АҞӘА, лаҵарамза 11 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Елизавета Раджабова 6-тәи аетаж аҟынтәи дыԥаны лҽылшьит Гагра ақалақь аҟны, ҳәа Sputnik иазааицҳаит Гагра араион Аҩныҵҟатәи аусқәа реиҳабы Асҭамыр Хагәышь.
Гагратәи аморг асудмедексперт Ашот Чакриан иажәақәа рыла аԥсыбаҩ аморг ахь инаган аҩаша, лаҵарамза 9 асааҭ 15 рзы.
"Аӡӷаб лаб ишиҳәаз ала лара лхала аԥенџьыр аҟынтәи дыԥеит", — иҳәеит иара.
Гагра араион Аҩныҵҟатәи аусқәа реиҳабы Асҭамыр Хагәышь иажәақәа рыла аус аматериалқәа Гагра араион Апрокуратурахь инашьҭуп.


АҞӘА, лаҵарамза 12 — Sputnik. Валериа Адлеиаԥҳа дызлахәу апроект "Ты супер!" аканал НТВ-и Sputnik Аԥсни асабша, лаҵарамза 13 рзы иддырбоит.
Уажәтәи асабшазы адырраҭара ахәаԥшра алшоит, Аҟәа амшын аԥшаҳәаҟны икыду аекран ду ала, асааҭ 20:00 рзы.
"Аԥсны дыҟамзар ҟалап уаҩԥсык, Лера лықәҿиарақәа ирышькламԥшуа, лара лзы згәы мхыҭхыҭуа. НТВ-и Sputnik-и еиҿыркааз апроект даара агәыҭбаара, ауаҩра, абзиабара аҵоуп. Ҳәарада ашоу аҩнгьы уахәаԥшыр ҟалоит, аха ҳара иҳаӡбеит ҳҽеидкыланы ҳ-Лера лықәгылара ҳахәаԥшырҟ, адгылара лаҳҭарц", — иҳәеит Sputnik Аԥсны аиҳабы Руслан Бганба.
Адырраҭара арбара еиҿыркаауеит Аҟәа ақалақь Ахадара аҿари аспорти рызҵаарақәа рзы Аилаки акоманда "Нарты из Абхазии".
"Ҳара ҳашәаҳәаҩ қәыԥш ҳлықәгәырӷьоит. Иаҳҭахуп ларгьы илҳарбарц заҟа ҳлыхӡыӡаауа", — иҳәеит Апарламент адепутат, акоманда "Нарты из Абхазии" адиректор Венори Бебиа.
Аҟәа ақалақь Ахадара аҿари аспорти рызҵаарақәа рзы Аилак аҟазауаҩ хада Есма Кәыҵниаԥҳа ақалақьуаа рахь ааԥхьара ҟалҵеит асабша ахәылԥаз амшын аԥшаҳәахьы инеирц.
Апроект "Ты супер!" лаҵарамза 13 рзы иубар алшоит асааҭ 20:00 амаҵзура Аԥсны асаит аҿи ателеканал НТВ аҿи.


Џьанико Ҵурҵумиа диҿцәажәон ҳкорреспондент Владимир Бегунов.
- Адунеи ачемпионат иазкны ароликқәа заҟа ҭыҵи?
— Хԥа. Актәи Аԥсны атәылауаа ирзырхан. Иараҟны ашьапылампыл асыҩцәеи, ахәыҷқәеи, иара ус Аҟәа ауааԥсыреи ампыл иасуан. Акадыр аҟны иубо аҭыԥқәа зегьы удырыртә иҟан. Аҩбатәи – атәымтәылауаа ирзырхан. Уаҟа арԥызбеи ҩыџьа аԥҳәызбацәеи Аԥсны зегьы иалсны Аҟәаҟа ицоит. Актәи аролик аҟны Аҟәа мацара акәызҭгьы иубо, аҩбатәи аҟны Аԥсны аԥшӡарақәа ишалшоз ала иааҳарԥшит. Ароликқәа рыҩбагь Аԥсны ашьапылампыл азы Афедерациа аҿаҵарала ҳара ҳасценари ауп излыху. Ахԥатәи аролик, астадион аҟны иҭыху аидеиа зтәу ақалақь Ахадара роуп. Ҳара амонтаж ҟаҳҵеит.
- Ҳара – шәарбану?
— Зхатә техникатә база змоу, шықәсык иназынаԥшуа Аҟәа аус зуа авидеостудиа. Уажәы ҳара атитрқәа рмонтаж ҳаҿуп. Ҳара атранслиациа азаауеит ачемпионат аартра, Гагра имҩаԥысраны иҟоу ахәмаррақәа. Егьырҭ аиндаҭларақәа ртранслиациа мҩаԥызго аԥсуа телеканалқәа роуп.
- Аҩбатәи, аҿартә ролик атәымтәылауаа рзоуп изҭыху, аха иара абарбо?
— Аинтернет аҟны мацара. Аҳәаанырцәтәи ателеканалқәа дырбара ахәԥса иара ачемпионат ахәԥса еиҵахомызт.
- Акраамҭа иҭышәхуазма?
— Аҟәатәи хымш рыла иҭаҳхит, мышкала амонтаж ҟаҳҵеит. Егьи, ҳфырхацәа Аԥсны иахьнеи-ааиуа мчыбжьык ҳадхалеит. Амш бзиа акраамҭа ҳшазыԥшызгьы.
- Иҟазма ашьапылампыл Афедерациа мап зыцәнакыз аидеиақәа?
— Мап. Иҟан аҽа идеиақәакгьы, аха урҭ рынагӡара уадаҩын уи адагьы аԥара рацәа рҭахын.
Ашьапылампыл азы ConIFA ачемпионат 2016 шықәса лаҵарамза 28 мая рзы Аҟәатәи астадион "Динамо" аҟны иаатуеит. Иара иалахәхоит 12 команда. Афинал рашәарамза 5 рзы имҩаԥысуеит.


АҞӘА, мшаԥымза 12 — Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Ахаша, мшаԥымза 12 рзы Аҟәа имҩаԥысит Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент афбатәи ааԥхьара раԥхьатәи аилатәара. Аԥсны Жәлар Реизара аиҳабыс далрхит Валери Кәарҷиа. Абри атәы ааицҳауеит аҭыԥ аҟынтәи ҳкорреспондент.
Валери Кәарҷиа изы рыбжьы рҭиит 20-ҩык адепутатцәа, 10-ҩык адепутатцәа иҿагыланы рыбжьы рҭиит, абиуллетенқәа 4 ԥхасҭатәын.
Апарламент адепутатцәа раԥхьатәи реизара далахәын атәыла Ахада Рауль Ҳаџьымба.
Апарламент аиҳабыс ҳәа ркандидатурақәа ықәыргылан хҩык: Валери Кәарҷиа, Баҭал Табаӷәуа, Илиа Гәниа. Илиа Гәниа икандидатура ықәигеит, апарламенттә усураҿы аԥышәа сымам ҳәа мзызны иҟаҵаны.
Валери Кәарҷиа диит 1946 шықәса жәабранмза 10 рзы, Тҟәарчал. 1964 шықәса рзы ашкол даналга ашьҭахь дҭалоит А. М. Горки ихьӡ зху Аҟәатәи арҵаҩратә институт. 1969 шықәса рзы аусура далагоит Аԥснытәи аҳәынҭқарратә музеи аҟны. 1970–1971шш. рзы Асовет ар рҟны аррамаҵзура дахысуан. 1975–1980шш. рзы Аԥснытәи анаука-ҭҵааратә институт алексикологиа аҟәша аусзуҩыс дыҟан. Иара убри аамҭазы Ҟабарда-Балкариатәи ауниверситет аҟны аспирантура далгоит.
Г.А. Ӡиӡариа ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа ианашьоуп. 2003 шықәса рзы Москва, абызшәадырра Аинститут аҟны адоктортә диссертациа ихьчоит.
Апарламент ааԥхьарақәа хԥа дырдепутатуп.


Аԥсуа бызшәа ахаҵгылара иахьа иаҭамзар, уаҵәы ихьшәахоит, ҳазҿу ҳуысқәа зегь башахоит ҳбызшәа анаҳзымыхьча, иҳәеит Рауль Ҳаџьымба Аҳәынҭқарратә бызшәатә политиказы Аԥсны Аҳәынҭқарратә еилакы инеиҵыхыз аилатәара аҟны аҩаша лаҵарамза 30 рзы.
Аилатәара иалахәын Аԥсны Аминистрцәа реилазаара ахантәаҩы Беслан Барцыц, аминистрцәа, ақалақьқәеи араионқәеи рхадацәа. Ақалақьқәеи араионқәеи рҟны аҳәынҭқарратә бызшәа дырҵаразы акурсқәа реиҿкааразы лаҵарамза ҩба рзы Рауль Ҳаџьымба иҟаиҵаз адҵа ахьынӡанагӡоу азы азҵаара ықәиргылеит. Аҳәынҭқарра ахада иазгәеиҭеит аԥсуа бызшәа ахархәара иахьа иаҭамзар, уаҵәы ари азҵаара ахаҵгылара хьшәахар ҟалоит.


АҞӘА, мшаԥымза 18 — Sputnik, Амра Амҷԥҳа. Мшаԥымза 18, ашьыжь асааҭ жәба инаркны ихацыркхеит "Акьыбачымазара заанаҵы азыԥхьагәаҭара амчыбжь" захьӡу акциа. Абри атәы ҳзааицҳаит Амилаҭтә кьыбачымазаратә центр аҳақьым хада Лев Аргәын. Акциа мҩаԥысуеит акьыбачымазаразы аҳақьымцәа Евразиатәи рфедерациеи акьыбачымазара иаҿагылоу Евразиатәи афонди рнапхгарала, анаука-ҵаратә центр "Евразиатәи акьыбачымазаратә программа ЕАФО" адгыларала.
Адкылара мҩаԥыргоит аҳақьым-маммологцәа, лор-онколог, агинеколог, ауролог, агематолог, ацитолог, УЗИ аппарат аус адулаҩцәа.
Аҳақьым хада иажәақәа рыла ауааԥсыра активла рхы аладырхәуеит имҩаԥысуа акциа. Мшаԥымза 18-21 рыбжьара уахь инеираны ашәҟәы рҽанырҵеит 120-ҩык Аԥсны ауааԥсыра.
"Сара сгәы иаанагомызт асеиԥш ауаа рацәахап ҳәа, избанзар ари ачымазара шамахамзар ауаа идырзаӡом. Ҳахьӡозар ашәҟәы зҽанызҵаз зегьы ргәаҭара мҩаԥгахоит, ҳахьымӡар, асиа цҵақәа еиҿаҳкаауеит", — иҳәеит иара.
Акциа ареспублика ауааԥсыра рдиспансеризациа акәӡам иззырхо, иара азырхоуп ҷыдала ауаа ргәаҭара.
"Акциа иаҳнаҭоит алшара ареспубликаҿы абри ачымазара аҭагылазаашьа зеиԥшроу абара. Ирацәаҩума ачымазара змоу мамзаргьы имаҷҩума", — иҳәеит аҳақьым хада.
Астатистика далацәажәо Аргәын иҳәеит аҳәса рганахь ала ачымазара ахыԥхьаӡара шеизҳауа.
Акциа аҳәаақәа ирҭагӡаны аус зуа аҳақьым-адерматолог Ирена Шливко иазгәалҭеит аҳақьымцәа рҿаԥхьа идҵа хаданы иҟоу ачымазара аарԥшра адагьы Аԥсны ишалшо ала уи ачымазара ахәышәтәра аметодқәа рышьақәыргылароуп.
"Апациент арахь ааира шицәыуадаҩу идыру акоуп. Аха иара данааихгьы аҳақьым уи иахәҭоу ахырхарҭа изиԥшаароуп, изеиҭеиҳәароуп иара еиҳа изыманшәалоу ахәышәтәратә метод", — лҳәеит лара.
Ирена Шливко иазгәалҭеит араҟа аусура шыманшәалоу, иахәҭоу аҭагылазаашьақәа шаԥҵо.
Аҳақьым хада Лев Аргәын иҳәеит аҳақьымцәа зегьы акциа иалагаанӡа сааҭк шыбжьаз рҭыԥқәа рахь ишааиз.
"Асеиԥш аусура азнеишьа ҳара агәахәара ҳнаҭеит", — иҳәеит Аргәын.
"Акьыбачымазара заанаҵы азыԥхьагәаҭара амчыбжь" захьӡу акциа мҩаԥыргоит жәларбжьаратәи аҩаӡара змоу аҳақьымцәа. Акциа мҩаԥысуеит Аҟәа, мшаԥымза 18-21 рзы, Амилаҭтә кьыбачымазаратә центр аҟны (Аубыхқәа рымҩа №4).
Акциа еиҿыркааит акьыбачымазара аҳақьымцәа Евроазиатәи Рфедерациа, Анаука-ҭҵааратә центр "Евразиатәи акьыбачымазаратә программа", Аԥсны
Амилаҭтә акьыбачымазаратә центр, ауаажәларратә фонд "Амшра" адгыларала.


ГАГРА, лаҵарамза 5 — Sputnik, Саида Жьиԥҳа. Есышықәса Гагра араион аҵара аҟәша Аиааира Ду аламҭалаз, ашколхәыҷқәа рыбжьара имҩаԥыргоит арра-спорттә хәмарра "Аиааира". Сынтәа уи рхы аладырхәит 11 школ рҟынтә 110-ҩык ахәыҷқәа.
Акомандақәа еицлабуан ар рашәа нагӡауа ацәаҳәа ақәсраҿы, автомат аимыхреи аибыҭареи рҿы, арҭҟәацга аршәраҿы, аҽышьҭхраҿы, шәки, аашәи, зқьы хәышә метри аҩреи рыла.
Ашколхәыҷқәа реицлабра ахәшьара арҭон, аҵара аҟәша аспециалистцәеи арра-патриоттә ааӡара амаҭәар арҵаҩцәеи рыла ишьақәгылаз аӡбаҩцәа ргәыԥ.
Арра-спорттә хәмарра алахәцәа ақәҿиарақәа рзеиӷьаршьеит адгылара рырҭарц иааз Гагра араион аҵара аҟәша аиҳабы Беслан Дбари араион ашколқәа рдиректорцәеи.
"Гагра араион ашколхәыҷқәа ари арра-спорттә хәмарраҟны ианакәзаалак алҵшәа бзиақәа аадырԥшуеит. Ҩышықәса инеиԥынкыланы, Гагратәи еизгоу акоманда ареспубликатә тур аҟны актәи аҭыԥ ааныркылахьеит. Агәрагара ҳамоуп, ҳаԥхьаҟагьы ари аҩаӡара ишацәхьамҵуа", — иҳәеит Беслан Дбар.
Иара убас, араион аҵара аҟәша аиҳабы иазгәеиҭеит, арра-спорттә хәмарра иалахәу, аԥсадгьыл уаҵәтәи ахьчаҩцәа шракәу. Убри инамаданы, арҭ аусмҩаԥгатәқәа ирылҵшәахоит, еиҵагыло аҿар абџьар имарианы рнапаҿы ааиреи, аспорттә зыҟаҵара бзиа аиуреи. Еиҵагыло абиԥара ирзеиӷьеишьеит, Аиааира рыԥсҭазаара ахырхарҭақәа зегьы рҟны ирыцзарц.
Иазгәаҭатәуп, арра-спорттә хәмарраҟны аҷкәынцәа инарываргыланы алҵшәа бзиақәа шаадырԥшуа аҭыԥҳацәагьы.
"Арҭ аицлабрақәа рҟны есышықәса ашколхәыҷқәа рхы бзианы иаадырԥшуеит. Аҽазыҟаҵарақәа раан иубаратәы иҟоуп, аиааирахь агәазыҳәара шрымоу. Ҷкәыни ӡӷаби еилымхкәа уаарылаҽхәаратәы рхы мҩаԥыргоит", — ҳәа инаҵишьит арра-патриоттә ҽазыҟаҵаразы Гагра араион аҵара аҟәша аспециалист хада Гамлет Елбакиан.
Арра-спорттә хәмарра араионтә тур иалахәыз 11 школ рахьтә, аԥхьахәтә ҭыԥқәа ргеит абарҭ акомандақәа: Гагратәи абжьаратә школ №1 – 1-тәи аҭыԥ, азыҟаҵаҩ Махаз Ешба, Бзыԥҭатәи абжьаратә школ №1 – 2-тәи аҭыԥ, азыҟаҵаҩ Едгар Кьетиа, Цандрыԥшьтәи абжьаратә школ №1 – 3-тәи аҭыԥ, азыҟаҵаҩ Ншан Каленџьиан.
Ахатәы зшьаҟны иреиӷьыу алҵшәақәа аазырԥшыз аҵаҩцәа алахәхоит арра-спорттә хәмарра ареспубликатә тур, еизгоу Гагратәи акоманда иаланы.
Арра-спорттә хәмарра, Гагратәи араионтә тур иалахәыз акомандақәа зегьы, хымԥада аиааира ргәы азыҳәон, аха ихьанҭаз аиндаҭларақәа иалыркааит рхатәы фырхацәа.
Ашколхәыҷқәа зегьы еицҿакны иазгәарҭеит ари арра-спорттә хәмарра алахәра агәахәара ду шырнаҭаз. Аԥхьахәқәа згаз ракәзар, адныҳәаларақәеи азеиӷьашьарақәеи рыдыркылеит рҩызцәа рҟынтә.


АҞӘА, лаҵарамза 22 — Sputnik, Владимир Бегунов. Анапылампыл асразы Аԥсны аҳәса ркоманда Казань имҩаԥысуаз аицлабрақәа рҟны ахԥатәи аҭыԥ ааныркылеит, астолтә ԥқьаҭасраҿы аабатәи аҭыԥ ааныркылеит, ҳәа ҳзеиҭеиҳәеит Аԥсны иҟоу Россотрудничество аусзуҩ Евгени Павлов. Аицлабрақәа раан аԥсуаа ираԥыргеит Беларуссиеи Урыстәылеи ркомандақәа.
Евгени Павлов иажәақәа рыла акоманда иалахәын Гәдоуҭа, Гагра, Аҟәа уҳәа рҟынтәи акомандақәа рлахәылацәа.
Аицлабра иалахәыз рықәра 12 — 14 шықәса инаӡон. Ахәыҷқәа уахь рцараан имҩаԥыргон Аҟәатәи ахәыҷтәы спорттәшкол адиректор Татиана Емхааԥзаи азыҟаҵаҩ Татиана Гудковеи.
Аспорттә уснагӡатәқәа рыдагьы ахәыҷқәа рзы еиҿкаан акультуратә программақәа. Ахәмаррақәа хыркәшахеит лаҵарамза 20 рзы.


АҞӘА, жьҭаара 12 — Sputnik. Аԥсны Ахада Рауль Ҳаџьымба иахьа инапы аҵеиҩит Аусԥҟа, Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрс аинрал Гарри Аршба иаҭаразы. Абри атәы аанацҳауеит Ахада иофициалтә саит.
Гари Аршба абри аҭыԥ аҟны диԥсахит 2016 шықәса нанҳәамза аахыс министрс иҟаз Аслан Кобахьиа.
Гарри Аршба диит 1969 шықәса рзы. Аҵара иҵон Ставропольтәи Иреиҳаӡоу азиндырратә милициатә школ аҟны. 1993 – 1998шш. рзы аус иуан Ставропольтәи атәылаҿацә Аҩныҵҟатәи аусқәа русбарҭаҿы.
1999ш. рзы Нхыҵ Кавказ еиҿкаарылатәи ацәгьоурақәа ирҿагылан ақәԥаразы Аусбарҭаҿ иҷыдоу аусқәа знапы иану оперативтә усзуҩ еиҳабыс дыҟан.
2001 – 2008шш. рзы аус иуан Урыстәыла Аҩныҵҟатәи аусқәа рорганқәа рсистемаҿы. 2008 шықәса рзы Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра ашьаустә ԥшаара Аусбарҭа анапхгарахь днаган.
2010 шықәса абҵарамза инаркны Аҟәа ақалақь Аҩныҵҟатәи аусқәа Русбарҭа аиҳабы актәи ихаҭыԥуаҩыс дыҟоуп. 2011шықәса инаркны Аҟәа ақалақь Аҩныҵҟатәи аусқәа Русбарҭа аиҳабы инапынҵақәа неигӡоит.


Урыстәыла жәлар рартист, аоператә шәаҳәаҩы, 56-шықәса ирҭагылаз Дмитри Хворостовски иԥсҭазаара далҵит Лондон. Хворостовски акыршықәса ачымазара бааԥсы ицәа иалан.
Жьҭаарамза 27 рзы Аҟәа ақалақь аҿы VIII аҧсуа – аурыс усуратә форум мҩаҧысраны иҟоуп. Афорум аиҿкааҩцәа – Урыстәылатәи Афедерациа аекономикатә ҿиара Аминистрреи Аҧсны аекономика Аминистрреи.
Аинформациатә маҵзуреи арадио Sputnik Аԥсны апроект "Таиф игәалашәара" аҳәаақәа ирҭагӡаны еицырдыруа аԥсуа актиорцәеи, ауаажәларратә усзуҩцәеи, ахәыҷқәеи иаԥхьоит апоет, Дырмит Гәлиа ихьӡ зху апремиа алауреиат Таиф Аџьба иажәеинраалақәа.
Аҿари астудентцәеи Жәларбжьаратәи адунеизегьтәи рфестиваль мҩаԥысраны иҟоуп Шәача, жьҭаара 14-22 рзы. Аԥснытәи алахәылацәа афестиваль аформатқәа зегьы ирылахәхоит.
Гагратәи аоперациа "Буря" ҳәа акодтә хьӡы змаз алагеит октиабр 1, 14 сааҭи 40 минуҭ рзы. Абаталионқәа, аотриадқәа, агәыԥқәа апозициақәа зегьы ажәылара иалагеит. Октиабр 6, 1992 шықәсазы 6 сааҭки 40 минуҭи рзы Ԥсоу аԥсуа-аурыс ҳәааҿы иахаргылан Аԥсны Аҳәынҭқарра абираҟ.
Приднестовиатәи Молдавиатәи Ареспублика аделегациа, атәыла Ахада Вадим Красносельски, зхадараҿы дыҟоу Аԥсны Аиааира амш аҳаҭыразы имҩаԥысуа аныҳәатә уснагӡатәқәа рыҽрыладырхәырц Аԥсныҟа иааит.
Цәыббра 6 инаркны Аҟәа атроллеибусқәа рныҟәара аамҭала иаанкылан Имам Шамиль имҩаҟны имҩаԥысуаз аремонттә усурақәа ирхырҟьаны.
Вашингтон имҩаԥысыз ашәарҭадареи атәылахьчареи рзы Аусутә гәыԥ алахәылацәа аҽазныкгьы Урыстәыла аганахь адҵа ҟарҵеит 2008 шықәсазтәи аибашьра аанкылараз аиқәшаҳаҭра инақәыршәаны Қырҭтәыла "иаҵанакуа" адгьылқәа Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи Урыстәылатәи ар алнагарц
Арадио Sputnik Аԥсны апроект "Агәалашәара амҩала" захьӡу аҿы Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ахроника шәыдаагалоит, иара хацыркуп нанҳәа 14 2017 шықәса инаркны.
Қырҭтәыла амилаҭтә гвардиа Аԥсны Аҳәынҭқарра аҵакырадгьыл иалалеит 1992 шықәса нанҳәа 14 рзы. Арратә операциа иалахәын ҩ-нызқь рҟынӡа аруаа, акәылӡтәы техника 60 цыра, артиллериа. Аоперациа иаман ахьӡ ҷыда "Меч". Ақырҭуа ар ирҿагылеит аԥсуаа реиԥш раԥхьатәи амш инаркны урҭ инарывагылаз, хатәгәаԥхарала Нхыҵ Кавказынтәи иааз ҳашьцәа. Аибашьра цон 413 мши-ҵхи.
Иҷыдоу иҿыцу апроект "Иҟаҵоуп Аԥсны" аҿы аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны ишәзеиҭанаҳәалоит ҳреспубликаҿы аус зуа аилакқәа ртәы, уа аус зуа ауаа ртәы, қәҿиарақәаси проблемақәаси ирымоу ртәы, иҿыцу атехнологиақәа рхархәарақәа ртәы.
Аԥсуара иҭамбаӡо ӡыхьуп, аԥсуара иагьакуп иагьыҩбоуп, аԥсуа иламыс быжь-гәыжьк ирзышьҭхуам... Абас шаҟа ҳәамҭа аԥырҵазеи ҳажәлар аԥсуаа иреиҳаӡоу ҳдоуҳатә хыҵхырҭа, ҳмилаҭтә дин иазкны. Ииашаҵәҟьаны, зегьы зыцку, зегь ззырхоу иароуп. Зегь злалагогьы иаралоуп.
Акультуратә-гәыҳалалратә фонд "Ашана" - Аԥсны аус зуа иакзаҵәыку фондуп, ӷәӷәала ичмазаҩу ахәыҷқәа рыхәышәтәразы аԥара еидызкыло.
Афонд аусура иалагеит 2011 шықәсазы ацхырааратә программақәа фба рыла. "Ашана" ахәыҷқәа иреиӷьу Урыстәыла, иара убас Ҭырқәтәыла, Израиль, Германиа ахәышәтәырҭақәа рахь рышьҭразы ацхыраара ҟанаҵоит.
Аҳәынҭқарратә прокуратура адыррақәа рыла Урыстәылатәи атуристцәа ирықәлеит ԥхынгәы 11 асааҭ 12.20 рзы Гәдоуҭа араион Приморское ақыҭан.
Ацәгьоура ҟалеит амшын аԥшаҳәаҿы. Макьаназ зхаҭара шьақәыргылам ҩыџьа ауаа асабардақәа рҿаҵаны, абџьари аҳәызбеи рхархәарала атуристцәа ирықәлеит. Ақәылараан Кабанов Андреи Николаи-иԥа 1984 шықәса рзы ииз игәышԥахьы ҩынтә аҳәызба иларҵеит. Кабанов иоуз ахәрақәа ирыхҟьаны иԥсҭазаара далҵит", — ҳәа аҳәоит асаит адырраҭараҟны.
Ацәгьоуцәа ирӷьычит иара убасгьы Кабанова Наталиеи уи ҩыџьа лхәыҷқәа – 2006 шықәсеи 2015 шықәсеи рзы иизи иара убасгьы Чижикова Наталиеи уи лхәыҷқәа ҩыџьеи, 2002 шықәсеи 2007 шықәсеи рзы иизи. Аоперативтә уснагӡатәқәа ирылыршаны ирӷьычыз ауаа рхы иақәиҭтәын.
Ацәгьоура ҟазҵаз ауаа рыԥшаареи рышьақәыргылареи рзы Гәдоуҭа араион апрокуратура аусурақәа ирҿуп.
Фазиль Искандер ихьӡ зху ахԥатәи жәларбжьаратәи афестиваль "Ауаҩы игыларҭа" мҩаԥысраны иҟоуп рашәара 20-22 рзы, Аҟәа. Афестиваль аркра амш аҽны, рашәара 22 аҽны имҩаԥысраны иҟоуп алитературатә екскурсиа "Республика справедливости по тропам Чика".
Ауаажәларратә дкыларҭа аус ауеит Аҟәа, Пушкин имҩ. 16, абизнес-центр "Гәдоу Плаза" 5 аихагылаҟны.
Ашьапылампыл азы ConIFA аверсиала ачемпионат иалагеит рашәарамза 4 рзы, ихыркәшахоит рашәарамза 10 рзы финалтә хәмаррала. Аԥсны еизгоу акоманда аҵәҭаԥсарала агәыԥ "А" аҟны ихәмаруеит. Аԥснытәи акоманда ачемпионат аԥшәмацәа, Аҩадатәи Кипр ахәмарцәа ирыцықәгылоит. Абри агәыԥ ахь иақәшәеит Аахыҵ Уаԥстәылеи Карпаталиеи ркомандақәагьы. Атурнир иалахәуп аа-командак. Агәыԥ "В" ахь иаҵанакит: Паданиа, Секеитәи атәылаҿацә, Ницца, адгьылбжьахақәа Мен ркомандақәа. Ашьапылампыл азы ConIFA аверсиала ачемпионат иалагеит рашәарамза 4 рзы, ихыркәшахоит рашәарамза 10 рзы финалтә хәмаррала.
Аԥснытәи аԥсшьарҭа ҭыԥқәа ртәи, акурортә сезон аҿазыҟаҵарақәеи, атуризм аганахь ала иҟаҵоуи иҟаҵатәуи ртәи, аӡынтәи атуризм аҿиара бзиа шаиуа ҳазаатгылоит


"Бернарда Альба лыҩны" (арежиссиор Мадина Аргәынԥҳа) аусадулара мҩаԥысуан акыр мзы, имҩаԥган 35 репетициа. Апиеса ахаҵа идунеи ахьыҟам, аԥҳәыс илдунеиу пиесоуп. Аспектакль аҿы ароль хада налыгӡоит аҩны аԥшәма — Бернарда Альба.
113-шықәса ирҭагылоу Ҭина Бебиаԥҳа лықәра амаӡақәа ируакуп ҳәа илыԥхьаӡоит –гәыла амажәра.
Аҧснытәи Аҳәынҭқарратә драматә театр аҟны, мшаԥымза 11 рзы ахәаҧшцәа ирыдгалахоит аиспан поет, адраматург Федерико Гарсиа Лорка ипиеса "Бернарда Альба лыҩны" иалху аспектакль.
Аԥсуа ҳǝынҭқарратǝ музеи ашҭаҿы амузеи аетнографиатǝ ҟǝша аусзуҩцәа имҩаԥыргеит Хǝажǝкыра иазку аныҳǝа "Амузеи ашҭа".
Ауаажәларратәи аполитикатәи усзуҩы, ареспублика абыргцәа Рхеилак ахантәаҩыс иҟаз Константин Озган иԥсҭазаара далҵит 77 шықәса дшырҭагылаз хәажәкыра 22 аҽны 2016 шықәсазы, акраамҭа ихьуаз ичымазара иахҟьаны. Иԥсҭазаара далҵиижьҭеи шықәсык анҵы аҽны иуаҩышьеи, иҟазшьақәеи, аусураҿ имаз апринципқәеи ртәы дазаатӷылоит ажурналист Екатерина Бебиаԥҳа.
Ажәеинраалақәа реизга еиднакылоит 19-ҩык аԥсуа поетцәа аурыс бызшәахь еиҭагоу рҩымҭақәа.
Аԥсны Жәлар рышәҟәыҩҩы, Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа алауреат Алықьса Гогәуа иахьа 85 шықәса ихыҵит.
Фазиль Искандер иҩымҭа "Ажьақәеи арқьымаҭқәеи" иалху аспектакль апремиера мҩаԥысран иҟоуп хәажәкырамза 9-10 рзы аԥсуа драматә театр асценаҟны.


Иахьатәи аамҭазы Аԥсны ахы-аҵыхәа ахьынӡанаӡааӡо ҟазара ҳаракыла аԥсуа жәлар рмузыкатә инструментқәа ҟазҵо аӡә иакәны дыҟоуп Гәдоуҭа араион Хәаԥ ақыҭан инхо Уасил Арухаа.
Абысҭа аныҳәақәа раан еиԥш есҽынгьы аишәаҟны иқәгылоуп. Аиҳарак иара агьама бзиоуп аԥсуа мца иахакнаҳаны ианыруа.
Ачаӡҩы изанааҭ атәы даҳзалацәажәеит 15 шықәса ачаӡырҭаҟны аус зухьо Инесса Арышԥҳа.
Аԥсуа қыҭақәа рыбжеиҳарак амшын аҿықәаҿ ишьҭоуп. Урҭ аҭыԥқәарыҟны аҳацкьын анмаҷхалакгьы ахьчацәа ашьхаҟа ашьамаҟеи, аԥсасеи, ауахьади карцоит.
1993 шықәса цәыббра 27 рзы аԥсуа еибашьцәа аӷа иҿагылара ӷәӷәаӡа иаиааины Аҟәа ақалақь ахы иақәиҭыртәит.
Аԥсны зҽаԥсазтәыз акульутра аусзуҩ, Дырмит Гәлиа ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа алауреиат, Аԥсны Жәлар рартист, ашәаҳәаҩ, адирежиор, акомпозитор Ражден Гәымба иԥсы ҭаны дыҟазар, цәыббрамза 12 аҽны, ихыҵуан 91 шықәса.
Аҟәа ҩымчыбжьа рыҩнуҵаҟа атроллеибусқәа русура аанкылоуп.
Аҟәа еиҭашьақәыргыланы иаартуп аҵарауаҩ Иури Воронов ихьӡ зху абжьаратә школ №3.
"Королева Абхазии – 2017" ҳәа рыхьӡ рҳәеит жәаҩык аҭыԥҳацәа. Аиндаҭлара арегламент ԥсахны асеиԥш аӡбра лыдылкылеит акультуратә фонд "L-star" аиҳабы Лали Сыҷынааԥҳа.
Амыҵмыџь, акаҵахәыр, абҳәаса иалхәу уҳәа ирацәоуп аԥсуаа реишәахиараҿы рхы иадырхо асыӡбалқәа. Акадифа ҟаԥшь еиԥш убла хнакуа иҟоу асыӡбал цаҳәцаҳәо уажәааны зегьы ихырҩоит.
Аԥсны Ахада Ихраҿа анашьахеит Резван Хатков дзықәтәаз аҽыҩ "Фаст Керл" (аҽы ихатәуп Ахра Ашәба).
Фазиль Искандер ихьӡ зху Аурыс драматә театр аҿы аԥшьаша, рашәарамза 15 рзы имҩаԥысит аспектакль "Примадонны" апремиера. Аспектакль ықәиргылеит арежиссиор Сергеи Ефремов.
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә аҿартә театр ахәаԥшыҩцәа ирыднагалеит аспектакль ҿыц "Инаԥҳа Кьагәа".
Sputnik Аԥсны иазнархиеит Аҟәатәи аџьармыкьа аҟынтәи афотоcахьақәа.
Д.И.Гәлиа ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа занашьоу Ҟабарда-Балкариеи Адыга тәылеи жәлар рышәҟәыҩҩы, "Ахьӡ-Аҧша" аорден актәи аҩаӡара акавалер, Аҧснытәи Аҭҵаарадырратә Академиа академик Баграт Уасил-иҧа Шьынқәба диижьҭеи 100-шықәса аҵра азгәарҭоит.
Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡа Аиааира амшныҳәа иазкны Аҟәа имҩаԥысит еиуеиԥшым ауснагӡатәқәа.
Ражьден Гәымба ихьӡ зху Аԥснытәи аҳәынҭқарратә филармониаҿы Гагратәи ахәыҷтәы хареографиатә ансамбль "Афырҭын" 15-шықәса ахыҵра азгәарҭеит.
Ашәахьаҽны Кәтол имҩаԥысит аҽқәа реиндаҭларақәа. Иара иалахәын ақыҭақәа Тамшь, Џьгьарда уҳәа рҟынтәи аҽыбӷаҟазаҩцәа. Аԥыжәаратә фонд 150 000 мааҭ ыҟан. 1000 метра иҩуаз аҽшьацқьақәа рыбжьара актәии аҩбатәии аҭыԥқәа ааныркылеит Беслан Абхазаа иҽқәа. Беслан Абхазаа Кәтолтәи иҽыҭра иҭагылоуп 24 ҽы.
Аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны Аԥсуа радио 85-шықәса ахыҵразы еиҿнакааит арадио ахыҵхырҭаҿ игылази шықәсы рацәала амаҵ азызуази рфотосахьақәа еидызкыло афотолента.
Ахш иалху ашәаӡеи ашәхеи рыҟаҵашьа Гәдоуҭа араион Дәрыԥшь ақыҭан инхо Нанули Кәҵниа-Кәакәасқьыр лҿы еилылкаауан Sputnik акорреспондент.


ГАГРА, ԥхынҷкәын 8 — Sputnik, Саида Жьиԥҳа. Борис Кьехьыриԥа ихьӡ зху, Гагратәи агуманитартә-ааглыхратә техникум астудентцәа гәыԥҩык, рырҵаҩы Диана Ашкацао лаԥшьгарала, Аҟәатәи абыргцәеи-аинвалидцәеи рыҩны-интернат агәыҳалалратә цхыраара рыманы иаҭааит.
Аҿар рхатә харџьла иаархәеит афатәи, абзазаратә химиа аалыҵқәеи.
"Ҳара зегьы андуцәеи абдуцәеи ҳамоуп. Убри аҟнытә ибзианы иаадыруеит, зықәра неихьоу ауаҩы игәы шыԥшқахо. Зыхшареи змоҭацәеи зааигәа иҟам абыргцәа, мамзаргьы измами, иааҳарԥшыз акциала идҳардырарц ҳҭаххеит, еснагь ҳганахь ала ацхыраареи авагылареи иақәгәыӷырц шрылшо", — ҳәа азгәалҭеит Диана Ашкацао.
Астудентцәа абыргцәа ианрыҿцәажәоз рылаӷырӡ рзынкыломызт.
Иахьа зылшарақәа кәадоу, зышқәсқәа ԥхьаӡоу абыргцәа ргәы зырлахҿыхуа маҷхеит. Аха, абас еиԥш лассы-лассы асасцәа рызнеилар, издыруада, маҷк рыԥсҭазаара иацларгьы.
"Ҳара аҵыхәанӡа иҳазхаҵомызт, Аԥсны абыргцәеи-аинвалидцәеи рыҩны-интернат ыҟоуп ҳәа. Аха ҳала иабаз, акырӡа ҳгәы ҳнархьеит. Убри аҟнытә, ҳҩызцәеи, ҳақәлацәеи рахь ҳхы нарханы аҳәара ҟаҳҵоит аиҳабацәа ишахәҭоу еиԥш пату рықәырҵаларц. Убри инаваргыланы, иҭабуп ҳәа лаҳҳәоит Аҟәатәи абыргцәеи-аинвалидцәеи рыҩны интернат аиҳабы Анна Кәарҷиа рганахь иаалырԥшо арыцҳашьареи, ацхыраареи рзы", — рҳәеит астудентцәа.
Абыргцәеи-аинвалидцәеи рыҩны-интернат аҟны иахьа нхарҭа ҭыԥс ирымоуп 50-ҩык ауааԥсыра. Дара реиҳараҩык ахшара дызмам, мамзаргьы хара иҟоу, иара убас зфинанстә ҭагылазаашьа кәадоуи роуп.
Агәыҳалалра аазырԥшыз аҿар, абыргцәеи-аинвалидцәеи рыҩны-интернат аиҳабы Анна Кәарҷиа аџьшьара рылҭеит. Ирзеиӷьалшьеит иахьа ргәы шыцқьоу, ақьиара шрылоу еиԥш рыԥсҭазаара убас имҩасырц.


АҞӘА, хәажәкыра 7 – Sputnik, Рада Ажьиԥҳа. Фазиль Искандер иҩымҭа "Ажьақәеи арқьымаҭқәеи" иалху аспектакль апремиера мҩаԥысраны иҟоуп хәажәкырамза 9-10 рзы. Абри атәы иҳәеит Аҳәынҭқарратә аҿартә театр аиҳабы Аслан Еныкь, Sputnik Аԥсны апресс-центр аҟны имҩаԥгаз аконференциаҟны.
"Ҩымз ҵуеит ари аспектакль ақәыргыларазы аҽазыҟаҵарақәа ҳаҿуижьҭеи. Амасштаб ала иҭбаау спектакльхоит. Ари аҩымҭа залаҳхыз уи ауп, иаҳәо атема актуалра амоуп, иахьатәи, иацтәи аамҭақәа ирыцнаҟәоит. Еиҳараҩык рҿахәы, рыгәҭакы аҳәоит ари аҩымҭа", — ҳәа иҳәеит Аслан Еныкь.
Аҿартә театр аиҳабы иажәақәа рыла, атеатр ҩышықәса шахыҵуагьы, уи аамҭа иалагӡаны иқәдыргылахьоу аспектакльқәа: "Анаурқәа", "Амцҳәаҩ даҭахуп", "Ҳаԥсыуаап ҳаԥсыуаа", "Ахәмарцәа ааиуеит", зегьы қәҿиарала имҩаԥысит.
Фазиль Искандер иповест "Ажьақәеи арқьымаҭқәеи" ақәыргыларазы апиеса алылхит Аԥсны Жәлар рартистка Софа Агәмааԥҳа. Артистка лажәақәа рыла, Фазиль Искандер ифилософиа акырӡа илзааигәоуп.
"Хаҭала ари аҩымҭа бзиа исзырбаз ҳәоук сгәы иҭымҵәо ыҟоуп. "Аҟәышра аҳалалра зхымҿиаауа, еиҵнахоит ацәгьара амҩа", абри аҳәоу сгәы иҭоуп еснагь. Аҟәышра ацәгьара ирхылҿиауаа аамҭа иаҳнарбеит. Абри ахшыҩзцара Искандер иҟнытәи ауп ишсаҳаз, сархәыцит, саргәаҭеит. Еиҭазгазгьы сара соуп. "Ажьақәеи арқьымаҭқәеи" рыла иааирԥшыр иҭахуп аҟәышреи, агызмалреи, агыгшәыгреи, арҭ атемақәа актуалра амоуп иахьатәи ҳаԥсҭазаараҿы", — лҳәеит Софа Агәмааԥҳа.
Аповест ипиесаны аҟаҵара акыр садхалеит лҳәеит артистка. Хықәкыс иҳамоу ахәаԥшцәа рархәыцра ауп, иџьаршьогьы ҟалоит хымԥада, лҳәеит лара.
"Ажьақәеи арқьыматқәеи ахы инаркны аҵыхәанӡа ҳреиԥшны иҟаҳҵоит аспектакль ҳәа хықәкыс иҳамаӡам. Детальқәак ааҳарԥшуеит акәымзар, еиҳарак иааҳарԥшуа ауаа-рхаҿсахьақәа роуп", — ҳәа азгәалҭеит атеатр асахьаркыратә напхгаҩы.
Софа Агәмааԥҳа инаҵшьны иазгәалҭеит ари аҩымҭа иалхны аспектакль акыр шықәса раԥхьа астудентцәа ишықәдыргылахьаз.
"Ари аҩымҭа дипломтә усумҭаны астудентцәарҟны иқәҳаргылахьан, аха усҟан иҟаҳҵаз иаҳҳәаз ҳзымхеит. Убри аҟынтә ҳаиҭазыхынҳәит ари аҩымҭа. Хгәы хыҭхыҭуа ҳазыԥшуп апремиера", — лҳәеит арежиссер.
Аспектакль адекорациақәа еиқәиршәеит асахьаҭыхыҩ Витали Қацәба.
"Адекорациақәа рырхиараан излауаз ала дҳацхрааит асахьаҭыхыҩ Витали Қацәба. Ицәажәо адекорациақәа ҟаҳҵеит, иаҳҳәарц иаҳҭаху аанарԥшып ҳәа ҳгәы иаанагоит", — иҳәеит Еныкь.
Фазиль Искандер иҩымҭа "Ажьақәеи арқьымаҭқәеи" иалху аспектакль апремиера мҩаԥысран иҟоуп хәажәкырамза 9-10 рзы аԥсуа драматә театр асценаҟны.
Аҿартә театр аԥҵан 2014 шықәса нанҳәа 20 рзы. Аилазаара шьақәгылоуп ААУ афилологиатә факультет "актиортә ҟазара" аҟәша аушьҭымҭацәа рыла.


16.10.2017
Жьҭаарамза 16 рзы Аҧсны Жәлар Реизара – Апарламент асессиа аилатәараҟны Аҧсны Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы Ихаҭыҧуаҩ, Жәлар Реизараҟны Азинмчызмоу Ахада Ихаҭарнак Дмитри Шамба адепутатцәа ахәаҧшразы ицәыригеит азҵаарақәа жәпакы.
Дмитри Шамба ицәыригеит Амилаҭтә банк ишьақәнаргылаз аиҭафинансыркра азыҧҵәақәа рҳәаа иҭагӡаны аҳәаанырцәтәи аиҿкаарақәа рыҟнытә акредитқәеи аҧсахтәқәеи рыла апроценттә аагамҭақәа ашәахтә рықәымҵара иазку «Аиҿкаара ахашәала ашәахтә азы «Аҧсны Аҳәынҭқарра Азакәан аҧсахрақәа ралагаларазы» азакәанапроект.
Дмитри Шамба иаҵшьны иҳәеит ари ауснагӡатә атәылахь зыхәҧса ҳаракым афинанстә цхыраагӡақәа рааира ишацхраауа.
Жәлар Реизараҟны Ахада Ихаҭарнак иҳәеит урыстәылатәи абанкқәа атәылаҟны акредиттә инвестициақәа ишиашоу кредитла реиқәыршәара иазку апроектқәа аҭагылазаашьақәа рзаҧҵаразы азакәанапроект ишазҧхьагәанаҭо акредитқәеи аҧсахтәқәеи рзы иарбоу альготақәа раларҵәара, урҭ 2016 шықәса ажьырныҳәамза 1 инаркны ихацыркын.
«Аҧсны Аҳәынҭқарра ибжьаратәуи абизнес дуи кредитла реиқәыршәара апрограмма еицынарыгӡоит Аҧсны Аиҳабыреи Урыстәылатәи аинвестициатә усбарҭеи», - иазгәеиҭеит Дмитри Шамба.
Иара иажәақәа рыла, иахьазы апрограмма инақәыршәаны ирыдыркылеит апроектқәа 8 збиуџьет миллиардк мааҭк инареиҳаны иартәо, даҽа ҩба рзырхиара иаҿуп.
«Ҿыц иаҧҵахо аусуратә ҭыҧқәа рхыҧхьаӡара 350 рҟынӡа инаӡоит, ашәахтә ааимҭақәа - 150 миллион мааҭ рҟынӡа шықәсык», - иаҵшьны иҳәеит Дмитри Шамба.
Абиуџьети, акредиттә еиҿкаарқәеи, ашәахтәқәеи афинансқәеи рзы Аилак Ахантәаҩы Натали Смыр иазгәалҭеит ари азакәанапроект ҩынтәны ашәахтәқәҵара ацәцара шалнаршо.
«Аиҭафинансыркра азыҧҵәақәа иреиҵоу апроцентқәа рыла ааимҭақәа зегьы ашәахтәқәа рықәҵахаӡом», - иазгәалҭеит лара.
Натали Смыр иаҵшьны илҳәеит абри азакәанапроект адкылара аҳәынҭқарразы аҵак ду шамоу.
«Аԥсны Аҳәынҭқарра «Аиҿкаарақәа рхашәалахәы азы ашәахтә азы» Азакәан ахь аиҭакрақәа ралагаларазы» апроект азакәан рыдыркылеит актәи аҵыхәтәантәи аԥхьараҟны.
Апарламент асессиа амш аусхәаԥштә аҟны Апарламент аҟны Ахада Ихаҭарнак ирыдигалеит «Аԥсны Аҳәынҭқарра аҵакырадгьыл аҟны иааиԥмырҟьаӡакәа инхо Урыстәылатәи Афедерациа атәылауаа рыԥгаԥсара аиҿкаара аусхкаҟны, Урыстәылатәи Афедерациа хымԥадатәи амедицинатә ԥгаԥсара асистемаҟны, урҭ Урыстәылатәи Афедерациа амедицинатә еиҿкаарақәа рҟны амедицинатә цхыраара рыҭараҟны Аԥсны Аҳәынҭқарреи Урыстәылатәи Афедерациеи рыбжьара аусеицуразы Аиқәшаҳаҭра аратификациа азуразы» азакәан апроект.
Дмитри Шамба иҳәеит абҵарамза 24, 2014 шықәсазы анапы зҵаҩыз Аԥсны Аҳәынҭқарреи Урыстәылатәи Афедерациеи рыбжьара аиҩызареи астратегиатә усеицуреи рзы Аиқәшаҳаҭра арҿиаразы нанҳәамза 8, 2017 шықәсазы Аԥсни Урыстәылеи Ргәабзиарахьчара аминистррақәа рыбжьара «Аԥсны Аҳәынҭқарра аҵакырадгьыл аҟны иааиԥмырҟьаӡакәа инхо Урыстәылатәи Афедерациа атәылауаа рыԥгаԥсара аиҿкаара аусхкаҟны, Урыстәылатәи Афедерациа хымԥадатәи амедицинатә ԥгаԥсара асистемаҟны, Урыстәылатәи Афедерациа амедицинатә еиҿкаарақәа рҟны урҭ амедицинатә цхыраара рыҭараҟны аусеицуразы» аиқәшаҳаҭра анапы аҵаҩын.
Ари аиқәшаҳаҭра анапаҵаҩра иабзоураны Урыстәылатәи Афедерациа атәылауаҩра змоу, аха Аԥсны иҭаҩу, анхарҭа ҭыԥ змоу, Урыстәыла аҭаҩра змам Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа Урыстәылатәи Афедерациа амедициантә ԥгаԥсара роур рылшоит.
Убас ала, Урыстәылатәи Афедерациа азакәанԥҵара инақәыршәаны, урҭ Урыстәылатәи Афедерациа хымԥадатәи амедицинатә ԥгаԥсара асистемахь иаларҵоит, Урыстәылатәи амедицинатә усбарҭақәа рҟны хәыда-ԥсада амедицинатә цхыраара роулоит.
Асоциалтә политика, аџьа, агәабзиарахьчара, адемографиа, аибашьра аветеранцәеи аинвалидцәеи русқәа рзы Апарламент Аилак ахантәаҩы Алхас Џьынџьал ажәахә ҟаиҵеит Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа Краснодартәи атәылаҿацә ахь иадҵаалар рылшар азы ишадырҵо, уи агеографиатә зааигәаара инамаданы.
Амедицинатә ԥгаԥсара аполис ала Краснодартәи атәылаҿацә ахь иаҵанакуа амедицинатә усбарҭақәа зегь рҟны ацхыраара роур рылшоит, атәылауаа рхатәгәаԥхарала амедицинатә усбарҭақәа аналырхуа ада.
Дмитри Шамба иажәақәа рыла аиқәшаҳаҭра аҳәаақәа ирҭагӡаны, аԥсуа ган ахахьы иагеит Аԥсны Аҳәынҭқарра аҵакырадгьыл аҟны иааиԥмырҟьаӡакәа инхо Урыстәылатәи Афедерациа атәылауаа рхыԥхьаӡаразы адыррақәа рыҭара.
Иара убасгьы Аԥсны иеиҿкаахоит амедицинатә ԥгаԥсара аполисқәа рыҭарҭа аҭыԥқәа.
Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа адырра ҟаиҵеит ҳтәыла араионқәа зегьы рцентртә медицинатә усбарҭақәа рҟны урҭ аҭыԥқәа шаартхо.
Агәабзиарахьчара аминистр иацҵо иҳәеит, аполис хышықәса ирҭагӡаны амч шамоу.
Аиқәшаҳаҭра еицҿакны аратификациа азун.
Дмитри Шамба иара убасгьы ирыдигалеит Абжьаҟаратә ӡбарҭа аӡбаҩ имаҵурахьы Зураб Агәмаа икандидатура; Аконституциатә ӡбарҭа аӡбаҩ имаҵурахьы Гиви Габниа икандидатура; Иреиҳаӡоу аӡбарҭа аӡбаҩ имаҵурахьы Екатерина Онишьенко лкандидатура.
Аконституциатә ӡбарҭа аӡбаҩ имаҵурахьы Гиви Габниа икандидатура шьақәдмырӷәӷәаӡеит.


АҞӘА, хәажәкыра 15 — Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аҳәынҭеилакы "Аԥсныргылара" адиректор хада Игор Казанбеи аилак архитектор хада Даҭо Ешбеи иаҳзеиҭарҳәеит аибашьраан иблыз ахыбра аиҭашьақәыргылараз аусурақәа ртәы. "Ахыбра еиҭашьақәыргылахоит", — иҳәеит Аҳәынҭеилакы "Аԥсныргылара" адиректор хада Игор Казанба, ашәахьа, хәажәкыра 14 рзы ажурналистцәа дрыҿцәажәо.
"Москватәи аҟазацәа иаҳзааргеит аескизтә вариантқәа хԥа. Ахыбра даара хаҭабзиарыла иргылан, ҳара иҳалшоит иара аиҭашьақәыргылара", — иҳәеит Казанба.
Игор Казанба иажәақәа рыла, 2016 шықәса мшаԥымза инаркны иазыԥхьагәаҭоуп апроектқәа рфинансыркра. Казанба иажәақәа рыла аусурақәа ирылахәхоит аԥснытәи архитекторцәеи аконструкторцәеи.
"Аргыларақәа етап-етапла еихшахоит. Раԥхьатәи аетап иаҵанакуеит ахыб аԥсахра, аԥенџьырқәа рҭасара. Насоуп егьырҭ аусурақәа ианрыцҵахо", — иҳәеит Аҳәынҭеилакы "Аԥсныргылара" адиректор хада Игор Казанба.
Аҳәынҭеилакы "Аԥсныргылара" архитектор хада Давид Ешба иажәақәа рыла ахыбра аиҭашьақәыргыларазы ажәалагала ҟанаҵеит "Москва аҩни" Урыстәылатәи Афедерациа Ацҳаражәҳәарҭеи рпроектқәа рыҟаҵара иалахәыз урыстәылатәи афирма.
Ешба иажәақәа рыла аконференц-зал ықәгахоит иара аиҭашьақәыргылара ахьзалмыршахо иахҟьаны.
"Аконференц-зал ықәгахоит иара аиҭашьақәыргылара ахьзалмыршахо иахҟьаны. Апроектеровшьчикцәеи архитекторцәеи аус ду раԥхьа ишьҭоуп", — иҳәеит иара.
Аусурақәа рыхәԥса алацәажәара макьаназы изаауп.
Аекономика аминистрра иаанаԥхьаз урыстәылатәи азанааҭуаа ахыбра ҭҵааны алкаақәа ҟарҵеит иара аиҭашьақәыргылара ауа иҟоуп ҳәа.
1981 шықәса рзы иргылан 1993 шықәса цәыббрамза анҵәамҭазы, аҳҭнықалақь ахақәиҭраан ирыблыз Аиҳабыра рыҩны, иахьа уажәраанӡа иара аиҭашьақәыргылара залымшацызт.


ГАГРА, мшаԥымза 27 — Sputnik, Роберт Џьопуа. Аԥсны Аминистрцәа Реилазаара анҭыҵтәи реилатәараан Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистр Аслан Кобахьиа иҳәеит аҩныҵҟатәи аусқәа рраионтә Усбарҭақәа русзуҩцәа лаҵарамза 1 инаркны еиҳа ирӷәӷәоу аусуратә режим ахь ииасуеит ҳәа.
"Ауаа рырацәара инадҳәаланы ҳусурагьы еиҳа иҳарӷәӷәароуп, аҩныҵҟатәи аусқәа рраионтә Усбарҭақәа русзуҩцәа лаҵарамза 1 инаркны еиҳа ирӷәӷәоу ҩ-сменакны иҟоу аусуратә режим ахь ииасуеит. Даҽакала изалшом. Ҳтәылауааи ҳасасцәеи ршәарҭадара еиҿкаатәуп. Атуризм иаҳнаҭоит алшара аҳәынҭқаррагьы атәылауаагьы афеида роура", — иҳәеит Кобахьиа.
Аминистр иажәақәа рыла аминистрра ишьақәырӷәӷәоу аплан ала русура мҩаԥыргалоит. Аҵакы аманы ишьоит аминистррақәа реинырра.. Иара убасгьы дазааҭгылеит амилициа аусзуҩцәа рымаҭәа ишахәҭоу еиԥш еиҿкаазар шакәу, автоинспекциаа ракәзар аҳәаанырцәтәи амашьынатә номерқәа змоу автотранспорт аанкылара азин шрымам.
Аилатәараҟны иқәгылаз Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рминистр ихаҭыԥуаҩ Тигран Делибалтиан иҳәеит 2016 шықәса рзы атәылаҟны быжьҩык ауаа шӡааҟәрылаз. Иара убри аан иазгәеиҭеит АҶА аусзуҩцәа уахи-ҽни амшын аҟны ахылаԥшратә уснагӡатәқәа шымҩаԥырго, аха Аԥсны аплиажтә зонақәа реиҳарак рҟны ашәарҭадара анормақәа ишрықәныҟәам.
Аилатәара мҩаԥысуан атәыла Ахада Рауль Ҳаџьымба ихантәаҩрала. Аилатәара иалахәын Аԥыза-министр Беслан Барцыц, ихаҭыԥуаа Беслан Ешба,
Аслан Кобахьиа, Дмитри Сериков, аминистрцәа, аҳәынҭеилакқәа рхантәаҩцәа, араионқәеи ақалақьқәеи рхадацәа.


Sputnik, Саида Жьиԥҳа.
55-ҩык аусуцәа реиҳабы, Ҭырқәтәыла, иахьатәи аҭахрақәа ирықәшәо адәахьтәи аихатәы ашәқәеи аԥенџьырқәеи ахьҭрыжьуа афабрика дуӡӡа иахагылоу аԥсуа ԥҳәызба Налан Џьуаҭ-иԥҳа Сергьегьиаԥҳа (Ҷықьԥҳа) Мраҭашәаратәи атәылаҟны, аԥҳәыс лхақәиҭра ԥкуп ҳәа ԥыҭҩык ишырԥхьаӡогьы, илылшоит абизнес аныҟәгара. Уи ус шаку хаҭала агәра згеит, Ҭырқәтәыла сцаны, ҳџьынџьуаа рыԥсҭазаашьеи, рнапы злакуи анҭысҵаауаз аамҭазы.
Налан Ҷықьԥҳа хҩык аишьцәа раҳәшьазаҵә лоуп. Аамҭала, раб Џьуаҭи иԥшәма ԥҳәыс Рабиҳаҭ Араԥ-ԥҳаи рыхшара рыманы Германиаҟа акрыуразы ицеит. Џьуаҭ, иусура инаваргыланы, аԥсуаа Рхеилак аԥиҵеит, акыршықәсагьы напхгара азиуан.
"Ҳаныхәыҷқәаз, ҳҭаацәараҟны есқьынагьы аԥсышәала акәын ҳшеицәажәоз. Сашьцәеи сареи Германиа ашкол ҳалгеит, анаҩс иреиҳау аҵараиурҭақәагьы. Аҩны ҳанааилак, шәан дшәыкәахшоуп, ҳәа ҳхатәы бызшәала иҳаҳауаз ажәақәа роуп изыбзоуроу, иахьа ҳашьцәа аԥсуааи ҳареи ҳаилибакаара", — лҳәоит Налан.
Џьуаҭи Рабиҳаҭи уамак рыбжьамхакәа, изаамҭанымкәа рыԥсҭазаара иалҵит. Усҟантәи аамҭазы, аекономика аҵара заухьаз рыхшара, Ҭырқәтәылаҟа, Адаԥазар иатәу, Калдахәара ҳәа аԥсуаа зышьҭоу ақыҭахь, раб игәараҭахь ихынҳәит.
Араҟа, дара рзыԥшын, иара убри аамҭазы адунеи зыԥсахыз раб иашьа Иашьар иҭаацәа. Ҷықьаа еибаркны, еиҳабык лаҳасабала дырхагылан Иашьар иԥшәмаԥҳәыс Маажьде Арӡынԥҳа.
"Ҳани ҳаби раамышьҭахь, нан Маажьде лакәын знапы ҳанԥшылоз. Лара лажәа ааӡаган, игәырԥхаган ҳара ҳзы", — ҳәа азгәалҭоит Налан.
Џьуаҭи Иашьари рԥацәа, фҩык аишьцәа Ҷықьаа рнапы аларкит абизнес. Рхатә џьабаала идыргылеит, еиуеиԥшым аобектқәа рзы, ҳаамҭазтәи ашәага-загақәа ирықәшәо ашәқәеи, аԥенџьырқәеи ахьҭрыжьуа афабрика ду. Ҷықьаа раалыҵқәа реиҳарак дәықәырҵо иалагеит Европа атәылақәа рахь. Иахьагьы ус ауп ишыҟоу, афабрика "Allmina" иҭнажьуа Ҭырқәтәыла ирҭиуа жәапроцентк ауп. 2015 шықәсазы, аишьцәа раалыҵқәа дырҭбаарц азы даҽа фабрикак дыргылоит, раԥхьатәи аасҭа акырӡа еиҳау. Дара уахь ииасуеит, "Allmina" напхгаҩыс раҳәшьеиҵбы Налан дахаргыланы.
Аԥсуа ҭыԥҳа, лашьцәа илзынрыжьыз ашьаҭа иабзоураны, аӡәы диҵамхо, афабрика ныҟәылгоит. Ҷықьаа абизнес рнапы алакуижьҭеи, ус иазԥҵәаны ирымоуп, аусурахь аԥсуаа рнаԥҳьара. Иахьа, аҩ-фабрикак рҟны, акрызуа реиҳараҩык ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа роуп.
"Ҳара аӡәи-аӡәи ҳаицхыраауеит. Амал уазԥагьахар ҟалаӡом. Иахьа уара иумазар, иузааигәоугьы ахныҟәгаразы алшара иуҭароуп", — ҳәа азгәалҭоит аҭыԥҳа.
Налан лфабрикаҟны аҭырқәцәагьы аус руеит. Дара реиҳабы ҳаҭырла илызныҟәоит.
"Налан Џьуаҭ-иԥҳа ҟазшьала дызнымаало дыҟам, аха уеизгьы лыблақәа аџьбаррагьы хыубаалоит. Аԥсуаа ирҳәоны иҳаҳахьеит ахаҵамԥҳәыс ҳәа, убас ауп лара дшаабо", — ҳәа ҳаилдыркааит аусзуҩцәа гәыԥҩык.
Ҷықьаа рфабрикақәа, иахьа Адаԥазар ақалақь аҟны ирываҟәало маҷуп. Урҭ иҭрыжьуа атауарқәа даара рхаҭабзиара ҳаракуп. Убри азоуп, 90% Германиеи, Голландиеи, Франциеи рфирмақәа еимакны изырго.
Налан лашьцәа изныкымкәа Аԥсны иаҭаахьеит. Ларгьы уахи-ҽни лгәы азыҳәоит лџьынџьдгьыл ахь аара.
"Саб Аԥсныҟа ицара аҽҳәара ԥҵәаны ишимаз ауп, аџьынџьтәылатә еибашьра шалагаз. Уи акырӡа игәнигеит, хара имгакәагьы иԥсҭазаара далҵит. Убри сара есқьынагьы сгәы ихьаа дуны иҭазаауеит", — лҳәоит аԥҳа.
Ҷықьаа амал иазрыцҳаӡам. Доусы рхатәы ҩнқәа рызгылоуп. Аҭаацәара иаламлац раҳәшьа Налан, лаб иҩны нылмыжьит. Калдахәара ақыҭан, хәшҭаарамцак рзеиқәуп Џьуаҭ иԥҳазаҵә Налани, Иашьар иԥеиҳаб Гьиунгьир иҭаацәеи. Ҳаԥхьаҟа, Налан лаҳәшьцәеи лареи ирҭахуп, Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьра еилгеижьҭеи 25 шықәса ахыҵра инадҳәаланы, рџьынџьдгьыл ахь аара. Аԥсны раԥхьаӡа акәны аҭаара, лаб игәалашәара иазылкырц лгәиҭоуп аҭыԥҳа.


АҞӘА, мшаԥымза 10 – Sputnik, Рада Ажьиԥҳа. Ачгара ду абыжьбатәи амчыбжь ауахәаматә канонқәа рыла реиҳа ауадаҩра змоу акәны иахәаԥшуеит. 2017 шықәса рзы Агәаҟҵәаҟра мчыбжьы иалагоит мшаԥымза 10 рзы, ихыркәшахоит мшаԥымза 15 рзы. Мшаԥымза 16 рзы иазгәарҭоит Аныҳәа лаша – Амшаԥ.
Ачгара ду аԥхьатәи амчыбжьи аҵыхәтәантәи амчыбжьи акыр еиԥшуп. Усҟангьы егьысҟангьы акрыфара азин ыҟоуп мышкахьы знык ма ҩынтә. Уигьы маҷ-маҷ. Иара убри аан Ахәаша дуи Агәаҟҵәаҟра сабшеи рзы ҽынла зынӡаск акрыфара ҟалом.
Аԥсуа Иашахаҵаратә уахәама аиҳабы Виссарион Аԥлиа иажәақәа рыла Агәаҟҵәаҟра мчыбжьы дарбанызаалак ақьырсиан изы акрызҵазкуа акәны ишьоуп.
"Мчыбжьык ахы-аҵыхәала Иаса Қьырса ибеит ауаҩытәыҩса ибзиабарагьы ичарҳәарагьы, аԥсрагьы абзарагьы. Амчыбжь алагамҭазы Иерусалим агәашәқәа дырҭалеит, амчыбжь агәҭазы даанкылан иргәаҟра иалагеит, амчыбжь анҵәамҭазы – дкыдырҵеит. Ақьырсианцәа рзы ари амчыбжь ачгара ӷәӷәеи аҿықәшаҳаҭреи ираамҭоуп", — иҳәоит Аԥлиа.
Агәаҟҵәаҟра мчыбжьы иара убасгьы Амчыбжь ду ҳәа иашьҭоуп. Ашәахьа ду аан дыргәаладыршәоит апатриарх Иосиф, Аҩаша ду аан иргәаладыршәоит иаса Қьырса афарисеицәа шаҿаԥиҽыз, Ахаша ду аан — Иуда ичарҳәареи лаӷырӡыла Иаса ишьапшҵақәа зыӡәӡәаз Мариеи, Аԥшьаша ду аан – Ахәылԥ маӡа аантәи ахҭысқәа, Ахәаша ду аан — Иаҳхылаԥшхәы аџьар аҟны ихигаз агәаҟрақәа, асабша ауха анцәахаҵаҩцәа ирызцәырҵуеит агәырӷьара иаша, "Иаса Қьырса дгылеит!" "Ииашахаҭаны дгылеит!" ҳәа еибырҳәоит.
Ареспублика ауахәамақәа зегьы рҟны абарҭ амшқәа рзы Анцәа имҵаныҳәоит.


АҞӘА, мшаԥымза 26 — Sputnik, Владимир Бегунов. "Софичка" апремиера мҩаԥысраны иҟоуп рашәарамза 20 рзы РУСДРАМ асценаҿы иҳәеит атеатр адиректор хада Иракли Хынҭәба.
Аспектакль (ақәыргылаҩ Елена Одинцова) ақәыргылара иалахәуп Шьчукин ихьӡ зху атеатр аинститут аԥсуа курс актиорцәа.
"Сара аспектакль ацыԥҵәахақәа збахьеит. Даара иугәаԥхартә иҟоуп", — иҳәоит Хынҭәба.
Аспектакль ахь абилеҭқәа рыҭира лассы иалагоит.
Аповест "Софичка" Искандер иҩит 1997 шықәса рзы. Иара ақыҭа ҭыԥҳа лҭоурых иалацәажәоит.
2015 шықәса рзы абри арҿиамҭа иалхны Александр Сокуров иҟазарҭа аушьҭымҭа Кира Коваленко иҭылхит афильм.
Шьчукин ихьӡ зху атеатр аинститут аԥсуа курс аадыртит 2014 шықәса рзы. Иҭалеит жәаҩаҩык аҿар, аха аҩбатәи акурс ахь ииасит ааҩык.


АҞӘА, лаҵарамза 18 — Sputnik, Владимир Бегунов. Аԥқьаҭхәмаррази анапылампыли рзыи Аԥснытәи акомандақәа ҩба алахәхоит Казан имҩаԥысраны иҟоу аџьынџьуаа ҿарацәа Адунеизегьтәи рыхәмаррақәа рҟны. Акоманда иалахәу ахәыҷқәа рықәра 12 — 14 инаӡоит, иҳәеит Аԥсны иҟоу Россотрудничество ахаҭарнакра анаукатә усзуҩы Евгени Павлов.
Павлов иажәақәа рыла Аԥснытәи акоманда ҩеижәижәаба команда рыгәҭа аабатәи аҭыԥ ааннакылеит. Анапылампыл азы ахәмаррақәа амҩаԥысра иаҿуп.
"Ҳара ҳаспортсменцәа урыстәылатәи акомандақәа ириааиит. Ҵыԥх иаҵахазар, сынтәа аиааира ргеит", — иҳәеит Евгени Павлов.
Ахәыҷқәа ирыцуп Аҟәатәи ахәыҷтәы спорттә школ адиректор Татиана Емхааԥҳаи азыҟаҵаҩ Татиана Гудковеи.
Ахәмаррақәа мҩаԥысуеит лаҵарамза 20 рҟынӡа. Сынтәатәи ахәмаррақәа ирылахәуп адунеи атәылақәа 50 рҟынтәи аспортсменцәа.


Sputnik, Амра Амҷԥҳа
- Акциа хыҵхырҭас иаиуи?
— Хәажәкыра 28 рзы 50 шықәса ҵуеит убри аҩыза аполитикатә акциа гәаӷьны Гагра ианымҩаԥаҳгаз. Ҷыдала иахьазгәаҳҭо ҳәынҭқарратә усуп ҳәа исыԥхьаӡоит. Избан акәзар убасҟан ауп ԥсабаратәла атопонимика аԥсуа ҭыԥхьыӡқәа Аԥсны аҭоурых иахәҭакны, ихадоу акы акәны иԥхьаӡаны ашьақәыргылара ҳаналага. Ҳхы аҵаҳмырхеит уҳәаратәы иҟоуп.
1967 шықәса рзы хәажәкыра 28 рзы акәын. Аха уаанӡа аҽазыҟаҵара аҭахын, ҳара иаабон ихьысҳаны, хырҩа азырымуа аҩырақәа рҿы икыдӡамкәа Аԥсны ахьынӡа-наӡааӡо игәыгәҭажьны, иатәамбаӡакәа аԥсуа бызшәа иазныҟәон. Зегь рацкьысгьы Гагра араион еиҳа иаабарҭан.
Сара усҟан 1966 шықса рзы аиндустриалтә техникум салган, аргылаҩ изанааҭ ала убрахь сышьҭын, Пицунда амҽхак змаз аргылара мҩаԥысуан. Убра сахьнеиз избеит Қырҭтәылантәи агырцәа, ақырҭцәа ааганы аргылара ишаҿыз. Рбызшәада акы ықәмыҩуа. Аԥсуа газеҭ ыҟамкәа, аҩыраҿқәы рҿы аԥсуа бызшәа ыҟамкәа, қырҭшәалеи урысшәалеи мацара иҟаны, абасеԥш аҭагылазаашьа сақәшәеит. 21 шықса сырҭагылан.
Абра лабҿаба салаԥшны ианызба зны иџьасшьеит, нас сыҩныҵҟа зегьы еилашит, гәаӷшакә ишьҭысхит. Уа са сеиԥш аус зуаз аҵара змаз аԥсуаа ҭыԥ рырҭаӡомызт, ус баша абетон еиладырхуа избеит. Иара Гагра раион аԥсуаа ҳҭарыҩӡомызт, иақырҭуартәхьан.
Абри зегьы лабҿаба ианааба, алитературатә гәыԥ иаҿыҵганы, усгьы аҽакала ҳаизар ҟалаӡомызт, Лӡаа аԥсуаа иҟаз ауаа реизгара салагеит.
Иара абри акциа ҳәа ҳазҿу иадгылоз ауаа ҳаибаԥшааит. Борис Кьехьыр-иԥа ҳәа дыҟан амца зыхҟьоз, аҭоурых аганахь еиҳа еилызкаауаз Бзыԥтәи ашкол аҿгьы директорс дыҟан. Уаанӡа иаадыруан, ашәҟәы рыҩхьан 1947 шықәсазы Ӡиӡариа, Шьаҟрыл, Шьынқәба аха акагьы алымҵӡеит. Аиҳәшьцәа Тамареи Екатеринеи Шьаҟрылԥҳацәагьы ирыҩхьан Сталин иахь иԥсы анҭаз. Хрушьиов ихаан ауп хәыҷӡак аԥсуаа аԥсеивгаха анроу. Иара ҳҭыԥхьыӡқәа ракәымкәа, иара ҳҭоурых ҳалацәажәартә азин ҳамаӡамызт.
Сара сзыхцәажәо ахҭыс 1967 шықәса рзтәи Брежнев данахагылаз акәын. Амилаҭ зҵаара ӡбоуп ҳәа акы уалацәажәар аныҟамлоз акәын. Еицқәаз зегьы ҳхәыцын шҟәыла уажәшьҭа иауам, ҳақәӡуазаргьы шәыга ҟаԥшьыла ақырҭуа нбанқәа ахьану ианаҳхып, абри џьара ҳажәлар ршьапы иқәнаргылозар аабап, џьара еиҭакрак ҳбызшәа аҳаҭыр ҳаразкуа ҳзыҟаҵозар ҳәа ҳҽазаҳшәон. Убри амҩа ылаҳхит, шәҟәыла ишамуаз аабахьан.
Ари ишәарҭаз усын. Ҳҭанакуан. Агәра ганы ҳаҟаӡамызт иманшәаланы иҟалоит ҳәа. Иҳаӡбеит џьара ҳаизаны ҳшеибамҭииуаз. Убри акциа иалахәыз иахьа зыԥсы ҭаны Закан Агрба, Закан Абӷаџьаа, уажә ааигәа Шурик Цкуа даҳцәыԥсит. Гагра араион Бзыԥҭа инаркны Ԥсоунӡа иҳаӡбеит, ҳаҽшаны уахыкала, сааҭк ала цхабжьон иақәыршәаны, ақырҭуа ҩырақәа ашәыга ҟаԥшьыла иаҵшьны ҳалгоит ҳәа.
Абас иагьыҟаҳҵеит хәажәкыра 28 1967 шықәсазы. Бзыԥ Борис Кьехьыр-иԥа иакәын ихадаз, алада – Лӡаа, Пицунда сара напхгара асҭар акәын. Пицунда акурортқәа, апансионатқәа ақырҭуа цәа рхаҵаны, исахьаркны абҩа, аџьаз иалхны, аемблемақәа Зураб Ҵереҭели ирзыҟаиҵеит. Аԥсшьарҭа ҩнқәы ақырҭуа хьӡқәа рыхьӡыртәит Абхазеҭи, Евериа, Колхеҭи.
- Убарҭ аҩаракәа анышәҵәаӷәа ашьҭахь идырбаандаҩыз ҟалеит, шәара шәралазма урҭ?
— Иҵәаӷәаны ҳаналга, адырҩаҽны ақырҭқәа уи ирымбози, ихагахеит, ари ҟазҵо ԥсыуак дҟалахьеит, аԥсуаа рҽеибырҭахьеит ҳәа иҟаӡамызт, хыла-гәыла еиланаҵеит. Дазусҭо ԥсыуоу ақырҭуа изы знапы шьҭызхыз, аҵшьра згәыӷьыз ҳәа абас акаамеҭ ҟаҵо, адырҩаҽны хәажәкыра 29 рзы ҳраион ахь амашьынақәа алагьежьуа, амилициа ашьапы иқәыргыланы, лабҿаба избаз ауп.
Сара ашәыгала Пицунда акурорт уахьҭало Қарҭ ахсаала аус ахьызуаз асваршьик дыԥшааны, уаҩ дзахәамԥшуа иҟасҵеит. Убас даҽа акырџьара. Асааҭ ԥшьаб рзы сус салганы сҽеиҭакны суадахь снеит. Аха ҳуаӡәы Абӷаџьаа ашәыга идырбалт, дҭаркит, афургон аԥсҟы зкыз Шурик Цкуагьы дҭаркит.
Борис Кьехьыр-иԥеи сареи, Ҳараз Чамагәуеи Бзыԥҭаҟа узлаҭало амҩаҿы ҳаиқәшәеит ҳҩызцәа ҭырмыжьуашәа анааба, аус цәгьахоушәа ҳбеит. Иҟаҳҵои ҳҳәан, ажәлар ршьапы иқәҳаргылеит. Абыргцәа ҳаҭыр зқәырҵаша ауаа Гагра араион аиҳабырахь инаҳшьҭит.
Аха акагьы алымҵит, ахымш азы ауха маӡала ҳаиқәшәаны ауаа ршьапы иқәҳаргылап ҳәа ҳаӡбеит. Пицундантәи Заур Ҭарба ҳәа дыҟан, Аҟәа сааит. Ара инхоз аԥсуаагьы ҳадгылеит. Хәажәкыра 31 мшаԥымза 1 азы ауаа Аҟәа иҟалоит сҳәеит. Ажәлар уаҩы изнымкыло, втобуслома, шьапылоума идәықәлеит. 1967 шықса мшаԥымза 1 азы Аҟәаҟа аԥсуаа ааит, зегь раҵкьысгьы Гагреи Гәдоуҭеи араионқәа рҟынтә. Аԥсны иахагылақәаз Қарҭҟа ирыԥхьан иҟан, ара иҟаз аҩбатәи амаӡаныҟәгаҩ иакәын.
Сара акгьы сыӡбаӡом иҳәеит. Сталин дыԥсижьтеи ас аԥсуаа ықәымгылацызт, рыжәҩахыр еидкыланы, рдоуҳатә мчы Аԥсны иқәыҩуа рымбаӡацызт. Аҩбатәи амаӡаныҟәгаҩ Қарҭҟа дасит, ирцәымыӷхан, уаанӡа "в парошок стереть", акаамеҭ рзаашәымцар ҟалаӡом аԥсуаа ҳәа зҳәоз, мшаԥымза 1 азы ачкәынцәа аурыжьҭит.
Абжьыуаагьы дәықәлеит Аҟәа аԥсуаа шеизоз заҳаз. Ауаа Аҟәа ирацәахеит. Аҭоурых ианхалеит "мшаԥымзатәи ахҭысқәа" ҳәа, убасҟантәи Гагратәи аполитикатә акциа ақырҭуа ҩырақәы ашәыга ҟаԥшь рыхьшьра иахылҿиааз. Уи мшаԥымзатәи ахҭысқәа рнаҩс Москваҟа ашәҟәы шьҭра ахылҿиааит, аха уи даҽа ҭоурыхуп.


1975 ш. Пицундатәи аныхабаа азал аҟны ишьақәыргылан ГАР афирма «А. Шуке» афирмаҟны иҟаҵаз аорҕан, раҧхьатәи анагӡаҩцәаны иҟан Леипцигтәи аконсерваториа апрофессор Х. Кестнер, ац. Томас ихьӡ зху Леипцигтәи аныхабаа аорҕанарҳәаҩы В. Шетелих.
1976 ш. инаркны есқьынагьтәи орҕанарҳәаҩны дыҟоуп И. Бах ихьӡ зху Леипцигтәи аконкурс адипломант Гарри Кониаев. 80-тәи ашықәсқәа рзы урҭ инарываргыланы иқәгылоит аорҕанарҳәаҩцәа Н. Седуни Л. Галустиани.
1977 ш. аныхабааҟны есышықәса имҩаҧысуеит аорҕантә музыка цәыббразтәи афестивальқәа. Урҭ реиҿкаара аҧшьыргоит П. И. Чаиковски ихьӡ зху Москватәи аконсерваториа апрофессор Л. Роизман. Афестивальқәа ирылахәуп иеицырдыруа амузыкантцәа – аорҕанарҳәаҩцәа – В. Шетелих (Германиа), О. Ианченко, Г. Гродберг, Д. Дигрис, Б. Василиаускас, Х. Лепнурм, Г. Козлова убас егьырҭгьы. Арҭ афестивальқәа инарываргыланы 1985 ш. инадыркны имҩаҧысуеит акамертә музыка афестивальқәа «Уахынлатәи асеренадақәа»,1988 ш. инаркны - Аҧсны Аҳәынҭқарратә хортә капелла асахьаркыратә напхгаҩы, адирижиор Н. Ҷанба иеиҿикааз аҟазара аҟазацәа злахәу аклассикатә музыка аҧхынтәи афестиваль,.
Аҧхын 1987 шықәсазы раҧхьаӡакәны Қарҭтәи аконсерваториа фортепиано акласс ала, Москватәи аконсерваториа аорҕан акласс ала иалгаз, аорҕан музыкаҟны раҧхьатәи амилаҭтә ҟазаны ицәырҵыз, иахьа Аҧсны жәлар рартист Марина Шамба лыҧсадгьыл аҟны иқәҩит аҧсуа жәлар рашәақәа ртемала асиуитақәа.
1994 шықәса нанҳәамза 18 рзы имҩаҧысит Марина Шамба лгәыҳалалратә концерт. Уи аибашьраҟнытә ихнымҳәыз ирызкын. Убасҟан аибашьрашьҭахь раҧхьаӡакәаны аорҕан аиҭаира мҩаҧысит.
2002 шықәса инаркны Аҧсны ииз, иааӡаз Москватәи аконсерваториа аушьҭымҭаҩ,. П. П. Чайковски ихьӡ зху X Жәларбжьаратәи аконкурс аҟны «Гран-при» занашьахаз, егьырҭ жәларбжьаратәи аконкурсқәа рлауреат, иахьа Урыстәылатәи Афедерациа ҧсны жәлар рартист ашәаҳәаҩ Хьыблы Герзмава лаҧшьагарала, Пицунда имҩаҧысуа иалагеит Станиславскии Немирович-Данченкои рыхьӡ зху Москватәи аҳәынҭқарратә академиатә музыкатә театр асолистцәа злахәыз амузыкатә фестивальқәа.
2006 шықәсазы Пицундатәи аныхабаа аконцерттә зал аҟны имҩаҧысит Хьыблой Герзмавеи адунеи аҟны иеицырдыруа ашәаҳәаҩ ду Елена Образцовеи иеицеимҩаҧыргаз аконцерт. Ари аконцерт мҩаҧигон иеицырдыруа амузыкаҭҵааҩы Станислав Белза.
2007 ш. Пицундатәи аныхабааҟны Афестивальқәа рымҩаҧгара аҵас иацҵаны «Хьыбла Герзмава шәаалыҧхьоит...» апрограмма аҳәаа иҭагӡаны, имҩаҧысит Аҳәынҭқарратә камертә оркестр, адирижиор Владимир Спиваков напхгара зиҭоз а«Москва аҟазацәа дуқәа» захьӡыз концерт.
2008 ш. «Хьыбла Герзмава шәаалыҧхьоит...» афестиваль апрограммала Пицундатәи аныхабааҟны имҩаҧысит Хьыбла Герзмавеи апианинорҳәаҩы Даниил Крамери злахәыз концерт.
2008 ш. рашәарамза 27 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Аминистрцәа реилазаара Ақәҵарала Пицундатәи аныхабаа Аконцерттә зал еиҭашьақәыргылан «Пицундатәи аныхабаа Аҳәынҭқарратә концерттә зал» ҳәа Аҳәынҭқарратә усбарҭаны иагьалаҵан Аҧсны Аҳәынҭқарра Аминистрцәа реилазаара.
Пицундатәи аныхабаа Аҳәынҭқарратә концерттә зал еиҳабыс дамоуп – Г. Агрба.
Сахьаркыратә напхгаҩыс дыҟоуп – Аҧсны жәлар рартист М. Шамба.


АҞӘА, ԥхҷ 23 – Sputnik. Европа ауааԥсыра аԥшьбатәи рыхәҭа еиҳаны агәра ганы иҟоуп, Урыстәыла аганахьала иҟаҵаз асанкциақәа зыбзоуроу Америка ақәыӷәӷәара шакәу. Абас иҟоу алҵшәақәа ааԥшит Sputnik аҳәарала агентра ICM Research иҟанаҵаз аҭҵаара.
Урыстәыла аганахь ала асанкциақәа шԥаҟала ҳәа азҵаара Европа ауааԥсыра 27% аҭак ҟарҵеит урҭ Америка ақәыӷәӷәарала ирыдкылан ҳәа, 37% ргәы иаанагоит Европеи Америкеи асанкциақәа рыдкылараан еиқәшаҳаҭын ҳәа.
Азҵаара мҩаԥнагеит ICM Research, Sputnik иҟанаҵаз ажәалагала ала Франциа, Британиа Ду, Германиа ԥхынҷкәын актәи азбжазы. Тәылацыԥхьаӡа зықьҩык инареиҳаны азҵаара рыҭан, азҵаара рырҭон хаҵеи ԥҳәыси, урҭ қәрала еиуеиԥшымызт, географиала иахьынхоз хаз-хазын.
Имҩаԥгаз азҵаара излаҳәо ала, асанкциақәа зыбзоуроу Америка иҟанаҵаз ақәыӷәӷәароуп ҳәа згәы иаанаго рхыԥхьаӡара 33% инаӡоит. Изызҵааз анемеццәа рыбжаҩык инарзынаԥшуа агәаанагара рымоуп Европеи Америкеи асанкциақәа рыдкылараан еиқәшаҳаҭын ҳәа, афранцызцәа рыбжьара уи аҩыза агәаанагара рымоуп 36% азҵаара зыҭаз ауаа.
Урыстәыла аганахьала иҟаҵаз асанкциақәа Америка ирыбзоурам ҳәа згәы иаанаго рхыԥхьаӡара азҵаара зыҭаз ауааԥсыра аԥшьбатәи рыхәҭа еиҵоуп тәылацыԥхьаӡа.
ICM Research излаҳәо ала, Британиеи Франциеи инхо ауаа адгылом Украина ԥарала рыцхраара, Урыстәыла аганахьала ирыдкылаз асанкциақәа Украина иҟоу аҭагылазаашьа еиӷьнатәуам ҳәа ахәаԥшуеит урҭ. 40% анемеццәа Урыстәыла аганахьала иҟоу асанкциақәа раԥыхра иадгылоит. Британиа, Франциа инхо ауааԥсыра рыбжаҩык инарзынаԥшуа Европа ахьыԥшымра иҵегь иӷәӷәазар аҭахуп.
Европеи Америкеи рыуаажәлар Крым Урыстәыла адлара азхарҵаӡом. Урҭ Москва ахара адырҵоит Украина аусқәа рҽахьаларгалаз азы. Европеи Америкеи хәажәкырамза инаркны асанкциақәа ралагалара нап адыркуеит Урыстәыла аполитикцәеи, абизнесменцәеи, акомпаниақәеи рганахьала.
Урыстәыла Ахада Владимир Путин нанҳәамза фба рзы, ашәарҭадара аԥызҵаша иҷыдоу аекономикатә усмҩаԥгатәқәа рынагӡаразы ақәҵара инапы аҵаиҩит. Уи ақәҵара инақәыршәаны, шықәсык аҩнуҵҟа атәылақәа жәпакы рҟынтә атауарқәа Урыстәылаҟа ргара залшом. Урҭ атауарқәа рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп акәац, аҳәажьы, ашәырқәа, ахшлых, араса уҳәа афатәқәа жәпакы.


АҞӘА, цәыббра 22— Sputnik. Мехико ақалақь аҟны мацара рыԥсҭазаара иалҵит 148-ҩык ауааԥсыра. Абри атәы аанацҳаит РИА Новости, атәыла амилаҭтә еиқәырхаратә маҵзура аиҳабы Луис Фелипе Пуенте идыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
Мехико — 148-ҩык, Морелос — 73-ҩык, Пуебле — 45-ҩык, аштат Мехико — 13-ҩык, Герреро — 6-ҩык, Оахако — 1, зынӡа иҭахеит — 286-ҩык.
Змагнитуда 7,1 иҟаз адгьылҵысра ҟалеит Мексика, аҩашаҽны. Адгьыл аҵысра азгәаҭан асааҭ 21:14 рзы таллиннтәи аамҭала. Адгьыл аҵысра рныруан атәыла аҳҭнықалақь Мехикогьы.
Мексика аштатқәа жәпакы рҟны ахыбрақәа бгеит. Адгьылҵысра аныҟалоз аамҭаз ашколқәеи аусҳәарҭақәеи рҟны ауаа рацәан.
Асеисмологцәа разыԥхьагәаҭарала адгьыл еиҭахгьы иҵысыр алшоит, аха уажәшьҭа уи амч еиҳа иацәыӡны иҟалоит.


Sputnik, Сырма Ашәԥҳа
Ешьреф Гындиа иабду Гәыдым дхәыҷын, Аԥснынтә Ҭырқәтәылаҟа дынхырҵәаз. Иидыруа игәалашәоз маҷын. Урҭ рахьтә иҟоуп имоҭа Ешьрыф ҳара иаҳзеиҭеиҳәақәаз. Ԥақәашь ақыҭа ихдырҵәаз Гындиаа быжьҭӡык ыҟан. Урҭ зегьы аишьцәа ирхылҵыз ракәын. Аижәлантәқәа Гындиаа нхарҭа ҭыԥс иалырхит Адаԥазар азааигәара иҟоу Џьгьарда ҳәа зыхьӡырҵаз ақыҭа.
Сара сышҽысыԥшаауаз сыӡит, срацәахап шысҳәауаз, исымазгьы сцәыӡит, уԥшаауа сышушьҭаз, снауышьҭыӡит, — иажәақәа раӡо, ԥсыуа бызшәа цқьала иеиҭеиҳәон, Ешьреф Гындиа. Саб ихылҵыз ҳара хҩык аишьцәа ҳҟынтәи, аиҳабы дҳаԥхеит, аиҵбы ихныҟәгаразы Франциаҟа дцар акәхеит. Аԥсҭазаара еиҭах ҳаԥсанаҟьеит. Уимоу, иҟоуп аижәлантәқәа еицәыӡқәазгьы. Ааигәа Америка, ҳшымгәыӷуаз, аинтернетла дҳаԥшааит 14 шықәса шихыҵуаз, Ҭыркәтәылантәи аидара мҩанызгоз аӷба иагаз Саадун Гындиа. Иахьа уи 60 шықәса дырҭысхьеит. Иҟоуп ихәыҷқәа, заб иҭоурых дырны, аинтернат ала ишьҭаз сара сԥа аҭак изҭаз. Исҭахуп сыԥсаанӡа уи ила аҭаԥшра. Иани иаби акыр шықәса ишьҭаз алаӷырӡ иаганы рыԥсҭазаара иалҵит. Ари аҩыза агәнаҳарақәа даараӡа ирацәоуп. Еибамбакәа еицәыӡқәаз, адунеи иԥсаҟьаны иалоу ҳаԥсуаа. Сара сгәы иаанагоит ари ауаҩы изы, зегьы иреицәоу хырзамануп. Аԥсҭазаара акыр ҳаԥнашәеит: амла, ахьҭа, ачымазара, алаӷырӡ…
1977 шықәса азы, сара амашьына сааҭыҵны, Аҟәа, асасааирҭа "Абхазия" аҿаԥхьа Аԥсныдгьыл сшьапы анаақәсыргыла, ԥҳәызбак аимхәыц еиԥш сыхәда днахьынҳалан, дсылаҵәан саалгәыдлыҳәҳәалеит. Ашьҭахь, излеилкаахаз ала, Индиана Гындиаԥҳа лакәзаарын. Убасҟан, сара аҳамҭақәа исырҭаз ируакын, зегь реиҳа сгәы ҭызшьаауаз аԥсуа нбан шәҟәы. Усҟан, 49 шықәса ирҭагылаз сара, исыздыруамызт аԥсуа нбан шыҟаз, даҽаџьара ԥсышәала аӡә дышцәажәо, ишыҟоу аԥсуаа, ишҳамоу Аԥсадгьыл. Ишыҟоу аԥсуа шәҟәыҩҩцәа, апоетцәа, аҵарауаа, аԥсуа школқәа. Сара ахааназы аҵара шсымамызгьы, ажәеинраалақәа рыҩра салагеит", ихәеит 87 шықәса ирҭагылоу Ешьреф Гындиа.
Сгәы
Сара сгәы ԥсыуа кәасқьоуп.
Хәуадак амоуп иҭбаа-ҭыцәӡа,
Уа иаҿакуп амаҵурҭа,
Сгәы аашәыртып шәара са сышҟа,
Шәыҩнала смаҵурҭа ҳааилагылап,
Ҳнапқәа ааибаркны ҳааивагылап,
Ҳҽеидкыланы ҳара ҳхәыцып,
Хаҵа-шәакгьы наҳхылҵып,
Ҳаззымдыруа, ҳаилкаа змамгьы,
Ҳзеиуоу, ҳазусҭцәоу цқьа идҳардырып.


"Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра иахәхаз апоетесса Саида Делԥҳа лырҿиара иахьа аӡәырҩы бзиа еицырбоит. Уи лажәеинраалақәа ирылубаауеит лыԥсҭазааратә мҩа. Саида лажәеинраалақәа аклассикатә форма иеиԥшым, урҭ рҟны иҟоуп ихадароу, аибашьра атрагедиа, лара лхаҭара, ллахьынҵа", — иҳәеит Аԥсныжәлар рпоет Мушьни Лашәриа.
Апоет иазгәеиҭеит Саида Делԥҳа лҩымҭақәа аурысшәахь реиҭагара аан ашәҟәыҩҩы Еҭери Басариаԥҳа дышицхраауаз.
"Ҳәарада, апоет лажәеинраалақәа аурысшәахь реиҭагара мариамызт. Саида лҩымҭақәа реиҭагараан ацхыраара ҟалҵеит Еҭери Басариаԥҳа, уи цәаҳәа-цәаҳәала еиҭалгеит. Аурыс бызшәала ҳпоетесса адунеи аԥхьаҩцәа рахь дцәырҵит. Саида — цәырҵра хазыноуп ҳлитератураҿы", — азгәеиҭеит Лашәриа.
Апоет, ажурнал "Алашара" аредактор хада Анатоли Лагәлаа иазгәеиҭеит Саида Делԥҳа аԥсуа литератураҿ ллагала шмаҷым.
"Саида раԥхьатәи лажәеинраалақәа ажурнал "Алашара" адаҟьақәа ирнылеит. Уи лырҿиара иаразнакала еицгәарҭеит. Уи ҟазшьала убас дыҟан, илымҳәар, илмыҩыр, илымкьыԥхьыр лгәы иауамызт, есымша ҩнуҵҟала дбылуан. Саида лпоезиа ҵаулоуп, илҳәарц илҭаху иаразнак иаартны илҳәаӡом, аха цәаҳәак ала иулырдыруеит уи лыгәҭакы", — иҳәеит Анатоли Лагәлаа.
Анатоли Лагәлаа иажәақәа рыла, Саида Делԥҳа лырҿиара ессааира азыхынҳәра угәанарԥхоит.
"Уи лҩымҭақәа рахь узырхынҳәуа ак амоуп. Ашәҟәы уаԥхьаны ианықәуҵалак ашьҭахь, зегь акоуп уархынҳәуеит. Апоезиа аҷыдара хадақәа ируакзар ҟалап уи ашҟа ухьазырҳәуа ак аныҟоу, уа уаԥхьа илҳәаз уцәыӡыр ҳәа ушәаны есымша лпоезиахь уԥшуеит", — азгәеиҭеит Лагәлаа.
Саида Делԥҳа диит ԥхынгәымза 27, 1965 шықәсазы Ҭҟәарчал ақалақь аҟны. 1982 шықәсазы дҭалеит Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет. 1985 шықәсазы диасит Москватәи аҳәынҭқарратә университет ажурналистика афакультет ашҟа. 1987 шықәсазы Аԥсныҟа дгьежьуеит, ААУ аҟны лҵара налыгӡоит. Саида Делԥҳа аус луан ашкол аҟны рҵаҩыс, агазет "Аублаа" аредакторс дыҟан.
Саида Делԥҳа Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра далахәын, дҭахеит абҵарамза 24, 1992 шықәсазы, данҭаха ашьҭахь Леон иорден ланашьан. Саида Делԥҳа иланашьоуп Д. Гәлиа ипремиа.


АҞӘА, мшаԥымза 18 — Sputnik, Асҭанда Арӡынԥҳа. Адунеитә ҭынха Амш мамзаргьы аҭоурыхтә ҭыԥқәеи абаҟақәеи Рымш азгәарҭоит адунеи зегь аҟны мшаԥымза 18 рзы. Иара азырхоуп ауаажәларра адунеитә культуратә ҭынха аиқәырхареи ахьчареи рызҵаара азхьарԥшра. Аԥсны аҭоурых-культуратә ҭынха адунеи ҳаднардыруеит иҳәеит абрифинг аҟны Акультуреи аҭоурых-культуратә ҭынха ахьчареи рминистр лхаҭыԥуаҩ Баҭал Кобахьиа.
"Ари адырра ҟанаҵоит ҳара ишьақәгылаз ҳәынҭқарраны ҳшыҟоу, аҭоурых ду шҳамоу. Ҳара ҳҵакырадгьыл аҟны ауп ауаҩытәыҩса иҿиара аетапқәа дахьырхысуаз", — иҳәеит Кобахьиа.
Иара убасгьы иазгәеиҭеит Аԥсны аҵакырадгьыл аҟны акультуратә ҿиара аиԥымҟьара аманы ишыҟоу.
"Егьырҭ ацивилизациақәа еиуеиԥшым аамҭақәа рзы иаԥырҵоз зегьы Аԥсны акультуратә ҭынха иаҟәырҷахоуп. Урҭ иныҭкааны иаадырԥшуеит ҳара ажәытәан ҳзеиԥшраз, иҳанхашьаз", — иҳәеит иара.
Кобахьиа иажәақәа рыла Акультура аминистрреи абаҟақәа рыхьчаразы Аусбарҭеи Аԥсны акультуреи аҭоурых-культуратә ҭынха ахьчаразы аминистрра ҳәа еидыркылеижьҭеи иҟаҵо акыр ирацәоуп.
Арахь иаҵанакуеит иаку аҳәынҭқарратә реестр, Аԥсны аҭоурыхи акультуреи рбаҟақәа рсиа зныԥшуа аԥҵара. Иарахьы иҭагалоуп 1535 обиект.
"Ҳара аҵыхәтәантәи 40-шықәса рыла еизган иҟаз аматериал асистемаркра ҳалҳаршеит. Абри аан иҳәатәуп раԥхьатәи асиа шхациркыз еицырдыруа аҵарауаҩ Черниавски", ҳәа азгәеиҭеит иара.
Иара убасгьы дазааҭгылеит Аԥсны Аминистрцәа Реилазаара аԥара шазоунажьуа аинвентаризациазы хықәкылатәи апрограмма.
"Ҳара ихьчатәу аҳәырԥсаррақәа алаҳкаауеит. Иахьазы иалкаауп аҳәаақәа шьақәыргыланы изҭоу 25 зона", — иҳәеит иара.
Адунеитә ҭынха Амш мамзаргьы аҭоурыхтә ҭыԥқәеи абаҟақәеи Рымш азгәарҭоит адунеи зегь аҟны мшаԥымза 18 рзы. Иара азырхоуп ауаажәларра адунеитә культуратә ҭынха аиқәырхареи ахьчареи рызҵаара азхьарԥшра. Иара аԥҵан 1983 шықәса рзы. Ныҳәамшк аҳасабала азгәаҭара иалагеит 1984 шықәса мшаԥымза 18 инаркны.


АҞӘА, лаҵарамза 20 — Sputnik, Бадри Есиава. Аԥсуа Иашахаҵаратә уахәама анапхгаҩы, аиереи Виссарион Афон Ҿыц имҩаԥысыз Ауахәама-уаажәларратә еизара дақәыӡбеит аԥшьаша, лаҵарамза 19 рзы имҩаԥгаз апресс-конференциаҟны. Иара уи аизара Еиҟәшаратәуп ҳәа ахиҳәааит.
"Аиҟәшара аҭыԥ аиуит хәышықәсаҟа раԥхьа, Афон Ҿыцтәи ауахәамамаҵзурауаа, Дорофеи Дбар раԥхьа дыргыланы атәылаҟны иашала аҩбатәи Аиашахаҵаратә Уахәама анаԥырҵа ашьҭахь", — иҳәеит иара.
Иара ааԥхьара ҟаиҵеит ауааԥсыра рыжәҩа ҭырымҟьарц.
"Аԥсны Иԥшьоу амитрополиа" имҩаԥнагаз аизара иалахәын 1500-ҩык Аԥсны ауааԥсыра.
Аԥсны ауахәамеи аполитикеи шеидымгьы атәыла ахадара ауахәаматә зҵаара аӡбара иалахәуп иҳәеит аб Виссарион. Иара убасгьы иазгәеиҭеит анапхгареи аиҳабыреи рҟынтәи абри аизара ишалахәыз.
"Аҳәынҭқарра аиаша иадгылароуп", — иҳәеит иара.
Аб Виссарион Аԥсны ақьырсианцәа рахь ихы нарханы иҳәеит ауаажәларратә еилазаараҟны аҽеиҟәшара алдмыршарц.


АҞӘА, мшаԥымза 29— Sputnik. Аԥсны Апарламент аиҳабы Валери Бганба ауаажәларра рхаҭарнакцәа дырԥыло аԥшьашаҽны иазгәеиҭеит атәыла Ахада заанаҵы иалхразы ареферендум азы Азакәан иалкаау ҭагылазаашьак иадҳәалан ирыдкылан, убри инамаданы ишахәҭоу еиԥш аус адуланы иҟам ҳәа.
Бганба иазгәеиҭеит азакәан аҟны ишазыԥхьагәаҭам агитациеи анаԥшцәа рыҟазаареи. Бганба игәаанагарала ареферендум азы Азакәан иалкаау ҭагылазаашьак иадҳәалан ирыдкылан.
"Азакәан аӡоуп ҳәа уҳәар алшоит. Иара аҟны иазыԥхьагәаҭам агитациеи анаԥшцәа рыҟазаареи. Иара убасгьы акыр аҵакы змоу аҭагылазаашьақәа", — иҳәеит иара.
Иара убасгьы иҳәеит иахьатәи аамҭазы азакәан аԥсахрақәа ралагалара ауртәеиԥш ишимбо.
2016 шықәса хәажәкырамза алагамҭаз 46-ҩык злахәыз аԥшьгаратә гәыԥ Аԥсны Алхратә комиссиахь инаргеит арзаҳал атәыла Ахада изаамҭанытәим иалхрақәа рзы ареферендум амҩаԥгаразы. Уи, дара атәылаҟны аполитика-уаажәларратә ҭагылазаашьа аицәахара иадырҳәалоит.


Алхратәи акомиссиа хада ахантәаҩы леихшьаалатә аинформациатә брифинг
Алхратәи акомиссиа хада ахантәаҩы Ҭамар Жваниа аинформациатә абрифинг мҩаҧылгеит, уаҟа амедиа азы инҭкааны адырра рылҭеит жьҭаарамза 21 аҭыҧынтәи ахаланапхгаратә ахаҭарнакцәа ралхра иазкыз адырра:
"Жьҭаарамза 21 азы амуниципалитетқәа рхаҭарнкаратә аиҿкаарақәа – сакребулои, ахаланапхгара ақалақьи/ахаланапхгаратә аҳабла ахадеи ралхрақәа мҩаҧысит.
Жьҭаарамза 21 алхыҩцәа 64 сакребулозы 2058 алахәыҩцәеи, 64 ҩык ахадацәеи алырхуан.
2017ш. жьҭаарамза 21 аҭыҧынтәи ахаланапхгара ахаҭарнакцәа ралхразы Алхратә акомиссиа хада аҟны иҭаҩҩын 22 аполитикатә апартиақәа, 5 алхратә аблокқәеи, аҧшьгаратә агәыҧқәа акыи, аҳаблатәи алхратә акомиссиақәа рыла иҭаҩҩын 200 аҧшьгаратә агәыҧқәа.
Алхрақәа рзы иҭаҩҩын ахада изы 369 ҩык акандидатцәа, урҭ ируакуп 13 ҩык Қарҭ аҟны. Амажоритарраз акандидатцәа рхыҧхьаӡара 4727 ҩык ыҟан. Апартиақәа рсиала сакребуло алахәыраз акандидатцәа рхыҧхьаӡара 12 902 инаӡоит.
3,644 (урҭ ируакуп 10 иҷыдоу аҭагылазаашьа азы еиқәыршәоуп) алхратә аокругқәа имазеиуп алхрақәа рымҩаҧгаразы.
Алхрақәа ирыхуаҧшуеит алхратәи асубиектқәа 54 000 инеиҳаны (54 389) рхаҭарнакцәеи, аҭыҧынтәи аиҿкаарақәа рхаҭарнакцәа 20 000 (20 641) рыҟнынӡеи, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа 581 анаҧшыҩцәа. Алхратәи апроцесс адырраҭара ҟарҵоит 4 000 (4 820) журналист.
Жьҭаарамза 21, асааҭ 08:00 азы алхратәи аҳаблақәа зегьы мазеихоит алхыҩцәа рыдкыларазы. Алхратәи аҳаблақәа ирыҭоуп абиулетенқәа, ақтқәеи, алхрақәа рзы адокументқәа рырмазеира иаҿуп, аҳаблақәа ирықәнаго амаҭәахәқәа рырҭоит. Алхратәи аҳаблақәа зегьы ирықәнаго аинвентар ала еиқәыршәоуп . Аҳабла ахаҭарнацәа зегьы аӡәаӡәала иахысит атренингқәа, урҭ мазеиуп алхрақәа рымҩаҧгаразы.
Алхратәи аҳаблақәа зегьы рыҟны иҽеимкуа избо рзы ирмазеиуп ҩба изырдуа асаркьақәа, зынӡа изымбо алхыҩцәа рзы абиулетен ахарҭәааразы иҷыдоу акурша аформа ыҟоуп. Адагәацәеи, иҽеимкуа изаҳауа, рыцхырааразы алхратә аҳаблақәа зегьы рҟны икыдҵоуп абжьыҭира апроцесс аазырҧшуа апостерқәа. Цәеижьила агра змоу рзы алшара ыҟоуп 1153 алхратәи аҳаблақәа, урҭ еиқәыршәоуп абжьыҭиразы иҷыдоу ауаҭахқәа рыла.
Алхыҩцәа ирзеиҧшу асиа аҟны 3 440 123 ҩык алхыҩцәа арбоуп. Рхатәи, аҭаацәа ирызку адырра имариоу агәаҭара амзыз ала, ҳарҭ алхыҩцәа иакымука аиновациатә асервис рыдаҳгалеит арҭ алхрақәа рзы; иазгәаҭатәуп ари асервис рхы иадырхәеит 681 824 ҩык алхыҩцәа.
Ахаланапхгаратә алхрақәа рзы икьыҧхьын 9 546 450 биулетен. Иазгәаҭатәуп амилаҭтә амаҷра азы абиулетенқәа кьыҧхьын ақырҭуа - азарбаиџьани, ақырҭуа - аермани бызшәақәа рыла. Ақырҭуа- азарбаиџьан бызшәала абиулетенқәа 208 алхратәи аҳаблақәа рахь инашьҭуп, ақырҭуа - аерман бызшәала абиулетенқәа - 133 алхратә аҳаблақәа рахь инашьҭуп. Иара убас ҧшьба алхратәи аҳаблақәа рзы икьыҧхьхоит хбызшәак рыла (ақырҭуа - азарбаиџьан - аерман бызшәақәа )
Аиновациатә асервис рыдаҳгалеит адагәацәа, иҽеимкуа изаҳауа алхыҩцәа рзы - Алхратәи акомиссиа хада аҭелтәи/аинформациатә ацентр аҟны аинформациа аиура урҭ ирылшоит авидео аҵәҵәала, анапҟьарала ирылшоит.
Ахадара змоу аҿыцра иҳамоуп алхратә апроцессқәа ирылаху аганқәа рзы – еиқәҳаршәит аелектронла аҭаҩрра апрограмма, уи еиҧшу џьаргьы иҟаӡам. Ишысҳәахьу ала алхрақәа алхратә асубиектқәа 54 000 нызқь еиҳаны ахаҭарнакцәа иахәаҧшуеит , урҭ реиҳарак 95% аҳракырақәа зегьы рыла аелектронтәи аҵас ала иалхуп.
Ишәгәалаҳаршәоит алхратә азакуан ала аҵәыҭаҧсара аан агитациа ҟалаӡом аҵәыҭаҧсарҭа аҭыҧқәа рыҟны. Ирыдызгалоит алхыҩцәа реиҧш иара убас алхратә аҳаблақәа рҟны иҟоу ауаагьы, аполитикатә асубиектқәа рзы аӡыргаратә/ агитациатә атрибутқәа аазырҧшуа амаҭәахқәа нарымгарц аҳабла ахь. Ас еиҧш ахымҩаҧгара иҟалар алшоит аҧарала ахараҧсара ашәара рықәшәар.
Жьҭаарамза 21 азы иара убас аҧкыра амоуп аҧарала ма амалаҳа аӡыргара алаҵара ателехуаҧшреи, арадиои, ма алхрақәа ирызку ауаажәлар ргәаанагара азҵаареи, алҵшәеи аларҵәара аҵәыҭаҧсара нҵәаанӡа.
Иара убас ишәгәалаҳаршәоит алхратә асубиектқәа рхаҭарнакцәеи, аҭыҧынтәи анаҧшыҩцәеи, апроцедурақәа реилагара иазкны, аилагарақәа раарҧшра аан изықәнагоу аиҿкаарақәа рахь шәхы шәырхарц арзаҳал ала, аҳаблатә алхратә акомиссиа ахь; иалашәҵаз арзаҳал иақәнаго анырра аимыур, ашшҩы иара уи аилагара азгьы еиҳа иҳраку акомиссиа ахь ахырхара алшара имоуп. Насгьы ишәгәалаҳаршәоит Алхратә акомиссиа хада ахаҭарнакра иарбынзаалак ашшбҕьыц, алхрақәа ирызку, аҳабла аҟны иаарҧшу аилагарақәа рзы еилыргарада иаанхоит.
Жьҭаарамза 21 азы, асааҭ 20:00, аҵәыҭаҧсара апроцесс ианалгалак аамышьҭахь иалагоит абыжьқәа рыҧхьаӡара апроцесс. Уи аамышьҭахь, аҳаблатә аихшьалатә ақтқәа рыдкылара иалагоит. Изықәнаго аҳаблатә алхратә акомиссиақәа рыла аамҭа кьаҿ ала Алхратәи акомиссиа хада ахь ианрышьҭуеит адкыларазы, етап - етапла иаларгалоит авеб - даҟьа аҟны http://results.cec.gov.ge.
Аихшьаалатә ақтқәа ралаҵара мҩаҧысуеит Алхратәи акомиссиа хада аҟны иҟоу алҵшәақәа реихшьааларатә ацентр аҟны, уаҟа аоператорцәа аихшьааларатә ақтқәа рдыррақәа иҷыдоу апрограмма ахь ианырҵоит.
Убри иазкны, иахьа иааҳарҧшоит даҽа ҿыцрак, уи алҵшәа аихшьаала апроцесс аҟны иҳәынҭқарратәым асектор ҷыдала ралахәыра азҧхьагәанаҭоит.
Иҳәынҭқарратәым аиҿкаарақәа, активрала Алхратәи акомиссиа хада аилатәарақәы рҿы алахәыра зҭаххо рзы, Алхратәи акомиссиа аус имҩаҧнаго иахылаҧшыр зҭаххо, алхратә аусбарҭа ала имҩаҧысуа аусмҩаҧгатә алахәыра, ирымоуп алшара иалахәырц алҵшәа аихшьаалара апроцесс аҟны, ҷыдала, урҭ рынаҧшыҩцәа алхратә акомиссиа аоператроцәа ирыцны ирҭаххар ирылшоит инаргӡар аҳаблатә аихшьааларатә ақтқәа рдырра аларҵар иҷыдоу аелектронтә апрограмма ахь.
Иазҧхьагәаҭатәуп, 2017 шықәса, жьҭаарамза 21 аҭыҧынтәи ахаланапхгара аиҿкаарақәа ралхра лабҿаба, демократиала амҩаҧгара амзыз ала, Алхратәи акомиссиа хада, изҭаху зегьы ирнаҭоит алшара алхратә акомиссиа аҟны заатәи алҵшәа аихшьаала апроцесс амҩаҧысра ахылаҧшра аинтернет адырраҭара ахархәарала. Адырраҭара 360 градустә атехнологиа ахархәарала Алхратәи акомиссиа Facebook-b Youtube – и рҿыи авеб - даҟьеи рыла.
24 сааҭтәи арежим ала аус ауеит Алхратәи акомиссиа хада аинформациатә - аҭелтә центр 2 15 00 51, онлаин чати.
Жьҭаарамза 21 Алхратәи акомиссиа хада аҟны 24 сааҭтәи арежим ала аус ауеит амедиа центр, уаҟа амедиеи, анаҧшыратә аиҿкаарақәеи ироуеит алшара ироуырц дара рзы аинтирес змоу азҵаарақәа ирызку адырра. Амш абжьара, амедиа центр аҟны аамҭа аамҭала аинформациатә абрифингқәа мҩаҧгахоит.
Аҵыхәтәаны, ирыдызгалоит алхыҩцәа, атәылауааратә аҭакҧхықәра ирыду нарыгӡарц алхрақәа рҿы. Иара убас, ирыдызгалоит алхратә апроцессқәа ирылахәу аганқәа зегьы ауаажәлартә аинтиресқәа пату рықәырҵарц, аҳракыра ду змоу аҭакҧхықәрала иазнеирц алхратә апроцесс, инарыгӡарц азакуан аҳракыра апринципқәа рыхьчарала, иацхыраарц алхрақәа ҭынч, ахы иақәиҭны амҩаҧгара аҿы, алхыҩцәа ирҭаху рхы иақәиҭны анагӡара алшара роуырц" –лҳәит Ҭамар Жваниа.
Лара лҳәмҭала, амш зегьы, алхратә аусбарҭа иааҟәымҵӡакуа амедиа иаднагалалоит адырра аҵәыҭаҧсара амҩаҧысра иазкны, ишымҩаҧысуа, алхыҩцәа рактивра уҳәа убас зегьы. Амш зегьы рзы 6 аинформациатә абрифингқәа мҩаҧгахоит.


2017 шықәса жьҭаарамза 21 аҭыҧынтәи ахаланапхгаратә алхрақәа мҩаҧысуеит
Аҭыҧынтәи ахаланапхгаратә алхрақәа Ҧамуниципалитет ахаҭарнакцәа реилак - Сакребулои, ахаланапхга ақалақьи/ахаланапхгатә иҳабыра ахада иалхра (жьҭаарамза 21 имҩаҧысуеит. Қырҭтәыла ахада ила, Қырҭтәыла аҧыза – министр аконтрассигнациа ала иоуыз адҵа алхрақәа рымҩаҧгара иазкны, амч иахьа ианркны иаиыуеит).
Иахьацәҟьа Алхратәи акомиссиа хада аилатәара мҩаҧысит. Акомиссиа 2017 шықәса, жьҭаарамза 21 алхрақәа рзы алхратәи аграфик шьақәыргылоуп, иара убас алхрақәа ирызкны ахадара змоу аусқәа.
Аилатәара амҩаҧысра аамышьҭахь Алхратәи акомиссиа хада аҟны имҩаҧысыз аинформациатә абрифинг аҟны, Алхратәи акомиссиа хада ахантәаҩы Ана Миқелаӡе ишылҳәаз ала, алхратәи аусбарҭа мазеиуп алхрақәа заанаҭлеи, зегьы рзы еиҧшны амҩаҧгаразы.
"Алхыҩцәа иалырхоит 64 Сакребуло азы 2058 алахәылацәа, 64 ахдацәа. Алхратәи аусбарҭа иалагахьеит азакуан иазҧхьагәанаҭо алхратә апроцедурақәа рымҩаҧгара. Иара убас иахьа инаркны иҟоуп азакуан иазҧхьагәанаҭо зегьы мазеиуп, алахәыреи, аламахәыра азинқәа, алхрақәа раҧҵара иазку. Иара убас иалагеит алхрақәа ааиаанӡатәи агитациа амҩаҧгара аҵасқәа. Насгьы абиуџьеттә аҧара аныхра иазкуа аҧкырақәа рымҩаҧгара, амаҵура ахархәара аҧкыра азура иазку анормақәа", лҳәеит Ана Миқьелаӡе.
Лара лҳәамҭа ала, Алхратәи акомиссиа хада алхрақәа иалаху зегьы, аинтирес аазырҧшуа, жәларбжьаратәи, аҭыҧынтәи анаҧшыратәи аиҿкаарақәа, амедиа иырднагалоит еиҳа еиҕьны иалахәырц алхратәи апроцесс, урҭ зегьы ҷыдала ақәҿиарақәа реиҕьысшьоит изҿу рус аҟны.


АҞӘА, рашәарамза 9 — Sputnik. Аԥснытәи еизго ашьапылампылтә команда ФИФА алаларазы иарбанызаалак азин аганахьала ԥынгыла ыҟам ҳәа иԥхьаӡоит МГИМО Кавказ апроблемақәеи арегионалтә шәарҭадареи Рцентр аусзуҩ еиҳабы Николаи Силаев.
Аԥсны Аԥыза-министр Артур Амқәаб ашьапылампыл азы жәларбжьаратәи Афедерациа апрезидент Джанни Инфантино ихьӡала ашәҟәы иҩит Аԥснытәи еизго акоманда ФИФА алалара азҵаара ахаҵгылара аиҭарц азы. Иара иазгәеиҭеит иахьатәи аамҭазы Аԥсны шазхарҵахьоу: Урыстәыла, Никарагуа, Венесуела, Науру, Вануату.
"ФИФА аҟны иҟам ԥҟарак зыла ассоциациа иалахәылахоу амилаҭтә федерациақәа ртәылақәа ООН аилазаара иалазароуп ҳәа ахьарбоу. Хәҭакала иазхаҵоу атәылақәа, иаҳҳәап Косово, ФИФА аҟны рхатәы хаҭарнакра рымоуп. Аԥсны аилазаарахь адкыларазы ԥынгыла ыҟам азин аганахьала", — иҳәеит аексперт.
"Аполитикатә ԥынгылақәа ҟалоу иҟамлоу иаарласны иаҳбарҭахоит. Уи адагьы иаабап мраҭашәаратәи адунеи имҩаԥнаго ҩ-хаҿык змоу астандартқәа ашьапылампылтә спортгьы рыҵаркуоу ирыҵарымкуоу", — иҳәеит иара.
УЕФА лаҵарамза 3 рзы, Будапешт имҩаԥысыз аконгресс аҟны Косово аилазаарахь ирыдыркылеит. ООН иалоу 193 тәыла рҟынтәи 108 тәыла иазхарҵаз Косово ФИФА аилазаарахь иаҵанакит. Уи адагьы 2018 шықәса рзы Урыстәыла имҩаԥысраны иҟоу адунеи ачемпионат аан ишалахәхо азҵаара иалацәажәоит.


АҞӘА, лаҵарамза 26 – Sputnik, Анжелика Бениаԥҳа. Апроект "Ты супер!" алахәыла Валериа Адлеиаԥҳа лҭаацәа рыҩны еиҭашьақәыргылахоит, ҳәа ҳкорреспондент илзаалыцҳаит атәыла Ахада ипресс-маӡаныҟәгаҩ Наала Аҩӡыԥҳа.
"Жәларбжьаратәи авокалтә конкурс "Ты супер!" аҟны ҳтәыла қәҿиарала ахьӡ аҭгара даҿуп ашәаҳәаҩ қәыԥш Валериа Адлеиаԥҳа. Уи лҟазареи лыбжьы хааи миллионҩыла ауаа хнахит. Зегьы еицырдыруа акоуп иахьа атәылаҟны анхарҭа ҭыԥқәа рзы аҭагылазаашьа акыр ишыуадаҩу, аха Аԥсны Ахада аӡбра идикылеит Валериа лҭаацәа рыҩны еиҭашьақәыргылахарц", — лҳәеит Аҩӡыԥҳа.
Аҭаацәара афинанстә цхыраара роухьеит, уажәшьҭа аргыларатә усурақәа хацыркхоит. Аконкурс аефир аҟны Валериа лылаӷырӡқәа лҿаҳәҳәы еиҭалҳәон аҭаацәа зықәшәаз арыцҳара атәы, лабду усҟан дышҭахаз. Амца аҩны зегьы амҽхакны иаблит. Валериа лҭаацәагьы ахәыҷы ашкол-интернат ахь дрышьҭыр акәхеит.
Апроект аҟны лара илҳәеит аҩн ҿыц дшеигәыӷуа.
Апроект афиналтә қәгылара мҩаԥысраны иҟоуп Кремль, лаҵарамза 26 рзы.


Леон иорден занашьоу, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран, Аԥсны Жәлар Реизара адепутат, ҩыџьа аҭыԥҳацәа раб Таифун Арӡынба игәалашәарақәа ҳацеиҩишоит.
Ажьҭаара 31 рзы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет аҟны имҩаԥысит Китаитәи Жәлар Рреспубликаҟны иҟоу Аԥсны Аҳәынҭқарра Аҳаҭыртә консул Ге Чжилии астудентцәеи реиԥылара.
Амҳаџьырқәа рхылҵшьҭра иԥсҭазаареи, иҭоурых ԥсадгьыл аҵасқәа реиқәырхареи, аԥсҭазаара иҿыцны ашьапкра шалшоуи ртәы далацәажәоит Ҭырқәтәылантәи зыԥсадгьыл ахь ихынҳәыз Шьемсеҭҭин Ԥлиа.
Аԥсни, Урыстәылеи, Аахыҵ Уаԥстәылеи ркомандақәа фба Аҟәатәи астадион "Динамо" аҟны хәымш ихәмарлоит.
Аԥсны Ахаҭарнакс аҟазаареи, ауниверситет аҿы аусуреи, аҭҵаарадырреи реилагӡара шымариамгьы, аки-аки еиԥырхагамхо еиҿылбаауеит, уахьыналыхәаԥшуа аҟәымшәышәреи ахаареи знубаауа ҳџьынџьуаҩ Хьыбла Амҷыԥҳа.
Иахьа Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо иргәаладыршәоит ишьаарҵәыраз хәажәкыратәи ажәылараҿы иҭахаз аибашьцәа.
Леон иорден занашьоу Вадим Дбар дҭахеит Аԥсны Аџьынџьтәылатәи еибашьраан, уи иԥа Рагим иаҳзеиҭеиҳәеит иаб дшигәалашәо атәы.
Дырмит Гәлиа ихьӡ зху апремиа алауреат, Адунеи Жәларбжьаратәи адыгатә аҭҵааратә академиа аҳаҭыр зқәу академик, Ажәларқәа рдоуҳатә акзаара адунеи Жәларбжьаратәи академиа алахәыла, Аԥсны зҿаԥсазтәыз акультура аусзуҩы, Аԥсны Жәлар рышәҟәыҩҩы Алықьса Ноча-иԥа Гогәуа хәажәкырамза 15 аҽны иихыҵит 84 шықәса.
Аԥсны зҽаԥсазтәыз акультура аусзуҩ, ашәҟәыҩҩы Гьаргь Дырмит-иԥа Гәлиа имш иира аҽны ибаҟаҿаԥхьа ашәҭқәа шьҭарҵеит ашәҟәыҩҩцәеи, Д.Гәлиа ихьӡ зху амузеи аусзуҩцәеи.
Иахьа Аԥсны иазгәарҭоит аԥсуаа рытрадициатә милаҭтә культура иаҵанакуа аныҳәа - хәажәкыра.
Зылшарақәа ԥку ахәыҷқәа ргәабзиара аиӷьтәразы аҳәынҭқарратә центр ацхыраара аҭоуп.
Ажурнал "Алашара" аредакциеи, "Жәларбжьаратәи афонд Аԥсни" раԥшьгарала аԥсуа пародиеи алафи рныҳәа мҩаԥган Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет азал хадаҟны хәажәкырамза 10 рзы.
Зықәрахь инеихьо аԥхәыс бырг, Миаси Анқәабԥҳа акыр шықәса раԥхьа Ҭырқәтәылантәи лҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара дааит, ҳаиҿцәажәараҟны лара дазааҭгылоит аԥсуа ԥҳәыс илыду аҭакԥхықәра атәы.
Гагра араион ашколқәа напхгара рызҭо адиректорцәа даарылукааратәы дыҟоуп, зегь реиҳа иқәыԥшу, аха аҭакԥхықәра ду зцу амаҵура ныҟәызго, гагратәи актәи абжьаратә школ адиректор Хана Владимир-иԥҳа Гәынԥҳа, лара ари азанааҭ дшазнеиз атәы лзеиҭалҳәеит Sputnik акорреспондент Саида Жьиԥҳа.
Аҟәа ақалақь асахьаҭыхыҩ хада Руслан Габлиа излеиҳәаз ала, аҳҭнықалақь аҟны закәанеилагарала икыду аӡыргарақәа зегьы кыдххоит урҭ зтәу азакәан иақәшәо ианыҟарымҵа.
Жәабран 27, 1919 шықәсазы раԥхьаӡа акәны акьыԥхь абеит аԥсуа милаҭҭә газеҭ "Аԥсны ", ари амш ԥхьаӡоуп Аԥсны амассатә-информациатә хархәагақәа русзуҩцәа ирымш ныҳәаны
"Жәларбжьаратәи афонд Аԥсны" ҿыц ахшара зауз аԥсуа ҭаацәарақәа рзы иаԥнаҵаз апроект "Ани амаалықьи", ҳреспублика ахьынӡанаӡааӡо аларҵәара амоуп. Убас, Гәдоуҭа араион афонд ахаҭарнакцәа аҳамҭақәа рыманы иаҭааит.
Ҭырқәтәыла Ҭашьқьеԥриу захьӡу ақыҭаҿы инхо Смыр Сенан дазааҭгылоит Смыраа ахьынхо аҭыԥқәа.
Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҟны имҩаԥган апоет, аиҭагаҩ Гәында Cақаниаԥҳа лырҿиаратә хәылԥазы жәабран 24 аҽны.
Зхыԥхьаӡара маҷу ажәларқәа рацәаны рбызшәақәа рыхьчара, реиқәырхара ҳаамҭазы ашәарҭара иҭагылоуп. Аԥсуа бызшәа еиқәҳархарзы мҩақәас иҟоу ртәы еилылкаауан Sputnik аналитик Нонна Тхәазԥҳа афилологиатә наукақәа рдоктор, апрофессор Лили Ҳагԥҳа лҿы.
Ажәабжьтә портал ҿыц Sputnik Естониа амультимедиатә контент аԥхьаҩцәа ирыднагалоит: аинфографика, авидео, афоторепортажқәа, онлаин-ефирқәа, аинтернет-бжьыҭира.
Арадиомҩаԥгаҩцәа рконкурс "Левитан еиԥш иаҳҳәоит" бжь-тәылак рҟынтәи аусумҭақәа еиднакылахьеит.
"Жәларбжьаратәи афонд Аԥсны", Бзыԥта ақыҭа инхо Хьециаа рҭаацәа ацхыраара рзыҟанаҵеит.


АҞӘА, ажьырныҳәа 18 –Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. ЕгрыГЕС атехникатә директор Гиа Хубуа афымцастанциа атехникатә ҭагылазаашьа далацәажәо иҳәеит 2017 шықәса жәабранмза 15 инаркны Аԥсныҟа афымцалашара аушьҭра аанкылахар алшоит ҳәа.
"Иахьатәи аҭагылазаашьа убасеиԥш иҟоуп, жәабранмза абжара анахыс аӡы азымхара иахҟьаны афымцастанциа аанкылатәхоит. Афымцамчгьы Урыстәылантәи аахәара ҳалагар акәхоит" — иҳәеит иара.
Ҳазну аамҭазы Џьуартәи аӡеизакырҭаҟны аӡы аҩаӡара 453 метра инаӡоит. Ахархәара аиур алшоит аҽа 35 метра. Абри ацәаҳәаҟынӡа ианнеилак афымцастанциа аанкылатәхоит.
"Иаҳҳәап иац, уахыки-ҽнаки рыла иныхын метрабжак аӡы. 35 метрагьы аныхра уадаҩӡам, ирласны инырхуеит. Аԥсны уахыки-ҽнаки рыла ахы ианархәоит 8 миллион киловаттсааҭ" — иҳәеит Хубуа.
"Амшынеиқәафымцамч" анџьныр хада Ҭимур Кациа ишьақәирӷәӷәеит аӡы алаҟәышьа шыҟоу ала жәабранмза абжара нахыс ЕгрыГЕС аҟынтәи Аԥсны фымцалашарала аиқәыршәара алымшо ишыҟало.
Уаанӡа, "Амшынеиқәафымцамч" адиректор хада Аслан Басариа иҳәахьан ЕгрыГЕС аҟынтәи афымцазоужьра аанкылахар, ареспублика фымцала аиқәыршәаразы Урыстәылатәи аган алархәны азҵаара аӡбра аҭахароуп ҳәа.
ЕгрыГЕС аус ауеит 1978 шықәса раахыс. Агидроагрегатқәа Аԥсны иахьаҵанакуа игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла иахьаҵанакуа иҟоуп. Амчхара— 1300 мегаватт инаӡоит.


АҞӘА, лаҵарамза 22 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. 53-ҩык аԥсуа аруаа Аԥсны Атәылахьчара аминистрраҟны аҭоуба шьҭарҵеит. Ауснагӡатә амҩаԥысра иалахәын урҭ рыуацәа, рҭынхацәа.
"Аррахь днаскьазгоит смоҭа. Сара аррамаҵзура хымԥада иахыстәуп ҳәа исыԥхьаӡоит. Ҳара ианҳаамҭаз аҳәаанырцә аррамаҵзура ҳахрыжьуан. Уажәы, анцәа иџьшьаны еибашьра ыҟам, ҭынчроуп. Арра узымцари", — иҳәоит Харексиан Левон.
Аҭоубоура аусмҩаԥгатә анымҩаԥсуаз аҽны амш цәгьан, аха уи иахьмырԥшкәа зегьы аныҳәатә гәалаҟазаара рыманы рхы мҩаԥыргон.
"Аҩызцәа асолдаҭцәа, шәара иахьа инаркны Аԥсны арратә мчқәа рыррамаҵзурауаа шәоуп. Ишәзеиӷьасшьарц сҭахуп ақәҿиарақәа, шәыԥсадгьыл шәаԥсахааит", — иҳәеит Атәылахьчара аминистр актәи ихаҭыԥуаҩ Беслан Ҵәыџьба.
Аҭоубашьҭаҵара ашьҭахь дара неиит Атәылахьчара аминистрра ахыбрахь. Уа дара архәҭақәа рахь еихшаны ирышьҭуан.
Ааԥынтәи арранаԥхьара мҩаԥысуеит рашәарамза 30 2017 шықәса рҟынӡа. Аррамаҵзурахь инарыԥхьоит 18 инаркны 27 шықәса рҟынӡа зхыҵуа.


АҞӘА, рашәара 15 – Sputnik, Бадри Есиава. Амҩаҿ аилагарақәа аазырԥшуа ҳаамҭазтәи атехнологиақәеи автоматизациеи иалдыршоит амашьына аԥсҟы зку ирыхәҭоу рақәыршәара урҭ амҩатә ныҟәара аԥҟаррақәа еиларгазар — ҳәа иҳәеит аԥшьаша, рашәара 14 рзы "АРСМИРА" имҩаԥысыз апресс-конференциаҿы Аԥсны Аҳәынҭавтоинспекциа аиҳабы Баҭал Агрба.
"Абри апроблема аӡбра алдыршоит Ԥсоу-Егры еимаздо ареспубликатә мҩаду аҿы аилагарақәа ҭазыҩуа автоматизациатә хархәагақәа. Абри аан Аҳәынҭавтоинспекциа аусзуҩцәа абри аус аҟынтәи рхы иақәиҭтәхоит. Уи адагьы автофиксациа ауаҩытәыҩсатә фактории акоррупциатә ҭагылазаашьеи алнакуеит", — иҳәеит иара.
Агрба ажурналистцәа идирдырит амҩатә машәырқәа рыстатистика. Иара иажәақәа рыла, аҵыхәтәантәи ашықәс азы иҭахеит 1437-ҩык, аахақәа роуит 5537-ҩык.
Асеиԥш амашәырқәа рхыԥхьаӡара аҳаракра арныҟәцаҩцәа адисциплина иахьықәымныҟәои амҩатә ԥҟаррақәа хырҩа ахьрырҭои ауп иҳәоит Агрба.
"Зегьы ирдыруеит ҳамҩақәа рҿы ишыҟам амҩатә ԥҟаррақәа еилазымго. Џьоукы-џьоукы урҭ иааиԥмырҟьаӡакәа еиларгоит ҳәа уҳәаргьы ауеит. Автошколақәа рҿы аҵара амҩаԥысшьеи ахаҭабзиареи ртәы аҳәара зынӡа игәаӷьыуацәоуп. 2018 шықәса рзы уа аҵара зҵо 1020-ҩык рҟынтәи аԥышәара аҭира зылшаз 356-ҩык роуп", — иҳәеит Агрба.
Аԥсны Аҳәынҭавтоинспекциа акадрқәа рыла акыр имаџьаноуп, аус зуагьы русура ахаҭабзиара анырра анаҭоит ирымоу адыррақәа.
Аԥсны Аҳәынҭавтоинспекциа акадрқәа русура аиӷьтәра иацхраауеит рулафахәы ашьҭыхра, аха иахьазы уи акыр илаҟәуп иҳәеит иара.
2017 шықәса абҵарамза аахыс Аԥсны ААИ аилазаара русура арежим ҷыдахь ииагоуп.
" 2018 шықәса ажьырныҳәамза инаркны лаҵарамзанӡа иаарԥшуп 16 588 еилагара. Арахь иаҵанакуеит ижәны аԥсҟы акразы аилагарақәа 1050, амашьына арццакразы – 11 790. Иара абри аамҭа иаҵанакуа 2017 шықәса рзы иаарԥшын 13 642 цәгьоура", — ҳәа астатистика далацәажәоит Агрба.


АҞӘА, лаҵарамза 27 – Sputnik. Аԥсны Ацҳаражәҳәаҩ Игор Ахбеи Чувашиа Ахада Михаил Игнатеви лаҵарамза 26 рзы имҩаԥысыз реиԥылараан Михаил Игнатиев иҳәеит Чувашиатәи аекспорт шьаҭаны ишаиуа ахаа-аалыҵи атехникеи.
Игнатиев иазгәеиҭеит атәылақәа рыҩба рыбжьара атауареикәыршара шеизҳаз. Уаанӡатәи ашықәсқәа ирыдкылан уахәаԥшуазар уи хәынтә еиҳахеит.
Аиҳарак Аԥсни Чувашиеи русеицура мҩаԥысуеит атуризм, ааглыхра, ақыҭанхамҩа русхкқәа рҟны.
Игор Ахба иазгәеиҭеит абарҭ ахырхарҭақәа рыла иахьа Аԥсны инарҭбаау аусурақәа шымҩаԥысуа. Игнатиев иҳәеит дышгәыӷуа иаарласны аҩтәылак русеицура адокумент шьаҭа аманы иҟалап ҳәа.
Игор Ахба иазгәеиҭеит Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара анапы шрыҵаҩу 80 инареиҳаны еиқәшаҳаҭра.


20.10.2017
Жьҭаарамза 20 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымба ақәыҧшцәа рыбжьара зхы иақәиҭу ақәҧаразы адунеи Ачемпион Инар Кетиеи уи ирҵаҩы Дзыкә Бениеи идикылеит.
Рауль Ҳаџьымба Инар Кетиа идиныҳәалеит ақәыҧшцәа рыбжьара цәыббрамза 6 инаркны цәыббрамза 10-нӡа Еллинтәыла имҩаҧысуаз зхы иақәиҭу ақәҧаразы адунеи ачемпионт аҟны. Уи аспортсмен ирҵаҩы Дзыкә Бениа иҭабуп ҳәа иеиҳәеит акымкәа абиҧарақәа рааӡареи разыҟаҵареи рус аҿы илшамҭақәа рзы.
«Аҧсны дызусҭзаалак ари еиҧш иҟоу аиааирақәа дреигәырҕьоит. Урҭ абаҩхатәра змоу аҿарацәа ҧхьаҟа ацараҿы ирывагылоу, ирыцхраауа рыла иалыршахоит. Шәара ишәааӡаз аҿар рыхьӡқәа иахьа атәыла анҭыҵгьы еицырдыруеит. Инар, уара агәамч, агәалаҟара бзиа, аманшәалара узеиҕьасшьоит. Сгәы иаанагоит аҧхьаҟа иҵегьы аиааира дуқәа узыҧшуп ҳәа», - абас иҳәеит Ахада.
Рауль Ҳаџьымба иазгәеиҭеит, аҳәынҭқарра ганрацәала ацхыраара шыҟанаҵо абарҭ азҵаарақәа рыҟны.
Инар Кетиа Ахада изеиҭеиҳәеит дызлахәыз аицлабрақәа шымҩаҧысуаз, аиааира шигаз атәы.
Дзыкә Бениа Рауль Ҳаџьымба иҭабуп ҳәа иеиҳәеит иҟаиҵаз адкыларазы.
Ахада Инар Кетиа агәалашаәратә ҳамҭа ииҭеит.


Аџьынџьтәылатәи еибашьра Ду 1941-1945 шықәсқәа рзы Аԥснытәи аибашьцәеи рҭаацәеи еимаздоз афронт аҟнытә асалам шәҟәқәа ракәын. Sputnik Аԥсны апроект "Асалам афронт аҟнытә" - аибашьцәа ргәы иҵхоз, аҩныҟа ишықәхьааргоз атәы.
2018 шықәса рзы ашьапылампыл азы ачемпионат мҩаԥгахоит лаҵарамза 14 инаркны ԥхынгәымза 15 рҟынӡа.
Алхрақәа мҩаԥысраны иҟоуп хәажәкыра 18 рзы, официалла алхратә компаниа хацыркуп 2017 шықәса ԥхынҷкәын 18 раахыс.
Аԥсны Жәлар реизара – Апарламент ахь Аԥсны Ахада есышықәсатәи инашьҭымҭаҿы далацәажәоит атәылаҿ иҟоу аҭагылазаашьа, аҳәынҭқарра аҩныҵҟатәии адәныҟатәии политика ахырхарҭақәа, аекономика, атәылахьчара, агәабзиарахьчара, аҵара, акультура, аенергетика, атуризм уҳәа рҟны иқәгылоу азҵаарақәа.
2018 шықәса рзы Аолимпиатә хәмаррақәа мҩаԥысуеит Пхенчхан ақалақь аҿы, жәабран 9 —25 рзы.
Урыстәыла жәлар рартист, аоператә шәаҳәаҩы, 56-шықәса ирҭагылаз Дмитри Хворостовски иԥсҭазаара далҵит Лондон. Хворостовски акыршықәса ачымазара бааԥсы ицәа иалан.
Жьҭаарамза 27 рзы Аҟәа ақалақь аҿы VIII аҧсуа – аурыс усуратә форум мҩаҧысраны иҟоуп. Афорум аиҿкааҩцәа – Урыстәылатәи Афедерациа аекономикатә ҿиара Аминистрреи Аҧсны аекономика Аминистрреи.
Аинформациатә маҵзуреи арадио Sputnik Аԥсны апроект "Таиф игәалашәара" аҳәаақәа ирҭагӡаны еицырдыруа аԥсуа актиорцәеи, ауаажәларратә усзуҩцәеи, ахәыҷқәеи иаԥхьоит апоет, Дырмит Гәлиа ихьӡ зху апремиа алауреиат Таиф Аџьба иажәеинраалақәа.
Аҿари астудентцәеи Жәларбжьаратәи адунеизегьтәи рфестиваль мҩаԥысраны иҟоуп Шәача, жьҭаара 14-22 рзы. Аԥснытәи алахәылацәа афестиваль аформатқәа зегьы ирылахәхоит.
Ақырҭцәа бџьарла еиқәных ишҳажәлазгьы, аԥсуа хацәа шәақьлеи махәҿылеи аҿагылара рырҭеит, 48 мшы рышьҭахьгьы, ирылдыршеит шьаҭанкыла ампыҵахалаҩ ҳраион иалцара. Ашәарыцага шәақьла, зықалақь гәакьа аӷа хәымга далзцоз дреиуоуп Зураб Сергьегьиа. Иара иаҳзеиҭеиҳәеит, уи аамҭа хьанҭа атәы.
Гагратәи аоперациа "Буря" ҳәа акодтә хьӡы змаз алагеит октиабр 1, 14 сааҭи 40 минуҭ рзы. Абаталионқәа, аотриадқәа, агәыԥқәа апозициақәа зегьы ажәылара иалагеит. Октиабр 6, 1992 шықәсазы 6 сааҭки 40 минуҭи рзы Ԥсоу аԥсуа-аурыс ҳәааҿы иахаргылан Аԥсны Аҳәынҭқарра абираҟ.
Приднестовиатәи Молдавиатәи Ареспублика аделегациа, атәыла Ахада Вадим Красносельски, зхадараҿы дыҟоу Аԥсны Аиааира амш аҳаҭыразы имҩаԥысуа аныҳәатә уснагӡатәқәа рыҽрыладырхәырц Аԥсныҟа иааит.
Цәыббра 6 инаркны Аҟәа атроллеибусқәа рныҟәара аамҭала иаанкылан Имам Шамиль имҩаҟны имҩаԥысуаз аремонттә усурақәа ирхырҟьаны.
Вашингтон имҩаԥысыз ашәарҭадареи атәылахьчареи рзы Аусутә гәыԥ алахәылацәа аҽазныкгьы Урыстәыла аганахь адҵа ҟарҵеит 2008 шықәсазтәи аибашьра аанкылараз аиқәшаҳаҭра инақәыршәаны Қырҭтәыла "иаҵанакуа" адгьылқәа Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи Урыстәылатәи ар алнагарц
Арадио Sputnik Аԥсны апроект "Агәалашәара амҩала" захьӡу аҿы Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ахроника шәыдаагалоит, иара хацыркуп нанҳәа 14 2017 шықәса инаркны.
Қырҭтәыла амилаҭтә гвардиа Аԥсны Аҳәынҭқарра аҵакырадгьыл иалалеит 1992 шықәса нанҳәа 14 рзы. Арратә операциа иалахәын ҩ-нызқь рҟынӡа аруаа, акәылӡтәы техника 60 цыра, артиллериа. Аоперациа иаман ахьӡ ҷыда "Меч". Ақырҭуа ар ирҿагылеит аԥсуаа реиԥш раԥхьатәи амш инаркны урҭ инарывагылаз, хатәгәаԥхарала Нхыҵ Кавказынтәи иааз ҳашьцәа. Аибашьра цон 413 мши-ҵхи.


Жәабранмза 21 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Ихаҭыҧуаҩ Витали Габниа страикбол азы Аҧсны Аҳәынҭқарра агәыҧ «Нерс Атактикатә еиҟәша" даҧылеит.
Жәабранмза 21 рзы Ахада Ихаҭыҧуаҩ Витали Габниа ихьӡала адипломатиатә ҧочҭала аконверт ааит Асовет Еидгыла афырхацәа, Урыстәылатәи Афедерациа афырхацәа, аџьшьаратә бҕьыци аҧсуа ҳәынҭқарратә символика змоу адыргақәеи зцу Ахьӡ-аҧша аорден наӡа занашьоу рыклуб арра-тактикатә хәмаррақәа реиҿкааратә еилакы аҟнытә.
Ахада Ихаҭыҧуаҩ агәыҧ Урыстәылатәи Афедерациа Атәылахьчара аминистрра акубок «АШӘАҦШЬ: уахыки ҽнаки ахьчараҟны» азы 11-тәи Жәларбжьаратәи арра-тактикатә хәмаррақәа рыҟны аиааира рыдиныҳәалеит. Уи мҩаҧысуан 2017 шықәса цәыббрамза 9 инаркны цәыббрамза 11 -нӡа ахысырҭа «Алабино» аҟны Москватәи аобласт аҿы.
Витали Габниа иазгәеиҭеит ари аусмҩаҧгатә аҽалархәра ҳреспублика аҿар рзы акраҵанакуеит апатриотизм иаша рыланааӡоит азы.
«Арра-патриотттә ааӡара игыло абиҧарақәа рзы аҵакы амоуп. Шәара иахьа ҳтәылаҿы аҿарацәа рзы ҿырҧшыга бзианы шәыҟоуп», - иаҵшьны иҳәеит Ахада Ихаҭыҧуаҩ.
«Нерс Атактикатә еиҟәша» акомандаҟаҵаҩ Денис Шашура Ахада Ихаҭыҧуаҩ иҭабуп ҳәа иеиҳәеит имҩаҧигаз аиҧыларазы.
Уи иҳәеит агәыҧ еиҿкаауеижьҭеи шықәсык шыҵуагьы алҵшәақәа шамоу.
«Ҳара Израильнтәи иҟаз, атехника аганахьала ибзиаӡаны иеибыҭаз, насгьы аҽазыҟаҵара шықәсык иеиҳаны измоу агәыҧ ҳаҧысит. Урҭ очкок ауп ҳахьраҧысыз, аха уи ҳара ҳзы акраҵанакуеит», - иҳәеит иаартны Денис Шашура.
Урыстәылатәи Афедерациа Атәылахьчара аминистрра иаҿыгоу аиҿкаара «Ашәаҧшь» аҟнытә иара убас Аҧснытәи агәыҧ иеиуеиҧшым аџьшьаратә бҕьыцқәа анашьан.
Денис Шашура иажәақәа рыла, «АЕ НЕРС» акрызҵазкуа еихьӡараны иамоу ҳәа иҧхьаӡоуп ахәыҷқәа ргәыҧ. Ари агәыҧ аус ауеит хәыда-ҧсада, 9 шықәса зхыҵуа ахәыҷқәа аднакылоит.
Денис Шашура иара убас аҳәара ҟаиҵеит Аҧсны 500 –ҩыуаак злахәхо страикбол азы ахәмаррақәа реиҿкаараҿы ацхыраара рырҭаразы. Урҭ ахәмаррақәа рымҩаҧгара азгәаҭоуп ҧхынгәымза 29 рзы.
Витали Габниа иаҵшьны иҳәеит Аҧсны Аҳәынҭқарра анапхгара аганахьала агәыҧи ахәмаррақәа Аҧсны рымҩаҧгареи рыҟны ацхыраара рыҭаразы иалшо зегьы шыҟанаҵо.
|Твитнуть||


29.06.2017
Витали Габниа Урыстәылатәи Афедерациа Стильрацәалатәи карате афедерациа Ахада Рамиль Габбасов диҧылеит
Рашәарамза 28 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыҧуаҩ Витали Габниа Урыстәылатәи Афедерациа Стильрацәалатәи карате афедерациа Ахада Рамиль Габбасов диҧылеит.
29.06.2017
Владимир Занҭариа Аҧсны Ахада ихьӡала ашкол аушьҭымҭацәа дрыдныҳәалеит
Рашәарамза 28 рзы акультуреи, аҵарадырреи, аҵараиуреи рзы Аҧсны Ахада Иабжьгаҩ Владимир Занҭариа Р. Гәымба Аҧснытәи аҳәынҭқарратә филармониаҟны имҩаҧысуаз аныҳәатә хәылҧазы аҟны аҳәынҭқарра Ахада ихьӡала ашкол аушьҭымҭацәа дрыдныҳәалеит.
26.06.2017
Ахада ихаҭыԥуаҩ конкур азы «Аԥсны ахраҿа» захьӡыз иаарту аицлабра далахәын.
Рашәарамза 24 рзы Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыԥуаҩ Витали Габниа даҭааит Москва ақалақь аҟны имҩаԥысуаз конкур азы «Аԥсны ахраҿа» захьӡыз иаарту аицлабра
19.06.2017
Ахада ихаҭыҧуаҩ аҵыхәтәантәи аамҭазы Аҧсны иҟалаз ацәгьоурақәа рзы игәаанагара иҳәеит
Рашәара 19 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыҧуаҩ Витали Габниа ауаажәларраҟны анырра ӷәӷәа зауз ацәгьоурақәа рзы игәаанагара иҳәеит.
15.06.2017
Витали Габниа Аҳәынҭқарратә ахьчаратә маҵзура 25 шықәса ахыҵра иазкыз агәырҕьаратә еилатәараҟны дықәгылеит
Рашәара 15 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыҧуаҩ Витали Габниа Аҳәынҭқарратә ахьчаратә маҵзура 25 шықәса ахыҵра иазкыз агәырҕьаратә еилатәараҟны даҧхьеит Ахада Рауль Ҳаџьымба иааишьҭыз адныҳәаларатә шәҟәы.
12.06.2017
Ахада Иусбарҭа Аексперттә напхгара аиҳабы Аслан Барцыци анаплакҩы Аравамутанг Чакрапани реиҧылара
Рашәара 8-11 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра иаҭааз анаплакҩы Аравамутанг Чакрапани диҧылеит Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Иусбарҭа Аексперттә напхгара аиҳабы Аслан Барцыц.
12.06.2017
Витали Габниа Аҧсны иҟоу карате асекциақәа дырҧылеит
Рашәара 12 рзы имҩаҧысит Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыҧуаҩ Витали Габниеи Аҧсны иҟоу карате асекциақәа рхаҭарнакцәеи реиҧылара, уи аан Аҧсны Аҳәынҭқарра Стильрацәалатәи карате афедерациа аҧҵан.
17.05.2017
Дмитри Шамба VII Петербургтәи Жәларбжьаратәи Азиндырратә форум далахәын
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы актәи ихаҭыҧуаҩ Дмитри Шамба лаҵарамза 16 инаркны лаҵарамза 20-нӡа имҩаҧысуа VII Петербургтәи Жәларбжьаратәи Азиндырратә Форум далахәуп.
16.05.2017
Дмитри Шамба Апарламент ахь ицәыригеит азакәанапроектқәа жәпакы
Жьҭаарамза 16 рзы Аҧсны Жәлар Реизара – Апарламент асессиа аилатәараҟны Аҧсны Ахада Иусбарҭа Анапхгаҩы Ихаҭыҧуаҩ, Жәлар Реизараҟны Ахада Ихаҭарнак Дмитри Шамба адепутатцәа ахәаҧшразы ицәыригеит азҵаарақәа жәпакы.


АҞӘА, нанҳәа 9 — Sputnik. Урыстәылатәи амааҭ лаҟәуеит Америка Урыстәыла аганахь ала иаланагалараны иҟоу асанкциақәа ирхырҟьаны. Евро акурс 75 мааҭ ихалеит лаҵарамза 8 аахыс раԥхьаӡа акәны, адоллар 65 мааҭ ихалеит мшаԥымза 11 раахыс. Абас иҟоуп Москватәи абиржа адыррақәа. Абри атәы аанацҳаит РИА Новости.
Аконгрессменцәа асанкциақәа аларгаларц рҭахуп Урыстәыла Америкатәи алхрақәа аҽрылархәра иахьаҟәымҵуеи иара Шьамтәылеи Украинеи ахымҩаԥгашьази.
"Асанкциа ҿыцқәа уаанӡа иаабахьаз иреицәахоит", — иҳәеит азакәан апроект авторцәа руаӡәк Линдси Грем.


Сырма Ашәҧҳа, Sputnik
Рыдуан Ажəанба дынхоит Ҭырқəтəыла, Сҭампыл ақалақь аҿы. Дҭаацəароуп, димоуп аҧа. Иашьа Шьандуан Ажəанба Аҧсны Аџьынџьтəылатə еибашьра далахəын, иахьа ихы-игəы дақəгəырҕьо дынхоит иҧсадгьыл аҿы. Араҟа изҳауеит иашьа иҧа Нарҭ. Рыдуани сареи ҳаиҿцəажəара хацыркхеит иашьа Шьандуан ила.
"Сара сашьа аибашьра аҧхьа Аҧсныҟа даахьан, сыуаажəлар, сыҧсадгьыл збап ҳəа. Ара дшыҟаз ауп аибашьра шихьӡазгьы, излаилшоз ала деибашьит, ахəрақəакгьы иоуит. Иҧсадгьыл аҿаҧхьа идыз иуал наигӡеит ҳəа сазнеиуеит ихымҩаҧгара сара", — иҳəеит Рыдуан Ажəанба.
Рыдуан излаиҳəо ала, Шьандуан аибашьраҿы ахəрақəа аниоу, аҽыхəышəтəразы Ҭырқəтəылаҟа дцеит. Аха, ҽеила иҽихəышəтəаанӡа ҩаҧхьа Аҧсныҟа ддəықəлеит.
"Уабацои уара угəабзиара шьақəургылаанӡа?— ҳəа ҳаниазҵаа, "Аҧсныҟа сымцар ҟалаӡом, уа аибашьра ыҟоуп, знык шəыла иабандаз уа имҩаҧысуа, нас ус сашəҳəозар жəбарын…" — иашьа иажəақəа игəалаиршəоит Рыдуан.
Аибашьраҿы иҭахаз, Аиааира зыҧсы ақəызҵаз аибашьцəа гəыблыла игəалаиршəон Рыдуан. Иара ибзианы еиликаауеит Аҧсадгьыл ахьчаҩцəа ирыбзоураны иахьа рџьынџь дгьыл ишаҭаауа аамҭаказы ахҵəара иақəшəаз аҧсуаа, ара рашьцəеи дареи еибабартə, еигəныҩыртə еиҧш иҟоу аҭагылазаашьа, аҭынч ҧсҭазаара дара ишрыбзоуроу.
Рыдуан игəалаиршəоит 25 шықəса раҧхьа Трабзонынтəи ҕбала Аҧсныҟа дшааз атəы зҳəо ахҭысқəа.
"Аҕба саақəҵын сшьапы адгьыл ианықəсыргыла, иаразнак иснырит уи амч, сыҧсадгьыл гəакьа шакəыз здырит. Азныказы сгəы ааиҭаҧеит, схəы-сжьы неилагылеит. Аибашьра ашьҭахь ауадаҩрақəа рацəан, сара сыблаҿ иааиуаз зегьы бзиарала икəыршан, хымҧада угəы узырхьуаз ахҭысқəагьы шмаҷмызгьы. Аҧсны ҧшӡа еилаҧыхха иҟан, адгьыл гəынқьуан", — ихəыцрақəа еиҳа-еиҳа дыргəыланахалон Рыдуан Ажəанба.
Рыдуан Ажəанба уи ашьҭахь акыраамҭа Аҧсныҟа дзымаацкəа дыҟан. Фымз раҧхьа дааны даныҟаз, иҧсадгьыл зынӡа даҽа блак ала изааит.
"Сахьынаҧшааҧшуаз избаратəы иҟан Аҧсны аизҳазыҕьара амҩа ишану, аиҭашьақəыргыларатə усурақəа шцо. Анцəа ихазы иалхны иҳаиҭаз аҭыҧ аҿы сшыҟаз, уигьы сара сыҧсадгьыл Аҧсны шакəыз," — дҳацəажəон Рыдуан.
Рыдуан иҧсадгьыл азы игəҭахəыцрақəа ҳацеиҩишеит. Иҭахуп аҧсуара раҧхьа иргыланы досу инапы злаку аусқəа ҳəаақəиҵаларц.
"Аҧсназы иҟасҵазеи иахьа ҳəа ихəыцлар бзиоуп ҳауаажəлар. Ҳаидгылар, ҿык ҳаицҭацəажəар ҳусқəа рыҽдырҽеиуеит. Аӡəы анахь дахо, егьи арахь дахо иҟалар, акагьы ҳаҧсамкəа ҳҟалоит, иҽеихаӡом", — ҳəа азгəеиҭоит Ажəанба.
Рыдуан игəаҳəарақəа зегьы иреиҳауп Ҭырқəтəыла инхо аҿар рыҧсадгьыл ахь нхара ҳəа раара. Иара ҿырҧштəыс дааигеит Аҧсныҟа уажəы ицааз иаҳəшьаҧа Аиҭур Жьиба.
"Иара Англиа дынхоит, иҭахуп иҭаацəа иманы Аҧсныҟа наӡаӡа ҳəа ахынҳəра. Ара днаҧшааҧшит, ҩаҧхьа деиҭаауеит. Иусқəа шьақəыргыланы, сынхаҵəҟьар сылшоит уажəшьҭа ҳəа анигəахəлак, хымҧада даауеит", — иҳəеит Рыдуан Ажəанба иаҳəшьаҧа диеигəырҕьо.
Рыдуан Ажəанба Ҭырқəтəыла дызлыҵыз ақыҭа Чақалық ахьӡуп. Уа иныҟəыргоз аҧсуара, излацəажəоз аҧсуа бызшəа иахьагьы игəы иҭнымҵəо иҭоуп, уи азы иеиҳабацəа аџьшьара риҭоит.
"Ҭырқəшəала шəымцəажəан, ҧхашьароуп, шəара шəаҧсацəоуп ҳəа ҳарҳəон ҳаиҳабацəа. Рахраҭ бзиахааит, усҟан иҳадмырҵазҭгьы ҳбызшəа, иахьа шəареи ҳареи ҳазлеицəажəоз, уи рыцҳара духон", — ҳəа ихатəы бызшəа дахӡыӡаауа дҳацəажəон Рыдуан.
Рыдуан Ажəанба иан д-Кəаӡҧҳауп, Маҳмурие лыхьӡын, уи лан Жьиҧҳан, Мина лыхьӡын. Иаб иан Ҳəынтышьаа дреиуан, Асиа лыхьӡын. Рыдуан иабду, иан лаб ибзианы дихаанын. Игəалашəоит Аҧсны рыҧсы ахҭынҵаны ишалацəажəалоз. Шықəсқəак раҧхьа сара хаҭала саҭаахьан Рыдуан дызлыҵыз иқыҭа Чақалық. Абарҭ ахҭысқəа данрылацəажəоз иаразнак сыблаҿы даацəырҵит иахьа зыдунеи зыҧсаххьоу иан Маҳмурие Кəаӡҧҳа. Ҭырқəтəыла, лара дахьынхоз лашҭа ҳанааҭала, даҳҧылеит аҧҳəыс бырг лхы-лҿы еихаччо лкасыш лхаҵаны. Аҧснынтə ҳбара акыр деигəырҕьауа, лгəазхара ҳалзымбауа ирацəан дызлыҵыз лыуаажəлар Аҧснаа ирызкны дзызҵаауаз. Ҵыхəаҧцəара рымамызт ажəытə-аҿатə иадҳəалаз ахҭысқəа, агəалашəарақəа… Анцəа иџьшьаны Аҧсуа телехəаҧшреи арадиои рархивқəа рҿы еиқəханы иҟоуп усҟан иазҳархиаз лара илызку анҵамҭақəа. Рыдуан Ажəанба иан дшыздыруаз, рыҩнаҭа сшаҭаахьаз аниасҳəа акыр игəы иахəеит.
"Ҳаимадара ҳазшаз имырӡааит. Ҳхатəы бызшəала аҷҷаҳəа ҳаицəажəо, ҳ-Аҧсынра ҧшӡахо, иқəынхо ауаажəларра агəабзиара рыманы, аихьӡарақəа рыманы ҳазшаз иҟаиҵааит!" — абас ҵыхəаҧцəара рымамызт Рыдуан Ажəанба иныҳәаҧхьыӡқəа.


Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу ақыҭанхамҩа аинститут аҭаҭын аҟәша аиҳабы Анатоли Барцыц арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит Аԥсны аҭаҭын аарыхра иацу аџьабаа атәы.
Ҳтәыла араионқәа зегь рҟны, Аиааира амш мҩхакы ҭбаала ишазгәарҭо еиԥш, Гаграагьы иргәиҭоуп мчыбжьык шагу, аныҳәа аԥылара. Иарбан усмҩаԥгатәқәоу, насгьы иахьымҩаԥсуеи ртәы ҳзеиҭеиҳәеит, ҷыдала Аиааира амш иазку апрограмма иахылаԥшуа Гагра араион Ахадара аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Геннади Ҵәыџьба.
Аԥсны Аконституциатә ӡбарҭа аӡбаҩцәа Уаԥстәыла иҟоуп усутә ныҟәарала.
Арӡынба ихьӡ зху аибашьра афырхаҵара Ахьӡ-аԥша амузеи аиҳабы Мзиа Беиаԥҳа иазгәалҭеит Егры аҳәааҟны ихшьыз Аиааира абираҟ ахҩылааа иреиҳау аҳамҭақәа ишреиуоу амузеи азы. Уи абираҟ атәылахьчара аминистрра аҟынтәи амузеи ҳамҭас иаҭан цәыббра 18 рзы.
Ҭырқәтәыла аҳәаанырцә инхо аднаԥхьалоит аԥшӡарала, аҳауа зҩыдала, ауаа рыԥхаррала. Ҭырқәтәыла атәылауаҩра аиура алшоит еиуеиԥшым амҩақәа рыла.
Урыстәыла атуроператорцәа Рассоциациа адыррақәа рыла аԥснытәи акурортқәа рахь аара зҭаху рхыԥхьаӡара 20% иацлеит.
Аибашьра аветеранцәа-аинвалидцәа рзы ҷыдала аконцерт мҩаԥган Гагратәи акультура аҩнаҟны.
Леон иорден занашьоу, аибашьра аветеран Шьазина Џьапуаԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны дазааҭгылеит аԥсуа ԥҳәызба лыхәҭалага иадҳәалоу лажәахә. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраҟны игаз аиааира 25 шықәса ахыҵра аҳаҭыр азы Аԥсуа ҭҵааратә институт аҟны имҩаԥысуеит аконференциа.
Джеимс Коми имемуарқәа, Америка ахада Дональд Трампи иареи реинырра атәы зҳәо ашәҟәыҭирҭақәа рахь инеиит мшаԥымза 17 2018 шықәса рзы.
Раԥхьаӡатәи аԥсуа-адыга литературатә фестиваль "Арифмақәа — Риҵа" мҩаԥысуеит цәыббрамза 17 инаркны 19 нӡа. Цәыббрамза 18 рзы алитература аҭҵааҩцәеи арҿиаҩцәеи аӡиа Риҵа аҟны еиқәшәеит.
Пхениан цәыббра 18 — 20 рзы имҩаԥысуа асаммит аҟны аганқәа рнапы аҵарҩит аиқәшаҳаҭра.
Аԥсны ахада Рауль Ҳаџьымба аҩаша, цәыббра 18 рзы аминистрцәа дыдирдырит аиҳабыра рхада ҿыц – Валери Рамшьыхә-иԥа Бганба. Валери Бганба Аԥсны Аԥыза-министрс дҟарҵеит Геннади Гагәылиа машәырла иҭахара ашьҭахь.
Афестиваль "Аԥсны" мҩаԥысраны иҟоуп москватәи апарк "Красная Пресня" аҿы. Ара иқәгылоит Аԥснытәи аколлективқәа, имҩаԥгахоит амастер-классқәа, аус руеит ареспублика аалыҵ апавильонқәа.
Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра Аиааира абираҟ шьҭыхын аҳәынҭқарратә ҳәааҿ цәыббра 30 1993 шықәса рзы.
Sputnik Аԥсны апроект аҟны ишәыдаагалоит Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ахроника.
Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу ақыҭанхамҩа аинститут аҭаҭын аҟәша аиҳабы Анатоли Барцыц арадио Sputnik аефир аҟны Аԥсны ирааӡоз аҭаҭын хкы атәы еиҭеиҳәеит.
Леон Иорден занашьоу аибашьра аветеран Адгәыр Басариа игәалаиршәеит Аҟәа ахақәиҭтәра амшқәа. Аиҿцәажәара Sputnik иазирхиеит Алхас Манаргиа.
Апровинциа Хмеимим иҟоу урыстәылатәи абаза анапхгара цәыббра 17 рзы аҳаирплан Ил-20 дареи аимадара рцәыӡит. Аимадара ыӡит аҳаирплан Адгьылбжьахатә мшын аҵакыра ианахаԥраауаз, Шьамтәыла 35 километра инацәхыкны.
Агәалашәаратә ԥсар "Аиааира 25" Амилаҭтә банк иҭнажьхьо аԥсарқәа зегьы иреиҳауп. Иара хыԥхьаӡарала иԥкхоит.
Леон иорден занашьоу, Аҟәатәи абаталион аибашьҩы Адгәыр Басариа арадио Sputnik аефир аҟны игәалаиршәеит Аԥсны ахақәиҭтәразы Цәыббрамзатәи ажәылара.


ГӘДОУҬА, цәыббра 12 – Sputnik, Бадри Есиава. Аԥсны аԥыза-министр Геннади Гагәылиа иқыҭа гәакьа Лыхны анышә дамардеит цәыббрамза 12 рзы ҳәа аҭыԥ аҟынтә иааицҳауеит Sputnik акорреспондент.
Алахьеиқәратә митинг мҩаԥысит Гәдоуҭатәи акультуратә хан ахыбраҿы. Уи ааиртит уаанӡатәи Аԥсны аԥыза-министр Виачеслав Цыгәба. Уи иҭахаз иуацәеи иҭынхацәеи дрыдышшылеит, анаҩс ажәа ииҭеит Аԥсны ахада Рауль Ҳаџьымба.
"Ҳтәыла ацәыӡ ду аиуит. Зыхьӡ нагоу ауаажәларратә, аполитикатә усзуҩы Геннади Гагәылиа рыцҳарыла иҭахара гәалсра дула ирыдыркылеит ҳара ҳџьынџьуаа реиԥш аҳәаанырцәтәи ҳҩызцща аӡәырҩы. Геннади Гагәылиа акыр злаз, акыр зылшоз хаҭаран, иарбан усзаалак аиҿкаашьа дақәшәон, анхамҩа аныҟәгараҿы ицназгоз дыҟамызт. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан уи ҳтәыла бџьарла аиқәыршәаразы иибаз аџьабаа рацәоуп, илшамҭакәа зегьы рыхә ашьара уадаҩуп", – иҳәеит ахада.
Иара иазгәеиҭеит, Геннади Гагәылиа дышуаҩы аамысҭашәаз, иҟаиҵахьоу шырацәазгьы – ахаан ибжьы ҭыганы соуп ҳәа дшықәымгылоз, аха ус шакәугьы, ажәлар рфырхацәа рдыруеит.
Акыршықәса раахыс Аԥсны Ахәаахәҭра-ааглыхратә палата дахагыланаҵы уи аҳаҭыр акырӡа ишьҭихит, уаҟа еидикылеит иӷәӷәоу, иҿоу аколлектив, ҳтәыла асоциалтә-економикатә ҭагылазаашьа анырра аҭара зылшо.
Аԥыза-министр аҵыхәтәантәи имҩахь днаскьаргарц Аԥсныҟа иааит Урыстәыла, Аахыҵ Уаԥстәыла, Приднестровие, Донецк рҟынтә аделегациақәа.
Алахьеиқәратә митинг аҟны иаԥхьеит Урыстәыла аԥыза-министр Дмитри Медведеви, Шьамтәыла ахада Башар Асади иаарышьҭыз адышшыларатә шәҟәқәа. Виачеслав Цыгәба иажәақәа рыла, арҭ амшқәа ирылагӡаны Аԥсны ахадеи иҭахаз иҭаацәеи рыхьӡала адышшыларатә шәҟәқәеи ателеграммақәеи иааз даараӡа ирацәоуп.
Аԥсны аԥыза-министр Геннади Гагәылиа Аԥсны ахада Рауль Ҳаџьымба дызхагылаз аԥсуа делегациа дахәҭакны Шьамтәыла официалла даҭааны дыҟан. Геннади Гагәылиа иԥсҭазаара далҵит 71 шықәса дшырҭагылаз, амҩаду "Ԥсоу-Аҟәа" дшаныз Мысратәи абжьаларҭа азааигәара иҟалаз амашәыр иахҟьаны, цәыббрамза 8 рзы.


Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Изҳәада, аамҭа ахәра ахәшәтәуеит ҳәа? Уи мцуп. Иара баша ахьаа хнаҽуеит ауп, лҳәоит 26 шықәса раԥхьа ажәа "саб" зҿыҵшәаз аԥҳа Асида Иналԥҳа.
Оҭар Гьаргь-иԥа дҭахеит Гагра араион ахақәиҭтәра ҽнак шагыз, Цандрыԥшь ахырхарҭаҟны.
"Ҳаб данҭахоз сара бжьышықәса ракәын исхыҵуаз, сашьҳәа Алиона — хәышықәса. Иаалырҟьаны, ари ҳҭаацәаратә рыцҳара ду сықәра иацнаҵеит, ишәхьаз ҭыԥҳак леиԥш схәыцуа салагеит. Зегь раасҭа сан дрыцҳасшьон. Лхала ҩыџьа ахәыҷқәа ҳааӡареи, ауаҩра ҳалхреи лнапы ианылеит", — лҳәоит лара.
Оҭар иԥҳацәа дыргәалашәоит агәымшәара, ауаҩра злаз иакәны.
"Ҳаб бзиа ибаӡомызт ахырҽхәара. Ҳанду иаҳзеиҭалҳәахьан, Североморск аррамаҵура данахысуаз, иширԥсыз амца зкыз аибашьыгатә ӷба, иҩызцәа рыԥсҭазаара еиқәирхеит. Усҟан иара Аҳәынҭқарратә ҳамҭа даԥсахеит, ианаршьеит апремиагьы", — еиҭалҳәоит Асида.
Оҭар Инал-Иԥа зымаха-зышьаха ӷәӷәаз, аиааирахь агәазыҳәара змаз уаҩын, уи иҟазшьа ҷыдара иалнаршеит амаланыҟәатә спорт аҟны ақәҿиарақәа раарԥшра.
"Ҳаб даара дыԥшӡан. Есқьынагьы бзиа ибон маҭәа ԥшӡала аҽеилаҳәара, ажәакала амода дацныҟәон. Џьара ҳанцоз, акостиум ишәымкәа, адухь фҩы хаа иқәымҭәакәа иҟамлацызт. Ус дысгәалашәоит иара", — ҳәа азгәалҭоит аԥҳа.
Иаамысҭашәаз, аҵабырг иашьҭаз, ахачҳара злаз Оҭар Инал-Иԥа иҩызцәа бзиа деицырбон, иаргьы сабарыхәои ҳәа дрышьҭан.
Жьҭаара 5, 1992 шықәсазы, зашьцәеи, зҩызцәеи ирывагыланы зыԥсадгьыл зыхьчоз аибашьҩы аӷа ихымца иқәшәеит.
"Ҳара иахьынӡаҳдыруа, ҳаб данырхә ашьҭахь, даҽа 40 минуҭ иԥсы ҭан. Гагратәи агоспиталь ахь дрыманы ицонаҵы, ажәак имҳәеит, ихаԥыцқәа еихырӷәӷәа ахьаа ичҳауан. Аҵыхәтәаны, иԥсы анихыҵуаз "схәыҷқәа шәмыргәаан" ҳәа ниҿыҵҟьеит", — лылаӷырӡ дахәаҽуа, лаб иԥсҭазаара дшалҵыз ҳзеиҭалҳәеит Асида Инал-Иԥа.
Оҭар Гьаргь-иԥа данҭаха ашьҭахь ианашьан "Агәымшәаразы" амедал.
Асидеи Алионеи ран Цира Зыхәԥҳа илылшоз зегь ҟалҵеит лыԥҳацәа ааӡара бзиа рыҭаны, аҵара дуқәа дырҵараҿы.
Аиҳәшьцәа аразҟы хазынақәа роуит.
Аамҭа ццакны ицоит, аха агәалашәара аанхоит.
Оҭар иԥҳацәа ргәы дышҭоу ауп рыԥсҭазаара шымҩасуа, ишгәырӷьо, ишыччо. Дара ргәадура раб ахаангьы дырхашҭуам, иӡбахәгьы, изызҳауа рхәыҷқәа ирзеиҭарҳәоит закәытә фырхаҵаз изхааным рабду.