәан. Урҭ зегьы курсантцәоуп - 24-ҩык Атәылахьчара аминистрра аганахьала, 4-ҩык - Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра аганахьала.
Аоперативтә штаб адыррақәа рыла, Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ирхәышәтәуеит 20-ҩык апациентцәа, урҭ зегьы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп.
Адунеи аҟны апандемиа рыларҳәеижьҭеи Аԥсны иахьаҵанакуа 28-ҩык COVID-19 рыхьхьеит, урҭ рахьтә фҩык ргәабзиара шьақәгылахьеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жьҭаара 30 — Sputnik. Cырма Ашәԥҳа.Ҭырқәтәыла Измир ақалақь аҟны иҟалаз адгьылҵысра иахҟьаны аԥсуаа рахьтә ԥсыҭбара ыҟам, абри атәы иҳәеит Сҭампыл еиҿкаау Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба.
"Анцәа иџьшьаны, аԥсуаа рганахь ала, ԥсыҭбара ыҟам", - иҳәоит иара.
Аҟәысба иажәақәа рыла, уажәтәи аамҭазы иҟоу адырраҭарақәа рыла ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит, ахәрақәа змоу рацәаҩуп- 200-ҩык рҟынӡа инаӡоит. Сааҭцыпҳьаӡа аинформациа аҽаԥсахуеит, аҭҵааратә усурақәа мҩаԥысуеит, иҳәеит иара.
"Ахсаалаҿы изларбо ала, Измир ақалақь Ҭырқәтәыла мраҭашәаратәи аган аҿы ишьҭоуп. Ааигәа-сигәа иҟоу ақалақьқәа иреиуоуп Бурса, Билеџьиқь, уантә машьынамҩала ҩба-хԥа сааҭ рыла унаӡоит. Бырзентәылеи Ҭырқәтәылеи ирыбжьоу Егеитәи амшын аԥшаҳәаҿы иҟоу қалақьуп. Ҭырқәтәыла иҟоу ақалақь дуқәа Сҭампыли Анкареи рнаҩс зегь реиҳа идуу қалақьуп ҳәа иԥхьаӡоуп Измир ақалақь, уаҟа инхо ауааԥсыра рхыԥхьаӡара хәмиллионк иреиҳауп", - иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба излазгәаиҭо ала, адунеи иалаҵәаз аҿкчымазара ҟамлазҭгьы, Измир ақалақь аҿы аԥсуаа ркультуратә хеидкыла аԥҵара ргәы иҭан, уи аԥхьаҟа хымԥада ишьақәдыргылоит.
"Адгьылҵысра иахҟьаны мшын аԥшаҳәа иазааигәаны игылаз ахыбрақәа роуп еиҳарак ибгаз. Ателехәаԥшратә дырраҭарақәа излазгәарҭо ала, 6-7 рыбжьара рҟынӡа инаӡоит иҟалаз адгьылҵысра амчхара, аӷәӷәара. Аԥсҭбарақәа иҵегьы еиҳахар ҟалап, иҟоу аҭагылазаашьа ус еиԥш агәҽанызаара ҳанаҭоит. Амшын аҿы иҟалеит азы адгьыл анҵысы, ацәқәырԥақәа рыҽдырӷәӷәеит, 30 см. рҟынӡа ақалақьқәа рыҩныҵҟа аӡқәа хыҵны ирыжәлеит, еиҳарак аԥшаҳәа азааигәара иҟоу араионқәа ааха рнаҭеит", - ҳәа азгәеиҭеит Аҭанур Аҟәысба.
Измир ақалақь аҿы ибгаз ахыбрақәа хәба-фба рҟынӡа ыҟоуп. Аҩнеихагылақәа ирыҵаркуа ауадақәа рхыԥхьаӡара рацәоуп, акырӡа аԥхасҭа ӷәӷәа ҟанаҵеит иҟалаз адгьылҵысра. Аԥхьаҟагьы агәҽанызаара ӷәӷәа аадырԥшуеит уаҟа инхо ауааԥсыра, иҳәеит адиаспора ахаҭарнак.
АҞӘА, абҵара 25- Sputnik. Урыстәыла азхиоуп Аԥсныҟа афымцалашара аашьҭра ԥхынҷкәын акы инаркны, абри атәы аанацҳауеит Аекономика аминистрра апресс-маҵзура.
Урыстәыла аган ишьақәнырӷәӷәоит атехникатә ҟазшьа змоу ауснагӡатәқәа шынагӡоу Урыстәылантәи Аԥсныҟа афымцалашара аиуразы, абри атәы еилкаахеит аенергетика аминистрраҟны имҩаԥгаз аиҿцәажәарақәа рышьҭахь.
Аԥснынтә аилатәара далахәын аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озганԥҳа.
Абҵара 25 рзы еилкаахеит Аԥсны афымцалашара арцәара аамҭа ԥшь-сааҭк рҟынтәи ҩ-сааҭк рҟынӡа иркьаҿхоит ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны акоронавирус аламырҵәаразы аԥкра ҿыцқәа ирыцҵоуп ажьырныҳәа 12-нӡа. Аусдҵа ҿыц инақәыршәаны ареспубликаҿы азин ыҟам ашколқәраҟынӡатәии азеиԥшҵаратәи еиҿкаарақәа русура урҭ реиҿкаара-зинтә формеи рхатәтәратә формеи ирыхьмырԥшыкәа.
"Аиашазы, ашкол ахь ҳцоит ҳәа агәаанагара ҳаман. Ахәыҷы ҿыц ашкол ахь данцо еиԥш ҳгәы ҳыҭхыҭуа ҳазыԥшын, аха алаҳәара иҟарҵаз даара иуадаҩны иҳадаҳкылеит. Аҵара аус даара ихьысҳан ацара иалагеит. Зынӡаск ҵарада, уи агәыбзиара аус иаҩызоуп. Ҳашкол ахәыҷқәеи ҳареи зынӡаск еимадарак ҳабжьам ҳәа сызҳәом. Излауала аурокқәа еиҭаҳәаны ахәыҷқәа ираҳҭоит, аха ари апроцесс даара иуадаҩны ицоит. Избанзар, ицәгьоуп ахәыҷқәа ҭелла рацәажәара, уи ишуҭаху иузнагаӡом. Ҳгәы иаанагон ахәыҷқәа хымш-хымшла аҵара ҵарахьы ииасуеит ҳәа, аха иалымҵызар акәхап. Ас ҳашцо сыздыруам. Ахәыҷқәа аҭелқәа рыла аурок ҿыцқәа раҳҭоит. Аха аҳасабрақәа ахимиа, афизика, алгебра амаҭәарқәа рыла даара иуадаҩуп. Ҳара ҳашкол арҵаҩцәа зегьы ақәшаҳаҭуп аԥхынра аусура, даҽа хымз ҳауеит. Егьыс ҳхәыҷқәа аҵара ҳәа ирҵаз акгьы иҟам", - лҳәеит Џьапуаԥҳа.
Аҟәатәи ахәбатәи абжьаратә школ аҟны ааӡаратә ус аиҿкааҩ ахәыҷқәа аҩбатәи ашықәс азы рааныжьреи, аҭаацәа аԥара ахшәааны ахәыҷқәа арҵаҩцәа рахь рышьҭреи азы иҟоу ацәажәарақәа рзы лгәаанагара лҳәеит.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.


АҞӘА, цәыббра 8 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсни Донецки еизгоу ршьапылампылтә командақәа реицыхәмарра мҩаԥгахоит аҟәатәи астадион "Динамо" аҿы цәыббра 25 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит аԥснытәи еизгоу акоманда азыҟаҵаҩ хада Беслан Гәыблиа.
ДЖәРеи Аԥсни реиҩызаратә еицыхәмарра 2020 шықәса рзы ираԥхьатәиуп. Уи адагьы ари ахәмарра Беслан Гәыблиа изы зыҟаҵаҩык иҳасабала ираԥхьатәиуп.
"Макьаназ акоманда аилазаара инагӡаны ишьақәырӷәӷәам. Ашьапылампыласыҩцәеи ҳареи аиҿцәажәарақәа мҩаԥаагоит, адҵақәа раҳҭоит. Ихәмарраны иҟоу рсиа ҳамоуп, аха макьаназ 90% рылоуп ишышьақәгыло", - иҳәеит азыҟаҵаҩ.
Ахәмарра иалахәхом аҳәаанырцәтәи алигақәа рҟны ихәмаруа ашьапылампыласыҩцәа ҳәа азгәеиҭеит иара.
"Макьаназ ҳлегионерцәа алаагалом. Аԥсны аҩныҵҟа ихәмаруа азҳархоит. Донецктәи акоманда иӷәӷәоу ҳәа иԥхьаӡоуп, аԥышәа змоу ашьапылампыласыҩцәа хәмаруеит", - азгәеиҭеит Беслан Гәыблиа.
Уаанӡа Аԥсни Донецки ркомандақәа Аҟәа хынтә аиԥылара мҩаԥыргахьан. Актәи ахәмарра мҩаԥган 2015 шықәса рзы. Ахәмарра хыркәшахеит Аԥсны аиааирала. Аҩбатәи ахәмарра мҩаԥысит 2017 шықәса рзы. Еиҭахарыла ихыркәшахеит. Ахԥатәи аиԥылара, 2019 шықәса рзы еилгеит ДЖәР аиааирала.
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Украина арра-мшынтә мчқәа "Адунеитә океан ахь" аҽа шьаҿак ҟарҵеит: абҵара 9 рзы уаанӡа ЕАА аҟынтәи аидараӷба Ocean Freedom ала иааргеит иажәхьоу ахылаԥшра-ҷаԥшьаратә шхәақәа ҩба Island – Р 190 "Старобельски" Р 191 "Славянски" иреиԥшу. Арҭ ашхәақәа ЕАА аҟәарахьчаратә мчрақәа рҟны ашәҟәы иҭырхаанӡа Cutters Drummond, Cushing рыхьӡын. Рықәрагьы 30 шықәса иҭысхьеит. Аха, абасеиԥш иҟоу ашхәақәа фба "аҩбатәи аԥсҭазаара" аиура иаԥсахеит Украина арра-мшынтә мчрақәа рҿы.
