АҞӘА, ԥхынҷкәын 4 – Sputnik, Бадри Есиава. Дәрыԥшь ақыҭантәи астанциа маҷ аҿы атрансформатор ҿыц ақәыргыларазы аусурақәа хыркәшаны агрегат аусура иаладыргеит ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит араион астанциа маҷқәа реиҳабы Алик Габуниа.
"Зегь хиоуп. Асааҭ 13:00 рзы атрансформатор аусура иалаҳаргеит, асааҭ 14:00 рзы ахьанҭара нагӡа иаҵаҳҵеит. Зегь асааҭ аиԥш аус руеит", - иҳәеит иара.
Дәрыԥшьтәи астанциа маҷ фымцалашарала еиқәнаршәоит ақыҭақәа: Дәрыԥшь, Хәаԥ, ахәҭакахь ала Жәандәрыԥшь, Лыхны, Џьырхәа.
Абҵара 19 рзы арахь иааиит ақыҭа ауааԥсыра, астанциа аанкыларазы адҵа ҟаҵо. Алашара лассы-лассы арцәара апроблема рыӡбаанӡа астанциа аанкылазаауеит ҳәа рҳәеит дара.
Ԥхынҷкәын 3 рзы атрансформатор аԥсахразы аусурақәа ирылаган. Ари 10 мегаваттк иҟоу агрегат иалшароуп ауаа рҭахрақәа рынагӡара. Зынӡа Гәдоуҭа араион аҿы аа-станциа маҷк ыҟоуп.
АҞӘА, ажьырныҳәа 27 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 543-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 54-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ажьырныҳәа 25-26 рзы Аԥсны аковид-хәышәтәырҭақәа рҿы рыԥсҭазаара иалҵит фҩык апациентцәа.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ажьырныҳәа 26 рзы иԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа. 1931 шықәсазы ииз - идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц, иара убас идбалан зымҩасшьа бааԥсыз авирус-бактериалтә ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра. Иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз ахаҵа, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1950 шықәсазы ииз апациент, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит иҭагылазаашьа бааԥсны, ирԥҳақәа ачымазара акыр ирылаҽны. Апациент мызкы иназынаԥшуа иақәнагаз ахәышәтәра дахысуан, аха уи иахьмырԥшкәа иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 26 рзы.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа. 1950 шықәса рзы ииз апациент иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 15 рзы, 1946, 1948 шықәсқәа рзы ииз ҩыџьа апациентцәа - ажьырныҳәа 26 рзы. Урҭ рыхҩыкгьы акоронавирустә инфекциа адиагноз рзышьақәырӷәӷәан.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 118-ҩык, урҭ рахьтә 104-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 34-ҩык, ибжьаратәуп - 50-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 35-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 29-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 46-ҩык апациентцәа.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкычымазара рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
2021 шықәса ажьырныҳәа 1 азы зда ԥсыхәа ыҟам ауаҩы ихныҟәгага мызкы иартәеит 7 нызқьи 398 мааҭ.
"Аԥсны мызчарак ахыԥхьаӡара аилкааразы Урыстәыла Краснодартәи атәылаҿацә, Адыгатәыла ирымоу аметодика ҳхы иаҳархәоит ҳаргьы. Мызчарак иалоуп ауаҩы аԥсымышьҭыгазы иифараны иҟоу 35 хкы афатәқәа. Урҭ рыдагьы ааглыхратә тауарқәа, убасгьы алашара, ауадазы амаҵзуратә шәахтәқәа уҳәа. Арҭ зегьы еилаҵаны зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа идыртәо ахә ҟалоит. Афатәқәа ари ахә аҟынтәи 5 нызқьи 60 мааҭ дыртәоит, егьырҭ атауарқәа 1450 мааҭ, ашәахтәқәеи егьырҭ амаҵзуратә хшәаатәқәеи 887 мааҭ. Зда ԥсыхәа ыҟам мызчарак еиҵаны иҟамзароуп ауалафахәы. 2017 шықәсазы апарламент аҟны аџьаус азы азакәан ҿыц рыдыркылеит. Уаҟа иарбоуп ианар 1, 2018 шықәса инаркны мызчарак зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа иреиҵамзароуп ҳәа. Ус шакәгьы, иахьагьы иҟоуп зуалафахы мызчарак аасҭа еиҵоу", - лҳәеит Гогьиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Аҳәынҭстатистикаҿы ахныҟәгаратә минимум шьақәдыргылеит


Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10251-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8010-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 145-ҩык.
Аҿкычымазара аҿагыларазы Тҟәарчал араион аҟны иҟоу аоперативтә штаб аиҳабы Маврик Ҭорҭиа арадио Sputnik аефир аҟны арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҳәаақәа ирҭагӡаны еиҭеиҳәеит араион аҟны ачымазара аганахьала иахьа аҭагылазаашьа зеиԥшроу атәы.
Аҵеи ажьира иаҵаныҳәара ақьабз шымҩаԥырго атәы ҳадылгалоит Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа.
Ажьырныҳәа 12 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа жәабран 10 рҟынӡа аԥкратә уснагӡатәқәа рыҿҳәара анахаразы Аусԥҟа инапы аҵаиҩит.
Гагратәи ателехәаԥшара иахьа 15 шықәса ахыҵит. Ателехәаԥшра ахантәаҩы Русҭан Канџьариа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит риубилеи шазгәарҭо, ателехәаԥшцәа иарбан дырраҭарақәоу ирызнарго, арҿиаратә коллектив шаҟаҩы еиднакыло атәы.
Ажьырныҳәа 13 ауха, 2006 шықәсазы раԥхьаӡакәны аефир ахь иҭыҵит Гагратәи Ателехәаԥшра. 15 шықәса раахыс "Гагра ТВ" аҟны дикторс иҟоу Саида Жьиԥҳа еиҭалҳәеит аусура дшаарыԥхьази, ажурналистика лыԥсҭазаара ишаныԥшызи ртәы.
Отаԥ ақыҭан инхо ашәарыцаҩ Ҭенгьиз Адлеиба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит абнақәа рҿы иҟаз амцакрақәа рышьҭахь агыгшәыгқәа рхымҩаԥгашьа атәы.
Аԥсны иахьаҵанакуа мызкы иназынаԥшуа х-нызқь гектар рҟынӡа адгьылқәа амца иамҽханакны иаман.
Ԥхынҷкәынмза аҽеиҩшамҭа инаркны ажьырныҳәа 10 рҟынӡа Аԥсны араионқәа зегьы рҿы амцакрақәа ыҟан.
Д.И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт аетнологиа аҟәша аҭҵаарадырратә усзуҩ Марина Барцыцԥҳа иҳадылгалоит Ажьырныҳәа, бзыԥаа рҿы Хьачхәама ҳәа изышьҭоу аныҳәара амҩаԥгашьа иазку аматериал.


АҞӘА, ажьырныҳәа 5 - Sputnik. Агиперхолестеринемиа рыхәышәтәразы рхы иадырхәо афлувастатинқәа акоронавирус ахҽра рылшоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости. Абри азы анемеци ашвед ҵарауааи иҟарҵаз рыҭҵаамҭа кьыԥхьын апортал MedRxiv аҿы.
Аҟазауаа иаадырԥшит афлувастатин акоронавирус злаҽыз ахацқәа анырра шрынаҭо, урҭ SARS-CoV-2 аиҭарҿиара шрылнамыршо.
Уи адагьы, астатинқәа рыла ирхәышәтәуаз COVID-19 злоу апациентцәа еиҳа еиӷьны ачымазара ишалҵыз ааԥшит.
Аҵарауаа ишазгәарҭо ала, арҭ аҭҵаамҭақәа рылҵшәақәа идыршаҳаҭуеит афлувастатин акоронавирус злоу ауаа ԥырхага шрынамҭо, уи адагьы рчымазара еиҳа еиӷьны ихнаҽыр шалшо.
АҞӘА, ажьырныҳәа 20 - Sputnik. Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) ари амчыбжь азы COVID-19 аҟынтәи арекордтә ԥсыҭбарақәа азгәанаҭеит - 93 нызқьҩык.
Адунеи аҟны зынӡа 93 миллионҩык ауааԥсыра COVID-19 рыдбалан. Ииасыз амчыбжь азы ачымазара змоу рхыԥхьаӡара 4,7 миллионҩык рыла еиҳахеит.
Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) хәажәкыра 11, 2020 шықәса рзы акоронавирустә инфекциа COVID-19 пандемиоуп ҳәа рыланаҳәеит. Џьон Хопкинс ихьӡ зху ауниверситети АИХқәеи рдыррақәа рыла ЕАА зегь раасҭа ачымазара шьҭыркаахьеит — 24,4 миллионҩык, Индиа - 10,5 миллионҩык, Бразилиа - 8,5 миллионҩык.
Урыстәыла, Аоперативтә штаб аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла 3,612 миллионҩык COVID-19 рыдбалоуп, 3,002 миллионҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 66 623 пациент рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ажьырныҳәа 19 азтәи адыррақәа рыла 10784-ҩык чмазцәахахьеит. 152-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 8513-ҩык ргәы бзиахеит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 19– Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа автотранспорт архынҳәратә ныҟәара алагалахоит Шәачантәи Аԥсны аҳәаахь иаауа амҩадуаҿы ҳәа адырра ҟанаҵоит ФКУ Упрдор "Черноморье".
Архынҳәра аҭыԥ аиуеит амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа, аиланхарҭа Лоо аҟны ажьырныҳәа 19 асааҭ 23:00 инаркны ажьырныҳәа 20 асааҭ 23:00 рҟынӡа.
Архынҳәратә ныҟәара аҭыԥқәа асветофор ала иҭышәныртәалахоит.
Акурорт Шәача иахьаҵанакуаз аныҳәамшқәа раан иаԥыхын архынҳәыгақәа, аиланхарҭа Лазаревское 106-тәи акилометр аҿы, аиланхарҭа Лоо 155-тәи акилометр аҿы, амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа аҿы.
Аусурақәа еиҭахацдыркит ажьырныҳәа 12, 2021 шықәсазы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.


Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа атәылаҿы акоронавирустә чымазара ҿкы аламырҵәаразы иназыцҵоу аԥкрақәа ралагаларазы адҵа инапы аҵаиҩит аҩаша, жьҭаара 13 рзы.
Уи инақәыршәаны, жьҭаара 15 инаркны абҵара 24 рҟынӡа атәылаҿы иақәиҭтәым амассатә спорттә, агәмырҿыӷьратә, аланарԥшыратә, ацәыргақәҵатә усмҩаԥгатәқәа. Аус рулаӡом акультуратә усбарҭақәа - атеатрқәа, амузеиқәа, абиблиотекақәа, аконцерттәи ацәыргақәҵатәи залқәа.
Иаркызаауеит ахәыҷбаҳчақәеи ашколқәеи, аҵараиуратә зыҟаҵарақәа, иара убас аспорттә, акәашаратә секциақәа аус рур ҟалаӡом. СПА-салонқәеи, асаунақәеи, амассажҟаҵарҭақәеи русуразы азин ыҟам.
Абри аамҭазы аҳәынҭқарратә биуџьеттә усбарҭақәа 60 шықәса иҭысхьоу, ашколқәраҟынӡатәии алагарҭатә школқәреи (1-4 аклассқәа) ирыҵаркуа ахәыҷқәа змоу русзуҩцәа рхы иақәиҭыртәыроуп русураҟынтә. Убри аан руалафахәы рзынрыжьроуп. Абри аҩыза абжьгарақәа рыҭоуп икоммерциатәуи иккоммерциатәыми аиҿкаарақәагьы.
Аҳәынҭқарратә усбарҭақәа русзуҩцәа амедицинатә сабрадақәеи анапхаҵақәеи хымԥада иныҟәыргалароуп. Анапхгара ируалуп русуҩцәа арзҩыдагатә маҭәашьарқәа рыла реиқәыршәара.
Атәылауааи асасцәеи ауаажәларратә ҭыԥқәа рҿы хымԥада амедицинатә сабрадақәа ныҟәыргалароуп.
Жьҭаара 14 рызтәи аҭагылазаашьала Аԥсны акоронавирустә инфекциа рыдырбалахьеит 2479-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 1100-ҩык ргәы бзиахеит, 23-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.


Cырма Ашәԥҳа, Sputnik
Қьефқьен, Қараач ақыҭа… Алаӷырӡ, агәаҟра, ачымазара бааԥсы, аԥсҭбарақәа, иҿыцәаауаз агәыӷрақәа… Амшын еиқәа аҿықә аҟны ахеиқәырхара рылымшакәа иқәынҵәаз ҳажәлар рыхәҭа дук, урҭ рыҵәаабжьы ҽеила уааҭгыланы уӡырҩыр иахьагьы улымҳа иҭаҩуеит.
Амҳаџьырра ҳажәлар ирзаанагаз атрагедиа аҭоурых иануп, иҭҵаамкәа иҟоугьы шаҟа ирацәоузеи? Аҭоурых ныҟәызго ажәлар роуп, излаԥшыз ахлымӡаах аиҭахәаха рмаӡакәа шаҟаҩгьы рыԥсҭазаара иалҵзеи атәым дгьыл аҿы? Ашәышықәса ниакәкәа ишцахьоугьы, ҳажәлар рыбаҩқәа змадоу адгьыл гәынқьуеит, еихсыӷьра змам ахьаа цәгьа иаҵоуп.
Ауаҩы ибла иабо ԥсраҽнынӡа ианихамшҭуа ыҟоуп. Убас еиԥш, Ҭырқәтәыла акырынтә сышцахьазгьы, шықәсқәак раԥхьа ауп зыӡбахә сымоу Қьефқьен аҭыԥ саҭаартә еиԥш аҭагылазаашьа ансоу. Усҟан, Аԥснытәи аҳәынҭқарратә телехәаԥшреи арадиои ржурналист лаҳасаб ала, лаҵарамза 21 рзы ахҵәара иақәшәаз амҳаџьырқәа рымш агәаларшәаразы Ҭырқәтәылаҟа ицоз Аԥснытәи аделегациа срыцын, авидеоҭыхымҭақәа ҟаиҵон аоператор Роберт Ламиа. Уижьҭеи иҵит жәашықәса. Ԥхыӡу лабҿабоу аҳәара уадаҩуп усҟан сара сызлаԥшыз, сыблақәа ирбаз игәыҭшьаагоу асахьақәа. Амшын аҟәара, аԥслымӡра, асакара… Иара убри аҭыԥанҵәҟьа иҟоу аҳаԥқәа, ҳажәлар аамҭаказы хеиқәырхагас, хыԥхьакырҭас ирымаз, урҭ ирну аҩырақәа агәра удыргоит ҳажәлар ирхыргаз аҭоурых акыр ишҵаулоу, зқьыла аԥсҭазаарақәа убраҟа ишҿахҵәаз.
Иҭынчран араҟа акыршықәса, машәыршақә ауп ари аҭыԥ ашьҭа ахылара аналыршахаз. Изларҳәо ала, Адаԥазарынтәи амшын аҭалара ҳәа арахь иаауаз арԥарцәа рцәажәашьҭыбжьы заҳаз аҭыԥантәи ҭаҳмадак, изеилымкааз аԥсуа бызшәа дазҵааит :"Закә бызшәоузеи шәызлацәажәо?"-ҳәа. Ишаԥсацәаз анеиликаа, ираиҳәеит аԥсуа нышәынҭрақәа араҟа ирацәаны ишыҟоу. Убри нахыс амҳаџьырқәа ргәалашәара амш есышықәса иара убри аҭыԥ аҿы иазгәарҭоит Ҭырқәтәыла ахы-аҵыхәа инхо ҳдиаспора зегьы, урҭ рыҽрымардоит Аԥснытәи рашьцәагьы.
Амшын иӡхыҵыз ҳауаажәлар ирхыргаз арыцҳарақәа ирҿахәҳәаганы иаанхаз акырӡа ирацәоуп.
Уахьынаԥшааԥшлак зегь гәыҭшьаагоуп, ишгәыҭшьаагоу еиԥш аамҭа еиҭасра иалаӡыз аԥсуаа рлахьынҵа. Араҟа адгьыл даҽа дгьылуп, ажәҩангьы убас, зегьы ԥсык-ԥсык рхоуп, зегь дара рхатә ҭоурыхқәа рымоуп. Арахь иӡхыҵыз ҳабацәа ҳабдуцәа мцаԥхак изаҭәҳәо иҟамызт, рымчқәа есааира ирылӡаауан, амлакреи, ахьҭакреи, ахьаацәгьеи рыхгара уадаҩын. Усҟан ааигәа-сигәа қыҭакгьы ыҟамызт уажәеиԥш: бнаран, цәҳәырран. Заџьал зхыццакыз аԥсуаа рахьтә иҟан зыбз ада зыхәламыз амаалықьцәа, имицыз асабицәа, анра иазыԥшыз аҭыԥҳацәа. Заҟа ихьааузеи зысаби знапала анышә дамаздоз ан лгәырҩа? Зылацәақәа наӡаӡа еиқәызыԥсахьаз амаалықьцәа "шьышь-нани" ҳәа ашәа анырзырҳәоз? Ас еиԥш иҟоу ахҭысқәа ауаҩытәыҩса ицәа аҭагӡара шаҟа иуадаҩузеи? Аха еиҵагыло абиԥарақәа ирхамшҭырц азы иахьа уажәраанӡа имырӡӡакәа иааргоит аиҳабацәа.
Агәыӷра рацәа зцу аԥсҭазаара. Ҳажәлар ирыхҭысыз еимгеимцарак иадамхаргьы ухаҿы аагара уадаҩуп. Уи ус шакәыз еиҳагьы иснырит ҳажәлар ахьықәынҵәаз аԥшьаҭыԥ санаҭаа. Уаҟа сзықәшәаз абыргцәа рахьтә иҟан забацәа забдуцәа Аԥснынтә ахҵәара иақәшәақәазгьы. Урҭ ирхылҵыз ракәзар, ауха уаҟа иҷаԥшьон, ирнырырц, иркьысырц амҳаџьырра иабылыз рыуацәа-рҭахцәа рхьаа, иџьабон, ишџьабо еиԥш дгьыли жәҩани урҭ рыхьӡала.
Кавказ жәлар ирыхҭысыз хашҭра ақәымларц, урҭ ргәалашәара ахьӡала амшын ихырҵон ашәҭқәа, ирҳәон рҿахәы, жәларык зегьы рҿахәы, адунеи иақәлахарц рҭоурых. Иргәаладыршәон рабдуцәа ирыхҭысыз, дара реиҭаҳәамҭақәа рыла ирдыруаз ажәабжьқәа. Иазгәарҭон, реиҳабацәа ргәи-рылаӷырӡи шеилаҵәоз, "ашьхара анаҩс иҟоуп ҳ-Аԥсны" ҳәа рыла ҭаа ишазыԥшуаз ргәыӷрақәа шеицакуаз, рынарцәымҩа ишықәлоз.
Амшын Еиқәа иацәыхарамкәа улаԥш ҳәаа захьымӡауа анышәынҭра аҭыԥкәа рацәоуп, уаҟа анышә иамадоуп хыԥхьаӡара рацәала аԥсуаа. Урҭ еиҩшоуп хаз-хазы, аиҳабацәеи ахәыҷкәеи ртәы ҳәа. Урҭ аҳаҭгәынқәа иахьагьы ирықәыҩуеит зҭахцәа зегьы зымҵәаз Елиф Қьецԥҳа ллақмар абжьы.
Изларҳәо ала, уахгьы-ҽынгьы лара арҭ аҳаҭгәынқәа рҟны дыԥхьон, дырзыҭгомызт, уаҟа лчамгәыри ллақмари еицлырцәажәон. Уи заҳаз асулҭан ауаҩы дылзынаишьҭит хьаахҽыгас аҳаҭгәынқәа аанлыжьырц. Аха, аҭакс: "Аччара зхашҭыз изы аҵәыуара ахьынӡахаау асулҭан ҳазшаз иимырдырааит, аҵәыуара сахьақәиҭу сыҟазааит" - лҳәан, илымуит.
Абасала, ауаатәыҩса рыԥсҭазаара хәышәтәышьа змауз хьаахеит, уаԥсҵәык анышә ԥсадгьылхом мчымхарала зыԥсадгьыл иаԥхахаз аԥсуаа рзы. Амшын еиқәа лахьынҵеиқәаҵәас иззыҟалаз ҳауаажәлар абас еиԥш ргарашәеи рмыткәмабжьи еилаӡҩон. Ахәыҷқәа рҳаҭгәын ҭыԥқәа хазуп, уи алацәажәара акыр игәаӷьыуацәоуп. Анышәынҭрақәа рзааигәара иҟаз аӡҭачаҿы рыԥсыбаҩ хәыҷқәа кәабаны анышә ихәыҵарыҳәҳәон рҭаацәа, анаҩс хаҳәқәак наганы рхаҿы инышьҭарҵон…
Аԥснынтә Қьефқьенынӡа, мчыбжьык шхәала аныҟәара ахьыбжьоу, аџьамыӷәа цәгьа зхызгаз рлахьынҵа еиқәаҵәа ахьҿахҵәаз, абарҭқәа зегьы ҳауаажәлар ирԥышәаган.
Амшынмҩа анаҩс, зыԥсы ҭаны иаанхаз аԥсуаа ирзымдыруаз тәым дгьылк ршьапы анықәдыргыла ирхыргаз аҳәара уадаҩуп. Анышәынҭрақәа нап рыдкылоуп, ирыцқьоуп, иагьхкаауп, ус еиԥш азин ҟарҵеит аҭырқәцәа. Уимоу, иҟоуп ана-ара ицәырҵыз анапылаҩыра жәлақәагьы зну ахаҳәқәа, урҭ еиҳарак ҭырқәа бызшәалоуп ишрыдҩылоу, аха зхаҭара шьақәыргылам еиҳауп.
Кавказ ажәларқәа рыхьӡала уаҟа иргылоуп абаҟа. Аҿҳәара узшьуам, егьа аамҭа царгьы џьара ахы цәырнамгар ҟалом, рҿахәы шцәырыргаз еиԥш зыӡбахә ҳамоу ахҭысқәа.
Агәалашәаратә мшы иацуп агәкамыжьра, ахара ухьазырԥшуа агәыӷра. Доуҳала иӷәӷәаз, аха мчымхарыла зыԥсадгьыл аанызмыжьыр ада ԥсыхәа змауз Ашьхарыуа жәларқәа атәым жәҩан аҵаҟа ҿамҩак аӡы ишаҳәоз зынарцәымҩа иқәлаз, ахамышҭыхә зхызгаз, ахеиқәырхара зқәашьханы аизҳара зԥеиԥшхазгьы еснагь гәыҵхас ирымаз рыԥсадгьыл ала аҭаԥшра акәын.
Сыбла ихгылоуп уи ауха аҵх лашьца иалыԥхаауаз аԥслымӡ ҟәараҿы еиқәыз амца. Уи иахылҵуаз аԥхарра адунеи арлашон, дгьыли жәҩани уи амцабз рыхкьысуан, аамҭаказы иарыхьҭшьхьаз агәқәа арԥсаҳәон, аԥсҭазаара иазыҳәо иҟанаҵон. Издыруада заҟа мшы еиқәаҵәеи, ҵхы лашьцеи рхыргаз ҳауаажәлар ари аҭыԥ аҿы? Зыԥсадгьыл ацәаара абара зыбла наӡаӡа ихбалаз аԥсуаа рлахьынҵа цәгьа арҭ аҭыԥқәа наӡаӡа ишырхыҳәҳәало иаанхоит.
Ашықәсқәа ниакәкәа ицазаргьы, Қьефқьен амшын аҟәараҿы абжьы геит аԥсуа бызшәа ашьҭыбжь, асакара иахыҵәон Амҳаџьыраа ргарашәа. Есааира агәаҟашәеи Аиааира ашәеи еилаӡҩон, ажәытәреи-аҿатәреи еигәныҩуан, ишеигәныҩуа еиԥш еицәыӡхьаз аишьцәа рыгәқәа.
Араҟа иқәыҩуан Аԥсны Жәлар рпоет Баграт Шьынқәба иҭоурыхтә роман "Ацынҵәарах" аҟынтә иаагоу, ҳажәлар ирхыргаз аԥсҭазаара уагәылазырԥшуа ацыԥҵәахақәа. Ааи, арҭқәа зегьы ԥхыӡҵас исзааиуазаргьы, агәра згоит лабҿаба имҩасуаз ахҭысқәа шракәыз, избанзар исқәашьхеит урҭ рҿахәҳәара, исцәыхьанҭазаргьы ишьҭыхтәын, уаҵәтәи амш азы…
Иахьа, Анцәа иџьшьаны, иҟоуп хауаажәлар рхылҵ, инрыжьыз рдаракәац. Ҳгәы рыладууп ҳхылҵшьҭрақәа зҭоурыхтә ԥсадгьыл иазыхынҳәуа, араҟа аҭаацәарақәа аԥызҵо, аҿиарамҩа ианыло. Аԥсадгьыл ԥшуп, дшазыԥшу еиԥш асаби иан лыла аҭаԥшра.
Ҳажәлар ари аҩыза ахамшҭыхә рҟәыблазааит, ҳ-Аԥсны ԥшӡа ҳаиднакылааит нырцәи-аарцәи ҳәа ҭоурыхла еиҟәшоу, аха гәыла-ԥсыла еизааигәоу ҳауаажәлар зегьы.


05.10.2020
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Иадминистрациа Анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа напхгара ззиуа Аҧсны Аҳәынҭқарра аофициалтә делегациа Дамаск инеит жьҭаарамза 4 руха.
Аделегациа аилазаараҟны иҟанАхада Иадминистрациа Анапхгаҩы ихаҭыԥуаҩ Қаџьаиа З.Ф., Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент адепутат Џьынџьал О. К., Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистр Ақаҩба Д.В., Аԥсны Аҳәынҭқарра Атәылахьчара министр истатс маӡаныҟәгаҩ, ихаҭыԥуаҩ Ԥлиа Н.И, Адәныҟатәи Аусқәа рминистрра Ааигәа Мрагылареи Африкеи рдепартамент Аиҳабы Алшәындба И.З., Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахәаахәҭра-ааглыхратә палата Ахада Мерцхәлаа Т.В., Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахәаахәҭра-ааглыхратә палата Ахада ихаҭыԥуаҩ Гагәлиа А.Г., КБ «Амра-Банк» ахеилак Ахантәаҩы Чалмаз М.Р.
Аделегациа авизит Шьамтәылатәи Арабтә Республикаҟны официалла Аҧсны Аҳәынҭқарра Ацҳаражәҳәарҭа жьҭаарамза 6 рзы аартра иадҳәалан.
Авизит аҳәаақәа ирҭагӡаны иазԥхьагәаҭоуп Аԥсуа делегациеи Шьамтәыла Анапхгареи Аиҳабыреи ҩ-ганктәи реиԥылара.


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Адунеи Аҟны имҩаԥысуа ачымазара ҿкы иадҳәалоу аҭагылазаашьа рныԥшуеит Ҭырқәтәыла инхо ҳдиаспора. Изқәынхо атәылаҿы ишьақәыргылоу аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, еиҳараҩык рыҩнқәа ирдәылҵуам, егьа ус акәзаргьы русқәа рнапы рылакуп, изларылшо ала рҿаԥхьа ицәырҵуа азҵаарақәа рыӡбара рҽазыршәоит.
Сҭампыл еиҿкаау Аԥсуа хеидкылақәа рфедерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба дазааҭгылеит русура шҳәаақәырҵо атәы, иара убас раԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа.
"Аҭагылазаашьа цәгьоуп азы аҩны ҳаздәылҵӡом. Ус зысҳәо, Сҭампыл нас егьырҭ ақалақьқәа рҟны иҟақәоу аусура амшқәа рҟынтә амҽышеи ахәашеи рыбжьара аус ҟазымҵар амуа, адәахьы идәылымҵыр ада ԥсыхәа змам урҭ русқәа рыӡбарц азы идәылҵуеит, аҳәынҭқар ианиҳәо амшқәа рзы адәылҵра анзалымшо амшқәа ыҟоуп, усҟан зегьы рыҩны иҟоуп", - ҳәа азгәеиҭоит Аҭанур Аҟәысба.
Аҭаацәарақәа рҟны рыҽгәаҭаны, идәылҵуазаргьы асабрада рҿаҵаны, метрак, ҩ-метрак рыбжьаҵаны убас идәылҵуеит. Иҟоу ашәарҭара азгәаҭаны рхы рыхьчоит. Ҭырқәтәыла инхо ауаажәларра рахьтә 85% арҭ аԥҟарақәа ирықәныҟәоит.
"Иаҳҳәап, ҭыԥк аҿы шәҩык аус руазҭгьы, уажәы ҩынҩажәижәаҩык рҟынӡа идырмаҷит, рҽеиҭнырыԥсахлоит, егьырҭ нас даҽазны ицоит аусурахь. Убри инадкыланы 20 шықәса еиҵоуи, 60 шықәса еиҳауи адәахьы идәылҵыр зынӡагьы иҟалаӡом", - иҳәеит Аҟәысба.
Аԥсуа Федерациа аиҳабы иазгәеиҭеит, ахеидкылақәа рхаҭарнакцәеи рыуаажәларреи дареи шеимадоу аинтернет ахархәарала, ишиашоу ицо авидеоқәа рҽалархәрала, алшара рымоуп аҩны ишыҟоу азеиԥш зҵаарақәа рылацәажәара, рыӡбара.
"Аҳәынҭқар убас еиԥш иҟаз азакәан ҟаиҵеит хымз-ԥшьымз аилатәарақәа рахь ауаажәларра рнеира ҟамло. Аха авидеоконференциа ззаҳҳәо асистема ҳхы иаҳархәоит. Аԥсуа Федерациа мызкахьтә знык аилатәара ҳамоуп, абыргцәа рхеилак ҩымз рахьтә знык ирымоуп, ахеидкылақәа реиҳабацәеи ҳареи аиқәшәарақәа ҳамоуп. Убарҭ рызегьы абри атехнологиа ҳхы иархәаны имҩаԥаҳгоит", - иҳәеит Аҟәысба.
Иара убас, аҵыхәтәантәи аамҭазы ҳџьынџьуаа имҩаԥырго аилацәажәарақәа рҟны иззааҭгыло атемақәа еиуеиԥшым. Урҭ хәҭа-хәҭала дырзааҭгылоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы.
"Ҳаззаҭгылаз азҵаарақәа ируакуп адернеқьқәа русура, иҟоу ачымазара аҽацәыхьчаразы ҳауаажәлар рхы шымҩаԥыргаша, ашәарҭара иҭанамыргыларц азы алкаа ҟаҵаны рызнагара, лаҵарамза 21 рзы ахҵәара иақәшәаз ҳауаажәлар ргәалашәара амш шеиҿаҳкааша. Ашколқәа рышәқәа аркуп, ҳҳәыҷқәа аҩны иҟоуп, убри азы ирзеиҿаҳкааша, раамҭа хирла излархыргаша ҳазхәыцуеит. Адырра ҟаҳҵеит ахәыҷкәа рсахьаҭыхымҭақәа рцәыргақәҵа инадҳәаланы (мшаԥымза 23 рзы Ҭырқәтәыла ахәыҷқәа ирызку ныҳәамшуп), убри инақәыршәаны рсахьақәа аарышьҭит, аицлабраҿы аҭыԥқәа згаз ашәҟәқәа рзаҳашьҭуеит нас", - иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Аҭанур Аҟәысба иазгәеиҭеит иҟоу аҭагылазаашьа ҳасаб азуны, аԥсрақәа абзарақәа рахь ишымныҟәо, ацара-аарақәа шыҟам, ақалақьқәа рыбжьара амҩақәа шарку.
"Ари абжьарак аԥсрақәа ҳрықәшәеит. Аӡәгьы џьаргьы ҳзымцаӡеит, аӡәгьы џьаргьы днарышьҭӡом, аиаша ҳҳәозар. Ааигәа-сигәа иҟоу аҭаацәа рыда аӡәгьы днеир руӡом, аԥсра иақәшәаз аҭаацәарақәа аҳәара ҟарҵоит ҳахьзымнеиз хьаас иҟарымҵарц. Ҳбыргцәа ракәзар аҩны иҩнахеит, адәахьы издәылҵӡом, ргәы ҿыӷьуеит, дара-дара зеибабаӡом, урҭ рзы иҟаҳҵара ҳазхәыцуеит. Аԥснытәи аҭагылазаашьақәа ҳрылацәажәеит, араҟа ҳамч ҿаҳәаны иҟоуп, аха цхыраарак шыҟаҳҵара ҳашьҭоуп, лшарақәак рымҩа аԥшаара ҳагәҭакуп",- иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Сынтәа, Аԥсуа Федерациа шьақәгылеижьҭеи жәашықәса ҵуеит. Уи инадҳәаланы иҟаҵатәу ауснагӡатәқәа ирзааҭгылеит арҭ амшқәа рзы имҩаԥгаз ҳџьынџьуаа злахәыз аилацәажәараҿы.
"Даара салам сҳәоит Аԥсныҟа, сашьцәа рахь. Цәгьа игәхьааҳгеит. Ас еиԥш аҭагылазаашьа аныҟала еиҳагьы иҳалсит. Избанзар, амҩақәа анаартыз анеиразы уадаҩра ыҟамызт, уаанӡа ианааҳҭаххоз ҳашцоз ҳдыруан, ҳгәы ҭынчын. Иаҳҭаххаргьы ҳзымцо ҭагылазаашьак аныҟала еиҳа ҳалахь еиқәнаҵеит ҳәа сазхәыцуеит, ҳгәы хьаауеит. Аинтернет аҟны сахьҭалаз абыжьбатәи амзазы абилеҭ збеит, иаразнак изгеит. Адунеи аҟны аҭагылазаашьа бзиахааит, ацәгьара рыдкыламзааит ҳажәлар, абзиара шәымазааит!", - ҳәа азгәеиҭоит Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба.
Абасала, Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаа аҳәынҭқарра аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, русқәа зымҩа инрыжьуам, иҟоу аҭагылазаашьа азгәаҭаны аԥхьаҟатәи рыгәҭакқәа ирылацәажәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ҭырқəтəыла, Белеџьықь иаҵанакуа Сарынч ақыҭаҿы инхон забдуцəа рџьынџь ахь ихынҳəыз Ҳақан Папба иеиҳабацəа. Ҳақан иабшьҭра Ҭырқəтəыла даара зыхьӡ нагаз уаан. Дара усҟантəи аамҭазы Ҭырқəтəылатəи аҳəынҭқарра напхгара азҭоз Қьемал-Мысҭафа Аҭаҭиурк идгылаҩцəан, ихьӡ зху амедалқəагьы ранашьан, ражəа акрыԥхылнадон, иуаа нагақəан.
"Сара сабдуцəа Аԥсны Ҵабал иҭыҵқəаз иреиуоуп. Изларҳəо ала, Аԥснынтə усҟан Папбақəа Ҭырқəтəылаҟа ирыцыхҵəаз аԥсуаа рхыԥхьаӡара 500-ҩык инареиҳауп. Усҟан ақыҭа ахьӡ азҭазгьы ишьақəзыргылазгьы сара сабду иаб иоуп. Иара Сулеиман ихьӡын, 123 шықəса ниҵит, даара дшəарыцаҩ бзиан, зхымҭа камшəақəоз дреиуан", - ҳəа ажəабжьҳəара дналагеит Ҳақан Папба.
Ҳақан Папба ихаҭа диит Анкара ақалақь аҿы. Иаб Гази Папба иусура аганахьала иқыҭа ааныжьны уахь диасыр акəхеит. Ҳақан иан Арӡынԥҳауп, Леман лыхьӡуп, лыԥшəмеи лареи аҵарадырра ҳаракы змоу ахшара рацəа рааӡеит.
"Ҳара ҳҭаацəара дууп, фҩык аишьцəеи хҩык аиҳəшьцəеи ҳаҟоуп, хашьцəа руаӡəк дҳаԥхахьеит. Ҳани ҳаби аҵарақəа ҳдырҵеит, еиуеиԥшым азаанаҭқəа ҳнапы рылакуп, иҟоуп азиндырратə усбарҭаҿы аус зуа, аҳақьым изаанаҭ змоу, аекономика аус иаҿу уҳəа. Саҳəшьцəа руаӡəк Англиа дынхоит, уаҟа аҭаацəара далоуп, лыԥшəма дҟабардоуп. Саб иԥсҭазаара далҵхьеит, сан лыԥсы ҭоуп, лықəрагьы такəы инаскьахьеит", - дҳацəажəон ҳџьынџьуаҩ.
Ҳақан Папба занааҭла механик-нџьныруп, абар уажəшьҭа шықəсқəак инарзынаԥшуеит Очамчыра ақалақь арацəа аус ахьадыруло афирмаҿы аус иуеижьҭеи.
"Сара зныкгьы сгəы меиҭасӡац Аԥсныҟа сахьааз. Сыззыԥшыз ари ахҭыс ҟалеит 2013 шықəса рзы. Ҩыџьа арԥарцəа сымоуп, руаӡəк Аҟəатəи аҩбатəи ашкол далгахьеит, Аԥснытəи аҳəынҭқарратə университет жəларбжьаратəи аизыҟазаашьақəа рҿы аҵара иҵоит, аиҵбы макьана ашкол дҭоуп, аабатəи акласс аҿы аҵара иҵоит. Аолимпиадақəа рҿы изныкымкəа аԥхьахəқəа игахьеит сԥа еиҳабы, даара сгəы еизнарҳауеит уи", - ҳəа азгəеиҭоит Ҳақан Папба.
Ҳақан Папба иԥшəмаԥҳəыс Ҟрымтəуп, ҭаҭар ҭыԥҳауп, аԥсуара аҵасқəа бзиа ибаны издызкылаз ԥҳəызбоуп, ԥсыуа ҭацак ишлықəнаго еиԥш лхы мҩаԥылгоит. Лысасдкылара зеиԥшраз иаразнак избарҭахеит уи аҽны дара ахьынхоз Маҷара аҳабла санаҭаа, лхы-лҿы еихаччо лчеиџьыка лнапы иқəыргыланы данысԥыла.
"Сара шьала-дала сшаԥсыуаз еиҳагьы агəра згеит сыԥсадгьыл ахь санаа амш инаркны. Саб иан Фаҳриа лыхьӡын, Беиаԥҳан. Сан лан Кəыџԥҳан, Хьымараса лыхьӡын. Урҭ рхаан иҟаз аамҭа даҽа аамҭан, хааралеи бзиабаралеи еибаркын, ргəы-рыԥсы иахылҵуаз раԥсшəа агьама хазын, урҭ аамҭақəа цəгьа ихьаазгоит. Ихьаазгоит иара убас сгəы ишаҭаху еиԥш аԥсышəала сахьзымцəажəо, избанзар ақалақь ду аҿы исызҳауан, рацəак аԥсшəа ахьумаҳауаз", - иҳəеит Ҳақан Папба.
Ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба акыр дазгəыдуны иазгəеиҭеит ишьыжьшара Аԥсынтəыла иахьалаго, ихəларагьы убас. Адоуҳамч ду инаҭоит Ҵабал ашьхақəа дырҿаԥшуа дахьынхо.
"Сыԥсадгьыл аҿоуп сыԥсы ахьҭоу, суаҩынаӡаны схы ахьызбо. Сара сусура аганахьала атəым тəылақəа рҿы аус зухьеит, атəым милаҭ срыланхахьеит. Узбекисҭан 23 шықəса сыҟан, убас еиԥш Ҟазахсҭангьы. Ашьыжьтəи аҳауа араҟа даҽакуп. Хəыцрашəкы санеимарымкуа ыҟаӡам. Зны-зынла сыхшыҩ аҟны иааиуа асахьақəа лабҿабоушəа исыдыскылоит. Издыруада сандуцəа сабдуцəа абни аҭыԥ аҿы инхозҭгьы, издыруада урҭ рыҽқəа ирықəтəаны абнаҟа имҩасуазҭгьы, издыруада рмаҵураҭаҭыԥ абнаҟа иҟазҭгьы, рылҩаҵə уантəи иҩеиуазҭгьы, издыруада?.." - игəҭахəыцрақəа ҳацеиҩишон Ҳақан Папба.
Иара зегь раԥхьа иргыланы иҭахуп ихшара ԥсыуа ҵасла иааӡазарц, рхатəы бызшəа рдыруазарц, араҟа рышьаҭа еиздырҳарц. Убри аҟынтə иазиӡбеит наӡаӡа иԥсадгьыл ахь иҭаацəа иманы даарц, иагьыҟаиҵеит. Дынхоит Гəылрыԥшь араион Маҷара аҳаблан, ҳҳəынҭқарра ахарџь ала ҷыдала ҳџьынџьуаа рзы идыргылаз анхарҭаҩнқəа руак аҿы.
Ҳазҭагылоу аамҭазы Гəылрыԥшь араион аҿы иҟоуп ф-ҳаблак ҳџьынџьуаа хьынхо, иааидкыланы дара 360 ҭӡы ыҟоуп. Маҷара аҳаблан акəзар, иҟоу аҩнқəа инарҷыданы, даҽа хыҩнык рыргылара иаҿуп, 150-ҭӡы ҳџьынџьуаа ахьынхаша. Уажəазы Маҷара иҟоу анхарҭа ҩнқəа рҿы 55 ҭӡы ыҟоуп.
"Сашьцəеи сареи ҳаибадырит, аибабара ҳабжьоуп. Ҳабдуцəа ирыхҭысыз шьарда ыҟоуп, иаҳдыруа аасҭа иаҳзымдыруа еиҳауп. Аҭоурых дыртəуп, иҭҵаалатəуп, уи уаҵəтəи ҳара ҳԥеиԥш ауп", - ҳəа азгəеиҭеит Ҳақан Папба ҳаиҿцəажəараҟны.
Аҳəаанырцə инхо ҳџьынџьуаа рзы Ҳақан Папба ииҳəо акоуп - зегь раԥхьаӡа иргыланы ирымазароуп агəаԥхара, анаҩс ицəырҵуа азҵаарақəа рыӡбара еиҳа имариоуп. Аԥсныдгьыл знык зшьапы ықəзыргылаз, знык араҟа аӡы иаҿыхəаз наӡаӡа датəнатəуеит, уи ус шакəу агəра игоит ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба.
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Шықəсқəак раԥхьа Шьамтəылантəи зҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь ихынҳəыз ҳџьынџьуаа рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп Маха Кəыџба лҭаацəа. Лыԥшəма шаԥсыӷуп, Маруан Ҳаӷбаџь-Сафарбеқь. Дара ҩыџьа ахшара рымоуп.
Зыӡбахə сымоу аҭаацəеи сареи ҳаибадырра џьашьатəшəа иҟалеит. Уи аҽны Маҷара аҳаблаҿы инхо ҳџьынџьуаа снарыҿцəажəарц сцеит. Урҭ рахьтə иҟан издырқəоз, иҟан ҿыц сзабадырқəаз. Адəаҿы ҳаидгыланы аицəажəара ҳшаҿыз, ҩыџьа аҷкəынцəа хəыҷқəа наҳавсит, нас иааҭгыланы иҳахəаԥшуа иалагеит.
"Шəызусҭцəада шəара?" - сҳəан снаразҵааит.
"Сара Шьамтəылантəи сааит,-иҳəеит руаӡəк, егьи: - Нхыҵ-Кавказынтə", -иҳəеит.
Шьамтəылатəи ҳаԥсуа ҳəыҷы иҩыза қəрала маҷк диеиҳабын, "аҩныҟа ҳара ҳахь шəымнеиӡои, аҩны сани саҳəшьеи ыҟоуп" иҳəеит урыс бызшəала. Саргьы ажəа исҭеит рыҩныҟа ҳамҩахымҵкəа сшымгьежьуаз. "Ус акəзар араҟа сышəзыԥшуеит", - иҳəан, иикыз ицыгə хəыҷы аауишьҭын, сааигəара дааины даагылт.
Адəаҿы сусқəа санрылга, аҷқəын хəыҷы снаицны иҩныҟа сынхалеит. Ашə снасит, аԥшəмаԥҳəыс Маха дҿаԥха-ҿаччо дааҳԥылеит. Заа сзабадырхьаз лԥа хəыҷы иналеиҳəеит сызусҭаз, нас иаразнак дыҩны изыԥшыз иҩыза хəыҷы иахь дылбааит. Аԥсшəақəа анааибаҳҳəа, ҳаиҿцəажəарагьы ҳналагеит. Лара лгəы иаланы иазгəалҭеит лхатəы бызшəала дахьзымцəажəо, аха аҵара дшаҿу.
"Шьамтəыла аԥсуаа рацəаҩны иахьынхоз Берҳаџьам ақыҭаҿы инхон сара сҭаацəа. Аибашьра иахҟьаны ҳаҩнқəа зегьы ҟəыбаса еилажьуп. Аԥсныҟа ҳанаауаз иаҳшəыз ҳцəамаҭəа ада аҩны акагьы ҳзалымгаӡеит. Сара сан Мазоҳ Асрие дедыгьын, араб бызшəа инаваргыланы ҳаҩнаҭаҟны иаҳҳəоз аедыгь бызшəа акəын, убри аҟынтə саԥсшəа хьысҳауп", - лҳəеит Маха.
Маха Кəыџба ҟазшьала даара иҭынчу, згəы ҭбаау, агəлара-азлара пату зқəу ԥҳəызбоуп. Аҩнтəи аусқəа акыр игəцаракны, лыхшара рнапы рыдкыланы дынхоит лыԥсадгьыл аҿы.
"Иҟалап, Аԥсныҟа ҳаара аибашьра иахҟьазар. Знык ҳаԥсадгьыл ҳшьапы анықəҳаргыла нахыс уажəаԥхьа абра ҳашԥанымхоз ҳəа хəыцра жəпакы сызцəырҵуа иалагеит. Аԥсадгьыл змам ауаҩы дхəаҽуп, уи еиҳагьы ианеилыскааз уажəоуп. Ҳазҭагылоу аамҭазы сҭаацəеи сареи ҳгəырӷьаҵəа ҳанхоит, ҳанаауаз икаҳҭəаз алаӷырӡ наунагӡа ҳахəаҽуаз џьысшьон, аха ус акəымхеит", - ҳəа азгəалҭоит ҳџьынџьуаҩ.
Маҷара аҳаблаҿы Маха Кəыџба лҭаацəеи лареи нхарҭа ҭыԥла реиқəыршəара ахахьы иагеит ҳџьынџьуаа рыԥсадгьыл ахь рырхынҳəразы Аҳəынҭқарратə еилакы.
"Ауаҩы ауаҩы изы дыхəшəуп. Ҳаԥсадгьыл аҿы инхо ҳауаажəлар убриаҟара ԥхаррала иаҳԥылеит, ҳхьаақəа зегьы ҳхадыршҭит. Ҳаигəылара бзиоуп, ҳаихаҵгылоит, досу излаҳалшо ала аус ҳуеит. Схəыҷқəа духеит, исыцхраауеит, аӡӷаб еиҳабы Ламар 14 шықəса лхыҵуеит, аҷкəын Омар 3-тəи акласс аҿы аҵара иҵоит, Аҟəатəи ашкол интернат дҭоуп", - лҳəеит Маха, аратəи рыԥсҭазаара дахцəажəауа.
Ииашаҵəҟьаны, Махеи сареи ҳаиҿцəажəара ҭырџьманра азызуаз лыԥҳа еиҳабы лакəын. Атəым бызшəақəа акыр дрызҟазоуп, лхатəы бызшəа акəзар, хымԥада аҭыԥ ҷыда ааннакылоит, есааира ицқьаны илҵарц дацклаԥшуеит. Аҩнаҭа аԥшəма иакəзар, аҽны дсықəымшəеит, аусура дыҟан.
"Ҳара Шьамтəыла ҳанынхоз иҟалап ҳаиҳабацəа ирхыргаз аҭоурых уиаҟара хырҩа аҳамҭозҭгьы. Уажəы уи акыр хьаас иҳамоуп, абазақəа ҳəа иҳашьҭан уаҟа зегьы. Уимоу, "Абаза" рыхьӡырҵон ииуаз асабицəагьы. Убриала атəым милаҭ ҳрылаӡҩарц ҳҭахымызт", - ҳəа азгəалҭеит Маха Кəыџба.
Маха Кəыџба дахьиз аҭаацəараҿы ахшара рацəа ирызҳауан. Быжьҩык аиҳəшьцəеи иашьаки ыҟан. Аԥсҭазаара убас еиԥш иҳəаақəнаҵеит, рызегьы атəым ҳəынҭқаррақəа рҿы инхоит. Иаҳҳəозар: Италиа, Германиа, Ҭырқəтəыла, Шьамтəыла. Урҭ зегьы иахьа излеигəныҩуа аҭелтə еимадара алоуп. Маха Кəыџба лоуп разҟыс изауз лабдуцəа рџьынџь ахь ахынҳəра. Агəыӷра лымоуп лаҳəшьцəеи лашьеи Аԥсныҟа иаартə еиԥш аҭагылазаашьа роуп ҳəа, насгьы урҭ рахьтə аӡəы идамхаргьы араҟа дынхартə-дынҵыртə дҟалап ҳəа.
Маха ажəа сылҭеит лхатəы бызшəа бзианы ишылҵалак лыгəҭахəыцрақəа еиҳа инарҭбааны исзеиҭалҳəарц. Аха, урҭ зегьы еидкыланы ирхылҵуа акоуп: "Аԥсны - сара сыгəҭыхоуп, сгəырӷьароуп, схьаауп, слахьынҵоуп", - лҳəеит.
Уи аҽны имҩаԥызгаз аиҿцəажəарақəа ирхылҵыз аԥхарра акыраамҭа исыцуп. Ҩаԥхьа ҳџьынџьуаа рҭоурых зҳəо адаҟьақəа ҿыц еихсыршəшəаанӡа. Маха Кəыџба лҭаацəеи лареи ирзеиӷьаҳшьоит аихьӡарақəа, рыԥсадгьыл аҟны аиҵыҵра, аизҳазыӷьара!
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Ажьырныҳәа 25-нӡа Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҟны акарантин рылаҳәоуп, иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иахҟьаны, абри аҩыза аӡбамҭа аднакылеит аректорат, абри атәы Sputnik иазааицҳаит апресс-маҵзура анапхгаҩы Џьамбул Инџьгьиа.
Инџьгьиа иажәақәа рыла, ашықәс алагамҭазы COVID-19 рзышьақәырӷәӷәан аӡәык-ҩыџьак арҵаҩцәа. Астудентцәа рҟынтә аҿкычымазара ӡәыр рцәа иалу иаламу аилкаара иаҿуп.
2020 шықәсазы атәылаҿ иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа инадҳәаланы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет анапхгара аҵараиурҭа аҭалара аԥҟарақәа рыԥсахит. ААУ аректор актәи ихаҭыԥуаҩ Виктор Маланӡиа иажәақәа рыла, ауниверситет ахь ԥышәарада абитуриентцәа рыдыркылеит. Аԥышәаратә сессиа ашьҭахь еилкаахоит хәыда-ԥсада аҵара зҵои, аҵара ахә зшәалои.
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа инапы аҵаиҩит 2021 шықәса жәабранмза 10 рҟынӡа ауааҧсыра акоронавирустә ҿкы COVID-19 рацәыхьчара иазку ауснагӡатәқәа ирыцҵазарц Адҵа.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 11 – Sputnik. Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 6043-ҩык ыҟоуп, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ргәы бзиахеит 5126-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 95-ҩык.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны лыԥсҭазаара далҵит 62 шықәса зхыҵуа апациентка. Лара акоронавирустә инфекциеи лыдбалан. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит ԥхынҷкәын 10 рзы.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәса рзы ииз даҽа пациентк. Илзымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент лыԥсҭазаара далҵит ԥхынҷкәын 9 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 90-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 76-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 20-ҩык, ибжьаратәуп - 26-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 34-ҩык пациент, Очамчыратәи ахәышәтәырҭаҿы-25-ҩык.
Аҟәатәи амобилтә профилрацәатә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 49-ҩык пациент. 46-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>
АҞӘА, ажьырныҳәа 19 - Sputnik. "Амшынеиқәафымцамч" афымцалашара аушьҭраз аԥкырақәа аланагалоит асистема иаиуа ахьанҭара инадҳәаланы ҳәа аанацҳауеит АУН "Амшынеиқәафымцамч".
Асеиԥш ауснагӡатәқәа ирылагоуп авариа дуқәа раԥырҟәҟәааразы. Астанциа маҷқәа ирҟәыгоу афидерқәа дырцәалоит ахьанҭара аныҟалалак.
"Амшынеиқәафымцамч" апресс-маӡаныҟәгаҩ Алхас Гагәылиа иҳәеит афымцасистема ахьанҭара иҟалаз ахьҭақәа ирыхҟьеит. Уажәы ауаа еиҳа афымцалашара ахархәара арҭоит, уи адагььы уаанӡа иаҿыхыз амаинингфермақәа еиҭахьаҿаԥыршьуазы ҳәа.
Гагәылиа иҳәеит алашара арцәара бжьаратәла сааҭк аҟынӡа инаӡоит, ари аамҭа ҩ-сааҭк рҟынӡа инаӡазар, иплантәу арцәара акәӡам аҭыԥ змоу, авариоуп ҳәа.
"Амшынеиқәафымцамч" аҿы аус ауеит ардырратә маҵзура. Азҵаарақәа зегьы рзы аҭел асра алшоит абри аномер ала: +7 940 730 02 20; +7 940 930 02 20.
Гагәылиа иҳәеит АУН аколлцентр ахь ауаа рацәа аҭел ишасуа. Авариақәак раамҭаан минуҭк ала шәҩык рҟынӡааамҭакала аҭел ианасуа шыҟоу.
"Афермақәа ахьаҟәырхыз рыуа-рҭынха рахь ишаны аҩнқәа рҿы иахьдыргылаз ыҟоуп. Уи проблеманы иҟоуп атәыла зегьы аҿы. Ҳраион аҿы афермақәа иаҿыхны, еимыхны иҟоуп. Ҳара есыҽны агәаҭарақәа мҩаԥаагоит. Трансформаторк аҿы аӡәы днеины акы аԥишьыр, ихаҳҵәоит, ҳрацәажәоит. Иҟоуп ахҭысқәа ихҵәаны нас еиҭа имҵаа иахьаԥыршьуа, аха урҭ анаҩс еиҭа иаҿаҳхуеит. Аусутәқәа зегьы мҩаԥгахар, ҳаргьы ԥсеивгарак ҳауеит ҳәа сақәгәыӷуеит ", - ҳәа еиҭеиҳәеит Ҳанагәуа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аминистрцәа Реилазаара аҳәынҭобиектқәа рҿы амаинингқәа рықәыргылара азин ҟанаҵом


АҞӘА, ажьырныҳәа 13 - Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны ахада Иусбарҭа анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа имҩаԥигаз аилацәажәараҿы араионқәа рхадацәа COVID-19 иадҳәалоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иалацәажәеит.
Тҟәарчал араион ахада Исидор Дочиа иазгәеиҭеит араион аҿы аҭагылазаашьа акыр ишыуадаҩу. Мышкы ахы-аҵыхәала 10-20 тест ачымазара шаадырԥшуа. Ари аамҭа иалагӡаны ахәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәхьеит 150-ҩык, иахьазы уа ишьҭоуп 15-ҩык, ахыԥхьакратә режим аҿы иҟоуп 135-ҩык. Иара ахәышәтәырҭаҿ акәзар, аперсонал реиҳараҩык ачымазара рхыргахьеит, мамзаргьы уажәы ичмазцәоуп.
Очамчыра араион ахада Станислав Амҷба иҳәеит араион аҿы апандемиа аамҭазы зықьҩык рҟынӡа рыҽшырхәышәтәхьоу. Урҭ рҟынтәи 200-ҩык ахәышәтәырҭақәа ирҭан.
Очамчыратәи ахәышәтәырҭа ҩ-блоккны еихшоуп. Блокк авирус змоу ирзырхиоуп. Ари аус иахҭынҵоуп ҩ-миллион мааҭ рҟынӡа.
Ажьырныҳәа 13 азтәи адыррақәа рыла, Гәылрыԥшь араион аҿы 1042-а акоронавирус рымоуп, 31-ҩык Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭоуп.
Араион ахада Аслан Бараҭелиа иҳәеит аныҳәамшқәа раан акорпоративқәа, ахәыҷтәы ныҳәақәа, егьырҭ амассатә уснагӡатәқәа рымҩаԥгара азин шыҟамыз.
Аҟәа араион аҿы аҿкыра шьҭызкааз рхыԥхьаӡара 43-ҩык рыла еизҳаит.
Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба иҳәеит ақалақьи араиони рҿы уахыки-ҽнаки рыла 85-ҩык рҟынӡа ачымазара рцәа ишалоу шышьақәдырӷәӷәо.
Ешба иҳәеит аҳҭнықалақь ахәышәтәырҭақәа рҿы аҭыԥқәа шырҭбаатәу. Иара иажәақәа рыла, Аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы даҽа 15 иара-ҭыԥ ацҵара азԥхьагәаҭоуп.
Афон ҿыц акәзар, 140-ҩык ачымазара рхыргахьеит. Уажәы 15-ҩык ауааԥсыра Гәдоуҭатәи ацентр аҿы ишьҭоуп иҳәеит ақалақь ахада Ҭемыр Оҭырба.
Хәҩык-фҩык ачымазцәа есыҽны иазгәарҭоит Гәдоуҭа араион аҿгьы. Араион ахада Баграт Боџьгәуа иҳәоит амедперсонал разымхара апроблема ҵарны ишыҟоу.
Аҭагылазаашьа аҽеиҭанакит Пицундагьы. Ақалақь ахада Алхас Шамба ишиҳәо ала, акоронавирус рхыргахьеит 160-ҩык.
Шамба иазгәеиҭеит аҭагылазаашьа аицәахара атуристтә сезон ишадҳәалам.
Апандемиа аамҭазы Гагра араион аҿы 1050-ҩык акоронавирус рыдырбалахьеит. Уажәы араионтә хәышәтәырҭа иҭоуп 37-ҩык, аҩны рҽырхәышәтәуеит 330-ҩык.
Гагра араион ахада ихаҭыԥуаҩ Асҭамыр Ҵышәба иҳәеит араион аҿы амедусзуҩцәеи ашьҭаларҭақәеи шазымхо. Иазхом ахәшәқәагьы. Араион ахада ареспублика анапхгара рахь аҳәара ҟаиҵеит уи азы.
Ачымазцәа рыцхраарази аҭагылазаашьа ахылаԥшрази араион аҿы ацәаҳәа ҷыда аусура еиҿкаауп.
Аԥсны ахада Иусбарҭа анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа имҩаԥигеит аилацәажәара араионқәа рхадацәа алархәны. Аилацәажәараҿы COVID-19 иадҳәалоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иазааҭгылан.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Афбатәи ахы: Аԥсны акоронавирус аламырҵәаразы аԥкра ҿыцқәа алагалоуп - авидео
Чамагәуа COVID-19 аҟынтә аԥкрақәа рзы: ахәыҷқәа ауҳашьҭит, аха адуцәа анеиааира ҳаҟәымҵит
Акарантин иахҟьаны Аҟәатәи аџьармыкьа хада аусура аграфик ҿыц шьақәыргылоуп
Аԥсны аоперштаб абжьгара ҟанаҵеит ауснагӡатә цҵақәа мҩаԥгазарц COVID-19 аҿагыларазы
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Аҳамҭа – ари ауаа рыҩнуҵҟатәи реизыҟазаашьа аазырԥшуа актуп. "Аҳамҭа" ақьабзтә ҵакыла уахәаԥшуазар, уи ауаҩы аԥсабара иаиҭо аҳамҭа аҵанакуеит, ахаҭабура аҳасабала – иаҳҳәап: "зқьы ааӡаны шәкы абна алаҵара". Ҳамҭас, ҭабурас иаанрыжьуеит иара убас, иԥшьоу ҭыԥк аҿы амаҭәарқәа (иаҳҳәап: ашәарыцацәа ашьха ианхыҵуа уи ашьапаҿы иаанрыжьуа ахҿа, аҳәа, ма даҽа бџьармаҭәак). Мамзаргьы аныҳәаҩ дандырныҳәо ихымԥадатәны аҳамҭа ирҭоит.
Аҳамҭа (маҭәарк) аӡәы даҽаӡәы иҭара аритуалтә ҵакы ныҟәнагоит, убри азын ихадароуп ҳамҭас иҟауҵо закәу, иуҭо амаҭәар ахаҭа аҵакы.
Аҳамҭақәа зегь раԥхьа игылоуп ачеиџьыка. "Ичеиџьыка инапы иқәыргылан диԥылеит" рҳәоит аԥсуаа, уи еиҳау аҳамҭа ыҟаӡам ауаҩы изы.
Ауаҩы идкылашьа зегьы иреиҳау малуп, убри аан ихадароу аишәа заҟа беиала ирхиоу акәым, аԥшәма ихаҭа ари акт иазыҟазаашьа ауп, уи иаанарԥшуеит иззынархоу ушизыҟоугьы.
Иалкаатәуп, ачеиџьыка шхадароу шааԥшуа аԥсуаа рныҳәаратә қьабзқәа рҿы. Иарбанзаалак аныҳәара акрыфара аритуал ацымкәа имҩаԥысуам, еснагь иныҳәо ауаҩы дзыхныҳәаз зегьы агьама дирбоит. Ари мацарагьы иунарбоит ачеиџьыка аҵакы аҳаракра, пату ақәҵара, амчра злоу адоуҳаратә функциа аҵаҵара.
Аҷкәын игәаԥхо аҭыԥҳа лзы, ма харантә иааз асас изы, иара убас "ухы аасҭа бзиа иубо ауаҩы изы" ҳәа шырҳәо еиԥш, аԥсуаа иалкааз ҳамҭаны иҟарҵон ашьабсҭа аԥсы шҭаз икны, аҽы, мамзаргьы иԥшӡаӡа иҟоу, хәыц еиқәаҵәа злам аџьма, зтәыҩақәа ыршаны иҟоу. Ашықәс ҿыц адырҩаҽны акәзар, "гәныҳәа" ҳәа изышьҭаз ақьабз амҩаԥгараан аиҵбацәа аиҳабацәа ҳамҭас ирырҭон ардәына, убри алагьы аҷқәынцәа реиҳабацәа рҿаԥхьа ирылоу рышәарыцаратә ҟазара аадырԥшуан, насгьы аиҳабы пату иқәҵара иасимволын.
Иҳәатәуп, ардәына ҳамҭас арԥыс игәаԥхаз аҭыԥҳа ишылзынаиҭиуаз. Амала аҭыԥҳа лзы уи дырԥшӡон: абаз аҿыҵакны, арасамахә иқәыртәашәа, аҵиаақәа ирылартәаны.
Иазгәаҭатәуп, иара убас асас аҩны дахьааиз игәаԥхаз, илаԥш зықәшәаз иарбан маҭәарзаалак иара ишитәхо, ҳамҭас иширҭо.
Иахьатәи ҳаамҭазгьы иуԥылоит зыԥсы ҭоу ашьтәа ҳамҭас аҟаҵара. Аиҳарак уи зыдҳәалоу ахәыҷы иира ауп. Ахәыҷы данилак, аӡӷаб лҭаацәа аҳамҭақәа иаарго раԥхьа игылоуп зыԥсы ҭоу аџьма шкәакәа, атәыҩақәа ырԥшӡаны иҟаҵаны.
Аҭыԥҳа аҳамҭа аҭакс иҟалҵон лнапала иқәҵаны иҟалҵаз ачабра, ампахьшьы. Напылаҟаҵара ақәҵараҿы уи иаалырԥшуан еиуеиԥшымыз асахьақәа, уи алагьы аӡӷаб лара лҟазарагьы цәырылгон. Ус еиԥш иҟаз аҭыԥҳацәа "аҵыс мҩас асахьа ҭылхуеит" ҳәа лзырҳәон.
Иахьатәи ҳаамҭазы аҳамҭа аҟаҵара ақьабзқәа инарҟәыҭханы зыда ҟалашьа амам акакәны иубарҭоуп. Аха убри аан аҳамҭа ззыҟауҵо игьама ақәшәара ауп иаҳа изышьклаԥшуа. Егьа ус шакәугьы, иахьагьы ҳамҭас иҟарҵо амаҭәар аҵакгьы азгәарҭоит.
Иаҳҳәап, аӡәы имшира ыҟазар, ачабра, ма ачхьарԥ ҳамҭас изыҟарҵом – ачабра алаӷырӡ иатәуп, ачхьарԥ - нарцәытәи адунеи ахь уиазго маҭәаруп ҳәа. Мамзаргьы аҷкәын ахьы ҳамҭас аӡӷаб илиҭозар, уи аҵакы шдуу, аҷкәын ихықәкы лнардыруеит аӡӷаб.
Аха ишыҟазаалакгьы, аҳамҭақәа иреиҳау ауаҩы иччаԥшь ауп, аамҭақәа зегьы раан уи ԥсахрада иаанхоит.


АҞӘА, жьҭаара 12 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла акоронавирус рылоу ирыламу агәаҭаразы атестқәа ирхыжьын 285-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә COVID-19 адиагноз рзышьақәыргылоуп 86-ҩык ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы жьҭаара 11 рзы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа ауааԥсыра.
Руаӡәк, 1944 шықәсазы ииз апациентка, жьҭаара 10 рзы аковид-госпиталь дҭашәеит. Иахәҭаз ахәышәтәра шылзыҟарҵозгьы, лыԥсыԥлагаҩагареи лгәеисреи акыр иԥсыҽхан, жьҭаара 11 рзы лыԥсҭазаара далҵит.
Иара убас 1969 шықәсазы ииз, жьҭаара 10 рзы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хада ареанимациатә ҟәша зыԥсыԥлагаҩагара зцәыуадаҩны, ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра зманы иҭашәаз апациент иԥсҭазаара далҵит жьҭаара 11 рзы, иԥсыԥлагаҩагареи игәеисреи ахьыԥсыҽхаз иахҟьаны. Иара убас иара ицәа иалан асоматикатә чымазара хьанҭақәа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 173-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 158-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 28-ҩык, ибжьаратәуп - 34-ҩык, илҩаауп 25-ҩык апациентцәа.
Зынӡа Гәдоуҭатәи агоспиталь ҩымш рыла иҭашәеит 37-ҩык ачымазаҩцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны аԥсабара, ашәаԥыџьаԥ, аҳауа цқьа... Угәаҵанӡа уеимнадоит уи иацу ахаареи аԥшӡареи ублала ианубо. Ашьха ақәцә Пыв ҳәа иахьашьҭоу уанхало, уи амчи, агәеисыбжьи уныруеит, ҽакала аҳауа лбааудоит. Амҩа уахьынӡақәу убла хыркуеит абахә ҳаракырақәа, урҭ "шәҳахьчоит" рҳәозшәа рыгәҭа убжьакны уҭыԥ аҟынӡа ҩызара узыруеит.
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Ашьха ҳаракыра Пыв абар шьҭа 50 шықәса ҵуеит шықәсык бжьамыжькәан ихалоижьҭеи Аацы ақыҭа инхо Иван Оҭырба иашьцәеи иареи. Рашәара анҵәамҭазы арахә рыманы ашьха ицоит, цәыббрамза аҽеиҩшамҭаҟынӡа арахә ашьха иҳәуеит.
Амҩа ҳақәлеит хҽеидкыланы, ҳамҩаныфа ҳаманы. Ашьха иатәу амаҭәа ԥхақәа шьҭаҳхит. Зегьы ргәалаҟазаара бзиан, амашьына иҭыҩуаз аԥсуашәа хаа угәы азнарҳуан. Аԥсабара уаршанхон, абахә ҳаракырақәа, ахаҳә дуқәа, ашәаԥыџьаԥ - урҭ зегьы убла хыркуан.
Риҵа ҳазааигәахо ҳаналага, иаҳнырит ахьшәашәара. Уаҟа ҳаанҿасит, аӡиа иаҵәа хыԥхьаӡара рацәала аԥсшьаҩцәа адеизаланы рфотосахьақәа ҭырхуан, шьоукы ҿымҭ аӡиа ихыԥшылон, рылаԥш рзаҟәымҭхо ашьха иаҿаԥшуан. Агәаларшәагатә фотосахьақәа анҭаҳх ашьҭахь, ҳамҩа иацаҳҵеит.
Аиҳабацәа амҩа ҳахьынӡақәыз еиҭарҳәон еиуеиԥшым ажәабжьқәа, агәалашәарақәа, ашьха аҵасқәа, аԥҟарақәа ирызхьаԥшуан. Ауадҳара ҳхалеит, уаҟа аӡы агьама ҳбеит. Амҩа ҳақәын х-сааҭк инацны. Ҳҭыԥ ахь ҳнеиаанӡа, ҳхалеит ашьхаҳаракыра Пыв. Уахь игоу амҩа даара иԥшӡоуп, ашьха агәҭаҵәҟьа уҭаԥшуа ухалоит. Иҩычоуп еиуеиԥшым аҵиаақәеи ашәҭқәеи рыла.
Аҳаракырахь ихалоит аекскурсиатә машьына маҷқәа, аԥсшьаҩцәа ҭартәаны. Аҽқәа рҽырхианы ирзыԥшуп, урҭ амҩа хара иқәлараны иҟоуп, Быжьӡиак ркаршәрахь ихаргалоит.
Абарҭ аԥшӡарақәа зегьы баны, ҳдәықәлеит ԥхьаҟа. Амҩа ҳахьықәыз аԥшәмаԥҳәыс Римма Гәымԥҳа иаҳзеиҭалҳәеит ахьаа зцу илхамышҭуа агәалашәарақәа ртәы. Уи атәы дазааҭгыло, Римма илҳәоит:
"Иахьеиԥш исгәалашәоит аибашьра аналагаз амш. Усҟан ҩыџьа схәыҷқәеи, санхәеи, сабхәеи ашьха иҟан. Сабхәындацәа ҩыџьа аҭаацәара иаламлацызт, аҭаацагара ҳҽазыҟаҳҵон аҩныҟа. Август 13 рзыҳәан сабхәындеи сареи иҳаӡбеит ахәыҷқәа рахь ҳхаларц, иаҳбарц. Сабхәа ҳаниба, иҳаиҳәеит лымҳаҭасла ишиаҳаз ақырҭуа рхықәкы шҽеим атәы. Сабхәында иаб игәы ҟаиҵеит, уахь ҭынчроуп, акагьы ыҟам ҳәа иеиҳәеит. Ҳҭаацәа баны адырҩаҽны, август 14 рзы, аҩныҟа амҩа ҳақәлеит. Гәдоуҭа ҳазааигәахон еиԥш, арратә база аҟнытә аԥсуа ҷкәынцәа абџьар еимҵәаны агара иаҿын. Убасҟан ауп ианеилаҳкааз аибашьра ишалагаз атәы. Иаразнак ахәыҷқәа ҳәа сгәы кыдшәеит. Сабхәында аҩны сныжьны, иара шьҭахьҟа амҩа дықәлеит аҭаацәа ашьхантә рылбаагаразы. Усҟантәи сцәанырра аҳәара уадаҩуп. Ахәыҷқәа рандуи, рабдуи, дареи еибганы илбаар акы шысшьуа ҳәа аҿаҭахьы сықәысҵеит. Анцәа иџьшьаны, еибга-еизҩыда илыбааит. Сабхәында рыцҳа дҭахеит ииультәи ажәылараан, 1992 шықәсазы", - ҳәа лылабжыш лызнымкыло илгәалашәоит Римма.
Ус ҳанхарҭа ҭыԥ аҟны ҳанааи, даҳԥылеит аԥшәма Роман Оҭырба. Уи ихы-иҿы ихаччо, "бзиала шәаабеит" ҳәа аԥсшәа ҳаиҳәеит. Ҳҽааиҭакны, афатә архиара ҳалагеит. Амаҵурҭа ҳаныныҩнала, аԥхарра ҳцәа ианырит. Аԥсуа мца хааӡа еиқәын, иахылҵуаз алҩа даҽа дунеи ҿыцк узаанартуан. Аԥшәмаԥхәыс Римма Гәымԥҳа иаразнак ачуан азна аӡы архнышьна инкналҳаит, абысҭа аура напы алыркит. Аԥшәма хаҵа ажьҵаа аӡра далагеит. Ажәакала, ашьха аҭаара ныҳәак иаҳзаҩызахеит. Абриаҟара аамҭа амҩа ҳшықәызгьы, ҳааԥсара зегьы ааҳхашҭит абахә ҳаракырақәа ҳарҿаԥшуа ҳанынатәа.
Аҭаацәа ҵасс ирымоуп, ашьха ихалаанӡа, ӡиас хәыҷык азааигәара иааҭгыланы Анцәа имҵаныҳәоит, амҩа алԥха, ашьха алԥха роурц азыҳәан иҳәоит. Нас ауп рымҩа иацҵаны иандәықәло. Ашьха агәыблыра ркит ианыхәыҷыз аахыс. Уи иаҵоу аҵасқәеи аԥҟарақәеи ирықәныҟәоит иахьа уажәраанӡа. Рабдуцәа, рабацәа ирҿырҵаахьоу акәамаҵамақәа рацәоуп. Раԥхьаӡатәи ашьха аҭаара аҭоурых дазааҭгылеит Иван Оҭырба:
"Раԥхьаӡа акәны ашьха саҭааит 13 шықәса анысхыҵуаз, 1972 шықәсазы. Усҟан шьапыла мацара акәын ҳашхалоз. Ақыҭа Аацы ҳҩалсны, аӡиас Ааԥсҭа ҳнырны, Хабҩы ақыҭа ҳҭаланы, "Аҭырқәа ихылԥа" ҳәа иахьашьҭоу аҭыԥ ҳаҵсны аӡиас Бзыԥ ҳаруан. Уаантәи ақыҭа Ԥсҳәы ҳҩалалон, нас ашьшьыҳәа ҳҭыԥ ахь ҳаҩхалон. Ҳаицын хәҩы-фҩы ауааԥсыра. Амҩа ҳақәхон ԥшьба-хәба мшы. Арахә мыццакӡакәан иҳәуан, абахә ианаҿалоз илбаацатәын, амҩа дырбалатәын. Убри азыҳәан мшыла амҩа ҳақәхалон. Хәылбыҽхала амца ааиқәҵаны ҳнатәон, ҳаиҳабацәа ирҿаҳҵаауаз рацәан. Иаҳзеиҭарҳәон ашьхаҟны ҳхымҩаԥгашьа, хцәажәашьа ҳшацклаԥшшаз атәы. Ашьха аҭыԥхьыӡқәеи, агыгшәыг рыхьыӡқәеи уҳәар ҟаломызт, урҭ зегьы ирыман рхатәы ҷыда хьыӡқәа. Ажәа аимакрагьы ҟаломызт, "ага ҳлеир еилҳаргап" рҳәон, уи ала аамҭала рҭыӡшәа аҭыԥ иқәырҵон", - ҳәа дазааҭгылоит Иван Оҭырба.
Усҟантәи аамҭазы аколнхарақәа аныҟаз аан, иахьуҭаху аҭыԥ алхны, урахә уманы атәара ҟаломызт. Еиҿкааны ирыман аколхоз фермақәа, урҭ ирԥырхагамхарц азыҳәан анхацәа рырахә рыманы аҩада ихаланы иԥхьон.
"Уаанӡа, сара санмаҷыз, исгәалашәоит ибзианы Аӡмаска ҳәа иахьашьҭаз аҭыԥ аҟны акәын аанҿасырҭас иахьҳамаз. Уи аҭыԥ аҟны ҩба-хԥа шықәса ҳаҟан, аха амшәқәа ҳԥырхагахо ианалага, Мыркатылҭыԥ ҳәа иахьашьҭоу аҭыԥ ахь ҳалбааит. Ус аамҭа акыр анца, Асовет Еидгыла анхыбгала, аколнхарақәа анаԥыхха, нхарҭас иалаҳхит иахьа уажәраанӡа ҳахьыҟоу аҭыԥ. Ҽхы ахьӡуп ари аҭыԥ", - ҳәа игәалашәарақәа дырзааҭгылоит Иван.
Ишаҳәшаҳәуа еиқәуп аԥсуа мца, архнышьна иахакнаҳауп ачуан, хыхь иԥхаҵәы-ԥхаҵәуа ашәхақәа ирыҵасуеит алҩа. Иҟаԥшьҟәаҟәараӡа ашәырҩеи ашәчырҳәқәеи рыфҩы уамҽханакуеит.
Иахьа Оҭраа рҭаацәара барақьаҭ ҭаацәароуп ҳәа рзуҳәар алшоит. Иван иашьа Роман дшәарыцаҩ бзиоуп. Ашәарыцара иаҵоу амаӡақәа зегьы еилкааны, еилырганы дрықәныҟәоит. Ашьыжь шәарыцара данцо аҭаацәа зегьы фырџьанк азна арыжтә аанкыланы, "Ажәеиԥшьаа дузылԥхааит" ҳәа дныҳәаны, амҩа дықәырҵоит.
Есышықәса аишьцәа рҳәоу еиқәыршәаны, рырахә рыманы ашьха ҳаракыра ихалоит. Урҭ ҩызара рзылуеит, ахәышҭаара амаҵ азылуеит Иван иԥшәмаԥҳәыс Римма Гәымԥҳа. Ашьхаҟны арахә рхылаԥшра, ахәышҭаара азааԥсара атәы иацу аџьабаа дазааҭгылоит аԥшәмаԥҳәыс.
"Ҳазшаз еснагь иҭабуп ҳәа иасҳәоит агәабзиареи амчи ҳаманы, есышықәса ашьха ҳаракыра ҳаҭаартә еиԥш алшара ахьҳаиҭо. Сара 35 шықәса ҵуеит шықәсык бжьамыжькәан ашьха схалоижьҭеи. Уи шьҭа сара исынхарҭоуп, исыԥсҭазаароуп. Сыԥшәмеи сабхәындеи изласылшо ала срывагылоуп. Исгәалашәоит шықәсык зны, ҩыџьа схәыҷқәеи сареи, сыԥшәмеи арахә ҳаманы ашьха ҳаҟан. Шәарыцара дахьцаз сыԥшәма мчыбжьык дзымааит. Иҟасҵахуаз, мчыбжьык сымала жәохә хы арахә схьон, еилсыргон. Уи аџьабаа иацу уақәшәаанӡа иузеилкаауам", - лҳәоит Римма.
Ашьха иамоуп иара ахатәы мчы. Араҟа ихырхуа ашә даҽакала иҟоуп, ахәша алыжжуа, ибарақьаҭны. Амра агылара аҽаныназнакуа еиԥш, уи ашара иацгылоит аишьцәа Ивани Романи Оҭраа. Урҭ рныгақәа рыманы ажәгәар ахь рҿынархоит.
Убри аамҭазы аԥшәмаԥҳәыс Римма лычуан ырмазеины, араӡага азырхианы дырзыԥшуп. Ахш рыманы ианааилак, илраӡоит, анаҩс ацыр наҭаны дазыԥшуеит. Шьҭа иакит анылгәахәалак, амца маҷ аҟны ачуан нахаргыланы, ашә ахыхра далагоит. Ашә ыркәымпылны, ачуан иҭымхкәа, ус ахыз ишӡаау инлыжьуеит. Ашә уа ишҭоу иҵәыԥсуеит, нас иааҭыхны, ихыхны аилаҵара дҩалагоит.
Ҳәарада, уи џьабаауп, аха аԥшәмаԥҳәыс Римма еснагь лхы-лҿы лхаччоит, ааԥсарак лнубаалом.
"Сара иансаамҭаз акырынтә аҳәаанырцә сцахьан, депутатс Асовет Еидгыла аан акыр шықәса аус зухьеит, аха уи зегьы аамҭа иазынхеит. Иахьа сызҿу аус сгәы аладууп. Ашьха алԥха еснагь исыцуп, амч сынаҭоит. Абахә ҳаракыра санаҿаԥшуа, сааԥсара зегьы агозшәа, схы-сгәы аасханаршҭуеит", - лҳәоит Римма Гәымԥҳа.
Ашьыжь уаныҩагыло имбац аӡаӡа ацыԥхьқәа аԥша еимнадоит. Абахә ҳаракырақәа амра ашәахәақәа рықәыԥхоит, ус-ус абахә зегьы аалашоит. Аҳауа цқьа хьшәашәаӡа урԥҳақәа ирҭысны уааимнадоит, уԥсыԥ ласӡа иааивугоит.
Абас иҟоуп ашьха аԥсҭазаара, знык уаҭааны иануба нахыс иуҩызахоит, еиҭах аҭаара уазхьаауа уалагоит. Аха цәыббрамза аҽеиҩшымҭаз араҟа ԥшәымара ауеит асы бымбыл. Усҟан Пыв "иааиуа ҳаиқәшәаранӡа" аҳәозшәа, асы шкәакәа аҽҭаршәны аԥхын ааира иазыԥшуп.


Ҽаанбзиала, Sputnik Аԥсны аԥхьаҩцәа. Абар шәареи ҳареи ҳашьҭахьҟа инҳажьит даҽа шықәсык, ус анакәха аихшьалақәа рыҟаҵара иаамҭоуп. Шәарҭ зегь шәеиԥш, иааиз ашықәс ҿыц агәыӷра шьахәқәа ирыдысҳәалоит, ашықәс шымҩасуа еиԥш ауп, ажурналистцәа ҳаҩтәгьы шыҟало.
Алагамҭа
Иааидкыланы ииасыз ашықәс азы асаит адаҟьазы 60 нҵамҭа рҟынӡа ҟасҵеит. Урҭ зегь ҳазну аԥсуа дунеи ауп изызку.
Иаҳхысыз ашықәс револицуиатә хыԥшала иалагеит.
Уаанӡатәи Аԥсны ахадас иҟаз Рауль Ҳаџьымба ԥхьатәара дцаразы аоппозициатә мчқәа иҟарҵоз апротесттә қәгыларақәа ирылҵшәаны, 2020 шықәса ажьырныҳәамза 12 рзы апрезидент ԥхьатәара дцеит. Ашықәс ианналагоз раԥхьатәи сҩымҭа азкын "Зегьы ирҭахуп агәҭаны аиара" захьӡу атема. Уи зхысҳәаауаз, амчрахь анеиразы ауаажәларра зхы иархәаны иқәԥо аполитикцәа гәҭакыс ирымоу ҳаԥсҭазаара аиӷьтәра акәымкәа, аресурс азааигәахара ауп ҳәа азысыԥхьаӡоит. Хара ицатәым, иахьа амҩадуқәа рҿы иҿыцҳаҳараӡа ицәырҵуа иалагаз абылтәы ҭаҭәарҭақәа ишьақәдырӷәоӷоит уи иаҵагылоу амчра ду змоу шракәу. Ас еиԥш иҟоу апроектқәа зхацдыркуа, дара абылтәы ҭаҭәарҭақәа ахьаҳзымхо акәӡам, са сгәанала, аԥхьаҟа уи қьар ззалоу ауаа рхатә ԥсҭазаара иазхәыцуеит азоуп. Ииасыз ашықәс ахҳәаа азаҳуазар, аполитикаҿы хадара ауеит Аԥсны ахада ҿыц иалхра. Ахада ҿыц иалхра иаанагама аԥсҭазаара бзиа, уи еснагь еиԥш ҳгәы ззыбжьажьо зҵаароуп, ҳазҭагылоу акризис аамҭа ҳаԥшны ҳцәажәозар.
- Аӡынтәи ареволиуциа ахыԥша, мамзаргьы иахьа иҟаҵатәу уаҵәахьы ианахуго
-
Амчра агара мариоуп, аха аныҟәгара цәгьоуп: аибарххарақәа рзы агәаанагара
COVID-19 иарҿиаз апандемиа
Ҳаԥсҭазаара акыр изырҭагәҭасыз, иара амчрахь ҽыҳҵәыла иааиз аполитикцәагьы зырҭаслымыз ачымазара ҿкы ауп. Ари аханатә агәра згоз шмаҷҩызгьы, алыԥсаа маҷымкәа иҳауит. 100-ҩык инареиҳаны Аԥсны аҩнуҵҟа рыԥсҭазаара иалҵит COVID-19 иахҟьаны, ҳтәыла анҭыҵ здунеи зыԥсахыз астатистикаҿы иарбам азы, зынӡа шаҟаҩы рдунеи рыԥсахыз аҳәара уадаҩуп.
Ари ачымазара ҳара ҳшазыҟоу иазкны имаҷымкәа аколонкақәа зҩит. Иаҳҭахы, иаҳҭахым асабрада аныҟәгара иҿыцу социалтә культураны ҳаԥсҭазаара ишаланагалаз азгәаҭо, иара убас, исыҩуан, инеиҵыху аԥсхәрақәеи аиныхрақәеи рыцәцара шаҳцәыуадаҩу. Абри ачымазfра ҿкы аҿиаразы зегь реиҳа ишәарҭоу убри ауаа рацәа реилаҩҩра шакәу сымҩашьо агәра згоит. Иалшон COVID-19 иҵегьы ҳҽацәаҳахьчар, аха ҳзышьцыло ҳзаҟәыҵуам.
Ачымазара бааԥсы иахҟьаны сара дсыԥхеит даара исзааигәаз, исызгәакьаз Лиуда Ануаԥҳа. Саншьа иԥа иԥҳәыс лакәын лара. Ҳара даара еиҭанеиааиуаз, агәыбылра зыбжьаз ҳакәын. Лиуда дырҵаҩын, Аҟәатәи 1-тәи абжь школ аҿы аус луан. Лдунеи лыԥсахырц мышқәак шагыз, феисбуктәи лдаҟьаҿы ианылҵеит "Шәҽацәышәыхьча ачымазара, саргьы агәра згомызт, аха Гәдоуҭа саанагеит" ҳәа. Ҭелла лареи сареи ҳанеицәажәоз исалҳәеит, ачымазара даара ишлылаҽыз, анаҩс, амессенџьер ахь исзылҩит "Анцәа дсымазар сеиқәхоит" ҳәа. Даҽа ҩымш рышьҭахь Лиуда дыԥсит ҳәа аԥсӡы ааҩит. Анкьа еиԥш акәымкәа, данаарга адырҩаҽны Кәтол лабхәараа рнышәынҭраҿы анышә днамардеит. Сгәы иалоуп уи ллахьынҵа абас иахьыҟалаз, лыразра ахьылԥымлаз.
Тҟәарчалтәи аизара
Схаҿы инхаз инегативтәу ахҭысқәа рахь иаҵанкуеит жәабран 21, 2020 шықәсазы Тҟәарчал араион уаанӡатәи ахада Аида Чачхалиаԥҳа илыдҟарҵалаз апикет. Амчра аҽаԥсахра рацәакгьы агмызт, аха араионтә еизара адепутат Беслан Емырхәба ҵәатәышьаҟас дызмаз апикет аҿы имӡакәа иҳәеит "Рауль Ҳаџьымба ихаангьы адепутатцәа ргәыԥ, аветеранцәа аҳәара ҟарҵахьан Тҟәарчал ахаҵа дахагылазарц" ҳәа.
Аус злоу ҳара аҳәса зынӡа иаҳҭахымкәа акәым, ҳаҭыр рықәаҳҵоит, принципла ҳаргьы аԥҳәыс лами ҳзыхшаз, аԥҳәыс дзакәу ҳамдыруеи", - иҳәан вбақәас Аида Чачхалиаԥҳа илырҭоз егьырҭгьы ааиқәиԥхьаӡеит аҭыԥантәи адепутат: "лара уи иштаб аҿы дыҟоуп (ихьӡ имҳәеит - Е. К.), ауаа дрықәымчуеит, иҟам Тҟәарчал арҿиаразы аплан, ақалақь аԥсы ахамлеит", - нациҵан, амза нҵәаанӡа, аиҭалхрақәа рзыԥшра ззизымчҳауа мҳәакәа, иҳәатәы иҳәеит араион адепутат. Усҟан амчраҿы иҟазгьы араион ахада уамак адгылара лырымҭеит, изаамҭанытәиу аԥсшьара илымаз анынҵәа, лхатә харџь ала даҽа знык дцарц лыдыргалеит. Ачынуаҩ Чачхалиаԥҳа уи мап ацәкны арзаҳал лҩит ԥхьатәара дышцо азы. Аԥсны ахада ҿыц даналырх ашьҭахь, апикет ҟазҵоз Беслан Емырхәба Тҟәарчал араион аанижьын Гал араион ахада ихаҭыԥуаҩс дцеит. Аԥҳәыс ахадаҿы лыҟазаара иаҿагылоз, уажәы Гал арион акультура, аҵара, асоциалтә ԥсҭазаара дахылаԥшуеит, аҳәара сцәыуадаҩуп депутатс дахьыҟоу Тҟәарчал аҿиаразы апрограмма дазхәыцуоу дазымхәыцуоу, аха аус злоу аҭыԥ иоуит.
Аполитика иазкым
Spunik Аԥсны адаҟьаҿы еиҳаркгьы асоциалтә политикатә бзазара иазкуп санҵамҭақәа, аха ус акәзаргьы, аредакциа зны-зынла иснаҭоит алшра ажәытә, аҿатә иазку аҭоурыхқәа ирызку анҵамҭақәа рыҟаҵара. Урҭ рахьынтә иҟоуп аԥхьаҩцәа еиҳа зықәҿырҭыз аҳәса рразҟы иазкыз анҵамҭақәа. "Лахьыцәгьа", "Маҳагьа", "Илбаз иакәӡам дыззаргаз" уҳәа. Аредакциа сгәысҽанӡамкәа урҭ анҵамҭақәа рзы апремиа снаҭеит. Изҭахымда иусура алҵшәа аназгәарҭо, убасоуп саргьы, апремиа иацу аԥара аиҳагьы, сџьабаа ахә ахьыршьаз сеигәырӷьеит, ҳәарада аԥарагьы зцәымӷу сакәым.
Аоппозициа ацәырҵра
Аҳәынҭқарра аргылараҿы аоппозица ароль хра ду шалоу азгәарҭоит аполитика ахҳәааҟаҵаҩцәа зегьы. Амчра ҿыц анааи, ицәырҵит аоппозициагьы, рыбжьы дыргеит "Аԥсны жәлар рхеидкыла" шаԥҵоу азы. Ииасыз алхрақәа рҿы кандидатс иҟаз аполитик Адгәыр Арӡынба уи аидгыла хадара азиуеит. Жьҭаара 7 рзы иӡырган ари аполитикатә хеидкыла, аиҿкааҩцәа ауаажәларра ирыларҳәеит хықәкыс ишрымоу амилаҭтә интересқәа рыхьчара, ажәлар реидкылара уҳәа, акыршықәса ҳлымҳа иҭасуа аполитикатә ҳәоуқәа.
Аоппозицаа рызҵаатәы ахь сиасуазар, макьанагьы аҳәара уадаҩуп ажәлар уи агәра ргаӡо иҟоуп ҳәа. Сгәанала, дара рыбжьара ирацәаҩуп уаанӡатәи ачынуаа, ажәлар урҭ ианрыхәаԥшуа "шәаныҟаз иҟашәҵеи?" ҳәа азҵаатәгьы аацәырыргоит. Ус акәзаргьы, иҟоуп амчра, ус анакәха иҟоуп аоппозициа, уи аполитикатә динамика иаҟазшьарбагоуп. Ари ашықәс иалагӡаны, апоппозициатә мчқәа иҟарҵеит еиуеиԥшым аҳәмаҭақәа - Қырҭтәылантәи маӡала аполитикцәа Елыр раара, адәныҟантәи аконцепциа уҳәа ирызкны, аха Анцәа иҟынтә макьаназы ажәытә шьцыларақәа ирызхьамԥшыз, сызҿу апрезидент иусурҭа ҭыԥ аӡәгьы дақәымлац, апоппозициатә мчқәа макьаназы Апарламент аҩнуҵҟа имҩаԥыргоит рықәгыларақәа.
Амаинингуаа рцәырҵра
Аибашьра ааилгазар, алашара арцәара ҳзышьцылоу усуп, аха сынтәатәи ҽаҩраҭагалантәи асезон рекордтә шықәсуп ҳҳәар ауеит, аԥшандагеиԥш афымцалашара ҳахҟьо, иаркуа-ирцәо имҩаԥысуаз саназхәыцуа. Амчра ҿыц гха дуны иҟанаҵеит амаинингқәа рхархәара азин аҭаразы ақәҵара ахьрыдыркылаз. Уаанӡагьы иҳаҳалон, аха амаининг фермақәа рыла ҳтәыла хҟьаны иҟоуп ҳәа ҳаздыруамызт. Азин аныҟала, ҳабҩарақәа цәырҵит. Ҳфымцалашара иалшозма асҟатәи ақәыӷәӷәара? Ухыза заҟароу дырны ушьапы еиҵых рымҳәеи? Ари атемазы амчреи аоппозициеи акыр иқәибакшеит "шәара ишәхароуп" ҳәа аҽԥныҳәақәа реибыҳәара хацдыркит. Иахьа Урыстәылантәи афымцатә цәаҳәа шҳауагьы, макьаназы алашаразы аҭышәынтәалара ыҟам.
Адәныҟатәи аконцепциа
Ашықәс ахыркәшамҭаз, апандемиа рышҳауа адәы ианықәу, иаацәырҵит Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа "адәныҟатәи аусқәа рзы иконцепциа". Аҭыӡшәа ахылҵит, "Қырҭтәылеи Аԥсни реимабзиара, аҭыӡшәа аҭышәныртәаларазы аиҿцәажәарақәа" ртәы зҳәо ахәҭаҷ. Ԥхынҷкәынмза аҽеиҩшамҭазы Жәлар реизараҿы аԥсуа политикцәа урысшәала Аԥсны адәныҟантәи алахьынҵа еимаркуан. Ас еиԥш иҟоу азҵаатәқәа рзы, сколонкаҿы ишазгәасҭахьоу еиԥш, даара амаршәа кны иазнеитәын, иаҭахын аилацәажәара, аконцепциа ахаҭа цәырҵаанӡа. Адәахьала аимак зыбжьоу сахьрыхәаԥшуа абас сҳәарц сылшоит "иахьа иҟоу апрезидент ижәла ԥсахзар, уи иадгыло аҿагылон, иаҿагыло адгылар рылшон". Ари ахырхарҭа аԥсуа политика иаҟазшьарбагахеит.
Абызшәатә политика
Аҳәынҭқарратә бызшәа аҿиара аӡбахә ҳазааҭгылозар, иӡыраҳгаша рацәам, аха зны заҵәык иҟалеит сгәы ҭызгоз, апрезидент Аслан Бжьаниа европантәи асасцәа аниҭаз аҭырџьман дивартәаны ԥсышәла драцәажәеит. Ари ахҭыс даара аҳәынҭқарратә ҟазшьа змоу усуп. Абарҭқәа инарҷыданы, ҳделегациа Шьамтәыла ианцаз, ҳҳәынҭқарра ахаҭарнакцәа ԥсышәала иқәгылеит. Апарламентаа ртәы сҳәозар, аԥсшәа адунеи ишаныз рхашҭызшәа, инароуны аурысшәахь ииасит. Ҩ-сааҭк инарзынаԥшуа аоппозициеи адепутатцәеи аконцепциазы аабыкьа имҩаԥыргоз аиԥылараҿы машәыршәагьы аҳәынҭқарратә бызшәа ахархәара арымҭеит.
Аколонкақәа рынҭыҵ инхаз
Ииасыз ашықәс акыр иуадаҩзаргьы, зегь акоуп, иҟоуп аԥхарра зцу агәалашәрақәа. Сҩызцәеи сареи сынтәагьы имаҷымкәа ҳныҟәеит ҳтәыла араионқәа рахь. Еиҳаракгьы сгәаҿы аԥхарра нзыжьыз иреиуоуп "Ицәажәо аҭыӡқәа" захьӡу Саида Жьиԥҳа лфото-альбом азы абжьыуатәи Аԥсны аганахь сахьлыцныҟәоз сыла иабаз, издырыз ауаа бзиақәа рыниара. Иҟоуп угәы иалсуагьы, ақьаԥҭақәа шырацәоу анубо, аха ус акәзаргьы, аԥсуа кәасқьақәа макьанагьы атрадициақәа ныҟәызго аԥшәмацәа шрымоу, асадкылареи ачеиџьыкеи аҳра шыруа анубо угәы иазҳауеит.
Ареволиуциа иалиааз Нестор
Иара убас иҟоуп иссирха сгәалашәараҿы иаанхо ахҭыс. Аԥсуа револиуциа асакьаҳәымҭазы ажьырныҳәа 11, 2020 шықәсазы диит аҩбатәи смаҭа Нестор Барцыц. Сара сихлафаауа исҳәоит "ареволиуциа иалиааз Нестор" ҳәа. Усҟан уаанӡатәи ахада дахьыҟаз ахәынҭқарратә ԥсшьарҭа агәашәаҿ аполитикцәа анжәылоз сара дсоуит амаҭа. Иахьа уи аныҟәара далагахьеит. Ари разҟуп хымԥада, ареволиуциа разҟыс исзаанагаз рацәамзаргьы, ауаҩԥсы иира - уи гәазырҳагоуп.
2020-тәи ашықәс ауадаҩрақәа ацзаргьы, зегь акоуп абзиа ҳаигәыӷуа ҳамҩахыҵуеит ашықәс ҿыц ахь. Ҽаанбзиала, Sputnik Аԥсны аԥхьаҩцәа! Иааиуа ашықәс ажәабжь ссирқәа ҳзаанагааит. Сара еснагь сазыхиоуп сколонкақәа рҿы хра злоу атемақәа рзааҭгылара.


АҞӘА, лаҵара 13 - Sputnik. Аҵарашықәс хыркәшоуп ҳәа иԥхьаӡоуп 1-10-тәи аклассқәа рҵаҩцәа рзы иҳәеит Аԥсны аҵара аминистр иусқәа назыгӡо Адгәыр Какоба, арадио Sputnik аинтервиу анаиҭоз.
1-10-тәи аклассқәа рҵаҩцәа аиагаратә ԥышәарақәагьы аԥыхуп, 11-тәи аклассқәа рҵаҩцәа заҵәык роуп аԥышәарақәа азҭо. Актәи акласс ахь ицо ахәыҷқәа рдокументқәа рыдкылара иалагоит нанҳәамзазы.
"Акарантин анхыркәшахалак ашьҭахь ҩымчыбжьа ирылагӡаны 11-тәи аклассқәа рҵаҩцәеи латәарадатәи ашкол 12-тәи акласс аҵаҩцәеи рзы аушьҭратә ԥышәарақәа ҟалоит. 9-тәи акласс ашьҭахь абжьара-профессионалтә ҵараиурҭақәа ирҭалар зҭахугьы аттестат рыҭахоит, аха ус еиԥш иҟоу аушьҭымҭацәа рхыԥхьаӡара маҷуп", - иҳәеит аминистр.
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университети Аҟәатәи иаарту аинститути рҿгьы алекциақәа ирылагаӡом. Урҭ роушьҭымҭацәа аԥышәарақәеи адипломтә усумҭақәа рыхьчареи рзымҩаԥыргоит.
"Иара убас ҳара иҳамоуп урыстәылатәи иреиҳау аҵараиурҭақәа рахь аквотақәа рыла аҭаларазы абитуриентцәа рсиақәа. Урҭ аԥышәарақәа шырҭиша атәы ҳалацәажәоит. Урҭ раттестатқәа рҟны иану ахәшьарақәа рыла аҭаларахь иҳашьҭыр ҟалоит, аха арагьы иқәгылоит азҵаара, зыхәшьарақәа еиԥшхо абитуриентцәа ҟаларгьы ҟалоит. Абарҭқәа зегьы рҭыԥ рықәҵаразы иааиуа амчыбжь азы ҳаилацәажәоит", - иҳәеит Какоба.
Иара иазгәеиҭеит, аԥыза-министр Александр Анқәаб излаиӡбаз ала, ахәыҷбаҳчақәа русурагьы аанкылоуп рашәара 1 аҟынӡа ҳәа. Рашәара 1 азы акарантин аԥыххар, урҭ аусура иалагоит.
Аԥсны аҵара аминистр иусқәа назыгӡо иажәақәа рыла, Аҵара аминистрра аспециалистцәеи апрограммистцәеи адистанциатә ҵара аус адулара иаҿуп, уи аҵарашықәс ҿыц азы иаҭаххар иалагалазарц азы.
"Сара адистанциатә ҵара иаабац аҵара аԥсахуеит ҳәа изыԥхьаӡо среиуаӡам, аха уажәтәи аҭагылазаашьаҟны уи ахархәара алшар ҟалоит. Ҳара ҳаспециалистцәа ргәаанагарала ахәыҷқәа ибжьарыжьыз апрограмма хадырҭәаароуп. Наҟ-наҟ аканикулқәа раамҭагьы, иара убас асабшагьы ҳхы иаҳархәар ҟалоит рҵаратә программа ахарҭәааразы. Аха ари макьана иҵегьы иалацәажәатәуп, уи иазкны ақәҵара ҳадҳамкылаӡацт. Иҵегьы изыхцәажәатәу, изызхәыцтәу зҵаароуп", - иҳәеит иара.
Какоба иара убасгьы иазгәеиҭеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы акоординациатә штаб ахаҭарнакцәа злахәыз аилатәараан адырра ҟаиҵеит ауалафахәы раԥхьаӡа иргыланы арҵаҩцәеи аҳақьымцәеи ишрызшәатәу.
Лаҵара 13 рызтәи аҭагылазаашьала Аԥсны акоронавирус зыхьыз 12-ҩык ыҟоуп.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Аҳамҭа – ари ауаа рыҩнуҵҟатәи реизыҟазаашьа аазырԥшуа актуп. "Аҳамҭа" ақьабзтә ҵакыла уахәаԥшуазар, уи ауаҩы аԥсабара иаиҭо аҳамҭа аҵанакуеит, ахаҭабура аҳасабала – иаҳҳәап: "зқьы ааӡаны шәкы абна алаҵара". Ҳамҭас, ҭабурас иаанрыжьуеит иара убас, иԥшьоу ҭыԥк аҿы амаҭәарқәа (иаҳҳәап: ашәарыцацәа ашьха ианхыҵуа уи ашьапаҿы иаанрыжьуа ахҿа, аҳәа, ма даҽа бџьармаҭәак). Мамзаргьы аныҳәаҩ дандырныҳәо ихымԥадатәны аҳамҭа ирҭоит.
Аҳамҭа (маҭәарк) аӡәы даҽаӡәы иҭара аритуалтә ҵакы ныҟәнагоит, убри азын ихадароуп ҳамҭас иҟауҵо закәу, иуҭо амаҭәар ахаҭа аҵакы.
Аҳамҭақәа зегь раԥхьа игылоуп ачеиџьыка. "Ичеиџьыка инапы иқәыргылан диԥылеит" рҳәоит аԥсуаа, уи еиҳау аҳамҭа ыҟаӡам ауаҩы изы.
Ауаҩы идкылашьа зегьы иреиҳау малуп, убри аан ихадароу аишәа заҟа беиала ирхиоу акәым, аԥшәма ихаҭа ари акт иазыҟазаашьа ауп, уи иаанарԥшуеит иззынархоу ушизыҟоугьы.
Иалкаатәуп, ачеиџьыка шхадароу шааԥшуа аԥсуаа рныҳәаратә қьабзқәа рҿы. Иарбанзаалак аныҳәара акрыфара аритуал ацымкәа имҩаԥысуам, еснагь иныҳәо ауаҩы дзыхныҳәаз зегьы агьама дирбоит. Ари мацарагьы иунарбоит ачеиџьыка аҵакы аҳаракра, пату ақәҵара, амчра злоу адоуҳаратә функциа аҵаҵара.
Аҷкәын игәаԥхо аҭыԥҳа лзы, ма харантә иааз асас изы, иара убас "ухы аасҭа бзиа иубо ауаҩы изы" ҳәа шырҳәо еиԥш, аԥсуаа иалкааз ҳамҭаны иҟарҵон ашьабсҭа аԥсы шҭаз икны, аҽы, мамзаргьы иԥшӡаӡа иҟоу, хәыц еиқәаҵәа злам аџьма, зтәыҩақәа ыршаны иҟоу. Ашықәс ҿыц адырҩаҽны акәзар, "гәныҳәа" ҳәа изышьҭаз ақьабз амҩаԥгараан аиҵбацәа аиҳабацәа ҳамҭас ирырҭон ардәына, убри алагьы аҷқәынцәа реиҳабацәа рҿаԥхьа ирылоу рышәарыцаратә ҟазара аадырԥшуан, насгьы аиҳабы пату иқәҵара иасимволын.
Иҳәатәуп, ардәына ҳамҭас арԥыс игәаԥхаз аҭыԥҳа ишылзынаиҭиуаз. Амала аҭыԥҳа лзы уи дырԥшӡон: абаз аҿыҵакны, арасамахә иқәыртәашәа, аҵиаақәа ирылартәаны.
Иазгәаҭатәуп, иара убас асас аҩны дахьааиз игәаԥхаз, илаԥш зықәшәаз иарбан маҭәарзаалак иара ишитәхо, ҳамҭас иширҭо.
Иахьатәи ҳаамҭазгьы иуԥылоит зыԥсы ҭоу ашьтәа ҳамҭас аҟаҵара. Аиҳарак уи зыдҳәалоу ахәыҷы иира ауп. Ахәыҷы данилак, аӡӷаб лҭаацәа аҳамҭақәа иаарго раԥхьа игылоуп зыԥсы ҭоу аџьма шкәакәа, атәыҩақәа ырԥшӡаны иҟаҵаны.
Аҭыԥҳа аҳамҭа аҭакс иҟалҵон лнапала иқәҵаны иҟалҵаз ачабра, ампахьшьы. Напылаҟаҵара ақәҵараҿы уи иаалырԥшуан еиуеиԥшымыз асахьақәа, уи алагьы аӡӷаб лара лҟазарагьы цәырылгон. Ус еиԥш иҟаз аҭыԥҳацәа "аҵыс мҩас асахьа ҭылхуеит" ҳәа лзырҳәон.
Иахьатәи ҳаамҭазы аҳамҭа аҟаҵара ақьабзқәа инарҟәыҭханы зыда ҟалашьа амам акакәны иубарҭоуп. Аха убри аан аҳамҭа ззыҟауҵо игьама ақәшәара ауп иаҳа изышьклаԥшуа. Егьа ус шакәугьы, иахьагьы ҳамҭас иҟарҵо амаҭәар аҵакгьы азгәарҭоит.
Иаҳҳәап, аӡәы имшира ыҟазар, ачабра, ма ачхьарԥ ҳамҭас изыҟарҵом – ачабра алаӷырӡ иатәуп, ачхьарԥ - нарцәытәи адунеи ахь уиазго маҭәаруп ҳәа. Мамзаргьы аҷкәын ахьы ҳамҭас аӡӷаб илиҭозар, уи аҵакы шдуу, аҷкәын ихықәкы лнардыруеит аӡӷаб.
Аха ишыҟазаалакгьы, аҳамҭақәа иреиҳау ауаҩы иччаԥшь ауп, аамҭақәа зегьы раан уи ԥсахрада иаанхоит.


Икьаҿу атуристтә сезон адагьы, Аԥсны акоронавирус ацәқәырԥа ҿы иалагеит, Аминистрцәа Реилазаараҿы ачынуаа ҿыцқәа цәырҵит, Аслан Бжьаниа Москва Аиааира Апарад далахәын. Иҳаҩсыз хымз рзы реиҳа ихадаз ахҭысқәа шәрыԥхьар шәылшоит Sputnik аматериал аҿы.
Аҳәаа аартра
Аԥсни Урыстәылеи рҳәаа аркны иҟан ԥшьымз инарзынаԥшуа, атуристтә усхк адагьы, егьырҭ аусхкқәа реиҳарак рҿы зегьы аҳәаа аартра даара иазыԥшын.
Ԥхынгәы анҵәамҭазы, Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа уахь дцан данааз ашьҭахь, зегь ззыԥшыз ажәабжь ааит - Урыстәыла Аԥсни иареи рҳәаа аанартуеит ҳәа. Ари аҩыза аӡбамҭа аднакылеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы урыстәылатәи аоперативтә штаб.
Урыстәыла аганахьала аҳәаа аадыртит нанҳәа 1 аҩбатәи азбжазы. Убасҟан аԥсуа гангьы иаанартит аҳәаа. Нанҳәа 1 азы Аҟәа имҩаԥысит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы акоординациатә штаб аилатәара. Уа ирыӡбеит атәылахь иаауа атуристцәа COVID-еилыркаагақәа рымамзар ҟалоит ҳәа, убасҵәҟьа Урыстәылаҟа Аԥснынтәи ицо ауааԥсыра ирымазар аҭахӡам ҳәа рыӡбеит аурыс гангьы.
- Бжьаниа: COVID-19 иахҟьаны аекономикатә цәыӡқәа рацәоуп
-
Роспотребнадзор: Аԥснынтәи ихынҳәуа атуристцәа акарантин ахь имцар ҟалоит
-
Агәабзиарахьчара аминистр иҳәеит COVID-19 здырбало атуристцәа шырхәышәтәло
COVID-19 акәша-мыкәша аҭагылазаашьа
Акоронавирус ацәқәырԥа ҿыц цәырҵит аԥхын агәазы. Аԥсны акыраамҭа COVID-19 ахҭысқәа ыҟамызт. Аха ԥхынгәы 22 рзы Агәабзиарахьчара аминистрра адырра ҟанаҵеит ҩыџьа ахацәа рцәа акоронавирус шалоу шеилкаахаз.
Ацәқәырԥа ҿыц цәырҵит Аԥсныҟа Урыстәылатәи Агәабзиарахьчара аминистрреи Роспотребнадзори рделегациа ианааз иақәыршәаны. Урыстәылатәи аҟазауаа Аԥсны аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ҭышәынтәалоуп ҳәа ахырҳәааит, Ареспубликатә лабораториа аусура акәзар, адунеитә стандартқәа ирықәшәоит ҳәа.
Иара убас урыстәылатәи аделегациеи, Аԥсны Асанепидемстанциеи, Атуризм азы аминистрреи рхаҭарнакцәа еицны атуристцәа рыԥсшьарҭа ҭыԥқәа гәарҭеит. Атуризм азы аминистр Ҭеимураз Хышба иазгәеиҭеит аобиектқәа реиҳарак атуристцәа рыдкылара ишазыхиоу, вбақәак зауз аобиектқәа ракәзар, урҭ аԥсуа-аурыс ҳәаа аартранӡа идырҽеир акәын ҳәа.
Аԥсны иахьатәи аамҭазы акоронавирус зыхьхьоу рзеиԥш хыԥхьаӡара 330-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 120-ҩык ргәы бзиахахьеит, 4-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
"Амацәаз иҭаку" Лабра
Нанҳәа 23 рзы акоронавирус ззышьақәыргылаз Лабра ақыҭанхаҩы иԥсҭазаара далҵит, иара ачымазара илоишьҭеи 14 мшы анҵыз ашьҭахь аҳақьымцәа данрыдҵаалаз. Убри иԥсҭазаара иалҵра иахҟьаны нанҳәа 25 рзы Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрреи Асанитартә епидемиологиатә станциеи Лабра ақыҭан 14-мштәи акарантин аларгалеит.
Очамчыратәи араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада Мадонна Қьышьмариаԥҳа ишазгәалҭаз ала, уи апациент ичымазара акыр иуадаҩны имҩасуан. Акоронавирустә инфекциа агәаҭаразы ПЦР-тест изыҟаҵан, уи ачымазара ицәа ишалаз аанарԥшит.
Нанҳәа 27 рзы 30-ҩык инарзынаԥшуа ақыҭауаа ақыҭа амҩақәа руак аҟны амитинг аҿы еизеит. Дара агәынамӡара аадырԥшуан акарантин азы рқыҭа ахьадыркыз. Дара аԥкрақәа аԥыхны ақыҭа уалызго амҩа аадыртыр рҭахын, ианамух, ахәшәқәеи афатәи-ажәтәи ауаа ирзыршарц адҵа ҟарҵон. Амитинг сааҭқәак ицон.
Ақыҭауаа еимпит агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа ианиацәажәаз ашьҭахь.
Очамчыратәи араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада имҩаԥылгаз атестқәа рылҵшәақәа рыла акоронавирус зцәа иалам Лабра ақыҭауаа рқыҭа анҭыҵ ацара рылзыршо иҷыдоу аушьҭратә бӷьыцқәа рырҭоит, абри атәы нанҳәа 30 рзы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Арутиун Мелкониан. Убри аан дара ақыҭанхамҩатә аалыҵқәа алганы рыҭира рылшом, иҳәеит иара.
- Амҷба Лабра инхо рзы: злеишәа зырцәгьо, ачымазара ҿкы агәра зымго роуп
-
Лабра ақыҭан акарантин алагалоуп
Амаҵурақәа ирырҭаз
Аԥхын алагамҭазы Аԥсны аусбарҭақәеи аминистррақәа рҟны рнапхгаҩцәа арҭон. Рашәара 11 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа донецктәи "Пятнашка" ашьаҭаркҩы Ахрик Аҩӡба жәларбжьаратәи аимадарақәа рзы атәыла ахада ицхырааҩыс дҟаиҵеит. Рашәарамзазы аҳәынҭқарра ахада ицхырааҩс дҟалеит иара убас Валери Папбеи иабжьгаҩ Григори Ԥлиеи.
Аԥсны аекономика аминистр Кристина Озган аусԥҟа лнапы аҵалҩит АЕ "Аԥсныбылтәы" аиҳабыс Рамаз Џьапуа иҟаҵаразы. Џьапуа 2010 шықәса раахыс аполитикатә партиа "Амцахара" ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс дыҟоуп.
Аилахәыра уаанӡатәи аиҳабы Беслан Аҩӡба иганахьала ацәгьоурақәа ԥшьба рҵыхәала ашьаус хацыркуп Аԥсны Ашьаустә закәанеидкыла ахәҭаҷ "Анапы ианҵоу аҳәынҭқарратә мазара мҽахы ҭбаала ахатәтәреи аныхреи" ала.
Аекономика аминистр иара убас "Аԥсныҩынтәхархәара" аиҳабыс дҟалҵеит Раули Какалиа, иара 2015 шықәса раахыс аполитикатә партиа "Амцахара" Гәылрыԥшьтәи аҟәша аиҳабыс дыҟоуп.
Рашәара 1 азы Аԥсны ахаа атәылахьчара аминистр ҿыц деиҭеит. Уи аинрал-полковник Владимир Ануа иакәхееит, уи уаанӡа аминистр ихаҭыԥуаҩыс дыҟан. Уаанӡатәи аминистр ҿыц иарҭаз аминистр иабжьгаҩыс дҟарҵеит.
Аҵара аминистр ҿыцс дҟаҵан Инал Габлиа. 2016 шықәса инаркны ИАЕ "Строительная Компания Мегаполис" (Москва) анџьныр-економистс дыҟан иара убас аԥсуа бызшәа аҵаразы онлаин-школа "Алашарбага" адиректорс дыҟан.
Ақыҭанхамҩа аминистрс дҟарҵеит аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ Беслан Џьопуа. Иара ари амаҵура ааникылон 2011-2014 шш. рзы.
Ԥхынгәы 24 рзы Аминистрцәа Реилазаара ҿыц аиқәыршәара аҿҳәара нҵәеит. Уи аамҭазы иара ишазгәаҭаз еиԥш еиҿкаан, уи адагьы ԥхынгәымзазы аҳәынҭқарратә маҵзурақәеи аилахәырақәеи рнапхгаҩцәа гәыԥҩык аҭан.
Убас, Манана Гәыргәлиаԥҳа Аҳәынҭқарратә информациатә агентра "Аԥсныпресс" аиҳабыс дҟарҵеит, Аҳәынҭқарратә миграциатә маҵзура дахагылеит Рамин Габлаиа, Ҭемыр Агрба Акапиталтә ргыларазы аусбарҭа аиҳабыс дарҭеит, Аҳәынҭеилахәыра "Аԥсныргылара" адиректор хадас дҟалеит Руслан Тәанба, Михаил Логәуа АУН "Амшынеиқәафымцамч" дахагылеит.
Нанҳәа 28 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Сергеи Шамба атәыла Ашәарҭадаратә хеилак амаӡаныҟәгаҩыс дҟаиҵеит.
Ахада ицхырааҩ имаҵура шаанижьыз
Аԥхын аҵыхәтәантәи амзазы Аԥсны ахада ицхырааҩ Лаша Сақаниа имаҵура аанижьит. Уи мзызс иаиуит иара ақырҭуа партиа "Апатриотцәа ралианс" ахаҭарнакцәа дахьырԥылаз.
Ақырҭуа АИХқәа рдыррақәа рыла, Қырҭтәылатәи апартиа "Апатриотцәа ралианс" Давид Тархан-Моурави, апарламент аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Ирма Инашвили Аԥсны иҟан нанҳәа 18 рзы. Анаҩс еилкаахеит Аԥсны ахада Лаша Сақаниеи дареи шеиԥылаз, уи ибзоуралоуп дара Елыртәи ауахәамахь аныхачаԥа ҳамҭас аагара зларылшаз.
Нанҳәа 20 рзы Аԥсны Аветеранцәа руаажәларратә еиҿкаара "Аруаа" атәыла Апарламент иадҵаалеит апарламенттә еилакы аҟны абри афакт иалацәажәарц.
Нанҳәа 21 рзы атәыла ахада ицхырааҩ, апартиа "Аԥсны жәлар рфронт" ахантәаҩы Лаша Сақаниа ари аҭагылазаашьа ахҳәаа аҭо, иҳәеит ақырҭуа партиа "Апатриотцәа ралианс" ахаҭарнакцәеи иареи еиҿцәажәара ҳәа акгьы шрымамыз, адәныҟатәи аусқәа рзы атәыла ахада ицхырааҩ иаҳасабалагьы, апартиа "Аԥсны жәлар рфронт" ахантәаҩы иаҳасабалагьы.
Аха уи ашьҭахь амҽыша, нанҳәа 23 рзы иара ари аиԥылара агуманитартә ҟазшьа мацара акәын иамаз ҳәа аҳәамҭа ҟаиҵеит.
Ашәахьа, нанҳәа 24 рзы 12-ҩык Апарламент адепутатцәа аиҿкаара "Аруаа" ахаҭарнакцәа ирԥылеит. Уи аиԥылара ахыркәшамҭазы адепутатцәа аҳәамҭа ҟарҵеит Жәлар Реизара аиҳабы ихьӡала ашәҟәы шырыҩуа ишьақәгылаз аҭагылазаашьазы изаамҭанытәим асессиа мҩаԥигарц азы.
Аҩаша, нанҳәа 25 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аиҿкаара "Аруаа" ахаҭарнакцәа дырԥылеит. Ашәарҭадаратә хеилак амаӡаныҟәгаҩ Сергеи Шамба "Нужная газета" ари азҵаара инамаданы аинтервиу анеиҭоз, ишьақәирӷәӷәеит Лаша Сақаниеи ақырҭуа ган ахаҭарнакцәеи шеиԥылаз, иара убас иҳәеит "Аруаа" ахаҭарнакцәа Лаша Сақаниа имаҵура иамхразы азҵаара шықәдыргылаз.
Нанҳәа 26 рзы акәзар, Сақаниа хатәгәаԥхарала имаҵура шаанижьуа азы аҳәамҭа ҟаиҵеит.
- Лаша Сақаниа имаҵураҭыԥ шаанижьуа азы аҳәамҭа ҟаиҵеит
-
Апарламент адепутатцәа изаамҭанытәим асессиа амҩаԥгара аԥшьыргоит
-
Акрызҵазкуа арыцхәқәа
Ԥхынгәымза раԥхьатәи асабшазы есышықәса иазгәарҭоит Аҟәа ақалақь амш, аха сынтәа акоронавирустә пандемиа иахҟьаны агәырӷьаратә церемониа, арлахҿыхратә усмҩаԥгатәқәа ыҟамызт. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа ақалақьуаа АИХқәа рхархәарала дрыдныҳәалеит.
Аҟәа ақалақь амш аҳатыр азы иаартын ацәыргақәҵа "Аҟәа. Есымша иуцу аныҳәа", уи еиҿнакааит Аԥсны Асахьаҭыхыҩцәа реидгыла. Уа ицәырган еицырдыруеи асахьаҭыхыҩцәа ҿарацәеи рҭыхымҭақәа, урҭ зызкыз ақалақь есыҽнытәи аԥсҭазаара, апеизажқәа, аибашьра ҟалаанӡатәии аибашьрашьҭахьтәии акультуратәи архитектуратәи баҟақәа.
Зынӡа ицәырган 50 усумҭа, иара убас иқәыргылан Осип Мандельштам, Константин Паустовски, Антон Чехов Аԥсныҟа раара иадҳәалаз ргәалашәарақәа рҟынтәи ацитатақәа.
Ԥхынгәы 23 рзы Аԥсны иазгәарҭеит Абираҟ амш. Аҟәа имҩаԥысит амото-, маланыҟәатә мҩасра, аҵәыџьмцақәа, иара убас абираҟ ду кны аҿар аԥшаҳәа ианысит.
Ахәылбыҽха Аԥсуа драмтеатр аҿаԥхьа имҩаԥысит акәашаратә ансамбль "Кавказ", ахәыҷтәы хореографиатә студиа "Иаирума", Оҭар Хәынҵариа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә жәлар рарҳәагақәа рансамбль злахәыз аконцерт.
Ԥхынгәы 31 рзы атәылаҿы ԥсшьарамшны ирыларҳәеит аԥсылман ныҳәа Кәырбанныҳәа аҳаҭыр азы. Апандемиа иахҟьаны агәырӷьаратә усмҩаԥгатәқәа мап рыцәкын.
1992-1993 шш. рызтәи Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аналагаз амш азгәаҭан нанҳәа 14 рзы. Аԥсны ахада раԥхьар днаргылан, аибашьра аветеранцәа, ауаажәларра Ахьӡ-аԥша апарк аҟны, Аԥсны Раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба имемориал аҟны ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит.
Ари аҽны Ахьӡ-аԥша амемориал аҟынтәи Ацҳа ҟаԥшь аҟынӡа ауаа мҩасит. Уи аҭыԥ баша иалхмызт - уа ауп раԥхьатәи ақырҭуа-аԥсуа еидысларақәа ахьыҟалаз. Ацҳа ҟаԥшь аҟны акциа иалахәыз агәалашәаратә цәашьқәа адыркит.
Атәыла ахада иара убас хаьәгәаԥхарала еибашьра иааз дырԥылеит. Иара инаҵшьны иазгәеиҭеи дара ҳтәыла ахақәиҭреи ахьыԥшымреи рзы ирбаз аџьабаа ахәшьара шыуадаҩу. Хатәгәаԥхарала еибашьуаз Ҭемыр Шарданов ҟабарда-балкартәи аибашьцәа рыхьӡала "Ачерқьес диаспора" захьӡу ашәҟәы атәыла ахада ҳамҭас ииҭеит.
Нанҳәа 26 рзы Аԥсны иазгәарҭеит Урыстәыла Аԥсны ахьыԥшымра азханаҵеижьҭеи 12 шықәса аҵра. Уи аҽны Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иҭахаз, Аԥсны раԥхьатәии аҩбатәии рхадацәа Владислав Арӡынбеи Сергеи Багаԥшьи ргәаладыршәеит. Амҳаџьырқәа рыԥшаҳәаҿы имҩаԥысит агәырӷьаратә концерт, уи иалахәын аԥсуа шәаҳәаҩцәеи урыстәылатәи ашәаҳәаҩцәа Иулиа Чичеринеи Александра Морозовеи.
Аспорт аҿы аихьӡарақәа
Акоронавирус иахҟьаны иалагалаз аԥкрақәа анаԥырх ашьҭахь атәылаҿы аспорттә еицлабрақәа мҩаԥырго иалагеит.
Ԥхынгәы 15 рзы ахацәа рыбжьара анапылампыл азы ачемпионат хыркәшан, Леонид Аргәын ихьӡ зху аҳәса рыбжьара анапылампыл азы атурнир хыркәшан акоманда "Гәдоуҭа" аиааирала, ԥхынгәы 24-30 рзы Атеннис афедерациа раԥхьатәи ахада, Аԥсны афырхаҵа Салыбеи Арӡынба игәалашәара иазкыз ареспубликатә теннистә турнир мҩаԥысит.
- "Гәдоуҭа" Леонид Аргәын ихьӡ зху аҳәса рнапылампыл азы атурнир аҿы иааиааит
-
Ахацәа ркомандақәа рыбжьара анапылампыл азы аицлабрақәа мҩаԥысит
Ашьапылампыл азы Аԥсны Асуперхраҿа иаиааит аҟәатәи "Нарҭ".
Иара убас аӡсаразы аицлабра "Swim Sukhum" мҩаԥысит, уи иалахәын 400-ҩык ауааԥсыра. Зегь иреиҳаз абжьаӡара 2700 метра иҟан, уи раԥхьаӡа акәны Аҟәа имҩаԥысит. Уи иалахәыз зегьы ақьафурҭа "Аԥра" инаркны аплиаж "Мокко" аҟынӡа иӡсар акәын. Ари аицлабрахь ианырҵаз аԥышәа змоу аӡсаҩцәа заҵәык ракәын.
Нанҳәа 22 рзы аԥсуа боксиорцәа Харитон Агрбеи Баҭал Ҷежьиеи Казан имҩаԥысуаз абокс ахәылԥаз "Столото. Вечер бокса WBC" аҟны иқәԥон, Игор Адлеиба иакәзар - Екатеринбургтәи аицлабра RCC Boxing Promotions аҟны.
Харитон Агрба, аӡбаҩцәа еицҿакны ишырыӡбаз ала, дииааит Сослан Тедеев ашоу "Столото. Вечер бокса WBC" аҟны, абри атәы аанацҳаит Аԥсны Аспорт азы аҳәынҭқарратә еилакы.
Баҭал Ҷежьиа, аӡбаҩцәа изларӡбаз ала, аурыс спортсмен Сергеи Кожухар иҟны даҵахеит атитул WBC Youth азы реиндаҭлараҿы.
Игор Адлеиба Екатеринбург имҩаԥысуаз аицлабра RCC Boxing Promotions аҟны Кантемир Калажокови иареи еиҭахарала еилгеит. Аԥсуа боксиор ахԥатәи араунд аан ааха иоуит, аха уи азы аиқәԥара аанкыламызт.
Беслан Гәыблиа Аԥсны ашьапылампыл асразы еизгоу акоманда азыҟаҵаҩ хадас дҟалеит. Иара Гәыблиа аашықәса раахыс еизгоу акоманда азыҟаҵаҩ хада ицхырааҩс аус иуан.
-
Беслан Гәыблиа Аԥсны ашьапылампыл асразы еизгоу акоманда азыҟаҵаҩ хадас дҟалеит
- Гәыблиа еиҭеиҳәеит Аԥснытәи еизгоу акоманда аҽазыҟаҵарақәа ртәы
Азыҟаҵаҩ ҿыц еиҭеиҳәеит уажәазы акоманда арҿыцра ишаҿу – аӡәы-ҩыџьа аԥышәа змоу аспортсменцәа аанхоит, егьырҭ ԥсаххоит ҳәа. Акандидатцәа заанаҵтәи рсиа аздырхиахьеит.
2016-2020 шықәсқәа рзы Аԥсны ашьапылампыл асразы еизгоу акоманда азыҟаҵаҩ хадас дыҟан Беслан Аџьынџьал, иара ари амаҵура аанижьит 2020 шықәсазы аҭаацәаратә ҭагылазаашьақәа ирыхҟьаны.
Уаанӡатәи азыҟаҵаҩ иусура ашықәсқәа рзы акоманда иаиуз аихьӡарақәа бзиоуп ҳәа ишьоит.
"Абри аамҭа иалагӡаны ҳкоманда ConIFA аверсиала зны адунеи иачемпионхеит, ҽазны араӡны иаԥсахеит", - ҳәа азгәеиҭеит иара.
Аԥсны ашьапылампыл асразы еизгоу акоманда жәларбжьаратәи атурнирқәа рҟны ҳтәыла ахьӡала иқәгылоит, иара еиҭашьақәыргылан 2012 шықәса, ԥхынҷкәын 4 рзы. Акоманда ФИФА, ма УЕФА иалам, аха аиҿкаара ConIFA иалахәуп. 2016 шықәса аԥхынразы Аԥсны имҩаԥысуан ConIFA аверсиала ашьапылампыл асразы адунеи ачемпионат, ари ачемпионат аҿы аԥсуа команда аиааира агеит.
Раԥхьатәи аицлабра "Аԥсны агәадура" алҵшәақәа
Мызқәак раахыс имҩаԥысуаз анапхгаҩ ҿарацәа реицлабра "Аԥсны агәадура" аҟны иаиааиз хәҩык рыхьӡқәа рыларҳәеит Аҟәа. Аицлабраҿы аиааира згаз алкаан алахәцәа рфинлатә реитинг алҵшәақәа рыла, иара шьақәгылон 70% аконкурстә комиссиа рыхәшьаралеи, 30% онлаин-бжьыҭаралеи.
Хәҩык аиааирагаҩцәа рыхьӡқәа иҳәеит анапхгаҩ ҿарацәа реицлабра "Аԥсны агәадура" аԥҵаҩы, Урыстәыла аҳәынҭқарратә абжьгаҩ ҵабыргы Инал Арӡынба.
"Сара зыхьӡ сҳәо зегь реиҳа иазыҟаҵоу роуп, егьыс шәара зегь аиааира жәгеит ҳәа исыԥхьаӡоит. Иҭабуп ҳәа расҳәоит акомиссиа иалаз зегьы, сара издыруеит шаҟа гәыкала абри апроект шәазнеиз. Иара убас иҭабуп ҳәа расҳәоит Милана Ҳашԥҳа напхгара зылҭоз аиҿкааратә комитет", - иҳәеит Арӡынба.
Ауаа рыбжьыҭареи аконкурстә комиссиа рыхәшьареи неилаҵаны актәи аҭыԥ ааникылеит Саид Беиа, аҩбатәи – Асҭамыр Қәҭарба, ахԥатәи – Александр Ачба, аԥшьбатәи – Алмахсиҭ Осиа, ахәбатәи – Абзагә Ҵәыџьба.
-
Ҵәыџьба: аԥсуаа ҳхатә система - Аԥсуара - зегьы шьагәыҭс иамазароуп
Инал Арӡынба иазгәеиҭеит аицлабра иалахәу зегьы "Аԥсны аԥеиԥш" захьӡу ареформақәа рпрограмма аус адулара иадԥхьалахоит, уи апрограмма ашықәс анҵәамҭазы зегьы идырбахоит. Уи аус адулара иалахәуп Урыстәыла Афинансқәа рминистрр иатәу Аҭҵаарадырратә финанстә институти Урыстәыла Аҳәынҭқарратә Дума адепутатцәеи.
Атәанчахәқәа графикла
Ари аԥхынразы Аԥсны атәылауаа агәынамӡарақәа рызцәырызгаз ахҭысқәа.
Ԥхынгәы анҵәамҭазы Асоциалтә еиқәыршәареи адемографиатә политикеи рминистр Руслан Аџьба адырра ҟаиҵеит нанҳәамза инаркны аурыс тәанчахәи аԥсуа ԥарашәарақәеи роулоит рбанктә хсаалагақәа рахь акәымкәа, Аҵәахбанк акассақәа рҿы мацара, мамзаргьы атәанчаҩцәа ахьҭаҩу егьырҭ акоммерциатә банкқәа рҟны.
Иара иажәақәа рыла, есышықәса атәанчаҩцәа рышәҟәҭагаларақәа рыбжьара ауаҩы даныԥсуа, уи иҭаацәа атәанчахәы ргоит уи шзакәанымгьы.
Атәанчаҩцәа аҵыхәтәан рышәҟәҭаҩра анымҩаԥгаз аахижьҭеи изакәанымкәа 17 миллион мааҭ раҟара ирыҭан. Убри аан Аԥсны иааиԥмырҟьаӡакәа инхо урыстәылатәи атәанчаҩцәа ашәҟәы реиҭаҭаҩра есжәамз имҩаԥысуеит. Аџьба иажәақәа рыла, изакәанымкәа иҭызгаз рыԥшаареи урҭ аԥара дырхынҳәыртә аҟаҵареи аураны иҟаӡам.
Аԥсны аҵәахырҭатә банк урыстәылатәи атәанчахәқәа ршәара аграфик есымза ишьақәнаргылалоит ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны Аҵәахырҭатә банк анапхгара ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩ Георги Абыхәба.
"Аԥсны аҵәахырҭатә банк есымза атәанчахәқәа ршәара аграфик шьақәнаргылалоит. Уи зыхҟьо, есымза аԥсшьарамшқәеи аныҳәамшқәеи еиуеиԥшым азоуп. Уажәы нанҳәатәи аграфик шьақәҳаргылоит. Ҳахәаԥшуеит ԥхьаҟатәи аусурақәа шцо", - иҳәеит иара.
"Акурорт Пицунда" аиҳаб ҿыци згәы намӡози
Нанҳәа алагамҭазы "Акурорт Пицунда" аиҳаб ҿыц дарҭеит, уи Фрикан Гәынба иакәхеит. Аха уи имаҵура иаҭара ашьҭахь анаплакы аусзуҩцәеи ақалақь иқәынхо рыхәҭаки еизеит, урҭ Гәынба еиҳабыс иаҭара иақәшаҳаҭмызт.
Дара агәынамӡара аадырԥшит анаплакы уаанӡатәи аиҳабы иамҳәаӡакәа акандидатура ҿыц ахьықәдыргылаз.
Шьаҟрыл дидгыло дықәгылеит уаанӡатәи атуризм азы аминистр Авҭандил Гарцкьиа. Иара иҳәеит Шьаҟрыл инапхгарала акурорт аекономикатәи афинанстәи рбагақәа акыр ишеиӷьхаз уаанӡа аасҭа.
Нанҳәа 10 рзы абри азҵаара иалацәажәеит аветерантә уаажәларратә еиҿкаара "Аруаа" алахәылацәа. Даргьы Шьаҟрыл иамхра иаҿагылеит.
"Иазгәаҳҭар ҳҭахуп аекономикатә ҭагылазаашьа уадаҩ аан "Акурорт Пицунда" иамоу ақәҿиарақәа мбашьа шрымам. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аҳәынҭқарра иалагалаз аԥара уаанӡа аасҭа акыр иеиҳан", - ҳәа азгәаҭоуп "Аруаа" рҳәамҭаҿы.
Иара убасгьы аҳәамҭаҿ иазгәаҭан Пицунда ишымҩаԥгаз ауаа иаҳтәу иаҳтәым ҳәа реиҟәшара, убри аан апрофессионалтә ҟазшьақәа азхьаԥшра шрыҭамыз. Уи адагьы аҳәамҭаҿы иазгәаҭоуп Пицунда иадҳәалоу аминистр идҵа иунарбоит ауаажәларра реиҟәшара иалҵшәоуп ҳәа, ҿыц иарҭо амаҵурауаа рпрофессионалтә, русутә зыҟаҵара иахьмырԥшкәа иарҭоит ҳәа, убри зегьы ауаажәларра рыбжьара агәынамӡарақәа цәырнагоит.
Ахада ҿыц Sputnik нанҳәа 10 рзы аинтервиу анеиҭоз иҳәеит иусура ҭыԥ аҿы дшыҟоу, инапынҵақәа рынагӡара уаҩ дшаԥырхагам. Фрикан Гәынба напхгаҩык иаҳасаб ала иаԥхьаҟатәи ипланқәа дрылацәажәеит.
"Имҩаԥысуа аремонттә усурақәа ԥхьаҟагьы ирыцҵахоит. Иҳалшо ҟаҳҵалоит акурорт ахашәала аанашьҭуа аҟаҵаразы", - иҳәеит иара.
Пицунда ауааԥсыреи ақалақь ахадареи реиқәшәара мҩаԥган нанҳәа 10 рзы. Аизара иалахәын 70-ҩык рҟынӡа. Пицунда ауааԥсыреи ақалақь ахадареи реиқәшәараан "Акурорт Пицунда" ахада ҿыц Фрикан Гәынба ихаҭыԥуаҩыс Ҭемыр Ҭарба икандидатура ықәыргылазарц аӡбара рыдыркылеит еизаз ауаажәлар.
Нанҳәа 15 рзы "Нужная газета" аинтервиу аҭо, Нодар Шьаҟрыл аҳәамҭа ҟаиҵеит иамхразы аӡбара дшадымгыло, Апарламенти аӡбарҭеи рҿы аиҭахәаԥшра мҩаԥгахап ҳәа дышгәыӷуа. Шьаҟрыл иазгәеиҭеит ахада ҿыц Фрикан Гәынба иара дыҟамкәа дышнаргаз.
Атуризм азы аминистрра апресс-маҵзура иазгәанаҭеит Фрикан Гәынба икандидатура еиҭахәаԥшраны ишыҟам, уи азы аминистр изинмчқәа рҳәаа иҭагӡаны аӡбара шидикылаз.
Михаил Бабич Аԥсныҟа иаара
Нанҳәа 20 рзы Аҟәа имҩаԥысит Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи Урыстәыла аекономикатә ҿиара аминистр актәи ихаҭыԥуаҩ Михаил Бабичи реиԥылара. Бжьаниа агәыӷра ааирԥшит Михаил Бабич иаара уаанӡа изныкымкәа алацәажәара заухьаз азҵаарақәа аимпульс ҿыц рынаҭап ҳәа.
- Аимпульс ҿыц: Аслан Бжьаниа дидикылеит Михаил Бабич
-
Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭа аргыларазы аԥара иҵегь азоужьхоит
Михаил Бабич иазгәеиҭеит макьана иҵегь еиқәыршәатәу аобиектқәа шыҟоу – ашколқәеи ахәыҷбаҳчақәеи.
Апарламент ахь аиҭалхрақәа
Аԥсны Алхратә комиссиа хада Бзыԥтәи алхратә ҭыԥ хада №10 аҟны адепутатрахь кандидатцәас иҭанаҩит Ҭамази Леибеи Ҭемыр Беиеи АКХ аилатәараҟны аԥшьаша, нанҳәа 20 рзы.
- Аԥсны АКХ ашәҟәы иҭаргалеит Бзыԥҭатәи аокруг аҟны иқәгылоу акандидатцәа
Ԥхынгәы 12 рзы имҩаԥысыз аиҭалхрақәа раан урҭ рыҩџьагь рахьтә аӡәгьы алхыҩцәа рыбжьқәа реиҳарак рмоуит. Убри инамаданы Алхратә комиссиа хада ари алхратә ҭыԥ хада ала аиҭалхрақәа ҩаԥхьа шымҩаԥнаго рыланаҳәеит.
Аспелеолог иҭахара
Урыстәылатәи аспелеолог Павел Демидов Аԥсныҟа аекспедициа дацны дааит Москвантә, иара аспелеологиа даҿын 30 шықәса инареиҳаны. Хыԥхьаӡара рацәала аекспедициақәа мҩаԥигахьеит, Вериовкин иҳаԥы аҭаларагьы уахь иналаҵаны, ари аҳаԥы аҵанӡа инаӡаз агәыԥ анапхгаҩцәа дыруаӡәкын. Урыстәылатәи аспелеолог Павел Демидов дахьҭахаз аҳаԥаҿы ахаҳә гәалқәа иқәҳаит 305 метра аҵаулараҿы дшыҟаз.
Урыстәылатәи аспециалистцәеи аспелеологцәеи инарываргыланы аиқәырхаратә операциа иалахәуп Аԥсны АҶА аспециалистцәагьы. Дара аԥсыбаҩ аҭгара мчыбжьык аҟара аамҭа агар ауеит ҳәа рҳәахьан.
Аԥсны иҟоу аҳаԥқәа рыҭҵааразы аекспедициақәа мҩаԥысуеит асовет аамҭақәа раахыс. 1981 шықәса раахыс Асовет Еидгыла аспелеологцәа аҭҵаарадырра-систематә знеишьала аҳаԥқәа рыԥшаара иалагеит. Арбаика ашьхеибаркыра хәҭа-хәҭала еихшан, анаҩс аспелеоклубқәа рыбжьара иалырхит доусы хәҭас иҭырҵаауа.
Гагратәи ашьхеибаркыра аладатәи анаара ахкәакь ҳәа ахьӡырҵеит уи аҳаракырақәа - Арбаика, Зонт, Хырка - реикәагылашьа иаҿырԥшны. Уажәтәи аҭҵаарақәа рымҩаԥгаразы араҟа иалкаан архақәа хәба. Иҭахаз аспелеолог Арбаика ашьхараҿы аԥхынтәи аекспедициа мҩаԥызго акоманда CAVEX аилазаара далан.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
-
Sputnik амчыбжь: ахадеи аиҳабыреи реилатәара, Михаил Бабич иаара
-
Sputnik амчыбжь: акоронавирус, Пицунда аилаҩеиласра, иҷыдоу арыцхә
-
Sputnik амчыбжь: атурсезон ахацыркра, атәанчахәқәа графикла, аԥсуа ҩқәа
-
Sputnik амчыбжь: Апарламент ахь алхрақәа, ААР аҿаԥхьа амитинг, аветеранцәа рыпроблемақәа
-
Sputnik амчыбжь: Бжьаниа иконференциа, атурсезон аигәыӷра, аџьамцәа рыраӡны
-
Sputnik амчыбжь: Аиааира апарад, Артур Анқәаб ихақәиҭтәра, Аԥсуа баагәара ду
-
Sputnik амчыбжь: амиллионқәа рус, агуманитартә коридор, акадр ҿыцқәа
-
Sputnik амчыбжь: Аҟәа арԥшӡареи, акриминалтә хҭысқәеи, акоронавируси


87 шықәса ирҭагылоу, Лыхны ақыҭан инхо аныҳәаҩ Зарема Ҷанба-Ҭарнаа уамашәа угәы даахәартә дыҟоуп. Лашҭа ҳанынҭала, лла аҵыхәа ршәшәо, аԥшәмара кны аҩныҟа иҳаԥхьагыланы аҿынанахеит. Лылаԥш ҳшааҵашәаз еиԥш, дышныҳәаҩу мҩашьо лнапы ыргьежьуа "шәан, сара, сшәыкәахшоуп" ҳәа дааҳԥылеит. Уи лыҿцәажәара даара аинтерес аҵан, лажәабжьқәа, дызнысыз лхатәы ҭоурых - арҭ зегьы нҵамҭак иузаркуам.
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Зарема Ҷанба-Ҭарнаа диит 1934 шықәсазы Оҭҳара ақыҭан. Ақыҭантәи ашкол даналга ашьҭахь, дҭалоит усҟан С.Орџьеникиӡе ихьӡ зхыз Аҟәатәи аӡахратә комбинат, иласу аалыҵтә ҟәша ахь. Леилҟьареи лгәырҵҟәыл бзиеи ирыбзоураны хара имгакәан ацәаҟаҵареи ашьаҵаҟаҵареи аҟәшаҟны напхгаҩыс дҟалоит.
Зарема изныкымкәан Аԥсны ахьӡала Москва ақалақь аҟны имҩаԥысуаз акоммунистцәа реизарақәа дрылахәын. Лара лгәалашәараҟны ахаан илхамышҭуа хҭысны иаанхеит лҵара аизырҳаразы Қырҭтәылаҟа лцара амш.
"Ҽнак Аҟәаҟа аиҳабыра быԥхьоит ҳәа сзаарыцҳаит. Сгәы хыҭхыҭуа исарҳәарызеишь ҳәа амҩа сықәлеит Аҟәаҟа. Сахьҩеиз, усҟантәи ҳаԥсуа интеллигенциа сԥылеит. Урҭ рхыԥхьаӡараҟны иҟан Хәыхәыт Бӷажәба, Шьалуа Иналиԥа, Баграт Шьынқәба. Убасҟан еилыскааит сдокументқәа Қарҭҟа ишырышьҭыз атәы, иреиӷьу акомбинат аусзуҩы ҳәа салкааны. Уамашәа избеит азныказы, аха сгәы иахәеит. Уахь сцара сыԥсҭазаараҟны ахаан исхамышҭуа сҿара иашықәсхеит", - ҳәа лгәалалыршәоит Зарема Ҷанба-Ҭарнаа.
Лқәыԥшра ашықәсқәа Зарема гәахәарыла дырзааҭгылоит. Урҭ зегьы ииасхьоу, лгәы зырҟәандо гәалашәараны аамҭа иазынхеит.
Иахьатәи аамҭазы Зарема бырг ԥҳәысуп, ҳаҭыр ду лықәуп, акыр здыруа, изызҵаауа, аныҳәарақәа мҩыԥызго, уи иацу амаӡақәа, акәамаҵамақәа еилырганы издыруа аӡәуп.
87 шықәса дшырҭагылоугьы, уи зынӡа илнубаалом. Лцәажәашьа, лгәалашәарақәа, лыхшыҩ еилыҷҷа, аиашазы, уаалыҵашьыцыртә еиԥш дыҟоуп.
Лышьыжь алагоит ҭаалымла. Аҭаалым ҟамҵакәан, лусқәа нап длыркуам, уи шьҭа лыԥсҭазаара иахәҭакхеит.
"Сықәра ахьнеихьоу жәбоит, аха, аиаша шәасҳәап, ахаан хәышәтәырҭак сҭамлацт сгәабзиара амшала. Ахәшәқәа зынӡа изжәуам, сгәы бзиоуп Анцәа иџьшьаны. Анцәа игәра згоит, уахгьы-ҽынгьы симҵаныҳәоит. Есышьыжь аҭаалым ҟасҵоит, сымаха-сышьаха аус дсыруеит", - лҳәоит Зарема.
Аныҳәаҩ ҳәа Зарема деицырдыруеижьҭеи 25 шықәса иреиҳауп шьҭа. Лара еснагь дрызҿлымҳан аныҳәарақәа, урҭ рымҩаԥгашьа, аныҳәаҩ илҳәоз лажәақәа уҳәа, акәамаҵамақәа азҿлымҳара рылҭон.
"Аҭаацәара сахьалалаз Лыхны дҳаман ныҳәаҩ бзиак. Схәыҷқәагьы зныҳәоз лара лакәын. Данныҳәоз еснагь сылзыӡырҩуан, илҿысҵааз даара ирацәоуп. Сыгәгьы иҭамызт саԥхьаҟа уи ҭакԥхықәны исзыҟалоит ҳәа, аха ауаа сыдҵаало, сныҳәаԥхьыӡқәа ргәаԥхо ианалага, мап сзымкит", - ҳәа лҳәоит лара.
Зарема Ҷанба-Ҭарнаа ахәыҷқәа лныҳәоит, ҿыц зыԥсҭазаара еилазҵаз аҭаацәара, убас аҭӡы, агәара, ахыбрақәа лныҳәоит. Иубарҭоуп уи даара ҭаԥхықәрала дшазнеиуа. Зхы зныҳәарц зҭаху заа илыдҵаалоит, заа лгәы лҽанырҵоит. Лара иахәҭоу амш алылхуеит. Аҭӡы, агәара, ахыбрақәа лныҳәоит шәахьалеи ԥшьашалеи. Ахәыҷныҳәара - хашеи хәашеи рыла. Аҭаца лныҳәара иалкааны амш азалхӡам, иануҭаху аныҳәара мҩаԥугар алшоит ҳәа азгәалҭоит аныҳәаҩ.
"Аныҳәарақәа рхатәы мшқәа ҳәа ҩбаны изазалху убри азоуп, исныҳәо, иаҳҳәап, ашәахьа имшшьаразар, аԥшьашахь ииаҳгоит, мамзар аԥшьаша имшшьаразар - ашәахьа дысныҳәоит", - ҳәа лҳәоит аныҳәаҩ.
Зарема лажәақәа рыла, аныҳәаҩ лхы-лгәы цқьазароуп, лажәақәа, лныҳәаԥхьыӡқәа гәаартыла иналыгӡозароуп, леилаҳәашьа дацклаԥшуазароуп, лкасы, лара деинааланы Анцәа димҵаныҳәароуп.
Ашыжь аныҳәарахь амҩа дықәлаанӡа, аныҳәаҩ лҽылкәабароуп, дпашәӡа лҽеилаҳәаны дыҟазароуп. Лышәҵатәы амаӷрақәа ҿырффа, агәы ҭыхны зынӡа иҟалаӡом. Лара лымкаала лышәҵатәы аныҳәара мацара иазкны илымоуп, уи даҽаџьара илшәылҵаӡом.
Иарбанзаалак аныҳәарақәа ирымоуп рхатәы ныҳәаԥхьыӡқәа, рхатәы аишәа рхиашьа. Ахәыҷы иныҳәараан, раԥхьа иргыланы, ирныҳәоит акҿаҩра - аҭаацәа акрахьырфо, уи "Адәныҟәа" ахьӡуп. Иршьуеит акәтажә, х-чашәк ирыхныҳәоит. Уаҟа аишәа иқәзароуп: аилаџь, абысҭа, арашых сызбал.
"Ахәыҷы данысныҳәо аԥхьа исныҳәо акҿаҩроуп, уи "адәныҟәа" ҳәа иашьҭоуп. Адәныҟәа еиҳабу Анхәа-ԥсымхәа лоуп. "Анхәа-ԥсымхәа, быцәазар, бааԥшы, бааԥшызар-бсызҿлымҳаз, бхьышьаргәыҵа сакәыхшоуп, - ҳәа абраҟа "Адәныҟәа" ҳәа сныҳәоит, - абарҭ ахәыҷқәа исныҳәо былаԥш хаа рыҭ, џьара ицома, џьарантә иаауама, амра гылаанӡа идәылҵуама, мраҭашәарашьҭахь игьежьуама, ма нышәынҭрак ааигәа ииасуама, Адәныҟәа алԥха рыҭ, џьара ишьацәхныслома, иқәшьқьраауама, ҵлакы иаҿҟьама, адгьыл аҿы дкаҳама, Адәныҟәа алԥха рыҭ. Анхәа-ԥсымхәа, бхьышьаргәыҵа сакәыхшоуп", - ҳәа абас дныҳәоит аныҳәаҩ.
Аҭӡы, агәара, ахыбра анылныҳәо ирӡуеит иҷыдоу амгьал ашә агәылаҵаны, уи "ачамгьал" ахьӡуп. Инаганы агәара агәҭа ацәымза аркны аныҳәаҩ дахныҳәоит. Ацхаӡҩа, ахырҵәӡҩа хымԥадоуп аишәаҟны.
"Рыҭӡы-ргәара, рыдгьыл, Анхәа-ԥсымхәа, абарҭ ахыбрақәа ираҳкәажәу, ирхылаԥшуа, бхьышьаргәыҵа саҳәоит, аҭаацәа бырхылаԥш, лаԥшхаа рыҭ. Џьара ицозар, амашәыр алԥха рыманы игьежьуа, рыҩныҟа ԥшӡала ихынҳәуа, былаԥш хаа рҟәымгазааит. Иара ишаԥу ала, ишахәҭоу ала, аишәа рхианы ибсырбоит, сбыҳәоит, сажәақәа быдкыл, аҭаацәа бырхылаԥш", - ҳәа Анхәа-ԥсымхәа длымҵаныҳәоит Зарема.
Аныҳәарақәа раан лымкаала умҩахыҵ ҳәа аӡәгьы иарҳәаӡом, ус аӡәы дақәшәаны дмааиуазар.
Зарема Ҷанба-Ҭарнаа леиԥш иҟоу аныҳәаҩцәа урҭ рныҳәара акәамаҵамақәа иаҵоу ианҵатәуп, иҭҵаатәуп, уи, ҳәарада, хьыԥшьак иаҩызоуп, игәыгәҭажьтәым.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 27 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 543-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 54-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ажьырныҳәа 25-26 рзы Аԥсны аковид-хәышәтәырҭақәа рҿы рыԥсҭазаара иалҵит фҩык апациентцәа.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ажьырныҳәа 26 рзы иԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа. 1931 шықәсазы ииз - идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц, иара убас идбалан зымҩасшьа бааԥсыз авирус-бактериалтә ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра. Иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз ахаҵа, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1950 шықәсазы ииз апациент, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит иҭагылазаашьа бааԥсны, ирԥҳақәа ачымазара акыр ирылаҽны. Апациент мызкы иназынаԥшуа иақәнагаз ахәышәтәра дахысуан, аха уи иахьмырԥшкәа иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 26 рзы.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа. 1950 шықәса рзы ииз апациент иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 15 рзы, 1946, 1948 шықәсқәа рзы ииз ҩыџьа апациентцәа - ажьырныҳәа 26 рзы. Урҭ рыхҩыкгьы акоронавирустә инфекциа адиагноз рзышьақәырӷәӷәан.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 118-ҩык, урҭ рахьтә 104-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 34-ҩык, ибжьаратәуп - 50-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 35-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 29-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 46-ҩык апациентцәа.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкычымазара рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
2021 шықәса ажьырныҳәа 1 азы зда ԥсыхәа ыҟам ауаҩы ихныҟәгага мызкы иартәеит 7 нызқьи 398 мааҭ.
"Аԥсны мызчарак ахыԥхьаӡара аилкааразы Урыстәыла Краснодартәи атәылаҿацә, Адыгатәыла ирымоу аметодика ҳхы иаҳархәоит ҳаргьы. Мызчарак иалоуп ауаҩы аԥсымышьҭыгазы иифараны иҟоу 35 хкы афатәқәа. Урҭ рыдагьы ааглыхратә тауарқәа, убасгьы алашара, ауадазы амаҵзуратә шәахтәқәа уҳәа. Арҭ зегьы еилаҵаны зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа идыртәо ахә ҟалоит. Афатәқәа ари ахә аҟынтәи 5 нызқьи 60 мааҭ дыртәоит, егьырҭ атауарқәа 1450 мааҭ, ашәахтәқәеи егьырҭ амаҵзуратә хшәаатәқәеи 887 мааҭ. Зда ԥсыхәа ыҟам мызчарак еиҵаны иҟамзароуп ауалафахәы. 2017 шықәсазы апарламент аҟны аџьаус азы азакәан ҿыц рыдыркылеит. Уаҟа иарбоуп ианар 1, 2018 шықәса инаркны мызчарак зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа иреиҵамзароуп ҳәа. Ус шакәгьы, иахьагьы иҟоуп зуалафахы мызчарак аасҭа еиҵоу", - лҳәеит Гогьиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Аҳәынҭстатистикаҿы ахныҟәгаратә минимум шьақәдыргылеит


АҞӘА, ԥхынҷкәын 2 – Sputnik, Илана Амқәабԥҳа. Диоскураа рыԥшаҳәаҿы иҟоу аӡҭарчы аусура иаладыргоит 2021 шықәса рзы ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит апроект анардадаҩ Дмитри Папасқьыр.
"2021 шықәса жәабранмза инаркны аӡҭарчы ареконструкциа иалагоит. Иазыԥхьагәаҭоуп аԥхынразы ахыркәшара", - иҳәеит иара.
Анардадаҩ иажәақәа рыла аӡҭарчы аура 50 метра иҟалоит, мшынӡыла ирҭәхоит. Аицлабрақәа раан аӡыцқьала идырҭәуеит. Аӡынразы арԥхараз афымцамч азымхара иахҟьаны аус амур ҟалоит.
"Аӡырԥхагақәа ҭаҳаргылоит, аха аус рымур алшоит иазхо афымцамч аныҟам",- иҳәеит иара.
Аамҭак ала аӡҭарчаҿы 40-50 –ҩык ӡсалар ауеит. Ахәаԥшыҩцәа рзы 360 ҭыԥ азырхиахоит.
Аӡҭарчы аргылара иалагеит 1968 шықәса рзы. Иаартын 1980 шықәса рзы Москва Аолимпиатә хәмаррақәа раан. Аибашьраан аӡҭарчы ааха ӷәӷәа аиуит.
Аҟәатәи аӡҭарчы 2008 шықәса рзы ақалақь ахадара қьырала афирма "Аквастройинвест" ианаҭеит. Уи аремонт-еиҭашьақәыргыларатә усурақәа 2011 шықәса рҟынӡа ихдыркәшар акәын аха афинанстә ҭагылазаашьақәа ирхырҟьаны аамҭа рацәа цеит. Аҵыхәтәаны 2020 шықәсазы аусура иалагараны иӡбан.
"Сусура абжьааԥны еиԥшымкәа иацлеит, аха уи уаргәырӷьартә иҟам, амҿы ҳҭииндаз ҳәа мацара акәым ҳшыҟоу, аԥсабара ахьчарагьы ҳуалуп. Алашара ҵыԥхгьы ибзиамызт, аха сынтәа аҭагылазаашьа еиҳагьы еицәахеит, ауаагьы уи апроблема шыҟалоз дырны заа аӡынра рыҽдырхеит. Сынтәа цәыббрамза инаркны амҿы аҿаҵара иалагахьан хыԥхьаӡара рацәала. Сара схала амҿы аиқәыршәара саҿуп. Аҭел исзасуеит ишырҭаху, шаҟа рҭаху рҳәоит. Еиҳарак ауаа ирҭаху ахьацоуп, уи ибзиан ибылуеит, аршьшьарагьы усҟак ицәгьам. Ашәгьы иазҵаауа дыҟоуп, ал усҟак ирҭахым. Амҿы ылысхуеит Кәтол абнақәа рҿы. Ажәытәан Кәачара ауаа ахьынхоз уажәы иахьҭацәу абнақәа ахиааны иҟоуп. Ҿыц игылоу аҵла ԥаҳҟаӡом, иажәхьоу роуп. Ахьаца ашьапы хаҳҵәаӡом, ажәытәан еиԥш икаҳҿоит хыхь-хыхь, нас амахәҭақәа ҿыцқәа аауеит, анаҩс 3-4 шықәса рышьҭахь еиҭа иԥаҳҟартә иҟалоит. Еиҳарак амҿы Аҟәа ақалақь аҿы инхо роуп иаҿазҵо", - ҳәа еиҭеиҳәеит Енвер Қәаранӡиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 24-Sputnik. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгараҭара ахантәаҩы Леван Мебониа.
"Аҟазауаа аусурақәа ирылагахьеит, уажәы аидҳәалақәа ашьақәыргылара иаҿуп- аимадара, афымцалашара анашьҭра, атехника аргылара. Уаҵәашьҭахь адгьылкылҵәареи, ацемент ықәырҭәареи ҳалагоит", - иҳәеит иара.
Мебониа иажәақәа рыла, аремонт ҟаҵаҩцәа ргәыԥқәа х-сменакны ишоуп, дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит, рҽырыԥсахлоит. Аусурақәа ирылахәуп ҩышәҩык аусзуҩцәа.
"Урҭ анџьнырцәа, адгьылкылҵәаҩцәа, ацемент ықәырҭәаҩцәа, амеханикцәа, афымцазҟазацәа уҳәа. ҳусутә рацәоуп. Ихадароу аусурақәа ируакуп- атоннель бетонла иахьыҟаҵоу ацемент ықәырҭәареи адгьылкылҵәареи роуп, уи азы иахәҭоу атехника ргылоуп. Ҭыԥқәак рҟны ажәытә бетон ықәганы аҿыц ҭарҭәахоит", - азгәеиҭеит Мебониа.
2021 шықәса мшаԥымза анҵәамҭанӡа астанциаҿы имҩаԥыслоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргылара. Ҩ- километраки бжаки иҟоу ахәҭа аремонт азутәуп. Зынӡа атоннель аура 15 километра иҟоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: