12.06.2017
Ахада Иусбарҭа Аексперттә напхгара аиҳабы Аслан Барцыци анаплакҩы Аравамутанг Чакрапани реиҧылара
Рашәара 8-11 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра иаҭааз анаплакҩы Аравамутанг Чакрапани диҧылеит Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Иусбарҭа Аексперттә напхгара аиҳабы Аслан Барцыц.
12.06.2017
Витали Габниа Аҧсны иҟоу карате асекциақәа дырҧылеит
Рашәара 12 рзы имҩаҧысит Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыҧуаҩ Витали Габниеи Аҧсны иҟоу карате асекциақәа рхаҭарнакцәеи реиҧылара, уи аан Аҧсны Аҳәынҭқарра Стильрацәалатәи карате афедерациа аҧҵан.
17.05.2017
Дмитри Шамба VII Петербургтәи Жәларбжьаратәи Азиндырратә форум далахәын
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы актәи ихаҭыҧуаҩ Дмитри Шамба лаҵарамза 16 инаркны лаҵарамза 20-нӡа имҩаҧысуа VII Петербургтәи Жәларбжьаратәи Азиндырратә Форум далахәуп.
16.05.2017
Дмитри Шамба Апарламент ахь ицәыригеит азакәанапроектқәа жәпакы
Жьҭаарамза 16 рзы Аҧсны Жәлар Реизара – Апарламент асессиа аилатәараҟны Аҧсны Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы Ихаҭыҧуаҩ, Жәлар Реизараҟны Ахада Ихаҭарнак Дмитри Шамба адепутатцәа ахәаҧшразы ицәыригеит азҵаарақәа жәпакы.
24.05.2016
Гәылрыҧшь араионтә Еизара ақәшаҳаҭхеит Аслан Бараҭелиа араион аусбарҭа ахадас иаҭара
Аҧсны Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы Беслан Барцыци Аҧсны Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы актәи ихаҭыҧуаҩ Дмитри Шамбеи алахәын Гәылрыҧшь араионтә Еизара аилатәара. Аилатәараҟны иахәаҧшын Аслан Бараҭелиа араион аусбарҭа ахадас иаҭара азҵаара.
28.12.2015
Урыстәыла Ахада Ицхырааҩ Владислав Сурков Аҧсныҟа усуратә визитла иаара
Ҧхынҷкәын 29, 2015 шықәсазы Урыстәыла Ахада Ицхырааҩ Владислав Сурков Аҧсныҟа усуратә визитла даараны дыҟоуп.
13.11.2015
Ахада Идҵа №858-РП азы
Аибашьра аамҭазтәи акомандирцәа, Аҧсны Атәылахьчара аминистрра анапхгара, аҳәынҭқарратә ҳамҭақәа рзы акомиссиақәа аибашьра иалахәыз аҳамҭақәа ранашьара иазкыз азҵаарақәа ирылацәажәеит.


Хәышықәса раԥхьа 22 шықәса зхыҵуаз ҭимур Агәхаа аҭаацәара далалеит. Аҭаацәара қәыԥш абанхо ҳәа азҵаарагьы цәырҵит. Ҭимури иԥшәмаԥҳәыси ауада қьырала иаанкыланы инхо иалагеит, аха ҩыџьа ахшара ани ашьҭахь уигьы уадаҩхеит. Ауада ахәԥса ашәара рылшомызт.
2016 шықәса лаҵарамза 6 рзы Ҭимури иара еиԥш иҟоу аҭаацәара қәыԥшқәеи аҳәынҭқарра ауадақәа шрырҭазгьы урҭ рҟны макьаназ инхартә иҟма. Аремонттә усурақәа нагӡаны имҩаԥгам.
"Ҳәарада аиҳабыра ҭабуп ҳәа раҳҳәоит ауадақәа ахьҳарҭаз, аха аҩнаҟны аремонттә усурақәа ахьымҩаԥго 50% рҟынӡоуп. Аҩнахьы инагам зыда ԥсыхәа ыҟам аӡы, афымца, аканализациа. Аӡи афымцалашареи ҟалар иаанхо ҳаргьы иҳалшон аремонт азура. Иахьазы урҭ ауадақәа рҟны унхартә иҟам", — иҳәоит Ҭимур.
Аҩнахьы уаннеиуа иубоит Ҭимур ииҳәаз шиашоу. Ауадақәа ашәқәагьы рҿам. Ҭимур иакәзар ихатә харџь ала ауада ашә ҿеиҵеит.
Ауадақәа хышәа-ҵышәала ишыҭбааугьы адашьма акгьы ықәым, ауадабжьаратә шәқәагьы рҿам. Ҭимур еиҭах иҳәоит аӡи афымцалашареи ҟалар иаанхаз зегьы ашьақәыргылара сылшоит ҳәа.
Иара иажәақәа рыла ахаангьы аусура дацәымшәацызт, ихгьы ацәхьеикуам.
2015 шықәса рзы, лаҵарамзаз Ҭимур дрылан Аҟәа иҿыцны идыргылаз аҩнқәа руак ахь ауада аанкыларазы инеиз. Уахь инеиз атәыла аиҳабыра рхаҭарнакцәа ирҳәеит апроблема шыӡбахо.
"Ҳара зегьы азакәан иацныҟәо уаауп. Ирҳәаз ҳақәшаҳаҭхеит. Иҟаҳҵаз ззыҟаҳҵазгьы ҳапроблема иазхьаҳарԥшырц ауп", — иҳәеит иара.
Имҩаԥысыз акциақәа рышьҭахь Аԥыза-министр Артур Амқәаб аҳәамҭа ҟаиҵеит ацхырааратә программа еиҿкаахоит, иара инақәыршәаны есышықәса жәаба-жәаба уада аҭаацәара қәыԥшқәа ирыҭахалоит ҳәа.
2016 шықәса лаҵарамза 6 рзы Аминистрцәа Реилазаараҟны ирыдыркылеит Ақәҵара аԥхьатәи 10 уадак ршарц азы.
Ҭимур дгәыӷуеит егьырҭ аҭаацәарақәагьы хыбрада инрыжьрым ҳәа.
Иара иазиԥхьаӡоит аҳәынҭқарра аҭаацәара қәыԥшқәа рыдагьы аинвалидцәеи аибашьра алахәылацәеи ирыцхраалароуп ҳәа.
Ҭимур, актәи агәыԥ иаҵанакуа аибашьра аинвалид Кьаӷәса Агәхаа иԥа диԥоуп.


АҞӘА, лаҵарамза 18 — Sputnik, Владимир Бегунов. Аԥснытәи аҳәынҭқарратә музеи аетнографиатә експозициа Москва, лаҵарамза 25-29 рзы имҩаԥысуа Жәларбжьаратәи афестиваль "Интермузеи" аҟны ицәыргахоит.
"Сынтәа Аԥсны иаиуит ааԥхьара афестиваль алахәра адагьы аекспозициақәа рцәыргаразы. Аҳәынҭқарратә музеи аетнографиатә експозициа ҳгоит Москваҟа. Ҳделегациа иара убасгьы ирылахәхоит астол гьыжьқәа, аиҿцәажәарақәа реиԥш иҟоу еиуеиԥшым ауснагӡатәқәа", ҳәа лҳәеит Аԥсны Акультура аминистр Ельвира Арсалиаԥҳа.
Аминистр лхаҭыԥуаҩ Баҭал Кобахьиа амузеитә експонатқәа реиҭашьақәыргыларазы атехнологиа ҿыцқәа ирызку астол гьежь далахәхоит.
"Аԥсны ари азҵаара акыр иҵарны иқәгылоуп. Асовет аамҭақәа рзы аекспонатқәа Москва, Ленинград иганы аус рыдырулон. Уажәы ҳара иҳамам азакәан акультуратә беиарақәа атәыла ралгара азин ҟазҵо. Ҳара уи ҳҭахуп аекспонатқәа реиҭашьақәыргылара адагьы егьырҭ амузеиқәа рҟны иқәыргыланы ауаа ирбартә ираҳартә рыҟаҵаразы", — иҳәеит Кобахьиа.
Москва, лаҵарамза 25-29 рзы Жәларбжьаратәи афестиваль "Интермузеи" мҩаԥысуеит.


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеиаҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Аԥсшьара
Ауаажәларра
Америкаа
абџьар
аикәыршара
ахылаԥшра
ахәҭаны
ирыԥхьаӡоит
16:26 19.02.2018
США Аконституциахь аҩбатәи ариашара америкаа азин рнаҭоит абџьар амазаареи аныҟәгареи.
Хәажәкын
аныҳәа
азгәарҭоит
Очамчыра
Sputnik
адонортә
акциа
иалахәуп
14:33 16.02.2018
17
Руслан Дорошенко Италиантәи ацхыраара иоуеит
Жәаха шықәса зхыҵуа Руслан Дорошенко игәы амалыр амоуп. Ахәыҷы 8 операциак изырухьеит. Уажәы аҵыхәтәантәи, ажәбатәи аоперациа изутәуп.
14:31 14.02.2018
261
Итәан ирымбаз, дгылан ихы дирбон
Зыԥсы шҭоу изхагыло аусҳәарҭа рыхьӡ ахырҵарц зҭаху рзы лгәаанагара лҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
14:27 13.02.2018
11
Беслан Агрба: адиаспорақәа зегьы аус рыцааулоит
Беслан Агрба, ауаажәларратә еиҿкаара "Москватәи аԥсуа диаспора" арегионалтә напхгара ахантәаҩы аҽазныкгьы, 2018 шықәса жәабран 11 рзы имҩаԥысыз аиҿкаара аҳасабырба-алхратә еизараҟны аиҿкаара ахантәаҩыс далхуп.
13:37 13.02.2018
3
Аџьԥҳа: асоциалтә усзуҩцәа аҩны ацхыраара рырҭоит 170-ҩык зхы иамыхәо ауаа
Иахьатәи амш азы Аԥсны ахы-аҵыхәа 170-ҩык иреиҳаны ари апрограмма ацхыраара рынаҭоит, 65 –ҩык асоциалтә усзуҩцәа рымаҵ руеит, абри атәы лҳәеит Sputnik арадиостудиаҟны Аԥсны аџьеи асоциалтә еиқәыршәареи рминистрра иатәу атәыла ауааԥсыра ацхыраара рыҭареи асоциалтә программақәа рыла реиқәыршәареи русбарҭа аиҳабы Инна Аџьԥҳа.
17:44 12.02.2018
43
Сенер Гогәуа: хышықәса рыҩныҵҟа 41 млн мааҭ аԥара ахархәара азуыуп
"Жәларбжьаратәи афонд Аԥсны" хышақәса рыҩныҵҟа имҩаԥнагаз аусура аихшьаала ҟаҵан, жәабран 12 имҩаԥгаз пресс-конференциаҿы, иҳәеит арадио Sputnik астудиаҟны "Жәларбжьаратәи афонд Аԥсны" аиҳабы Сенер Гогәуа.
18:32 09.02.2018
13
Аҟәа апаркқәа рҟны 300 ҵла еиҭарҳараны иҟоуп
Аҟәатәи ақалақьтә еизара ахантәаҩы Константин Ԥлиа Sputnik иазеиҭеиҳәеит, 300 рҟынӡа ҵла Аҟәа апаркқәеи аскверқәеи рҟны еиҭарҳараны иҟоуп ҳәа.
09:09 09.02.2018
16
Исмеҭ Ардан: сахьцалакгьы аԥсыуак ихабар саҳауазар ҳәа сашьҭан
Ҵабалынтә ахҵәара зықәшәаз иахьа Ҭырқәтәыла инхо, Абыгиԥацәа ҳәа ззырҳәоу, аԥсуаа ирхылҵшьҭроу Исмеҭ Ардан, иԥсадгьыл ахь изныкымкәа даахьеит, иҭоурых дазҿлымҳауп.
18:23 08.02.2018
13
Руслан Дорошенко ҳацхыраара иҭахуп
Томсктәи аҭҵаарадырратә кардиологиатә институт аҟны иазыхиоуп Руслана Дорошенко аоперациахь идкылара. Аоперациа миллионки 65 нызқь мааҭ иаԥсоуп.
Ҳаидгыланы аԥсҭазаара еиқәҳархап
11:32 08.02.2018
6
Аҳәынҭқарратә Думаҿ "аԥхын" дырхынҳәыр рҭахуп
Аҳәынҭқарратә Думахь азакәан апроект назышьҭыз адепутат Андреи Барышев, иазыиԥхьаӡоит асааҭ аԥхынразы аиҭакра, илашоу аамҭа хра аманы ахархәара алнаршоит ҳәа, аресурсқәа еиҳа аекономиа рнаҭоит, ауааԥсыра ргәабзиара анырра бзиа анаҭоит ҳәа.
10:22 08.02.2018
55
Апрокуратура хада ауал зқәу рсиа акьыԥхьит
Аҟәа араион актив рԥылараан, ажьырныҳәа 31 рзы, Рауль Ҳаџьымба Аԥсны Апрокурор хада Зураб Ачба инапы ианиҵаз Аԥсны Аҵәахырҭатә банк аҟны акредит зганы зуал змырхынҳәыц рсиа акьыԥхьраз, ахҳәаа аҭо иҳәеит аусутә гәыԥ шаԥҵоу, аматериалқәа амассатә-информациатә хархәагақәа рахь ишынашьҭхо.
15:37 07.02.2018
3
Азиндырыҩ: Аԥсны атәылауаҩшәҟәы аԥсахра ауадаҩрақәа ацуп
Атәылауаҩшәҟәы ҿыц аиура иацу ауадаҩрақәа акоррупциа ацәырҵреи адискриминациатә ҟазшьа змоу аҭагылазаашьақәа раԥҵареи ирыцхраауеит ҳәа азыиԥхьаӡоит азиндырыҩ Олег Папасқьыр.
11:40 07.02.2018
22
Приднестровиатәи аибашьра аинвалидцәа Аԥсны ргәабзиара шьақәдыргылоит
Приднестровиатәи аибашьра аинвалидцәа, Аԥснытәи ареспубликатә агәабзиара чаԥарҭатә центр аҟны рыхәшәтәра еиҿкаауп.
18:15 06.02.2018
12
Гындиа "Амцабз" иазкны: ҳусураҿы еиҳа ихадоу ҟәшаны иҟоуп
Аԥсны аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аҟәша ҿыц "Амцабз" ҳусураҿы еиҳа ихадоу ҟәшаны иҟоуп, абри атәы иҳәеит Sputnik Аԥсны арадиостудиаҟны аҭагылазаашьа ҷыдакәа рзы аминистрра амцарцәаҩцәеи аиқәырхаҩцәеи рмаҵзура аиҳабы Саҭбеи Гындиа.
09:09 06.02.2018
9
Гагратәи апарк аӡҭарчқәа еиҭашьақәдыргылоит
Гагра, Ольденбургски ипарк аҟны Аинвестициатә программа аҳәаақәа ирҭагӡаны аӡҭарчқәа реиҭашьақәыргылара иалагеит 2017 шықәса жьҭаарамзазы.
18:21 05.02.2018
22
Лыхәԥҳа зықәра наӡам ахәыҷқәа ируа ацәгьоурақәа ирызкны: иӷьычуа рацәаҩхеит
Зықәра наӡам ахәыҷқәа рзы акоменданттә сааҭ аԥҵара азҵааразы адырраҭара "Коӷониаԥҳа лымҩаду" аҟны лгәаанагара лҳәеит Аҟәа ақалакь амилициа аусбарҭа иаҵанакуа зықәра наӡам рзы аинспекциа аусзуҩ, алеитенант еиҳабы Расида Лыхәԥҳа.
15:29 05.02.2018
126
Аҽы иазымиааиуаз, акәадыр дасуан
Асоциалтә ҳақәа иахьа ҳдунеи иузаҟәымҭхо иадҳәалахеит хәа лгәаанагара ыҟоуп Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
16:16 01.02.2018
5
Ахатәтәразы аилак: қьыралатәи обиектқәа хылаԥшра арҭалоит
Ахатәтәразы аилак аҟәшақәа реиҳабацәа рколлегиа мҩаԥысит Аҟәа жәабран 1 азы.
12:18 01.02.2018
16
Аетнолог жәабранмза ахьӡ ахьынтәаауа иазкны: аҵарауаагьы гәаанагарак рымам
Жәабран ажәа -ажә аҟынтәи иаауеит ҳәа агәаанагара ыҟоуп, иҳәеит арадио Sputnik астудиаҟны аетнолог, аҭоурых ҭҵаарадыррақәа рдоктор Валери Бигәаа.
15:26 31.01.2018
14
Ахәыҷырацәа змоу аҭаацәарақәа адгылара рырҭалоит
"Ахәыҷырацәа змоу аҭаацәарақәа асоциалтә дгылара рыҭаразы" азакәан аус адызуло аусутә гәыԥ Аԥсны Жәлар Реизараҟны аилацәажәара мҩаԥыргеит.
Аԥсны Жәлар Реизара аусура
16:27 10.10.2017
5
Ҳаџьымба: амармалташьтә пты ахыҵәара инадҳәалан акомиссиа аԥҵатәуп
Жьҭаарамза 9 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымба ҳтәылаҟны амармалташьтә пты ахыҵәара апроблемазы аилацәажәара мҩаҧигеит.
Иҵегь аҭагалара
18:24 16.02.2018
36
Кәыҵниа афорум иазкны: абылраҽацәыхьчареи абизнеси реизыҟазаашьа иалацәажәан
Шәача имҩаԥысуаз аинвестициатә форум аҿы ишьҭыхын абылраҽацәыхьчареи абизнеси реизыҟазаашьа азҵаарақәа, иҳәеит арадио Sputnik астудиаҟны Аԥсны аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистр Лев Кәыҵниа.
11:31 19.02.2018
23
Марина Жьиԥҳа: ашәа аныҟам, саргьы сыҟам
Мгәыӡырхәа ақыҭан, ахшара рацәа иахьрызҳауаз, Ладикәа Жьибеи Арда Ласариаԥҳаи рыҩнаҭаҟны есқьынагьы ашәа хаа ҩныҩуан. Аколнхареи, аҭаацәа рныҟәгареи еилазгӡоз ани аби, хҩы рԥацәеи, ԥшьык рыԥҳацәеи ишыхәыҷӡаз аџьа абзиабара анаҩс, ирыларааӡеит аҟазарагьы.
17:43 16.02.2018
18
Аԥснытәи аделегациа алахәын Шәача имҩаԥысуаз аинвестициатә форум
Аԥснытәи аделегациа алахәын Шәача имҩаԥысуаз Урыстәылатәи аинвестициатә форум. Афорум мҩаԥысуан жәабран 15-16 рзы.
15:23 19.02.2018
4
Аԥсны Ахада Дмитри Сериков инапынҵақәа рҟынтәи ихы дақәиҭитәит
Дмитри Сериков 2015 шықәса мшаԥымзазы Аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩыс далхын, 2016 шықәса нанҳәамза 12 рзы Аԥсны Афинансқәа рминистрсгьы дҟаҵан.
14:25 19.02.2018
4
Аетнолог: хәажәкыра ааԥынра ааира, аҿара, аԥсҭазаара ԥхьаҟа ацара иазкуп
Иахьа Аԥсны иазгәарҭоит аԥсуаа рытрадициатә милаҭтә культура иаҵанакуа аныҳәа – хәажәкыра, абри атәы лҳәеит Sputnik арадиостудиаҟны аетнолог Цира Габниаԥҳа.
Иҵегь аҭагалара


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеиаҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Аԥсшьара
АРЕПАТРИАЦИА
Дбар:
аԥсуа
университет
аҟны
аҵара
зҵо
ҳџьынџьуаа
астипендиа
рзаԥҵахоит
09:08 12.02.2018
Аԥсны арепатриациазы аҳәынҭқарратә еилакы анапхгара 2018 шыкәсазы русуратә план иалацәажәеит.
Исмеҭ
Ардан:
сахьцалакгьы
аԥсыуак
ихабар
саҳауазар
ҳәа
сашьҭан
Дбар:
ҳџьынџьуааи
ҳареи
лассы-лассы
ҳаиԥылара
даара
ихаданы
исыԥхьаӡоит
17:47 25.09.2017
65
Дбар: Ҭырқәтәыла иҟоу ҳџьынџьуаа еснагь аԥсуа жәлари дареи еимадоуп
Арепатриациазы аҳәынҭқарратә хеилак аҿы имҩаԥысит аиԥылара Ҭырқәтәыла иҟоу ҳџьынџьуаа рхаҭарнакцәа алархәны. Асасцәа Аԥсныҟа раара адҳәалоуп ҳтәылаҿы Аиааира амш ныҳәа азгәаҭара.
17:42 18.08.2017
115
Дбар: қыҭа дуӡӡак дзырҭәааша зыԥсадгьыл ашҟа игьежьыз ҳџьынџьуаа ыҟоуп
Аԥсадгьыл ахь ахынҳәразы Аилак аиҳабы Беслан Дбар дазааҭгылеит мызкы иалагӡаны иусруаҟны имҩаԥигаз аҭҵаарақәеи, ааигәа Ҭырқәтәылаҟа ицара зызкуи ртәы.
17:03 28.03.2017
118
Оқҭаи Чкотуа: знык сџьынџь дгьылахь саныхынҳә Ҭырқәтәылаҟа сышԥацоз
Оқтаи Чкотуа раԥхьаӡа акәны Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа иааз ҳџьынџьуаа дреиоуоуп. Ҩажәа шықәса инареиҳаны иџьынџь дгьылаҿы дынхоит, аҭаацәара аԥиҵеит. Аԥсныҟа иаара шыҟалази, иара убас ашәҟәқәа реиҭагара дшалагази Sputnik акорреспондент Рада Ажьиԥҳа илзеиҭеиҳәеит.
11:48 23.03.2017
105
Нугзар Ашәба: аибабара еснагь агәыбылра аанагоит
Хәажәкыра 23 1993 шықәса рзы иаԥҵан Аԥсадгьыл ахь архынҳәразы аҳәынҭқарратә еилакы, уи напхгаҩыс даман Нугзар Нури-иԥа Ашәба. Иара дазааҭгылоит ахеилак шаԥҵаз аҭоурых.
13:33 20.03.2017
30
Мелеқь Папааԥҳа: сара Аԥсны ахьӡ акәын издыруаз
90 шықәса зхыҵуа Мелеқь Папааԥҳа-Аргәынԥҳа лыхшара налыдкыланы Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра анеилга ашьҭахь Ҭырқәтәылантәи раԥхьа зыԥсадгьыл ахь нхара ҳәа иаақәаз дреиуоуп. Ԥшьҩык аԥацәеи, ҩыџьа аҭыԥҳацәеи дрануп, амаҭацәеи, урҭ ирхылҵызи жәларык драндууп.
10:30 23.02.2017
157
Саим Аҩӡба: ҳбызшәа аиқәырхара ҳаԥсадгьыл аҿы алацәажәара ԥхашьароушәа збоит
Саим Аҩӡба 1992 шықәса рзы Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа дхынҳәит, дынхоит Аҟәа, дҭаацәароуп, ҩыџьа арԥарцәа драбуп, иара дазааҭгылоит иԥсадгьыл ахь дшыхынҳәызи, аԥсуара шиларааӡази, ихатәы бызшәа шиҵази ртәы.
17:30 31.10.2016
244
Аԥсуа гьама змоу аҭырқә чысқәа
Амҳаџьырқәа рхылҵшьҭра иԥсҭазаареи, иҭоурых ԥсадгьыл аҵасқәа реиқәырхареи, аԥсҭазаара иҿыцны ашьапкра шалшоуи ртәы далацәажәоит Ҭырқәтәылантәи зыԥсадгьыл ахь ихынҳәыз Шьемсеҭҭин Ԥлиа.
12:40 20.10.2016
54
Мунир Кәыџба: иахьа ҳаԥсадгьыыл аҿы ҳгәы каршәны ҳанхоит-ҳанҵуеит
Сириантәи зыԥсадгьыл ахь нхара иааз Мунир Кәыџба Аԥсныҟа ихынҳәра шыҟалази игәҭахәыцрақәеи ҳацеиҩишеит.
13:05 12.10.2016
52
Маамун Маан: зегьы ирыцку сыхшареи сареи ҳаԥсадгьыл аҿы ҳанхоит
Абар уажәшьҭа ԥшьышықәса ирықәуп Сириа инхоз ҳџьынџьуаҩ Маамун Маан иҭаацәа иманы иҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь дааижьҭеи. Иара хҩык ахшара драбуп, ҩыџьа аҭыԥҳацәеи арԥыски имоуп. Маамун Маан ҳаиҿцәажәараҟны иаҳзеиҭеиҳәеит иҭоурыхтә ԥсадгьыл иадҳәалоу ихәыцрақәа.
19:27 12.09.2016
196
Салаҳ Леиба: Шьамтәыла аҭаацәара ду сымоуп, араҟагьы ауа-аҭынха соуит
Аҭоурыхтә маҟәмабарақәа ирыхҟьаны Ҭырқәтәылаҟа иӡхыҵыз, уи ашьҭахь Шьамтәылаҟа иагаз Салаҳ Леиба иҭаацәа рҭоурыхи, иахьа игәы иҵхо азҵаарақәа ртәы Sputnik акорреспондент Рада Ажьиԥҳа илзеиҭеиҳәеит.
18:55 11.08.2016
92
Ҳаири Қәҭарба: сыԥхыӡ лабҿабахеит, сыԥсадгьыл Аԥсны сынхоит
Ҭырқәтәылаҟа иӡхыҵыз рхылҵшьҭрақәа иреиуоу, жәа-шықәса раԥхьа зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара ҳәа иааз, ҭырқәшәала иҩуа аԥсуа шәҟәыҩҩы Ҳаири Қәҭарба иҭоурых дазыыҭгылоит Sputnik акорреспондент Рада Ажьиԥҳа.
18:31 20.07.2016
184
Џьемре Жаде: ауадаҩрақәа сырцәымшәеит, ара саанхеит, Аԥсны сыԥсадгьыл акәхеит
Адыга ҭыԥҳа Амра Џьемре Жаде жәышықәса раԥхьа Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа анхара ҳәа иааз ҳџьынџьуаа дреиуоуп. Кавказ ажәларқәа рхырҵәара ашықәсқәа раан лабду иабду амҳаџьырра дахнагеит.
18:03 07.07.2016
78
Аҳмеҭ Ҳаԥаҭ: ҳлеишәа, ҳқьабз, ҳҵас, рыззегьы зыхьчо ҳаԥсадгьыл ауп
Арҭ амшқәа рзы Аԥсны дааны дыҟоуп Ҭырқәтәыла иҟоу аԥсуа культуратә хеидкылақәа рфедерациа аиҳабы Аҳмеҭ Ҳаԥаҭ.
11:32 23.06.2016
56
Ешьреф Гындиа: зегь реиҳа сгәы ҭызшьаауаз ҳамҭан - аԥсуа нбан
Ешьреф Гындиа иабду Гәыдым Ҭырқәтәылаҟа дшықәнагалазатәы еиҭеиҳәоит.
14:21 21.06.2016
34
Нуриҭҭин Ахба: ҳабацәа ҳанацәа иаҳдырбаз ала ҳхы ныҟәаҳгоит
Ҭырқәтәылатәи ҳџьынџьуаҩ Нуриҭҭин Ахба Ҳендеқь ақалақь аҿы инхо еиҭеиҳәоит ԥсыуак асасцәа шидикылаз атәы.
16:10 05.06.2016
291
Ҳалдун Леиба: сыхшаара рыԥсадгьылаҿ инхоит, рхатәы бызшәа рҳәоит
Аԥсны Аџьынџьтәылатәи еибашьра ашықәсқәа рзы иԥсадгьыл ихьчоит ҳәа Иорданиантә иааз ҳџьынџьуаҩ, анаҩс араҟа аҭаацәара аԥызҵаз, наунагӡа нхара ҳәа зыԥсадгьыл иазыхынҳәыз Ҳалдун Леиба иҭоурых атәы дазааҭгылоит Sputnik акорреспондент Рада Ажьиԥҳа.
18:09 17.05.2016
174
Бебиаԥҳа: аԥсуаа Иорданиа ҳаҭыр рықәуп
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҟны имҩаԥган апрофессор ажурналист Екатерина Бебиаԥҳа Иорданиатәи лныҟәарақәа ирызкны "Ҳџьынџьхылҵшьҭрақәа Иорданиатәылаҿ" захьӡыз алекциа, иахьа лаҵарамза 17 аҽны.
15:26 18.04.2016
46
Аишьцәа Царгәышаа ҭырқәтәылатәи рыԥсҭазаара
Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа рахьтә имаҷҩым зыхьӡ нагоу, еиуеиԥшым азанааҭкәа знапы рылаку ауаа. Урҭ рахь иаҵанакуеит аишьцәа Царгәышаа, дара иаартны ирымоуп рхатәы наплакы, еихагылақәак иҟоу аӡахырҭатә фабрика.
20:01 18.03.2016
281
Алина Жьиԥҳа: аибабара агәыбылра ацуп
Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа рҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь рхьарԥшразы иҟоу амҩақәа ртәы дазааҭгылеит абызшәадырҩы, апоет-аиҭагаҩ Алина Жьиԥҳа.
11:26 08.03.2016
269
Анқәабԥҳа: аԥсуа ԥҳәыс зегьы дрыхьӡон
Зықәрахь инеихьо аԥхәыс бырг, Миаси Анқәабԥҳа акыр шықәса раԥхьа Ҭырқәтәылантәи лҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара дааит, ҳаиҿцәажәараҟны лара дазааҭгылоит аԥсуа ԥҳәыс илыду аҭакԥхықәра атәы.
Жәлар рдоуҳа
Иҵегь аҭагалара
11:31 19.02.2018
31
Марина Жьиԥҳа: ашәа аныҟам, саргьы сыҟам
Мгәыӡырхәа ақыҭан, ахшара рацәа иахьрызҳауаз, Ладикәа Жьибеи Арда Ласариаԥҳаи рыҩнаҭаҟны есқьынагьы ашәа хаа ҩныҩуан. Аколнхареи, аҭаацәа рныҟәгареи еилазгӡоз ани аби, хҩы рԥацәеи, ԥшьык рыԥҳацәеи ишыхәыҷӡаз аџьа абзиабара анаҩс, ирыларааӡеит аҟазарагьы.
17:56 19.02.2018
8
Аб Никита: ачгараан акырӡа аҵанакуеит доуҳалатәи аҽрыцқьара
Жәабран 19 инаркны иалагоит ақьырсиан дунеи зегь аҿы Ачгара ду. Иара 49 мшы иныҟәыргоит. Ачгара хыркәшахоит мшаԥы 8 рзы.
12:42 19.02.2018
5
Дамениа ақәратә ценз алшарақәеи, иамоу ашәарҭареи иазкны: иҭҵаатәуп
Иаҭахума Атәыла ахадахьы зкандидатура ықәзыргыло рзы ақәратә ценз аԥсахра, иаҭахызар иаԥсахырц иалшои уи ҳара ҳаԥсҭазаараҿы, абри азҵаара аҭак ҟаиҵон адырраҭара "Коӷониаԥҳа лымҩаду" асас ауаажәларратә усзуҩ, Атәыла ахада инапаҵаҟа иҟоу астратегиатә центр ахада, афилософ Олег Дамениа.
09:47 19.02.2018
5
"Агәалашәара амҩала": аишьцәа Сандрои Нури Цыгәаа рфырхаҵара иазкны
Арадио Sputnik Аԥсны апроект "Агәалашәара амҩала" захьӡу аҿы Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ахроника шәыдаагалоит, иара хацыркуп нанҳәа 14 2017 шықәса инаркны.
15:23 19.02.2018
4
Аԥсны Ахада Дмитри Сериков инапынҵақәа рҟынтәи ихы дақәиҭитәит
Дмитри Сериков 2015 шықәса мшаԥымзазы Аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩыс далхын, 2016 шықәса нанҳәамза 12 рзы Аԥсны Афинансқәа рминистрсгьы дҟаҵан.
Иҵегь аҭагалара


АҞӘА, лаҵарамза 26 – Sputnik, Бадри Есиава. Москва, аҟазара аусзуҩцәа Рыҩнаҟны лаҵарамза 26 рзы иаатуеит "Аԥсуа мифқәа" захьӡу аԥсуа сахьаҭыхыҩ Гиви Смыр ицәыргақәҵа. Абри атәы аалыцҳаит москватәи аԥсуа диасппора анапхгара алахәыла Есма Ҳагԥҳа.
70 инареиҳаны аусумҭақәа ахәаԥшҩы изцәыргахоит. Реиҳарак рҟны амиф сиужетқәеи жәлар рҿаԥыцтә ҳәамҭақәа рфырхацәеи роуп иубо.
Ацәыргақәҵа аартрахь инаԥхьоуп урыстәылатәи асахьаҭыхыҩцәа, аҟазара Аҩны аусзуҩцәа, Урыстәыла Акультура аминистрра ахаҭарнакцәа, амузеиқәа русзуҩцәа, аԥсуа диаспора.
Ҳагԥҳа иазгәалҭеит ацәыргақәҵаҟны ишыҟало хынҩажәижәаба инареиҳаны асахьақәа.
"Ацәыргақәҵа аинтерес ду аиуеит. Аҟазара Аҩны иара аамҭа иацҵахарц ажәалагала ҟанаҵахьеит", — лҳәеит лара.
Гиви Смыр иажәақәа рыла ацәыргақәҵа иахықәку урыстәылатәи ажәлар аҟазара бзиа избо аԥсуа культура рыдгалароуп, бзиа дырбароуп.
Гиви Смыр диит лаҵарамза 9 1945 шықәса рзы Афон Ҿыц ақалақь аҟны.
Иара ишиҳәо ала исахьақәа ркомпозициақәа аԥхыӡ аҿы иҭаауеит, нас иара урҭ аш ахь ииеигоит.


АҞӘА, лаҵ 12 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аветеран Михаил Шерозиа игәалашәарақәа рышәҟәы "За огненной стеной" аҭыжьра ҳгәы иҭоуп рашәарамза анҵәамҭазы, иҳәеит Асоциалтә программақәа рыцхраараразы Урыстәыла амилаҭтә фонд аиҳабы Андреи Сергеев.
"Ҳара ҳгәы иҭоуп рашәарамза анҵәамҭазы ашәҟәы аҭыжьра", — азгәеиҭеит Сергеев.
Андреи Сергеев иажәақәа рыла, макьана еилкаам ашәҟәы атираж зеиԥшрахо.
"Ҳгәаанагарала, ашәҟәы 200 инаркны 500 екзеплиар рҟынӡа ҟалоит. Уи азҵаара еилкаахоит ашәҟәы аҭыжьразы акьыԥхьырҭа иақәнаҵо ахәԥса анырҳәалак ашьҭахь", — иҳәеит Сергеев.
Асоциалтә программақәа рыцхраараразы Урыстәыла амилаҭтә фонд ақәҿнаҭит Sputnik аҟны икьыԥхьыз астатиа. Уаҟа Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аветеран Михаил Шерозиа игәалашәарақәа рышәҟәы ҭижьырц шиҭаху, аха афинанстә ҭагылазаашьа шимам атәы иҳәеит.


Cырма Ашәԥҳа, Sputnik
1992 шықәса, абҵарамза анҵәамҭазы, Мрагыларатәи ахәҭаҟны, Кәачара ахақәиҭтәразы имҩаԥгаз ажәылараҿы дҭахеит, Ҭырқәтәыла, Енегиоль ақалақь аҿы инхоз ҳџьынџьуаҩ Ведаҭ Кәаӡба. Ирацәоуп Ведаҭ идҳәалоу афырхаҵаратә хҭысқәа. Аибашьра амҩахәасҭақәа зегьы дара рхатә ҭоурых рымоуп Уи ус шакәу шьақәдырӷәӷәоит ҳзыҿцәажәаз аибашьцәа..
"Ҳара ҳаԥсадгьыл ахьчара ҳааит, иаҳбоит Аԥсны агәаҟра аамҭа ишҭагылоу, аԥсҭбарақәа шыҟоу. Ҳара арра ҳанахысуаз адисциплина ӷәӷәа ҳаман, убри ыҟазароуп араҟагьы. Ҳкомандаҟаҵаҩ иҳаиҳәаз иажәа наҳагӡароуп, ҳшыԥсуа ҳдыруазаргьы иҳадиҵаз адҵа наҳагӡароуп", — ҳәа азгәеиҭоит Ведаҭ, аибашьра аамҭазы ажурналистцәа аниҿцәажәоз.
Аҳәаанырцәынтәи еибашьра иааз ҳџьынџьуаа, хымԥада, аҭыԥантәи рашьцәа иарӷьажәҩаны ирыдгылан, рымчқәа еиҳанатәуан, ргәы шьҭнахуан.
"Ҳаԥсадгьыл еицаҳахьчеит. Аҷкәынцәа рхы иамеигӡеит, рыԥсҭазаара ахҭнырҵеит, ахәрақәа зауз маҷым. Хашҭра рыкәымзааит иҭахаз, Аԥсны аизҳазыӷьара ҟалааит", — ҳәа азгәеиҭоит аибашьра аветеран Мизан Доӷәыз.
"Кәачара ҭарцәны Цагера ҳаннадгыла, ҳаԥхьа иқәгылаз аус хыркәшан. Анаҩс, амш убас ицәгьахеит, ахьҭа бааԥс ҟалеит. Ведаҭ ус иҳәон дыхәмаруа: "Абри ахьҭа мыжда сзычҳауам, хык сагандаз", — ҳәа. Ишиҳәаз еиԥш егьыҟалагәышьеит, ҳаӷацәа рхы дзацәымцеит. Ведаҭ ауаҩы дизааигәан, иԥсы ҭынчыз. Ҳҩыза Рыдуан Агрба инапала деиқәикит", — игәалаиршәоит Ведаҭ иҩыза, аибашьра аветеран Алхас Аргәын.
"Ведаҭ Кәаӡба данҭахоз аҽны, Ҭырқәтәылантәи еибашьра иааз Аԥсны Афырхаҵа, Баҳадыр Абаӷба ӷәӷәала дырхәит. Дшырхәыз иаразнак иаҳзымдырит, ахьаа цәгьа шимазгьы ҿиҭуамызт. Дынхьадышьшь данкаҳа ауп ианиҳәа: "Сырхәызар ҟалап", — ҳәа. Ҩхык иқәшәеит. Арахь илашьцоуп, амш ақәа кыдыбган илеиуан… Ус еиԥш ахәрақәа зауз ыҟан", — ихәыцрақәа деимаркуа дҳацәажәон Алхас.
Алхас иахьеиԥш ибла ихгылоуп усҟантәи ахҭысқәа изынрыжьыз агәалашәарақәа.
"Ахәцәа ҳаман Тҟәарчалҟа амҩа ҳақәлеит. Абри зегьы ҟалеит ҵхабжьон. Ведаҭ рыцҳа иԥсы ҭан Ҷлоу ҳанаарга. Ус иҳәеит: "Сара шьҭрала Ӷәада сеиуоуп, сыԥсыр сыдгьыл гәакьаҿ анышә сашәҭ" — ҳәа. Ведаҭ инышәнап ҟалеит Гәдоуҭа аешьаратә нышәынҭраҿы. Иара инапала, аибашьраҿы иҭахаз иҩыза Цыба Ефқан изы иижхьаз анышәынҭраҿы. Цыба Ефқан уаанӡа Шрома дҭахахьан. Аха, иан иҟалҵаз аҳәарала иԥсыбаҩ Ҭырқәтәылаҟа ишьҭын. Ведаҭ ихазын ижызшәа, убра днаган анышә дарҭеит", — дҳацәажәон Алхас.
"Иуадаҩуп уҩыза аибашьраҿы данувыршьаауа. Исхашҭраны сыҟаӡам, Ведаҭ аҵыхәтәантәи илаԥш, сара соуп илацәақәа анеиқәиԥсоз знапаҵаҟны дҟалаз. Исцәыхьанҭоуп урҭқәа рылацәажәара. Сааҭк иԥсра аԥхьа ус сеиҳәеит: "Рыдуан, аибашьраҿы сҭахоны сҟалозар, хык насаахар иаразнак сагар сҭахуп", — игәалаиршәон Рыдуан Агрба.
Сара хаҭала сырҭаахьеит Ҭырқәтәыла инхо Ведаҭ Кәаӡба иҭаацәа. Абар уи иҷкәын изы ирҳәо ажәақәа:
"Сан, Аԥсны ажәлар рнырҵәара иаҿуп. Ҳара ара иаҳфо, иаҳжәуа раҳаҭым, иҳарамуп. Аангылашьа ҳамаӡам, ҳцароуп Аԥсныҟа. Уаб уизымҵаакәа ушԥацо сҳәеит. Саб иасҳәахьеит, сыԥсынҵры кьаҿзар, арагьы сыԥсуеит,-иҳәеит. Ведаҭ Аԥсны дынхар иҭахын, аха инышәнап уа иҟазаарын, Ведаҭ еиԥш егьаҩ хазына шәцәыԥсит", — лылаӷырӡқәа лҿыҳәҳәы дҳацәажәон Ведаҭ иан.
Ведаҭ Кәаӡба ихы ақәиҵеит иԥсадгьыл, иабацәа урҭ рабацәа аамҭаказы изқәынхоз рџьынџь дгьыл. Аамҭақәа ирылымшеит аԥсадгьыл агәыбылра архьшәашәара.
Ведаҭ Кәаӡба иҩызцәеи иареи рфырхаҵара, Аԥсны аҭоурых иузанымхуа иануп. Еизҳауа абиԥарақәа иргәаладыршәалап, ирхадмыршҭлап урҭ рфырхаҵаратә хьӡқәа.


-
Алхратәи акомиссиа хадеи, аҵаратә ацентри 2017 шықәсатәи аусра аҳасабрба аӡыргара28 03, 2018
Алхратә аусбарҭа 2017 шықәсатә аусура иазкны аӡыргара мҩаҧысит. Иҳаҩсыз ашықәса аинституциатә аҕәҕәареи, атәылауаатәи, алхыҩцәа рырҵареи, алхратәи ақәыҧшылара аиҕьтәреи, алхратә аоперациақәа рган ала имҩаҧгаз ақтивқәа ирызкыз адырра аалырҧшит Ацентралтәи алхратәи акомиссиа ахантәаҩы Ҭамар Жваниеи, ахантәаҩы лхаҭыҧуаҩы Гьаргь Шарабиӡеи, Ацентралтәи алхратәи акомиссиа амаӡаныҟәгаҩы Гьаргь Џьавахишвили, Ацентралтәи алхратәи акомиссиа ахантәаҩы арҵара ацентр анапхгаҩы Наҭиа Заалишвили, акомиссиа апресс- спикер Ана Миқелаӡеи. Ҭамар Жваниа иара убас далацәажәеит ауадаҩрақәеи, анаҩс иазҧхьагәаҭоу ауснагӡареи.
Аполитикатә апартиақәеи, аҭыҧынтәи, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәеи, Қырҭтәыла аҟны иҟоу ацҳаражәҳәырҭақәеи, аҳәынҭқарратә маҵурақәеи, амедиа ахаҭарнакцәеи аиҧылара аҟны иазыӡыҩрит, алхратә аусбарҭа шаҟа еиҿкааны имҩаҧнагаз алхрақәа, насгьы еиҳарак иуадаҩыз аиҿкаара аган ала, амуниципалитет ахаҭарнакра, сакребуло, ахаланапхгаратә ақалақь, ахаланапхгаратә аҳабла ахадара ала алхҩы имазарц алшара ҧырхагарада, хақәиҭрала далахәырц алхратә апроцессқәа.
Аиҧылара аҟны еилдыргеит алхратә администрациа ала иргылаз ашьаҿақәа, аеффект аманы аныҟәгара, аинклиузивтәи алхратәи ақәыҧшыра аиқәыршәара аган ала, иара убас имҩаҧган атәылауаҩратәи, алхыҩцәа рырҵаратәи апрограммақәа, аелектронтә ҭаҩрразы иҷыдоу ахархәарақәа, алхратә апроцесс иалахәу рҟны аусеицура, алхратәи аусбарҭа ахаҭарнакцәа рыквалификациа аҳракыра апрограммақәеи, егьырҭ ахадара змоу азҵаарақәеи.
" Иахьа Ацентралтәи алхратәи акомиссиа ауаажәларра алхратә аусбарҭала 2017 шықәса инанагӡаз аусура иазку аӡыргара аанарҧшит. Араҟа ахадара змоу, аҭыҧынтәи ахаланапхгаратә алхрақәа рныҟәгара адагьы, аппроцесс хада иазкны аҳасабрба ааҳарҧшит. Уи алхыҩцәа рдырра аҳракыра анаг ала иргылоу ашьаҿақәа, алхратә акультура арҕәҕәара, алхратәи ақәыҧшыра аиҕьтәра ацхыраара амзыз ала иргылоу ашьаҿақәа роуп. Ари зегьы ахадара амоуп ари аган ала, иара алхратә аусбарҭа аҳасабрба, аҭакҧхықәра ду иаду ауаажәлар приоритетр ауп. Ари аинституциатә акультура ахәҭа ауп. Исыҧхьаӡоит араҟа ахадара змоу аҳасабрбареи, насгьы абжьагарақәеи, иҷыдоу аҳәоуқәа рзыӡыҩрра – ауаажәлар ирҟарҵо адгаларақәа алхратә апроцесс аиҕьтәра амзыз ала" – илҳәит Ҭамар Жваниа аӡыргара ианалга аамышьҭахь.
-
Аҵәыҭаҧсара апроцесс иалгеит21 10, 2017
Алхратәи акомиссиа хада аҟны аҵәыҭаҧсара апроцесс алгара иазкны аинформациатә абрифинг мҩаҧысит. Абрифинг аҟны Алхратәи акомиссиа хада апресс спикер Ана Миқелаӡе ишылҳәаз ала, 20:00 сааҭ аҭагылазаашьа ала аҵәыҭаҧсара аҟны алхыҩцәа 45,650 (1 569 992) алахәын. Қарҭ алхыҩцәа рактивра ыҟан 43,4 0. Хылбыҽхан асааҭ 8:00 азы азакуан ишазгәанаҭо ала алхратә аҳаблақәа аркын.
Ана Миқелаӡе амедиа ишадылгалаз ала, 2014 шықәсатә аҭыҧынтәи ахаланапхгаратә алхрақәа рҿы, 20:00 сааҭтәи аҭагылазаашьа ала алхыҩцәа рактивра 43,31 % ыҟан.
"Иахьа, Алхратәи акомиссиа хада аҭелтә - аинформациатә ацентр аус ауеит 24 сааҭтәи арежим ала. Амш зегьы рзы, шьыжьы 07:00 сааҭ инаркны хәылбыҽхан 20:00 сааҭ аҟнынӡа иааит 1 478 аҭел'ҵәҵәеи, 134 дырра онлаин ачат ахархәарала. Урҭ реиҳарак алхыҩцәа рыла асиа аҟны адыррақәа ргәаҭара аан, алхратә апроцедурақәа рыриашара иазкын.
Алхратәи амш, алхрақәа рҳаблақәа рҿы еиҳарак ҭынч аҭагылазаашьа ала имҩаҧысит, иҷыдаз ахҭысқәа ыҟаӡамзт, ҷыдала апроцедура иамадаз ахҭысқәа реилагара рыда, уи азы алхратә аусбарҭа анырра азнауеит. Зегьы реиҳаӡа ихадаз алхыҩцәа рхы иақәиҭны ирыман алшара амш зегьы дара ишырҭахаз рхы амҩаҧгара.
20:00 сааҭ азы, аҵәыҭаҧсара апроцесс ианалга аамышьҭахь, абжьқәа рыҧхьаӡара апроцедура иалагеит. Уи аамышьҭахь, аҳаблатә алҵшәа иахшьааларатә ақтқәа анеиқәдыршәа, изықәнагоз аҳаблатә акомиссиақәа рыла аамҭа кьаҿ ала иадыргалеит Алхратәи акомиссиа хада: урҭ ианроу инаркны етапал иаларҵон иҷыдоу авеб - даҟьа ахь http://results.cec.gov.ge.
Ишәгәалаҳаршәоит, аҳаблатә алхратә акомиссиа иаҧхьаӡар ауп ххәкык абиулетенқәа, уи ала хҧа аихшьаалатә ақтқәа еиқәнаршәар ауп. Еихшьаалоу ақтқәа раларҵара мҩаҧысуеит Алхратәи акомиссиа хада аҟны иҟоу алҵшәа аихшьаалара ацентр аҟны, уаҟа аоператорцәа аихшьааларатә ақтқәа рарбарақәа иҷыдоу апрограмма ахь иаларҵоит.
Иара убас, ишәгәалаҳаршәоит дарбынзаалак изҭаху ирымоуп алшара дахылаҧшыр алхрақәа заатәи алҵшәа аҧхьаӡара апроцесс Алхратәи акомиссиа хада аҟны иҟоу интернет адырраҭара алшарала, уи 360 градустә атехнологиа ахархәарала алшара ыҟоуп Алхратәи акомиссиа хада иофициалу авеб - даҟьа аҿы, Facebook-b Youtube – и лҳәит Алхратәи акомиссиа хада апресс спикер.
Лара, иара убас ауаажәлар идлырдырит ашшра иазкыз адыррақәа: еизакны аҳаблақәа зегьы рыҟнытә Алхратәи акомиссиа хада ахь иалаҵоуп 204 ашшбҕьыц. (зегьы реиҳаӡа ахыҧхьаӡара рацәа аашьҭуп Маренули, Вакеи, Наӡаладеви, Қәҭешьы рыҟнытә). Ашшрақәа ҩуп аҭыҧынтәи анаҧшыҩцәа реиҿкааарқәеи, алхратә асубиектқәа рхаҭарнакцәеи рыла. Ашшра еиҳараӡак иазкуп апроцедура аилагара, урҭ рыхәҭа аҳабла аҟны иаҧырхын. Ақт ахь иалаҵоу ашшрақәа реиҳарак акомиссиа алахәылацәа рзы адисциплинатә аҭакҧхықәра рықәҵара, аха иҟоуп иҷыдоу ахыҧхьаӡара ашшрақәа, урҭ иазкуп апроцедуратә аилагарақәа , урҭ аҭҵаара рҭахуп, иақәнаго анырра рыҭатәуп.
Ана Миқелаӡе иара убас амедиа иадылгалеит аинформациа апроцедура аҟны иҟаз агхақәа ртәы: Ҷиаҭуратә араион 45 тәи алхратә аҳабла аҟны иаарҧшын абас еиҧш иҟаз афакт: еиҭаргоз аурна асиа аҟны иарба 16 ҩык алхыҩцәа. Ахәҭашара ала иаарҧшыз акомиссиа алахәылацәа ҩыџьа алхыҩцәа зегьы ирырҭеит абжьыҭира алшара, аха уи атәы анапаҵыҩрра џьаргьы иарбамзт, асиа иахәҭаз аграфа аҟны. Уи амшала анаҧшыҩцәа аӡәы ашшбҕьыц алаиҵеит.
Марнеултәи 31 тәи аҳабла аҟны 3 ашшбҕьыцқәа алаӡан, руакы иазкуп абри азҵаара – иаамҭаны аҭаҩҩрра мҩаҧыргомзт ахаҭарнакцәа рыҩналареи –рдәылҵреи азы анҵамҭатә ашәҟәы аҟны; аҩбатәи ашшра амаркирра апроцесс амҩаҧгара аилагара иазкуп, ахҧатәи ашшра – ари аҳабла аҟны алхыҩцәа рган ала агитациа – уи шьақәырҕәҕәам.
Марнеултә 51 тәи аҳабла аҟны ашшрақәа руакы иазкын аиҭагатә аурна, ацапат аҧхасҭара, уи аус аҭыҧ аҟны ириашан.
74 тәи аҳабла аҟны алхҩы дҭазыҩҩуаз, апаспорт дамыҳәеит.
18 тәи аҳабла аҟны уи еиҧшыз ахҭыз азгәаҭан, уаҟагьы алхыҩцәа руаӡәы изы афанар ақәдмырҧххеит. Иара убас ишьақәырҕәҕәам адырра Исани 60 тәи аҳабла аҟны абиулетен аҧхьакра иазкныи, Сабурҭало 86 тәи аҳабла аҟны абиулитенқәа рырӡреи.
-
Алхратәи акомиссиа хада ахантәаҩы леихшьаалатә аинформациатә брифинг20 10, 2017
Алхратәи акомиссиа хада ахантәаҩы Ҭамар Жваниа аинформациатә абрифинг мҩаҧылгеит, уаҟа амедиа азы инҭкааны адырра рылҭеит жьҭаарамза 21 аҭыҧынтәи ахаланапхгаратә ахаҭарнакцәа ралхра иазкыз адырра:
"Жьҭаарамза 21 азы амуниципалитетқәа рхаҭарнкаратә аиҿкаарақәа – сакребулои, ахаланапхгара ақалақьи/ахаланапхгаратә аҳабла ахадеи ралхрақәа мҩаҧысит.
Жьҭаарамза 21 алхыҩцәа 64 сакребулозы 2058 алахәыҩцәеи, 64 ҩык ахадацәеи алырхуан.
2017ш. жьҭаарамза 21 аҭыҧынтәи ахаланапхгара ахаҭарнакцәа ралхразы Алхратә акомиссиа хада аҟны иҭаҩҩын 22 аполитикатә апартиақәа, 5 алхратә аблокқәеи, аҧшьгаратә агәыҧқәа акыи, аҳаблатәи алхратә акомиссиақәа рыла иҭаҩҩын 200 аҧшьгаратә агәыҧқәа.
Алхрақәа рзы иҭаҩҩын ахада изы 369 ҩык акандидатцәа, урҭ ируакуп 13 ҩык Қарҭ аҟны. Амажоритарраз акандидатцәа рхыҧхьаӡара 4727 ҩык ыҟан. Апартиақәа рсиала сакребуло алахәыраз акандидатцәа рхыҧхьаӡара 12 902 инаӡоит.
3,644 (урҭ ируакуп 10 иҷыдоу аҭагылазаашьа азы еиқәыршәоуп) алхратә аокругқәа имазеиуп алхрақәа рымҩаҧгаразы.
Алхрақәа ирыхуаҧшуеит алхратәи асубиектқәа 54 000 инеиҳаны (54 389) рхаҭарнакцәеи, аҭыҧынтәи аиҿкаарақәа рхаҭарнакцәа 20 000 (20 641) рыҟнынӡеи, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа 581 анаҧшыҩцәа. Алхратәи апроцесс адырраҭара ҟарҵоит 4 000 (4 820) журналист.
Жьҭаарамза 21, асааҭ 08:00 азы алхратәи аҳаблақәа зегьы мазеихоит алхыҩцәа рыдкыларазы. Алхратәи аҳаблақәа ирыҭоуп абиулетенқәа, ақтқәеи, алхрақәа рзы адокументқәа рырмазеира иаҿуп, аҳаблақәа ирықәнаго амаҭәахәқәа рырҭоит. Алхратәи аҳаблақәа зегьы ирықәнаго аинвентар ала еиқәыршәоуп . Аҳабла ахаҭарнацәа зегьы аӡәаӡәала иахысит атренингқәа, урҭ мазеиуп алхрақәа рымҩаҧгаразы.
Алхратәи аҳаблақәа зегьы рыҟны иҽеимкуа избо рзы ирмазеиуп ҩба изырдуа асаркьақәа, зынӡа изымбо алхыҩцәа рзы абиулетен ахарҭәааразы иҷыдоу акурша аформа ыҟоуп. Адагәацәеи, иҽеимкуа изаҳауа, рыцхырааразы алхратә аҳаблақәа зегьы рҟны икыдҵоуп абжьыҭира апроцесс аазырҧшуа апостерқәа. Цәеижьила агра змоу рзы алшара ыҟоуп 1153 алхратәи аҳаблақәа, урҭ еиқәыршәоуп абжьыҭиразы иҷыдоу ауаҭахқәа рыла.
Алхыҩцәа ирзеиҧшу асиа аҟны 3 440 123 ҩык алхыҩцәа арбоуп. Рхатәи, аҭаацәа ирызку адырра имариоу агәаҭара амзыз ала, ҳарҭ алхыҩцәа иакымука аиновациатә асервис рыдаҳгалеит арҭ алхрақәа рзы; иазгәаҭатәуп ари асервис рхы иадырхәеит 681 824 ҩык алхыҩцәа.
Ахаланапхгаратә алхрақәа рзы икьыҧхьын 9 546 450 биулетен. Иазгәаҭатәуп амилаҭтә амаҷра азы абиулетенқәа кьыҧхьын ақырҭуа - азарбаиџьани, ақырҭуа - аермани бызшәақәа рыла. Ақырҭуа- азарбаиџьан бызшәала абиулетенқәа 208 алхратәи аҳаблақәа рахь инашьҭуп, ақырҭуа - аерман бызшәала абиулетенқәа - 133 алхратә аҳаблақәа рахь инашьҭуп. Иара убас ҧшьба алхратәи аҳаблақәа рзы икьыҧхьхоит хбызшәак рыла (ақырҭуа - азарбаиџьан - аерман бызшәақәа )
Аиновациатә асервис рыдаҳгалеит адагәацәа, иҽеимкуа изаҳауа алхыҩцәа рзы - Алхратәи акомиссиа хада аҭелтәи/аинформациатә ацентр аҟны аинформациа аиура урҭ ирылшоит авидео аҵәҵәала, анапҟьарала ирылшоит.
Ахадара змоу аҿыцра иҳамоуп алхратә апроцессқәа ирылаху аганқәа рзы – еиқәҳаршәит аелектронла аҭаҩрра апрограмма, уи еиҧшу џьаргьы иҟаӡам. Ишысҳәахьу ала алхрақәа алхратә асубиектқәа 54 000 нызқь еиҳаны ахаҭарнакцәа иахәаҧшуеит , урҭ реиҳарак 95% аҳракырақәа зегьы рыла аелектронтәи аҵас ала иалхуп.
Ишәгәалаҳаршәоит алхратә азакуан ала аҵәыҭаҧсара аан агитациа ҟалаӡом аҵәыҭаҧсарҭа аҭыҧқәа рыҟны. Ирыдызгалоит алхыҩцәа реиҧш иара убас алхратә аҳаблақәа рҟны иҟоу ауаагьы, аполитикатә асубиектқәа рзы аӡыргаратә/ агитациатә атрибутқәа аазырҧшуа амаҭәахқәа нарымгарц аҳабла ахь. Ас еиҧш ахымҩаҧгара иҟалар алшоит аҧарала ахараҧсара ашәара рықәшәар.
Жьҭаарамза 21 азы иара убас аҧкыра амоуп аҧарала ма амалаҳа аӡыргара алаҵара ателехуаҧшреи, арадиои, ма алхрақәа ирызку ауаажәлар ргәаанагара азҵаареи, алҵшәеи аларҵәара аҵәыҭаҧсара нҵәаанӡа.
Иара убас ишәгәалаҳаршәоит алхратә асубиектқәа рхаҭарнакцәеи, аҭыҧынтәи анаҧшыҩцәеи, апроцедурақәа реилагара иазкны, аилагарақәа раарҧшра аан изықәнагоу аиҿкаарақәа рахь шәхы шәырхарц арзаҳал ала, аҳаблатә алхратә акомиссиа ахь; иалашәҵаз арзаҳал иақәнаго анырра аимыур, ашшҩы иара уи аилагара азгьы еиҳа иҳраку акомиссиа ахь ахырхара алшара имоуп. Насгьы ишәгәалаҳаршәоит Алхратә акомиссиа хада ахаҭарнакра иарбынзаалак ашшбҕьыц, алхрақәа ирызку, аҳабла аҟны иаарҧшу аилагарақәа рзы еилыргарада иаанхоит.
Жьҭаарамза 21 азы, асааҭ 20:00, аҵәыҭаҧсара апроцесс ианалгалак аамышьҭахь иалагоит абыжьқәа рыҧхьаӡара апроцесс. Уи аамышьҭахь, аҳаблатә аихшьалатә ақтқәа рыдкылара иалагоит. Изықәнаго аҳаблатә алхратә акомиссиақәа рыла аамҭа кьаҿ ала Алхратәи акомиссиа хада ахь ианрышьҭуеит адкыларазы, етап - етапла иаларгалоит авеб - даҟьа аҟны http://results.cec.gov.ge.
Аихшьаалатә ақтқәа ралаҵара мҩаҧысуеит Алхратәи акомиссиа хада аҟны иҟоу алҵшәақәа реихшьааларатә ацентр аҟны, уаҟа аоператорцәа аихшьааларатә ақтқәа рдыррақәа иҷыдоу апрограмма ахь ианырҵоит.
Убри иазкны, иахьа иааҳарҧшоит даҽа ҿыцрак, уи алҵшәа аихшьаала апроцесс аҟны иҳәынҭқарратәым асектор ҷыдала ралахәыра азҧхьагәанаҭоит.
Иҳәынҭқарратәым аиҿкаарақәа, активрала Алхратәи акомиссиа хада аилатәарақәы рҿы алахәыра зҭаххо рзы, Алхратәи акомиссиа аус имҩаҧнаго иахылаҧшыр зҭаххо, алхратә аусбарҭа ала имҩаҧысуа аусмҩаҧгатә алахәыра, ирымоуп алшара иалахәырц алҵшәа аихшьаалара апроцесс аҟны, ҷыдала, урҭ рынаҧшыҩцәа алхратә акомиссиа аоператроцәа ирыцны ирҭаххар ирылшоит инаргӡар аҳаблатә аихшьааларатә ақтқәа рдырра аларҵар иҷыдоу аелектронтә апрограмма ахь.
Иазҧхьагәаҭатәуп, 2017 шықәса, жьҭаарамза 21 аҭыҧынтәи ахаланапхгара аиҿкаарақәа ралхра лабҿаба, демократиала амҩаҧгара амзыз ала, Алхратәи акомиссиа хада, изҭаху зегьы ирнаҭоит алшара алхратә акомиссиа аҟны заатәи алҵшәа аихшьаала апроцесс амҩаҧысра ахылаҧшра аинтернет адырраҭара ахархәарала. Адырраҭара 360 градустә атехнологиа ахархәарала Алхратәи акомиссиа Facebook-b Youtube – и рҿыи авеб - даҟьеи рыла.
24 сааҭтәи арежим ала аус ауеит Алхратәи акомиссиа хада аинформациатә - аҭелтә центр 2 15 00 51, онлаин чати.
Жьҭаарамза 21 Алхратәи акомиссиа хада аҟны 24 сааҭтәи арежим ала аус ауеит амедиа центр, уаҟа амедиеи, анаҧшыратә аиҿкаарақәеи ироуеит алшара ироуырц дара рзы аинтирес змоу азҵаарақәа ирызку адырра. Амш абжьара, амедиа центр аҟны аамҭа аамҭала аинформациатә абрифингқәа мҩаҧгахоит.
Аҵыхәтәаны, ирыдызгалоит алхыҩцәа, атәылауааратә аҭакҧхықәра ирыду нарыгӡарц алхрақәа рҿы. Иара убас, ирыдызгалоит алхратә апроцессқәа ирылахәу аганқәа зегьы ауаажәлартә аинтиресқәа пату рықәырҵарц, аҳракыра ду змоу аҭакҧхықәрала иазнеирц алхратә апроцесс, инарыгӡарц азакуан аҳракыра апринципқәа рыхьчарала, иацхыраарц алхрақәа ҭынч, ахы иақәиҭны амҩаҧгара аҿы, алхыҩцәа ирҭаху рхы иақәиҭны анагӡара алшара роуырц" –лҳәит Ҭамар Жваниа.
Лара лҳәмҭала, амш зегьы, алхратә аусбарҭа иааҟәымҵӡакуа амедиа иаднагалалоит адырра аҵәыҭаҧсара амҩаҧысра иазкны, ишымҩаҧысуа, алхыҩцәа рактивра уҳәа убас зегьы. Амш зегьы рзы 6 аинформациатә абрифингқәа мҩаҧгахоит.
-
2017 шықәса жьҭаарамза 21 аҭыҧынтәи ахаланапхгаратә алхрақәа мҩаҧысуеит22 08, 2017
Аҭыҧынтәи ахаланапхгаратә алхрақәа Ҧамуниципалитет ахаҭарнакцәа реилак - Сакребулои, ахаланапхга ақалақьи/ахаланапхгатә иҳабыра ахада иалхра (жьҭаарамза 21 имҩаҧысуеит. Қырҭтәыла ахада ила, Қырҭтәыла аҧыза – министр аконтрассигнациа ала иоуыз адҵа алхрақәа рымҩаҧгара иазкны, амч иахьа ианркны иаиыуеит).
Иахьацәҟьа Алхратәи акомиссиа хада аилатәара мҩаҧысит. Акомиссиа 2017 шықәса, жьҭаарамза 21 алхрақәа рзы алхратәи аграфик шьақәыргылоуп, иара убас алхрақәа ирызкны ахадара змоу аусқәа.
Аилатәара амҩаҧысра аамышьҭахь Алхратәи акомиссиа хада аҟны имҩаҧысыз аинформациатә абрифинг аҟны, Алхратәи акомиссиа хада ахантәаҩы Ана Миқелаӡе ишылҳәаз ала, алхратәи аусбарҭа мазеиуп алхрақәа заанаҭлеи, зегьы рзы еиҧшны амҩаҧгаразы.
"Алхыҩцәа иалырхоит 64 Сакребуло азы 2058 алахәылацәа, 64 ахдацәа. Алхратәи аусбарҭа иалагахьеит азакуан иазҧхьагәанаҭо алхратә апроцедурақәа рымҩаҧгара. Иара убас иахьа инаркны иҟоуп азакуан иазҧхьагәанаҭо зегьы мазеиуп, алахәыреи, аламахәыра азинқәа, алхрақәа раҧҵара иазку. Иара убас иалагеит алхрақәа ааиаанӡатәи агитациа амҩаҧгара аҵасқәа. Насгьы абиуџьеттә аҧара аныхра иазкуа аҧкырақәа рымҩаҧгара, амаҵура ахархәара аҧкыра азура иазку анормақәа", лҳәеит Ана Миқьелаӡе.
Лара лҳәамҭа ала, Алхратәи акомиссиа хада алхрақәа иалаху зегьы, аинтирес аазырҧшуа, жәларбжьаратәи, аҭыҧынтәи анаҧшыратәи аиҿкаарақәа, амедиа иырднагалоит еиҳа еиҕьны иалахәырц алхратәи апроцесс, урҭ зегьы ҷыдала ақәҿиарақәа реиҕьысшьоит изҿу рус аҟны.


ИЕРУСАЛИМ, мшаԥымза 13 – Sputnik, Роберт Џьопуа. Ахаша, мшаԥымза 12 рзы Аԥснытәи анцәахаҵаҩцәа Вифлием иҟоу Иаса Қьырса иира Ауахәама иаҭааит.
Аб Свиатослав иажәақәа рыла ауахәамаҟны дара рхы аладырхәит Ахаша ду аан имҩаԥгаз Анцәа иашьапкра.
"Ҳара Иаҳхылаԥшу дахьиз аҭыԥ ҳаҭааит. Уантәи ҳцеит Ахьчацәа рдәахьы. Уаҟоуп амаалықьцәа Анцәа иԥа дышиз ахьчацәа иахьрарҳәаз", — иҳәоит аб Свиатослав.
Амш аҩбатәи ахәҭаҟны дара неиит Ирԥшьаз Савва иуахәамахь. Иара Иԥшьоу адгьыл аҟны асакаратә берра дахыҵхырҭоуп ҳәа дыԥхьаӡоуп.
Ахәылԥаз Аԥснытәи аԥшьаныҟәаҩцәа Хеврон, Мамвариитәи аџь ахьгылоу иҟан. Мшаԥымза 11 рзы зықьҩыла анцәахаҵаҩцәа ирыцны аԥснытәи агәыԥ алахәылацәа аӡиас Иордан рыҽӡааршьит. Ашәахьа, мшаԥымза 10 рзы аԥснытәи аԥшьаныҟәаҩцәа идикылеит Иерусалим апатриарх Феофилом III. Дара Апатриарх ҳамҭас ирҭеит Афон Ҿыц иҟоу ахацәа рберҭыԥ асахьа.
Иара иҳәеит Аԥсни, ажәлари, анапхгареи рзы Анцәа иашьапкра шымҩаԥиго. Аԥснытәи аныҟәаҩцәа иара убасгьы иаҭан аиланхарҭа ҭыԥ Кфар-Кама (Израиль аҩадатәи аокруг). Уа дара неиит иахьатәи аамҭазы Израиль инхо ачерқьесцәа рабацәа рҟәыхқәа ахьыҵәаху амузеи ахь. Амҽыша, мшаԥымза 9 рзы Симон Кананит иԥсадгьыл Галилеитәи Канн иҟан. Аброуп раԥхьаӡа акәны, Симон Каннанит ичараҟны иаҳхылаԥшхәу анашана ахьыҟаиҵаз – аӡы аҩы ахьалихыз.
Аԥснытәи аԥшьаныҟәаҩцәа ражәақәа рыла ари адгьыл аҟны аҟазаара насыԥуп.
Асабша, мшаԥымза 8 рзы, Иаса Қьырса Лазар иԥсы анҭеиҵаз амш аҽны аԥснытәи аныҟәаҩцәа рхы рыладырхәит аџьар ныҟәарақәа ҩба: Вифаниҟаи, Виффаги инаркны Иерусалимынӡеи имҩаԥгаз. Лазар исабша "Амшаԥ маҷ" ҳәагьы иашьҭоуп.
Мшаԥымза 7 рзы, Ажәабжь бзиа амш аҽны, аԥснытәи аԥшьаныҟәаҩцәа аҭааит иаҳхылаԥшу иншьан Ауахәама.
Дара Аԥснынтәи Иерусалимҟа амҩа ианықәлоз Аҟәатәи акафедралтә уахәамаҟны Анцәа иашьапкра, имҵаныҳәара мҩаԥыргеит. Дара ирыгәҭакуп Амшаԥ аламҭалаз Аԥсныҟа Амца ԥшьа аҟәырҷаха аагара.
Иерусалимҟа аныҟәара мҩаԥысуеит Аԥшьа Симон Кананити Аԥшьа Евстафи Аԥсилтәии рыхьӡ зху афонд аԥшьгарала. Аныҟәара афинанстә дгылара арҭеит Беслан Ешба, Иури Аланиа, Михаил Чалмаз, Аҟәа ақалақь Ахадара.


АҞӘА, мшԥ 20 – Sputnik. Аԥсуа сахьаҭыхцәа русумҭақәа рцәыргақәҵа Адыгатәыла мрагыларатәи амузеи Нхыҵ-Кавказтәи афилиал аҟны имҩаԥысуеит мшаԥымза 21 инаркны лаҵарамза 5-нӡа. Абри атәы Sputnik иазаарыцҳаит Аԥсны акультуреи аҭоурыхтә-культуратә ҭынха ахьчареи рминистрра.
Ацәыргақәҵаҿы ицәыргахоит еиуеиԥшым ажанрқәа ирыҵаркуа ҩынҩажәижәаба усумҭа инареиҳаны. Ахәаԥшцәа ирыдгалахоит – асахьа, аскульптура, аграфика.
Ацәыргақәҵа азынархоуп Аԥсны амилаҭтә ҵасқәеи, акультуратә ганрацәареи раарԥшра.
"Аԥсуа культура Кавказтәи акультуратә феномен иахәҭакуп. Аԥсуа милаҭтә культура аҿиараҿы ихадоу аҭыԥқәа руак ааныркылоит асахьаҭыхреи аҿыханҵеит. Урҭ хырхарҭа хадас ирымоуп зқьышықәсала иҿиоз амилаҭтә хаҿра аарԥшра", — ҳәа аанацҳауеит акультура аминистрра.
Ацәыргақәҵа иалахәхоит Хәыта Аҩӡба, Руслан Габлиа, Амиран Адлеиба, Адгәыр Амԥар, Валентина Хәырхәмалԥҳа, Витали Џьениа, Ельвира Арсалиа, уҳәа егьырҭ аҟазацәа русумҭақәа.
Ацәыргақәҵа азкуп Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба 70 шықәса ихыҵра. Ашықәс иалагӡаны ари ацәыргақәҵа дырбахоит Урыстәыла ақалақьқәа жәпакы рҟны.


Керим дрыдыркылеит еицырдыруа алитератураҭҵааҩ, В. Маиаковски ирҿиара иазку амонографиа дуқәа равтор А. А. Михаилов напхгара зиҭоз апоезиа асеминар, иара иакәын алитературатә ҟазарагьы иаҧхьоз. Антикатә литература мҩаҧылгон апрофессор А. А. Тахо-Годи, аҳәаанырцәтәи алитература 17-18-тәи ашәышықәса – апрофессор С. Д. Артманов. Урҭ усҟан, атәылақәа зегьы иреиҳау рҵараиурҭақәа рҟны афилологиатә факультетқәа рстудентцәа аҵара зларҵоз ашәҟәқәа равторцәа ракәын. Асоветтә литература иҭиуан аҵареи анаукатә усуреи рзы аинститут апроректор А. М. Галанов, атеатртә ҟазара ашьаҭақәа – аректор В. Пименов, абжьаратәи ашәышықәсақәеи аиҭаира аепохеи иртәу аҳәаанырцәтәи алитература – В. А. Дынник. Алекциақәа рҟны лара даҧхьон францыз бызшәала ажәеинраалақәа, иара убраҵәҟьа лхатәы еиҭагақәа аалгон. Уи уаршанхон!
Анырра ҟанаҵон аинститут аҭыӡқәа рҟны иҟаз адемократиатә атмосфера. «Арҵаҩцәа ринтеллектуалтә, ркультуратә ҩаӡареи ҳареи еидкылашьа ҳамамызт. Убри аан ҳара иҳацәажәон дара рыҩаӡараҿы иҟоу џьоукы реиҧш, ҳаҭыр ҳақәҵаны. Сара сзы уи даара акраҵанакуеит, сыҧсҭазаара аҵыхәтәантәи амшқәа рҟынӡа сырзыразуп».
Апоезиа асеминар анапхгаҩы, Александр Алексеи-иҧа Михаилов, Керим абас дихцәажәон: «Акультура ду злаз уаҩын. Исеминарқәа џьоушьаратә иҟан. Уи сара исиҭаз рацәоуп. Иара апластилин еиҧш исылихит иахьа сызлаҟоу зегьы. Аиуридициа ду шимазгьы, Александр Алексеи-иҧа, ахӡыргара иашьҭамыз уаҩын. 17 шықәса анихыҵуаз инаркны Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду далахәын, игәышҧы арӷьарахьгьы армарахьгьы орденлеи медаллеи ичаҧан. Ҳара уи атәы акагьы ҳаздыруамызт, аушьҭымҭацәа рыхәылҧаз аҟны ауп иахьаҳбаз. Иахьа уажәраанӡагьы дҳазҿлымҳауп, дҳацклаҧшуеит. Сара Ашәҟәыҩҩцәа реидгылахь санрыдыркыла, иара аҭел дысзасит исыдиныҳәаларц, сара дысхашҭхьан…»
Раҧхьатәи аӡынтәи асессиа Керим ихьысҳан иҭиит: «ҧшьбақәа» ҩба (иҿыцу, иҿыцӡоу аҭоурых, ажәытәӡатәи аурыс литература), «хҧақәа» ҩба (антикатәи алитература, абызшәадырра). Анаҩстәи, аҧхынтәи, - акырӡа еиӷьны: алитературадырра, аурыс литература 18-тәи ашәышықәса, абжьаратәи ашәышықәсатәи аҳәаанырцәтәи алитература - «ибзиаӡаны» ҳәа, СССР аҭоурыхи ҳаамҭазтәи аурыс бызшәеи - «ибзиоуп» ҳәа. Анаҩстәи аҧышәаратә хәшьарақәа абри аҩаӡараҟны иҟан, зны-зынла азшьатә шәҟәы «хар амам» шанылозгьы.
1971 шықәса жәабран мзазы шықәсык ҵит, Керим арра даныҟаз Акоммунисттә партиа алахәразы кандидатс дҟалеижьҭеи. Аҧышәаратә ҿҳәара анынҵәа Алитинститут аҟны иара апартиахь дрыдыркылеит. Аҩбатәи акурс аҿы дантәаз инаркны аинститут апартбиуро аилазаара далан, астудпрофком амаӡаныҟәгаҩыс дыҟан.
Актәи акурс анҵәамҭазы Керим иҭан апарторги, апрофорги, агәыҧ астаростеи рнапы зҵаҩыз аҟазшьарбага: «Мхце К. Л., КПСС алахәыла, аинститут аҟны иҵара иалагӡаны ихы ааирҧшит, иҭышәынтәалоу, зыламыс цқьоу студентны, аҵаратә процесс ҭакҧхықәрала дазнеиуеит, активла далахәуп асеминарқәеи апрактикатә зыҟаҵарақәеи русура. Ирацәаны даҧхьоит, атәылаҿы имҩаҧысуа ахҭысқәа аналитика рзыҟаиҵоит, аҳәаанырцәтәи атәылақәа рџьажәлар рыҧсҭазаара дазҿлымҳауп. Активла далахәуп аколлектив рыҧсҭазаара, Астипендиатә комиссиа далоуп, жәлартә дружина далахәылоуп. Абзазараҿы ахӡыргара дашьҭам. 12.5.71».
Убасҟан истудент изы ахҳәаа иҩит асеминар анапхгаҩы А. А. Михаилов: «Дышқәыҧшугьы (22 шықәса ихыҵуеит) Керим Мхце иҭижьит абаза бызшәала ажәеинраалақәа еидызкыло ашәҟы хәыҷқәа ҩба. Апоезиа дазҿлымҳауп. Гхас имоу, иара заа «дҟәыӷахеит» иқәра аасҭа деиҳазар иҭахуп, дқәыҧшны, ҳаамҭа дақәшәо ихы ааирҧшыр иҭахӡам. Убри ауп исҳәарц исҭаху Керим изы. Егьырахь зегьы имоуп. Ихахьи ҳаамҭазтәи атемақәеи рахь имоу агәрагара, апоезиа амҩа ду ахь дкылыргоит. Аҩбатәи акурс ахь аиагара даҧсоуп. 20.05.07».
Абри аҩыза ахҳәаа Михаилов Керим ииҭеит аҩбатәи акурс анхиркәшозгьы: «Иҭышәынтәалоу студентуп. Маҷк даркызаргьы ҟалап, шамахамзар асеминарқәа рҿы дықәгылаӡом, напынҵала мацара. Ҵыҧхтәи ашықәс иадкыланы игәоуҭоит еиҳа ҧхьаҟацара шыҟоу. Ашьаҿа ҟаҵоуп, аха макьана ихьысҳауп, аха ахәыцра аҵоуп. Иҽазишәоит иажәеинраалақәеи иҩызцәа ражәеинраалақәеи аурыс бызшәахь реиҭагара. Зыӡбахә сымоу асахьаркыратә еиҭагароуп. Макьана ахәшьара аҭараз сҽааныскылоит. Ахҧатәи акурс ахь аиагара даҧсоуп. 11.05.72».
Ахҧатәи аҵарашықәс азы Керим иҩит акурстә усумҭа «Атрадициеи ҳаамҭеи абаза поет Микаель Чикатуев ирҿиараҿы» атемала. Уи арецензиа азыҟаҵо аҵареи анаукатә усуреи рзы апроректор А. М. Галанов иҩуан: «Ари, абаза литературеи, убас егьырҭ ажәлар маҷқәа рлитературақәеи рҿаҧхьа иқәгылоу апроблемақәа рзы имаҷымкәа аинформациа згәылоу, даара ламысцқьала иҩу, иаарту усумҭоуп. К. Мхце иаартны иҩуеит асоветтә аамҭазы ицәырҵыз, иара ишиҩуа еиҧш, аамҭа кьаҿк иалагӡаны егьырҭ ажәларқәа рлитературақәа ирыхьӡар акәу, абаза литературеи ихатәы бызшәеи рлахьынҵа дшацәшәо атәы. Автор ихәыцрақәа рҟны имоукыша маҷым, убас шакәугьы иара дызлацәажәо ашәарҭара ҵаҵӷәыдам, убри атәы инҭкааны иаҳәан, иусумҭа иагыз-иабзаз ианалацәажәоз. Гәахәарыла иазгәаҭатәуп, автор аурыс бызшәа бзианы ишидыруа, агхақәагьы шамахамзар ишыҟаимҵо».
Хшыҩзышьҭра аҭатәуп иара убас, адырҩашықәсан икурстә усумҭа темас ишалихыз Маиаковски заатәи иажәеинраалақәа. Иалихыз џьоушьаратәы излаҟоу, апролетартә поет иара бзиа иибоз авторцәа дреиуамызт, ирҿиараҟны уи диҿыҧшуамызт. Ус анакәха Керим Маиаковски џьара акы ала дизааигәан.
Аусумҭа дахәаҧшит адоцент Бириуков, ҧхынҷкәын 26, 1973 шықәсазы азшьагьы ииҭеит. Амала ииҩыз ахҳәаа рацәак еиҵыхмызт: «Атема ииашаны дазнеит. Аусумҭаҿы аматериал рацәоуп. Ахәыцшьа идыруеит».
Иазгәаҳҭап Мхце истуденттә ҧсҭазаара ихадоу ахҭысқәа.
1972 шықәса, абҵара 20 инаркны 23-нӡа дахысуан аарыхратә практика Тула ақалақь аҟны, уаҟа акурс аҿы аҵара ицызҵоз егьырҭ иҩызцәеи иареи рылахәын анаплакқәа русуцәеи ақалақьуааи рлитературатә еиҧыларақәа:
Уи аҧхьа астудент С. А. Луцки иареи Германиатәи Адемократиатә Республикаҿы иҟан, Алитинститут аделегациа иалахәны. Уи напхгара азиуан еицырдыруа ароманқәа «Гориачи снег», «Берег» равтор Иури Бондарев.
1974 шықәса, рашәарамза 5 инаркны 30-нӡа дахысит адиплом аҧхьатәи аҵаратә-аарыхратә практика, абаза газеҭ «Коммунизми алашара» акультура аҟәшаҿы. 1975 шықәса хәажәкыра 13 рзы адоцент А. А. Михаилов инапхгарала адипломтә усумҭа арҿиаразы «ибзиаӡоуп» ҳәа ахәшьара ала ихьчеит, «Акациа шкәакәақәа анааҧшуа» атемала:
Рашәара 3 рзы, убри ашықәс азы иҭиит аҳәынҭқарратә ҧышәара марксистә-ленинтә философиазы «ибзиоуп» ахәшьара ала, мчыбжьык ашьҭахь – аҩбатәи аҳәынҭқарратә ҧышәара аурыс, асоветтә литературазы (уигьы «ибзиоуп» ҳәа):
рашәарамза 20 рзы Алитературатә институт аҟны адҵа ҭыҵит, хәышықәсатәи рҵара аихшьаала ҟазҵоз: «А.М. Горки ихьӡ зху Алитературатә институт иалгеит ҳәа иҧхьаӡазааит «алитературатә усзуҩы» ҳәа аквалификациа рыхҵаны, адипломқәа рыҭаны, анаҩстәи астудентцәа: 21. Мхце Абдул-Керим Леонид-иҧа».
Алитературатә институт аҟны иҵара ашықәсқәа ирылагӡаны Керим иҵон СССР аҭоурых, аҳәаанырцәтәи атәылақәа иҿыцу, иҿыцӡоу рҭоурых, КПСС аҭоурых, аполитекономиа, анаукатә коммунизм рышьаҭақәа. Дахысит аҳәаанырцәтәи алитература зегьы, антикатәи аҟынтәи ҳаамҭазтәи аҟынӡа, аурыс литература зегьы афольклори ажәытәӡатәи аурыси аҩажәатәи ашәышықәса аҩбатәи азыбжанӡа. Аҵакы хада рыман атеоретикатә курсқәа: алитератураҭҵаара, ажәеинраала аиҿартәышьеи, адрамеи, асахьаркыратә прозеи аиҭагеи ртеориеи рпрактикеи. Апрограммаҿы рхатә ҭыҧ ааныркылон абызшәадырратә курсқәа: аурыс литературатә бызшәа аҭоурых, абызшәадырра, ҳаамҭазтәи аурыс бызшәа, апрактикатә стилистика, аредакторра атеориеи апрактикеи. Акультуратә хшыҩзцара арҭбаараҟны ароль ду ааныркылон иара убас амаҭәарқәа амузыкатә, аҿыханҵатә, атеатртә ҟазара, акинодраматургиа, акиноҟазара ашьаҭақәа рыла. Зынӡа рнапахьы иааргеит 45 маҭәар, урҭ рахьтә 4 заҵәык роуп «хар амам» ҳәа ииҭииз, урҭ рахьтә 2 – абызшәадырра ахырхарҭала. Адиплом иагәылоу аршаҳаҭга ала Мхце азшьа иоуит 21 маҭәар рзы, акурс ҷыдеи асеминари рзы, 11 хәшьара «ибзиоуп», 9 «ибзиаӡоуп». Убри инаҷыданы аҳәынҭқарратә ҧышәарақәа аиҭеит марксисттә-ленинтә философиеи, аурыси асоветтә литературеи рзы, ихьчеит арҿиаразы адипломтә усумҭа. Аинститут ҭыҧс иннакыло иара илахьынҵаҿы, ҳәа иҭаз азҵаара аҭакс апоет иҳәеит абас: «Алитературатә институт сҭалаанӡа синтеллекти скультура азеиҧш ҩаӡареи нуль иаҟаран. Саналга, уи аҟара иҵауламзаргьы, уеизгьы адунеитә культуразы акы еилыскаауа сҟалеит. Иҩуа ауаҩы изы ари даара акраҵанакуеит. Сара с-абаза шәҟәыҩҩзар, уи иаанагӡом слитература атрадициақәа рҟны саангылароуп ҳәа, даҽа культурак, даҽа хырхарҭаук смоуроуп ҳәа. Ус сара акагьы сзаҧҵаӡом, ҳара ҳлитературагьы шьаҿакгьы ҧхьаҟа изцаӡом.Ари аганахьала Алитературатә институт иснаҭаз ахә ашьара уадаҩуп, ҵҩа змам адыррақәа ирхыҵхырҭоуп».


АҞӘА, рашәарамза 28 — Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрраҟны имҩаԥысит апресс-конференциа, изаамҭанытәины имҩаԥысыз Женеватәи аилацәажәарақәа реихшьаалақәа ирызкни Италиа иаартыз акультуратә центр иазкни. Қырҭтәыла атәылауаҩ ишьра апропоганда ду алырхит Қарҭаа, иҳәеит апресс-конференциаҟны аминистр Виачеслав Чрыгба.
"Ақырҭуа ган ҳара иҳарҭеит аброшиура иҭахаз ауаҩи иҭаацәареи рсахьақәа анҵаны. Ашоу аелемент ауп ари иаанаго. Ҳара иаҳҳәеит арыцҳаратә хҭыси апропогандеи реидкылара иашам ҳәа. Ус шакәызгьы аҭыԥ змаз аҭагылазаашьа ҳалацәажәеит. Сгәы иаанагоит ԥхынгәы 26 рзы Гал имҩаԥысраны иҟоу ԥшь-ганктәи аиԥылараан аусҭҵаара иахәаша адокументқәа реимдара алыршахап ҳәа", — иҳәеит Чрыгба.
2016 шықәса лаҵарамза 19 рзы ақыҭа Батаигәара ааигәара, ахылаԥшра-аушьҭратә пункт "Набакиа" аҿы Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура Аҳәаахьчаратә отриад аррамаҵзуҩы Рашид Канџьи-оӷли Қырҭтәыла атәылауаҩ Гигла Оҭхозориеи аимак роуит. Уи аԥсны аҵакырадгьыл алалара азин изҭоз ашәҟәқәа ахьимамыз азы арахь аҭалараз мап ицәкын. Аимак иахҟьаны Қырҭтәыла атәылауаҩ дыршьит. Аԥсны Арратә прокуратура ашьаус хацнаркит.
Адәныҟатәи аусқәа рминистр иазгәеиҭеит аԥсуа делегациа аиҿцәажәарақәа раан алахәылацәа ишрыднагалаз ақырҭуа маҵзура ҷыдақәа рыхҟьала иҭархоу 25-ҩык Аԥсны атәылауаа рсиа. Иара иажәақәа рыла урҭ рахьынтәи хҭыскгьы аҭҵаара нап аркымызт Қырҭтәыла.
Иахьазы Рашида Канджи-оӷлы аҩнтәи аанкылара идҵаны дыҟоуп. Аусҭҵаара цоит. Изаамҭанытәиу Женеватәи аиҿцәажәарақәа мҩаԥысит рашәарамза 14 — 15 рзы, Женева.


Автомашьына Hyundai Sonata автобус маҷ Mercedes-Benz Жәандәрыԥшь ақыҭа ааигәара иааихеит. Иҟоуп ааха зауз.
Аҟәа ақалақь аҿы аԥсыҭбара зцыз амҩатә машәыр ҟалеит Адлеиба имҩаҿы, аҩаша, абҵара 13 рзы.
Ахҭыс ҟалеит абҵара 1 асааҭ 12 рзы, Ажәытә Гагра арион аҿы.
Иҟоу адыррақәа рыла аӡә дҭахеит, аха макьаназ иныҭкааны ишьақәыргылам избанзар амашьына лас заҟаҩ апассаџьырцәа ҭаз еилкаам.
Николаи Караченцов иԥсҭазаара дшалҵыз атәы шьақәлырӷәӷәеит иԥҳәыс Лиудмила Поргина.
2017 шықәса рзтәи ицәгьоуразы изышьҭаз Урыстәыла атәылауаҩ аурыс-аԥсуа ҳәааҿ даанкылоуп.
Керчь ақалақь аколлеџьқәа руак аҿы аԥжәара ҟалеит. Адыррақәа рыла жәаҩаҩык рҟынӡа ҭахеит, иҟоуп ахәрақәа зауз.
Уаанӡа Ҭырқәтәылеи Урыстәылеи еилацәажәахьан Идлиб адемилитаризациатә зона аԥырҵарц.
Апассаџьыртә вертолиот AS 350 B3 Кострома амҵан икаҳаит.
Ареспублика азинмчратә органқәа русура ласы иалҵшәахеит ашьра ҟазҵаз ҳәа агәаанагара ззыҟоу ауаа иаарласны аликвидациа рзура.
Гәдоуҭа араион аҿы, ахаша, асааҭ 18:00 рзы амҩатә машәыр ҟалеит.
Амаршрут "Ханой-Лондон" ала иԥыруаз аҳаирплан иаалырҟьан итәар акәхеит шәачатәи жәларбжьаратәи аҳаиртә баӷәазаҿы аҩаша ашьыжь, асааҭ 5:17 рзы.
Аҳаирплан иҭан 36-ҩык апассаџьырцәеи 11-ҩык аекипажи.
Аҟәа, Ацҳа ҟаԥшь ааигәара иҟоу Аԥсны аҵәахырҭатә банк аҟәша иақәлеит цәыббра 10, 12:50 сааҭ рзы.
Аҟәа, Ацҳа ҟаԥшь ааигәара иҟоу Аԥсны аҵәахырҭатә банк аҟәша иақәлеит асааҭ 12:50 рзы ашәахьа.
Молдавиа Ахада имашьына амҩатә машәыр иақәшәеит ареспубликатә мҩаду Страшены—Калараш аҿы. Амашьынақәа реишьҭагыла аидарамҩангага машьына рыжәлеит.
Аиҳабыра рмашьынақәа еишьҭагыланы иаауан Шәачатәи аҳаирбаӷәазантә Аҟәаҟа асабша ауха, цәыббрамза 8 рзы. Аԥсны аԥыза-министр Геннади Гагәылиа иԥсҭазаара далҵит 71 шықәса дшырҭагылаз, амҩаду "Ԥсоу-Аҟәа" дшаныз иҟалаз амашәыр иахҟьаны, цәыббрамза 8, 23 сааҭ рзы.
Нижегородск арратә зауадқәа руак аҿы аԥсыҭбарақәа зцу аԥжәара ҟалеит.
Ҭырқәтәылатәи апровинциа Карс аҿы атуристтә сезон аилашымҭаз асы леиит.
Ақалақьтә АУН "Аӡыканал" апресс-маҵзура ишаанацҳаз ала авариатә ҭагылазаашьа ҟалеит аӡыҭгагақәа ирыхҟьаны.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 3 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Акциа "Иқьиоу ашәахьа" Аԥсны имҩаԥыргоит ԥхынҷкәынмза инаркны хәажәкырамзанӡа ес-шәахьа ҳәа еиҭалҳәоит агәыҳалалратә фонд "Ашана" адиректор Мактина Џьынџьалԥҳа, Sputnik апресс-центр аҿы ԥхынҷкәын 3 рзы имҩаԥысуаз апресс-конференциаҿ.
Афонд адиректор ишылҳәаз ала аиҿкааҩцәа акциа аԥшьыргеит 2015 шықәса раахыс Европа атәылақәаки Урыстәылеи имҩаԥысуа "Аҩаша ҳалал" иаҿырԥшны.
"Акциа ҳаднаԥхьалеит алахәра аформа хақәиҭрала иахьымҩаԥысуа. Изҭаху дарбанызаалак, хатәхаҿума иурист хаҿума иҽалаирхәыр илшоит ииҭаху аформала. Ҳара акциа ашәахьа амҩаԥгара заҳгәаԥхаз амчыбжь алагамҭаз агәыҳалалра аарԥшра мзыз бзианы ҳахьахәаԥшыз ауп", - лҳәоит лара.
Раԥхьаӡа акәны акциа Аԥсны имҩаԥган 2017 шықәса рзы. Хымз рыҩныҵҟа "Ашана" еизнагеит 50000 мааҭ аԥара. Уи згәабзиара уашәшәыроу ахәыҷқәа ирзырхан. Агәыҳалалра рхы аладырхәит аилахәырақәа 10, анаплакыҩцәа, атәым гәаҟра згәы ианырыз атәылауаа. Акциа ахықәкы хада – ауаа рацәа радыԥхьалароуп.
Ԥхынҷкәын актәи ашәахьамш азы агәыҳалалра аестафета хацнаркит Аԥсны аҳазалхратә еилакы. Дара афонд "Ашана" ахәыҷ чымазцәа рыхәышәтәразы аԥара ахырыԥхьаӡалеит.
Аилак ахаҭарнак Адица Ҳагԥҳа лажәақәа рыла дара гәахәарыла агәыҳалалратә акциа рҽаладырхәит.
"Дасу ихатә проблемақәа шимоугьы аԥара иаарласны еизаагеит. Дарбанызаалак асеиԥш иҟоу арыцҳара иаргьы даҵанакыр шауа еиликаауеит. Ацхыраара егьа имаҷзаргьы иара аҭыԥ амоуп, ицхыраароуп", - лҳәеит аилак аусзуҩ.
Аҳазалхратә еилакы аестафета Амилаҭтә банк иазнархеит.
"Ҳара иҳалшоз ала ацхыраара аауит. Ишалшо ала ауаа рацәа ралархәразы аестафета Амилаҭтә банк иазҳархеит. Асеиԥш иҟоу аус аҿы зегь ҳаидгылароуп", - лҳәеит лара.
Акциа "Ашәахьа ҳалал" Аԥсны имҩаԥыргоит ԥхынҷкәынмза инаркны хәажәкырамзанӡа ес-шәахьа.


Аҧсуа ҳәынҭқарратә музеи аҟны иҵәаху аматериалқәа рыбжьара аинтерес ду рыҵоуп аҧсуа археологцәа М. М. Ҭраҧшьи Л. А. Шервашиӡеи рархеологиатә ҧшааратә усумҭақәа адәахьтәи рымшынҵақәа.
Михаил Мамеҭ-иҧа Ҭраҧшь – раҧхьатәи аҧсуа археолог, Аҧснытәи АССР зҽаҧсазтәыз акультура аусзуҩы, аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, Д. Гәлиа ихьӡ зху аҧсуаҭҵааратә институт археологиа аҟәша аиҳабы. Иара инапхгарала имҩаҧган археологиатә експедициақәа, Аҟәа (Алашарбага Ҟаҧшь, Аҟәатәи ашьха, Аҟәатәи абаа), Ҟәланырхәа, Ҵабал.
М. М. Ҭраҧшь раҧхьатәи иархеологиатә усурақәа дрылагеит жәабран мза 1, 1951 шықәсазы Аҟәатәи ашьхаҿы. Археологиатә ҧшыхәра мҩаҧнагон Аҧсуаҭҵааратә инмтитут Аҧснытәи аҳәынҭқарратә музеи алархәны. Актәи амша аҽныҵәҟьа иҧшаан аџьазтә маҭәарқәеи акерамикеи. Анаҩс аҳаракырақәа рыбжьара агәаҩараҿы 70 – 80 см аҵаулараҿы ирҧыхьашәеит ажәытәтәи анышәаҧшь иалхыз аҟәџьал аҧҽыхақәа. Иара убраҵәҟьа ирыҧшааит ауаҩы иҧсыбаҩқәа, аџьазтә напхаҵа, анышәаҧшьтә ҟәџьал аҧҽыхақәа, иара убас амшынтә хаҳәқәа хҧа. М. М. Ҭраҧшь ианҵамҭақәа рҿы иҩуеит, арҭ ахаҳәқәа аҧсы анышә данарҭоз ишиқәырҵоз, агыгшәыгқәа дыҵрымхырц азы. Уаҟа иара убас иҧшаан анышәаҧшь ҟәџьалқәа рыҧҽыхақәа, урҭ рыбжьара иҟан аҵақәа, аирыӡ амаақәа, арацәа ахәа, аика асахьа зныз асаан аҧҽыха, алак еиқәаҵәа аирыӡ аҧҽыха, иҧаны иҟоу аорнамент зныз аҧҽыха.
Амшынҵаҿы аҵыхәтәантәи анҵамҭа ҟаҵан жәабран 19, 1951 шықәсазы.
Арҭ аусурақәа реихшьаала ҟаҵо М. М. Ҭраҧшь иҩуеит, «Аҟәатәи ашьхаҿы иҧшаау зегь реиҳа изаатәиу амаҭәарқәа, аҵанакуеит ихьшәоу аџьаз аепоха, урҭ шаҳаҭра руеит, ҳаамҭазтәи Аҟәа иахьаҵанакуа антикатәи аиланхарҭақәа рцәырҵра акыр шагызгьы, ишыҟаз аҭыҧантәи аиланхарҭа, уи аҭоурых ажәытәра ҵаулахь унанагоит».
Аҟәатәи ашьха аҿтәи М. М. Ҭраҧшь иматериалқәа амузеи афондқәа рахь иаҭан, адәахьтәи имшынҵагьы нарыцҵаны, урҭ анаҩс хәы змоу архивтә материалхеит. Арҭ аҧшаахқәа жәпакы цәыргоуп Ажәытәтәи аҭоурыхи абжьаратәи ашәышықәсеи рыҟәша аекспозициаҿы.
Анаҩс иара убри амшынҵаҿы анҵамҭа ҟаҵоуп Аҟәатәи абааҿы хәажәкыра 10 инаркны мшаҧы 10-нӡа 1952 шықәсазы археологиатә ҧшаарақәа рзы.
Аусура раҧхьатәи амш азы, амшын ацәқәырҧақәа абааш аҭӡамцқәа ахьдырбгаз аҭыҧ аҿы, 4 метрак аҵаулараҿы ирҧыхьашәеит абетон, абаа аҭӡамц зықәгылаз, уи иалан ахаҳәсса, аҧслымӡ, амҿтәы ацәыцә, акыц рхәашаны, акьыр. Хәажәкыра 13 рзы иҟаиҵаз анҵамҭаҿы М. М. Ҭраҧшь иҩуеит: «Зегь реиҳа ижәытәӡоу аҭӡамц ашьаҭа еиқәҵоуп аҭыҧантәи ақьырмытқәа рыла» ҳәа.
Арҭ ақьырмытқәа рхы иадырхәон IV-тәи ашәышықәса ҳера ҟалаанӡа, аҭӡамц аргылараан. Убраҵәҟьа иҧшаан алак еиқәаҵәатә саанқәа рыҧҽыхақәа, арлашага, аџьазтә гәлаҵа, анапхаҵақәа, амонетақәа.
Амшынҵаҿы мшаҧы 5 рзы иҟаҵаз анҵамҭа азкуп абаа иахьаҵанакуа адгьыл агеологиатә шьақәгылашьа.
М. М. Ҭраҧшь иусумҭақәа 4-томкны иҭыжьын иара иҧсҭазаара даналҵ ашьҭахь.
Аинтерес ду рыҵоуп, убасгьы еицырдыруа аҧсуа археолог, аҟазараҭҵаааҩ Леонид Алексеи-иҧа Шервашиӡе имшынҵақәа, аҟазара зҽаҧсазтәыз аусзуҩы, аҟазараҭҵаара адоктор, апрофессора, аҭауад Алексеи Дмитри-иҧа Шервашиӡе иҧа. Леонид Алексеи-иҧа диит Париж, 1916 шықәсазы иҭаацәа Урыстәылаҟа иааит, ҧыҭрак ашьҭахь – Аҧсныҟа. Иара ибзиан идыруан аҧсуа, аурыс, англыз, афранцыз, ақырҭуа бызшәақәа. Аиллиустрациа ҟаиҵеит еицырдыруа аҧсуа лакәқәа реизга 1935 шықәсазы иҭыҵыз, А. Фадеев аҭоурых азы ишәҟәы, иҭиҵаауан абжьаратәи ашәышықәса аҟазара. 1951 шықәсазы иара – наукатә усзуҩуп, имҩаҧигон археологиатә усурақәа. Леонид Шервашиӡе афундаменталтә монографиақәа акыр дравторуп, убасгьы Аҟәа, Қарҭ, Москва икьыҧхьыз шәкы рҟынӡа аҭҵаарадырратә статиақәа дравторуп.
Аҧсны адгьылтә ҭоурыхтә баҟақәа инарываргыланы иара иҭиҵаауан ажәытәтәи Аҟәа аӡаҵаҟатәи археологиатә обиектқәа, Кьалашәыр аӡиас амшын иахьалало аӡаҵаҟа, еиқәиршәеит Аҟәатәи абаа иахьаҵанакуа аӡы аҵаҟа иҟалаз аргыларақәа рыхсаала.
Леонид Алексеи-иҧа археологиатә жрақәа мҩаҧигон Аҧсны еиуеиҧшым аҭыҧқәа рҿы, аха иахьа ҳрылацәажәоит амшынҵақәеи, ауахәама Ацкар (1962 – 1963 шш.) Гәдоуҭа араион Хәаҧ ақыҭа (1967 – 1969 шш.). имҩаҧыргоз аекспедициақәа адәахьтәи рынҵамҭақәа.
Л.А. Шервашиӡе заманала асахьа ҭихуан, амшынҵаҿы, адәахьтәи анҵамҭақәа рҿы асахьақәа иара инапала иҟаҵан.
Цәыббрамза 21, 1962 шықәсазы Ацкара (Цкелкари) ажрақәа рымшынҵаҿы, аекспедициа аиҳабы Леонид Шервашиӡе дрыхцәажәоит аинтерес зҵоу аҧшаахқәа рацәаны. Урҭ рыбжьара хадаратәла иҟоу архитектуратә хәҭақәа, ахаҿрарҧшӡаратә хаҳәқәа, аколоннақәа рыҧҽыхақәа, ашә иаҿыкәыршоу ахаҳә, асаркьа, аџьаз, акерамика ирылхыу амаҭәарқәа, еицаку амонетақәа ҩба уб.иҵ.
Иалукаар алшоит ахаҳәтә плита аҧҽыха иҧшьоу асахьа зну: «иҩежьны иаҿыкәыршоуп,аганқәа рҿы абырлаш шкәакәақәа, иҭбааны иаарту абла, егьи ыҟаӡам, ахаҿы аҧшшәы цәҩежьуп, ашәыга аҿыгҳара ҵаӷоуп».
1963 шқәсазтәи амшынҵаҟны аҩра иацҵоуп нанҳәамза 1 инаркны, археологиатә усурақәагьы мҩаҧысуеит иара убраҟа, Цкелкари. Иҧшаауп асаркьатә шьушьа, ҧшьганк змоу ахрустальтә шьушьа аџьар сахьа ҭаҧыҟҟаны ианҵаны, иара убас ашәҭ асахьа змоу аџьазтә ҵәҵәа, апластина ҵаӷа иалху араӡынтә маҭәар, икнауҳартә акылҵәара змаз.
Арҭ амаҭәарқәа зегьы иахьа Аҧсны абжьаратәи ашәышықәсақәа рзал аҿы ицәыргоуп.
Рашәара 14, 1967 шықәсазы Л. А. Шервашиӡе археологиатә усура далагоит Гәдоуҭа араион Хәаҧ ақыҭан, иҧшьоу Николаи иуахәамаҿы.
Амшынҵаҿы Леонид Алексеи-иҧа иҩуеит иҭырҵаауа абаҟа шыҟоу Аника Анқәаб ихкаара аҳаракыраҿы, аҵлақәеи, ачықьқәеи, амаӷи аҭыраси ахылиааны. Мышқәак ауахәама арыцқьара иазкын.
Аҧшаахқәа хадаратәла – ауахәама архитектуратә хәҭақәа, иҧҽу ахаҳәтә плита, аҧенџьыр ахышә афрагментқәа, акарнизтә хаҳәқәа, аихатәы џьар, аҵәымӷқәа уб. иҵ.
Ауахаәама адашьмаҿы иҧшаан аџьазтә кадил хыхьтәи ахәҭа. Уи иахьа абжьаратәи ашәышықәса аҭоурых азал аҿы иқәуп.
Л. А. Шервашиӡе анаҩстәи имшынҵа, адәахьтәи ианҵамҭа иалагоит ҧхынгәы 3, 1968 шықәса инаркны. Хәаҧ ақыҭан Амбар ашьхаҿы иҟоу иҧшьоу Гьаргь иуахәамаҿы археологиатә жрақәа мҩаҧысуан 1968 шықәса, рашәарамза 12-нӡа. Араҟа карандашьла иаҵаҩуп: «Аекспедициа иацҵоуп 1969 ш.» ҳәа.
1969 шықәсазы ажрақәа ирылагоит нанҳәамза 7 инаркны. Абаҟа гылан Амбар ашьха, анаара, абна тоураҿы. Акыр мшы арыцқьара иаҿын. Ауахәама аргылашьа ала иазыхәхәаны иҟоуп, мҽхакылаагьы иҭбаауп. 100 метрак рҟынӡа инаскьаганы иҟоуп аӡыхь, ауахәама иацәыхарамкәа иҟоуп акьыр ахьырбылуаз. Абаҟа ааигәа-сигәа еиуеиҧшым аҭыҧқәа рҿы иҟоуп ахаҳә дуқәа рыла еиқәҵоу аҭӡамцқәа аанда еиҧшны, урҭ џьоукы ииашаны еиқәуп, егьырҭ ихәахәаны «аҵанагәара» асахьа аҭаны..
Араҟа иҧшаан акерамика иалху аҟәџьал дуқәа рыҧҽыхақәа, аҧенџьыр асаркьақәа рыҧҽыхақәа, акерамика афрагментқәа, абнаҳәа ахаҧыцқәа уб. иҵ.
Даара аинтерес рыҵоуп абҩатә пластинка аҧҽыхақәа, Урҭ руак - абҩатә пластинка ацәаҳәа аӡахәеи ажьымжәеи рсахьа ҭаҧҟаны иануп. Аҩбатәи аҧҽыха иануп ажь абыӷьқәа.
Иҧшьоу Гьаргь иуахәамаҿы археологиатә усурақәа хыркәшан нанҳәа 18, 1969 шықәсазы. Л. А. Шервашиӡе адәахьтәи имшынҵақәеи ианҵамҭақәеи, хәы змоу аекспонатқәа раҳасабала иаҭан Аҧсуа ҳәынҭқарратә музеи аҩыратә хыҵхырҭақәа рфонд.


Кремльтәи асценаҿы, хәажәкыра 5 рзы имҩаԥысраны иҟоуп агәыҳалалратә гала-концерт. Аконцерт иалахәхоит уаанӡатәи асезонқәеи асезон ҿыци рлахәылацәа.
Жәабран 20 инаркны Аԥсны иахьаҵанкуа афымцалашара дырцәо иалагеит есыҽны асааҭ 11:00 инаркны 14:00 рҟынӡа, ЕгрыГЕС иҭоу аӡы амаҷхара иахҟьаны зынӡа аусура иаанымгыларц.
Амшын ма аокеан аӡыцқьа аԥшаҳәаҿыҵәҟьа заамҭа ахгара бзиа избо рҭахрақәа ирықәшәо еидкылоуп адунеи аҿы реиҳа иԥшӡоу адгьылбжьахақәа рыхьыӡқәа.
Венесуела аҿагыларатә массатә акциақәа ирылагеит ажьырныҳәа 21 рзы. Гуаидо атәылаа аамҭалатәи ахадас ҳәа ихы рылеиҳәеит. Урыстәыла Мадуро Венесуела азакәантә хада ҳәа дырԥхьаӡоит. Аҿагыларатә акциақәа цонаҵы ирбаандаҩуп 791-ҩык ауаа, иҭахахьеит 29-ҩык.
Аԥсны Аҳәынҭқарра ахада есышықәсатәи ипресс-конференциа мҩаԥысит аҩаша, ԥхынҷкәын 25 рзы.
Аԥсны аԥыза-министр Геннади Гагәылиа иԥсҭазаара далҵит 71 шықәса дшырҭагылаз, цәыббрамза 8, 22 сааҭи 40 минуҭи рзы Мысратәи абжьаларҭа анахыс амҩаду аҿы иҟалаз амашәыр иахҟьаны. Геннади Гагәылиа Аԥсны ахада Рауль Ҳаџьымба дызхагылаз аԥсуа делегациа дахәҭакны Шьамтәыла официалла даҭааны дыҟан. Амҩатә машәыр ҟалеит аиҳабыра рмашьынақәа еишьҭагыланы Шәачатәи аҳаирбаӷәазантә Аҟәаҟа ишаауаз.
Цəыббрамза 4 рзы Аԥсны Аҳəынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымба официалтə ныҟәарала Шьамтəылатəи Арабтə Республика даҭааит. Цәыббрамза 5 рзы аҩ-тәылак рхадацәа Аԥсны Аҳәынҭқарреи Шьамтәылатәи Арабтә республикеи рыбжьара аиҩызареи аусеицуреи рзы Аиқәшаҳаҭра рнапы аҵарҩит. Анаҩс аҳəынҭқарратә ҳамҭақәа еимырдеит.
Аҧсны Аҳəынҭқарра Ахада напхгара ззиуа аделегациа аилазаараҿы иҟоуп: Аҧыза-министр Геннади Гагəылиа, Ахада Иусбарҭа анапхгаҩы Беслан Барцыц, Ашəарҭадара Ахеилак амаӡаныҟəгаҩ Муҳаммед Кьылба, Адəныҟатəи аусқəа рминистр Даур Ақаҩба, Атəылахьчара аминистр Мераб Кьышьмариа, Аекономика аминистр Адгəыр Арӡынба.
Аџьынџьтәылатәи еибашьра Ду 1941-1945 шықәсқәа рзы Аԥснытәи аибашьцәеи рҭаацәеи еимаздоз афронт аҟнытә асалам шәҟәқәа ракәын. Sputnik Аԥсны апроект "Асалам афронт аҟнытә" - аибашьцәа ргәы иҵхоз, аҩныҟа ишықәхьааргоз атәы.
2018 шықәса рзы ашьапылампыл азы ачемпионат мҩаԥгахоит лаҵарамза 14 инаркны ԥхынгәымза 15 рҟынӡа.
Алхрақәа мҩаԥысраны иҟоуп хәажәкыра 18 рзы, официалла алхратә компаниа хацыркуп 2017 шықәса ԥхынҷкәын 18 раахыс.
2016 шықәса Аԥсны изеиԥшраз, акультуратә-аполитикатә усмҩаԥгатәқәас иҟаз, 2017 шықәса гәҭыхақәас иацу атәы шәаԥхьар шәылшоит Sputnik Аԥсны акорреспондентәа ранҵамҭақәа рҿы.
Аԥсны Жәлар реизара – Апарламент ахь Аԥсны Ахада есышықәсатәи инашьҭымҭаҿы далацәажәоит атәылаҿ иҟоу аҭагылазаашьа, аҳәынҭқарра аҩныҵҟатәии адәныҟатәии политика ахырхарҭақәа, аекономика, атәылахьчара, агәабзиарахьчара, аҵара, акультура, аенергетика, атуризм уҳәа рҟны иқәгылоу азҵаарақәа.
2018 шықәса рзы Аолимпиатә хәмаррақәа мҩаԥысуеит Пхенчхан ақалақь аҿы, жәабран 9 —25 рзы.
Урыстәыла жәлар рартист, аоператә шәаҳәаҩы, 56-шықәса ирҭагылаз Дмитри Хворостовски иԥсҭазаара далҵит Лондон. Хворостовски акыршықәса ачымазара бааԥсы ицәа иалан.
Жьҭаарамза 27 рзы Аҟәа ақалақь аҿы VIII аҧсуа – аурыс усуратә форум мҩаҧысраны иҟоуп. Афорум аиҿкааҩцәа – Урыстәылатәи Афедерациа аекономикатә ҿиара Аминистрреи Аҧсны аекономика Аминистрреи.
Каталониа аиҳабыра рхада Карлес Пучдемон иҟаиҵаз аҳәамҭала автономиа иамоуп азин Ахьыԥшымраз Адекларациа анапаҵаҩра.
Аинформациатә маҵзуреи арадио Sputnik Аԥсны апроект "Таиф игәалашәара" аҳәаақәа ирҭагӡаны еицырдыруа аԥсуа актиорцәеи, ауаажәларратә усзуҩцәеи, ахәыҷқәеи иаԥхьоит апоет, Дырмит Гәлиа ихьӡ зху апремиа алауреиат Таиф Аџьба иажәеинраалақәа.


Шәара Зегьрылаиҧшьаӡоу!
2016 ш. лаҵарамза 15 рзы ац. апостол Симон Канатәи имонастыр аҟны Аҧсны Афон Ҿыц имҩаҧысит изаамҭанытәиу Аҩбатәи Аныха-Жәлартә Еизара. Уи иалахәын ақьырсиан иашахаҵара ныҟәызго 1000-ҩык инереиҳаны Аҧсны атәылауаа.
2011 ш. Шәара Зегьрылаиҧшьаӡоу шәыхьӡалеи Аиашахаҵаратә Ныхақәа зегьы рхадацәа рыхьӡалеи инашьҭын Актәи Аныха-Жәлартә Еизара Ааҧхьара. Ааҧхьара ианын ҳтәыла ақьырсиануаа зҭагылоу ауадаҩреи ари азҵаара ахәаҧшразы Адунеизегьтәи Апатриархиа хантәаҩра зызнауа Аиашахаҵарабжьаратә комиссиа аҧҵарази аҳәара.
2011 ш. лаҵарамза 15 рзы Афон Ҿыц имҩаҧысыз 1.110 – ҩык Аҧсны Аҳәынҭқарра атәылауаа злахәыз, урҭ рахьтә 753-ҩык ақьырсиан иашахаҵара ныҟәызго атәылауаа рыбжьы ахьырҭииз Актәи Аныха-Жәлартә Еизара иҟанаҵаз Ааҧхьара шьақәырҕәҕәо, ҳара иаҵшьны иазгәаҳҭоит Аҧсны аиашахаҵаратә уаажәларра рыҧсҭазаараҟны ишьақәгылаз аҭагылазаашьа хьанҭа алҵразы амҩақәа рыҧшааразы ихьыҧшым Аныхақәа ралархәра хымҧада иаҭахны ишыҟоу.
Ақырҭуа Иашахаҵаратә Ныха Аҧсны Аныхаҿы иҟоу ауадаҩрақәа аныхабжьаратә ҩаӡараҟны алацәажәара аҭахны иаҧхьаӡом. Абри ауп мзыз хадас иамоу Аҧсны аиашахаҵаратә қьырсиануаа рыҧсҭазаараҟны иҟоу аныха аҧҟарақәа ирықәымшәо аҭагылазаашьа иахьа уажәраанӡагьы аӡбара алызмыршаз, Аныхатә еиҿкаарагьы аҟамзаара зыхҟьо.
Аҧсуаа ақырҭуа етнос иахәҭакым, Ақырҭуа ныха иагьаҵанакуам. Ҭоурыхла Аҧсны Мцхеҭа архиепископи Ивериа акатоликоси рныхатә мчхара ахаангьы иаҵанакӡомызт. Аха 1918 ш. Қырҭтәыла Адемократиатә республика архәҭақәа Аҧсны рымпыҵархалеит, иара убасгьы Аҟәа ақ. аҟны дықәыргылан Урыстәылатәи Аныха иалҵны, зхала зхатәы хьыҧшымра рылазҳәаз, Аҧсны ахьынӡанаӡааӡо ныхатә ҧҟарала иара амчхара иаҵанакуеит ҳәа аҳәамҭа ҟазҵаз Қырҭтәылатәи Апатриархиа амитрополит.
1990 ш. Адунеизегьтәи Апатриархиа, иҟаз аполитикатә ҭагылазаашьақәа зегьы ҳасаб рзуразы алшарақәа анамамыз, Ақырҭуа Иашахаҵаратә Ныха ахьыҧшымреи апатриархиатә статуси анаҭеит 1943 шықәсазы Ақырҭуеи Аурыс Иашахаҵаратә Ныхақәеи рыбжьара ишьақәыргылаз аҳәаақәа ирҭагӡаны, даҽ. иаҳҳә. ҧасатәи Қырҭтәылатәи Асоветтә Социалисттә Республика аҳәаақәа иҭагӡаны.
Аҧсны жәлари Ақырҭуа Ныхеи реизыҟазаашьақәа аиашьаратә, аиҩызаратә ҟазшьа рымоуп уҳәартә иҟаӡам. Уи мзызс иаиуит 1918 ш. инаркны иахьа уажәраанӡа Ақырҭуа Ныха Қырҭтәыла аиҳабыра аҧсуааи егьырҭ амилаҭқәеи рганахьала имҩаҧнаго амилаҭеилыхратә политика иахьадгылоз. Ақырҭуа Патриархиа 1992-1993, 1998-и 2001-тәи ашықәсқәа раан аҭыҧ змаз аибашьра, иара убас 2008 ш. Алада Уаҧстәылатәи ажәлар ирҿагыланы имҩаҧыргоз агрессиеи раанкыларазы иқәгыламызт.
Милаҭрацәала иеилоу Аҧсны аиашахаҵаратә жәлар ахаангьы ақырҭуа иерархцәеи ақырҭуа патриархиеи рганахьала хылаҧшра рымаӡамызт. Ақырҭуа Ныха аибашьра аҿагылара аҭыҧан, есқьынгьы Қырҭтәыла аҳәаақәа реиҭашьақәыргылара иарҭоу аҵакы ду атәы аҳәоит, убасалагьы иара аҳәынҭқарра амилаҭеилыхратә политика иадгылан.
Убри аҟнытә аиашахаҵаратә уаажәларреи Аҧсны жәлари Ақырҭуа Иашахаҵаратә Ныха амчхара азханаҵом, ихьыҧшым Аиашахаҵаратә Ныхақәа рҿаҧхьа Аҧсны Аҳәынҭқарраҟны Ақырҭуа Иашахаҵаратә Ныха аиурисдикциа иаҿагылоит.
Абри иазкын 2013 ш. имҩаҧгаз Аҧсны ауааҧсыра рызҵаанҵа, убасҟан 70.000 –ҩык Ақырҭуа Иашахаҵаратә Ныха алҵразы, ихьыҧшым Аҧсны Аныха аиҭашьақәыргыларазы рнапы аҵарҩит.
Шәара Зегьрылаиҧшьаӡоу!
Ихьыҧшым Ныхақәак рҭаххарала, Аныха ҿыцқәа раҧҵареи ахьыҧшымра рыҭареи ирыдҳәалоу азҵаара Иҧшьоу Аизара Дуӡӡа аҧҟара иалган. Ҳгәыҕуеит, уи ҳтәылаҟны Аныха аканонтә проблема аӡбара аруадаҩрым ҳәа.
Аҩбатәи Аныха-Жәлартә Еизара алахәылаҩцәа Шәара Зегьрылаиҧшьоу, Иҧшьоу Аизара Дуӡӡа Ахантәаҩык иаҳасабала шәышҟа еиҭа ааҧхьара ҟарҵоит Аҧсны ақьырсиануаа рҭагылазаашьа зҿлымҳара ашәҭарц. Иара убас ҳара Иҧшьоу Аизара Дуӡӡа аҿаҧхьа иҳарҵабыргуеит Ақырҭуа Иашахаҵаратә Ныха 2010 ш. раахыс «Пицундеи Аҟәа-Аҧснытәи амитрополит» ититул ныҟәызго акатоликос-апатриарх Илиа дызхагылоу аделегациа Аҧсны ақьырсиануаа хаҭарнакра рзура ишақәиҭым.
Ҳара даҽазныкгьы аҳәара ҟаҳҵоит Адунеизегьтәи Апатриархиа хантәаҩра зызнауа Аиашахаҵарабжьаратә комиссиа аҧҵаразы Ақырҭуа Иашахаҵаратә Ныха аҳәаақәа реиҭахәаҧшреи Аҧсны ақьырсиантә уаажәларра рыстатус ашьақәыргылареи рзы.
Ҳгәыҕуеит, ҳ-Анцәа Иаса Қьырса ҳрыцҳаишьар, Аҧсны ақьырсиантә уаажәларра хара имгакәа Иаку Аизаратә Апостолтә Ныха иахәҭакны иҟалап ҳәа.
Шәахәаԥш иҵегь: Аҩбатәи Аныха-Жәлартә Еизара


АҞӘА, ажьырныҳәа 28– Sputnik, Сариа Кәарацхьелиаԥҳа. Аԥснытәи акоманда ConIFA ачемпионат аҿы аиааира агар алшоит ҳәа азиԥхьаӡоит Аԥсны ашьапылампыл азы Афедерациа ахада Џьума Кәарацхьелиа.
ConIFA аганахь ала Европа ачемпионат аҵәҭаԥсара ашьҭахь Аԥсныи Ниццеи Чамериеи (Бырзентәыла аҩадатәи ахәҭа) ркомандақәа гәыԥк еицақәшәоны иҟалеит. Кәарацхьелиа игәаанагарала ари ҳкомандазы хра аиур алшоит.
"Аԥсны Паданиеи Ҟарабахи ирықәшәар рацәак иаҳзыманшәаламызт. Чамериатәи акоманда бзианы иҳаздырам. Урҭ рыхәмаршьа ҭаҳҵаашт. Чамериа сынтәа раԥхьаӡа акәны ачемпионат иалахәхеит. Ниццатәи акоманда иаадыруа командоуп - иӷәӷәоуп. Ҩынтә Европа иачемпионцәахахьеит", - ҳәа еиҭеиҳәоит Аԥсны ашьапылампыл азы Афедерациа ахада Џьума Кәарацхьелиа.
Аԥснытәи еизго акоманда иаарласны аҽазыҟаҵарақәа ирылагараны иҟоуп.
ConIFA аганахь ала Европа ачемпионат мҩаԥысраны иҟоуп Степанакерт, рашәарамза 1 -16 рзы. Иалахәхоит 12 команда. ConIFA аганахь ала Европа ачемпионат аҵәҭаԥсара ашьҭахь Аԥсныи Ниццеи Чамериеи (Бырзентәыла аҩадатәи ахәҭа) ркомандақәа гәыԥк еицақәшәоны иҟалеит. ConIFA аганахь ала Европа ачемпионат агәыԥқәа реиҿкааразы аҵәҭаԥсара мҩаԥысит Краков, ажьырныҳәа 27 рзы.
Ихьыԥшым ашьапылампылтә ассоциациақәа Рконфедерациа ConIFA, шьаҭаркын рашәарамза 7 2013 шықәса рзы. Иара еиднакылоит FIFA аофициалтә еилазаара иалам ашьапылампылтә командақәа. Аилазаара иаҵанакуеит 40 команда.
2016 шықәса рзы Аԥсны имҩаԥысит ConIFA адунеи ачемпионат. Аԥшәмацәа атурнир аҿы аиааира ргеит, Адунеи иачемпионцәахеит.


17.05.2017
Дмитри Шамба VII Петербургтәи Жәларбжьаратәи Азиндырратә форум далахәын
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы актәи ихаҭыҧуаҩ Дмитри Шамба лаҵарамза 16 инаркны лаҵарамза 20-нӡа имҩаҧысуа VII Петербургтәи Жәларбжьаратәи Азиндырратә Форум далахәуп.
16.05.2017
Дмитри Шамба Апарламент ахь ицәыригеит азакәанапроектқәа жәпакы
Жьҭаарамза 16 рзы Аҧсны Жәлар Реизара – Апарламент асессиа аилатәараҟны Аҧсны Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы Ихаҭыҧуаҩ, Жәлар Реизараҟны Ахада Ихаҭарнак Дмитри Шамба адепутатцәа ахәаҧшразы ицәыригеит азҵаарақәа жәпакы.
24.05.2016
Гәылрыҧшь араионтә Еизара ақәшаҳаҭхеит Аслан Бараҭелиа араион аусбарҭа ахадас иаҭара
Аҧсны Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы Беслан Барцыци Аҧсны Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы актәи ихаҭыҧуаҩ Дмитри Шамбеи алахәын Гәылрыҧшь араионтә Еизара аилатәара. Аилатәараҟны иахәаҧшын Аслан Бараҭелиа араион аусбарҭа ахадас иаҭара азҵаара.
28.12.2015
Урыстәыла Ахада Ицхырааҩ Владислав Сурков Аҧсныҟа усуратә визитла иаара
Ҧхынҷкәын 29, 2015 шықәсазы Урыстәыла Ахада Ицхырааҩ Владислав Сурков Аҧсныҟа усуратә визитла даараны дыҟоуп.
13.11.2015
Ахада Идҵа №858-РП азы
Аибашьра аамҭазтәи акомандирцәа, Аҧсны Атәылахьчара аминистрра анапхгара, аҳәынҭқарратә ҳамҭақәа рзы акомиссиақәа аибашьра иалахәыз аҳамҭақәа ранашьара иазкыз азҵаарақәа ирылацәажәеит.
31.07.2015
Дмитри Шамба: «Ҳара Аконституциатә реформақәа рымҩаҧгаразы ҳазнылаз амҩа ҳацәхьаҵӡам»
Жәлар Реизараҟны Ахада Имчнаӡа змоу Дмитри Шамба Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциа арҽеиразы «Аҧсны Жәлар Реизара ахыҧхьаӡаратә еилазааразы» Аконституциатә закәан ахьрыдрымкалаз инамаданы иҟаиҵаз ахҳәаа.
24.04.2015
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада иофициалтә саит ирҿыцу ахкы аусура иалагоит
Уи Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахадеи Аҧсны Ахада Иусбарҭеи русура зныҧшуа ихадоу официалтә хархәаганы иҟалоит


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ҳџьынџьуаҩ Гəлиар Кəаӡҧҳа лабшьҭра Аҧснынтə ихҵəақəаз иреиуоуп, Ҵабал инхон. Лара лабду Ҭырқəтəылаҟа данцоз ихы идыруа, иибаз-иаҳаз, дзықəшəаз ахҭысқəа еиҭеиҳəартə дыҟан.
"Сара сабду Саид ихьӡын, уи иаб Ашьханыҟəа ҳəа иарҳəон. Санду, саб иан Қапҧҳан, сан Амҷыҧҳауп. Сандуцəа сабдуцəа сырхаануп, еидтəаланы ианеицəажəоз: "Аҧсны ҳахьзымцо, ҳахьзымнаӡо џьара ҭыҧк аҿы иҟоуп", - рҳəалон. Аара рҭахны, игəхьааргауа, арахь изымаауа, ргəы ашьа ҭаны убас иалацəажəон", - абас, ҳаиҿцəажəара ахы ыҵнахит Гəлиари сареи.
Аҧсныҟа аара ишазгəышьуаз амшын нырцə инхоз ҳхылҵшьҭрақəа реиҳараҩӡак рыҧсадгьыл абара рмаӡакəа рыдунеи рыҧсахгəышьеит. Анцəа иџьшьаны, иҳабжьаз аихатə гəашəқəа аатуа ианалага, аиҭанаиааиреи аибабареи хацыркхеит.
"Ҵабалынтə ихҵəақəаз Ҭырқəтəыла иахьнанагазгьы Аҧснытəи рқыҭа ахьӡ аҭаны ишьақəдыргылеит. Сабду 15 шықəса ихыҵуан арантə атəым дгьыл данықəнагала. Ашьханыҟəа захьӡыз сабду иаб иҭаацəа иманы дыхҵəагəышьеит. Ҵабал иахьынхоз шьхаҭыҧын рҳəалоит. Арахə рацəаны ирымазаарын. Уахь иандəықəла арахəқəа ирзыруааз, "иоушьҭны абна илаҵаны ҳааит", - рҳəозаарын", - илгəалалыршəоит Кəаӡҧҳа.
Гəлиар Кəаӡҧҳа ажəытə жəабжьқəа акыр дрызҿлымҳауп, илдыруагьы маҷым, илзымдыруа, зыҭҵарра дахьымӡаз гəалас илымоуп, иҟоуп ҳарҭгьы иаҳзеиҭалҳəақəаз.
"Саби саб иашьеи еидтəаланы акыр Аҧсны иадҳəалаз аҭоурыхтə хҭысқəа еиҭарҳəалон, саргьы рзыӡырҩрра бзиа избон. Сабду ихылҵшьҭра Ҭырқəтəыла ҳрацəаҩуп. Саб иашьцəеи иареи фҩык ыҟан. Урҭ рыхшара, рмаҭацəа иахьа аџьџьаҳəа иҟоуп", - лҳəеит Кəаӡҧҳа.
Гəлиар Кəаӡҧҳа дҭаацəароуп, ҩыџьа ахшара дрануп. Лыҧшəма Ведаҭ Шора, дадыгьоуп, Аҧсны Аџьынџьтəылатə еибашьра далахəын, иан даҧсыуоуп Кəыџҧҳауп.
"Аҧсны Аџьыньтəылатə еибашьра анынҵəа сыҧшəма Маиҟəаҧҟа диасит, уа акриуан. Аҭаацəара анаҧаҳҵа саргьы уа сыҟан, ахəыҷқəагьы уа иит, анаҩс Ҭырқəтəылаҟа ҳаиасит, ҳусқəагьы уа еиҿаҳқааит. Аҧсны ҳаҧсадгьыл ауп, бзиа иаҳбоит. Сара хынтəуп арахь саауеижьҭеи. Саацыҧхьаӡа аҧхыӡ збазшəа сҟалоит, џьарантə сааит ҳəа сызхаҵаӡом", - лҳəеит Гəлиар Кəаӡҧҳа.
Гəлиари сареи ҳаиҿцəажəара акыраамҭа имҩасуан, ирацəоуп дызлацəажəоз еиҭалҳəоз ажəабжьқəа. Урҭ зегьы луанытə уааимнадон. Гəлиари сареи ҳаицəажəонаҵы лшьапы дыхгылан, дагьымтəеит, амш ахəларахь инеихьан. Ус зҿаазхаз ақəаҧсатагьы ааҳахьӡеит, иҧхаӡа арыцқəа ҳақəнаҭəон, ҳаицəажəарагьы гəыблыла иацаҳҵон.
"Ҳаиҳабацəа ирбаз аџьабаа есқьынагьы иалацəажəон. Ацəуардын ала амҩа ианықəыз рыҧсы ахьыршьоз амца еиқəырҵацыҧхьаӡа, имырцəаӡакəа рымҩа ианацырҵалак, рымцакəицқəа ахəа илаҵаны иргон, нас даҽаџьара рыҧсы ахьыршьоз рымца неиқəырҵон. Убас рымца мырцəакəа Ҭыркəтəыланӡа инаӡеит рҳəалон, абас аџьабаа ду рхыргагəышьеит", - ажəытə жəабжьқəа дыргəыланахаланы дҳацəажəон Гəлиар.
Ақыҭараҿы Гəлиар аҭаацəара ду аҿы дынхон. Уаҟа, хымҧада аҧсуара агəы еилашуан, аҧсуа бызшəа аҳра ауан.
"Сара ҧшьҩык аишьцəа сымоуп, саҳəшьеиҳаб дыҟоуп. Аҭаацəараҿы аҧсуа бызшəа ахьҳаҳауаз иабзоуроуп иахьа издыруа сбызшəа. Ақалақьқəа рахь иагақəаз, уатəи аҧсҭазаареи аҭагылазаашьеи иаҧсахуеит, аҧсышəала уцəажəаргьы, иудыруазаргьы узацəажəо уаҩ дыҟаӡам, уиазы иухашҭуеит. Ахəыҷқəа идсырҵарц сҭахуп даара", - лыгəҭыхақəа дҳазрылацəажəон Гəлиар.
Арҭ амшқəа рзы Ҭырқəтəылантəи ҧсшьара иааны иҟоу ҳџьынџьуаа ргəыҧ напхгара азҭо дыруаӡəкуп Гəлиар Кəаӡҧха. Лара лыхшарагьы ари агəыҧ иалоуп.
"Аҳəаа ҳанаахыс, сыҷкəын ус саиҳəеит: "сан, абра ҳабзахап"-ҳəа. Абыржəы Аҧсныа иааҳгаз ахəыҷқəа убас ирҭаххеит, Аҧснытəи аҳəынҭқарратə университет ҳҭалар ҟамлаӡои, ҳанхар ҟамлаӡои?"-ҳəа иҳазҵаауеит. Ус расҳəеит саргьы : "шəааи, қыҭак аанаҳкылап, ҳаицынхап, аратəи ҳашьцəеи ҳареи ҳаишьцылап, ҳгəыбылрагьы еибакып"-ҳəа. Ах, шаҟа ибзианы ибхəыцзеи"-ҳəа сарҳəеит игəырҕьаҵəа", - лҳəеит Ҵабалаа ирхылҵшьҭроу ҳџьынџьуаҩ.
Аҧсны зыҧсшьарамшқəа зхызго ахəыҷқəа ракəзар, даара рхы-ргəы иақəгəырҕьо иҟоуп рыҧсадгьыл аҿы. Ихаҭəаау апрограмма рзеиҿкаауп, ртəыла аҭоурыхтə ҭыҧқəа ирҭааит, рашьцəеи дареи еибабеит, рныҟəарақəагьы макьана ирыцҵоуп.
"Ахəыҷқəа рхаҭқəа ирбарҭахеит арахь ианаа аҧсышəала ацəажəара шаҭаху, уи ада ҧсыхəа шыҟам рыҧсадгьыл аҿы. Аҧсуа бызшəа ҳҵар ауп ҳəа игылеит. Уи заҟа аҵанакуазеи?! Абас еиҧш аҿар злахəу апрограмма аиҿкаара хҭыс дууп, иазааҧсаз зегьы ҭабуп ҳəа расҳəоит"-ҳəа азгəалҭеит Гəлиар.
Аҧсуара мырӡкəа иныҟəызго ҳџьынџьуаа, рыблаҷыц еиҧш ирыхӡыӡаауеит рқьабзқəа. Еизҳауа абиҧарақəа ирҿырҵааша акырӡа ирацəоуп.
"Аҧсуара, ари зегь раҧхьа иргыланы аҳаҭыреиқəҵара ауп. Уара ухы пату ақəуҵар, даҽаӡəгьы иқəуҵоит, уи ламысуп. Аҧаразы зегь ҟауҵар ҟалаӡом. Уара иутəым уара иуцəтəымуп, аӡəы итəы уашьҭамлан , уара иумоу ухы иархəаны убзахароуп ари адунеи аҿы"-дҳацəажəон Кəаӡҧҳа.
Аҧҳəыс хатəра, аҧҳəыс аамсҭашəа, аҧҳəыс ҟəыҕа, ан хазына Гəлиар Кəаӡҧҳа, аҧсуа ҧҳəыс аҭаацəара реиҿкаааҟны, реизырҳараҟны, рымҩақəҵараҿы лылша акыр ирацəоуп ҳəа лыҧхьаӡоит.
"Аҧҳəыс илылымшо акагьы ыҟаӡам. Ахаҵа данныҟəо, аҧҳəыс ашьҭахь дгылоуп аха, аҧҳəыс лажəа акрыҧхылнадо иҟоуп иахьа уажəраанӡа. Аҧҳəыс даара пату лықəуп, дҭацазаргь, данызаргьы, дандузаргьы лҭыҧ ҕəҕəоуп, лус лбоит. Сара Ҭырқəтəыла аҧшӡаратə салон сымоуп, бзиа избоит аҧҳəыс лхы данацклаҧшуа, лусқəеи лыҧшӡареи анеилалыгӡо", - ҳəа азгəалҭеит Гəлиар.
Гəлиар лгəазхара илзымбо лыҧсадгьыл даацыҧхьаӡа датəнатəуеит, лгəаҵаҿы зыҽцəырызго ахəыцрақəа деимаркуеит. Ҩаҧхьа дырзыхынҳəуеит лыгəҭыхақəа, урҭ есааира дыргəылархалоит.
"Сара Аҧсны избаз Кəаӡбақəа сашьцəа, даҽаџьара избаргы Кəаӡаа ишреиуаз здыруан,ус ауп, ишырҳəо еиҧш, ашьа ахала аҽадыруеит. Ҧшра-сахьала зынӡа ҳаиҧшуп, убас сгəы иаанагоит. Сара Аҧсны раҧхьаӡа акəны санаа, ауха сызмыцəаӡеит, адунеи сықəыҧшындаз, сыздəылҵындаз ҳəа сгəаҟуан. Нас ҳныҟəеит, ҳцəажəеит, зегь ҳбеит, ҳгəы ҳарҭынчит", - лҳəеит ҳџьынџьуаҩ.
Нырцəи-аарцəи ҳəа еиҟəшоу ҳауаажəлар ирыбжьоу аимадара иамазароуп агəыбылра. Уи акыр иҳəаақəнаҵоит анаҩстəи аусқəа.
"Аҳаиртə баҕəазаҿы иаҳҧылаз аҧсуаа зеьы сара исҭынхацəазшəа сзааит, иаасгəыдсыҳəҳəалеит. Избоит шаҟа гəыблыла иаҳҧылаз ҳашьцəа. Адунеи аҿы егьа ихараны ҳаҟазаргьы ҳгəы-ҳаҧсы ҳаҧсадгьыл аҟны иҟоуп. Ҳашьцəа ҳаҧсадгьыл ҳзырыхьчеит, рыҧсқəа ахҭнырҵеит, џьанаҭ ҭыҧс ироуааит зегьы. Ҳаибабара зыҧсоу акала иузыкапануам", - ҳəа азгəалҭеит Гəлиар Кəаӡҧҳа.
Ҳаиҿцəажəара ахыркəшамҭазы, Гəлиар даасҿаҧшын ус салҳəеит: "уажə даҽа жəабжьыкгьы аасгəалашəахт"-ҳəа. Уи иарбанушь?
"Ҳабдуцəа арантə иқəҵны ианцоз раанда ла хəыҷык ыҟазаарын, уахь ирыцны ицеит. Уа иахьнаргаз ҩымш-хымш раҟара иҟан, ашьҭахьы игьежьны арахь иааит. Ара инхаз ҳашьцəеи дареи ашьҭахьы инеибаба, ала хынҳəны иааит ҳəа анрарҳəа, иџьаршьазаап... Сабду иашьакгьы дахьаанхаз рзымдыруа дыӡит, арахь даама, даҽаџьара дагама егьрыздыруамызт...", абас, ҵыхəаҧҵəара рымамызт ҳџьынџьуаҩ Гəлиар Кəаӡҧҳа лхьаагареи лгəырҕьареи иызкыз ажəабжьқəа.
Гəлиар Кəаӡҧҳа даҿахəҳəагоуп, агəыҕрагьы лымоуп Аҧсны зыҧсы зшьо ҳџьынџьуаа хəыҷқəа рахьтə мышкымзар мышкы зыҧсадгьыл ахь ихынҳəуа шыҟало. Ус еиҧш ахҭыс гəырҕьахə хара инамгакəа инаӡахап ҳəа ҳарҭгьы ҳгəы иаанагоит.