Киев иҟоу агәаанагарала Island реиԥш зеиԥшу амшынцәаҳәа ааигәа ахылаԥшреи НАТО аӷбақәа адгылара рыҭараз Адгьылбжьаратә мшын ахь анеиреи рылшоит. Аха иҟалаз уи ауп, "Старобельски" "Славянски" одессатәи рреид ахь раԥхьатәи рцәырҵра архәашьит амилаҭтә шәарҭадаразы ЕАА ахада иабжьгаҩ Роберт О'Браиен иажәақәа: ЕАА Украина арратә цхыраара уаҳа ианаҭалом, Киеви Москвеи еилацәажәап ҳәагьы агәыӷра амоуп ҳәа.
ЕАА афедералтә биуџьет апроект аҿы иазыԥхьагәаҭоуп Украина ашәарҭадаразы 250 миллион доллар. 2018 шықәсазтәи атәылахьчаратә биуџьет иазыԥхьагәанаҭон Киев ацхырааразы 350 миллион доллар. 2014 шықәса раахыс америкаа рыцхыраара миллиард доллар инахыҳәҳәахьеит. Аха, жьҭаарамза анҵәамҭазы Вашингтон Украина арратә цхыраразы 400 миллион доллар рыла еиҵанатәит. Ари Киев азы узыргәырӷьаша акакәым.
ЕАА аҟәарахьчаратә ҟәша Атәылахьчара аминистрра аилазаара иалаӡам. Иара инанагӡо аҳазалхра-полициатә напынҵақәа роуп. Убас, ааигәа иааныркылеит аконтрабандистцәеи 7 тоннак акокаини зҭаз аӷба. Амаҵзура азинхьчаратә акцент аханатә иԥнакуеит аӷбақәа ртактика-техникатә ҟазшьақәа. Ихароу аныҟәарақәеи амшын аҿы аибашьрақәеи "ԥхыӡуп". Иара убри азоуп Украина ԥхьаҟатәи "аокеантә флот" ЕАА аҟынтәи аидараӷбақәа ирықәҵаны изааргазгьы.
500 миль рҟынӡа аԥшаҳәа иацәыхараны аҟазаара зылшо аӷбақәа афлот амчра хадақәа – аракетатә ӷбақәа, амшынҵаҟатә ӷбақәа ирзаԥнаҵоит иманшәалоу аоперативтә режим. Аха арҭ рҩызцәа аусдҵақәа ахылаԥшра-ҷаԥшьаратә шхәақәа ирзынагӡом.
Island рӡыкапан 169 тонна иҟоуп, роура – 34 метра, рыҭбаара – 6,4 метра, рыццакыра –28 ӷбаццакыра, рекипаж 16-ҩык, ахалаҟазаара –5 уахыки-ҽнаки. Аԥхьанатә ашхәа 25-мм иҟоу артилерриатә шьақәгыла Mk 38 Mod 0 Bushmaster, 12,7-мм иҟоу апулемет М2НВ ақәгылоуп. Иақәгылоуп РЛС AN/SPS-73 аматортә шхәарчы. Арҭ еиқәыԥхьаӡоу азхоит изакәаным амиграциеи анаркотрафики раԥырҟәҟәааразы. Аха Island-қәа фба рыла Амшынеиқәатә зона ахьчареи Адгьылбжьаратә мшын аҟны НАТО аӷбақәа ацхыраара рыҭареи фантастикоуп ҳәа азуҳәар ҟалоит.
Урыстәыла Амшынеиқәатә флот иаҿурԥшыр – ихшыҩдароуп ҳәа адагьы иччархәроуп ҳәа уҳәар ҟалоит.
Украина арра-мшынтә мчрақәа реилазаараҿы ажәыларатә ӷбақәа зынӡа ирымам ҳәа уҳәар ҟалоит. Аӷбаргылара аганахь алагьы рыпланқәа ыҟаӡам. Рыфрегат заҵә "Гетман Сагайдачный" аремонт азура хыркәшахап ҳәагьы узҳәом. Антиквартә шхәақәа Island амш бааԥс азы рхәарҭара зынӡа илаҟәуеит. Америкатәи аҳамҭақәа зхәарҭоу алаԥина ацҳара иеиҳам, украинатәи абиуџьет акыр ишҭадырцәуагьы.
Еиду аштатқәа рҳамҭақәа – Island украинатәи абиуџьет 10 миллион доллар рҟынӡа агнархеит. Егьырҭ иаарымгацкәа иҟоу ашхәақәа аԥшьба рзгьы Киев 20 миллион доллар ашәар акәхоит. Аԥара ду шрыхшәааугьы дара зҿыцхом, аекипаж рызгьы ишәарҭоуп.избанзар 2017 шықәса рзы ашәҟәы ианҭыргоз амалыр рацәа рыманы иҟан. Аҵыхәәтантәи рремонтгьы хәышықәса раԥхьоуп ианымҩаԥыргахьаз.
Иашала, ари аҩыза агәыжә-мыжә наҟ икажьтәуп, аха америкаа уи аԥарахшәаара рҭахым. Еиҳа еиӷьны ирыԥхьаӡоит "рпартниорцәа" хә-маҷла ирырҭар. Убас, 2015 шықәса рзы ашхәақәа хԥа Island Пакистан иаанахәеит, 2016 шықәса рзы – Қырҭтәыла ҩ-шхәак аанахәеит, 2017 шықәса рзы –"Айлендԥәа" ҩба аанахәеит Коста-Рика.
НАТО арра-ҽазыҟаҵаратә уснагӡатә Sea Breeze алахәрала ма "ажә-мыжә" аныҟәгарала фырхаҵара узаарԥшуам. Вашингтон "апартнерцәа" рахь иамоу аинтерес иахьа иҟазар уаҵәы иҟамлар алшоит. Урыстәыла агәыламабзиара иреиӷьу абџьар аасҭа ахьчара алшоны ишыҟоу дырзар зегьы иреиӷьуп.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.
АҞӘА, абҵара 30 — Sputnik. Акоронавирустә инфекциа алаҵәара инадҳәаланы Москвеи Санкт-Петербурги рҵараиурҭақәа адистанциатә ҵарахь ииаргеит ҳәа Telegram-канал аҿы адырра ҟанаҵоит Урыстәыла аҵара аминистрра. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Адырраҭараҿы иарбоуп регионалтә ҵараиурҭақәакгьы адистанциатә ҵарахь ишиагоу.
Аминистрраҟны аус адырулеит аҵаратә процесс хра аманы аиҿкааразы абжьгарақәа.
Уаанӡа, Москвеи Санкт-Петербурги рҵараиурҭақәа рыстудентцәа адистанциатә ҵарахь риагаразы адҵа анапы аҵаҩны иҭыжьын абҵара 11 рзы.
Арегионалтә ҵараиурҭақәагьы ирабжьган адистанциатә ҵарахь ииасразы.
Урыстәыла COVID-19 рыхьхьеит 2 295 65-ҩык. Рыԥсҭазаара иалҵит 39 895-ҩык, ргәы бзиахеит — 1 778 704-ҩык.
АҞӘА, абҵара 30 — Sputnik. Жә-шықәса зхыҵуа Биниамин Милт Иерусалим, Храмоваиа гора ҳәа иахьашьҭоу аҭыԥ аҿы ахьтәы еимхәыцыра ибеит. Аимхәыццыра ақәра х-нызқьшықәса рҟынӡа ыҟоуп ҳәа аанацҳауеит РИА Новости, Temple Mount Sifting Project асаит адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
Арԥшӡага ԥшь-ҿыгҳарак амоуп, дара зегь хаз-хазы ахьтәы еимхәыццырақәа рыла ишьақәгылоуп, ашәҭ асахьа амоуп. Убри аан дара рҭагылазаашьа бзианы иҟоуп. Аԥшаах здырбаз археолог аԥхьаҵәҟьа ҳаамҭазтәи рыԥшӡагаз џьишьеит.
Нас еилкаахеит аимхәыццырақәа Актәи абааш аамҭа (Соломон ибааш, ҳера ҟалаанӡа 950 - 586 шш. — аред.) иатәуп ҳәа.
Аҵарауаа ирҳәеит асеиԥш иҟоу амаҭәарқәа шамахамзар ишуԥыхьамшәо.


Sputnik, Елеонора Коӷониаԥҳа
Аибашьра анеилгаз ашьҭахь, акыраамҭа аҭыԥ рыман урҭ рҩызцәа ахҭысқәа. Аамҭак азы еиҳа ҭынчран.
Хымԥада, ацәгьоурақәа есқьынагьы имҩаԥысуан, аха, ашьоуреи ахалахьырхәреи рышьҭыбжь уамак иҳаҳауамызт. Мчыбжьык аԥхьа, "Ахалахьырхәра" захьӡыз санҵамҭа Sputnik адаҟьаҿы икьыԥхьын. Уи азкын, аҳҭнықалақь Аҳабла ҿыц ҳәа иахьашьҭоу иҟалаз ауаҩшьра.
Аиашьа иаҳәшьа дишьит, "лхымҩаԥгашьа" мзызс инаҭаны. Ашьра ҟазҵаз, абџьар аныҟәгара азин имамызт, аофициалтә информациа ишҳанаҳәаз ала. Дҭархоуп 33 шықәса зхыҵуаз аҭыԥҳа. Дыршьит, избанзар, ахацәа ирыӡбеит абас "рыхьымӡӷ" рхырхырц.
Ари ажәлар рыбжьы ныҵак излацәажәо ауп, аха бжьыҭгала уамак аӡбахә рҳәом. Ирҳәом, избанзар, ус иақәнагоуп ҳәа изшьогьы маҷҩым, насгьы, ҭаацәаратә драмоуп, алацәажәарагьы уамак иаԥсам ҳәа ргәы иаанагозар ҟалоит.
Арҭ амшқәа ирылагӡаны иҟалеит дырҩагьых ауаҩшьрақәа, актәи аигәылацәа рӷыӷеибагара иахҟьеит, аҩбатәи, лаҵарамза 6 2017 шықәсазы автомат ҭырҟьаны иршьыз Мадина Занҭариаԥҳа илыдҳәалоуп рҳәоит. Лаҵарамза 18 2017 шықәсазы абџьар ҭырҟьаны дшьуп, 1992 шықәсазы ииз Арнольд Акаба.
Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра ишаанацҳауа ала, уи ишьразы "гәҩарас дҟаҵаны даанкылоуп, Тамшь ақыҭан ииз, Аҟәа инхо атәылауаҩ". Аацҳамҭаҿы иарбаӡам, гәҩарас ирымоу ихьӡи ижәлеи, аха, Аԥсны атәыла хәыҷуп, убри аҟынтә, ауаажәларара ирдыруеит, иршьыз аҷкәын, зашьа иишьыаз аҭыԥҳа дышлыхдырҟьаз. Дырҩагьых ахалахьыхәра.
Абарҭқәа зегьы уанрызхәыцуа, акыр шәышықәса раԥхьа иҟалақәоз ахҭысқәа реиҳа еицәоу авариантқәа рыла ишымҩаԥсуа убоит. Ари аанкылашьак амоур, ҳмилаҭ ҭибархар алшоит.
Ҳазҭагыло аамҭазы, абџьар ишакәым ахархәара аиуны иҟоуп, ихысуеит ақалақь агәҭа, ачарақәа рҿы, аимак змоу еибашьуеит амаҷ азы. Ас иҟоуп, избанзар, абџьар ахархәараазы аԥҟарақәеи, уи аҵәахышьеи аӡәгьы инеигӡар иҭахӡам. Атрадициақәа ртәы ҳҳәозар, анкьатәиқәеи уажәтәиқәеи хәыки шьхаки рыбжьоуп. Уаанӡатәи Апарламент адепутатцәа актәи аԥхьара иахрыжьхьеит "Абџьар азы азакәан".
Уаҟа иануп, ахыхьчаразы ауаҩы ихы иаирхәо арбану, насгьы, абџьар ауаҩы инеигар ахьыҟалои иахьыҟамлои уҳәа, абџьар ахархәаразы еиуиеԥшым аԥҟарақәа. Абарҭ зегь ҳара изаҳҭахыу, ауаҩы ишьра, иҭархара аҽацәыхьчаразоуп.
Ииашоуп, ауаҩы бџьардагьы дыршьыр ауеит, аха, абџьар ауаҩы ишьразы зегь реиҳа ишәарҭоу акакәны иҟоуп, убри азоуп, уи аныҟәгара азин змамкәа зхы иазырхәо рзы, азакәан аҿы иҷыдоу ахәҭаҷ зыҟоу. "Абџьар аҩысҭаа дҭатәоуп, нан", лҳәон санду, абџьар ишакәым азныҟәара ашәараҭара шацу лдыруан азы.
Иахьа, 21-тәи ашәышықәсазы, азакәанқәа маҷымкәа ианҳамоу, уи иҳаднагало аԥҟарақәа ҳрықәныҟәом, иахьаҭыԥугьы, иахьаҭыԥымгьы абџьар ҭҳарҟьо, ҳара ҳара ҳақәибахуа ҳалагеит. "Иахьарнахыс ишьызааит ашьоура", ҳәа иҩхьан ашәҟәыҩҩы Иван Папсқьыр ироман "Аԥҳәыс лыпату" аҿы.
Иҩхьан, избанзар, ауаҩшьра иарҿио аиӷара иахҟьаны ауаа ықәибахлар алшоит. Ҳара ҳмилаҭ маҷуп, убри аҟынтә, ҩынтәынгьы ҳхы ҳахьчароуп. Аха, аҳәынҭқарраҿы азакәанқәа рықәныҟәара аныџьбарам, ауаҩы ишауа анидыруа, ихала иӡбоит ахара зду ҳәа ииԥхьаӡо иҭархара, убри аан, иаҳәшьа гәакьа димшаҭо аҟынӡа дгәымбылџьбараханы дҟалахьеит.
Мадина Занҭариаԥҳа илхыҵуан 33 шықәса Арнольд Акаба 25 шықәса, заҟа иқәыԥшқәоузеи, заҟагьы итрагедиоузеи рыгрҿы амырҳәаӡакәа автомат иҭнарҟьаз ахы рыԥсҭазаара иахьалнахыз. Изыӡбада урҭ ахалахьырхәра амотив ала рыԥсҭазаара иалхтәын ҳәа?!
АҞӘА, абҵара 30 – Sputnik, Бадри Есиава. Гәдоуҭа аканализациатә насос-станциақәа ҩба рремонт ахыркәшарахь инеиуеит ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит акапиталтә ргылара Аусбарҭа аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Демир Гамсониа.
"Ари аусура анагӡаразы иара убасгьы аремонт азуын звольт ҳараку аҳа – КНС 1, КНС 2 афымцалашара рызназго, ишьҭаҵан аколлектор ҿыц арыцқьаратә усурақәа рзы. Аусурақәа ҩымчыбжьҟа рнаҩс ихыркәшахоит", - иҳәоит иара.
Гамсониа иҳәеит аканализациатә насос-станциақәа зԥыршьуа арыцқьаратә хархәагақәа Приморск ақыҭеи Гәдоуҭеи рыбжьара иҟоуп ҳәа. Дара асовет аамҭақәа раан иргылан. Урҭгьы аремонт рҭахны иҟоуп. Арҭ аусурақәа рхышәаҵышәа аплан аҿы ишарбоугьы Аинвестпрограмма иалагалам.
Аканализациатә насостә-станциақәа рремонт иалаган 2017 шықәсазы. 2017-2019 шықәсқәа рызтәи Аԥсны асоциал-економикатә ҿиараз Аинвестпрограмма иалагалан. Апроект ахәԥса 152 миллион мааҭ ыҟан. Урҭ рҟынтәи жәа-миллион мааҭ 2020-2022 шықәсқәазтәи апрограммахь ииаган.
Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа драматә театр Жәларбжьаратәи атеатртә фестиваль "Южная сцена-100", иалахәхараны иҟоуп. Афестиваль мҩаԥысуеит Ҟабарда-Балкариа ареспубликаҿы ԥхынҷкәын 3 инаркны 7-нӡа. Нальчиктәи афестиваль аҿы италиатәи адраматург Едуардо де Филиппо ипиеса иалху, арежиссер Бенар Ақаҩба иқәыргыламҭа аспектакль "Цилиндр" днарбоит. Ари ақәыргыламҭа аԥхьарбара мҩаԥысит ԥхынгәымзазы.
"Афестиваль ахь иаҳгар ҳҭахын "Ромеои Џьулеттеи", иара ақәыргыламҭа ҿыцуп, ахәаԥшцәа бзиа ирбоит, аха иалахәу рацәоуп, ачымазара (COVID-19- аред. ) иахҟьаны иаҳзеиқәмыршәаӡеит, ирлас иузымӡбо еиуеиԥшым азҵаарақәа цәырҵит. Акультура аминистрреи атеатр анапхгареи иазхәыцит иаҳгаша аспектакль, иалаҳхит "Цилиндр". Ақәыргыламҭа ҿыцуп, иалахәу актиорцәагьы рызхара имхәмарӡацт, избанзар акарантин иахҟьаны атеатр адыркуан, иаадыртуан, Аԥсны ҩынтә рыда иқәыргыламызт. Сынтәа афестиваль ахь ҳамцар ҟаломызт, избанзар шьҭа итрадициоуп", - лҳәеит Ҭыжәԥҳа.
2019 шықәсазы Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр Жәларбжьаратәи атеатртә фестиваль "Южная сцена-100" иалахәын аспектакль "Ажәҩан аҟәара" аманы. Атеатр атруппа "Иреиӷьу актиортә еилазаара" ҳәа адиплом анашьан.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 30 — Sputnik. Жә-шықәса зхыҵуа Биниамин Милт Иерусалим, Храмоваиа гора ҳәа иахьашьҭоу аҭыԥ аҿы ахьтәы еимхәыцыра ибеит. Аимхәыццыра ақәра х-нызқьшықәса рҟынӡа ыҟоуп ҳәа аанацҳауеит РИА Новости, Temple Mount Sifting Project асаит адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
Арԥшӡага ԥшь-ҿыгҳарак амоуп, дара зегь хаз-хазы ахьтәы еимхәыццырақәа рыла ишьақәгылоуп, ашәҭ асахьа амоуп. Убри аан дара рҭагылазаашьа бзианы иҟоуп. Аԥшаах здырбаз археолог аԥхьаҵәҟьа ҳаамҭазтәи рыԥшӡагаз џьишьеит.
Нас еилкаахеит аимхәыццырақәа Актәи абааш аамҭа (Соломон ибааш, ҳера ҟалаанӡа 950 - 586 шш. — аред.) иатәуп ҳәа.
Аҵарауаа ирҳәеит асеиԥш иҟоу амаҭәарқәа шамахамзар ишуԥыхьамшәо.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 7 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 446-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит.
Аоперативтә штаб иаанацҳауеит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны рыԥсҭазаара ишалҵыз акоронавирус зцәа иалаз хҩык апациентцәа. 1945 шықәса рзы ииз апациент иԥсҭазаара далҵит ԥхынҷкәын 6 ауха, 1958 шықәса рзы ииз апациент иԥсҭазаара далҵит ԥхынҷкәын 5 рзы, иара убас уаха лыԥсҭазаара далҵит 78 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс. Амобилтә госпитал аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1938 шықәсазы ииз апациентка, лара иуадаҩны имҩасуаз акоронавирустә инфекциа ҿыц лыдбалан, иара убас уи ада илылаз "иуадаҩны имҩасуаз ҩганктәи аполисегментартә ахәышәтәырҭанҭыҵтә гәыҵәкра" аҽаруадаҩит. Иақәнагаз атерапиа шылзымҩаԥыргозгьы, аԥҳәыс лыԥсҭазаара далҵит ԥхынҷкәын 6 рзы зыҽзырӷәӷәаз агәы-шьадатә зымхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 100-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 85-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 30-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 35-ҩык апациентцәа, Гагратә ахәышәтәырҭаҿы - 34-ҩык, Очамчыратәи ахәышәтәырҭаҿы - 27-ҩык апациентцәа.
Аҟәатәи амобилтә профилрацәатә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 55-ҩык апациентцәа. 52-а рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хәҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
АҞӘА, ажьырныҳәа 27 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 543-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 54-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ажьырныҳәа 25-26 рзы Аԥсны аковид-хәышәтәырҭақәа рҿы рыԥсҭазаара иалҵит фҩык апациентцәа.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ажьырныҳәа 26 рзы иԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа. 1931 шықәсазы ииз - идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц, иара убас идбалан зымҩасшьа бааԥсыз авирус-бактериалтә ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра. Иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз ахаҵа, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1950 шықәсазы ииз апациент, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит иҭагылазаашьа бааԥсны, ирԥҳақәа ачымазара акыр ирылаҽны. Апациент мызкы иназынаԥшуа иақәнагаз ахәышәтәра дахысуан, аха уи иахьмырԥшкәа иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 26 рзы.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа. 1950 шықәса рзы ииз апациент иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 15 рзы, 1946, 1948 шықәсқәа рзы ииз ҩыџьа апациентцәа - ажьырныҳәа 26 рзы. Урҭ рыхҩыкгьы акоронавирустә инфекциа адиагноз рзышьақәырӷәӷәан.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 118-ҩык, урҭ рахьтә 104-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 34-ҩык, ибжьаратәуп - 50-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 35-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 29-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 46-ҩык апациентцәа.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкычымазара рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
2021 шықәса ажьырныҳәа 1 азы зда ԥсыхәа ыҟам ауаҩы ихныҟәгага мызкы иартәеит 7 нызқьи 398 мааҭ.
"Аԥсны мызчарак ахыԥхьаӡара аилкааразы Урыстәыла Краснодартәи атәылаҿацә, Адыгатәыла ирымоу аметодика ҳхы иаҳархәоит ҳаргьы. Мызчарак иалоуп ауаҩы аԥсымышьҭыгазы иифараны иҟоу 35 хкы афатәқәа. Урҭ рыдагьы ааглыхратә тауарқәа, убасгьы алашара, ауадазы амаҵзуратә шәахтәқәа уҳәа. Арҭ зегьы еилаҵаны зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа идыртәо ахә ҟалоит. Афатәқәа ари ахә аҟынтәи 5 нызқьи 60 мааҭ дыртәоит, егьырҭ атауарқәа 1450 мааҭ, ашәахтәқәеи егьырҭ амаҵзуратә хшәаатәқәеи 887 мааҭ. Зда ԥсыхәа ыҟам мызчарак еиҵаны иҟамзароуп ауалафахәы. 2017 шықәсазы апарламент аҟны аџьаус азы азакәан ҿыц рыдыркылеит. Уаҟа иарбоуп ианар 1, 2018 шықәса инаркны мызчарак зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа иреиҵамзароуп ҳәа. Ус шакәгьы, иахьагьы иҟоуп зуалафахы мызчарак аасҭа еиҵоу", - лҳәеит Гогьиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Аҳәынҭстатистикаҿы ахныҟәгаратә минимум шьақәдыргылеит


Гагра араиони Гагра ақалақьи аиқәырхара- абылрацәыхьчаратә ҟәша аусзуҩцәа ишазгәарҭо ала, ибылуаз еиҳарак абна аҵеи иҩаз аҳаскьынреи ракәын, абылрақәа рҵакьырадгьыл ф-гектарк рҟынӡа инаӡоит. Амцарцәаразы инашьҭын амцарцәаратә гәыԥқәа ԥшьбеи, Гагра аиқәырхаратә гәыԥи, Аҟәатәи амцарцәаратә гәыԥи.
Ажьырныҳәа 7 рзы амцакра ырцәан Гәдоуҭа араион Мгәыӡырхәа ақыҭан, Очамчыра араион Рекеи Баслахәи ақыҭақәа рҟны. Гал араион Гагахлеба ақыҭаҟны ирцәаз амцакрақәа рҵакьырадгьыл гектарк рҟынӡа инаӡоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ашықәсҿыцазтәи аныҳәамшқәа рнаҩс Аԥсны ирацәаҩхеит аҿкычымазара зыдбало рхыԥхьаӡара. Аԥсны иахьаҵанакуа, иахьазы активла COVID-19 аҟнытә аҽыхәышәтәра иаҿуп 2000-ҩык рҟынӡа, абри атәы лҳәеит ареспублика асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик ауааԥсыра акоронавирустә инфекциа рацәыхьчаразы Акоординациатә штаб аилатәараҿы, ажьырныҳәа 11 рзы.
Атәыла ахада аԥкрақәа алаигалеит жәабран 10-нӡа, хәҭакала русура аанкылоуп аџьармыкьақәа, акрыфарҭақәа, ақьафурҭақәа.
Ауаажәларратә ҭыԥқәа рҟны рыҟазаараан, ауаажәларратә транспорти атаксии рҿы ахыхьчаратә хархәагақәа ахархәара.
Ашьха Ҟарабах аминаҵхратә процесс шымҩаԥсыц имҩаԥысуеит. Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра аминаҿагыларатә жәларбжьаратә центр аҟазауаа Степанакер иахьаҵанакуа аминақәа рыҵхраан рхы иадырхәоит ҳаамҭазтәи аробототехникатә комплексқәа "Уран-6".
2020 шықәса абҵара 23 раахыс урыстәылатәи аҟазауаа идрыцқьахьеит 479,2 гектар адгьылҵакыра, 182,8 километра амҩақәа, 710 нхарҭаҭыԥ, еиҵыхуп 23 000 рҭҟәацга маҭәар.
Ишәарҭоу амаҭәарқәеи иԥымжәаз артҟәацгақәеи аполигон ҷыдахь инаганы иԥыржәоит.
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Урыстәыла, Азербаиџьан, Ермантәыла рхадацәа Владимир Путин, Ильхам Алиев, Никол Пашиниан абҵара 10 рзы рнапы аҵарҩит Ашьха Ҟарабах аибашьра аанкыларазы аицҳәамҭа. Уи инақәыршәаны Ермантәылеи Азербаиџьани иааныркылаз аҭыԥқәа рҿы иаангылоит, Бақәа анапаҵаҟахь ииасуеит Кельбаџьартәи, Лачатәи, Агдамтәи араионқәа, атҟәацәа еимырдоит.
Ҟарабахи Ермантәылеи еимаздо Лачатәи акоридор аҿы аурыс ҭынчреиҿкааҩцәа гылоуп.
Ҟарабах аконфликт ахы акит 1988 шықәса жәабранмзазы, Ашьха-Ҟарабахтәи автономтә област Азербаиџьантәи ССР ишалҵуа азы аҳәамҭа аныҟанаҵа ашьҭахь. 1992-1994 шықәсқәа рызтәи аиҿагылара ашьҭахь Азербаиџьан Ашьха Ҟарабах анапы иҵыҵит иаԥныз араионқәа быжьба налаҵаны. 1992 шықәса раахыс ОБСЕ Минсктәи агәыԥ аҳәаақәа ирҭагӡаны аимак ҭынчрыла аилыргаразы аиҿцәажәарақәа мҩаԥысуеит. Азербаиџьан аҵакыратә акзаара атәы иалацәажәоит, Ермантәыла – иазхаҵам ареспублика аинтересқәа ахьчоит.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ԥхынҷкәын 18 - Sputnik. Аԥсны акоронавирустә ҭагылазаашьа уадаҩуп, аха хылаԥшра ауҭартә иҟоуп ҳәа иҳәеит Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа Гәдоуҭатәи аковидтә центр данаҭаа ашьҭахь ҳәа аанацҳауеит аминистрра апресс-маҵзура.
Ҭамаз Ҵахнакьиа днеины игәеиҭеит ашәахәатә диагностика аҟәша аусушьа, хаҭала ааигәа аусура иалагаз ареанимациатә ҟәша, ахәшьара аиҭеит ара иҟоу апациентцәа амедицинатә цхыраара рыҭара аҭагылазаашьақәа.
Ашәахәатә диагностика алабораториа аусзуҩцәа ражәақәа рыла, акомпиутертә томограф аусура иалагазар имҩаԥгоуп 600 рҟынӡа ҭҵаара. Уахыки-ҽнаки рыҩнуҵҟа ирыдыркылоит 30-ҩык инарзынаԥшуа ауаа.
Аминистр изеиҭарҳәеит акомпиутертә томограф алашара дырцәаргьы, иаԥырхагамкәа еиԥымҟьо аус зуа ахархәага ишаҿаку.
Ҭамаз Ҵахнаьиа амедицинатә усҳәарҭа хәшәылеи зыда ихәарҭам егьырҭ ахархәагақәеи рыла ишеиқәыршәоу гәеиҭеит. Агоспиталь анапхгара аинформациала, апациентцәа рыхәышәтәразы ахархәара зҭатәу ахәшәқәа зегь рыла еиқәшәоуп.
Уажәазы ахәышәтәырҭа аинфекциатә ҟәшаҿы ишьҭоуп 32-ҩык. Урҭ ихьанҭақәоу ҳәа иԥхьаӡоуп.
Ахәышәтәырҭа еиқәыршәоуп аҵәыҵәри еиԥҟьарада аиурала. Убри аан еснагь иаҭаххозар ҳәа ихианы иҟоуп 50 баллон.
Аҳақьымцәа ицны Ҭамаз Ҵахнакьиа "азона иаҵәа" ахь днеит. Имҩаԥырго ахәышәтәреи аиҿкаареи бзиоуп ҳәа азишьеит. Ара аҳақьымцәа ашәарҭадаратә техника иқәныҟәоит, иахәҭоу арыцқьара мҩаԥыргоит.
Гәдоуҭатәи аковид госпиталь апациентцәа рыкрыфара-рыкрыжәразы уадаҩра иҭагылам. Ахәыҟаҵарҭа иахәҭоу зегь рыла еиҿкаауп. Ачымазцәа мышкахьы хынтә акрырҿарҵоит ҳәа аҳәоит апресс-центр адырраҭараҿы.
Ҭамаз Ҵахнакьиа агоспиталь амедицинатә усзуҩцәа зегьы ҭабуп ҳәа реиҳәеит есыҽнытәи рџьабаазы, акоронавирустә пандемиа аамҭазы еиҳагьы акраҵанакуа ианыҟоу.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Воуԥҳа Аҟәа аепидемиологиатә ҭагылазаашьазы: ауаа аԥҟарақәа рықәныҟәара ишаҟәыҵыз убоит
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 27-Sputnik. Аӡҩыбжьа ақыҭан инхо Ҷанаа рыҩны мчыла аҩналара зыхҟьаз аилкааразы Очамчыра араион апрокуратура заанаҵтәи аусҭҵаара мҩаԥнагоит, абри атәы иҳәеит Аԥсны апрокурор хада ихаҭыԥуаҩ Руслан Ҭырқьба.
