Аԥсны акурорттә сезон иалагазар аахыс еиҳа ирацәахеит автотранспорт ахыԥхьаӡара. Амҩаҿ ашәарҭадара аиҿкаара ахырхарҭақәа ируакуп апассаџьырцәа зныҟәара еиҳа алшара амоу амашьынақәа рыла рныҟәгара, аекскурсиатә џьиппинг ахылаԥшра.
Аԥсни Урыстәылеи рҳәаа аатит нанҳәа 1 азы. Нанҳәа 10 рзы аҳәаа иахысхьан 230 нызқьҩык ауаа.
Есыҽны иныҟәо атуристтә ретро-дәыӷба Тҟәаԥс иқәҵлоит ашьыжь асааҭ 05:20 рзы, Гагра иҟалоит асааҭ 10:10 рзы.
Риҵатәи ареликттә милаҭтә парк атуристцәа раҭааразы иаадыртит ԥшьымзтәи аԥкырақәа рышьҭахь.
Аҭыԥантәи анапхгара ақалақь асасцәа рахь ааԥхьара ҟарҵоит асоциалтә еицәыхарара азгәарҭаларц, амедицинатә сабардақәеи анапҭарԥақәеи ныҟәыргаларц ахәаахәҭырҭа дуқәа, адәқьанқәа, амузеиқәа уҳәа ианырҭаауа, ауаажәларратә транспорт ианҭоу.
Афонҿыцтәи аҳаԥы аҭааҩцәа рзы иаркын хәажәкыра 20 инаркны, акарантин иадҳәалоу аԥкрақәа Аԥсны иахьалагалаз инамаданы.
Асоциалтә ҳақәа рхархәаҩцәа ргәаанагарала реиҳа аромантика цәа зыҟәну қалақьны ишьоуп Иалта, ажәабатәи аҭыԥ ааннакылеит Казань.
2020 шықәса нанҳәа 1-31 рзы анхарҭа заа аҿаҵаразы амаҵзура аекспертцәа рдыррақәа рыла, ҭаацәала ахәыҷқәа рыцны аԥсшьара еиҳа бзиа иахьырбо ақалақьқәа рыӡбахә рҳәеит.
Аԥсны ауааԥсыра рзыҳәан аҩнуҵҟатәи аныҟәарақәа реиҿкаара азҵаареи аџьабаа иацәымшәо ауаа шыҟоу атәи далацәажәоит мышқәак раԥхьа Аҷандара ақыҭа иахьаҵанакуа Ҳабҩы ашьхахь ныҟәара ицаз Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
Уаанӡа ишазԥхьагәаҭаз ала аӷба "Князь Владимир" Аҟәатәи амшынтә баӷәаза иаҭаар акәын лаҵарамза инаркны цәыббрамзанӡа графикла фынтә.
Аԥсшьаразы заанаҵы анхарҭаҭыԥқәа раҿаҵаразы амаҵзура Tvil.ru ишьақәнаргылеит 2020 шықәса рзы еиҳа алаҵәара змоу аҳәаанырцәтәи ахырхарҭақәа рреитинг.
Шәачатәи амилаҭтә парк аҵакыра 200 000 гектар рҟынӡа ыҟоуп. Ари ҩынтә рыла Гонконг аҵакыра еиҳауп, хынтә рыла – Сингапур.
Акурорт аҿы аҳаиртә, аихамҩатә еимадарақәа еиҳа-еиҳа ирызҳауеит. Лаҵара аҵыхәтәантәи амш азы Адлертәи аҳаирбаӷәаза аҳаирпланқәа жәба аднакылазар, рашәара 16 рзы ҩынҩеижәа рҟынӡа аднакылоит.
Аҳәаанырцәтәи АИХқәа руак адыррақәа рыла, Аԥсны атуризм азы аминистр ихаҭыԥуаҩ Асҭамыр Барцыц аҳәамҭа ҟаиҵеит ареспубликаҿы атуристтә сезон нанҳәамзазы иалагар ҟалоит ҳәа.
Аԥсны Аҳәынҭқарра ахада Аслан Бжьаниа аҩаша, рашәара 2 рзы дырԥылеит атәыла Апарламент адепутатцәа.
Аӷба сынтәа амаршрут Шәача – Новороссииск – Иалта - Севастополь – Шәача иацларан иҟан Аԥсынгьы. Алаинер "Князь Владимир" Аҟәатәи абаӷәаза лаҵарамза алагамҭаз иҭаларан иҟан.
Атурфирма "Аԥсуа-тур" аиҳабы Елизавета Маланиаԥҳа арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы Аԥсныҟа атурқәа рыҭира хацыркуп ҳәа ицәырҵыз аинформациа ахҳәаа алҭеит.
Апандемиа аамҭазы асасааирҭақәа рҿы аҭыԥҿаҵарақәа мҩаԥысуеит онлаин-режим ала, урҭ реиҳарак заанаҵтәи аԥарашәара азԥхьагәарҭом.
Аԥсны ауааԥсыра акоронавирустә инфекциа рацәыхьчаразы аԥкыратә уснагӡатәқәа хацыркын хәажәкыра 28 рзы.
COVID-19 аҿагыларазы аԥкратә уснагӡатәқәа рыхәҭак рашәара 1 аҟынӡа ирыцҵоуп Аԥсны иахьаҵанакуа. Убри аҳәаақәа ирҭагӡаны ҳтәылахь атуристцәа ралалара, асанаториқәеи асасааирҭақәеи рҟны аҭыԥқәа раанкылара, аекскурсиамҩаԥгара ҟалом.


АҞӘА, лаҵара 29 - Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә аҿы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ҭышәынтәалан иахьыҟами акарантин иахҟьани "Князь Владимир" аныҟәарақәа ирнахоуп ԥхынгәымза аҽеиҩшамҭахь ҳәа аанацҳауеит аилахәыра "Черноморские круизы" асаит.
Иаԥыху ареисқәа рахь абилеҭ аазхәаз атуристцәа ирыдгалоуп рныҟәара арыцхә 2021 шықәса рахь анаскьагара. Убри аан иаанхоит уажәтәи ахәԥсақәа.
Аилахәыра "Черноморские круизы" асаит аҟны иарбоуп аиҭакрақәа рымҩаԥгашьа.
Раԥхьаӡа акәны сынтәа "Князь Владимир" анавигациа иалагеит хәажәкыра 1 азы. Ари анавигациа аамҭала уаанӡатәиқәа раасҭа иаузар акәын. Абарҭ аамҭақәа ирылагӡаны 35 реис мҩаԥгахараны иҟан.
Аӷба сынтәа амаршрут Шәача – Новороссииск – Иалта - Севастополь – Шәача иацларан иҟан Аԥснгьы. Алаинер "Князь Владимир" Аҟәатәи абаӷәаза лаҵарамза 3 рзы иҭаларан иҟан.
Аныҟәара иалагар, аӷба зҭало Аҟәа раԥхьатәи баӷәазахоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, нанҳәа 5 - Sputnik. Россотрудничество алаҳәара ҟанаҵеит аҿаҳәага материалқәеи зыда ԥсыхәа ыҟам ахәшәқәеи еизгазарц Беирут арыцҳара иақәшәаз рзы ҳәа аанацҳауеит Ливантәи ареспубликаҿ иҟоу Россотрудничество ахаҭарнакра.
Ахәшәқәа рнагара ҟалоит Беирут иҟоу Урыстәылатәи акультуратә центр ахь.
"Еизгахо ахәшәқәа зегьы Ливантәи ареспублика Агәабзиарахьчара аминистррахь инашьҭхоит", - ҳәа ҳәоуп адырраҭараҿы.
Уи адагьы изҭаху зегьы ирымоуп алшара ааха зауз рзы ашьа арҭарц.
Уаанӡа, Ливантәи ареспублика Агәабзиарахьчара аминистр Хамад Хасан аҳәамҭа ҟаиҵахьан аԥжәараан ахәышәтәырҭақәа ԥшьба шьаҭанкыла ишырхәашоу азы. Уа ишьҭаз ачымазцәа егьырҭ ахәышәтәырҭақәа рахь ииагахеит. Уи еиҳагьы иаруадаҩит аҭагылазаашьа ҳәа иҳәеит иара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, нанҳәа 5 - Sputnik. Шәача ақалақь ахадараҿы Шәача ахада Алексеи Копаигородски амчратә усбарҭақәеи атуристтә усхк анаплакқәеи алархәны Аԥсни Урыстәылеи рҳәааҿ аҭагылазаашьеи аҳәаахьчаратә ҭыԥ "Адлер" аусура аиӷьтәышьеи рзы аилацәажәара мҩаԥигеит. Абри атәы аанацҳауеит акурорт ахадара асаит.
Аиԥылараан иазааҭгылан аҳәаахьчаратә ҭыԥ "Адлер" ахь инеиуа амҩақәа рҿы ауаатәыҩсатәи автомашьынатәи гәаранқәа рыпроблема.
Аекскурсиақәа рхацыркра инадҳәаланы Алексеи Копаигородски иазгәеиҭеит аҽазырхиаратә режим аҭахрақәа ишрықәныҟәалатәу.
"Есыҽны атрафик шеизҳауа азгәаҳҭоит. Хымԥада, иқәныҟәалатәуп асабардақәа рныҟәгареи асоциалтә еицәыхарареи режим. Уи хра амоуп ачымазара аламырҵәаразы. Ауааԥсыреи асасцәеи идырдырлатәуп аҳәаа ахысраан Роспотребнадзор абжьагарақәа ишрықәныҟәалатәу", - ҳәа иҳәоит Копаигородски.
Ҩышықәса раԥхьа аушьҭырҭатә ҭыԥ аҿы иаартын атерминал ҿыц, ахылаԥшратә цәаҳәа, атәылауаҩшәҟәқәа ргәаҭара азона. Ҷыдала автобусқәа рымҩанысырҭа еиҿкаан. Арҭ алагалақәа иалдыршеит аушьҭралшара арҭбаара.
Шәача ақалақь ахадараҿы Аԥсни Урыстәылеи рҳәаа ахысратә ҭыԥ "Адлер" ԥхьаҟатәи амодернизациа иалацәажәеит.


Аԥхьатәи ахәаԥшцәа злахәыз арепетициа хада амҩаԥысшьа Sputnik аматериал аҿы.
Сариа Кәарцхьиаԥҳа, Sputnik
РУСДРАМ аҩналарҭаҿ ауаа маҷуп. Уи амзыз амоуп. Акоронавирустә пандемиагьы акәым.
"Ҳаҭыр зқәу аспектакль "Ишьаарҵәыроу ачара" раԥхьатәи ахәаԥшцәа, шәара иахьа арепетициа хада шәҳарбоит. Уаҵәы аԥхьарбараламҭалатә, уаҵәашьҭахь – аԥхьарбара", - иҳәоит Иракли Хынҭәба иагьазгәеиҭоит аспектакль анцо арежиссиор иаанкыланы алагалақәа ҟаиҵар шалшо.
Афоие аҿы алашара ыцәоит, аспектакль иалагоит. Амузыка, алашара, асценахь иааиуеит актиорцәа. Алашьцара иалыҩуеит арежиссиор лыбжьы.
- Шәыхиоума? Шәҽеидышәкыла! – акоманда рылҭоит аспектакль арежиссиор Мариа Романова.
30-ҩык инарзынаԥшуа ахәаԥшцәа аҩбатәи адубль иазыԥшуп.
Аханатә аспектакль испаниатәи амотивқәа, агитареи афламенкои реиԥш иҟоу шалам убоит. Аспектакль абзиабарахаҭа, иааишьа змам ацәаныррақәа, ауаҩытәыҩса иԥсабара аиҿагылара ирызкуп.
Аспектакль поезиала иҭәуп. Лорка итекст асцена иқәыҩуеит. Алашара, амузыка, адекорациа аспектакль эакы иаламҩашьо иҟарҵоит.
Иҷыдоу атмосфера аспектакль иарҭоит ацәамаҭәақәа. Урҭ ХХ ашәышықәса алагамҭа ацәа рыҟәнышьшьы иҟоуп.
"Ишьаарҵәыроу ачараҿ" алашара ахатә роль нанагӡоит. Асахьаҭыхыҩ Денис Солнцев иуадаҩу, аха ҳәашьак амамкәа иԥшӡоу алашареиҿкаара ҟаиҵеит. Аҩеижьи аҟаԥшьи шьаҿа-шьаҿа атрагедиахь ҳнаргоит, актиорцәа ирку асаркьақәа ирныҷҷало алашара акәзар ҳаргьы уи атрагедиа ҳаладырхәуеит.
Арежиссиор Мариа Романова илылшеит актиортә ансамбль ссир аизакра. Аҭаца лроль налыгӡоит Мадлена Барцыцԥҳа. Уи дԥышәырччозаргьы, лылақәа ирхубаалоит ааԥсара, агәкаҳара.
Иаркы-ирцә ҳәа иҟоу Леонардо ироль дыхәмаруеит Осман Абыхәба. Осман даҽаӡәы иԥҳәысхараны иҟоу аԥҳәызба бзиа дызбо, ухы иузҭамыгӡо ак ҟазҵар зылшо ауаҩы ироль наигӡоит. Еибаго арԥыси (Рубен Депелиан) аԥҳәызбеи, аԥҳәызбеи Леонардои рдиалогқәа ԥхьаҟа иузмырҽеиуа ахҭыс бааԥсқәа шыҟало иунырыртә иҟарҵоит.
Ан лроль налыгӡоит Аԥсны зҽаԥсазтәыз артистка Наталиа Папасқьырԥҳа. Лара ишылҳәаз ала, аԥхьанатә ари аҭоурых хьанҭоуп иазылыԥхьаӡеит.
"Ишԥаҳалҳаршо ҳәа схәыцит, аха нас аусура ҳаналага, Лорка ирҿиамҭа ҳанагәыланахала, уаанӡатәи схәыцрақәа зегь неиԥхьбеит. Дарбанзаалак даҽа авторк абасеиԥш ҳаигәылеимхалацызт. Дасу ҳаҩнуҵҟатәи ҳцәаныррақәа арҿыхеит. Иҟоуп ҳәа ҳаззымхәыцуазгьы. Ҳархәыцит. Аԥҳәыс ауадаҩрақәа данрықәшәо аӡәы ихы анираалоит, даҽаӡәы аҿагылара далагоит. Ииашоу аӡбара адкылара даара иуадаҩуп", - лҳәоит лара.
Ан амч змоу, зегь зымпыҵазкуа ԥҳәысуп, лԥеи лхаҵеи ршьоура дазгәаҟуеит. Аха аҩбатәи лԥа данҭахалак ашьҭахь ллахьынҵа лыдылкылоит, анажьра дазыгьежьуеит.
Аспектакль "Ишьаарҵәыроу ачара" – ҳәарада РУСДРАМ ақәҿиара дуқәа иреиуоуп. Ара зегь уамашәа иҟоуп – алашара, амузыка, ашәҵатәы, актиорцәа рыхәмарра. Акызаҵәык аамҭа еиҵыхцәоуп – ҩ-сааҭк инареиҳаны ицоит.
Аспектакль "Ишьаарҵәыроу ачара" аԥхьарбара мҩаԥысуеит ԥхынгәы 10, 11 рзы.
"Тҟәарчал иаҵанакуа абылраҽацәыхьчаратә маҵзура еиқәшәоуп 32-ҩык аусзуҩцәа рыла, амцарцәагатә машьынақәа ракәзар, ҩба ҳамоуп. Амашьынакәа еиқәшәоуп, дара еснагь аҭыҵра иазыхианы игылоуп. Ашьыжь аусура иааиз амацарцәаҩцәа амашьынақәа гәарҭоит. Мышкы аус руеит быжьҩык, урҭ рахьынтә иҟоуп амцарцәаҩцәа, аҟарул аиҳабы, амашьынарныҟәцаҩ, аҭел иаҿатәоу. Амцарцәарақәа рыдагьы иҟоуп аҭагылазаашьақәа аҭыҵра анҳақәшәо ақалақь аҭахрақәа рзы. Иара уи адагьы ауааԥсыра рырахә-рышәахә џьара машәырк ахьзаргьы ианаҳзасуа ыҟоуп. Егьырҭ араионқәа рҿы џьа машәырк ҟалазаргьы, Тҟәарчалтәи амцарцәаратә ҟәша ацхырааразы иҭыҵуеит. Ус, Гал аӡхыҵра аныҟаз ауааԥысра ацхыраара рыҭаразы ааԥхьара ҳаман", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аршба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, нанҳәа 5 - Sputnik. Даҽа ҩыџьа Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус рыдбалоуп ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирустә ҿкы рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
"Ииасыз уахыки-ҽнаки рыла акоронавирустә чымазара амазааразы агәаҭара иахысит 105-ҩык ауааԥсыра. Урҭ рахьтә адиагноз COVID-19 рзықәыргылоуп ҩыџьа. Ачымазцәа ирныруаз ауаа ргәаҭарақәа ирыцҵахоит", - ҳәа аҳәоит аштаб аацҳамҭа.
Иахьазы Аԥсны акоронавирус здырбалахьоу рхыԥхьаӡара 109-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 37-ҩык ргәы бзиахеит, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, мшаԥы 15 – Sputnik. Аԥсны иҟоу Урыстәылатәи Аладатәи арратә округ аруаа рыбжьара имҩаԥган асоциологиатә ҭҵаарақәа. Абри аан еилкаахеит Урыстәылатәи аруаа ахәбатәи рыхәҭа еилаӡарыла Аԥсны аангылара шырҭаху. Абри атәы аанацҳаит аокруг апресс-маҵзура.
"Ҵыԥхтәи ашықәс иаҿырԥшны уахәаԥшуазар, сынтәа еилаӡарыла иаангылар рҭахуп 12% инареиҳаны аруаа", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Апресс-маҵзураҿы иарбоуп еилаӡарыла аррамаҵзура ахысраан акандидатцәа зегьы инҭкааны агәаҭарақәа ирхысуеит ҳәа.
Аррамаҵзура иахысуанаҵы аконтрактникцәа амаҵзуратә уадақәа мамзаргьы азеиԥшнхарҭаҿ амаҵзуратә уадақәа рыҭоуп. Хышықәса рышьҭахь дара ироуеит алшара арратә ипотека апрограммала Урыстәыла иахьаҵанакуа ауадақәа раахәаразы. Аипотека аҳәаақәа ирҭагӡаны аԥарашәара мҩаԥнагоит Урыстәылатәи Афедерациа Атәылахьчара аминистрра.
Уи адагьы ԥхьатәара ицо аррамаҵзурауаа, аррамаҵзура ианахысуаз рхы бзианы иаадырԥшызар, адгалара-рҽхәаратә шәҟәқәа рыцырҵоит аҵараиурҭақәа рҭаларазы. Рҭаацәа ирзырышьҭуеит арратә база аиҳабыра рыхьӡала аҳаҭыртә шәҟәқәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 1 - Sputnik. Урыстәыла ахада Владимир Путин аҳәамҭа ҟаиҵеит Ашәарҭадаратә хеилак аилатәараҿы Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа азы Урыстәыла, Америка, Франциа рхадацәа аҳәамҭа еицыҟарҵоит ҳәа. Абри азы адырра ҟаиҵеит ахада ипресс-маӡаныҟәгаҩ Дмитри Песков.
Песков иажәақәа рыла, аилацәажәараҿы агәҭынчымра аарԥшын Ашьха Ҟарабах имҩаԥысуа азы.
"Ҷыдала азхьаԥшра аҭан аинырратә цәаҳәаҿы ицо аидысларақәа рызҵаара",- иҳәеит Песков.
Ашьха Ҟарабах еиҭахгьы бџьаршьҭыхрала еиҿагылеит ииасыз амчыбжь азы. Бақәеи Еревани дара-дара ахара рыдибаҵоит. Аибашьратә ҭагылазаашьеи амобилизациеи рыларҳәеит Ермантәыла. Бақәа акәзар, амобилизациа ахәҭакахьала ирылаҳәоуп, акоменданттә сааҭ аус ауеит.
Аганқәа рыҩбагьы рдыррақәа рыла, аԥсыҭбарақәа ыҟоуп аруаа рганахь аиԥш аҭынчуааԥсыра рганахь алагьы, аха макьаназы заҟаҩ ыҟаҵәҟьоу шьақәыргылам. Ермантәылеи Азербаиџьани дасу ринформациақәа хаз-хазуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 1 - Sputnik. Урыстәыла аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла 8 945 коронавирус хҭыс ҿыц аарԥшуп ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҽацәыхьчаразы Москва ақалақь аоперштаб.
Урҭ рҟынтәи 27,1% ачымазара аклиникатә ҟазшьа рыдбаламызт.
169-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 5 985-ҩык ргәы бзиахеит. Зынӡа иԥсхьоу рхыԥхьаӡара 20 891-ҩык инаӡоит, згәы бзиахахьоу – 964 242-ҩык.
Иахьазы Аԥсны авирус рыдбалоуп 1458-ҩык. Ргәабзиара шьақәгылахьеит 530-ҩык, 11 ԥсыҭбара ыҟоуп.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Апресс-конференциа иалахәуп:
Амассатә-информациатә хархәагақәа рхаҭарнакцәа ааҳаԥхьоит апресс–конференциахь (аҭыӡҭыԥ: ақ. Аҟәа, Пушкин имҩ. 16, абизнес-центр "Гәдоу Плаза", 5-тәи аихагыла).
Аккредитациа ҟалоит абри аҭел ала: +7(940) 926 00 00
Азыҳәа анашьҭразы аелектронтә ҭыӡҭыԥ: email@example.com
Иара убасгьы шәара ишәылшоит апресс-конференциа алахәылацәа зинтерес шәымоу азҵаарақәа рышәҭарц Sputnik Аԥсны асоциалтә ҳа Facebook аҿтәи адаҟьаҿы мамзаргьы аелектронтә ԥошьҭахь инашьҭны: firstname.lastname@example.org


Хра злоу ахҭысқәа - иалкаау аполитикатә, асоциалтә, акультуратә хҭысқәа. Ҳара урҭ ҳрылацәажәоит, ахәшьара аҳҭоит, алкаа рзыҟаҳҵоит.
Аҭаацәара аиҳабацәеи алахәылацәеи ирыхҳәаау жәлар разгәаҭарақәак ирызкны аматериал ҳзеидылкылеит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус зцәа иаланы иаарԥшу рхыԥхьаӡара 939-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 255-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит быжьҩык.
СОVID-19 акәшамыкәша ицәырҵуа ацәажәарақәеи уҳәансҳәанқәеи рҟынтәи реиҳа лассы-лассы иуԥыло, иара убас ковид-феикқәа рцәырҵшьеи урҭ ауаа ишрылаҵәои дрылацәажәоит афольклорист Есма Ҭодуа.


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Аилыркаарақәа
Аԥсны
Аџьынџьтәылатә
еибашьра
Дуӡӡаҿы
15:52 22.06.2016
Ашьыжь, рашәарамза 22 1941 шықәса рзы афашист Германиа Асовет Еидгыла иақәлеит. Абас иалагаз Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаҿы Асовет Еидгыла иацәыӡит 27 миллионҩык ауааԥсыра.
Леонид
Ӡаԥшьба
ибиографиа
Аилыркаара.
"Жәларбжьаратәи
Афонд
Аԥсны"
азы
11:07 05.10.2016
4
Даур Ақаҩба ибиографиа
13:47 06.05.2016
4
Асҭамыр Ҭаниа ибиографиа
15:50 13.04.2016
11
Константин Ԥлиа ибиографиа
15:24 15.03.2016
9
Екатерина Бебиа лбиографиа
15:09 15.03.2016
12
Алықьса Гогәуа ибиографиа
14:56 15.03.2016
5
Анатоли Лагәлаа ибиографиа
10:04 15.03.2016
13
Андреи Чирков ибиографиа
13:13 10.03.2016
3
Дмитри Сериков ибиографиа
10:42 10.03.2016
5
Ленид Ӡаԥшьба ибиографиа
16:59 23.10.2014
43
Арҵаҩцәеи астудентцәеи Иуа Коӷониа иқыҭа иаҭааит
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет арҵаҩцәеи астудентцәеи Иуа Коӷониа иқыҭа иаҭааит
10:41 22.10.2014
1
Аминистрцәа рышьақәырӷәӷәразы аусԥҟақәа
14:17 22.09.2020
1345
Инаԥшьба: анхаҩы ицитрустә аалыҵ аҳәаа иахигарц азы ашәҟәқәа зегьы реизгара илшаӡом
Аԥсны аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы Гәырам Инаԥшьба арадио Sputnik аефир аҿы атәыла ахада ацитрустә аалыҵқәа рзы инапынҵа ахҳәаа азыҟаиҵеит.
14:24 21.09.2020
56
Хагәышь ауниверситет аҟны аҵаратә процесс алагашьазы: ус еиԥш ада ԥсыхәа ыҟаӡам
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет адекан Баҭал Хагәышь арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит иреиҳаӡоу аҵараиурҭаҟны иахьазы аҵаратә процесс аиҿкаашьа атәы.
22:58 20.09.2020
44
Аҟәатәи ашкол адыркит акоронавирус злаз арҵаҩы лыԥсҭазаара даналҵ ашьҭахь
Апандемиа ааҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иалоу 939-ҩык аарԥшын. Цәыббра 20 рызтәи аоперштаб адыррақәа рыла, Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ишьҭоуп 97-ҩык апациентцәа.
10:30 22.09.2020
38
Гәынба жәлар рарҳәагақәа роркестр аконцерт азы: уажәтәи ақәгылара алукаартә иҟалоит
Оҭар Хәынҵариа ихьӡ зху жәлар рарҳәагақәа рҳәынҭқарратә оркестр аконцерт мҩаԥысраны иҟоуп цәыббрамза 23 рзы Аҳәынҭқарратә филармониаҿы. Уи иалахәхо асасцәа ртәы арадиоефир аҿы еиҭеиҳәеит акультура аминистрра аконцертқәеи агастрольқәеи рыҟәша аиҳабы Адамыр Гәынба.
18:40 22.09.2020
27
Акоронавирустә хҭыс ҿыцқәа даҽа 59 азгәаҭоуп Аԥсны
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус 1054-ҩык ишрыхьхьоу аарԥшуп. Урҭ рахьтә 311-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, быжьҩык акоронавирус зыхьуаз рыԥсҭазаара иалҵит.
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


Иаанкылоу амилициауаа 12 шықәса рҟынӡа ҭакрыла ирықәырҵар алшоит Аԥсны АЗ инақәыршәаны.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны акоронавирус рыдбалоуп 674-ҩык. 186 пациент ргәабзиара шьақәгылеит, быжьҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит.
Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт аҟны аус ауеит жәларбжьаратәи анаука-практикатә форум. Иара зызку, насгьы еиднакылаз аҵараауаа рхаҭарақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит афилологиатэ ҭҵаарадыррақэа ркандидат, Аԥсуаҭҵааратә институт аиҳабы Арда Ашәба.
Астратегиа командаҟаҵаратә-штабтә ҽазыҟаҵарақәа "Кавказ-2020" мҩаԥгахоит цәыббра 21 - 26 рзы, Урыстәыла арратә мчрақәа рыштаб Хада аиҳабы инапхгарала.
Алитератураҭҵааҩ, акритик, апедагогикатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат Руслан Қапба ихыҵит 85 шықәса. Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет, аԥсуа литература акафедра аиҳабы Диана Џьынџьалԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит акафедра абчараҳқәа дреиуоуп ҳәа.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа 674-ҩык акоронавирус шрылоу шьақәдыргылахьеит. Урҭ рахьтә 186-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, 6-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аинформациа еимадаразы Гал араион ахада иабжьгаҩ Ерик Миқаа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит галтәи ателехәаԥшраҿы ихацыркхо апроект ҿыцқәа ртәы.
Жәабран 15, 2021 шықәса инаркны ЕгрыГЕС аркхоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргыларазы.
COVID- 19 шлыдырбалази, гәдоуҭатәи агоспиталь ахь лгара заҭыххази, насгьы аханатә ачымазара агәра шылымгози ртәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит уаанӡа Тҟәарчал араион ахадас иҟаз Аида Чачхалиаԥҳа.
Аслан Бжьаниа уажәтәи Москва иҟазаара ԥшьынтәтәуп Аԥсны ахадас дҟалазар аахыс.
Аԥсны аҭоурыхтә хҭысқәа ирыгәҭылакыз, аԥсуа милаҭ-хақәиҭратә қәԥараан иҟаз аҭагылазаашьақәеи 1989 шықәсазы амлашьразы аполитикатә акциа иалахәыз, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран Витали Кациа ифырхаҵареи дырзааҭгылоит иҩыза Аслан Ҷанба.
"Асахьаҭыхҩы. Аамҭа. Агәалашәара" захьӡу Аиааира амшқәа ирызку ацәыргакәҵа аатуеит цәыббра 22 рзы Аҟәатәи ацәыргақәҵатә зал хадаҿы. Уи ацәыргақәҵатә зал аиҳабы Ельвира Арсалиаԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит иӡыргахо аусумҭақәа ртәы.
Sputnik еиднакылеит цәыббра 14-20 рзы имҩаԥысраны иҟоу, еиҳа аинтерес зҵоу аспорттә хҭысқәа реидкыла.
Аԥсны Жәлар Реизара - Апарламент ахь Бзыԥтәи алхратә ҭыԥ хада №10 аҟны аиҭалхрақәа мҩаԥысуан амҽыша, цәыббра 13 рзы.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарала Москва дыҟан, ареспубликаҿ акоронавирустә инфекциа ахҭыс ҿыцқәа азгәаҭоуп, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭа амаругақәа раахәараҿы иацхраауеит.
Азҿлымҳара зцу афольклортә жанр аԥхыӡқәа реилкаареи ацәара анцәахәқәеи дырзааҭгылоит Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа.
Аԥсны Жәлар Реизара - Апарламент ахь Бзыԥтәи алхратә ҭыԥ хада №10 аҟны аиҭалхрақәа мҩаԥысуеит амҽыша, цәыббра 13 рзы.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа 656-ҩык акоронавирус шрылоу шьақәдыргылахьеит. Урҭ рахьтә 186-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, 6-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аҟәа араион аҵара аҟәша аиҳабы Лиулиа Сарсаниаԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит араион ашколқәа рҟны сынтәа аҭагылазаашьа зеиԥшроу.
Аԥсуаа ражәаҳәа иалоу аҵакырацәа зныԥшуа ажәақәак ирызкны лгәаанагарақәа ҳацеиҩылшоит Sputnik аколумнист Сусанна Ҭаниаԥҳа.


АҞӘА, нанҳәа 11 – Sputnik. Атәыла аҩныҵҟа авирус зауа рхыԥхьаӡара акыр еиҳамхар аҵарашықәс цәыббра 1 азы иалагоит, абри атәы ателеканал Гал ТВ аефир аҟны иҳәеит Аҵареи абызшәатә политикеи рзы аминистр Инал Габлиа.
"Аҭагылазаашьа шьақәтәар, авирус алаҵәара шәарҭамхар ҳара ашколқәеи ахәыҷбаҳчақәеи раартра ҳазыхиоуп. Ичмазаҩу рхыԥхьаӡара шьҭыҵыр апроцесс аанаҳкылоит", - иҳәеит иара.
Аминистрцәа реилазаара хәажәкыра 18 рзы ашколқәа, ахәыҷбаҳчақәа, аспорттә секциақәа, аҵараиурҭақәа русура ааннакылеит. Аԥсшьарамшқәа ирыцырҵеит хәажәкыра 30 рҟынӡа, аха абри ашьҭахьгьы еиҭакрак залымшеит.
Ԥхынгәы 1 инаркны аоперштаб азин иҟанаҵаз ала ашколқәраҟынӡатәи аусҳәарҭақәа русура иацҵан.
Аԥсны иахьаҵанакуа COVID-19 рыдбалоуп – 143-ҩык. 45-ҩык ргәабзиара шьақәгылеит, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- Гәынԥҳа аҵарашықәс ҿыц алагаразы: инаскьагахоит ҳәа алаҳәара ҳамаӡам


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Очамчыра араион Ԥақәашь ақыҭан ииз Аԥсны Афырхаҵа Борис Ԥачлиа, Дед ҳәа хьыӡшьарас измаз, дызнысыз аԥсҭазааратә мҩа ус имариамызт. Аԥсуа қыҭа иааӡаз, ԥсыуаҵасла ихәыцуаз, зажәеи зыхшыҩи еимадаз Борис Ԥачлиа иҭынхаз афырхаҵареи аибашьраҿы иааирԥшыз агәымшәареи Аԥсны аҭоурых адаҟьақәа ирынхалеит. Иахьа гәыблыла дыргәаладыршәоит хаҭала иара дыздыруаз зегьы, иара убас дыҟамзар ҟалап аӡәгьы "Дед игәыԥ" аӡбахә змаҳац. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран Мурман Гәарамиа игәалаиршәоит Борис Ԥачлиеи иареи реибадырра шыҟалаз атәы.
"Аибашьра ианалагаҵәҟьаз ПВО агәыԥ салан, командаҟаҵаҩс дсыман Олег Ҷанба аибашьра аԥхьатәи амшқәа раан. Акомандир адҵа ҳаиҭеит Приднестровиантәи хатәгәаԥхарала иааз аибашьцәа Ешыратәи ацәаҳәаҿы ирыцныҟәатәуп ҳәа. Убра Дед дрыцын, раԥхьатәи ҳаиқәшәара уа иҟалеит, аибашьра ианалага мчыбжьык аҟара ааҵуаны еиԥш. Ҳаибабеит, ҳаибадырит хара-хара, ашьҭахь абҵас дысзыҟалеит. Усҟан сара сгәыԥ ахь сгьежьит, дара рхатәы дҵақәа рыман уахь ицеит", - иҳәеит Мурман Гәарамиа.
Цәыббрамза 3, 1992 шықәса рзы Аԥсни Қырҭтәылеи рыбжьара аибашьра аанкыларазы ҳәа Урыстәыла алахәны Москва аилацәажәара аныҟала, маҷк ианеихсыӷьраха, Дед дназлаз аибашьцәа мраҭашәарантәи Мрагыларатәи афронт ахь излаара иашьҭалеит.
"Бамбора аеродром аҿы ҩаԥхьа ҳаиқәшәеит Деди сареи, Тҟәарчалҟа авертолиот цараны ишыҟаз ҳаҳахьан. Аҽны мзызқәак ирхырҟьаны иалымҵит, аха адырҩаҽны ҳаԥрит. Еицыз ҳахьтә хҩык-ԥшьҩык ҳада зегь зымцаӡеит, егьырҭ аанхеит. Аха рабџьар, рџьаԥҳаны зегьы авертолиот иҭан. Тҟәарчал ҳаннеи аҽны ҳҭаацәақәа рахь ҳцеит, адырҩаҽны ҳаиқәшәарц еибаҳҳәеит. Уаҵәы захьӡыз ҳанеиқәшәа, Виачеслав Бганба, Руслан Салаҟаиа, сара уҳәа ҳҽеидкыланы аштаб ахь ҳнеит, еицу ҳҟынтәи еиҳабыс Борис Ҭарашь-иԥа дҳамазарц ҳҳәеит. Ԥақәашь ацхыраара аҭахуп рҳәан, хықәкыла уахь ҳцеит", - ҳәа азгәеиҭоит Мурман Гәарамиа.
Борис Ҭарашь-иԥа Ԥачлиа ибзоурала Ԥақәашь ақыҭан аштаб еиҿкаахеит. Иара усҟан иуаҩыбжара днеихьан, ихы деигӡомызт, иблаҷыц еиԥш дрыхӡыӡаауан иааигәа иҟаз зегьы. Убас еиԥш ихацыркхеит Мрагыларатәи афронт аҿы Дед иҩызцәеи иареи знысыз аибашьратә мҩа.
"Дед даара пату иқәырҵон дыздыруаз зегьы, иара ибзоуралоуп ҳара ҳгәыԥ ахьӡ шцаз. Аҭагылазаашьа уадаҩын раԥхьаҵәҟьа ҳаннеи, абџьар ыҟамызт, аџьаԥҳаны ыҟамызт, ирласны еилгап ҳа ихәыцуаз рацәаҩын. Дед гәынхәҵысҭала ибон аԥхьаҟа иҟалараны иҟаз, ахҭысқәа рҳәаақәҵашьа дақәшәон. Идыруан ус мариала аибашьра шеилымгоз, аҭакԥхықәра зхахьы иганы ҳаԥхьа игылаз иакәын Дед", - игәалашәарақәа ҳацеиҩишон аибашьра аветеран.
Дед Ԥачлиа ихантәаҩрала раԥхьатәи аԥшыхәра мҩаԥган цәыббрамза 7 рзы. Арԥарцәа дрылабжьон, абык иеиԥш илаԥш рхын, убри аан адисциплина аԥҟарақәа дрықәныҟәон. Иааигәа иҟаз бзиа дырбон, даара дуаҩы ҳалалын ҳәа гәыблыла иӡбахә рҳәоит.
"Алафҳәара бзиа ибон, мыцхәы згәы ҳалалыз уаҩын, харантәы уахьихәаԥшуаз дзакә уаҩыџьбароузеи ҳәа угәы иаанагар алшон. Алеишәа мҩаԥигон, ауаҩы дизааигәан. Сара агәыԥ иалаз рахьтә зегьы среиҵбын, 17 шықәса ракәын исхыҵуаз, илаԥш минуҭк исыхижьӡомызт, иара иааигәара есымша сидкыланы симан, акыр дсыхӡыӡаауан. Иара изшьапык ихьуан, убас дшыҟазгьы ихьӡара уадаҩын, акыр дыццакын", - ҳәа икомандаҟаҵаҩ дигәалаиршәоит Мурман Гәарамиа.
Аибашьра аус бзианы издыруаз, зыжәлар рыхьчара иашьҭаз, уи азы хеигӡарак ҟазымҵаз Дед Ԥачлиа дызлахәыз аԥшыхәрақәеи ажәыларақәеи рацәан.
"Уицны уахьцалак ухьчан, абри аибашьра амца қьоуқьад далиаазшәа убас ихы шымҩаԥгатәыз идыруан, аӡы уӡааигаларгьы, умбааӡаӡакәа уалигон, убас еиԥш иҟаз ацәаҩақәа иман иара. Очамчыра ахақәиҭтәразы имҩаԥгаз аҩбатәи ажәылараҿы (жьҭаара 26, 1992 шықәса рзы - аред.) даара арԥарцәа ааԥсеит, изымныҟәо аҟынӡа, амш цәгьан, ақәа ауан, ибааӡаӡа, акрымфа-акрымжә, рымчқәа рылӡаауа аҟынӡа. Убри иахҟьаны амашьына иҭало иалагеит арԥарцәа. "Абааԥсы, амашьына шәҭамлан, шәҭыҵ" шиҳәоз ауп аԥсҭбарақәа шыҟалаз. Иԥсҭазаара аҵыхәтәантәи амш аҟынӡа иҿаԥхьа иқәгылаз адҵа агәыԥ инанагӡартә ихы мҩаԥигеит, иҭахашьагь фырхаҵарыла иҟалеит", - иҳәеит Мурман Гәарамиа.
Заԥхьаҟа зыжәлари зыԥсадгьыли рзы ихәарҭахараны иҟаз Борис Ҭарашь-иԥа Ԥачлиа ишьҭамҭа аԥсуа жәлар ргәаҿы наунагӡа инижьит. Аибашьра еибашьроуп, уи иацуп хырԥашьа змам аԥсҭбарақәа, зыхгара уадаҩу ахьаақәа, ула ишабо уҩызцәа анувыршьаауа, уи еицәоу иарбан? Борис Ԥачлиа изы еиҳагьы иуадаҩын аибашьра аԥҟарақәеи, агәыԥ аҭакԥхықәреи, иҷкәынцәа гәакьақәа реиԥшҵәҟьа илаԥш зхыз аибашьцәеи рыхьчара, урҭқәа зегь еилеигӡар акәын. Аӡәы аахак иоур, игәы иасуан, аха имчқәа ҩбатәны, илахь еиқәны аӡәы имырбакәа, ҩаԥхьа дцон ажәылара.
Иара изы аҵыхәтәантәи жәыларахеит жьҭаарамза 26, 1992 шықәса. Егьа аамҭа царгьы, егьа шәышықәса мҩасыргьы, Борис Ԥачлиа, наунагӡа Дед ҳәа зыхьӡшьара ауаа ргәалашәараҿы иаанхаз иеиԥш иҟаз Аԥсны Афырхацәа рыхьӡ адунеи иақәлахап, еиҵагылоу абиԥарақәа рзы дара рхымҩаԥгара ҿырԥшыгахап!
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Гәылрыԥшь араион Дранда аҳабла ахада Оҭар Елерџьиа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит уаҟа инхо рыбзазашьа атәы.
Афымцамч аарышьҭуан жәабранмза алагамҭа инаркны, абри аамҭа иалагӡаны Аԥсны иаиуит 198,3 миллион киловатт-сааҭ.
Хәажәкыра 22 рзы имҩаԥысыз Аԥсны ахада иалхрақәа рҟны аиааира игеит Аоппозициатә блок аԥхьагыла, Жәлар реизара адепутат Аслан Бжьаниа.
Иацы Владимир Путин иазгәеиҭеит ҿыц Аԥсны ахадас иалху Бжьаниа аус ицура дшазыхиоу "Аԥсныи Урыстәылеи реизыҟазаашьақәа ԥхьаҟагьы рырӷәӷәара аганахьала".
Ҭырқәтәыла инхо ҳдиаспора Аԥсны имҩасыз алхрақәа хәшьарас иарҭои, насгьы иарбан зҵаарақәоу ҳрепатриациа иадҳәалан азхьаԥшра зҭатәны ирбо, абри атәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит Ҭыркәтәыла иҟоу Аԥсуа культуратә центрқәа рхеидкыла ахантәаҩы Аҭанур Аҟәысба.
Ахада имаҵура аҵагылара ацеремониа азакәан инақәыршәаны имҩаԥысроуп Алхратә комиссиа хада аихшьаалатә ԥкаанҵа анапаҵаҩра анымҩаԥнагалак инаркны 30-тәи амш азы.
Аԥсны ахада иеиҭалхра мҩаԥысит хәажәкыра 22 рзы. Аԥсны АКХ заанаҵтәи адыррақәа рыла, аԥыжәара иоуит Аслан Бжьаниа (56,5%).
Акоронавирус иахырҟьаны Урыстәыла акраамҭа зҵәахра ауа аалыҵ ауааԥсыра рҟны аҭахра ахьеиҳахаз азы асеиԥш аԥкра алагалоуп.
Арԥҳачымазара аҿагылара амш адунеи аҿы иазгәарҭоит хәажәкыра 24 рзы. Ҳтәылаҿы ари ачымазара ахәшәтәразы лшарас иҟоу, бжьаратәла шаҟаҩы ачымазаҩцәа дара рҟны рҽырхәышәтәуа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит Ареспубликатә арԥҳачымазаратә хәышәтәырҭа аиҳабы Џьумбер Гоԥиа.
Иофициалтәым аихшьалақәа ҟаҵан хәажәкыра 22 ауха, акандидатцәа рыштабқәа рҟны. Иааидкыланы алхрақәа рҟны рыбжьы рҭиит 95109-ҩык ауааԥсыра.
Урыстәыла акоронавирус аҿагылара аҳәаақәа ирҭагӡаны ааԥынтәи ашколхәыҷқәа рыԥсшьара хы-мчыбжь рҟынӡа идроуит, ахәыҷқәа рҵара иацырҵар рылшоит аҩнынтәи.
Валери Смыр Аҟәа араион ахадас дыҟан 2017 шықәса ԥхынгәымза аахыс. Уаанӡа ари аҭыԥ дахагылан Беслан Аҩӡба.
Алхратә комиссиа ахада алахәыла Виачеслав Кәакәаскьыр арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы еиҭеиҳәеит алхырҭатә ҭыԥқәа зегьы анаркха ашьҭахь алхратә комиссиаҿы абыжьқәа рыԥхьаӡара аус шцоз атәы.
Гал араион агроном хада Лери Шьониа арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы иҳәеит ҵыԥх арасаҭрақәа рыхәышәтәразы аҳәынҭқарра иҟанаҵаз ацхыраара анхацәа ргәы шышьҭнахыз.
Валериан Аиба дшьын хәажәкыра 23 рзы, ашьыжь, Гәдоуҭа иҩны аҿаԥхьа. Ашьра ҟазҵаз ацәгьоура аҭыԥ аҟынтә дыбналеит.
Мизан Зыхәба даанкылан хәажәкыра 16 рзы. Иареи дызцыз даҽа хҩык азинеилагаҩцәеи раанкылараан аҿагылара ҟарҵеит.


АҞӘА, нанҳәа 11 – Sputnik. Аԥсны акоронавирустә инфекциа ахьырхәышәтәуа Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿ аусура даара ибзианы еиҿкаауп ҳәа еиҭалҳәеит Московатәи амедицинатә университет атерапиеи апрофессионалтә чымазарақәеи ркафедра апрофессор Елена Попова.
"Агәахәара ҳнаҭеит ацқьара, аиҿкаашьа. Иҟоу апроблемақәа реиҳарак аекономикатә ҟазшьоуп ирымоу. Ачымазцәа апалата цқьақәа рҿы ишьҭоуп. Иахәҭоу ахархәагақәа ыҟоуп. Иҟоуп ахыхьчага маҭәахәқәа, антисептикқәа", - лҳәеит лара.
Попова иазгәалҭеит ишазымхо ареспиратортә аппаратқәа, аҵәыҵәри аконцентраторқәа.
"Макьаназ апациентцәа аҳауа рзыбзиоуп. Уажәы ишоуроуп, аультрафиолет хәарҭоуп ачымазара аиааиразы. Аҳақьымцәеи ҳареи ҳҽазаҳшәоит аҭыԥантәи аҭагылазаашьа иақәшәаша ахәышәтәра апрограмма ашьақәыргылара. Иалацәажәан апалатақәа аҳауа рыҩнарсра. Ахәышәтәырҭа аҳаракыраҿ игылоуп. Аԥенџьырқәа аартлатәуп ҳәа азаҳаԥхьаӡеит", - лҳәеит лара.
Урыстәылатәи аҳақьымцәа аԥснытәи рколлегацәа ирыцхыраауеит акоронавирустә инфекциа аҿагылараҿы.
Попова лажәақәа рыла, ачымазцәа алҩаара рҽазыҟарҵоит. Атуристцәа еиҳа-еиҳа рхыԥхьаӡара арацәахара инадҳәаланы ҭагалан ачымазцәа еиҳа еиҳахар ҟалоит.
Аԥснытәи рколлегацәа ацхыраара рыҭаразы Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иаҭааит Сеченов ихьӡ зху Московатәи амедицинатә университет аҳақьымцәа ргәыԥ, атерапиеи апрофессионалтә чымазарақәеи ркафедра апрофессор Елена Попова зхадараҿы дыҟоу аинфекционистцәа, анефрологцәа, анестезиолог-реаниматологцәа, апульмонолог.
Аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла апандемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны ачымазара здырбалахьоу рхыԥхьаӡара 143-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 45-ҩык ргәы бзиахеит, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Ауааԥсыра акоронавирустә ҿкы рацәыхьчаразы аоперативтә штаб нанҳәа 8 рзы адырра ҟанаҵеит раԥхьатәи авирус змоу атурист Урыстәылаҟа дшыргаз.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Урыстәыла Агәабзиарахьчара аминистрра аекспертцәа русуратә аҭаара алҵшәақәа ирызку аилацәажәара мҩаԥыргоит Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа дадгаланы.
Аҭыԥантәи анапхгара ақалақь асасцәа рахь ааԥхьара ҟарҵоит асоциалтә еицәыхарара азгәарҭаларц, амедицинатә сабардақәеи анапҭарԥақәеи ныҟәыргаларц ахәаахәҭырҭа дуқәа, адәқьанқәа, амузеиқәа уҳәа ианырҭаауа, ауаажәларратә транспорт ианҭоу.
Гәылрыԥшь араион аҵара аҟәша аиҳабы Дмитри Габлиа арубрика "Раионк аԥсҭазараҟынтә" аҿы еиҭеиҳәеит араион аҟны иахьа еиҿкаахо афестиваль зызку, уи ахьымҩаԥырго атәы.
Иахьазы Аԥсны акоронавирус здырбалахьоу рхыԥхьаӡара 107-ҩык рҟынӡа инаӡоит. Урҭ рахьтә 37-ҩык ргәы бзиахеит, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аҟәа ақалақь амш азы иаатыз ацәыргақәҵа "Аҟәа – есымша иуцу аныҳәа" шьақәгылоуп ХХ-тәи ашәышықәсеи ҳаамҭазтәии аԥсуа сахьаҭыхыҩцәа Аҟәа иазку рҭыхымҭақәа 40 рыла.
Аруаа имҩаԥыргаз аԥырҩы дызҭам аԥрыгақәа реихсра ҳаамҭазтәи аибашьратә ԥышәа анализи, Аладатәи арратә округ аҟәшақәа рхы иадырхәо атактика аҿиареи шьаҭас ирымоуп.
2020 шықәса хәажәкыра 16 рзы амилициаа хысрала ирцәыбналарц зҽазызшәаз ԥшьҩык ауааԥсыра аанкылан.
Афонҿыцтәи аҳаԥы аекскурсиа амҩаԥгаҩ Алмасхан Агәмаа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит акарантин ашьҭахь аҳаԥы аҭааҩцәа рыдкылара шеиҿкаау.
Аԥсни Урыстәылеи еицырзеиԥшу аҳәаа аадыртит нанҳәа 1 азы.
Атәылаҿы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа аицәахара инадҳәаланы Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәарҭа Аконсултә ҟәшаҿы адкыларатә ԥҟарақәа еиҭаркит.
Аԥсны иҟоу урыстәылатәи арратә округ артиллеристцәа рдыррақәа ирыздырҳауан артиллериатә ԥшыхәцәеи, аԥырҩы дызҭам аԥрыгақәа ррасчотқәеи алархәны.
Аԥсны абыргцәа рхеилак ахантәаҩы Аполлон Думаа арадио Sputnik аефир аҟны дигәалаиршәеит ауаажәларратә усзуҩ Хьрыԥс Џьапуа.
Цәыббрамзазы Андреи Стенин ихьӡ зху аиндаҭлара асаит stenincontest.ru | stenincontest.com аҟны ирыланаҳәараны иҟоуп иаиааиз рыхьӡқәа. Аиндаҭлара иара убасгьы ихацнаркуеит ашықәс нҵәаанӡа адунеи ақалақьқәа рҿы аиааирагаҩцәа рыбжьара ароуд-шоу амҩаԥгара.
Ажьырныҳәа 1, 2021 рынахыс Урыстәыла аҭаара алшоит аамҭакьаҿлатәи аелектронтә визала. Sputnik еилнакааит ари аԥҟарра ҿыц зхы иазырхәар зылшо азусҭцәоу.
Ԥхынгәымза анҵәамҭазы Аԥсны акоронавирустә инфекциа акыр алаҵәара аиуит. Аҿкыра зыхьыз реиҳараҩык амедицинатә усзуҩцәеи урҭ рҭаацәарақәеи роуп.
Акультура аминистрра аконцертқәеи агастрольқәеи рыҟәша аиҳабы Адамыр Гәынба арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит арҿиаратә коллективқәа Аԥсны аҩныҵаҟа рықәгыларақәа шарбоу, иахьымҩаԥысуа, араионқәа рҟны ақәгыларақәа рзы уадаҩрас ирԥылало атәы.
Аԥсны Аҳәынҭқарра аԥыза-министр Александр Анқәаб дидикылеит Аԥсны иҟоу Урыстәыла аҳазалхратә маҵзура ахаҭарнак Константин Козлов.
Иахьазы Аԥсны авирус роухьеит 98-ҩык, урҭ рҟынтәи 37-ҩык ргәы бзиахеит, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Амилаҭтә туристтә еилахәра аусзуҩ, аекскурсиа амҩаԥгаҩ Алиса Гәымԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит апандемиа аамҭазы русураҟны изықәныҟәо аԥҟарақәа ртәы.
Нанҳәа 15 рзы Шәача, Гәбаа адәаҿы имҩаԥысраны иҟоуп абокс азы ашоу Адунеизегьтәи абокс азы ахеилак 58 аконвенциа аҳәаақәа ирҭагӡаны. WBC аверсиала адунеи ачемпион ититул азы еисараны иҟоуп.


АҞӘА, жьҭаара 7 – Sputnik. Стокгольм ирыларҳәеит афизиологиеи амедицинеи рзы Нобель иаԥхьахә ранаршьеит ҳәа аҵарауаа Уилиам Келини, Петер Ратклиффи, Грегг Семенци. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Аԥхьахә занашьоу аԥхьахәрыҭара ацеремониа мҩаԥысраны иҟоуп ԥхынҷкәын 10 рзы, Нобель иаԥхьахә ашьаҭаркҩы – швециатәи анаплакҩы Альфред Нобель (1833–1896) иԥсҭазаара даналҵыз амш аҽны. Аҭынчраз аԥхьахәгьы иара ашьаҭаркҩы иҳәахьала ԥхынҷкәын 10 рзы ирыҭахоит.
2019 шықәса рзы аԥхьахә 9 миллион швециатә крон (950 000 доллар) артәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аҭынчраз Нобель ипремиа зауз рылаҳәоуп
АҞӘА, жьҭаара 27 — Sputnik. Акоронавирус ианеиҵаха аҽа шықәсыки бжаки рҟынӡа ахы цәырнагалоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Роспотребнадзор аепидемиологиаз ЦНИИ аклиника-аналитикатә усуразы адиректор ихаҭыԥуаҩ Наталиа Пшеничнаиа лажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
Еиуеиԥшым атәылақәа рҿы COVID-19 аамҭа-аамҭала ахы цәырнагалоит ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны аҭагылазаашьа аҽарцәгьар ҟалоит жәабран-хәажәкыра рзы. Ашыкьымҭа леир алшоит аԥхынразы ҳәа лҳәеит Пшеничнаиа уаанӡа амаҵзура аинтервиу аҭо.
Акоронавирус апандемиа адунеи атәылақәа зегьы амҽханакит. Ичмазаҩхахьеит 42,7 миллион-ҩык 1,1 миллион рыԥсҭазаара иалҵхьеит.
Урыстәыла миллионки бжаки ачымазара рыхьхьеит, 1,15 миллион-ҩык ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит 17,3 нызқьҩык.
Аԥсны авирус рыдбалоуп 3839-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 1464-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 36-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 26 — Sputnik. Ереван Бақәа ахара аднаҵеит аинышәара арежим иқәныҟәом ҳәа. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
"Еиду Аштатқәа рҟны иалыршаз аиқәшаҳаҭра еилаганы азерррбаааиџьантәи аган асааҭ 08:45 (07:45 мск) рзы артиллериала Арцах аҩада-мрагыларатәи аинырратә цәаҳәаҿы алахысра иалагеит", - лыҩуеит Facebook аҿы Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра апресс-маӡаныҟәгаҩ Шушан Степаниан.
Уаанӡа Азербаиџьан Ермантәыла ахара аднаҵахьан аиқәшаҳаҭрақәа еиланагеит ҳәа.
Уи аԥхьа Ашьха Ҟарабах ахымца нкылахоит ашәахьа, жьҭаара 26 асааҭ 7.00 (8.00) рзы Ермантәылеи Азербаиџьани адәныҟатәи русқәа рминистрцәа Зограб Мнацаканиаи Џьеихун Баирамови реиԥылара ашьҭахь ҳәа Аҳәамҭа рыланарҵәахьан ЕАА Аҳәынҭдепартамент
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Ермантәылеи Азербаиџьаниии арратә ҭагылазаашьа рыларҳәеит. Ҟарабах адыррақәа рыла ареспублика ауаа реиланхарҭақәа артиллериала ирылахысуан, аҳҭнықалақь Степанакертгьы налаҵаны.
АҞӘА, жьҭаара 28 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 458 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 106 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 137-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 118-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 26-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык, илҩаауп 15-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит жәҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 51-ҩык апациентцәа. 47-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп. Амобилтә госпиталь аҟынтәи илҩаауп быжьҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, нанҳәа 19 - Sputnik. Аԥснытәи аган урыстәылатәи рколлегацәа алархәны иҭырҵаауеит ҳтәылахь афымцалашара аашьҭра азҵаара, Егры ГЕС аусура анаанкылахо аамҭазы адагьы, ҳазҭоу ашықәс абҵарамза нахысгьы ҳәа аҳәамҭа ҟаиҵеит АУН "Амшынеиқәафымцамч" адиректор хада Михаил Логәуа. Абри атәы аанацҳауеит Аԥсны аекономика аминистрра асаит.
Логәуа уаанӡагьы иазгәеиҭахьан "Амшынеиқәафымцамч" аҟны иҟарҵо азԥхьагәаҭақәа рыла Аԥсны анҭыҵынтә афымцамч аиура аҭахны иҟалоит абҵарамзазы ҳәа, избан акәзар Егры ГЕС иарҿио афымцамч аҟынтә 40% инаӡо ҳара ҳахәҭаа убри аамҭазы инаҳхуеит.
Аҩашаҽны, нанҳәа 18 рзы урыстәылатәи аспециалистцәа рделегациеи, Аԥсны аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озгани, АУН "Амшынеиқәафымцамч" адиректор хада Михаил Логәуеи Егры ГЕС иаҭааит ари акомплекс иатәу аобиектқәа рҭагылазаашьа рбарц.
Астанциаҿы аремонт цонаҵы, 2021 шықәса жәабранмза инаркны лаҵарамзанӡа ҳтәыла фымцамчыла аиқәыршәара азҵаара аус адуларақәа цоит уажәы аҩтәылак рыбжьара.
Аҭҵаарақәеи агәаҭарақәеи зегь рышьҭахь урыстәылатәи аделегациа иазнархиоит Урыстәылантә афымцамч аашьҭра иазку атехникатә схемақәа рыҟаҵаразы абжьгарақәа.
ЗҲәА "Егры ГЕС" адиректор Леван Мебониа иазгәеиҭеит, арегламент ишаҳәо ала, астанциа ес-хәышықәса иаанкыланы игәаҭалатәуп, аремонт аҭахны иҟазаргьы, иҟаҵалатәуп ҳәа. Аҵыхәтәантәи аремонт ара иҟаҵан 2006 шықәсазы.
Нанҳәа 11 рзы Аԥсны аенергетикатә система аҭагылазаашьа аҭҵааразы ҳтәыла иаҭааит урыстәылатәи аделегациа, Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи Урыстәыла аенергетика аминистр Александр Новаки реицәажәара шыҟаз инақәыршәаны.
Аделегациа иалахәуп АО "Техническая инспекция ЕЭС" аекспертцәеи ПАО "Россети" атехникатә хылаԥшра ацентр аспециалистцәеи.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
-
Аԥсны Урыстәылантә афымцамч аиуразы азыҳәа ҟанаҵеит


Иахьатәи аамҭазы ахшара дызмауа аҳәса реиҳарак амедицинахь ихьаԥшуеит ацхырааразы. Иҟоуп иара убасгьы жәлар рыхәшәқәа зхы иазырхәогьы. Аԥсуа фольклор аҟны ахшара дызмам аԥҳәыси ӡы зҭам аҵеџьи еиҿдырԥшуан.
Ахшараиура ацхрааразы ажәытә рхы иадырхәон еиуеиԥшым аҳаскьынқәа. Иаҳҳәап, аҳәынҷараҳ мамзаргьы аҳәынҷарахәшә. Уи абӷьыцқәа аӡы рылхны литрак ацха цқьа иалаӡҩан идыршуан ҩбаҟа сааҭ. Иара мышкахьы хынтә мҳаҵәк-мҳаҵәк аԥҳәыс илдыржәуан.
Иара убасгьы ахшарадара аԥырҟәҟәааразы аԥсуаа аныҳәарақәа мҩаԥыргон. Ачара ашьҭахь хымз ааҵуаны аҭаца Анана-Шацәа дрыҳәо далагон ахшара лаҭәаршьарц азы. Кәырбанс иҟарҵон ацә ма арбаӷьқәа ҩба, акәакәар, аӷәазала, ацәашьы рыцҵаны.
Ажьираҟны аныҳәара мҩаԥыргон ахшара дызмауаз аԥҳәыс лҭаацәа мамзаргьы лхаҵа иҭаацәа ажьира рымазар. Аԥхьа лара лхаҵа иуацәа лыцны лабраахь инеиуан. Аныҳәара амҩаԥгаразы иахәҭаны иҟаз зегьы уахь инаргон, аӡи амҿи рыда. Хымԥада инаргон хәыц еиқәаҵәа зламыз аџьма шкәакәа. Ақьабз ашәахьа ма ахәаша амра ҭашәаанӡа имҩаԥыргон. Дныҳәон ахшара дызмауз лаб мамзаргьы лашьеиҳаб. Аныҳәара ашьҭахь лара лхаҵа иҩныҟа дхынҳәуан, лабраахь ианцоз иргаз иарбанызаалак амаҭәаргьы ырхынҳәны иаалгон. Џьара акы лхашҭыр, аныҳәара амч ыӡуеит ҳәа иршьон.
Аамҭақәак рышьҭахь, шәахьак ма хәашак аҽны аныҳәара мҩаԥыргон лхаҵа иҩнаҭаҿы. Убри аан аныҳәара ҟаиҵон лабхәа, мамзаргьы лхаҵа ижәлантә иреиҳабыз ауаҩы.
Аԥҳәыс ахшара дзылмоуа илылачны иҟоу ачымазароуп изыхҟьо ҳәа рыԥхьаӡозар, аԥҳәысеилыргаҩ днарыԥхьон. Уи аԥҳәыс амассаж лзыҟалҵон, аласалых цқьа иалхыз акасы лыбӷа иакәлыршаларц лабжьылгон.
Лассы-лассы ахшара дызмауаз аҳәса ахәаџьацәа рахь инеиуан, аԥшыҩцәа рахь ҵаара инеиуан. Урҭ хымԥада ирыцхраауеит ҳәа агәрагара рыман. Имаҷҩымкәа аҳәса ахәаџьа шәҟәқәа ныҟәыргон. Урҭ ацәгьа-мыцәгьа рыԥхьанацоит ҳәа иршьон.
Иҟан агәрагара атәым хәыҷы ааӡара даазгаз аԥҳәыс хымԥада лхаҭа ахшара лцәа далашәоит ҳәа. Аиҳарак аҷкәынцәа ракәын ааӡара иааргоз. Ахәыҷы даниҵәҟьаз ааӡара дыргозар, иҷапанхәҭагь ргон. Ахәыҷы ааӡара даазгаз аԥҳәыс ахәыҷы иҷапанхәҭа анышәаԥшь иларкәымпылны аҩны аҭӡы иалалшьыхуан. Уи ала иара аҩны ихатәык еиԥш ибо дҟалоит ҳәа ишьан.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Есма Ҭодуа, Sputnik
Аԥсны аԥсабара беиоуп аӡқәа, аӡиасқәа рыла. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп ахьы ҭызго аӡқәа, егьырҭ аинерттә материалқәа ахьыҵухыр алшо, иара убас иуникалтәу аӡқәа: иаҳҳәозар, "зышьҭрахь игьежьуа аӡы" – аҵарауаа аԥсуа еставелла ҳәа изышьҭоу амшын иалало аӡы еснагь ҭыԥк аҿы шьҭахьҟа ихынҳәуа. Убри инаҷыдангьы иҟоуп зынӡаск аӡы зҭам аҟәарақәа. Урҭ иреиуоуп Оҭҳара ақыҭа еиҩызшо Ӡыдаҟәара. Иара амш цәгьа аныҟоу заҵәык ауп аӡы анҭало.
"Ӡыдаҟәара ҳәа изышьҭоу – ари жәытә ӡиас ҭыԥуп. Ари аҟәара мышцәгьамзар аӡы зҭамло, аӡы ахьҭам азоуп Ӡыдаҟәара ҳәа изашьҭоу. Амш аныцәгьахо аӡы ҭалоит, амш аныбзиоу иҭабаны иҟоуп. Иара агеи-ашьхеи ашьапаҿынтәи аҩ-бахә рыбжьара иҟәрыԥшны иаауеит, Мҷышь аҭыԥ аҿынӡа иҩеиуеит", – ҳәа еиҭалҳәоит Оҭҳара инхо Ира Қапба–Аиба.
Ӡыдаҟәара аӡы ахьҭамло адагьы, ари аҭыԥ ашанақәа адырбалоит. Ишеиҭарҳәо ала, иара ахаҿы ахәаҟны ижуп хҩык аиҳәшьцәа, урҭ ҭынха ҳәа аӡәгьы дахьрымамыз аҟынтәи анышәынҭрагьы ҟаҵам, дара ҟәырҭлаххан, убра ииасуа ауаа ирԥырхагахоит. Урҭ рнеҩсангьы араҟа лассы-лассы Ӡызлан дырбалоит. Ус еиԥш ахҭыс ҟалеит уажә ааигәагьы.
"Абасоуми "N" дзибаз. Абри ацҳаҿ дааиуан, Ӡыдаҟәара абра ацҳа ахьху, абас дџыхӡа даацәырҵит, имҩа кны дылмышьҭуа далагеит, иара дшәан, дыҳәҳәо дыҩуа дшаауаз абра Мирабраа рашҭа дҭалеит. Уи нас ԥсыуаҵас аҭәҳәа ҟарҵеит, аҵыблаа ҟарҵеит. Дшәеит даара, игәы еиҭаԥеит, аха аҵыблаа аныҟарҵа, нас дыбзиахеит. Иара ацҳа ахаҿы, ахәаҿы Папцавақәак убра, хҩык аҳәсақәа аҟан, иԥсит, аӡәгьы дрымамызт, ахәы рмоузт, егьи рмоузт, иҟәырҭлаххеит дара. Убарҭгьы ауаҩԥсы убра данынабжьалалак иҩуа ишьҭалон. Нас абри иублыр бзиоуп рҳәан, аҭәа амца ацраҵаны ирблит, нас уаҳа ирымбо иалагеит", – ҳәа еиҭалҳәоит ақыҭанхаҩ.
Оҭҳара инхо узазҵаалак, ахәыҷы инаиркны иззымдыруа дыҟам Ӡыдаҟәара иамоу ашанақәа. Урҭ уи адырра адагьы агәра ргоит аилашәшәымҭаз уаҟа аиасра шыбзиам.
"Сабхәа дибахьан, лыхьӡ сҳәар сҭахым, Ӡызлан дкацәааит. Абас иааилашәшәуа џьара дыҟан даауан, аҟәара, ани ацҳа ахьыҟоу дҭаланы дзааиуаз аӡәы дџыхӡа иаԥхьа абас днагылеит. Нас иара инапы иҟьо, ишьапы иҟьо, дшәеит, аха анс ҟаиҵацыԥхьаӡа иара, дыҩны иаԥхьаҟа диасны дкәаҩӡа дгылон, ыыт ҳәа саныҳәҳәалак сашьҭахьҟа дгылон иҳәеит. Нас абас ҳзеикәагьежьуаз мацара, ахәы сҩыхәнеит иҳәеит, ари закәызеи, баасышьҭымҵуеи ҳәа, абрагь сҩыхәнеит, ларгьы дсышьҭыҵит иҳәеит. Ашьҭахь абри ахаҵа дҟәашӡа абра дааит избаз ҳәа. Аҭыԥ бзиаӡам, уахынла акәым, иара ҽынлагьы убра сиасыр сҭахӡам сара, абас сакәшан сцоит, убри ацҳа ақәлара бзиа избаӡом", – ҳәа ҳалҳәеит Ира Қапба-Аиба.
Ӡыдаҟәара анашанара ари ала инҵәаӡом. Иара иаҿагылоу абахәраҿы ахаҳәқәа ирыбжьысны аӡы цқьа анлеиуа ыҟоуп, аӡрыжәтә ҳасабала. Аха уи аӡы цқьагьы есымша иаауам. Убри анаауа иақәшәаз ашықәсан дманшәалахоит, акгьы иԥырхагахом ҳәа иԥхьаӡоуп.
Анашанара ҳацәхьаҵуазар, аиашазы Аԥсны иамоу аӡы цқьақәа аӡрыжәтә ҳасабала рхархәара акыр ишхәарҭоу азгәарҭахьеит аҵарауаа, дара Аԥсны иқәынхо рзын мацара моу анҭыҵгьы аҭирҭақәа рахь инауго иҟауҵар ауеит. Аха иахьазы аӡымҩангагақәа рыҟамзаара иахҟьаны ақыҭақәа реиҳарак Ӡыдаҟәара иаҩызоуп – аӡы иаҿықәынхо, аха зыҩнаҭақәа рҟны аӡы змам – инашанаӡами ари?
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Абызшәа аԥсҭазаара ахыҵхырҭаҿы игылоуп, иарада ауаа реицәажәара зыҟалом, ргәы иҭоу рзеибыҳәом, рԥышәа аимдара залыршахом. Егьырҭ ажәларқәа зегьы рхатәы бызшәа шрымоу еиԥш, аԥсуаагьы даҽа жәларык излареиԥшым ирдырга ҷыдоуп ибеиоу рхатәы бызшәа – аԥсшәа.
Азқьышықәсақәа рӡеибафареи аамҭа цәгьеи иргәылсны ҳаԥсадгьыл аҿы иаԥшәымаха иҟаз ҳбызшәа-бырлаш ҟәышрыла ҳажәлар рҿахәы ҳәо рымаҵ ауеит иахьа уажәраанӡа.
Ҳбызшәа шәыга рацәала иҩычоуп, ибеиоуп, иҵаулоуп. Иарала иузымҳәара маҷуп. Еиуеиԥшым аҭагылазаашьақәа раарԥшразы абызшәа иалоуп ихиоу, имазеиу, ажәаҳәаҿы ахархәарада ак зҭахым ажәахиақәа (иаҳа ииашаны иуҳәозар, афразеологиатә жәеидҳәалақәа). Ҳарзааҭгылап урҭ:
Напы мацара; напы мацара дааит – акгьы укымкәа, унапы ҭацәны иаалырҟьаны џьара сасра неитәыс иануқәшәа "ҳаи, сышԥаԥси, напы мацара сааит" рҳәоит.
Ҳәызбада ихәда ԥиҟеит – ауаҩы даара игәы иалсшаз ажәабжьк аниаҳа ма ажәала, уск ала ихәҭамыз аӡәы данақәиршәа, "ҳаи, ҳәызбада сыхәда шԥаԥиҟеи" иҳәоит.
Инапаҿы дааигеит – диргәыбзыӷит, иҳәатәаҿы дааигеит аанагоит.
Атымитыша дҭаҳаит – уск иахҟьаны дызлымҵша ауадаҩра дақәшәеит.
Аҽада дақәтәеит; аҽада дақәиртәеит – ауаҩы дзырԥхашьаша уск данақәшәалак, мамзаргьы дандырԥхашьалак, "аҽада сышԥақәуртәеи" ҳәа иҳәоит ҭакс.
Лахь ииҭеит – диацәҳаит, диабжьеит аанагоит.
Гәалагәала дцәажәеит – ауаҩы дгәааны даныҟоу ма игәамырԥхаӡакәа уск даналацәажәо абас рҳәоит.
Ҷанҷаны еибафоит – еицәҳауеит, еисуеит, иааибуам аанагоит.
Ԥынҵала аӡы ижәуам – даара дҟәыӷоуп, ииҳәо-ииуа идыруеит ҳәа аӡәы дурҽхәарц ануҭаху абас еиԥш иҟоу ажәеицааира ухы иаурхәар алшоит.
Ҳаи, уабаҟаз рҳәааит; уччаԥшь еиқәаҵәахааит; ӡибнаҟа дцааит – уӡааит, ухнымҳәааит, ацәгьара уаҳааит, иузыҟалааит аанагоит абас еиԥш иҟоу ажәақәа. Дара ашәиратә елемент ҳасабала рхы иадырхәоит.
Мшызҳа изҳаит – ирласны ддухеит.
Ашьеи ахши еилаҭәо – иқәыԥшу, зцәа-зжьы патәу, ишкәакәоу, зӡамҩақәа ҟаԥшьу аӡӷаб абас лзырҳәоит.
Дызлааз амҩа ихадыршҭит – ддыршәеит.
Ибыз дафоит – амыцхә дцәажәоит, амыцхә иҳәоит.
Игәы цқьам – дҳарамуп, аӡәы изы абзиа иҭахым.
Кәрыжәаа дрықәлоуп; Кәрыжәаа ирықәлоуп – зықәра наскьахьоу ауаҩы, мамзаргьы ижәытәтәиу амаҭәар иазкны абри еиԥш иҟоу ажәеицааира рхы иадырхәоит.
Аԥсы мыжда ҵаауп; игәы ҭҟьеит – ашәара, акы даршәеит.
Ауа иуа, кьантыжә маҟа – иаагозар, ачарахь аԥшәмацәа иаҭахугьы иаҭахымгьы ааԥхьара анрырҭа, "ауа иуа кьантыжә маҟакгьы даанырмыжьит", зегьы ирарҳәеит рҳәоит.
Махәи ҵыси еиқәиртәом; аҵыс мҩас асахьа ҭихуеит – дшәарыцаҩ бзиоуп аанагоит.
Мыцла деибаркуп – амцҳәара бзиа избо изы.
Акьаброу асра; акьаброу дасуеит – амшгара, амш игоит, ак аҟаҵара иҭахым.
Иԥсахы еибакит – игәы ԥжәеит, дгәамҵит.
Ибыз ихәоит – иҿабызшәа ырхааны ихы иахәаша ҟаиҵоит.
Аман иирҳәеит – диргәаҟит, дирааԥсеит аанагоит.
Изшьапык адамра иҭагылоуп – аԥсра ахықә дхықәгылоуп.
Ихы дубеиа ибоит – иҽирԥагьоит, ихы дуны ибоит.
Хыхь еиқәыԥхьаӡоу аҿырԥштәқәа инарҭбааны рхы иадырхәоит ԥсышәа цқьала ицәажәо, иара убас зықәра зфахьоу ҳбызшәа аҵаулара бзианы изнырхьоу абыргцәа ражәаҳәаҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 25 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 480 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 172 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 25 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы рыԥсҭазаара ишалҵыз ҩыџьа апациентцәа.
1944 шықәсазы ииз апациент, иара ареанимациа аҟәша дҭашәеит цәыббрамза 28 рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 25 рзы иԥсҭазаара далҵит.
1939 шықәсазы ииз ахаҵа, иара ареанимациа аҟәша дҭашәеит жьҭаара 20 рзы рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 24 рзы иԥсҭазаара далҵит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 141-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 51-ҩык, илҩаауп 8-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит жәҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 42-ҩык апациентцәа. 39-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жьҭаара 9 - Sputnik. Урыстәыла ахада Владимир Путин агуманитартә хшыҩзышьҭра аҭаны ааԥхьара ҟаиҵеит Ҟарабах аԥсцәеи атҟәацәеи реимдаразы аамҭала ахымца аанкылазарц ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Кремль апресс-маҵзуррра адыррақәа шьаҭас иганы.
"Азербаиџьан ахада Ильхам Алиеви Ермантәыла аԥыза-министр Никол Пашиниани Владимир Путини изныкымкәа ҭелла реицәажәара ашьҭахь Урыстәыла ахада Владимир Путин агуманитартә хшыҩзышьҭра аҭаны ааԥхьара ҟаиҵеит Ҟарабах аԥсцәеи атҟәацәеи реимдаразы аамҭала ахымца аанкылазарц", - ҳәа азгәаҭоуп адырраҭараҿы.
Ашьха Ҟарабах еиҭахгьы бџьаршьҭыхрала еиҿагылеит цәыббра 27 азы. Бақәеи Еревани дара-дара ахара рыдибаҵоит. Аибашьратә ҭагылазаашьеи амобилизациеи рыларҳәеит Ермантәыла. Бақәа акәзар, амобилизациа ахәҭакахьала ирылаҳәоуп, акоменданттә сааҭ аус ауеит.
Аганқәа рыҩбагьы рдыррақәа рыла, аԥсыҭбарақәа ыҟоуп аруаа рганахьеиԥш аҭынчуааԥсыра рганахьалагьы. Азербаиџьан адгылара анаҭоит Анкара.
Урыстәыла, Америка, Франциа еиҿагылоу аганқәа рахь ааԥхьара ҟарҵеит абџьар шьҭаҵаны аиҿцәажәарахь икылсырц. Ҭырқәтәыла аҳәамҭа ҟанаҵеит Бақәа ззыҳәо зегьы рыала адгылара шанаҭо азы.
Ҟарабах аконфликт ахы акит 1988 шықәса жәабранмзазы, Ашьха-Ҟарабахтәи автономтә област Азербаиџьантәи ССР ишалҵуа азы аҳәамҭа аныҟанаҵа ашьҭахь.
1992-1994 шықәсқәа рызтәи аиҿагылара ашьҭахь Ашьха Ҟарабах Азербаиџьан анапы иҵыҵит иаԥныз араионқәа быжьба налаҵаны. 1992 шықәса раахыс ОБСЕ Минсктәи агәыԥ аҳәаақәа ирҭагӡаны аимак ҭынчрыла аилыргаразы аиҿцәажәарақәа мҩаԥысуеит. Азербаиџьан аҵакыратә акзаара атәы иалацәажәоит, Ермантәыла – иазхаҵам ареспублика аинтересқәа ахьчоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 27 — Sputnik. Акоронавирус ианеиҵаха аҽа шықәсыки бжаки рҟынӡа ахы цәырнагалоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Роспотребнадзор аепидемиологиаз ЦНИИ аклиника-аналитикатә усуразы адиректор ихаҭыԥуаҩ Наталиа Пшеничнаиа лажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
Еиуеиԥшым атәылақәа рҿы COVID-19 аамҭа-аамҭала ахы цәырнагалоит ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны аҭагылазаашьа аҽарцәгьар ҟалоит жәабран-хәажәкыра рзы. Ашыкьымҭа леир алшоит аԥхынразы ҳәа лҳәеит Пшеничнаиа уаанӡа амаҵзура аинтервиу аҭо.
Акоронавирус апандемиа адунеи атәылақәа зегьы амҽханакит. Ичмазаҩхахьеит 42,7 миллион-ҩык 1,1 миллион рыԥсҭазаара иалҵхьеит.
Урыстәыла миллионки бжаки ачымазара рыхьхьеит, 1,15 миллион-ҩык ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит 17,3 нызқьҩык.
Аԥсны авирус рыдбалоуп 3839-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 1464-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 36-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 26 — Sputnik. Ереван Бақәа ахара аднаҵеит аинышәара арежим иқәныҟәом ҳәа. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
"Еиду Аштатқәа рҟны иалыршаз аиқәшаҳаҭра еилаганы азерррбаааиџьантәи аган асааҭ 08:45 (07:45 мск) рзы артиллериала Арцах аҩада-мрагыларатәи аинырратә цәаҳәаҿы алахысра иалагеит", - лыҩуеит Facebook аҿы Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра апресс-маӡаныҟәгаҩ Шушан Степаниан.
Уаанӡа Азербаиџьан Ермантәыла ахара аднаҵахьан аиқәшаҳаҭрақәа еиланагеит ҳәа.
Уи аԥхьа Ашьха Ҟарабах ахымца нкылахоит ашәахьа, жьҭаара 26 асааҭ 7.00 (8.00) рзы Ермантәылеи Азербаиџьани адәныҟатәи русқәа рминистрцәа Зограб Мнацаканиаи Џьеихун Баирамови реиԥылара ашьҭахь ҳәа Аҳәамҭа рыланарҵәахьан ЕАА Аҳәынҭдепартамент
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Ермантәылеи Азербаиџьаниии арратә ҭагылазаашьа рыларҳәеит. Ҟарабах адыррақәа рыла ареспублика ауаа реиланхарҭақәа артиллериала ирылахысуан, аҳҭнықалақь Степанакертгьы налаҵаны.
АҞӘА, жьҭаара 27 - Sputnik. Аԥсны COVID-19 аҿагыларазы аԥкырацҵақәа алагалахоит Бжьаниа Москва амедусзуҩцәа данырԥыла ашьҭахь, абри атәы арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит Урыстәыла иҟоу Аԥсны ацҳаражәҳәаҩ Игор Ахба.
"Аиԥылара еиҿнакааит Москва иҟоу Аԥсны Ацҳаражәҳәарҭа. Уахь инаԥхьан акоронавирус зыхьуа рҟны аус заухьаз ҳџьынџьуаа-амедусзуҩцәа: Владимир Аргәын, Викториа Тарԥҳа, Мераб Арӡынба, Астан Мышәба, Едуард Быҭәба. Бжьаниа ирзеиҭеиҳәеит Аԥсны иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа зеиԥшроу. Нас аҳақьымцәа рабжьагарақәа дырзыӡырҩит. Авирус аҿаԥҽра еиҳа хра аманы иҟаларц азы аԥкырацҵақәа алагалахоит", - иҳәеит Ахба.
Иара иажәақәа рыла абжьгарақәа ахәышәтәра апроцесси апациентцәа онлаин-режим ала аконсультациақәа рыҭареи роуп ирыҵаркуа. Ацҳаражәҳәаҩ иҳәеит ишалацәажәаз Москвантәи Аԥсныҟа амедусзуҩцәа ргәыԥ аарагьы.
Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарала Москва дыҟоуп жьҭаара 26 раахыс. Аслан Бжьаниа Москва иҟазаараан дырԥылеит Москва аус зуа Аԥснытәи амедицинатә усзуҩцәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Sputnik, Сырма Ашәԥҳа
Нхыҵ Кавказтәи Ареспубликақәа зегьы рҟынтә еиԥш, Ҟабарда-Балкариантәи хатә гәаԥхарала иааз аибашьцәа рфырхаҵара, еизҳауа абиԥарақәа еимырдалап, еибырҳәалап, аҭоурых ианырҵалап. Ҳаибашьцәа ргәалашәара, рфырхаҵара аиҭаҳәара, ҳара ҳзы иԥшьоу усуп.
"Агәымшәаразы амедал" занашьоу Заур Семионов, Ҟабарда-Балкариантәи хатә гәаԥхарала иҩызцәа дрыцны Аԥсны деибашьуан. Иара игәалаиршәоит Аԥсныҟа раԥхьаӡа акәны данаа, анаҩс дызнысыз аибашьратә мҩа.
"Сара аибашьра иалагаанӡагьы Аԥсныҟа саахьан, усҟан еилукааратәы иҟан аҭагылазаашьа шҽеимыз, аибашьра иалагар шыҟалоз. Кавказтәи ажәларқәа рконфедерациа ахьӡала уа ҳаҟан уаа ҩажәаҩык. Ҳгәыԥ иалахәыз рахьтә ԥыҭҩык Аԥсны иаанхеит, уа ишыҟаз ауп аибашьрагьы шрыхьӡаз. Ҳара Ҟабарда-Балкариаҟа ҳхынҳәит, ҩымз ааҵуанеиԥш ауп ишҳаҳаз Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра иалагеит ҳәа", — игәалаиршәоит аибашьра аветеран.
Имариамызт ус ашьха каҵәарақәа ирхысны, шьапыла мацара Аԥсныҟа аара. Еиҳа ианыуадаҩыз, аха еиҳа ианаҭахыз аамҭазы. Уи рылдыршеит Нхыҵ-Кавказтәи ҳашьцәа.
"Ҳара иахәҭаны, иаҳуалԥшьаны иҳаԥхьаӡеит иаразнак Аԥсныҟа ҳцарц, гәыла-ԥсыла, шьала-дала иаҳзааигәоу ҳашьцәа ҳажәҩахыр рымаҳдарц. Аиашьа, аиашьа ила ибӷа ӷәӷәоуп еснагь. Ҳара шәарҭарак ҳҭагылар, шәаргьы убасҵәҟьа шәхы мҩаԥыжәгон. Ҳара ҳмеидгылар ҟалоума?", — дҳацәажәон Заур Семионов.
Аԥснызы, аԥсуаа рзы згәы былуа хатә гәаԥхарала еибашьуаз ҳаибашьцәа еснагь иарӷьажәҩаны иҳавагылоуп, ацәгьара аҟнеиԥш, абзиара аҟынгьы.
"Сара исҭахуп Аԥсны еизҳазыӷьарц. Уаҳа аибашьра Анцәа ишәзаимгааит, аҳәыҷқәа аҭынч ԥсҭазаара рԥеиԥшзааит, иазхазааит шәтәыла иахҭнагахьоу агәаҟрақәа. Еизҳауа абиԥарақәа ахааназы ирхамшҭааит рыжәлар знысыз аҭоурыхтә мҩа. Агәра ганы сыҟоуп уи ахә шыршьо, рхәыҷқәеи рмаҭацәеи рҟынӡа иахәҭоу ажәала ишнаро", — ҳәа азгәеиҭеит аибашьра аветеран Заур Семионов.
Агәымшәараз амедал занашьаз аҟабарда еибашьҩа Задим Тарчоков, иҩызцәа зегь реиԥш еиԥхьхәыцрак ҟамҵакәа, агәыԥ "Ҟабарда" далахәны Гәмысҭатәи афронт аҟны деибашьуан, аха рыцҳарас иҟалаз аӷа ихымца дзацәымцеит.
Задим Тарчоков иаб Билиал, игәаҵа иҭаԥсоз илаӷырӡқәа мчыла иҵәахуа дҳацәажәон.
"Ус лахьынҵас иман, иԥсҭазаара кьаҿын. Анцәа дсиҭан, Анцәа дсымихит. Сара хәҩык аҷкәынцәа сыман, хҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит. Сԥацәа иԥсыз руаӡәк хәҩык ахшара иҭынхеит. Дара рыла сыԥсы ҭагәышьоуп. Аибашьраҿ иҭахаз сԥа уаҩ диҭнымхеит, ихьӡ зҳәо иаанхаз иара ифотосахьа заҵәык ауп", — ҳәа ацәажәара дналагеит Билиал Тарчоков.
80 шықәса ирҭысхьоу Билиал Тарчоков, агәырҩа дшаӡрыжәхьоугьы, игәы камыжькәа дҳацәажәон, иазгәеиҭеит Аԥсадгьыл ахьчара ахаҵа ишиуалԥшьоу.
"Агәаҟра ӷәӷәа шәхыжәгеит аԥсуаа. Сара сеиԥш шаҟаҩы рԥацәа зықьҩыла аибашьраҿы иҭахазеи? Ҳара агәаҟра иаӡрыжәхьоу жәларуп, ҳара ҳдоуҳам ӷәӷәоуп. Иҟаҳҵарызеи, аԥсуаа харак рыдӡамкәа аӷацәа рықәлеит, Аԥсадгьл хьчатәын. Зегьы аԥсҭазаара рҭахуп, аха алахьынҵа ҳәа акы ыҟами? Досу илахь ишану дақәшәоит, уҽанурнаалароуп. Адунеи аҿы еибашьра ҟамлааит, аҭаацәа рыхшара рцәымӡааит. Зыԥсы ҭаны иаанхаз аибашьцәа пату рықәышәҵала, абааԥсы! Анцәа иџьшьаны Аиааира амоуп Аԥсны, инагӡахааит!", — дныҳәон зыблақәа аччара зцәыӡхьоу абырг.
"Иҭабуп ҳахьышәхамшҭуа, ҳаҷкәынцәа ахьышәгәалашәо, ирылшоз ала рашьцәа ирывагылеит", — зҳәаз, аибашьраҿы зыхшара ҭахаз аҭаацәа ражәақәа ҳара ҳзы акырӡа аҵанакуеит. Рҿаԥхьа ҳхырхәоит.
АҞӘА, жьҭаара 29 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 427 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 68 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 29 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы лыԥсҭазаара дшалҵыз 1976 шықәсазы ииз апациент. Лара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаарамза 13, лыԥсыԥ лагаҩагара акыр илцәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра лыманы. Иақәнагаз атерапиа шлзымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 29 рзы лдунеи лыԥсахит.
Жьҭаара 29 рзы рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы аҟәатәи амобильә госпиталь аҟны ишьҭаз апациент иԥсҭазаара далҵит, иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 135-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 113-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 29-ҩык, ибжьаратәуп - 36-ҩык, илҩаауп 13-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит 11-ҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 55-ҩык апациентцәа. 51-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Аҭагылазаашьа араион аҿы ицәгьоуп, 200-ҩык иреиҳауп ачымазара змоу. Ахәышәтәырҭаҿы ишьҭоуп 17-ҩык. Ачымазара аҩны изхызго зегьы ргәабзиара шыҟоу ҳазҵаауеит, иҳамоу алшарала ацхыраара раҳҭоит. Иааиуа амчыбжь азы иаартхоит астационар ҳасабла ачымазара змоу рзы 30-ҩык рҭыԥ. Уи анаҩсгьы иҳамоуп акомпиутертә томограф. Иара икоммерциатәуп, аха уажәы аиҿцәажәарақәа имҩаԥаҳгоит, уи иаалкау атәылауаа рзы хәыда ԥсадахарцаз. Мызкы 100-ҩык рҟынӡа ачымазаҩцәа ргәаҭаразы алшара шыҟало агәра ҳгоит. Уахь иаҵанакуеит зылшарақәа ԥку, насгьы зҭагылазаашьа уадаҩу аҭаацәарақәа рҟынтә ауаа. Иара уи адагьы, Гагратәи амедицинатә коллеџь аҟны аҵара зҵо 30-ҩык астудентцәа ахәышәтәырҭаҿы аҳақьымцәа ацхыраара рырҭалоит. Ахәышәтәырҭа хәшәыла еиқәыршәаразы иҟан ауадаҩрақәа, аха урҭ рҽеиуп. Ҳхатә мчқәа рыла иԥшаахаз маҷым, аха аҳәынҭқаррагьы ацхыраара ҟанаҵеит",- еиҭеиҳәеит Барцыц.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Сара Аԥсныҟа сааижьҭеи уажәшьҭа жәашықәса ҵуеит. Ҭырқәтәыла еизарак аҿы Аԥснынтә академикцәа неины иҟан. Убра ҳаиқәшәеит дареи сареи, ҳагьеибадырит. Дара изласарҳәаз ала, раԥхьатәи археологс иҟаз Михаил Мамед-иԥа Ҭраԥшь иакәын. Саргьы с-Ҭраԥшьԥҳауп ҳәа анраҳа, Аԥсныҟа саарц, археологиа аус снапы аласкырц рҭаххеит, ус еиԥш сабжьыргеит. Саргьы мап сымкӡеит, усгьы исҭахын избарц Аԥсны, снеирц сазхәыцуан есымша. Убас иҟалеит Аԥсныҟа саара.
Раԥхьаӡа акәны Аԥсныҟа сааит агәыԥ сацны ныҟәара ҳәа. Усҟан Афон ҿыц Ҭраԥшьаа рҿы сынхон жәамш. Анаҩс Ҭырқәтәылаҟа сгьежьит, исгәалашәоит цәыббрамзазы уажәшьҭа нхараҵәҟьа ҳәа сгәы иҭакны сааит схала сыԥсадгьыл ахь.
Аԥсныҟа санаа раԥхьа Инна Ҳаџьымԥҳа лҿы ҩышықәса сынхон. Нас абызшәагьы убра исҵеит ибзианы. Аԥсныҟа санаауаз даараӡа имаҷны издыруан аԥсуа бызшәа, сызцәажәаӡомызт. Аԥсуа бызшәа аҵаразы Нонна Ҭхәазԥҳа лахь сцеит, уаҟа аурокқәа сырхысуан. Абас исҵеит аԥсуа бызшәа.
Сара Ҭырқәтәыла Анкаратәи иреиҳау аҵараиурҭаҟны салгеит археологиа иазку афакультет. Ҭырқәтәыла сзаанаҭ ала аԥышәара сыман, аха аусура саламгаӡацызт. Уажәы, Д.И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт археологиа аҟәшаҿы аус зуеит аҭҵаарадырратә усзуҩ лаҳасаб ала, иара убас С.Дбар ихьӡ зху Гәдоуҭатәи амузеи аҟны сзанааҭ аганахьала специалистс сыҟоуп.
Сара излаздыруа ала, хәҩык сабшьҭра иатәыз Ҭырқәтәылаҟа ицеит, сабду иаб иашьцәеи иареи, аӡәы Аԥсны даанхеит. Ҳабдуцәа Анхәа ақыҭа иҭыҵит. Ҭраԥшьаа Ҭырқәтәыла ирацәаӡам. Ҳара ҳқыҭа Ҭырқәтәылатәи ақалақь Синоп иавоуп. Ҭраԥшьаа реиҳарак Диузџье инхоит, Адаԥазаргьы иҟоуп, аха еиҳа имаҷуп. Аԥсны инхо Ҭраԥшьаа еиҳа ирацәаҩуп.
Саб иан Смырԥҳан, Наадие лыхьӡын, сара сылхаанӡам. Сан Ҷокәуаԥҳауп, Леман лыхьӡуп, уи лан Асамааԥҳан, Сарбез лыхьӡын, уи сылхаануп, есымша аԥсышәала дцәажәон. Санду Ҭырқәтәыла диит, аха ландуи лани рҟынтә Аԥсназы ирҳәақәоз ажәабжьқәа рацәаны илдыруан, ҳарҭгьы иаҳзеиҭалҳәақәоз ыҟан.
Аԥсны даараӡа иԥшӡоуп, уаҟа аԥсуаа нхоит лҳәалон санду еснагь. Уатәи аԥсабара даҽакы иалаҩашьом, аиаҵәара рацәоуп, ҳашьцәа Аԥсны инхоит, уа иҟоуп ҳәа хьаас илыман, гәыҵхак шлымаз аҟара удыруан, лгәы ԥшаауан, Аԥсны иадҳәалаз ахьаагара лнубаалон санду.
Сара сзаанаҭ аганахьала аетапқәа, аамҭақәа, хаз-хазы иҳамоуп. Сара сзаанаҭ аклассикатә аамҭа иадҳәалоуп, антикатәи аамҭа, абырзен аамҭа, римтәи аамҭа. Раԥхьа санаа аекспедициақәа рахь сцеит археологк лаҳасаб ала. Аҟәа ақалақь аус зуан, нас Оҭҳара сыҟан, еиҳабыс дҳаман Игор Ҵнариа. Нас, сара Анхәа ақыҭаҿы, сҭоурыхтә дгьыл аҿы, аекспедициа салагеит, уи хышықәса саҿын. Анхәа ааигәа-сигәа 500 шықәса раԥхьатәи анышәынҭрақәа ҳаԥшааит, уи антикатәи аамҭа иадҳәалоуп. Убас еиԥш ирацәаны аматериалқәа ҳаԥшаауеит. Уажәы аекспедициа ҩыџьара ицоит. Аха маҷк аҭагылазаашьа уадаҩуп, археологиа аекономика аганахьала ацхыраара аҭахуп. Аха излаҳалшо ала аус ҳуеит.
Уи Анхәа ақыҭа аекспедициаҿы исыԥшааз ыҟоуп, даара ибеиан археологиа аганахьала. Избанзар уаҟа исыԥшааит анышәынҭрақәа, аԥсыбаҩқәа зегьы рҭыԥ аҿы иҟан, амаҟа, аҟама, аҳәызба, афибулақәа ҳәа зегьы ацын, иара убас иҟан аҳаԥшьалых хәыҷы. Убарҭқәа сыԥшааит, даара аҵакы рымоуп, избанзар ас еиԥш зегьы еидкыланы еснагь ҳрықәшәаӡом.
Ҭырқәтәыла сыҟан уажәы шықәсык. Уаҟа исыхьчеит амагистратура. Убри аганахьала атема ацҵаразы Аԥсны иҟоу амфорақәа ҭысҵаауеит, антикатәи аамҭа иазкны. Аҭыԥантәи амфорақәа ҳамоуп колхидатәи аамҭа иадҳәалоу, убарҭ рыҭҵаара снапы аркуп. Ҭырқәтәыла Аԥсны аҭоурых инарҵауланы ирыздырӡом. Убри ҳәыҷы-хәыҷла ҳалагар, археологцәа еибабар наҟ-ааҟ, аҭоурых еиҳа ибзианы ицәырҵуеит. Гази ауниверситет аҿы амагистратура сҭан, уажәы адокторрахь сцарц сгәы иҭоуп.
Гази саныҟаз, ҳарҭгьы алекциақәа ҳрыԥхьон Аԥсны иазкны, Кавказ иазкны атемақәа згеит сара, избанзар ицқьаны адырра рымаӡам, иахьыҟоугьы цқьа ирыздырӡом, дара рзы уи даара аҵакы амоуп, интерессгьы ирымоуп, ирбарц, ирҵарц рҭахуп.
Сара Аԥсны сынхоит ҳәа сааит, ус хықәкыс исыман, иагьынасыгӡеит. Иҟоуп шьоукы, Аԥсны ҳаԥсадгьыл ауп, убра ҳанхоит ҳәа иаауеит, аусурҭақәа рыԥшаауеит, абызшәа рҵоит, аҳәынҭқарра ацхыраара рынаҭоит, ажәакала инхоит-инҵуеит. Аха, иҟоуп шьоукы ак соундаз ҳәа иаақәо, уи ҳаргьы иаҳгәаԥхаӡом хымԥада. Аԥсны аҭагылазаашьа ус еиԥш ибеианы иҟаӡам, аҟаҵатәқәа рацәаны иҟоуп. Ҳәыҷы-хәыҷла ҳарҭ зегьы ак ҟаҳҵароуп, хаицхыраароуп.
Сара сахьынхо Анкара иҟоуп кавказааи аԥсуааи рхеидкылақәа. Кавказтәи ахеидкыла аԥҵоижьҭеи акыр шықәса ҵуеит, ибзиангьы аус ауеит. Уахь инеиуеит Кавказ ажәларқәа рхаҭарнакцәа, абызшәа рҵоит, акультура иазкны апрограммақәа мҩаԥыргоит, асимпозиумқәа еиҿыркаауеит, ауснагӡатәқәа иҟарҵо маҷым. Ҳазегьы иҳалшо ҟаҳҵароуп ҳаидгыланы.
Аҩызцәа рацәаҩны исымоуп Ҭырқәтәылагьы, Аԥсынрагьы. Иара убас Аԥсны исымоуп ауацәа, сҭаацәа анаауагьы еснагь еибабоит. Уажәшьҭа ара ҳашьцылеит, Аҟәа ақалақь аҿы ҳанхоит, аҳәынҭқарра иаҳнаҭаз ауадаҿы, ҭабуп ҳәагьы раҳҳәоит.
Абызшәа иацу апроблема ыҟоуп ҳәарада. Ҭырқәтәыла даара иуадаҩуп аԥсуа бызшәа арҵара. Избан акәзар, аԥсышәала аҩра, аԥхьара уа ирыздырӡомызт, ашкол ыҟаӡамызт. Аԥсны абызшәа аганахьала аҭагылазаашьа бзиа ҳамоуп, ашколқәа ыҟоуп, арҵаҩцәа ҳамоуп, иҵегьы аус адулатәуп иӷәӷәаны. Сара сҭаацәа аԥсышәала ицәажәоит. Ҭырқәтәыла ақыҭақәа рҿгьы ицәгьамкәа ицәажәоит, аха ақалақьқәа рҿы зынӡа имаҷуп.
Аԥсны аԥеиԥш бзиахарц азы еснагь уи шыҟалаша уазхәыцроуп. Аимадара, аибабара рацәахарц ҳҭахуп. Уаанӡа еиҳа ирацәаны апроектқәа ыҟан, саргьы убас еиԥш ауп сшааз Аԥсныҟа. Ара ҳахьааиз ҳаибадырит ҳашьцәеи ҳареи, арантәгьы Ҭырқәтәылаҟа иҳазнеит ахәыҷқәа. Убри аҩыза апроектқәа рацәаны иҟаҳҵар, аибабарагьы рацәахоит, аимадарагьы хымԥада иӷәӷәахоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ҭраԥшьԥҳа: Санкт-Петербург аетнографиатә музеи аҿгьы Аԥснынтәи аматериалқәа рацәоуп
Калам ԥынҵалеи баҳаҿылеи: Маркәылатәи анхарҭа аҭҵаара шымҩаԥысуа
Очамчыратәи аԥшаах иану аҩыра абызшәа шьақәдыргылеит
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Быжьшықәса раԥхьа Шьамтәылантәи зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара ҳәа ихынҳәыз ҳџьынџьуаа ргәыԥ аҿы дыҟан Шьади Баӷба. Шьади Аԥсныҟа ицны иааит иани иашьеиҵбы Фадии. Шьади Баӷба иӡбахә саҳаит ааигәа, мышқәак раԥхьа Маҷара аҳаблаҿы ҳџьынџьуаа срыҿцәажәарц санырҭаа. Адәаҿы машәыршәа исықәшәаз аԥсшәа засҳәаз Шьади иан лакәзаарын. Бызшәала рацәак ҳанзеилибамкаа лареи сареи, ҳаицәажәара заҳауаз хаҵак иазгәеиҭеит лԥацәа аԥсшәагьы аурысшәагьы шырҳәо, урҭ рыла ҳаибабарц шыҟало. Лԥацәа руаӡәк аус ахьиуаз ансарҳәа, иааигәан, аҽныҵәҟьа дсыԥшааит. Аиаша шәасҳәоит, Шьади аԥсышәала ицәажәара акыр сыхнахит, иагьџьасшьеит.
"Шьамтәылантәи арахь санааз уиаҟара схатәы бызшәала сцәажәартә сыҟамызт, уажәгьы ишысҭаху исзымҳәозаргьы, сызлацәажәо еиҳарак аԥсышәалоуп. Санхәыҷыз сандуи сабдуи (сан лганахьала) еснагь аԥсышәала еицәажәон, исаҳауаз еиҳарак уи абызшәа акәын. Сан Қәышьԥҳауп Муна лыхьӡуп, саб Џьамал ихьӡуп, уажәы иара Германиа дыҟоуп", - абас ҳаиҿцәажәара нхацҳаркит Шьадии сареи.
Шьадии Баӷба Дамаск ақалақь аҿы дынхон Аԥсныҟа даанӡа. Аха иара иабшьҭрагьы ианшьҭрагьы ажәытә иахьынхоз Голантәи аҳаракырақәа рҿы акәын, уаҟа инхоз аԥсуаа аӡәырҩы ыҟан, аҭоурых еиԥхьнарттеит умҳәозар.
"Саб иан дадыгьан, Назира лыхьӡын, Ӷашь лыжәлан. Сабду Маҳмуҭ ихьӡын. Сан лангьы дадыгьан, Садие Сҭашә, сан лаб Салиҳ ихьӡын. Шьамтәыла инхо Абаӷбақәа рхыԥхьаӡара егьмаҷым, Қәышьбақәагьы ҭаацәарақәак нхон", - ихәеит Шьади Баӷба.
Аԥсыуаҵасла иааӡоу, ҟазшьала иҭынчу, зхы-зҿы ачча ақәыхх ицәажәо Шьади иеиҳабацәа рҟынтә иидыруа ажәабжьқәа маҷым. Иара излаиҳәо ала, атәымџьара иизаргьы, ршьа-рда аԥсуа шьа алоуп, уи еицакра зақәлараны иҟам.
"Аиаша шәасҳәоит, аԥсуара ҳзымдыруа ауп ишаҳҵаз. Ишԥа ҳәа шәсазҵаар, аҭакгьы сызшәаҳәом. Избанзар, Анцәа ҳаԥсыуаны ҳаишеит. Ҳанхәыҷыз аахыс аиҳаби аиҵби рҭыԥ ҳдыруан, сасык даҳзааиргьы итәарҭа-игыларҭа шхазыз ҳдыруан, ҳхымҩаԥгара аԥсуа цәа аҟәнызар акәын, даҽакала ҟалашьа амамызт", - ҳәа азгәеиҭоит Шьади Баӷба.
Шьади Баӷба Аԥсныҟа данаауаз 23 шықәса ихыҵуан. Иара Дамаск ақалақь аҟны иреиҳау аҵараиурҭа дҭан, англыз бызшәа аҟәшаҿы аҵара иҵон, убри инаваргыланы егьырҭ абызшәақәагьы дрызҿлымҳан. Ара дахьааизгьы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет дҭалеит. Уижьҭеи иԥсҭазаараҟны зҽызыԥсахыз акыр ирацәоуп. Зегьы ирыцкуп игәы каршәны, ихы-игәы дақәгәырӷьо Аԥсны дахьынхо.
"Сара саншьцәа Маҳмуҭи Аҳмеҭи Аԥсны инхоижьҭеи акрааҵуеит. Аибашьра ҟалаанӡа Маҳмуҭ ара дыҟан, Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҿы аҵара иҵон, аибашьра аамҭазы иҩызцәа дрывагыланы иԥсадгьыл бџьаршьҭыхла ихьчеит, уи сара акыр сазгәыдууп. Уажәы саншьцәа Пицунда инхоит. Шьамтәыла ҳаныҟаз урҭ рыла иҳаҳауаз ахабарқәа рацәан", - иҳәоит Шьади Баӷба.
Шьади Баӷба иандуи иабдуи Аԥсныҟа изныкымкәа иаахьан, рԥацәа илырхыз аԥсҭазааратә мҩа иазыразын. Шьади иабду араҟа иԥсҭазаара далҵит, Бзыԥ анышә дамадоуп, ианду Шьамтәыла дынхоит.
"Сара Аԥсныҟа сааижьҭеи уажәшьҭа шықәсқәак ҵуеит, абра сизшәа-сааӡазшәа схы збоит. Аразҟы ҳаман ҭаацәала ҳәа сыԥхьаӡоит ҳаԥсадгьыл ахь ахынҳәра ахьаҳқәашьхаз. Аус зуеит аргыларатә наплакаҿы, аҩызцәа сымоуп, аԥсыуак Аԥсны дшынхо еиԥш схы ныҟәызгоит. Мчык еснагь исыҵанаҳәон, гәыӷрак сыман Аԥсныҟа сшаауаз", - ҳәа азгәеиҭоит Шьади Баӷба.
Шьадии сареи ҳаиҿцәажәараҟны иазгәеиҭеит ателехәаԥшратә дырраҭарақәа рыла сшидырыз, Шьамтәыла саныҟазтәи анҵамҭақәа дрылацәажәеит, уи сгәы акыр иахәеит. Шьади Баӷба абызшәақәа рҵара акырӡа ицааиуеит, иидыруа атәым бызшәақәа иреиуоуп: аурысшәа, аҭырқәшәа, англыз бызшәа, араб бызшәа. Аха, зегь реиҳа иԥшӡоуп ҳәа иԥхьаӡоит аԥсшәа.
"Ҳара ҳаҩны - Аԥсноуп, аԥсуароуп абрагь ҳаидызкылаз, иаҳхашҭыр ҟалаӡом, ҳбызшәа ҳдыруазароуп, иаҳҵароуп. Сара издыруаз аԥсшәа аихаҳара лыбзоура ду алоуп Наала Басариаԥҳа, аԥсуа бызшәа арҵараҿы ацхыраара ду ҳалҭеит, ҭабуп ҳәагьы ласҳәоит. 23 шықәса Шьамтәыла сынхон сара, "уара уарабуп" ҳәа аӡәгьы исаимҳәаӡеит, зегьы ирдыруан Кавказаа ҳшырхылҵшьҭраз", - ҳәа азгәеиҭоит Шьади Баӷба.
Шьади Баӷба ижәлантәқәеи иареи еибабалоит, еиҳарак аҳтнықалақь аҿы иҟақәоу роуп иидыруа. Игәы иҭоуп Аҟәа налҵ иашьцәа дырҭаарц, аимадара бзиа рыбжьаларц.
"Изларҳәо ала, ҳара ҳажәлантәқәа Гәбаадәы инхон амҳаџьырра рыхьӡаанӡа. Иҟоуп Ҭырқәтәылаҟа, Нхыҵ-Кавказҟа иагақәаз. Сабду иабду Самсун дыхон, сабду иабгьы Самсун диит, иашьа арантә дҭыҵит, уа дахьнеиз арра дыргеит. Ашьҭахь, Шьамтәылантәи Баӷ ҳәа еиҳабык днеин Ҭырқәтәылантәи Шьамҟа дигеит", - иҳәеит Шьади Баӷба.
Аамҭеиҭасра ҭаха знамҭоз ҳџьынџьуаа изҭашәаз аҭагылазаашьа акыр икыднаҟьеит, тәылак аҟынтә даҽа тәылак ахь ахҵәара, уаҟа ҩаԥхьа анхара-анҵыра уҳәа шаҟа џьамыӷәа цәгьа рхыргазеи? Ҳажәлар агәаӷь ду рызҭоуп, ахыларҟәреи агәкажьреи раҭәам. Уи ус шакәу шьақәнарӷәӷәоит зыԥсадгьыл ахь ихынҳәыз ҳхылҵшьҭрақәа рыгәаӷьра, рычҳара, рҟәыӷара, рхымҩаԥгара.
Шьади Баӷба иакәзар изеиӷьасшьоит аманшәалара игәҭакқәа зегьы рынагӡараҿы. Ҳаиҿцәажәараҿы ишазгәеиҭаз еиԥш, ауаҩы гәыӷрада дзынхом, аԥхьаҟагьы игәыӷрақәа еиҩымжьааит!
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ианармза 20, 1994 шықәса рзы, Ҭырқәтәылантәи раԥхьаӡа акәны Аԥсныҟа иааз ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Гочуа иахьа иҭоурыхтә ԥсадгьыл аҿы ихы дахамышшаауа дынхоит. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аамҭазы Чорум иреиҳау аҵараиурҭа дҭан, анџьныр-механик изаанаҭ ала аҵара иҵон. Иара излаиҳәо ала, Аԥсныҟа аара еснагь игәы иҭан, аха дызлаара амҩа издыруамызт.
"Сҭампыл инхоз Раҳми Ашәба ҳәа хаҵаки сареи ҳаибадырит. Иахәҭаз адокументқәа реиқәыршәаҿы ацхыраара сиҭеит, иара идунеи иԥсаххьеит, џьанаҭ гыларҭас иоуааит. Абасала, Раҳми сареи ҳаицны Аԥсныҟа ҳааит, уижьҭеи сҭаацәа рбаразы сымцозар Ҭырқәтәылаҟа, ара сынхоит", - иҳәеит Ҳақан Гочуа.
Ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Гочуа Аԥсныҟа данаа, ҩышықәса ааҵауаны ҿыц иаадыртыз Башаран-коллеџь аҿы ҭырџьманс аусура далагеит, аратәи аԥсҭазаара лассы иҽаиршьцылеит. Усҟан дызхысыз ахҭысқәа иахьа ихәыцраҿы иаанхаз гәалашәарақәоуп.
"Раԥхьа асасааирҭа "Аиҭар" аҿы сынхон, анаҩс Кәыдреҭ Чагьам ҳәа Ҭырқәтәылантәи Аԥсны инхоз сҩыза ааԥхьара сиҭан, хымз сисасын, ҭабуп ҳәагьы иасҳәоит. Ашьҭахь, Алашарбага аҳаблаҿы сҩызцәеи сареи ҳаицынхон. Арҭқәа зегьы зысгәаласыршәо, акырӡа аҵанакуеит гәаартыла, рхы-рҿы ачча ақәыхх ауаа ануԥыло, угәалаҟазаара анышьҭырхуа", - ҳәа азгәеиҭеит Ҳақан, Аԥсныҟа иаара игәаларшәауа.
Ҳақан Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҿы иҵара иациҵеит, афилологиатә факультет англыз бызшәа аҟәша далгеит, аҩызцәа ирҳаит, иидыруаз аԥсуа бызшәа акәзар, акыр еихеиҳаит.
"Абар, уажәшьҭа аашықәса инареиҳауп схатә усқәа аартны исымоижьҭеи, амашьынақәа аҳәаанырцәынтәи иаахәан исҭиуеит, иара убас Гагра ауҭраҭыхааӡарҭатә наплакы еиҿкааны исымоуп, схы сахашшаауа сыҟам, изласылшо ала акы саҿуп", - иҳәеит ҳаиҿцәажәараҿы Ҳақан Гочуа.
Ҳақан Гочуа иабацәа урҭ рабацәа рҭоурых аилкаара аҭҵаара бзиа ибоит. Амҳаџьырра ҳауаажәлар зықәнаршәаз аџьамыӷәа цәгьа Ҳақан иабшьҭрагь иркьымсырц залыршамхеит.
"Сабду иабду Аҳмеҭ Гочуа (Ҟочу) Черқьесск, Ҭрамқыҭ ҳәа иахьашьҭаз дынхон. Иара иԥа Сулеиман уа диит, нас амҳаџьырра Ҭырқәтәылаҟа дагеит, уа дҭаацәарахеит, дагьыҿиеит. Амшыннырцәҟа ианнанага, аҭырқәа еиҳабыра нхарҭаҭыԥс иддырбаз аҭыԥ ргәамԥхеит, акырӡа иҳаракыран, ишьхаран, аӡынра цәгьан, иӡбаарраны иҟан. Ашьҭахь, дара рхала иргәаԥханы маҷк илаҟәыраны иалырхыз аҭыԥ рырҭеит, ахьшьцәа рыцырхырааны илбааит", - иҳәеит Ҳақан Гочуа.
Иара иабшьҭра анхара нап ахьаларкыз ақыҭа Ҭоқаҭ ақалақь иаҵанакуа Фындыџьақ ақыҭаҿоуп, аԥсышәала ари ақыҭа Арасаӡыхь ахьӡуп. Ақыҭа иаакәыршаны арасақәа ыҟоуп, аӡыхь ыҵхәраа ицоит.
"Арасаӡыхь ҳәа иахьашьҭоу ақыҭаҿы ашәуақәа роуп инхо, 50 ҭӡы инарзынаԥшуа иҟоуп. Сҭампылынтәи машьынала 11-12 сааҭ бжьоуп, Чоруми Сиваси рыбжьара ишьҭоуп ҳара ҳқыҭа. Ҭырқәтәылатәи Арасаӡыхь ақыҭаҟынтә ҳазҭагылоу аамҭазы сара сымала соуп иҟоу Аԥсны. Аибашьра ашьҭахьҵәҟьа иаақәаз ҭаацәарак ыҟан, аха еиуеиԥшым амзызқәа ирхырҟьаны рышьҭахьҟа ихынҳәит", - иҳәеит Ҳақан Гочуа.
Ҭырқәтәылаҟа ихырҵәаз ҳџьынџьуаа аԥсҭазаара уадаҩ иҭагылан, аибашьрақәа, адгьылҵысрақәа, ачымазара бааԥсқәа уҳәа ирхырымгаз акыҟам. Ҳақан иаб иаҭымла дааӡан, дшыхәыҷыз иаб дыԥсхьан (Ҳақан иабду).
"Саб иан Молла Медиҳа дашәыуа ҭыԥҳан, сан лан сан даниз дыԥсит, сан ланду дедыгьан, сангьы аедыгьа бызшәа бзианы илҳәон. Саб иабду Риза ақыҭа деиҳабын, иажәа акрылнадо дыҟан. Ҳаиҳабацәа иаҳдырбаз апатуеиқәҵара ҳаԥсы ахьынӡаҭоу иҳацзар ҳҭахуп", - иҳәеит Ҳақан, аԥсуара аӡбахә дазааҭгыло.
Ҳақан Гочуа излаиԥҳьаӡо ала, аԥсҭазаара уара унапала иурԥшӡароуп, аҭаацәара рыҩнуҵҟаҿы рхатә усқәа дара-дара шалацәажәо еиԥш, аҳәынҭқаррагьы ажәлар рхатәымчқәа рыла рыхшыҩ еилаҵаны иныҟәыргароуп, анаҩс ауп анаԥшцәагьы ҳаҭырла ианҳазныҟәо.
"Ҳҳәынҭқарра иамоу алшарақәа еихаҳҳароуп, уи злашьақәгылоу амахәҭақәа ҳарӷәӷәароуп, азакәанқәа аԥхьа инаргыланы, уи сара сгәаанагароуп. Аҳәаанырцәынтәи иаауа ҳашьцәа гәыла-ԥсыла ирҭахны иаароуп, рылшарақәа ирықәгәыӷуазароуп, аҳәынҭқарра азхаҵгылара рынаҭозаргьы, уи иахьыԥшны имтәароуп, рнапаҟынтә иааиуа ҟарҵароуп. Ҳазегьы ҳҳәоу еиқәшәаны ҳаныҟала, амҩа иаша ҳанымлар залшом", - иҳәеит Ҳақан Гочуа.
Ҳақан Гочуа ихатә харџьала Бзыԥ анхарҭаҩны ааихәахьан, аха иусура аганахьала Аҟәаҟа аара аниҭахха, иааихәахьаз аҩны арепатриациа иаиҭеит, уи ахаҭыԥан Маҷара ҳџьынџьуаа реиланхарҭа аҭыԥ аҿы ауадақәа ирҭеит, еиҭнырыԥсахлеит.
Ҳақан Гочуа дҭаацәароуп, иԥшәма Ӷәада ақыҭа деиуоуп, Жьиԥҳауп. Анцәа иҳәааит Ҳақан Гочуа иԥсадгьыл аҿы аизҳара иоуа, игәҭакқәа зегьы нагӡахо!
Ииасыз амчыбжь азы Аԥсны авирус аламырҵәаразы Урыстәылантәи ацхыраара аашьҭын, ареспубликаҿы ирыдкылан ауснагӡатә ҿыцқәа аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ашьақәыртәаразы. Апандемиа аамҭазы Аԥсны аҽаҩра уаргәырӷьартә иҟоуп, ирманшәалоуп уи Урыстәылаҟа аекспорт ашьҭра.
Ииасыз амчыбжь азы иналукаашаз ажәабжьын Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ амобилтә госпиталь Аԥсныҟа аара.
Урыстәыла Аладатәи арратә округ амобилтә хырхарҭарацәалатә госпиталь Ставропольтәи атәылаҿацә аҟынтәи Аԥсныҟа иааит. Амобилтә госпиталь ареспубликахь идәықәҵан жьҭаара 17 рзы акоронавирустә инфекциа змоу апациентцәа рыхәышәтәраҿы ацхыраара аҟаҵаразы. Агоспиталь асасааирҭа "Аиҭар" аҵакыраҿы иргылоуп.
Ачымазцәа шьҭаҵахоит асасааирҭа ахԥатәи акорпус аҿы ҟәша-ҟәшала еихшаны. 100 иара-ҭыԥк еиҿкаахоит. Аха иахәҭаны иҟалар 150 пациент рыдыркылоит.
Амобилтә госпиталь аҿы ишьақәыргылоуп арԥҳақәа иԥсабаратәымкәа аҳауа рҭазырсуа аппаратқәа, апациентцәа интенсивла ргәаҭаразы амониторқәа, арентгенографиатә аппаратқәа, УЗИ аппаратқәа, ашьа анализҟаҵагақәа.
Аԥхьатәи апациентцәа агоспиталь иаднакылеит жьҭаара 20 рзы. Ачымазцәа арахь иааргоит Ацхыраара ласы ала. Адкыларҭаҿы урҭ агәаҭара иахрыжьуеит, ршьа иалоу аҵәыҵәри гәарҭоит, ршоура ршәоит, ахаҭалатә карточка еиҿыркаауеит.
Уи адагьы ақалақь анапхгареи агоспиталь анапхгареи реиқәшаҳаҭрала иӡбоуп ақалақьтә лабораториа ацхыраара аҭаразы ПЦР-диагностика уа иҟарҵаларц. Есыҽны шәкы рҟынӡа ПЦР-диагностика аҟаҵара ауеит. ПЦР-диагностика аҭакқәа роура алшоит 40 минуҭ рыҩныҵҟа.
Аҟәа, аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы еиҳа аамҭа иақәшәо амобилтә лабораториа аусура ишалаго атәы ҳәан ақалақь ахадеи амедицинатә усҳәарҭақәа рхадацәеи реиԥылараан.
Алабораториа ада ԥсыхәа аҟамзаара адҳәалоуп ахәышәтәырҭаҿы ачымазцәа рыдкылара алагара.
Аҟәа асанитартә ҳақьым хада Алла Белиаева илҳәеит ачымазцәа рырацәахара инадҳәаланы анализқәа аҩны ргаразы агәыԥ шеиҿкаахо атәы. Иахьазы, ԥсшьарада ҩ-гәыԥк аус руеит.
Жьҭаара 22 рзы Аҟәатәи ахәыҷтәы поликлиникаҿы COVID-19 рылоуп ҳәа агәҩара ззыҟоу ма изыхьуа ахәыҷқәа рзы акабинет аадыртит. Акабинет аполиклиника ахыбраҿы иҟоуп, аха аҩналарҭа хазуп. Ахәыҷқәа рыдкылара мҩаԥыргоит аҳақьыми амедиаҳәшьеи.
Уажәшьҭарнахыс Москватәи адиаспора Гәдоуҭатәи агоспиталь аусзуҩцәа аԥарацҵа рзыршәалоит. Адиаспора ирыӡбеит аҿкчымазара змоу рҟны аус зуа аԥарацҵа роуларц.
"Ацәаҳәа ҟаԥшь" аҿы аус зуа амедусзуҩцәа уажәшьҭарнахыс аԥарацҵа роулоит" ҳәа арадио Sputnik иазеиҭаҳәеит адиаспора рнапхгара алахәыла Инна Барчанԥҳа.
Жьҭаара 1 аахыс аԥарацҵа иартәахьеит миллионки 900 нызқьмааҭ.
Амчыбжь азы реиҳа излацәажәақәоз иреиуахеит ЖӘыргьыҭ ақалақь аҿы абанк ақәлара.
Абџьар зыҟәныз ахаҵа Жәыргьыҭ абанк аҟны жьҭаара 21 рзы шьыбжьон 40-ҩык иреиҳаны ауаа шасыс игеит, иара миллионбжак доллар ирҭарц адҵа ҟаиҵеит.
Сааҭла имҩаԥысуаз аиҿцәажәарақәа рышьҭахь, асааҭ 22:00 рзеиԥш, хҩык ашасцәа рышьҭахь иҽыҵәахны, ахыбра дыҩныҵит.
АИХқәа рдыррақәа рыла, иара хҩык атҟәацәа иманы Аԥсны аганахь ддәықәлеит.
Убри аан Жәыргьыҭ абанк иақәлаз ахаҵа Егры аӡиас ала Аԥсны аҳәынҭқарратә ҳәаа дахымсӡеит, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны ашәарҭадаратә маҵзура аҳәаахьчаратә гәыԥ аиҳабы Рустам Латипов.
Сынтәа иҟоу аамҭа уадаҩ аан Аԥсны аҽаҩра беиа ҟалеит.
Амандарина, ахәырма, афеихо, араса рекспорт 2020 шықәса цәыббрамзази жьҭаарамзази 2019 шықәса, иара абри аамҭазтәи арбагақәа ирхысит, абри атәы Sputnik иазааицҳаит Аԥсны аҳәынҭқарратә аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы Гурам Инаԥшьба.
Иара иажәақәа рыла 2019 шықәса цәыббра-жьҭаара амзақәа рзы атәыла иалган 200 кьыла ахәырма, сынтәа –тоннак, афеихо: 42,9 тонна– 65,9 тонна. Арбагақәа еиӷьхеит амандарина аганахь алагьы. Иахьазы Аԥсны иалгоуп 269 тонна.
Иара убас арбагақәа ҳаракуп араса. 2020 шықәсазтәи арбагақәа: 387,6 тонна; 2019 шықәсазтәи арбагақәа: 169 тонна.
Аԥснынтәи Урыстәылаҟа аекспорт ирго ацитрустә шәырқәа рыхәԥса еиҵатәуп ҳәа иҳәеит Sputnik аинтервиу азҭаз ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа.
Уаанӡа Аслан Бжьаниа аекономикеи ақыҭанхамҩеи рминистрцәа адҵа риҭеит ацитрусқәа Аԥсны анҭыҵҟа рекспорт ахәԥса аларҟәразы ауснагӡатәқәа рыдыркыларц азы.
"Ҳара иҳаӡбеит ҳброкертә конторақәа арҭ аидарақәа имҩаныргаларц. Ацитрусқәа рекспорт азы уаанӡа 10 мааҭк шәатәызар, уажәшьҭарнахыс быжьмааҭк рҿы ишьақәыргылоуп", - иҳәеит Џьапуа.
Иахьазы ацитрусқәа рекспорт 2 839 кьыла ыҟоуп. Ҵыԥх уажәааны 570 кьыла ракәын иахгаз ҳәа иҳәоит аминистр.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа жьҭаара 22 рзы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа инадҳәаланы ажәлар рахь ааԥхьара ҟаиҵеит.
Атәылаҿ иалагалоу аԥкыратә уснагӡатәқәа рганахь ала иазгәеиҭеит ауаа акоронавирустә инфекциа рацәыхьчара – анапхгара рзы ихадароу усны ишыҟоу.
"Ҳәарада шьаҭанкыла аԥсҭазаара аиҭакра акыр иуадаҩроуп, аха иахьазы абасала мацароуп хымҩаԥгашьас иҟоу. Аҳәара зуеит иҟоу аҭагылазаашьа еилкаарыла шәазнеирц. Иҳадаҳкыло ауснагӡатәқәа зегьы ззырхо ҳтәылауаа рыԥсҭазаареи ргәабзиареи рыхьчароуп", - азгәеиҭеит ахада.
Ауааԥсыра рахьгьы ааԥхьара ҟаиҵеит ԥсыхәа шамоу ала рхы рыхьчаларц, аԥҟаррақәа ирықәныҟәаларц.
Бжьаниа инарҭбааны дазааҭгылеит атәыла агәабзиарахьчареи амедицинеи ирымоу апроблемақәа, ауааԥсырагьы агәра дырго иҳәеит атәыла анапхгара шьаҿа-шьаҿала урҭ ирыдҳәало азҵаарақәа зегьы шырыӡбо азы. Иара иҳәеит апандемиа ааҟалазар, атәыла аиҳабыра, абизнес еилазаара, Москвеи Ҭырқәтәылеи инхо аԥсуа диаспора, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа 250 миллион мааҭ рҟынӡа шнырххьо.
Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа иакәзар Аԥсны анҭыҵ аус зуа аҳақьымцәа рахь ааԥхьара ҟаиҵеит Аԥсны ацхыраара ҟарҵарц азы.
"Урыстәыла Аԥсны ишацхраауагьы амедицинатә персонал рзымхара ыҟоуп. Раԥхьа иргыланы азымхара ыҟоуп Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҿи егьырҭ аҟәшақәа ахьаарту ахәышәәтырҭақәеи рҿи", - иҳәеит иара.
Аминистр иазгәеиҭеит ареспубликаҿ ишазымхо ареаниматологцәа, апульмонологцәа, атерапевтцәа, аинфекционистцәа, аепидемиологцәа уҳәа COVID-19 иаҿагылан аус зухьо.
Аепидемиа иалагеижьҭеи жьҭаара 25 рзы Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 3739-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 1462-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 35-ҩык.


АҞӘА, цәыббра 23 – Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә аҟны иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла рыԥсҭазаара иалҵит COVID-19 адиагноз ззықәыргылаз хәҩык апациентцәа ҳәа адырра ҟанаҵоит Ҟәбан ахадара.
Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганклатәи агәаҵәкра змаз апациентцәа ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит Шәачатәи аинфекциатә хәышәтәырҭа №2 аҟны. Ҩыџьа аҭыԥантәи ауааԥсыра роуп, арыԥҳа-аҳауаҭарсга аппарат иаҿакын, насгьы дара ашьақәыӷәӷәара ҳаракы рыман.
Иара уи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит Тҟәаԥстәи араион ауааԥсыра ҩыџьа: 60 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи, 81 шықәса ирҭагылаз аԥҳәыси. Дара нанҳәамза анҵәамҭазы ачымазара ркит, аҳауаҭарсга аппарат иаҿакны ишьҭан. Аԥҳәыс бырг убасгьы ашьақар чымазареи агәыхьи лыман.
Ахәбатәи апациент иԥсҭазаара далҵит Ҟрымтәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҟны. 69 шықәса зхыҵуаз аҭыԥантәи анхаҩы ҩ-ганклатәи аполисегментартә гәаҵәкра иманы дааргеит арыԥҳа-аҳауаҭарсга аппарат дадырҳәалеит, аха уигьы агәыхьи, астенокардиеи, ашьақәыӷәӷәара ҳараки ахьимаз аҟнытә иԥсы аиқәырхара залымшеит.
Акоронавирус иадҳәалоу егьырҭ ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ауааԥсыра акоронавирустә ҿкы рацәыхьчаразы аоперативтә штаб адыррақәа рыла, иҳаҩсыз амчыбжь иалагӡаны Аԥсны иахьаҵанакуа ачымазара ахҭысқәа 138 аарԥшуп, агәаҭара иахысит 910-ҩык ауаа.
Саид Барганџьиа
Иаҳхысыз амчыбжь азы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә чымазара ҿкы рыдырбалеит 138-ҩык ауаа. COVID-19 аарԥшразы агәаҭарақәа ирхысит 910-ҩык. Абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аоперштаб адыррақәа рыла, абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи ахәышәтырҭа хадаҿы ишьҭоуп 62-ҩык апациентцәа. Урҭ рахьтә акоронавирус зцәа иалоу 59-ҩык ыҟоуп, хҩык агәҩара рзыҟоуп. Хәҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп, жәҩык бжьаратәуп. Мчыбжьык аҩнуҵҟала згәабзиара ҭышәынтәалаз хәҩык атәылауаа ахәышәтәырҭа илҩаауп.
«Иахьазы иааидкыланы Аԥсны ачымазара здырбалахьоу рхыԥхьаӡара 640-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 170-ҩык ргәы бзиахеит, фҩык рыԥсҭазаара иалҵит», – ҳәа аанацҳауеит аоперштаб.
Ауааԥсыра акоронавирустә ҿкы рацәыхьчарарзы аоперативтә штаб Аԥсны ауааԥсыра рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара аҽацәыхьчаразы аԥҟарақәа ирықәныҟәаларц.
Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб адырра ҟанаҵеит убасгьы, Аԥсны аус шыруа аимадара ҷыда аномерқәа, урҭ рыла уасны COVID-19 иазку иарбанзаалак аинформациа уоур улшоит, иара убас асециалист иконсультациагьы.
Аҟәа ақалақь ауааԥсыреи асасцәеи асыр рылшоит абарҭ аномерқәа рыла: 995–02–07, 935–30–71, Очамчыра ауааԥсыра рзы 925–10–09, Тҟәарчал 925–10–03, Гал 925–10–07, Гагра 925–10–05, Гәдоуҭа 925–10–02, Агәӡера 925–10–04.


Гагра араион ауааԥсыра ӡыла реиқәыршәара лассы-лассы изеиԥҟьо атәы арадио Sputnik Аԥсны арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы дазааҭгылеит "Аӡыканал" аиҳабы Беслан Цыгәба.
Есыҽны аушьҭырҭатә ҭыԥ "Адлер" ала аҳәаа иахысуеит 40 нызқьҩык инарзынаԥшуа ауааԥсыреи 7 000 рҟынӡа транспорти.
Аҟәатәи ажәабатәи Ашьхарыуаа рышкол амедеиҳәшьа Заира Адлеиԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит ашкол аҿы акороновирус аламырҵәаразы изықәныҟәоу аԥҟарақәа ртәы.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус рыхьхьеит 426-ҩык. Урҭ рахьтә 153-ҩык ргәы бзиахеит.
Ҩышықәсоуп урыстәылатәии аԥснытәии археологцәа заа антикатәи ақалақь Гиунос ахьыҟаз Очамчыра аԥшаарақәа мҩаԥыргоижьҭеи.
ВОЗ адыррақәа рыла адунеи аҿы авирус зцәа иалоу 25 миллионҩык ыҟоуп. Урыстәыла адунеитә реитинг аҿы аԥышьбатәи ацәаҳәаҿы игылоуп.
Акурорттә сезон аамҭазы Аԥсни Урыстәылеи рҳәаа закәаншьаҭада еиҳарак иахыргарц рҽазыршәон арыжәтәи аҭҭыни раалыҵ.
2020 шықәсазы аԥхынтәи асезон иалагеит нанҳәа 1 инаркны, ԥшьымз инаӡоз аԥкрақәа рышьҭахь иаартын аурыс-аԥсуа ҳәаа.
Аветеринар, аветеринартә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, Аԥсны аветеринартә маҵзура акыр шықәса аџьабаа азызбахьаз Ерик Аншба иԥсы ҭазҭгьы иахьа ихыҵуазаарын 60 шықәса. Иара иҩыза гәакьа Родик Чхьеиӡе арадио Sputnik аефир аҿы игәалашәарақәа дырзааҭгылеит.
Жәларбжьаратәи акультуратә фестиваль "Ауаҩы игыларҭа" аиҿкааҩцәа ақәгәыӷуеит афестиваль аҳәаақәа ирҭагӡаны уснагӡатәқәа жәпакы мҩаԥгахап ҳәа.
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik онлаин-сессиақәа мҩаԥнагоит арккаратә программа SputnikPro аҳәаақәа ирҭагӡаны.
Аӡбаҩцәа ашьаус зганахьала иҭырҵаауа ахаҿқәа аԥсуа тәылауаҩшәҟәы аԥаразы Украина атәылауаҩ изыҟарҵеит ҳәа.
Аԥсны атерапевт хада Анжела Арҷелиаԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит акоронивирус аҟнытә аҩны зҽызхәышәтәуа ачымазаҩцәа шымҩақәылҵо атәы.
Амедицинатә хархәага аанахәеит акоронавирус аҿагылараҿы ареспублика ацхыраара анаҭарц еиҿкааз аԥсуа бизнесуаа рхеилак "Ҳара ҳаӡәыкуп".
Аԥсны ақыҭанхамҩа аинститут аиҳабы ида Урыстәыла Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа Аԥснынтәи аӡәгьы далам.
"Зенит" Аԥсны ашьапылампылтә академиа афилиал аананартуа аламҭалазы имҩаԥгахоит акурсқәа азыҟаҵаҩцәа рзы.
Цәыббра 3 рзы ателеканал "Россия 1" аҟны имҩаԥысраны иҟоуп беслантәи ашкол №1 аҟны аҭыԥ змаз арыцҳара иазку адокументалтә фильм "Беслан" аԥхьарбара.
Тҟәарчал араион Ӷәымрышь ақыҭа ахада Беслан Берзениа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит ақыҭа аԥсҭазаашьа атәы.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус рыхьхьеит 384-ҩык. Урҭ рахьтә 138-ҩык ргәы бзиахеит, ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсуа тәанчахәқәеи ашәарақәеи зауа рхыхьаӡара 46 нызқьи 42-ҩык инаӡоит.


АҞӘА, жьҭаара 1 - Sputnik. Акоронавирус COVID-19 аҟынтәи раԥхьатәи алаҵа "Спутник V" аҭаҩрашьҭахьтәи аҭҵаарақәа хатәгәаԥхарала зхы рылазырхәуа акомпиутер акод рнаҭоит, абас ала дара рхаҭақәа реиԥш аҳақьымцәагьы ирыздырам алаҵа плацебоу ииашаҵәҟьоу лаҵоу. Абри атәы РИА Новости иазеиҭеиҳәеит Гамалеи ихьӡ зху аепидемиологиеи амикробиологиеи рмилаҭтә ҭҵааратә центр адиректор Александр Гинцбург.
"Издыруа акомпиутер ауп. Ауаҩы акод иҭоуп", - иҳәеит иара.
Аԥышәарақәа рышьҭахь ауп ианеилкаахо ирзыҟарҵаз.
Аԥхьатәи алаҵа аус адулан Гамалеиа ихьӡ зху НИЦЕМ аҿы аинвестициақәа рзы Урыстәылатәи афонд ацхыраарала. Хьӡыс иаҭан "Спутник V". Иара хымчыбжь бжьаҵаны ҩынтәны иҟаҵалатәуп.
Аҭаҩрашьҭахьтә гәаҭарақәа рышьҭахьтәи аԥышәарақәа рымҩаԥгара иалагеит Москва, цәыббра 7 рзы. Алаҵа рзыҟаҵан хатәгәаԥхарала аԥышәара зхы алазырхәыз. Зынӡа аԥышәарақәа ирылахәуп ҩынҩажәа нызқьҩык. Урҭ рҟынтәи жәа-нызқьҩык ироуа плацебо ауп. Уи ала еилкаахоит алаҵа иамоу аеффект.
Цәыббра 21 рзы Аԥсны Урыстәылатәи алаҵа "Спутник V" аахәаразы аҳәара ҟанаҵеит. Аминистрраҿы иазгәарҭеит 15 - 20 нызқь доза иҟоу апартиа ишазыԥшу. Аԥсны ауааԥсыра рзы алаҵа хәыда-ԥсадахоит, аимҳәазы алаҵа еиԥш, изҭаху иҟаиҵоит.
"Спутник V" Агәабзиарахьчара аминистрра ахарџь ала иаахәахоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 27 — Sputnik. Акоронавирус ианеиҵаха аҽа шықәсыки бжаки рҟынӡа ахы цәырнагалоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Роспотребнадзор аепидемиологиаз ЦНИИ аклиника-аналитикатә усуразы адиректор ихаҭыԥуаҩ Наталиа Пшеничнаиа лажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
Еиуеиԥшым атәылақәа рҿы COVID-19 аамҭа-аамҭала ахы цәырнагалоит ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны аҭагылазаашьа аҽарцәгьар ҟалоит жәабран-хәажәкыра рзы. Ашыкьымҭа леир алшоит аԥхынразы ҳәа лҳәеит Пшеничнаиа уаанӡа амаҵзура аинтервиу аҭо.
Акоронавирус апандемиа адунеи атәылақәа зегьы амҽханакит. Ичмазаҩхахьеит 42,7 миллион-ҩык 1,1 миллион рыԥсҭазаара иалҵхьеит.
Урыстәыла миллионки бжаки ачымазара рыхьхьеит, 1,15 миллион-ҩык ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит 17,3 нызқьҩык.
Аԥсны авирус рыдбалоуп 3839-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 1464-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 36-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 26 — Sputnik. Ереван Бақәа ахара аднаҵеит аинышәара арежим иқәныҟәом ҳәа. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
"Еиду Аштатқәа рҟны иалыршаз аиқәшаҳаҭра еилаганы азерррбаааиџьантәи аган асааҭ 08:45 (07:45 мск) рзы артиллериала Арцах аҩада-мрагыларатәи аинырратә цәаҳәаҿы алахысра иалагеит", - лыҩуеит Facebook аҿы Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра апресс-маӡаныҟәгаҩ Шушан Степаниан.
Уаанӡа Азербаиџьан Ермантәыла ахара аднаҵахьан аиқәшаҳаҭрақәа еиланагеит ҳәа.
Уи аԥхьа Ашьха Ҟарабах ахымца нкылахоит ашәахьа, жьҭаара 26 асааҭ 7.00 (8.00) рзы Ермантәылеи Азербаиџьани адәныҟатәи русқәа рминистрцәа Зограб Мнацаканиаи Џьеихун Баирамови реиԥылара ашьҭахь ҳәа Аҳәамҭа рыланарҵәахьан ЕАА Аҳәынҭдепартамент
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Ермантәылеи Азербаиџьаниии арратә ҭагылазаашьа рыларҳәеит. Ҟарабах адыррақәа рыла ареспублика ауаа реиланхарҭақәа артиллериала ирылахысуан, аҳҭнықалақь Степанакертгьы налаҵаны.
АҞӘА, жьҭаара 28 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 458 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 106 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 137-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 118-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 26-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык, илҩаауп 15-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит жәҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 51-ҩык апациентцәа. 47-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп. Амобилтә госпиталь аҟынтәи илҩаауп быжьҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жьҭаара 13 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Александр Чачба ихьӡ зху Аҟәатәи асахьаҭыхратә ҵараиурҭа жьҭаара 27 рзынӡа акарантин ахь иоушьҭуп ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит аҵараиурҭа адиректор Амиран Адлеиба.
"Ҩымш раԥхьа еилкаахеит ҳастуденткацәа руаӡәк дшычмазаҩхаз. Акультура аминистр ихаҭыԥуаҩ Динара Смырԥҳа уи азы адырра лысҭеит. Анаҩс, аминистр Гудиса Агрба иӡбарала аҵараиурҭа ҩымчыбжь акарантин ахь иоужьуп", - ҳәа иҳәеит иара.
COVID-19 аҽеимҽханакра аамҭазы аҵараиурҭа астудентцәеи арҵаҩцәеи ргәабзиара ахьчара хымԥадатәиуп ҳәа иҳәеит Адлеиба.
"Иахьа, акоронавирус иахырҟьаны ҳмедицина ахьанҭара ду иаҵоуп, убри азы сгәанала иҳалшо зегь ҟаҳҵароуп уи маҷк армариаразы", - ҳәа иҳәеит иара.
Иахьазы Аԥсны акоронавирус змоу рхыԥхьаӡара 2343-ҩык ыҟоуп. Ргәы бзиахахьеит 854-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит – 23-ҩык.
Гәдоуҭатәи ацентр аҿы ишьҭоуп 173-ҩык, урҭ рҟынтәи COVID-19 рзышьақәырӷәӷәоуп 158 пациент, 28-ҩык аҭагылазаашьа уадаҩ рымоуп, абжьаратә ҭагылазаашьа рымоуп – 34-ҩык, 25 пациент ылҩаауп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
-
Аҿҳәара ааиаанӡа: аҟәатәи ашколқәа ҩба ԥсшьара ирышьҭит


АҞӘА, жьҭаара 13 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Александр Чачба ихьӡ зху Аҟәатәи асахьаҭыхратә ҵараиурҭа жьҭаара 27 рзынӡа акарантин ахь иоушьҭуп ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит аҵараиурҭа адиректор Амиран Адлеиба.
"Ҩымш раԥхьа еилкаахеит ҳастуденткацәа руаӡәк дшычмазаҩхаз. Акультура аминистр ихаҭыԥуаҩ Динара Смырԥҳа уи азы адырра лысҭеит. Анаҩс, аминистр Гудиса Агрба иӡбарала аҵараиурҭа ҩымчыбжь акарантин ахь иоужьуп", - ҳәа иҳәеит иара.
COVID-19 аҽеимҽханакра аамҭазы аҵараиурҭа астудентцәеи арҵаҩцәеи ргәабзиара ахьчара хымԥадатәиуп ҳәа иҳәеит Адлеиба.
"Иахьа, акоронавирус иахырҟьаны ҳмедицина ахьанҭара ду иаҵоуп, убри азы сгәанала иҳалшо зегь ҟаҳҵароуп уи маҷк армариаразы", - ҳәа иҳәеит иара.
Иахьазы Аԥсны акоронавирус змоу рхыԥхьаӡара 2343-ҩык ыҟоуп. Ргәы бзиахахьеит 854-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит – 23-ҩык.
Гәдоуҭатәи ацентр аҿы ишьҭоуп 173-ҩык, урҭ рҟынтәи COVID-19 рзышьақәырӷәӷәоуп 158 пациент, 28-ҩык аҭагылазаашьа уадаҩ рымоуп, абжьаратә ҭагылазаашьа рымоуп – 34-ҩык, 25 пациент ылҩаауп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аҿҳәара ааиаанӡа: аҟәатәи ашколқәа ҩба ԥсшьара ирышьҭит
АҞӘА, жьҭаара 22- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рцәа иалоу иаламу аилкааразы атестқәа 445-ҩык ирзыҟаҵан, урҭ рахьтә 134-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Жьҭаара 21 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 61 шықәса зхыҵуаз акоронавирус адиагноз ззышьақәырӷәӷәаз апациент, лара аҿкчымазаратә ҟәша дҭашәеит жьҭаара 18 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы лдунеи лыԥсахит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 123-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 62-ҩык, илҩаауп 11-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь уахыки-ҽнаки рыла иҭашәеит 11-ҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбало 21-ҩык апациентцәа. 20-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, аӡәы-иҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Ара еиҭаҳау ацитрустә шәырқәа асовет аамҭазы иаԥҵаз абаҳчақәа роуп. Аибашьра ашьҭахь дара рышьақәыргылара уадаҩын аҟнытә ажәлар ишаны ирырҭеит қьырала. Жәашықәсаҟа ҵуеит ҳхала нап адкыла иныҟәаҳгоижьҭеи. Аколнхара аҟынтә ииасыз 300 шьапы рҟынӡа сымоуп, иара ус схатәгьы 200 шьапы рҟынӡа ыҟоуп. Ацитрус анапы адукылар, ианахәҭоу ахәшә ауҭар, уацхраар, аҽаҩра уоуеит, аха иара акалашәа иҟоуп, шықәсык аҽаҩра бзиоуп, шықәсык ибжьанажьуеит. Аха иҿамла иҿала есышықәса ихәшәтәлатәуп, мамзар, иҩоит, уи рзымариоуп, избанзар, ақәра ду рымоуп шьҭа. Аиҭаҳатә аԥшаара уадаҩуп, иара ахәгьы маҷӡам, шықәсык зхыҵуа ашьаҭа 250 -500 мааҭ рҟынӡа инеиуеит", - еиҭеиҳәеит Жьиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Амзартә рыцхә иадҳәалам – еиҭаҵуа аныҳәақәа дырзааҭгылоит Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус зыхьхьоу ҳәа ишьақәыргылоу рхыԥхьаӡара 640-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 170-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, фҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Ҳазҭагылоу аамҭазы аныҟәарақәеи аиҭанеиааиреи рмаҷтәуп ҳәа ҳабжьыргоит, аха ҳзаиааиуама уи ала аҿкы чымазара, изҭатәуи иаҳа аԥыжәара, абри азы арадио Sputnik аефир аҿы игәаанагара иҳәеит Аԥсны Абыргцәа рхеилак аиҳабы Аполлон Думаа.
Аԥсны зҽаԥсазтәыз акультура аусзуҩ, Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа алауреат, Аԥсны Жәлар рартист, ашәаҳәаҩ, адирижиор, раԥхьатәи аԥсуа композитор Ражден Гәымба диижьҭеи цәыббрамза 12 рзы иҵит 94 шықәса.
Ацәыргақәҵа "Асахьаҭыхҩы. Аамҭа. Агәалашәара" еиднакылоит 70 ҭыхымҭа, аусумҭақәа аагоуп Амилаҭтә сахьаҭыхратә галереи Сергеи Дбар ихьӡ зху Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьра Аҳәынҭқарратә музеи рфондқәа рҟынтәи.
Абзиабара иунамырҟаҵо ыҟам рҳәоит ауаа, зны-зынла ухаҿы иузаамго ахымҩаԥгашьагьы цәырнагоит. Уажәы ишәзеиҭасҳәар сҭахуп абзиабара иахылҿиааз агәыхь аасҭа еиҳа аччархәра зцу хҭыск. Иахьыҟалазгьы иахьысцәыхарам џьара ауп.
Шьамтәылантәи зҭоурыхтә ԥсадгьыл аҿы зҭаацәа зманы инхо Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран Дани Агрба иҭоурых ажурналист Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.
Ашәҟәы "Артиом Амқәаб. Аԥсҭазаареи арҿиареи" ажурналист диижьҭеит 110 шықәса аҵра иазкуп. Автор Владимир Ҳашба Артиом Амқәаб иԥсҭазаареи ирҿиамҭақәеи дрылацәажәоит дыздыруаз ауаа ргәалашәарақәа ацҵаны.
Пицунда апансионатқәа реидгыла аменеџьер, Пицунда ақалақь ахада ицхырааҩ Азамаҭ Багаҭелиа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит апандемиа русура анырра шанаҭаз, насгьы акурорт еиҿнакаауа есышықәсатәи аицлабра атәы.
Аԥсны ашколқәа рҟны аҵарашықәс иалагеит цәыббра 1 азы. Аҵаратә процесс аиҭакрақәа алагалоуп акоронавирустә инфекциа алаҵәоит ҳәа иҟоу ашәарҭара иахҟьаны.
Уаанӡа иалагалаз азыԥҵәа инақәыршәаны, Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны акоронавирус зыдбало ачымазцәа ирныруаз аҳақьымцәа ихымԥадатәиу жәиԥшьымштәи аҽыԥхьакра ицон.
Приморск ақыҭаҟны иҟоу аӡырԥхатә комплекс аиҳабы Руслан Аҩӡба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит атуристтә обиект аҿы аҭагылазаашьа зеиԥшроу, аҿкы рыҽшацәырыхьчо атәы.
Аҩнеихагылақәа рырзҩыдара аус рнапы алакын Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рминистрра аусзуҩцәа быжьҩык.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус зыхьхьоу ҳәа ишьақәыргылоу рхыԥхьаӡара 610-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 165-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, фҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аҽазыҟаҵарақәа ирылахәын 1,5 нызқьҩык аруаа, 400 ак арратә техника, БТР-80 иақәгыло акомандаҟаҵара-штабтә машьынақәа, арадиостанциа "Азарт", а мобилтә радиорелеинтә хархәагақәа назлоу.
Гуар – аҟәыджәла иатәу ҳаскьынтә ҵиаауп. Ари акультура аиҳарак Индиеи Пакистани иаадрыхуеит.
25 шықәса раԥхьа цәыббрамза 11 рзы Аҟәа зыҩны ашәхымс аҿы дыршьит аҵарауаҩ ду, аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, аполитикатә усзуҩы Иури Воронов. Археолог Шандор Ҟаитан арадио Sputnik аефир аҿы иҳәеит аҿарацәа рзы Воронов иусумҭақәа акы ишаламҩашьо.
Аҵаратә ҽазыҟаҵарақәа ирылахәын 200-ҩык рҟынӡа арратә база аррамаҵзурауаа, БТР-82АМ аекипажқәа рылархәны.
Аруаа жәларбжьаратәи рыхәмаррақәа рҟны Аԥсны агәыԥ анапхгаҩы, амаиор Алиас Уанаҿа арадио Sputnik аефир аҟны ахәмаррақәа рылҵшәа атәы еиҭеиҳәеит.
Зынӡа Урыстәыла иахьаҵанакуа 1 051 874-ҩык авирус рыдырбалахьеит. Апандемиа аамҭа иалагӡаны рыԥсҭазаара иалҵхьеит 18 365-ҩык, ргәы бзиахеит — 868 107-ҩык.