"Очамчыра араион Аӡҩыбжьа ақыҭан инхо Ҷанаа рыҩны мчыла аҩналара зыхҟьаз аилкааразы апрокуратурахь аӡәгьы арзаҳал алыимҵеит, аха Очамчыра араион апрокуратура иҟалаз азы аусҭҵаара мҩаԥнагоит. Аҭыԥаҿтәи агәаҭарақәа иаадырԥшит ахатәҩны ааха шаҭаз, аҩны аҩнуҵҟа еилаҩынтан, аҩнымаҭәа ԥҽын. Аусҭҵааразы афактқәа аидкыларазы аусурақәа цоит", - иҳәеит Ҭырқьба.
Аӡҩыбжьа ақыҭа ахада Дмитри Абыхәба иажәақәа рыла, ахҭыс ҟалеит асабша ԥхынҷкәын 26, асааҭ 4:00 рзы. Идырым ахаҿқәа асабрадақәа рҿаҵаны Ҷанаа рыҩны мчыла иҩналеит, аԥшәмацәа иргәыдлеит, шьоукы адәахьы идәылыргеит.
"Урҭ ауаа ашәқәа, аԥенџьырқәеи ԥырҽит, аиарақәа аадырҳәит, аԥшәмацәа рнапқәа дырҵәиит. Дара асабрадақәа рҿан, изусҭцәоу ҳаздыром. Аҩны аҩнуҵҟа зегьы аадырҳәит, игәарҭеит, нас индәылҵны ицеит. Уи шыҟарҵоз шәыла иабандаз. Ари аҩнаҭаҿы ԥшьҩык ауааԥсыра нхоит- ан, аԥацәа ҩыџьа, аԥҳа, урҭ рыбжьара иҟоуп ахамыхәацәеи зықәра намӡац ахаҿқәеи", - азгәеиҭеит Абыхәба.
Ақыҭа ахада иҳәеит, амҽыша Аӡҩыбжьа иҟалаз ахҭыс зыхҟьаз аилкааразы аизара мҩаԥгахоит ҳәа. Аиԥыларахь ааԥхьара рымоуп араион аиҳабыреи амчратә усбарҭақәа рхаҭарнакцәеи.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ԥхынҷкәын 17 - Sputnik. Арадиоеимадара хара Аҭҵаарадырратә институт аус зыднаулаз аӡхыхьтә ҭагылазаашьа ҭызҵаауа автоматикатә система ҿыц Амшын еиқәаҿы атестқәа ирыхрыжьуеит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости аилахәыра апресс-маҵзура адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра изныкымкәа аҳәамҭақәа ҟанаҵахьеит НАТО аԥшыхәратәии аибашьыгатәии аӷбақәа Амшын еиқәа акваториа ишҭало азы. Иҟалалон дара Урыстәыла аҵакыратә ӡқәа рахь аҭалара рҽаназыршәозгьы.
Арадиоеимадара хара Аҭҵаарадырратә институт (НИИДАР) аҿы аӡхыхьтә ҭагылазаашьа ҭызҵаауа автоматикатә система ҿыц "Стратегия" ҳәа ахьӡ арҭеит.
Асистема ахы ианархәоит аспутниктәии адгьылхыхьтәии информациатә системақәа, еиуеиԥшым арадиолокациатә станциақәа рдыррақәа, афлот аинформациа аҩныҵҟатә каналқәа рдыррақәа. Иара убасгьы иара аинформациа аиуеит алаԥшҳәаа анаҩстәи арадарқәа рҟынтәи.
Асистема автоматла аӷбақәа зтәу, изеиԥшроу, рныҟәашьа, рыццакышьа еилнакаауеит, аҳәаа ма зҭалара ҟамло араионқәа иахьынӡарзааигәо гәанаҭоит. Уи адагьы "Стратегия" аоперативтә агылазаашьа аԥсахра анализ азуреи ахәшьара аҭареи алшоит.
Иара убасгьы аинформациа зҟынтә иаиуа атехникатә хархәагақәеи егьырҭ асистемақәеи ирныруеит.
НИИДАР арратә ҟазшьа змоу арадиолокациатә станциақәа (РЛС) аԥнаҵоит. Убас аинститут аус аднаулахьеит аракетатә жәылара азыԥхьагәазҭо асистема "Воронеж-ДМ", алаԥшҳәаанхыҵтә станциақәа "Подсолнухи" "Контейнери", еиуеиԥшым арадарқәа.
АҞӘА, ажьырныҳәа 20 - Sputnik. Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) ари амчыбжь азы COVID-19 аҟынтәи арекордтә ԥсыҭбарақәа азгәанаҭеит - 93 нызқьҩык.
Адунеи аҟны зынӡа 93 миллионҩык ауааԥсыра COVID-19 рыдбалан. Ииасыз амчыбжь азы ачымазара змоу рхыԥхьаӡара 4,7 миллионҩык рыла еиҳахеит.
Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) хәажәкыра 11, 2020 шықәса рзы акоронавирустә инфекциа COVID-19 пандемиоуп ҳәа рыланаҳәеит. Џьон Хопкинс ихьӡ зху ауниверситети АИХқәеи рдыррақәа рыла ЕАА зегь раасҭа ачымазара шьҭыркаахьеит — 24,4 миллионҩык, Индиа - 10,5 миллионҩык, Бразилиа - 8,5 миллионҩык.
Урыстәыла, Аоперативтә штаб аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла 3,612 миллионҩык COVID-19 рыдбалоуп, 3,002 миллионҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 66 623 пациент рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ажьырныҳәа 19 азтәи адыррақәа рыла 10784-ҩык чмазцәахахьеит. 152-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 8513-ҩык ргәы бзиахеит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 19– Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа автотранспорт архынҳәратә ныҟәара алагалахоит Шәачантәи Аԥсны аҳәаахь иаауа амҩадуаҿы ҳәа адырра ҟанаҵоит ФКУ Упрдор "Черноморье".
Архынҳәра аҭыԥ аиуеит амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа, аиланхарҭа Лоо аҟны ажьырныҳәа 19 асааҭ 23:00 инаркны ажьырныҳәа 20 асааҭ 23:00 рҟынӡа.
Архынҳәратә ныҟәара аҭыԥқәа асветофор ала иҭышәныртәалахоит.
Акурорт Шәача иахьаҵанакуаз аныҳәамшқәа раан иаԥыхын архынҳәыгақәа, аиланхарҭа Лазаревское 106-тәи акилометр аҿы, аиланхарҭа Лоо 155-тәи акилометр аҿы, амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа аҿы.
Аусурақәа еиҭахацдыркит ажьырныҳәа 12, 2021 шықәсазы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.


АҞӘА, ажьырныҳәа 9 - Sputnik. Аԥсны абжеиҳарак лашарада иаанхеит аҳауатә цәаҳәа "Ԥсоу 220" аҿы авариа иахҟьаны ҳәа аанацҳауеит АУН "Амшынеиқәафымцамч".
Авариа абна абылрақәа ирыхҟьазар ҟалап ҳәа агәҩара ыҟоуп.
Асааҭ 07.04 рзы аҳауатә цәаҳәа "Ԥсоу 220" алашара авариала ицәеит. Авариа Гагра араион аҿы аҭыԥ змоу абна абылрақәа ирыхҟьазар ҟалап ҳәа агәҩара ыҟоуп", - ҳәа азгәаҭоуп адырраҭараҿы.
Гагра акәша-мыкәша абнарақәа амца ркит ажьырныҳәа 4 рзы ашьхарақәа рҿы, анаҩс ахаша ажьырныҳәа 6 рзы шьыжьнаҵы амца атрасса Ԥсоу - Егры ахь илбааит, уи иахҟьаны ахаҳә леит. Ажьырныҳәа 7 рзы, ахәылбыҽха адырра ҟаҵан Гагра араион аҟны абнаҿы амцакрақәа аҩнқәа рҟынӡа инаӡеит, 150 метра инареиҳаны ҳәа. АҶА амцарцәаҩцәеи аҭыԥантәи ауааԥсыреи аҩнқәа амца рымкырц аус руеит, аха макьана амца арцәара рылымшацт.
Аҳауатә цәаҳәа "Ԥсоу 220" аҿы авариа аԥыхразы АУН "Амшынеиқәафымцамч" амчқәа зегь нашьҭуп.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 9465-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 7196-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 136-ҩык.
Хыԥхьаӡара рацәала аԥсшьаҩцәа ашықәсҿыцазтәи аԥсшьарамшқәа Аԥсны ирхыргоит. Изеиԥшроузеи аҭагылазаашьа Тҟәарчал араион аҿы, ирацәаҩума аԥсшьаҩцәа рахьынтә мрагыларатәи ахәҭа алызхуа, абри атәы арадио аефир аҿы иҳәеит Тҟәарчал инхо, апацхақәа руак аиҳабы Ҭенгиз Џьынџьал.
Гагра акәша-мыкәша абнарақәа амца ркит хымш раԥхьа, анаҩс ахаша шьыжьнаҵы, ажьырныҳәа 6 рзы амца атрасса Ԥсоу - Егры ахь илбааит.
Адунеи дықәымзар ҟалап аӡәы, 2020 шықәсазы ачымазареи, ауадаҩрақәеи, аԥынгылақәеи, аԥкрақәеи зцыз аамҭан ҳәа зымҳәо, хымԥада саргьы уахь саҵанакуеит лҳәоит Sputnik аколумнист, акорреспондент Саида Жьиԥҳа. Аха убри аан иазгәалҭоит иҿыцыз арҿиаратә мҩагьы дшықәнаҵаз.
Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистр Лев Кәыҵниа арадио Sputnik иаиҭаз аинтервиу аҿы еиҭеиҳәеит ҳтәылаҿы иҟоу абна амцакрақәа ртәы.
Аоператә шәаҳәаҩы, Аԥсни Урыстәылеи Жәлар рартистка Хьыбла Гьерзмааԥҳа диит Пицунда ажьырныҳәа 6, 1970 шықәса рзы.
Акыршықәса раԥхьа Ҭырқәтәылантәи зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь наӡаӡа нхара ҳәа ихынҳәыз ҳџьынџьуаҩ , Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран Есеф Ҳапат иаамҭанымкәа идунеи иԥсахит. Иҩыза гәыблыла дигәалаиршәоит Октаи Ҷкотуа.
Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ, аколумнист Сусанна Ҭаниаԥҳа арубрика "Жәлар рдоуҳа" аҟны еиҭалҳәеит жәлар рдунеихәаԥшышьаҟны ажәаԥҟақәа иааныркыло аҭыԥ, ҳмилаҭ рхы иадырхәоз ажәаԥҟақәа рҿырԥшқәа аалгеит.
Гагра араион аҟны ашьхара иахьаԥну амца акит ашьыжь, ажьырныҳәа 6 рзы. Уаанӡа Гал араион аҿгьы абнарақәа амца ркын.
Иҳаҩсыз 2020-тәи ашықәс шыуадаҩызгьы, хәарҭарас иалазгьы ыҟан. Sputnik Аԥсны аколумнист, арубрика "Жәлар рдоуҳа" азы анҵамҭақәа равтор Есма Ҭодуаԥҳа илгәалалыршәоит уи лшарақәас илнаҭаз ртәы.


Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Ҭенгьиз Бганба аибашьра иалагаанӡа, Гагра "Акурортторг" аҿы аус иуан. Усҟантәи аҭынч аамҭазгьы аԥсуа хацәа рхәыцрақәа ирылан ԥхьаҟа аибашьра иалагар шалшо. "Ҳаишьцәоуп" ҳәа зыбжьы рдуны изҳәоз ақырҭцәа ҵаҟа-ҵаҟала аҽазыҟаҵарақәа шымҩаԥыргоз лымҳаҭасла ираҳахьан.
"Аԥсуа гвардиа иалаз ҳашьцәеи ҳҩызцәеи рҟынтә иаҳдыруан иахьа-уаҵәы ақырҭцәа ҳажәлар шыҟало. Бџьарла ҳаиқәшәамызт, аха моралла ҳазыҟаҵан. Амала акурорттә аамҭа ианашыкьымҭаз абри аҩыза агыгшәыгра аадырԥшуеит ҳәа ҳаҟамызт. Исгәалашәоит нанҳәа 14 аҽны, 30-ҩык рҟынӡа Гагратәи аҿар амшын аԥшаҳәаҿы ҳаԥсы шаҳшьоз, аԥсуа гвардиа иалаз ҳҩыза ҷкәын Ашот Атиан "аибашьра иалагеит" ҳәа адырра шҳаиҭаз. Ҳагәҭа иҟаз ақырҭцәа ирцәымыӷхан "ҳара ҳақәҵаны ҳцоит, абџьар ҳкӡом" рҳәеит. Уи анаҩс иҟарҵазгьы сыздыруам. Егьырҭ ҳаибарыҩуа араион ахадарахьы ҳдәықәлеит", - аибашьра раԥхьатәи амш далацәажәоит Ҭенгьиз Бганба.
Адырҩаҽны Цандрыԥшь ақырҭуа десант анӡхыҵ, Ҭенгьыз уантәи Гаграҟа дааит уи аиҿыхара ацхырааҩцәа адиԥхьаларц. Аха абџьар азымхара иалнамыршеит аӷа иаанкылара. Ус аибашьратә цәаҳәа Ԥсахара аҳаблан ишьақәгылеит.
Ҭенгьыз Бганба Беслан Цкәуа икомандаҟаҵарала Ешыраҟа дцеит. Шықәсыбжак иназынаԥшуа ахырӷәӷәарҭақәа рыргылара далахәын. Шамиль Басаев игәыԥ Шрома ақыҭа ианалаха, ацхыраара арыҭаразы идәықәҵаз аибашьцәа рхыԥхьаӡараҿы дыҟан.
"Ҳаибашьцәа аӷа имацәаз иҭакын. Леван Миқаа икомандаҟаҵарала ацхыраара раҳҭар акәын. Абџьари аџьаԥҳани рнаҩс, афатә-ажәтәгьы ҳаҵан. Сара ааҵәак ача сҟәаҟәа иқәҵаны изгон", - иажәа иациҵоит аветеран.
Ҭенгьиз Бганба Ешыратәи ахырӷәӷәарҭаҿы дшыҟаз ауп ажьырныҳәа 5 рзы Аҟәа агаразы ажәылара ишдәықәло шыӡбахаз. Ашарԥазы, Амиран Берзениа икомандаҟаҵарала, Ҭенгьиз Бганба дызлаз, аиҳарак Гагреи Гәдоуҭеи араионқәа реибашьцәа ҩышәҩык рыла ишьақәгылаз агәыԥ, "Ацҳа кнаҳа" аладахьы Гәымсҭа аӡиас ируа иалагеит. Аха уи аамҭазы аӷацәа ажәҩан ахь иршьҭуаз алашарбага зцыз арҭҟәацгақәа иднарбеит аԥсуаа ажәылара ишалагаз.
Амчқәа ахьеиҟарамыз иахҟьаны, ҩаԥхьа ҳар хьаҵыр акәхеит. Аӡиас ирыз ҳаибашьцәа аӷацәа иҭҟәаны иргеит, адырҩаҽны ишьны рыԥсыбаҩ аԥсуа ган иарҭеит. Гәымсҭа аӡиас шьҭахьҟа ирыз ракәзар, асы рҽылакәаҳаны рхы рзышьҭымхо шьыжьы инаркны хәлаанӡа илаиан ахымца рҽацәырыхьчарц.
"Ари иманшәаламхаз ажәылара даара ҳгәы канажьит, аха аӡәызаҵәык иабџьар шьҭаимҵеит, уимоу аӷа иахь ацәымыӷра еиҳагьы иӷәӷәахеит, иаҳцәыршьыз ҳашьцәеи ҳҩызцәеи ршьа ауразы иҳахон. Исымҳәарц залшом, Ажьырныҳәатәи ажәылара ашьҭахь, аҽны хәлаанӡа асы изылымҵыз ҳаҷкәынцәа агәамбзиарақәа шроуз. Уи иахырҟьаны аибашьра ашьҭахьгьы игәаҟуаз рацәаҩын", - ҳәа азгәаиҭоит аибашьҩы.
Ианвартәи ажәылара ашьҭахь, Ҭенгьиз Бганба аҩежьра чымазара ихьуеит. Аҩны иҽахьынӡаихәышәтәуаз Амиран Берзениа игәыԥ ахатәгәаԥхаҩцәа рыла ихарҭәааны Мрагыларатәи афронт ахь иманы дыԥроит.
"Сшьапы санықәгыла, Ешыратәи ахырӷәӷәарҭахь сгьежьит, аха агәыԥ Мрагыларатәи афронт ахь иԥрит, урҭ ирыццеит Гагратәи сҩызцәа Заур Демерџьиԥеи Игорь Аргәыни. Рацәак исҭахымызт, аха аамҭак азы аерманцәа рбаталион ахь сыиасыр акәхеит. Урҭ сышрыцыз аконтузиа соуит, сааигәара иԥжәаз арҭҟәацга сцәеижь аблит. Ҩаԥхьа схы сақәгәыӷратәы саныҟала, Роман Аҩӡба командаҟаҵаҩс дызмаз 1-тәи аԥшыхәратә гәыԥ сахәҭакны Аҟәа ахырхарҭахь "Учхоз" ала ҳдәықәлеит. Аиааира саԥылеит Аҟәа, "Ацҳа ҟаԥшь" аԥхьа. Арҭ ахҭысқәа раахыс сынтәа 28 шықәса ҵуеит, аха лассы-лассы сыԥхыӡ иалоуп, илабҿабоу џьышьа егьараан сцәырҳаны сҿыхахьеит", - иеибашьратә мҩа далацәажәоит аветеран.
Ҭенгьиз Бганба убас дрылахәын Марттәи, Шроматәи ажәыларақәа. Аибашьра ашьҭахь иара Гагра араион Аинвалидцәа рассоциациа аиҿкааҩцәа дреиуан, ихаҭа II агәыԥ аинвалидра имоуп. Иахьа Ҭенгьиз Бганба аус иуӡом, аҩны дыҟоуп, диааӡоит жәашықәса зхыҵуа аԥҳа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Сусура абжьааԥны еиԥшымкәа иацлеит, аха уи уаргәырӷьартә иҟам, амҿы ҳҭииндаз ҳәа мацара акәым ҳшыҟоу, аԥсабара ахьчарагьы ҳуалуп. Алашара ҵыԥхгьы ибзиамызт, аха сынтәа аҭагылазаашьа еиҳагьы еицәахеит, ауаагьы уи апроблема шыҟалоз дырны заа аӡынра рыҽдырхеит. Сынтәа цәыббрамза инаркны амҿы аҿаҵара иалагахьан хыԥхьаӡара рацәала. Сара схала амҿы аиқәыршәара саҿуп. Аҭел исзасуеит ишырҭаху, шаҟа рҭаху рҳәоит. Еиҳарак ауаа ирҭаху ахьацоуп, уи ибзиан ибылуеит, аршьшьарагьы усҟак ицәгьам. Ашәгьы иазҵаауа дыҟоуп, ал усҟак ирҭахым. Амҿы ылысхуеит Кәтол абнақәа рҿы. Ажәытәан Кәачара ауаа ахьынхоз уажәы иахьҭацәу абнақәа ахиааны иҟоуп. Ҿыц игылоу аҵла ԥаҳҟаӡом, иажәхьоу роуп. Ахьаца ашьапы хаҳҵәаӡом, ажәытәан еиԥш икаҳҿоит хыхь-хыхь, нас амахәҭақәа ҿыцқәа аауеит, анаҩс 3-4 шықәса рышьҭахь еиҭа иԥаҳҟартә иҟалоит. Еиҳарак амҿы Аҟәа ақалақь аҿы инхо роуп иаҿазҵо", - ҳәа еиҭеиҳәеит Енвер Қәаранӡиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 24-Sputnik. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгараҭара ахантәаҩы Леван Мебониа.
"Аҟазауаа аусурақәа ирылагахьеит, уажәы аидҳәалақәа ашьақәыргылара иаҿуп- аимадара, афымцалашара анашьҭра, атехника аргылара. Уаҵәашьҭахь адгьылкылҵәареи, ацемент ықәырҭәареи ҳалагоит", - иҳәеит иара.
Мебониа иажәақәа рыла, аремонт ҟаҵаҩцәа ргәыԥқәа х-сменакны ишоуп, дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит, рҽырыԥсахлоит. Аусурақәа ирылахәуп ҩышәҩык аусзуҩцәа.
"Урҭ анџьнырцәа, адгьылкылҵәаҩцәа, ацемент ықәырҭәаҩцәа, амеханикцәа, афымцазҟазацәа уҳәа. ҳусутә рацәоуп. Ихадароу аусурақәа ируакуп- атоннель бетонла иахьыҟаҵоу ацемент ықәырҭәареи адгьылкылҵәареи роуп, уи азы иахәҭоу атехника ргылоуп. Ҭыԥқәак рҟны ажәытә бетон ықәганы аҿыц ҭарҭәахоит", - азгәеиҭеит Мебониа.
2021 шықәса мшаԥымза анҵәамҭанӡа астанциаҿы имҩаԥыслоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргылара. Ҩ- километраки бжаки иҟоу ахәҭа аремонт азутәуп. Зынӡа атоннель аура 15 километра иҟоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ԥхынҷкәын 14 – Sputnik. Астанциа маҷ "Аҟәа-1" аҟны амцакра ахҟьаԥҟьақәа раԥыхраан ԥхынҷкәын 6 рзы ааха зауз АУН "Амшынеиқәафымцамч" аусзуҩ игәабзиара уацәымшәартә иҟоуп ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит иаб Зураб Аџьынџьал.
"Аиӷьхара далагеит. Ианализқәа бзиоуп, ихала иԥсыԥ леигаҩеигоит, игәы аусура шьақәгылеит", - ҳәа иҳәоит иара.
Зураб Аџьынџьал раԥхьатәи амшқәа рзы Краснодар иԥа дидтәалан. Аԥсныҟа данаа ашьҭахь АУН "Амшынеиқәафымцамч" анапхгаҩы Михаил Логәуеи аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озганԥҳаи иареи еиԥылеит.
"АУН "Амшынеиқәафымцамч" анапхгаҩы Михаил Логәуеи аԥыза-министр Кристина Озганԥҳаи ҭабуп ҳәа расҳәар сҭахуп. Арыцҳара санақәшәа, исывагылеит. Ԥхьаҟагьы сыҷкәын ихәышәтәраҿы ишсыдгыло азы сақәдыргәыӷит", - ҳәа иҳәеит иара.
Аб иажәақәа рыла, арыцҳара иақәшәаз игәабзиара аиҭашьақәыргыларазы ҩышықәса инарзынаԥшуа аамҭа иҭахуп. Ацхыраара уажәы даара иҭахуп. Аҭаацәара рҿы хәҩык ахәыҷқәа ирызҳауеит, арыцҳара иақәшәаз ахәыҷқәа реиҳабы Владимир цәыббрамзаахыс роуп "Амшынеиқәафымцамч" аҿы аус ахьиуа. Иара жхәыҷаахыс иҭахын афымцамч иадҳәалоу аусура ихы азикырц.
Астанциа маҷ "Аҟәа - 1" аҿы амцакра ҟалеит ԥхынҷкәын 5 ашьыжь, асааҭ 5:20 рзы. Абри иахҟьаны Аҟәа ақалақь агәи, мраҭашәаратәи ахәҭеи, Иашҭхәа ақыҭеи лашарада иаанхеит.
Авариа ахьыҟалаз инашьҭын АУН "Амшынеиқәафымцамч" амчқәа зегьы, араионтә филиалқәа русуҩцәагьы налаҵаны.
Иахьазы атрансформатортә мчхарақәа зегьы аус руеит, аҳҭнықалақь лашарала еиқәыршәоуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Афымцамч машәыр аԥыхраан ааха зауз иҭагылазаашьа макьана иуадаҩуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ажьырныҳәа 3-Sputnik. Гагратәи аиқәырхаратә-аԥшааратә гәыԥ аусзуҩцәа Москва инхо аԥсшьаҩы Сергеи Краходкин дрыԥшааит, иара ақалақь ахь дааргеит. Абри атәы аанацҳауеит АҶА апресс-маҵзура.
Ажьырныҳәа 2 рзы Аԥсны АҶА аусзуҩцәа иара убас аԥшаарақәа мҩыԥыргон Очамчыра араион Тамшь ақыҭан. Ақыҭан анхаҩы Дараселиа дыӡит ҳәа адырра ҟарҵеит иҭынхацәа.
Аиқәырхаратә аоперациа иалахәын Очамчыреи Очамчыра араиони реиқәырхаратә-аԥшааратә гәыԥқәа, акинологцәа алақәа рыманы, иаадкыланы 20-ҩык аусуҩцәа.
Ахәылбыҽха адырра ҟарҵеит Тамшь анхаҩы Тҟәарчал дыԥшаан ҳәа.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, рашәара 12 - Sputnik. РУСДРАМ апроект ҿыц "Мюзикл на крыше" актәи аҭыжьымҭаҿ аԥсуа зыӡырҩы идгалахоит Ендриу Ллоид Уеббер ирок-опера "Jesus Christ Superstar" ("Иисус Христос - суперзвезда") ҳәа аанацҳауеит Аԥсны акультура аминистрра.
Арок-опера раԥхьаӡа идырбан Бродвеи, 1971 шықәса рзы. Урыстәыла еиуеиԥшым аиҭагақәа рыла ақәыргыламҭақәа ыҟоуп.
"Артистцәа ашәа рҳәоит еҵәала ихыбу ажәҩан аҵаҟа, атеатр ахыбраҿ. Адекорациа – Аҟәа ақалақь. Дара рхы иадырхәо ирымоуп амикрофон, агитара, асинтезатор. Апроект акамертә, ма акустикатә концерт ажанр иатәуп. Џьамбул Жорданиа – апроект амузыкатә напхгаҩы аранжировка азирхиеит", – ҳәа аҳәоит аусбарҭа адырраҭараҿы.
Еицырдыруа ариақәа нагӡахоит англызи аурыси абызшәақәа реиԥш раԥхьаӡа акәны аԥсышәалагьы. Апроект автор, апродусер – Дениел Иаковиди, аҭыхреи амонтажи – Сабина Харџьелиаԥҳа.
Апроект иалахәуп: Осман Абыхәба, Рубен Депелиан, Симона Спафопуло, Лоида Ҭырқьԥҳа, Саид Лазба. Агитара – Џьамбул Жорданиа, аклавишақәа – Марина Сыҷынааԥҳа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 21 – Sputnik, Бадри Есиава. Атуристтә дәыӷба "Шәача" ашықәс иалагазар Аԥсныҟа ф-реиск ҟанаҵахьеит ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит АУН "Аԥснеихамҩа" апассаџьыртә маҵзура аиҳабы Емир Агрба.
"Ажьырныҳәа 13 раахыс адәыӷба Шәачантәи Гаграҟа иаауеит аҩашада егьырҭ амшқәа рзы. Иахьазы ф-реиск мҩаԥнагахьеит", - ҳәа иҳәеит Агрба.
РЖД асаит аҿы уаанӡа адырра ҟаҵан атуристтә маршрутқәа рырҿиаразы атуристтә дәыӷба "Шәача" иацраҳәоу авагонқәа №930/929 Роза Хутор – Адлер рныҟәара мшаԥымза нҵәаанӡа иацҵахоит ҳәа.
Ашьхашәҩатә кластер Роза Хутор атуристцәа ироуит алшара мышкы ахы-аҵыхәала Аԥсны аҭыԥ ԥшӡарақәа рбара ҳәа рҳәеит Афедералтә пассаџьыртә еилахәыраҿы.
Ажьырныҳәа 13 раахыс адәыӷба Шәачантәи Гаграҟа иаауеит аҩашада егьырҭ амшқәа рзы. Амҩаҿы Адлер, Весиолое, Цандрыԥшь астанциақәа рҿы иаангылоит. Адлер адәыӷба иацрарҳәалоит Роза Хутор – Адлер авагонқәа.
Аретро-дәыӷба "Шәача" Аԥсныҟа иаауеит 2020 шықәса нанҳәамза аахыс. Ареисқәа ирыцнаҵеит аӡын аамҭазгьы. Адәыӷба асовет аамҭа астилистика ала ишеиҿкааугьы, ҳаамҭа аҭахрақәа ирықәшәоит. Аресторан амениу шьақәгылоуп аурыси аԥсуеи чысхкқәа рассортимент ала.
Акоронавирустә пандемиа инадҳәаланы адәыӷбақәа зегьы асанитартә рзҩыдара иахрыжьуеит.
АҞӘА, ажьырныҳәа 21 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны акультура аминистрреи Россотрудничествои, Очамчыра араион ахадара аҿари аспорти рыҟәшеи ирыдыркылоит арзаҳалқәа ареспубликатә онлаин еицлабра "Араӡны калам" алахәхаразы ҳәа Sputnik иазеиҭалҳәеит аицлабра аиҿкааратә еилакы ахаҭарнак Фаина Кондратьева.
"Аицлабра иахықәку аҿар алитература радԥхьалара, аҩра раларгара, апоезиа, апроза ҿырҳәала рырҵара ауп. Уажәы акарантин аамҭазы аиҳараҩык аҩны ианыҩнаха ари аҩыза аицлабра ауаа аинтерес ркуеит", - ҳәа лҳәеит лара.
Кондратьева лажәақәа рыла, аусумҭақәа рыдыркылоит еиуеиԥшым аноминациақәеи ажанрқәеи рыла.
Аханатә иазԥхьагәаҭан 12-35 шықәса ирыбжьанакуа рымацара ралархәра, аха нас иӡыбхеит 12 шықәса инаркны изҭаху зегьы алахәхарц.
"Аԥҟарақәа рыла арзаҳалқәа мшаԥы 1 аҟынӡа иҳадаҳкылоит, аха алахәылацәа рацәаҩхар, аҿҳәара ҳнахоит", - ҳәа азгәалҭеит Кондратьева.
Арҿиамҭатә текстқәеи аԥхьаратә видеоқәеи рынашьҭра ҟалоит аицлабра аԥошьҭахь: email@example.com. иаиааиз алыркаауеит ажиури алахәылацәа: Даур Начҟьебиа, Гунда Сақаниаԥҳа, Ричард Ҷкадуа, Дырмит Габалиа, Симона Спафопуло, Кьасоу Ҳагба.
"Zoom ала аиԥыларақәа мҩаԥаагахьеит лахәылацәақәаки ҳареи. Ажиури алахәылацәа абжьгарақәа ҟарҵоит. Ҳгәыӷуеит урҭ абжьгарақәа хра рыманы иҟалап ҳәа", - еиҭалҳәоит Кондратьева.
Ареспубликатә онлаин еицлабра "Араӡны калам" мҩаԥысуеит Аԥсны акультура аминистрреи Аԥсны иҟоу Россотрудничество ахаҭарнакреи, Очамчыра араион ахадара аҿари аспорти рыҟәшеи раԥшьгарала.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 14 – Sputnik. Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 7269-ҩык ыҟоуп, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ргәы бзиахеит 5286-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 100-ҩык.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз апациент. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит ԥхынҷкәын 5 рзы иуадаҩны ихигоз акоронавирустә инфекциа иманы, иара убас уи адагьы илаз ачымазара аҽарӷәӷәеит. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит ԥхынҷкәын 12 рзы.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа. Ԥхынҷкәын 13 рзы лыԥсҭазаара далҵит 67 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс, лара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 22 рзы; убри аҽныҵәҟьа лыԥсҭазаара далҵит 78 шықәса зхыҵуаз апациентка, лара дырхәышәтәуан абҵара 30 раахыс; адырҩаҽны, ԥхынҷкәын 14 рзы иԥсҭазаара далҵит 1934 шықәсазы ииз апациент. Дара рыхҩыкгьы акоронавирустә инфекциа ҿыц рылан.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 99-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 24-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 34-ҩык апациентцәа. Рҭагылазаашьа бааԥсуп ҩыџьа. Аҟәатәи амобилтә хырхарҭарацәатә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 58-ҩык пациент. 54-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Аусура зылшо Аԥсны атәылауаҩ ажьырныҳәа 1, 2021 шықәсазтәи аҭагылазаашьала ихныҟәгаратә минимум иартәеит 7398,6 мааҭ ҳәа аанацҳауеит Аԥсны Аҳәынҭқарра Аҳәынҭқарратә статистика аусбарҭа.
Ахныҟәгаратә минимум рахь иаҵанакуеит 5060,7 мааҭ рыхә афатә-ажәтә, акрыфара иадҳәалам атауарқәа 1450,1 мааҭ рыхә, ашәахтәқәеи ихымԥадатәиу ашәарақәеи – 887,8 мааҭ рыхә.
Иазгәаҭоуп ииасыз ашықәс азы ишьақәыргылаз ахныҟәгаратә минимум иаҿырԥшны, сынтәатәи 4,6 процент рыла ишеиҳахаз.
Аҳәынҭстатистика иара убас ицәырнагеит хаз игоу афатә-ажәтә хкқәа 2019-2020 шықәсқәа рзы иҟаз рыхәԥса ахьарбоу атаблица.
АҞӘА, ажьырныҳәа 23 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны атуризм азы аминистрра ареспублика атуристтә бренд алоготип азы амакетқәа ралхразы ирыланаҳәаз аицлабра афинал аҿы аиааиҩы далнакааит.
Ажиури рыбжьыҭарала аиааира игеит Санкт-Петербургтәи адизаинер, иара абжьқәа реиҳарак иоуит онлаин-бжьыҭараангьы. Аха убри аан ажиури ирҳәеит амакет еиҭа аус адулатәуп ҳәа.
Зегь раасҭа иалацәажәан амакет ианыз амандарина асахьа. Ажиури алахәылацәақәак ирҳәеит акцент зҭатәу Аԥсны аҭоурых-культуратә ҭынхоуп, аха егьырҭ ргәаанагарала ацитрус шәыр абренд ианаалоит, иареи ареспубликеи еиԥшныршьалоит азы ҳәа.
"Азеиԥш гәаанагара ацныҟәара аҭахым. Сара сзы амандарина аҳәаа аркра, аидара амҩангара, ауаа рӷарра ауп ианарԥшуа. Еиҳа аинтерес зҵоу асимволқәа ҳамоуп. Ақьырсиан культура ду ҳалаҽхәартә иҳамоуп", - ҳәа иҳәеит Баҭал Кобахьиа.
Иара диқәшаҳаҭхеит абрендинг азҟаза Анастасиа Краттлигьы.
"Абренд аамҭа иақәшәозар ауп, аха убри аан атәыла акультура аныԥшуазароуп", - ҳәа лҳәеит лара.
Аԥсны Апарламент адепутат Асҭамыр Аршба игәаанагарала амандарина аблокада аамҭа акәӡам изыдҳәалатәу, иԥсеиқәырхаганы акәын ишыҟаз, уи адагьы иара алоготип аҿы амра асахьоуп ианыԥшуа.
Аԥсны атуризм аминистр Ҭеимураз Хышба ажиури алахәылацәа иреиҳәеит абренд еиуеиԥшым аҭыԥқәа ишырныԥшуа: ацәашәҵатәы, аплиажтә хархәагақәа уҳәа реиԥш иҟақәоу. Аԥсуа орнамент ма афрескақәа абри аан рхархәара проблемахоит ҳәа иҳәеит иара.
Ажиури анеилацәажәа ашьҭахь иӡбан алоготип автор апроект аус еиҭадиуларц изырхынҳәра.
Аԥсны атуризм аминистрра ҳтәыла атуристтә бренд аус адуларазы аицлабра алахәхаразы арзаҳалқәа рыдкылара иалагеит абҵара 15 рзы. Аицлабраз иаашьҭын 54 макет. Аԥсны атуризм азы аминистрра ареспублика атуристтә бренд алоготип азы амакетқәа ралхразы ирыланаҳәаз аицлабраҿ иалнакааит ԥхынҷкәын 28 рзы жәа-макетк. Дара аминистрра асаит аҿы иқәыргылан.
Афинал ахь, ажьырныҳәа 22 рзы х-усумҭак неиит. Аиааира игеит абжьеиҳа зауз автор, иагьианашьахеит 50 000 мааҭ.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 4 – Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны лыԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз апациент. Лара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи лыманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит ԥхынҷкәын 2 рзы. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит ԥхынҷкәын 3 рзы, шьыбжьон.
Иԥсҭазаара далҵит 1957 шықәса рзы ииз даҽа пациентк. Ахаҵа ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 25 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит ԥхынҷкәын 4 рзы, ашьыжь.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 89-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 20-ҩык, ибжьаратәуп - 33-ҩык. Ахәышәтәырҭа илҩаауп ааҩык апациентцәа.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 35-ҩык апациентцәа.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 40-ҩык апациентцәа. 36-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 6400-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 4498-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 86-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>
"Сусура абжьааԥны еиԥшымкәа иацлеит, аха уи уаргәырӷьартә иҟам, амҿы ҳҭииндаз ҳәа мацара акәым ҳшыҟоу, аԥсабара ахьчарагьы ҳуалуп. Алашара ҵыԥхгьы ибзиамызт, аха сынтәа аҭагылазаашьа еиҳагьы еицәахеит, ауаагьы уи апроблема шыҟалоз дырны заа аӡынра рыҽдырхеит. Сынтәа цәыббрамза инаркны амҿы аҿаҵара иалагахьан хыԥхьаӡара рацәала. Сара схала амҿы аиқәыршәара саҿуп. Аҭел исзасуеит ишырҭаху, шаҟа рҭаху рҳәоит. Еиҳарак ауаа ирҭаху ахьацоуп, уи ибзиан ибылуеит, аршьшьарагьы усҟак ицәгьам. Ашәгьы иазҵаауа дыҟоуп, ал усҟак ирҭахым. Амҿы ылысхуеит Кәтол абнақәа рҿы. Ажәытәан Кәачара ауаа ахьынхоз уажәы иахьҭацәу абнақәа ахиааны иҟоуп. Ҿыц игылоу аҵла ԥаҳҟаӡом, иажәхьоу роуп. Ахьаца ашьапы хаҳҵәаӡом, ажәытәан еиԥш икаҳҿоит хыхь-хыхь, нас амахәҭақәа ҿыцқәа аауеит, анаҩс 3-4 шықәса рышьҭахь еиҭа иԥаҳҟартә иҟалоит. Еиҳарак амҿы Аҟәа ақалақь аҿы инхо роуп иаҿазҵо", - ҳәа еиҭеиҳәеит Енвер Қәаранӡиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 24-Sputnik. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгараҭара ахантәаҩы Леван Мебониа.
"Аҟазауаа аусурақәа ирылагахьеит, уажәы аидҳәалақәа ашьақәыргылара иаҿуп- аимадара, афымцалашара анашьҭра, атехника аргылара. Уаҵәашьҭахь адгьылкылҵәареи, ацемент ықәырҭәареи ҳалагоит", - иҳәеит иара.
Мебониа иажәақәа рыла, аремонт ҟаҵаҩцәа ргәыԥқәа х-сменакны ишоуп, дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит, рҽырыԥсахлоит. Аусурақәа ирылахәуп ҩышәҩык аусзуҩцәа.
"Урҭ анџьнырцәа, адгьылкылҵәаҩцәа, ацемент ықәырҭәаҩцәа, амеханикцәа, афымцазҟазацәа уҳәа. ҳусутә рацәоуп. Ихадароу аусурақәа ируакуп- атоннель бетонла иахьыҟаҵоу ацемент ықәырҭәареи адгьылкылҵәареи роуп, уи азы иахәҭоу атехника ргылоуп. Ҭыԥқәак рҟны ажәытә бетон ықәганы аҿыц ҭарҭәахоит", - азгәеиҭеит Мебониа.
2021 шықәса мшаԥымза анҵәамҭанӡа астанциаҿы имҩаԥыслоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргылара. Ҩ- километраки бжаки иҟоу ахәҭа аремонт азутәуп. Зынӡа атоннель аура 15 километра иҟоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: