АҞӘА, рашәара 15 - Sputnik. Аҵыхәтәантәи уахи-ҽни рыҩныҵҟала Урыстәыла иаарԥшуп 8 246 коронавирустә хҭыс ҿыц 83 регион рҿы ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҿагыларазы Москва аоперштаб.
Уахыки-ҽнаки ирылагӡаны рыԥсҭазаара иалҵит 143-ҩык, ргәы бзиахеит 4 489-ҩык. Зынӡа иааидкыланы иԥсхьеит 7 091-ҩык, ргәы бзиахахьеит 284 539-ҩык.
Краснодартәи атәылаҿацә аҿы аҵыхәтәантәи уахи-ҽни рыла авирус рыдбалан 72-ҩык.
Аԥсны COVID-19 рцәа иалоуп 37-ҩык. Жәҩык Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп, 27-ҩык ргәы бзиахахьеит, аӡәы дыԥсит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, жьҭаара 1 - Sputnik. Урыстәыла ахада Владимир Путин аҳәамҭа ҟаиҵеит Ашәарҭадаратә хеилак аилатәараҿы Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа азы Урыстәыла, Америка, Франциа рхадацәа аҳәамҭа еицыҟарҵоит ҳәа. Абри азы адырра ҟаиҵеит ахада ипресс-маӡаныҟәгаҩ Дмитри Песков.
Песков иажәақәа рыла, аилацәажәараҿы агәҭынчымра аарԥшын Ашьха Ҟарабах имҩаԥысуа азы.
"Ҷыдала азхьаԥшра аҭан аинырратә цәаҳәаҿы ицо аидысларақәа рызҵаара",- иҳәеит Песков.
Ашьха Ҟарабах еиҭахгьы бџьаршьҭыхрала еиҿагылеит ииасыз амчыбжь азы. Бақәеи Еревани дара-дара ахара рыдибаҵоит. Аибашьратә ҭагылазаашьеи амобилизациеи рыларҳәеит Ермантәыла. Бақәа акәзар, амобилизациа ахәҭакахьала ирылаҳәоуп, акоменданттә сааҭ аус ауеит.
Аганқәа рыҩбагьы рдыррақәа рыла, аԥсыҭбарақәа ыҟоуп аруаа рганахь аиԥш аҭынчуааԥсыра рганахь алагьы, аха макьаназы заҟаҩ ыҟаҵәҟьоу шьақәыргылам. Ермантәылеи Азербаиџьани дасу ринформациақәа хаз-хазуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 1 - Sputnik. Урыстәыла аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла 8 945 коронавирус хҭыс ҿыц аарԥшуп ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҽацәыхьчаразы Москва ақалақь аоперштаб.
Урҭ рҟынтәи 27,1% ачымазара аклиникатә ҟазшьа рыдбаламызт.
169-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 5 985-ҩык ргәы бзиахеит. Зынӡа иԥсхьоу рхыԥхьаӡара 20 891-ҩык инаӡоит, згәы бзиахахьоу – 964 242-ҩык.
Иахьазы Аԥсны авирус рыдбалоуп 1458-ҩык. Ргәабзиара шьақәгылахьеит 530-ҩык, 11 ԥсыҭбара ыҟоуп.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Апресс-конференциа иалахәуп:
Амассатә-информациатә хархәагақәа рхаҭарнакцәа ааҳаԥхьоит апресс–конференциахь (аҭыӡҭыԥ: ақ. Аҟәа, Пушкин имҩ. 16, абизнес-центр "Гәдоу Плаза", 5-тәи аихагыла).
Аккредитациа ҟалоит абри аҭел ала: +7(940) 926 00 00
Азыҳәа анашьҭразы аелектронтә ҭыӡҭыԥ: email@example.com
Иара убасгьы шәара ишәылшоит апресс-конференциа алахәылацәа зинтерес шәымоу азҵаарақәа рышәҭарц Sputnik Аԥсны асоциалтә ҳа Facebook аҿтәи адаҟьаҿы мамзаргьы аелектронтә ԥошьҭахь инашьҭны: firstname.lastname@example.org


АҞӘА, нанҳәа 7 — Sputnik. Урыстәыла аиҳабыра рхада Дмитри Медведев дгәыӷуеит НАТО аҿы еилыркаауеит ҳәа Қырҭтәыла алианс алалара хылҿиаақәас иаиур иҟало. Урыстәыла Аԥсныи Аахыҵ Уаԥстәылеи ахьазханаҵаз иаҿырԥшны аимак аҭыԥ аиур ҟалоит ҳәа агәаанагара имоуп Медведев ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
Медведев иазиԥхьаӡоит НАТО аҽырҭбаара Урыстәыла ашәарҭадара ҵнашәаауеит ҳәа.
"Ари аимак ду ахь ҳкылнагар алшоит. Урыстәыла Аԥсныи Аахыҵ Уаԥстәылеи ахьазханаҵо иаҿырԥшны аимак аҭыԥ аиур ҟалоит. Аԥсныи Аахыҵ Уаԥстәылеи ҳарратә базақәа гылоуп" ҳәа иҳәоит иара "Коммерсант" аинтервиу аҭо.
Қырҭтәылеи НАТО русеицура хацыркхеит 1994 шықәсазы, Қырҭтәыла апрограмма "Партнерство ради мира" ианалала ашьҭахь. 2008 шықәса рзы Бухарест НАТО асаммит аҿы иазгәаҭан Қырҭтәыла НАТО иалалар шалшо атәы.
Нанҳәа 8, 2008 шықәса рзы Қырҭтәыла Аахыҵ Уаԥстәыла иақәлеит анапахьы аагаразы. Урыстәыла ар аланагалеит. Нанҳәа 26, 2008 шықәса рзы Урыстәыла Аԥсныи Аахыҵ Уаԥстәылеи рхьыԥшымра азханаҵеит.
АҞӘА, жьҭаара 1 - Sputnik. Урыстәыла ахада Владимир Путин аҳәамҭа ҟаиҵеит Ашәарҭадаратә хеилак аилатәараҿы Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа азы Урыстәыла, Америка, Франциа рхадацәа аҳәамҭа еицыҟарҵоит ҳәа. Абри азы адырра ҟаиҵеит ахада ипресс-маӡаныҟәгаҩ Дмитри Песков.
Песков иажәақәа рыла, аилацәажәараҿы агәҭынчымра аарԥшын Ашьха Ҟарабах имҩаԥысуа азы.
"Ҷыдала азхьаԥшра аҭан аинырратә цәаҳәаҿы ицо аидысларақәа рызҵаара",- иҳәеит Песков.
Ашьха Ҟарабах еиҭахгьы бџьаршьҭыхрала еиҿагылеит ииасыз амчыбжь азы. Бақәеи Еревани дара-дара ахара рыдибаҵоит. Аибашьратә ҭагылазаашьеи амобилизациеи рыларҳәеит Ермантәыла. Бақәа акәзар, амобилизациа ахәҭакахьала ирылаҳәоуп, акоменданттә сааҭ аус ауеит.
Аганқәа рыҩбагьы рдыррақәа рыла, аԥсыҭбарақәа ыҟоуп аруаа рганахь аиԥш аҭынчуааԥсыра рганахь алагьы, аха макьаназы заҟаҩ ыҟаҵәҟьоу шьақәыргылам. Ермантәылеи Азербаиџьани дасу ринформациақәа хаз-хазуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 1 - Sputnik. Урыстәыла аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла 8 945 коронавирус хҭыс ҿыц аарԥшуп ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҽацәыхьчаразы Москва ақалақь аоперштаб.
Урҭ рҟынтәи 27,1% ачымазара аклиникатә ҟазшьа рыдбаламызт.
169-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 5 985-ҩык ргәы бзиахеит. Зынӡа иԥсхьоу рхыԥхьаӡара 20 891-ҩык инаӡоит, згәы бзиахахьоу – 964 242-ҩык.
Иахьазы Аԥсны авирус рыдбалоуп 1458-ҩык. Ргәабзиара шьақәгылахьеит 530-ҩык, 11 ԥсыҭбара ыҟоуп.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Апресс-конференциа иалахәуп:
Амассатә-информациатә хархәагақәа рхаҭарнакцәа ааҳаԥхьоит апресс–конференциахь (аҭыӡҭыԥ: ақ. Аҟәа, Пушкин имҩ. 16, абизнес-центр "Гәдоу Плаза", 5-тәи аихагыла).
Аккредитациа ҟалоит абри аҭел ала: +7(940) 926 00 00
Азыҳәа анашьҭразы аелектронтә ҭыӡҭыԥ: email@example.com
Иара убасгьы шәара ишәылшоит апресс-конференциа алахәылацәа зинтерес шәымоу азҵаарақәа рышәҭарц Sputnik Аԥсны асоциалтә ҳа Facebook аҿтәи адаҟьаҿы мамзаргьы аелектронтә ԥошьҭахь инашьҭны: firstname.lastname@example.org


АҞӘА, цәыббра 5 - Sputnik. Аҟәа ақалақьтә клиникатә хәышәтәырҭа акарантиншьҭахь аусура иалагоит цәыббра 15 инаркны, абри атәы Аԥсныпресс иазеиҭеиҳәеит Апсны агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа.
Ҵахнакьиа иазгәеиҭеит, ахәышәтәырҭаҿы ишымҩаԥго арзҩыдара, иахьатәи аамҭазы аус шауа ПЦР-адиагностика ахьыҟарҵо ауадеи, арентгентә уадеи.
Агәабзиарахьчара аминистрраҟны ирҳәахьан, зыда ԥсыхәа ыҟам ачымазыҩцәа Ареспубликатә хәышәтәырҭаҟны ахирургиатә, акардиологиатә, аневролигеи атерапиеи рыҟәшақәа рҟны ишрыдыркыло.
Аминистр иажәақәа рыла, Ареспубликатә хәышәтәырҭа иатәу аполиклинакаҿы апациентцәа рыдкылара аамҭала иаанкылан, ауаа рацәа ахьеизоз иахҟьаны.
"Иҷыдоу ахырхарҭа аҳақьымцәа апациентцәа рыдыркылоит ақалақьтә поликлиника №1 аҿы. Ахәышәтәырҭа аус ауеит асааҭ 9:00 инаркны 21:00 рҟынӡа", - иҳәеит иара.
Аҟәатәи ахшараиурҭа абжьааԥнеиԥш аус ауеит, уаҟа имҩаԥгоуп асанитартә усмҩаԥгатәқәа зегьы.
Аминистрра адырраҭарала аппарат шьақәдыргылоит цәыббра 5 рзы иаразы еиҿкаау аҭыԥ аҿы. Атомограф аусура иазырхиахоит цәыббра 20-нӡа.
"Акомпиутертә томографиа аппарат аус адызуло ренгенолак заҵәык иоуп иҳамоу Аԥсны. Иара Ареспубликатә хәышәтәырҭаҟны аус иуеит, раԥхьатәи амшқәа рзы есҽны гәдоуҭатәи агоспиталь ахь дцалоит. Анаҩсан арентген-ҭыхымҭа ҟарҵалоит алобарант-арентгенолог, адистанциатә еимадарала ачымазараа шьақәдыргылоит аҳақьымцәа. Ас еиԥш аусура жәларбжьаратәи практикоуп", - иҳәеит Ҵахнакьиа.
Цәыббра 4 рзы иҟоу адыррақәа рыла, Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә инфекциа 466-ҩык ишрылоу аадырԥшхьеит. Урҭ рахьтә 154-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- Акомпиутертә томограф Гәдоудауҭатәи ахәышәтәырҭахь инагоуп
-
Агәабзиарахьчара аминистрра COVID-19 аҿагыларазы амедицинатә маҭәахәқәа аанахәеит


АҞӘА, цәыббра 5 - Sputnik. Ҟәбина ииасыз уахи-ҽни рыла авирус шрымоу шьақәыргылан 90-ҩык, абри аанацҳауеит COVID-19 аҿагыларазы аоперативтә штаб.
Акоронавирус зыдбало 59-ҩык ҳәсоуп, 31-ҩык хацәоуп. 56-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит.
Еиҳарак акоронавирус змоу аарԥшуп Краснодар- 43-ҩык, Шәача– 11-ҩык.
Атәылаҿацә аҿы апандемиа иаалагазар акоронавирус рыдбалоуп 11654-ҩык, 786-ҩык хәыҷқәоуп. Урҭ рҟынтәи 9540-ҩык апациентцәа ргәы бзиахахьеит. Рыԥсҭазаара иалҵит 1991-ҩык.
Краснодартәи атәылаҿацә аиҳабыра акарантин аҿҳәара инахеит цәыббра 18 рҟынӡа.
Цәыббра 4 рзы иҟоу адыррақәа рыла, Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә инфекциа 466-ҩык ишрылоу аадырԥшхьеит. Урҭ рахьтә 154-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ԥхынгәы 15-16, 1989 шықәсазы аԥсуааи ақырҭқәеи реиҿагылара шымҩаԥысуаз атәы арадио Sputnik Аԥсны аҟны игәалиршәоит урҭ ахҭысқәа ирылахәыз Иван Какалиа.
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҿы аҵаратә процесс иалагараны иҟан цәыббра 14 рзы, аха уи аҿҳәара инахан.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус 995-ҩык ишрыхьхьоу аарԥшуп. Урҭ рахьтә 285-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, быжьҩык акоронавирус зыхьуаз рыԥсҭазаара иалҵит.
Цәыббра 21 ашьыжь 70-ҩык инарзынаԥшуа ауаа Аҟәатәи аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы игылан COVID-19 азы анализ аҭаразы.


АҞӘА, цәыббра 1 - Sputnik. Аахыҵ Уаԥстәыла аҵакыраҿы иҟоу афымцацәаҳәақәа авольтҳарак кабельтә цәаҳәа Руктәи атоннель ала ишьҭаҵаны технологиала еиԥшьны, астанциа маҷ "Аҩадатәи апортал" иахыганы Руктәи атоннель аладатәи апортал аҿы иҟоу аҿакырҭаҿынӡа ибжьарҵарц азы Урыстәылеи Аахыҵ Уаԥстәылеи аиқәшаҳатра рнапы аҵарыҩраны иҟоуп, абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵоит аилахәыра "Урыстәылацәаҳәақәеи" ареспубликатә ҳәынҭқарратә унитартә наплакы Афымцамчхаратә комплекс "Афымцамчхыҵхырҭа - Аахыҵ Уаԥстәылеи" рыбжьара Аахыҵ Уаԥстәыла афымцмч ишақәнагоу аус аурц азы.
Урыстәылатәи Афедерациа аԥыза-министр Михаил Мишустин адҵа ҟаиҵеит абри аҩыза аиқәшаҳаҭра нап аҵаҩызарц. Ари апроект аусура аларгаразы аурыс ган 1,33 миллирд мааҭ азоунажьырц агәы иҭоуп.
"Урыстәыла Афымцамч азы аминистрра Урыстәыла Адәныҟатәи аусқәа рминистрра алархәны, Аладауаԥстәылатәи агани дареи еицәажәаны, акы ианазааилак, Урыстәылатәи Афедерациа аганахьала рнапы аҵарҩыроуп, апроект ахь аиҭакра маҷқәа ралагалара шалшо азгәаҭаны", - ҳәа аҳәоит адҵаҟны.
Уажәазы Аахыҵ Уаԥстәыла Урыстәылантәи афымцамч ииазго аҳаиртә цәаҳәа "Зарамаг - Аҩадатәи апортал - Ӡау" алоуп афымцамч шаиуа.
Иара убас Урыстәылеи Аԥсни рыбжьара ареспубликахь афымцамч аашьҭразы атехникатә лшарақәа ртәы ирылацәажәоит ЕгрыГЕС аҟны аремонттә усурақәа рымҩаԥгараан адагьы, 2021 шықәса жәабран-лаҵара рзы мацара акәымкәа, 2020 шықәса абҵарамза инаркынгьы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Аҳазалхратә еилакы ЕгрыГЕС аремонт амҩаԥгараан ацхыраара ҟанаҵоит
АҞӘА, цәыббра 18 – Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә аҿы иаҳхысыз уахыки-ҽнаки рыла 92-ҩык акоронавирус рыдырбалеит ҳәа аанацҳауеит Краснодартәи атәылаҿацә ахадара.
"Краснодар 35-ҩык COVID-19 рыдбалан, Гориачи Клиуч – 7, Шәача – 12, Крыловски араион – 6, Новороссиск – 5, Абинск – 3, Белоглинск – 3, Апшеронск, Крымск, Красноармеиск, Белореченск, Каневск араионқәа рҿы ҩыџьа-ҩыџьа, Анапа, Кушьчевск, Выселковск, Славианск, Калининском, Приморско-Ахтарск, Гулькевичск, Усть-Лабинск араионқәа рҿи Армавири – аӡәаӡәа чмазцәахеит ", - ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Цәыббра 18 азтәи адыррақәа рыла амедицинннатә усҳәарҭақәа рахь идҵаалахьеит COVID-19 агәаҭаразы 43062-ҩык. Аполиклиникақәа рҿи аҩни хылаԥшра рымоуп 4672-ҩык, 966-ҩык хәыҷқәоуп.
Алабораториақәа 965 909 ҭҵаара мҩаԥыргахьеит. Зынӡа 12 843 коронавирус хҭыс азгәаҭоуп.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, цәыббра 17 – Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә аҟны иаҳхысыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 ахҭыс ҿыцқәа 93 шьақәыргылоуп ҳәа аанацҳауеит атәылаҿацә ахадара.
Акоронавирус аарԥшын Ҟәбан амуниципалтә еиҿкаарақәа 18 рҿы.
"Краснодар ақалақь аҿы ачымаза рцәа ишалоу шьақәырӷәӷәахеит 41-ҩык. Гориачи Клиучи Крыловтәи араиони рҟны хәҩык-хәҩык ачымазцәа аарԥшуп. Кушьиовтәи, Кавказтәи, Апшеронтәи, Славиантәи, Каневтәи араионқәеи Новороссииск ақалақьи рҟны ԥшьҩык-ԥшьҩык. Павловтәи, Северсктәи, Калининтәи араионқәа рҟны акоронавирустә хҭысқәа хԥа-хԥа азгәаҭоуп. Анапа, Крымтәи, Белоречентәи араионқәа рҟны ҩба-ҩба. Выселковтәи, Бриуховецктәи, Тҟәаԥстәи араионқәа рҟны аӡәаӡәа пациент ыҟоуп", - ҳәа азгәаҭоуп аацҳамҭаҿы
Апандемиа ҟалеижьҭеи Ҟәбан зынӡа иаарԥшуп 12 751 коронавирустә хҭысқәа, урҭ рахьтә 862 – ахәыҷқәа рҟны. 10 069-ҩык апациентцәа ргәы бзиахахьеит, аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла 52-ҩык рыҩныҟақәа иоурышьҭит. Рыԥсҭазаара иалҵит 231, иахьазы 37-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭаны иҟоуп.
Акоронавирус иазку аҵыхәтәантәи ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Аԥсны ахада ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы акоординациатә штаб аӡбара шьаҭас иаҭаны аусԥҟа инапы аҵаиҩит. Уаҟа иазгәаҭоуп жьҭаара 5 инаркны массала аспорттә, агәмырҿыӷьратә, ацәыргақәҵатә уснагӡатәқәа ахыбрақәа рыҩнуҵҟа рымҩаԥгара мап ацәкра уҳәа убас. Иара уи адагьы, агәабзиарахьчара аминистрра жьҭаара 15 рҟынӡа анапы ианҵоуп Аԥсны, Аҟәа ақалақьи араионқәеи иахьрыҵанакуа иҟоу амедицинатә усҳәарҭақәа рҟны авирус змоу ахаҿқәа рнагарҭа ҭыԥқәа разырхиара.
"Ари ачымазара зыхьуа ҳзаанагоит, урҭ ҳрыхәаԥшуеит нас ишахәҭоу аҭыԥ иқәаҳҵоит, шьоукы аҩныҟа, шьоукы – Гәдоуҭаҟа, аха уи анализқәа рҭак анҳаулак ашьҭахь. Ахәышәтәырҭа атерапиа аҟәшаҿы архиара ҳаҿуп 40-ҩык рҭыԥ ари ачымазара зыхьуа рышьҭаҵаразы, аха макьана хаз аҟәша аашәырты ҳәа адҵа ҳмоуӡац. Иахьазы дҵас иҳамоу: ачымазаҩцәа ашоура змоу, Агәыӡера рыдкылара, нас ишахәҭоу аус рыдулароуп. Ахәышәтәырҭаҿы акоронавирус аҟынтә иахьазы анализ аҭак иазыԥшу ҳәа аӡәгьы дыҟам, зегьы аҩны итәоуп. Дара есымша аҭел ҳарзасуеит, рҭагылазаашьа еилаҳкаауеит. Анализ аҭак анааилак нас рыхәшәтәразы даҽа мҩак ылаҳхуеит. Аҩны рҽырхәышәтәуеит 16-ҩык рҟынӡа", - ҳәа еиҭеиҳәеит Шьоууа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Бабышьира инхо Наҭелла Џьынџьал ауҭра лнапаҿы ибзианы иааиуеит, уи адагьы аԥҳәыс ус зегьы лықәманшәалахоит. Ишәыдаагалоит Sputnik аколумнист Есма Ҭодуаԥҳа ари аԥсуа ԥҳәыс сасра данылҭааз ашьҭахь иазлырхиаз анҵамҭа.
Аҟәа араион ахада инапынҵақәа назыгӡо Алхас Ҷыҭанаа арадио Sputnik аефир аҟны арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы еиҭеиҳәеит араион иахьатәи абзазашьа атәы.
Ауаҩытәыҩса иԥсҭазаараҿы изцәырҵырц зылшо шьцыларақәак, грақәак ирызкны лгәаанагара ҳацеиҩылшоит Sputnik аколумнист Сусанна Ҭаниаԥҳа.
Ашәахьа, нанҳәа 3 рзы авольтҳарак цәаҳәа Аҽгәара-220 аҿыххоит, амҩаду арыцқьара инамаданы.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус рыхьхьеит ҳәа 98-ҩык ауааԥсыра аарԥшуп.
Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистр ихаҭыԥуаҩ Алхас Конџьариа аҳәамҭа ҟаиҵеит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭахь усура ҳәа ацара зегьы ишырҭахым.
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә музеи афондқәа рыхьчаҩ хада Лиубов Аҩӡԥҳа–Ӡыба арадио Sputnik арубрика "Аҭоурых иагәылаҵәаху" аҿы еиҭалҳәеит иҭаҵәахны ирымоу амаҭәарқәа рхыԥхьаӡара шаҟа инаӡо, аҩыратә хыҵхырҭақәа рфонд аҟны акрызҵазкуа амаҭәарқәа ҳәа изхәаԥшуа ртәы.
Аԥсуа-аурыс ҳәаа аартын асабша, нанҳәа 1 азы. Уи ахысразы аԥкрақәа алагалан ԥшьымз раԥхьа, акоронавирустә ҿкы алаҵәоит ҳәа ашәарҭара ахьыҟаз аҟынтә.
Аекономикеи азини ринститут аиҳабы, аекономикатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор Заур Шьалашьаа арадио Sputnik аефир аҟны игәаанагара иҳәеит аурыс-аԥсуа ҳәаа аартра атәыла аекономика ишаныԥшуа атәы.
Афонҿыцтәи аҳаԥы аҭааҩцәа рзы иаркын хәажәкыра 20 инаркны, акарантин иадҳәалоу аԥкрақәа Аԥсны иахьалагалаз инамаданы.
Иахьазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус рыдырбалахьеит зынӡа 98-ҩык ауаа. Урҭ рахьтә 37-ҩык ргәы бзиахеит, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Очамчыра ақалақь аҿы иҟоу асасааирҭақәа руак аԥшәма Маврики Бебиа арадио Sputnik аефир ала ицо арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы еиҭеиҳәеит асасааирҭаҟны аԥсшьаҩцәа рыдкылара иахьынӡазыхиоу.
Ахәаша, пхынгәы 31 рзы иаалырҟьаны иԥсҭазаара далҵит Аԥсны ауаажәларра-политикатә усзуҩы Хьрыԥс Џьапуа. Уи акыршықәса аус ицзухьаз Аԥсны Абыргцәа рхеилак аиҳабы Аполлон Думаа дшигәалашәо анылҵеит ажурналист Сырма Ашәԥҳа.
Нанҳәа 1 азы Аԥсни Урыстәылеи рҳәынҭқарратә ҳәаа аадыртит, аҩ-тәылак руааԥсыра аҳәаа рахысраан акоронавирус рцәа ишалам зҳәо ашәҟәы аҭахӡам.
Аԥсни Урыстәылеи рҳәаа аҳәаанырцә тәылауаа зегьы рзы иаартуп нанҳәа 1 инаркны. Урыстәыла аганахьалагьы аҳәаа аартразы адҵа ҟаиҵеит аԥыза-министр Мишустин.
Урыстәылеи Аԥсни рҳәаа аартразы аӡбамҭа аднакылеит Урыстәыла акоронавирус аҽацәыхьчаразы аоперативтә штаб ԥхынгәы 31 рзы.
Аҳәынҭқарратә мазара анапхгареи ахатәтәреи рзы аҳәынҭқарратә еилакы аиҳабы Беслан Кәыбраа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит аилак аҿаԥхьа зҵаарақәас иқәгылоу, аҳәынҭқарратә мазара иаҵанакуаз анаплакқәа рыҭираҟынтә аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы абиуџьет шаҟа алагалаз.
Агәырӷьаратә усмҩаԥгатәқәа зегьы акарантинтә ԥҟарақәа рықәныҟәарала имҩаԥысуеит. Алахәцәа зегьы амедицинатә сабрадақәа рзыршоит, ахыбрақәеи аҵакырақәеи арзҩыдаратә маҭәашьарқәа рыла ирыӡәӡәоит.
Хра злоу ахҭысқәа - иалкаау аполитикатә, асоциалтә, акультуратә хҭысқәа. Ҳара урҭ ҳрылацәажәоит, ахәшьара раҳҭоит, алкаа рзыҟаҳҵоит.
Акоронавирус аҽацәыхьчаразы Урыстәылатәи аштаб изаамҭанытәиу аилатәараҟны иӡбан 2020 шықәса, нанҳәа 1 инаркны Урыстәылеи Аԥсни рҳәаа аартызарц.


Аԥсны аԥсабара, ашәаԥыџьаԥ, аҳауа цқьа... Угәаҵанӡа уеимнадоит уи иацу ахаареи аԥшӡареи ублала ианубо. Ашьха ақәцә Пыв ҳәа иахьашьҭоу уанхало, уи амчи, агәеисыбжьи уныруеит, ҽакала аҳауа лбааудоит. Амҩа уахьынӡақәу убла хыркуеит абахә ҳаракырақәа, урҭ "шәҳахьчоит" рҳәозшәа рыгәҭа убжьакны уҭыԥ аҟынӡа ҩызара узыруеит.
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Ашьха ҳаракыра Пыв абар шьҭа 50 шықәса ҵуеит шықәсык бжьамыжькәан ихалоижьҭеи Аацы ақыҭа инхо Иван Оҭырба иашьцәеи иареи. Рашәара анҵәамҭазы арахә рыманы ашьха ицоит, цәыббрамза аҽеиҩшамҭаҟынӡа арахә ашьха иҳәуеит.
Амҩа ҳақәлеит хҽеидкыланы, ҳамҩаныфа ҳаманы. Ашьха иатәу амаҭәа ԥхақәа шьҭаҳхит. Зегьы ргәалаҟазаара бзиан, амашьына иҭыҩуаз аԥсуашәа хаа угәы азнарҳуан. Аԥсабара уаршанхон, абахә ҳаракырақәа, ахаҳә дуқәа, ашәаԥыџьаԥ - урҭ зегьы убла хыркуан.
Риҵа ҳазааигәахо ҳаналага, иаҳнырит ахьшәашәара. Уаҟа ҳаанҿасит, аӡиа иаҵәа хыԥхьаӡара рацәала аԥсшьаҩцәа адеизаланы рфотосахьақәа ҭырхуан, шьоукы ҿымҭ аӡиа ихыԥшылон, рылаԥш рзаҟәымҭхо ашьха иаҿаԥшуан. Агәаларшәагатә фотосахьақәа анҭаҳх ашьҭахь, ҳамҩа иацаҳҵеит.
Аиҳабацәа амҩа ҳахьынӡақәыз еиҭарҳәон еиуеиԥшым ажәабжьқәа, агәалашәарақәа, ашьха аҵасқәа, аԥҟарақәа ирызхьаԥшуан. Ауадҳара ҳхалеит, уаҟа аӡы агьама ҳбеит. Амҩа ҳақәын х-сааҭк инацны. Ҳҭыԥ ахь ҳнеиаанӡа, ҳхалеит ашьхаҳаракыра Пыв. Уахь игоу амҩа даара иԥшӡоуп, ашьха агәҭаҵәҟьа уҭаԥшуа ухалоит. Иҩычоуп еиуеиԥшым аҵиаақәеи ашәҭқәеи рыла.
Аҳаракырахь ихалоит аекскурсиатә машьына маҷқәа, аԥсшьаҩцәа ҭартәаны. Аҽқәа рҽырхианы ирзыԥшуп, урҭ амҩа хара иқәлараны иҟоуп, Быжьӡиак ркаршәрахь ихаргалоит.
Абарҭ аԥшӡарақәа зегьы баны, ҳдәықәлеит ԥхьаҟа. Амҩа ҳахьықәыз аԥшәмаԥҳәыс Римма Гәымԥҳа иаҳзеиҭалҳәеит ахьаа зцу илхамышҭуа агәалашәарақәа ртәы. Уи атәы дазааҭгыло, Римма илҳәоит:
"Иахьеиԥш исгәалашәоит аибашьра аналагаз амш. Усҟан ҩыџьа схәыҷқәеи, санхәеи, сабхәеи ашьха иҟан. Сабхәындацәа ҩыџьа аҭаацәара иаламлацызт, аҭаацагара ҳҽазыҟаҳҵон аҩныҟа. Август 13 рзыҳәан сабхәындеи сареи иҳаӡбеит ахәыҷқәа рахь ҳхаларц, иаҳбарц. Сабхәа ҳаниба, иҳаиҳәеит лымҳаҭасла ишиаҳаз ақырҭуа рхықәкы шҽеим атәы. Сабхәында иаб игәы ҟаиҵеит, уахь ҭынчроуп, акагьы ыҟам ҳәа иеиҳәеит. Ҳҭаацәа баны адырҩаҽны, август 14 рзы, аҩныҟа амҩа ҳақәлеит. Гәдоуҭа ҳазааигәахон еиԥш, арратә база аҟнытә аԥсуа ҷкәынцәа абџьар еимҵәаны агара иаҿын. Убасҟан ауп ианеилаҳкааз аибашьра ишалагаз атәы. Иаразнак ахәыҷқәа ҳәа сгәы кыдшәеит. Сабхәында аҩны сныжьны, иара шьҭахьҟа амҩа дықәлеит аҭаацәа ашьхантә рылбаагаразы. Усҟантәи сцәанырра аҳәара уадаҩуп. Ахәыҷқәа рандуи, рабдуи, дареи еибганы илбаар акы шысшьуа ҳәа аҿаҭахьы сықәысҵеит. Анцәа иџьшьаны, еибга-еизҩыда илыбааит. Сабхәында рыцҳа дҭахеит ииультәи ажәылараан, 1992 шықәсазы", - ҳәа лылабжыш лызнымкыло илгәалашәоит Римма.
Ус ҳанхарҭа ҭыԥ аҟны ҳанааи, даҳԥылеит аԥшәма Роман Оҭырба. Уи ихы-иҿы ихаччо, "бзиала шәаабеит" ҳәа аԥсшәа ҳаиҳәеит. Ҳҽааиҭакны, афатә архиара ҳалагеит. Амаҵурҭа ҳаныныҩнала, аԥхарра ҳцәа ианырит. Аԥсуа мца хааӡа еиқәын, иахылҵуаз алҩа даҽа дунеи ҿыцк узаанартуан. Аԥшәмаԥхәыс Римма Гәымԥҳа иаразнак ачуан азна аӡы архнышьна инкналҳаит, абысҭа аура напы алыркит. Аԥшәма хаҵа ажьҵаа аӡра далагеит. Ажәакала, ашьха аҭаара ныҳәак иаҳзаҩызахеит. Абриаҟара аамҭа амҩа ҳшықәызгьы, ҳааԥсара зегьы ааҳхашҭит абахә ҳаракырақәа ҳарҿаԥшуа ҳанынатәа.
Аҭаацәа ҵасс ирымоуп, ашьха ихалаанӡа, ӡиас хәыҷык азааигәара иааҭгыланы Анцәа имҵаныҳәоит, амҩа алԥха, ашьха алԥха роурц азыҳәан иҳәоит. Нас ауп рымҩа иацҵаны иандәықәло. Ашьха агәыблыра ркит ианыхәыҷыз аахыс. Уи иаҵоу аҵасқәеи аԥҟарақәеи ирықәныҟәоит иахьа уажәраанӡа. Рабдуцәа, рабацәа ирҿырҵаахьоу акәамаҵамақәа рацәоуп. Раԥхьаӡатәи ашьха аҭаара аҭоурых дазааҭгылеит Иван Оҭырба:
"Раԥхьаӡа акәны ашьха саҭааит 13 шықәса анысхыҵуаз, 1972 шықәсазы. Усҟан шьапыла мацара акәын ҳашхалоз. Ақыҭа Аацы ҳҩалсны, аӡиас Ааԥсҭа ҳнырны, Хабҩы ақыҭа ҳҭаланы, "Аҭырқәа ихылԥа" ҳәа иахьашьҭоу аҭыԥ ҳаҵсны аӡиас Бзыԥ ҳаруан. Уаантәи ақыҭа Ԥсҳәы ҳҩалалон, нас ашьшьыҳәа ҳҭыԥ ахь ҳаҩхалон. Ҳаицын хәҩы-фҩы ауааԥсыра. Амҩа ҳақәхон ԥшьба-хәба мшы. Арахә мыццакӡакәан иҳәуан, абахә ианаҿалоз илбаацатәын, амҩа дырбалатәын. Убри азыҳәан мшыла амҩа ҳақәхалон. Хәылбыҽхала амца ааиқәҵаны ҳнатәон, ҳаиҳабацәа ирҿаҳҵаауаз рацәан. Иаҳзеиҭарҳәон ашьхаҟны ҳхымҩаԥгашьа, хцәажәашьа ҳшацклаԥшшаз атәы. Ашьха аҭыԥхьыӡқәеи, агыгшәыг рыхьыӡқәеи уҳәар ҟаломызт, урҭ зегьы ирыман рхатәы ҷыда хьыӡқәа. Ажәа аимакрагьы ҟаломызт, "ага ҳлеир еилҳаргап" рҳәон, уи ала аамҭала рҭыӡшәа аҭыԥ иқәырҵон", - ҳәа дазааҭгылоит Иван Оҭырба.
Усҟантәи аамҭазы аколнхарақәа аныҟаз аан, иахьуҭаху аҭыԥ алхны, урахә уманы атәара ҟаломызт. Еиҿкааны ирыман аколхоз фермақәа, урҭ ирԥырхагамхарц азыҳәан анхацәа рырахә рыманы аҩада ихаланы иԥхьон.
"Уаанӡа, сара санмаҷыз, исгәалашәоит ибзианы Аӡмаска ҳәа иахьашьҭаз аҭыԥ аҟны акәын аанҿасырҭас иахьҳамаз. Уи аҭыԥ аҟны ҩба-хԥа шықәса ҳаҟан, аха амшәқәа ҳԥырхагахо ианалага, Мыркатылҭыԥ ҳәа иахьашьҭоу аҭыԥ ахь ҳалбааит. Ус аамҭа акыр анца, Асовет Еидгыла анхыбгала, аколнхарақәа анаԥыхха, нхарҭас иалаҳхит иахьа уажәраанӡа ҳахьыҟоу аҭыԥ. Ҽхы ахьӡуп ари аҭыԥ", - ҳәа игәалашәарақәа дырзааҭгылоит Иван.
Ишаҳәшаҳәуа еиқәуп аԥсуа мца, архнышьна иахакнаҳауп ачуан, хыхь иԥхаҵәы-ԥхаҵәуа ашәхақәа ирыҵасуеит алҩа. Иҟаԥшьҟәаҟәараӡа ашәырҩеи ашәчырҳәқәеи рыфҩы уамҽханакуеит.
Иахьа Оҭраа рҭаацәара барақьаҭ ҭаацәароуп ҳәа рзуҳәар алшоит. Иван иашьа Роман дшәарыцаҩ бзиоуп. Ашәарыцара иаҵоу амаӡақәа зегьы еилкааны, еилырганы дрықәныҟәоит. Ашьыжь шәарыцара данцо аҭаацәа зегьы фырџьанк азна арыжтә аанкыланы, "Ажәеиԥшьаа дузылԥхааит" ҳәа дныҳәаны, амҩа дықәырҵоит.
Есышықәса аишьцәа рҳәоу еиқәыршәаны, рырахә рыманы ашьха ҳаракыра ихалоит. Урҭ ҩызара рзылуеит, ахәышҭаара амаҵ азылуеит Иван иԥшәмаԥҳәыс Римма Гәымԥҳа. Ашьхаҟны арахә рхылаԥшра, ахәышҭаара азааԥсара атәы иацу аџьабаа дазааҭгылоит аԥшәмаԥҳәыс.
"Ҳазшаз еснагь иҭабуп ҳәа иасҳәоит агәабзиареи амчи ҳаманы, есышықәса ашьха ҳаракыра ҳаҭаартә еиԥш алшара ахьҳаиҭо. Сара 35 шықәса ҵуеит шықәсык бжьамыжькәан ашьха схалоижьҭеи. Уи шьҭа сара исынхарҭоуп, исыԥсҭазаароуп. Сыԥшәмеи сабхәындеи изласылшо ала срывагылоуп. Исгәалашәоит шықәсык зны, ҩыџьа схәыҷқәеи сареи, сыԥшәмеи арахә ҳаманы ашьха ҳаҟан. Шәарыцара дахьцаз сыԥшәма мчыбжьык дзымааит. Иҟасҵахуаз, мчыбжьык сымала жәохә хы арахә схьон, еилсыргон. Уи аџьабаа иацу уақәшәаанӡа иузеилкаауам", - лҳәоит Римма.
Ашьха иамоуп иара ахатәы мчы. Араҟа ихырхуа ашә даҽакала иҟоуп, ахәша алыжжуа, ибарақьаҭны. Амра агылара аҽаныназнакуа еиԥш, уи ашара иацгылоит аишьцәа Ивани Романи Оҭраа. Урҭ рныгақәа рыманы ажәгәар ахь рҿынархоит.
Убри аамҭазы аԥшәмаԥҳәыс Римма лычуан ырмазеины, араӡага азырхианы дырзыԥшуп. Ахш рыманы ианааилак, илраӡоит, анаҩс ацыр наҭаны дазыԥшуеит. Шьҭа иакит анылгәахәалак, амца маҷ аҟны ачуан нахаргыланы, ашә ахыхра далагоит. Ашә ыркәымпылны, ачуан иҭымхкәа, ус ахыз ишӡаау инлыжьуеит. Ашә уа ишҭоу иҵәыԥсуеит, нас иааҭыхны, ихыхны аилаҵара дҩалагоит.
Ҳәарада, уи џьабаауп, аха аԥшәмаԥҳәыс Римма еснагь лхы-лҿы лхаччоит, ааԥсарак лнубаалом.
"Сара иансаамҭаз акырынтә аҳәаанырцә сцахьан, депутатс Асовет Еидгыла аан акыр шықәса аус зухьеит, аха уи зегьы аамҭа иазынхеит. Иахьа сызҿу аус сгәы аладууп. Ашьха алԥха еснагь исыцуп, амч сынаҭоит. Абахә ҳаракыра санаҿаԥшуа, сааԥсара зегьы агозшәа, схы-сгәы аасханаршҭуеит", - лҳәоит Римма Гәымԥҳа.
Ашьыжь уаныҩагыло имбац аӡаӡа ацыԥхьқәа аԥша еимнадоит. Абахә ҳаракырақәа амра ашәахәақәа рықәыԥхоит, ус-ус абахә зегьы аалашоит. Аҳауа цқьа хьшәашәаӡа урԥҳақәа ирҭысны уааимнадоит, уԥсыԥ ласӡа иааивугоит.
Абас иҟоуп ашьха аԥсҭазаара, знык уаҭааны иануба нахыс иуҩызахоит, еиҭах аҭаара уазхьаауа уалагоит. Аха цәыббрамза аҽеиҩшымҭаз араҟа ԥшәымара ауеит асы бымбыл. Усҟан Пыв "иааиуа ҳаиқәшәаранӡа" аҳәозшәа, асы шкәакәа аҽҭаршәны аԥхын ааира иазыԥшуп.
1993 шықәса, цәыббра 30 рзы ихыркәшахеит Аԥсны жәлар рџьынџьтәылатә еибашьра. Аԥсуа еибашьцәа ҳбираҟ шьҭырхит Егры аӡиас ала ицо Аԥсны аҳәааҿы.
Сынтәа акоронавирус апандемиа иахҟьаны Аиааира амш иазкыз аныҳәатә усмҩаԥгатәқәа акыр иркьаҿын.
Традициала, 1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьраҿы Аиааира Амш азы Аҟәа, Ахьӡ-аԥша апарк аҿы ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит, ацеремониа иалахәын Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа, Атәыла аиҳабыра, аветеранцәа, хатәгәаԥхарала еибашьуаз.
Иара убас имҩаԥган Аԥсны Аиааиреи Ахьыԥшымреи рымшныҳәа иазку акциа "Афырхацәа рымҩала". Акциа ҩымш имҩаԥысуан, цәыббра 29 рзы Аҟәа Ахақәиҭра ашҭаҿ иалагеит, цәыббра 30 рзы Егры инаӡеит.
Аныҳәа хыркәшан Амҳаџьыраа рыԥшаҳәаҿы аԥсуа естрада ашәаҳәаҩцәеи арҿиаратә коллективқәеи рконцерт ала.
Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьраҿы иҭахаз афырхацәа ргәаладыршәарц Ахьӡ-аԥша абаҳчахь иааит аибашьра аветеранцәа, ауаажәларратә усзуҩцәа, еиуеиԥшым аусбарҭақәа русзуҩцәа, Аҟәа ауааԥсыра. Ацеремониа иалахәын Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа, Апарламент ахантәаҩы Валери Кәарҷиа, Аԥсны иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианин, аминистррақәеи аҳәынҭқарратә еилакқәеи рнапхгаҩцәа.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иуаажәлар Аиааиреи ахьыԥшымреи рымш рыдиныҳәалеит.
Аахыҵ Уаԥстәылеи, Xечентәылеи, Ҟабарда-Баокариеи, Адыгатәылеи, Урыстәыла егьырҭ арегионқәеи уҳәа рҟынтә 1992 шықәсазы хатәгәаԥхарала Аԥсны ахьчаразы игылаз аибашьцәа ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит.
Сынтәа акоронавирус апандемиа иахҟьаны Аиааира амш иазкыз аныҳәатә усмҩаԥгатәқәа акыр иркьаҿзаргьы ақалақь аҟны аныҳәатә гәалаҟазаара рыман аҿар.
Аҟәа, Амҳаџьырцәа рыԥшаҳәаҿы имҩаԥган арҿиаратә коллективқәеи аестрада шәаҳәаҩцәеи злахәыз аныҳәатә концерт.
Аконцерт аҟны инарыгӡон аибашьра иалиааз ашәақәа.
Ахәыҷтәы ансамбль акәашацәа аҳәынҭқарра абираҟ кны икәашон.
Аныҳәа иалахәын Атәыла ахада Аслан Бжьаниа, Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба, Аԥсны аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ, ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа.
Аԥсуа жәлар рҭоурых аҿы 1993 шықәса, цәыббра 30 – реиҳа ихадараӡоу арыцхәқәа иреиуоуп.
27 шықәса раҧхьа ҳаззыҧшымыз арыцҳара ҳаниеит аҧсуа жәлар: иҧшьоу ҳаҧсадгьыл бџьаршьҭыхла иақәлеит ҳҭоурых адунеи ианызхырц зҭахыз аӷацәа. Урҭ рышьҭа иахьа уажәраанӡа ихьааны, илаӷырӡышны ҳҭоурыхтә даҟьақәа ирнылеит. Уи имӷьаӡо хәроуп, имбаӡо лаӷырӡуп.
"Аӡәы сибандаз, сиаҳандаз ҳәа акәӡамызт абџьар зыскыз", - ҳәа ҳаиҿцәажәара хациркуеит Агәымшәаразы амедал занашьоу аибашьҩы Гәымба Руфбеи.
Гәымба Руфбеи Ражден-иҧа диит Гәдоуҭа араион Лыхны ақыҭан. Аибашьра актәи амшқәа инадыркны, егьырҭ иҩызцәа аибашьцәа реиҧш, аҵыхәтәанынӡа деибашьуан, аҧсреи абзареи дрыбжьагылан. Руфбеи аибашьра алацәажәара бзиа ибаӡом, ихазы акы аиҭаҳәара иҭахӡам, ихы ӡыригом. Аха усгьы гәалашәарақәак ҳзеиҭеиҳәеит.
"Аибашьра ианалагаз амш аҽны аҩны сыҟан, ҭынч ақыҭанхамҩатә усқәа сырҿын. Ус быжьқәак слымҳа иааҭасит, ицо-иаауа амашьынақәа рыбжьы цәгьахеит. Ахацәа зегьы ҳҽеидаҳкылеит иҟалаз арыцҳара атәы анеилаҳкаа. Абџьар ҳәа акгьы ҳамамызт, иҟаҳҵахуаз, иҳаулак ҳҽеиқәыршәаны ҳдәықәлеит. Абџьар змамыз Афон ҳааныркылеит. Сышьҭахьҟа иаанхеит сан, саб, сыҧшәма ҧҳәыс асаби дыкны. Сашьа еиҵыбгьы дгылт еибашьра, аха еиҳабык иаҳасабала иабжьызгеит, зеиҧш ҟамло егьыҟам, аҩны даанхарц. Ҭаацәарак рхала рааныжьра ҟаломызт, уимоу, аҩны иҳаман ахҵәацәа, урҭгьы хьчалатәын, ирхылаҧштәын," - ҳәа игәалаиршәоит Руфбеи.
Ҳәарада, аӡәгьы издыруамызт раҧхьаҟа изыниараны иҟаз. Еибашьуан уахи-ҽни, ирацәан ацәыӡқәа, рҩызцәа рываршьаауан. Уи еиҳау арыцҳара арбан, аха еснагь иаарҧшлатәын агәымшәара, агәкажьра зынӡа иҟаломызт.
Гагра аныргоз, Руфбеи дызлаз абаталион резерв ҳасабла уахь идәықәырҵеит. Гагра анҭадырцәы аӷацәа ирцәыргаз атехника рыманы ииасит Ешыраҟа. Еиҳабыс дрыман Гыцба Лаврент. Анаҩс иҵегь иӷәӷәаз аибашьыгатә техника "агаубицақәа" зыхьӡыз рзааргеит. Уи ала ахысшьа рыздыруамызт. Ҩымш-хымш рыла уи атәы рҵеит. Аӡәы имацара имч ақәхартә иҟамызт азы, ҩыџьа-ҩыџьала абри абџьар хкқәа ирыддыргылеит. Сангәылиа Асҭамыри Руфбеи еицын. Имҩаҧысуаз ажәыларақәа зегьы ирылахәын.
"Усҟан Кәтышьха ҳәа иахьашьҭоу аҭыҧ аҟны ҳаҟан. Сара агаубица аҟны абџьар еиҳабыс сыҟан. Асҭамыр зынӡа дқәыҧшын, 21 шықәса ракәын ихыҵуаз. Аха ифырхаҵареи игәымшәареи еснагь иџьасшьон, ахаан шәарак инубааломызт, игәы ӷәӷәан. Ҳабџьар ахьгылаз аӷацәа ирызгәамҭартә еиҧш ҳахылаҧшуан. Лассы-лассы рҭыҧқәа ҧсахны иҳаргылон. Аҭабиақәа ҳжыр акәын, уи даара ицәгьан, махәҿа мацарала ҳашәара иаҳжит. Ешыра аҭабиақәа анаҳажуаз ауха ақәа ӷәӷәаны иауит, аҳәынҵәа ҳалагыланы ҳаибашьуан. Аха уҧсадгьыл алахьынҵа унапы ианану иҟоумҵара иҟоузеи?", - ҳәа игәалаиршәоит Руфбеи.
Ешыра ишыҟаз ауп аибашьҩы қәыҧш Сангәылиа Асҭамыр дышҭахаз. Уи хьаа дуны, ахаан ихамышҭуа, Руфбеи игәалашәараҟны иаанхеит.
"Асҭамыр рыцҳа дҭахеит Шроматәи ажәылараан. Уи дызлеиҵбыз ала, еиҳа иахьшәарҭаз сара сцалон, аха уеизгьы, даангыломызт. Данҭахоз ауха аиҿахысрақәа рацәахеит, меихсыӷьрада ана-ара иҧжәон арҭҟәацгақәа. Ихы аагәеиҭарц иабжьызгеит, аха улахьынҵа узацәымцозаап. Ахы ихабжа амнахит. Иуаӷоу уи аҩыза дақәшәааит. Иҧсаҭа бзиахааит афырхаҵа," - ҳәа даақәыҧсычҳауеит Руфбеи.
Гәалашәарак иузҭагӡом аибашьҩы дызлагылаз, иибаз-иаҳаз зегьы аиҭаҳәара залшом. Аибашьра еибашьроуп, ацәыӡқәа аҧсыҭбарақәа ублала ианубо, ухдыррагьы аҽеиҭанакуазар акәхап. Аха урҭ арыцҳарақәа зегьы уҽруҭар, аиааира узымгеит ауп. Агәкаҳара – аҩбатәи уаӷоуп.
Маҷк иадымхаргьы аибашьра атмосфера рҽалырхуан Руфбеи дызлаз абаталион. Ишәаҳәон, икәашон, алаф еибырҳәон, ахәра змаз ахәрашәа изырҳәон, уи игәы арӷәӷәон, дахәышәтәуан. Руфбеи ирцәажәара цәгьоуп, ихы ӡыригом. Иҩызцәа рҟынтәи иҳаҳахьеит иара иҳаимҳәацыз хҭыск.
Кьалашәыр ақырҭуа бџьарҵәахырҭа иеихстәын, иагьақәшәеит, иҧыххааса иқәҵан. Уи афырхаҵаразы ианашьоуп Агәымшәаразы амедал. Ари ахҭыс анцәырызга, еиҭеиҳәар акәхеит.
"Ахысразы адҵа ҟаиҵеит Аслан Кәабахьиа. Даара исшәеит, иззеит. Гаубицала ахысра мариам, уанхыс – иақәшәароуп. Анцәа имчала иақәшәеит. Уи абжьы иахьа уажәраанӡагьы слымҳа иҭаҩуеит. Ҳаздгылаз абџьар абжьы улымҳа ҵнахуан, ухшыҩи угәи арҵысуан, убри аҟара абжьы бааҧсын, ачҳара уадаҩын, удагәахар алшон", - иҳәоит аибашьҩы.
Абџьар анага-аагара цәгьан, амашьына иацраҳәаны акәын ишеиҭаргоз. Аха амашьына аҟамзаара еиҵанархон.
"Ажәылара ҟалацыҧхьаӡа ҳабџьар ҳаманы ҳнаскьар акәын. Ҽнак адҵа ҟарҵеит Гал араион Сванетиа ахаларазы. Убраҟа даара ишәарҭан, аӷа дахьцәыҵатәаз уздыруамызт, иахьабалак хаҳәран. Аха Анцәа ҳихьчеит, ҧсҭбара ҳамамкәа ҳлыбааит", - ҳәа игәалашәоит аветеран.
Абас ирацәоуп аибашьҩы игәалашәарақәа. Урҭ реиҭаҳәара мариам, ргәаларшәара хьаауп. Урҭ зегьы рылацәажәара уахьӡом, иагьзалшом.
Афырхацәа рыбзоурала иааигәахеит Аиааира амш - рыбла ҭраа, ргәы хыҭ-хыҭуа зегь ззыҧшыз аамҭа. Уи амш иацын агәырӷьареи агәырҩеи, аӷа наӡаӡа дықәцан ҳаҧсадгьыл.
Аиааира амш Руфбеи даҧылеит Гал. Уи еиҳаз гәырӷьара ыҟазма зегь рзы! Аха араҟа, ахацәа зегь рзеиҧш, инымҵәаӡеит Гәымба Руфбеи изы аибашьра. Уи ашьҭахьгьы резервист ҳасабла, Аҧсны ахы-аҵыхәа ампыҵахалаҩцәа рықәцаразы арыцқьарақәа зегьы дрылахәын.


АҞӘА, жьҭаара 13- Sputnik. Урыстәылатәи COVID-19 зшьаҽуа алаҵақәа аҽа ҩба аклиникатә ԥышәарақәа ирхысуеит. Урҭ руак абри амчыбжь аҩнуҵҟала ашәҟәы иҭаргалараны иҟоуп ҳәа аанацҳауеит РИА Новости, Урыстәыла Агәабзиарахьчара аминистр Михаил Мурашко иажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
"Иахьатәи аамҭазы Урыстәылатәи COVID-19 зшьаҽуа алаҵақәа даҽа ҩба аклиникатә ԥышәарақәа ирхысуеит. Урҭ руак абри амчыбжь аҩнуҵҟала ашәҟәы иҭаргалараны иҟоуп ҳәа агәыӷра ҳамоуп. Лаҵак ашәҟәы иҭагалоуп", - ҳәа иҳәеит Мурашко аконференциа "Пандемия 2020: вызовы, решения, последствия" аҟны.
Уаанӡа Роспотребнадзор апресс-маҵзура иаанацҳахьан ацентр "Вектор" аус зыднаулаз COVID-19 аҟынтәи алаҵа жьҭаара 15 рзы ашәҟәы иҭагалахоит ҳәа.
Нанҳәамзазы Урыстәыла Агәабзиарахьчара аминистрра ашәҟәы иҭанагалеит COVID-19 аҟынтәи адунеи аҿы ираԥхьатәиу алаҵа. Алаҵа аус адулан Гамалеи ихьӡ зху НИЦЕМ аҿы аинвестициақәа рзы Урыстәылатәи афонд ацхыраарала. Хьӡыс иаҭан "Спутник V". Алаҵа ҩ-хкыкны еилоуп, хымчыбжь бжьаҵаны ҩынтәны иудукылароуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 19 — Sputnik. Ермантәыла Амилаҭтә еизара - Апарламент адепутат (афракциа "Сара сшьаҿа") Сасун Микаелиан Ашьха Ҟарабах дырхәит.
Адепутат Микаелиан – Ҟарабах аԥхьатәи аибашьрагьы далахәылан. Иара иԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылам.
Уажәазы Ереван агоспиталь дҭоуп.
Ауаажәларра-политикатә еиҿкаара "Союз добровольцев "Еркрапа" – арратә еиҿкаароуп, ишьаҭаркуп 1993 шықәса рзы. Иара алахәылацәа Ҟарабах аибашьра иалахәын. Аидгыла иалахәуп 10 000-ҩык рҟынӡа ауааԥсыра.
Ҟарабах аҭагылазаашьа еицәахеит цәыббра 27, 2020 шықәса рзы. Уижьҭеи аибашьраҵәҟьа мҩаԥысуеит. Ермантәылеи Ҟарабахи арратә ҭагылазаашьа аԥҵоуп.
АҞӘА, жьҭаара 18 — Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла урыстәылатәи арегионқәа 84 рҿы 15 099 коронавирус хҭыс ҟалеит, урҭ рахьтә 3996-ҩык симптомада ирхыргоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости, Акоронавирус аламырҵәаразы Москва аоперативтә штаб адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
Иацы 14 922 хҭыс ҿыц ыҟан. Ачымазцәа рхыԥхьаӡара 1,1 процент рыла иацлеит.
Зегь реиҳа ачымазцәа рацәаҩны иазгәаҭоуп Москва — 4610, Санкт-Петербург (674), Подмосковье (460). Чукотка уажәазы аӡәгьы дазгәаҭам.
Аепидемиа алаҵәара иалагеижьҭеи Урыстәыла 1 399 334 коронавирус хҭыс ҟалахьеит. Урҭ рахьтә 24 нызқьҩык рыԥсҭазаара иалҵит 1,1 миллионҩык ргәы бзиахеит.
Зегь реиҳа аҭагылазаашьа уадаҩуп Москва, уа аԥкрақәа алагалоуп: 65 шықәса иреиҳабу, ахроникатә чымазарақәа змоу аҩны иаангылароуп, аилазаарақәеи аиҿкаарақәеи 30% русзуҩцәа онлаинла аусурахь ииаргароуп. Ҩымчыбжьа ҳәа ԥсшьара иоужьыз ашколхәыҷқәа рканикулқәа жьҭаара 18 рзы инҵәоит, аха аиҳабыратә классқәа рҵаҩцәа адистанциатә ҵарахьы ииаргоит.
Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, адунеи аҿы 39,1 миллионҩык акоронавирус рыхьхьеит, 1,1 миллионҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Зегь реиҳа аҭагылазаашьа уадаҩуп Еиду Америкатә аштатқәа, Индиа, Бразилиа. Урыстәыла аԥшьбатәи аҭыԥ аҿы игылоуп.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Еиҳарак аусура ахьыҟоу араион ахадара ирыдыркыло аԥҟаԥҵәақәа реилыргараҿы ауп. Уи ҳауаажәлар ирызнагатәуп, рхы иахьадырхәаша, ишадырхәаша раҳәатәуп. Насгьы ҳара иаҳзаауа Аԥсны ахада идҵақәа роума, аԥыза-министр идҵақәа роума, дара зегьы еилырганы ажәлар ирызнагатәуп, урҭ адҵақәа инарықәыршәаны аусура мҩаԥысларц азы. Уи адагьы мчыбжьык ахь ҩынтә ауааԥсыра рызҵаарақәа рыла исыдыскылоит. Иара уи аамҭа абжьарагьы ианааиуа иҟоуп. Ауааԥсыра еиҳарак изыргәамҵуа атәылауашәҟәы аиура азҵаароуп, иҟоуп иара убас ашәахтәқәа ршәараҿы азҵаарақәа анрызцәырҵуагьы, анаҩс ауалафахәы ацҵара иаҵанакуа уҳәа, иаҳзааиуа рацәаҩуп, иахьынӡаҳалшо ҳрыхәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Қәычбериа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Миқаа Галтәи ателехәаԥшра аусуразы: ҿыц аԥсы ахаҵаны ауаа ирбарцаз ҳаҿуп


АҞӘА, цәыббра 28 – Sputnik. Ииасыз амши аҵхи рзы Краснодартәи атәылаҿацә аҿы 96 COVID-19 хҭыс азгәаҭан ҳәа аанацҳауеит Ҟәыбан ахадара асаит.
"Краснодар 41-ы чмазцәахеит, Новороссииск – 13, Шәача – 6, Еисктәи араион - 5, Белореченск - 3, Геленџьик – 3, Гориачи Клиуч - 3, Тҟәаԥси Крыловсктәи араионқәа рҿы хҩык-хҩык. Ҩыџьа-ҩыџьа чмазцәоуп: Новопокровск, Каневск, Крымск, Северск, Абинск араионқәа рҿы, аӡәаӡәа: Славианск, Усть-Лабинск, Красноармеиск, Тихорецк, Тимашевск араионқәа рҿы", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Иахьазы Ҟәыбан ачымазара рыхьхьеит – 13790-ҩык, 1043-ҩык хәыҷқәоуп. Ргәы бзиахахьеит - 10443 пациент, 273-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Иахьынхо аҭыԥ ала аполиклиникақәа рҿы ирхылаԥшуеит 5235-ҩык.
Акоронавирус иадҳәалоу аҵыхәтәантәи ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, жьҭаара 22 - Sputnik. Урыстәылатәи аҳақьымцәа акоронавирустә инфекциа COVID-19 аплазма ахархәарала адиагностикеи ахәышәтәреи рыстандарт аус адыруылеит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра арра-медицинатә напхгараҭара Хада аиҳабы Дмитри Тришкин иажәақәа шьаҭас иганы.
Тришкин абри азы адырра ииҭеит Урыстәыла Атәылахьчара аминистр Сергеи Шоигу.
"COVID-19 змоу апациентцәа рыхәышәтәра еиҳа аиӷьтәра хықәкны иҟаҵаны, Урыстәыла Атәылахьчара аминистр ихаҭыԥуаҩ Тимур Иванов идгыларала, жьҭаара 14 рзы ишьақәырӷәӷәан акоронавирустә инфекциа COVID-19 аплазма ахархәарала адиагностикеи ахәышәтәреи рыстандарт, адунеитә ԥышәа ахархәара аҭаны, COVID-19 зхызгахьоу реиԥш иараҟынтә алаҵа ҟазҵахьоу рҟынтә антиковидтә плазма ахархәарала. Ари аҩыза макьаназы адунеи аҿы аиԥш зеиԥшу астандарт ыҟам". - иҳәеит Тришкин.
Уи адагьы иара иҳәеит иҟоу амедицинатә цхыраара аҭара алгоритм инақәыршәаны ишынагӡо COVID-19 змаз аруаа 50-ҩык рсанитар-авиациатә қәгара. Уи ианаамҭаз иахәҭаз ацхыраара ҷыда рнаҭеит.
Аиммуннтә плазма ала коронавирустә инфекциа ахәышәәтра ахәшьара ҳаракқәа шаанарԥшыз атәы иҳәеит Киров ихьӡ зху Урыстәылатәи Арра-медицинатә академиа аиҳабы и.н. Сергеи Бунин.
Иара иҳәеит амедицинатә маҵзура аҟазауаа разыҟаҵараан аметодика ҿыцқәа шаларгало.
АҞӘА, жьҭаара 22 - Sputnik. Аԥхьанатә шасыс игаз ахаҿқәа рхы иақәиҭтәуп, ацәгьоуҩы ишьҭазаара мҩаԥысуеит ҳәа аанацҳауеит Sputnik Қырҭтәыла, Қырҭтәыла ААР аҳәамҭа шьаҭас иҟаҵаны.
"Аполициаа имҩаԥыргаз ауснагӡатәқәа рылшарала итҟәоу рхы иақәиҭтәуп. Урҭ рыԥсҭазаареи ргәабзиареи шәарҭа рымам", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Қырҭтәыла ауаажәларратә телехәаԥшра актәи аканал адыррала аҵыхәтәанынӡа итҟәаны иҟаз ашасцәа уажәы аполициа аҟәшақәа руак аҿы иҟоуп.
Уажәазы ақәылаҩ дахьыҟоу уаҩы издырам.
Абџьар зыҟәныз ахаҵа Жәыргьыҭ абанк аҟны жьҭаара 21 рзы шьыбжьон 40-ҩык иреиҳаны ауаа шасыс игеит, иара миллионбжак доллар ирҭарц адҵа ҟаиҵеит.
Сааҭла имҩаԥысуаз аиҿцәажәарақәа рышьҭахь, асааҭ 22:00 рзеиԥш, хҩык ашасцәа рышьҭахь иҽыҵәахны, ахыбра дыҩныҵит.
АИХқәа рдыррақәа рыла, иара хҩык атҟәацәа иманы Аԥсны аганахь ддәықәлеит.
Аԥсны Аҳәынҭқарратә шәарҭадаратә маҵзура адырра амам Жәыргьыҭ ашасцәа згаз ацәгьоуҩы Аԥсныҟа амҩа дықәуп ҳәа, абри атәы иҳәеит АШәМ аҳәаахьчаратә ҟәша аиҳабы Рустам Латипов.
Аушьҭырҭатә ҭыԥ "Егры" аркуп асааҭ 19:00- 07:00 рзы, абри аамҭазы аҳәаа аӡәгьы дзахысуам иҳәеит иара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 22- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рцәа иалоу иаламу аилкааразы атестқәа 445-ҩык ирзыҟаҵан, урҭ рахьтә 134-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Жьҭаара 21 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 61 шықәса зхыҵуаз акоронавирус адиагноз ззышьақәырӷәӷәаз апациент, лара аҿкчымазаратә ҟәша дҭашәеит жьҭаара 18 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы лдунеи лыԥсахит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 123-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 62-ҩык, илҩаауп 11-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь уахыки-ҽнаки рыла иҭашәеит 11-ҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбало 21-ҩык апациентцәа. 20-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, аӡәы-иҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Галтәи аҩбатәи абжьаратә школ адиректор Ахра Кәкәасқьыр арадио Sputnik аефир аҟны арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы еиҭеиҳәеит алагарҭатә классқәа рҟны ԥышәарак аҳасабала аметодика ҿыц ала аԥсшәа дырҵара ишалагаз.
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҿы аҵаратә процесс иалагараны иҟан цәыббра 14 рзы, аха уи аҿҳәара инахан.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус 995-ҩык ишрыхьхьоу аарԥшуп. Урҭ рахьтә 285-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, быжьҩык акоронавирус зыхьуаз рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ, ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит сынтәа араса аҽаҩра зеиԥшроу, насгьы уи ахәԥса ашьақәыргылара зхьыԥшу.
Цәыббра 21 ашьыжь 70-ҩык инарзынаԥшуа ауаа Аҟәатәи аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы игылан COVID-19 азы анализ аҭаразы.
Аҽазыҟаҵарақәа ирыдыԥхьалахоит 80 000-ҩык аруаа. Аполигонқәа рахь инагахоит 250 танк, 450 аршьаҟауаа рмашьынақәа, акәылӡтәы транспортиорқәа, 200 артиллериатә системеи ареактивтә системақәеи.
Акоронавирус зцәа иалаз Аҟәатәи абжьаратә школ №1 арҵаҩы Қырҭтәылатәи ахәышәтәырҭаҿы цәыббра 20 рзы лыԥсҭазаара далҵит.
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет адекан Баҭал Хагәышь арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит иреиҳаӡоу аҵараиурҭаҟны иахьазы аҵаратә процесс аиҿкаашьа атәы.
Сынтәа Аахыҵ Уаԥстәылатәи ареспублика шьаҭаркуижьҭеи 30 шықәса ҵит. Цәыббра 20, 1990 шықәса рзы Жәлар рдепутатцәа рхеилак ирыдыркылеит аӡбамҭа Аахыҵ Уаԥстәылатәи автономтә област астатус СССР иалахәу Адемократиатә республика аҟынӡа ашьҭыхразы.
Аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны иазнархиеит еиҳа аинтерес зҵоу аспорт хҭысқәа реиқәыԥхьаӡа цәыббра 21-27 рзы.
Аԥсны амилициа аусзуҩцәа анаркотикқәа ирыдҳәалоу ацәгьоурақәа аадырԥшит, иӷьычыз амаҭәарқәа рыԥшааит амчыбжь ахи-аҵыхәеи рыла.
Афинанстә ҭагылазаашьа уадаҩ аан аҳәынҭқарра ашәарҭадара алзыршо, уи азҵаара аӡбара иаԥырхагоу атәы арадио Sputnik аефир аҟны дазааҭгылеит Аекономикеи азини ринститут аиҳабы, аекономикатә ҭҵааарадыррақәа рдоктор Заур Шьалашьаа.
Аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik Аԥсны иазнархиеит цәыббра 21-27 рзтәи акультуратә хҭысқәа рафиша.
Ари амчыбжь азы Аԥсны иалацәажәон аепидемиологиатә ҭагылазаашьа, афымцамч асистема апроблемақәа, аԥкырақәа ралагалара.
Апандемиа ааҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иалоу 939-ҩык аарԥшын. Цәыббра 20 рызтәи аоперштаб адыррақәа рыла, Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ишьҭоуп 97-ҩык апациентцәа.
Аԥсуа ҳәынҭқарратә музеи аетнологиа аҟәша аҭҵаарадырратә усзуҩ еиҳабы Инга Шамԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит 2015 шықәсазы Елена Гордиенко-Леиба амузеи ҳамҭас иалҭаз ампахьшьқәа рҭоурых атәы.
Аҭаацәара аиҳабацәеи алахәылацәеи ирыхҳәаау жәлар разгәаҭарақәак ирызкны аматериал ҳзеидылкылеит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус зцәа иаланы иаарԥшу рхыԥхьаӡара 939-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 255-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит быжьҩык.
СОVID-19 акәшамыкәша ицәырҵуа ацәажәарақәеи уҳәансҳәанқәеи рҟынтәи реиҳа лассы-лассы иуԥыло, иара убас ковид-феикқәа рцәырҵшьеи урҭ ауаа ишрылаҵәои дрылацәажәоит афольклорист Есма Ҭодуа.
Аҟәа араион Гәыма (Каман) ақыҭа иҟоу аԥшьа Иоанн Ахьҿы ихьӡ зху ауахәама иахагылоу аигумен Игнати (Киут) арадио Sputnik аефир аҿы арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҟны еиҭеиҳәеит амҩа аиҭашьақәыргылара анаҩс шаҟа аамҭа рыла аныҳәарҭаҟынӡа инеиуа, гәазыҳәарас имоу атәы.


Ачарақәа рура аамҭа ахыгахоит иааиуа амзазы. Ас еиԥш аҭагылазаашьа ачараурҭатә хыбрақәа рыԥшәмацәеи ачара аҿҳәара ԥызҵәахьоу ауааи зҭанаргыло ауадаҩрақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит абанкеттә зал аиҳабы Авҭандил Ҷедиа.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа 878-ҩык акоронавирус шрылоу шьақәдыргылахьеит. Урҭ рахьтә 240-ҩык апациентцәа ргәы бзиахахьеит, быжьҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Ақьаӷьариа лыцхыраарала аԥҳәысҳәараан зны-зынла иҟалар зылшоз ахҭысқәа аҭыԥҳацәа рразҟы ишаныԥшуаз еиҭалҳәоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
Очамчыра араион ахада актәи ихаҭыԥуаҩ Артемон Габелаиа арадио Sputnik аефир ала ицо арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы дызлацәажәаз иреиуоуп Аҟәеи Очамчыреи еимаздо амҩа хада арлашара азҵаара.
Sputnik аколумнист Саида Жьиԥҳа иҳацеиҩылшоит ааигәа илаҳаз, акырӡагьы лгәы ианырыз ԥсыуа ҭыԥҳак ллахьынҵа иазку аҭоурых.
Арифа Қапԥҳа лматериал аҟны шәаԥхьар алшоит иԥшәымадоу аҩнқәеи, амҩабжьаларҭа хәыҷқәеи уҳәа рҭоурыхқәа.
Апроект "Алашара ҳзырбо ауаа" аҳәаақәа ирҭагӡаны шәаԥхьарц ишәыдаагалоит иналукааша аԥсуа шәҟәыҩҩы, апоет Мушьни Миқаиа ирҿиара иазкны Анатоли Лагәлаа иазирхиаз инарҭбаау аматериал.
Аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ, ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит ақыҭанхамҩатә аалыҵ аекспорт аан аҳәааҟны ашәатәқәа реиҵатәра азҵаара шҭырҵаауа, аус адулара шцо атәы.
Очамчыра араион аҿы АУН "Амшынеиқәафымцамч" акомиссиа ареид мҩаԥнагеит аԥшьаша, цәыббра 17 рзы.
Гәдоуҭа араион Бармышь ақыҭа ахада Геннади Нанба арадио Sputnik арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы еиҭеиҳәеит иқыҭауаа рыбзазашьа, уадаҩрас ирымоу атәы.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа 825-ҩык акоронавирус шрылоу шьақәдыргылахьеит. Урҭ рахьтә 235-ҩык апациентцәа ргәы бзиахахьеит, 7-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа, аиҳабыра, аминистрцәа, Гагра араион ахадара рхаҭарнакцәа злахәыз аилатәара мҩаԥган цәыббра 17 рзы. Аиԥылараҿы иалацәажәан араион абиуџьет ахь ашәахтәқәа рнеира апроблема.
Аԥсны зҽаԥсазтәыз азыҟаҵаҩ, СССР аспорт азҟаза Ӡука Бениа арадио Sputnik аефир аҟны далацәажәеит иааӡамҭацәа иреиуоу ақәԥаҩ Рустам Амԥар Еиду Америкатәи аштатқәа рҟны иигаз аиааира.
Иахьатәи аамҭазы Урыстәыла иахьаҵанакуа 1 091 186 акоронавирус хҭыс шьақәырӷәӷәоуп 85 регион рҿы. Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла 5905-ҩык ирыдбалан акоронавирус.
Ареспублика Никарагуа аҿы Ахьыԥшымра амш иазгәарҭоит цәыббра 15 рзы. 1821 шықәса рзы Ацентртә Америка иҟаз, Никарагуа назлаз Испаниа аколониақәа Британиа аҟынтәи ишхьыԥшым атәы рыларҳәеит.
ЕАЕС аҳазалхратә ҵакырахь ахатәхархәаразы 18 шықәса ирҭысхьоу ахаҿы илшоит 200 сигареҭ, ма 50 сигара (сигарилла), ма 250 грамм аҭаҭын, ма иарбоу аалыҵқәа ааидкыланы зеиԥш капанла 250 грамм еиҳамкәа ииаигар азин имоуп.
Сталинтәи арепрессиақәа ирызку апублицистикатә усумҭақәа рсериа автор Белла Барцыцԥҳа Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа даԥсахеит. Арадио Sputnik аефир аҟны лара еиҭалҳәеит аматериал шеизылгоз.
Атурнир аҳәаақәа ирҭагӡаны Еиду Америкатәи аштатқәа рҿы имҩаԥган ф-қәгыларак. Дара ирылахәын ахацәа реиԥш аҳәсагьы.
Аԥсны ахада ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы Акоординациатә штаб аӡбара шьаҭас иаҭаны аусԥҟа инапы аҵаиҩит.
Аԥсуа ҳәаахьчаҩцәа аԥҳәыс дааныркылеит аҳазалхратә ҭыԥ "Ԥсоу" данахысуаз. Аусҭҵаара мҩаԥнагоит Аԥсны ААР атранспорт аҟны аҩнуҵҟатәи аусқәа русбарҭа.


АҞӘА, цәыббра 28 – Sputnik. Башкортостан еиуеиԥшым амедицинатә усҳәарҭақәа рҟынтәи аҳақьымцәа ргәыԥ ирыԥсахуеит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿ аус зуа Нижни Новгород аҳақьымцәа ҳәа арадио Sputnik иазеиҭалҳәеит ареаниматолог Мадина Дасаниаԥҳа.
Аҟазауаа ацхыраара ҟарҵоит акоронавирус змоу рыхәышәтәраҿы.
Абригада ркомандировка 21 мшы иҟоуп ҳәа аанацҳауеит Башкортостан АТРЕ.
Уаанӡа башкириатәи аҳақьымцәа ацхыраара ҳәа инеихьан Киргизиа, Ҟарачы-Черкесиа, Амуртәи аобласт рахь. Аԥсныҟа дара амҩа иқәлеит арегион ахада Радиа Хабиров инапынҵалеи УА Агәабзиарахьчара аминистрра аҳәаралеи.
Аҿкра змоу рырацәареи агоспиталь аҭәреи Аԥсны аҟазауаа разымхарахь икылнагеит ҳәа азгәарҭахьан уаанӡа Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа аусзуҩцәа.
Иахьазы Аԥсны иахьаҵанакуа иаарԥшу акоронавирустә хҭысқәа рхыԥхьаӡара 1332 ыҟоуп. Ргәы бзиахахьеит 400-ҩык, жәҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- Акоронавирус зыдбало апациентцәа ирныруаз аҳақьымцәа рҽыԥхьакра аамҭа ркьаҿуп
-
Бжьаниа иҳәеит агоспиталь аҿы аус зуа аҳақьымцәа ашәарацҵақәа шрыҭахо


Иҟоуп звысра сылымшо аҳәатәы. Хәыта, абас уҳәаргьы азхон, избанзар дыҟамызт даҽаӡәы зыхьӡ мацаралагьы ирдыруаз. Хәыта Џьапуа - адунеитәи акинематоргаф иашьашәалаз актиор, зыԥсҭазаараҿ акомедиа еиԥш адрама мҩаԥысуаз, аха еснагь зхы-зҿы лашоз. Зынӡа дузымдыруа амҩан даауԥыларгьы, асцена иатәу шиакәыз уныруан.
Хәыта Франкьыл-иԥа исиҭахьаз аинтервиуқәа руак аҿы иҳәахьан атеатр ашҟа инеира шыҟалаз. "Ҽнак зны ақалақь агәы салсны сышцоз, аӡәы сықәҿиҭит", - иҳәеит Хәыта. Убри аамҭазы Аԥсны кинок ҭырхуазаарын. Ақалақь иалаз арежиссиор иассистентцәа руаӡәы зԥынҵа агәы ылганы, зсахьа ҭырфаҷа иҟаз ахаҿсахьа аниба, "абар актиор дахьнеиуа" иҳәазаап. Уи акәхеит, ақыҭаҟынтә ақалақь ахь зхатәы мҩа алхра иааз арԥыс иҭырхуаз афильм ахь амассатә сценақәа рылахәхаразы ааԥхьара ирҭеит. Абасала, атеатр зда ихәарҭамыз ауаҩы иԥсҭазаараҿы иаатит ихадаз даҟьак.
Хәыта Франкьыл-иԥа, асовет аамҭазы ашкол иҭаз ахәыҷқәа зегь реиԥш, сара раԥхьаӡа дызбеит аминиатиурақәа ртеатр "Чарирама" иҳаднагалоз арҿиамҭақәа рҿы. Сгәалашәарақәа еизыркәкәаны сцәажәозар, Хәыта Џьапуа атекст имамзаргьы, иара ус асцена даақәларгьы, ицәажәон иԥсабара. Ихы-иҿы ааизыхәхәаны, иԥынҵа ылганы, цәажәарадагьы ахәаԥшҩы дхызхуаз актиорын.
Асовет аамҭазы аԥсуа актиорцәа ирымамызт атәыла анҭыҵ аҽҟьарҭақәа, мамзар Хәыта Џьапуа иреиӷьыз арежиссиорцәа рзы зеиԥшыҟамыз персонажхон. Исҳәарц сылшоит Хәыта Џьапуа заҵәык изы италиатәи арежиссиор Федерико Феллини иперсонажцәа иаарыдҩылоз иакәын ҳәа. Насыԥуп ас еиԥш иҟаз аҟазацәа аамҭак иахьҳацаныз, ҳрыдтәаланы акаҳуажәра азин ахьҳауз, рлаф агьама абара ахьҳалшаз.
Раԥхьаӡа Хәыта Франкьыл-иԥа иааигәаны дызбаратәы алшара соуит 1985-тәи ашықәсқәа рзы. Хәыта усҟан атеатр аҿы аус иуӡомызт, аха арежиссиор Валери Ақаҩба ааԥхьара ииҭоит иқәиргылоз Карло Гольдони икомедиа "Кьоџьаа рҭыӡшәа" аҿы аӡбаҩ Исидоро ироль дыхәмарырц. Акомедиа аԥсшәахь еиҭазгаз сара актриса қәыԥш зласакәыз ала, арепетициақәа срылатәан, актиор иусушьа сахәаԥшыртә алшара сыман.
Акулиса анҭыҵтәи аԥсҭазаара салацәажәозар, исҳәарц сылшоит Хәыта имырхьаакәа ироль аԥштәқәа азиԥшаауан ҳәа. Ишысҳәахьоу еиԥш, Исидоро исахьа аҭыхразы Хәыта ус асценахь ицәырҵра мацара азхон. Ари акомедиа апремьера аныҟаз ахәаԥшцәа еизаз ҵҩа рымамызт, Хәыта Џьапуа дырҩегьых асценахь дцәырҵит ҳәа заҳаз ауаа ныҳәаҵас ирыдыркылеит.
Сықәра иахҟьаны сара сырхааным арежиссиор иаҳасабала Хәыта атеатр аҿы иқәиргылахьаз, аха иалкааны Гарсиа Лорка иҩымҭа "Ишьаарҵәырахаз ачара" иалхны иқәиргылаз аспектакль аӡбахә рҳәоит иахьагьы.
Асценаҿы икомедиатәу хаҿны дшыҟаз еиԥш, аԥсҭазаараҿгьы, амыҟәмабара атәы далацәажәозаргьы, ииҳәоз зегь лафла ихырҷан. Сара ишыздыруа ала, Хәыта Франкьыл-иԥа ивымсит атеатртә хынҭаҩынҭарақәа, уи иахҟьаны 1970-тәи ашықәсқәа рзы иусура аанижьыр акәхеит. Анаҩсан аибашьра иалагаанӡа аус иуан агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" аредакциаҿы.
Аҳәара сцәыуадаҩуп, избан актиортә ҟазара ала иалагаз Хәыта Џьапуа арежиссурахь дзиасыз, аха иара Анцәа дишеит дактиор хаҭаны. Арежиссиор Виачеслав Аблоҭиа иҭихыз афильм "Напыхьараџь" збахьоу ари агәаанагара дақәшаҳаҭымхарц илшарым. Акадр аҿы Хәыта Џьапуа ашәҟәыҩҩы Фазиль Искандер иааирԥшуа аамҭа дасимволны дыҟоуп, акомедиа ала ихәашьыз уи аамҭа аԥсҭазаара аганқәа ируаку цәыригоит.
Сколонкаҿы хықәкыс исымам ҵҩа змам актиор ирольқәа реиқәыԥхьаӡара, мап, мап, уи зегь аенциклопедиақәа ирнуп, сара еиҭасҳәарц исҭаху аԥсуаа еснагь ҳхьыршәыгәқәа рыхьчара шаҳцәыуадаҩу ауп. Избан асценаҿы аҳра зуаз актиор, арежиссиор 20 шықәса инареиҳаны агазеҭ "Аԥсны" атранспорти ааглыхреи рыҟәшаҿы аусура зиқәашьхаз? Аҟаза ихьчашьа ҳақәшәом азы…
Хәыта Џьапуа аспектакль "Кьоџьаа рҭыӡшәаҿы" рацәак днымхеит, аҳәара сцәыуадаҩуп уи ҵаҵӷәыс иаҵаз - ааԥхьара изҭаз арежиссиори иареи еинымаалоу, ашьыцра злаз ацәгьа рыбжьырҳәаау. Ишысгәалашәо ала, Хәыта ихаҭа иажәа ашьыцра аверсиахь ахы хан.
Абас аибашьра иалагеит, нас уи анеилга еилаҟәыбаса иҟаз ҳаԥсҭаазаара аамҭазы Хәыта Џьапуа аҟазарахь иргьежьразы илыбзоуроу рацәоуп Аԥсны жәлар рартистка Софа Агәмаа. Уи Хәыта дрыдлыԥхьалон иҭылхуаз афильмқәа, иара убас астудентцәа рааӡараҿгьы илагала ҟаларатәы дныҟәеит.
Уажәшьҭа сазааирц сҭахуп хаҭала Хәыта афильм кьаҿ аҿы ицыхәмарразы исымаз аԥышәа хәыҷ ашҟа. Аибашьра шеилгаҵәҟьаз, Софа Агәмааԥҳа зметраж кьаҿу афильмқәа рҭыхра лҽазылкуеит. Уи аҿы финансла ацхыраара лиҭон лыԥшәма амеценат Виктор Џьениа (Абаза). Арежиссиор иаҳасабала дадлыԥхьалеит ателережиссиор Амиран Гамгьиа. Сара усҟан ателехәаԥшраҿы аус зуан.
Ҽнак Амиран ҳусура ауада дааҩналан, дсыҳәеит иҭырхуа афильм "Абасгьы ҟалахьеит" аҿы аҭаца лроль сыхәмарырц. Амиран ишиҳәаз ала, ихәмарраны иҟаз актриса дзаауамызт, дара рҭыхратә гәыԥ рҽырхианы иҟан азы, даҽа аамҭак ахь аиагара рзыфеидамызт, зегь ԥшын амаршруттә такси ҳәа ззырҳәо атранспорт иҭатәаны.
Акино мап ацәызкуада? Миха Лакрба иновелла "Ҩ-шәык" ицәгьамкәа излаздыруаз ала, сақәшаҳаҭхеит аҭаца леишәацәгьа лроль ахәмарра, уи афильм абри ановелла амотив ала иҭырхуан. Амиран аусураҿ саарымихын, абас сгәысҽанӡамкәа Дәрыԥшьҟа акино ахьҭырхуаз сымҩа аатит. Стекст амаршруткаҿы исҵеит.
Амашьына иҭатәаз дрылан Хәыта Џьапуа, убасҟан еилыскааит абхәа ироль иара ишитәыз. Амҩа ҳақәнаҵы схәыцуан, дзеиԥшразар акәузеи исыхәмаруа аԥҳәыс? Хәыта аԥышәа ду иман, сара сагьацәшәеит азныказ ас иаалырҟьаны акино аҿы аҽҭыхра сахьдәықәлаз. Шьҭахьҟа агьежьра азҵаатәы аркын, Софа улымԥыхьашәар, уоулыжьуазма.
Дәрыԥшь ҳнеиаанӡа Хәытеи сареи ҳаицәажәара иаанагеит аидеиа, санхәыҷыз избахьаз, занхәа дықәзмыргылоз аҭаца леишәацәгьа лҟазшьа аасхәар, акино шыбжьысымхуа азы.
Абасала, Дәрыԥшь ақыҭан Быҭәаа рыҩнаҭаҿы акино аҭыхра ҳалагеит. Иареи сареи раԥхьатәи ҳасценақәа дубльк ала иҭырхит, Хәыта ицыхәмарра зынӡа имариазаапгьы сгәахәит. Ус иҟан, избанзар аҟаза ду иуирбомызт иара уара уаҵкыс дшеиҳау, уаҵкыс аҟазареи аԥышәеи рыла дышдуу.
Афильм егьырҭ асценақәа ҭырхуанаҵы, ақыҭауаа Хәыта данырба, афырџьанқәа наидыргало, иқьаф ҟарҵеит, уи аус иаргьы уеизгьы-уеизгьы ицәымӷымызт. Ус Софа арежиссиор изҿылҭит Хәыта дызлахәу аҵыхтәантәи асцена аҭыхрахь диасырц. "Хәыта даанахәар, ҳусқәа ҽеихом, абааԥсы", - лҳәан, ҳаиасит аԥацха аҩнуҵҟа "иазхоуп, сҭаца аринахыс дысмацәажәааит" ҳәа абхәа иахьиҳәо аепизод ашҟа. Хәыта егьа иқьаф ҟаҵаны дыҟазаргьы, дҟазамзи, зныктәи адубль ала иҭыхын, нас, анаҩстәи аныҳәаҿақәа рзы актиор ду имҩа аартын.
Аҩныҟа ҳаныгьежьуаз, ари ахҭыс алаф шахаҳҳәаауаз ҳгьежьит. Хәыта ианихлафаауаз дазгәаауа дауҟахыз, ирҳәоз иацирӷызуан "иахьа ҳалымгар, уаҵәгьы Дәрыԥшьаа рарбаӷьқәа ндырҵәар акәхон" иҳәон. Ари зметраж кьаҿу афильм ахәаԥшцәа гәахәарыла ирыдыркылеит, усҟан азы ари шәалҟьамран.
Убри ашьҭахь, дырҩегьых исқәашьхеит Хәыта ицыхәмарра. Иҭырхит "Абасгьы ҟалахьеит" аҩбатәи ахәҭа. Уаҟа сара аҭаца бзиа лроль сыхәмаруан, уаҟагьы Хәыта Џьапуа имырхьаакәа ихәмарра сыхнахуан.
Аԥсны Жәлар рартист идунеи иԥсахит жьҭаарамза 15, 2012 шықәсазы. Иахьа дыҟазҭгьы, ихыҵуан 90 шықәса. Ибызшәеи иԥсадгьыли дшырзыҟоу аарԥшуа, ҳаицәажәараҿы иҳәахьан: "Станиславски даара бзиа дызбоит, аха сыҩны аҭӡамц аҿы саб Франкьыл ипортрет кыдзарц сҭахуп" хәа.
Абас дыҟан сара сызхааныз Хәыта Џьапуа. Исзымдыруа шаҟа ыҟоузеи.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Акинематографистцәа реидгыла ахантәаҩы, актиор Кьасоу Ҳагба Sputnik акорреспондент аинтервиу лыҭо, дазааҭгылеит ихәыҷра ашықәсқәеи, ирҿиаратә мҩа шалагази, иаликаауа аспектакльқәеи, инаигӡахьо арольқәеи ртәы.
Наала Гәымԥҳа, Sputnik.
Кьасоу Ҳагба аиицәажәара анхациркыз, гәыблыла ихәыҷратәи ашықәсқәа игәаларшәеит.
"45 шықәса инарзынаҧшуа ақалақь аҟны сшынхогьы, ҧхыӡла ақыҭа ауп избо. Схәыҷреи сқәыҧшреи зегьы сқыҭа иадҳәалоуп. Саныхәыҷыз саб дҳаҧхеит, сан хҩык ахшара ааӡатәыс ҳлоуит. Есымшааира Анцәа диҳәон, игәра лгон. Аџьабаа ӷәӷәаны илбеит ҳааӡараҿы", - иҳәеит иара
Кьасоу Ҳагба қәҿиарала дҭалоит, дагьалгоит Ш. Русҭавели ихьӡ зху Қырҭтәылатәи Аҳәынҭқарратә Атеатралтә Институт.
"Афбатәи акласс ааныжьны сҭалеит уахынлатәи ашкол. Ажәабатәи акласс саналга, исыӡбеит сактиорхарц, сҭаларц Атеатралтә институт. Акино, атеатр, акультура рахь агәыблыра сзыркыз ҳәа исыҧхьаӡо, сызхәаҧшуаз акиносахьақәа, актиорцәа уаҟа рыхәмаршьа атәы ауп. Уи аҩыза алшара ҳаман, лассы-лассы ҳқыҭа иаҭааны афильмқәа ҳдырбон. Раҧхьаӡакәны актиорк иаҳасабала асценахь сцәырҵит Аинститут аҭаларазы аҧышәара анасҭоз амш аҽны. Аҧышәара лыдылкылон Нелли Ешҧҳа. Исыдылҵеит аетиуд ақәыргылара. Мчыбжьык ашьҭахь сааины, ашәарыцараҟны слеи сареи ҳзыниаз ахҭыс ала илыдызгалеит. Уи даара ахәшьара бзиа алҭеит, убас сҭалеит Қарҭтәи Атеатралтә институт", - ҳәа игәалаиршәоит.
Кьасоу Ҳагба имаҷымкәан инаигӡахьеит асценатә рольқәа, ихадароу ахаҿсахьақәа. Урҭ рахьтә: Молчалин ("Зыхшыҩ зызрыцҳароу" А. Грибоедов), Аԥсҳа Леон ("Аԥсҳа Леон" А. Агрба), Цезарь ("Иули Цезарь" У. Шекспир), Махаз ("Махаз" Ф. Искандера, ареж. В. Ақаҩба), Тартиуф ("Тартиуф" Мольер, ареж. К. Хачегогу), Лаимен ("Ашьха Морган аҟынтәи хланҵы" А. Миллер, ареж. В. Ақаҩба), Џьонни Паттинмаик ("Адгьылбжьаха Кинишмаҟынтәи ахымхәа" Макдонаха, ареж. В. Ақаҩба). "Кьоџьаа рҭыӡшәа" Гольдони (Исидоро), "Брисбенынтәи аемигрант" Шехаде (Ашькылкҩы, ареж. В. Ақаҩба), "Аӡыцәа шкәакәа" В. Касланӡиа (Зафас, ареж. В. Ақаҩба), "Ацынҵәарах" Б. Шьынқәба (Хамыҭбеи Чачба).
"Раҧхьаӡакәны ихадоу ароль сыхәмарит Вампилов ипиеса ала иқәыргылаз аспекталь "Аҭӡамц" аҟны. Уаҟа ихадароу апрокурор ироль насыгӡон. Ари ақәгылара сдипломтә усумҭа акәын, ибзианы ирыдыркылеит. Анаҩс Аҧсны ирацәаны ақыҭақәа ҳарҭааны идҳарбеит", - ҳәа азгәеиҭоит Кьасоу Ҳагба.
1978 шықәса раахыс С. Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа аҳәынҭқарратә драматә театр аҟны иҟаз афольклортә ансамбль "Уарада" дасолистын. 1999 шықәса инаркны 2000 шықәсанӡа Аҧсны Акультура Аминистрс дыҟан. 2002 шықәсазы Аҧсны Аҳәынҭқарра Апарламент адепутатс дыҟан. Кьасоу Ҳагба С. Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа ҳәынҭқарратә драматә театр иаҧхьагылоу актиоруп.
Актиор ихаҿы иаанхаз, еиҳа игәалашәарақәа иаарылыҳәҳәо иҟоу Швеицариа иқәдыргылаз аспектакль ауп. Уи атәы ҳзеиҭеиҳәеит актиор.
"Аҧсны Аџьынџьтәылатә еибашьра алагара мызқәак шагыз, Швеицариа атәылаҟны агастрольқәа ҳаман. Уи иреиӷьу агастрольқәа ируакуп сара сзын. Гиульден ипиесала иқәыргылан "Кьоџьаа рҭыӡшәа" заыхьӡыс аспектакль. Иқәиргылеит Валери Михаил-иҧа Ақаҩба. Ари раҧхьаӡатәи Аҧсуа театр аҳәаанырцә ақәгылара акәын. Аспектакль ахы инаркны аҵыхәанӡа аҧсышәала имҩасит. Ахәаҧшцәа аспектакль алагаанӡа ирзеиҭарҳәеит уи аҵакы зызкыз, аҭоурых. Иџьоушьаша, абызшәа шырзеилымкаауазгьы, ахыбра зегьы ҭәын, ҭыҧк ҭацәны усгьы иубомызт. Аспектакль ашьҭахь ахәаҧшцәа зегьы ҳадеизаланы ҳнапынҵамҭа иаҳәон", - ҳәа игәалаиршәоит актиор.
Асцена Кьасоу Ҳагба изыҳәан ҧсҭазаароуп, идунеи шьаҟа ӷәӷәаны иаҵагылоуп.
"Асцена уанықәгыла нахыс, ахәаҧшҩи уареи шәеимадара ацәажәара уалагаанӡа,уҩнуҵҟатәи уҧсҭазаара иахылҵуа ацәанырреи дареи еиқәшәаны ианеилаҵәалак, нас ауп амшын иху аӷбеиҧш уаманы аҿанынанахо. Уроль нагӡаны уаналгалак, ахәаҧшҩы ибла ихубаало аҧхарра иабзоураны, еиҭах сыхәмарындаз ҳәа агәаҳәара узцәырҵуеит. Зегь реиҳа ихадароу, ауаҩы ихы мжьакәа, дызҿу аус ишақәнагоу даназнеиуа, убасҟан ауп иҧсҭазаара аҵакы анаанахәо, алҵшәа анаиуа. Амилаҭ ҟазара - уи ҳара ҳӡырызго, ҳхаҿра, ҳдунеи зегьы идзырбо акакәны иҟоуп", - ҳәа азиҧхьаӡоит иара.
Кьасоу Ҳагба бзиа ибаны, имч-илшара зегьы изанааҭ иазкны, иахьа уажәраанӡа мааҧсарада аус иуеит.
Жәлар рырҿиамҭа хьыршәыгәқәа ҟаимаҭла ирныԥшуеит аԥсуаа ҳабзазара, ҳкультура, ҳанхашьа, ҳанҵышьа, ҳдунеихәаԥшышьа. Аҵарауаҩ, афльклорҭҵааҩ Сергеи Зыхәба ианҵамҭақәа рҿы иҩуан, ақьаад ахь ирзиамгаз, изхьымӡаз афольклортә нҵамҭақәа шыҟоугьы, еиқәхаз ҟаимаҭла ишаадырԥшуа "аԥсуаа аҭоурыхтә мҩа ду ишанысыз". Аҵарауаҩ иазгәеиҭон аԥсуаа "адунеи иқәынхо ажәлар дуқәа рҿы иацәыԥхамшьакәа, уимоу изларылагылаша адоуҳатә культуратә баҟа ссирқәа аԥырҵеит" ҳәа.
Аԥсуа жәлар рҿаԥыҵтә рҿиамҭақәа ашәҟәы анҵара ианалагаз 19-тәи ашәышықәса аҩбатәи азбжа инаркноуп, насгьы иахьа уажәраанӡагьы уи апроцесс аанымкылац. Жәлар рырҿиамҭақәа иаадырԥшуеит ҳара егьырҭ амилаҭқәа ҳазлареиԥшым, ҵасқәас иҳамаз уҳәа, ҳхаҭара шьақәзыргыло хьыршәыгәқәаны ҳдоуҳатә культура иаласоуп ҳфольклор.
Аԥсуа жәлар рҳәамҭақәа рҿы имаҷым аԥҳәыс лаҳаҭыр иазку анҵамҭақәа, урҭ иаадырԥшуеит ауаажәларра рсоциум аҿы уи лроль хаданы ишыҟаз, насгьы, лыхьӡи лыхьымӡӷи рыхьчара ахаҵа ишиуалыз. "Ала бзиа аԥҳәыс илеишуам", - рҳәоит аԥсуаа, уи ала лара лаҳаҭыр шдуу, ишабалакгьы улызныҟәар шамуа аарԥшуа. Даҽаџьара иаҳԥылоит "Ан ахьы дазыԥсахуам" ҳәа ажәаԥҟа, "Аԥҳәыс бзиа дызмоу, мҩаныфа иҭахӡам" - ҳаԥхьоит даҽаџьара. Абас ҳҿынаҳхар, имаҷым аԥҳәыс лаҳаҭыр иазку аҳәамҭақәа.
Иахьа сыззааҭгыларц исҭаху, аԥҳәысеиба илыдҳәалоу ахәыцрақәа роуп. Санхәыҷыз абыргцәа исзеиҭарҳәахьаз ахы ахьцо ала, аԥҳәыс деибаны данынхалакгьы, маҷк аамҭа анцалак, уи лразҟы амҩақәҵара иалагон. Еиҳаракгьы, аԥҳәысеиба ахшара ааӡатәыс илымазар, лхәыҷқәа абыс ироуша иазхәыцуан. Избан, сазҵаауан сара. Избанзар "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит" рҳәон аиҳабацәа.
Ииашаҵәҟьаны, аԥҳәыс деибаны данынхалакгьы, икылкааны илышьклаԥшуан, иҟан уи лымариа иашьҭалоз ахацәагьы. Абас иҟамларц азы, лара хаҵа дрышьҭуан.
Ҳара ҳқыҭа аҩадахьы инхон ҭаацәарак, урҭ хәҩеишьцәа ыҟан. Акыр саныҩеидас ауп ианеилыскааз, аишьцәа реиҳабы, аныки абыки ирхылҵыз шиакәмыз. Уи дышхәыҷӡаз иаб дыԥсит, нас иан ҳара ҳқыҭаҿы инхоз ԥҳәыс даазымгацыз ахаҵа дирҭеит. Араҟа лара илыхшеит даҽа ԥшьҩыԥацәа. Аишьцәа реиҳабы дырнықәуан, еилых рымамызт. Ҳаиҳабацәа ишырҳәоз ала, ажәытәан, аԥҳәысеиба аҷқәын дирҭар ауан, уи иахьеиԥш иҵәылырхуамызт.
Хымԥада, иуԥылон аԥҳәысеиба лхәыҷы иаб иҩны дааныжьны, лара аҩынра ҳәа даҽазнык данцозгьы, аха еиҳаракгьы, ан лыхшара лара ишлыцыз хаҵа дрышьҭуан.
Зынӡа ажәытәӡа, аиашьа дыԥсыр, уи иԥҳәыс иашьа дирҭон, илымаз ахшара иҩны иааӡарц, раб игәара иацәымӡырц азы. Абри аверсиа еиҳа ижәытәӡатәиуп, избанзар иаҳхысыз ашәышықәсазы ус еиԥш ахҭысқәа уԥыломызт, иуԥыларгьы, ихьымӡӷны иршьо иалагахьан. Ари иахьа ҟалашьа змам акәны иаҳбозар, ажәытәан аԥҳәысеиба лразҟы мҩақәырҵон, илымаз ахшара абыда инымхарц азы, рыжәлантәқәа рааигәара инхарц азы. Абри аҳәамҭазы санду исалҳәахьан, ус зыҟарҵоз "ахәыҷқәа рымазар, раб иҩны иааӡарц, атәымџьара икыдымԥшыларц азоуп" ҳәа.
Анаҩстәи аамҭақәа рзы, аԥҳәысеиба "арбаӷьгьы шлеиҽырбоз" рхашҭуамызт, убри аҟынтә, шамаха уи деибаны дынрыжьуамызт. Ус акәзаргьы, абзҳәацәа аԥҳәысеиба еснагь рылаԥш лхын, убас иҟоуп иахьагьы. Гәнаҳарыла ахҳәаа анлоуагьы ыҟоуп, избанзар "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит".
Ажәытә аамҭақәа рзы, аԥҳәысеиба аҭаацәара иаламлацыз дирҭозҭгьы, анаҩсан, лара аразҟы лоур, дҵәылырхуа иалагеит. Ҳазҭагылоу аамҭақәа ртәы ҳҳәозар, еилыҵыз, ма еибахаз аҩнра ҳәа данцо, иахылҵуа ацәажәарақәа рацәоуп, дызго иҭынхацәагьы уи ианаҿагыло ыҟоуп. Атрадициақәа рҽырыԥсахуеит, аха, ус акәзаргьы, "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит" захьӡу аилкаара ԥсахрак амоуӡакәа иахьагьы иаанхоит.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь еибаны инхаз аҳәса маҷҩымызт, урҭ рахьынтә иҟоуп анаҩсан зразҟы еиқәзыршәаз, аха ҳара ҳауаажәларратә философиаҿы арҭ ахҭысқәа еиҳа негативла ишрыдыркыло убаратәы иҟоуп. Ахаҵа аԥҳәысеиба хатә ҩызас дигар лыхшареи лареи рныҟәгара илшозар, иамоузеи уи? Иабанӡаиашоу ауаҩы ихатә ԥсҭазаара аҵәылхра? Акырынтә исаҳахьеит абарҭ иреиуоу аҭагылазаашьақәа анцәырҵлакгьы, ауацәа аразҟы шеиԥдырҟьо, нас аԥҳәсеиба дзыдмыргаз иразҟы аныманшәаламхо.
Сара иахьсызҳауаз ақыҭаҿы, ҳанхарҭа иацәыхарамкәа анышәынҭрақәа ыҟан. Усҟан ирлас-ырласны иныҟәоз автобус зны-зынла даанагон ашәы зхьыссы иҟаз аԥҳәысеиба. Лыла аҭаԥшырҭа умоуа ашәы даганы дшыҟазгьы, иубон дшыԥшӡаз, автобус аанӡа ҳәа лыҩныҟа дцарцаз дахьгылоз аангыларҭаҿы илыхәаԥшырц инеиуазгьы ыҟан, убас деиҿкаан, ашәы илшәыз лыԥшӡара азхымҩо.
Лара ҩыџьа ахшара дранын, қәрала 25 шықәса дреиҳамызт усҟан. Еснагь ахьаа зхыз лыблақәа уажәгьы исгәалашәоит. Аамҭа анца, абри аԥҳәыс ԥшӡа лшәы анылшәылх ашьҭахь, дышԥҳәысеибазгьы, ашьҭазааҩцәа лоуит. Илышьҭалеит аԥҳәыс дзымгацыз аҷқәынцәагьы. Руаӡәы лгәы дақәшәон, аха лара лани, нас лабхәындцәеи илцәыԥсыз лхаҵа қәыԥш ишьҭахь ахаҵацара ԥхашьароуп ҳәа ианылҿадырхьы, мап лкит. Уаҳа разҟы лмоукәа ус дымҩаст. Иахьагьы данысԥыло ихьаазгоит уи лразҟыдара, лԥацәеи лмаҭацәеи ыҟазаргьы, аԥҳәысеибара иархәашьит лыԥҳәыстә разҟы ҳәа исыԥхьаӡоит.
Ҳара зны-зынла иҵоурам ашьцыларақәа шьҭыхны изкуа, иааџьоушьаратәы, аԥҳәысеиба аразҟы анлоуа ҳазыразым, ҳахыбаауеит, уи лынасыԥ ҳдунеи ашьҭыҵра иаԥырхагахарызшәа. Сара шәсазҵаауазар, аразҟы лоур, иҵегьы ахшара лыхшар еиӷьуп, лгәы ҭаҷаҷаны, ахҳәаақәа налхьысуа дынхар аасҭа…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ииасыз амчыбжь азы Аԥсны авирус аламырҵәаразы Урыстәылантәи ацхыраара аашьҭын, ареспубликаҿы ирыдкылан ауснагӡатә ҿыцқәа аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ашьақәыртәаразы. Апандемиа аамҭазы Аԥсны аҽаҩра уаргәырӷьартә иҟоуп, ирманшәалоуп уи Урыстәылаҟа аекспорт ашьҭра.
Ииасыз амчыбжь азы иналукаашаз ажәабжьын Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ амобилтә госпиталь Аԥсныҟа аара.
Урыстәыла Аладатәи арратә округ амобилтә хырхарҭарацәалатә госпиталь Ставропольтәи атәылаҿацә аҟынтәи Аԥсныҟа иааит. Амобилтә госпиталь ареспубликахь идәықәҵан жьҭаара 17 рзы акоронавирустә инфекциа змоу апациентцәа рыхәышәтәраҿы ацхыраара аҟаҵаразы. Агоспиталь асасааирҭа "Аиҭар" аҵакыраҿы иргылоуп.
Ачымазцәа шьҭаҵахоит асасааирҭа ахԥатәи акорпус аҿы ҟәша-ҟәшала еихшаны. 100 иара-ҭыԥк еиҿкаахоит. Аха иахәҭаны иҟалар 150 пациент рыдыркылоит.
Амобилтә госпиталь аҿы ишьақәыргылоуп арԥҳақәа иԥсабаратәымкәа аҳауа рҭазырсуа аппаратқәа, апациентцәа интенсивла ргәаҭаразы амониторқәа, арентгенографиатә аппаратқәа, УЗИ аппаратқәа, ашьа анализҟаҵагақәа.
Аԥхьатәи апациентцәа агоспиталь иаднакылеит жьҭаара 20 рзы. Ачымазцәа арахь иааргоит Ацхыраара ласы ала. Адкыларҭаҿы урҭ агәаҭара иахрыжьуеит, ршьа иалоу аҵәыҵәри гәарҭоит, ршоура ршәоит, ахаҭалатә карточка еиҿыркаауеит.
Уи адагьы ақалақь анапхгареи агоспиталь анапхгареи реиқәшаҳаҭрала иӡбоуп ақалақьтә лабораториа ацхыраара аҭаразы ПЦР-диагностика уа иҟарҵаларц. Есыҽны шәкы рҟынӡа ПЦР-диагностика аҟаҵара ауеит. ПЦР-диагностика аҭакқәа роура алшоит 40 минуҭ рыҩныҵҟа.
Аҟәа, аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы еиҳа аамҭа иақәшәо амобилтә лабораториа аусура ишалаго атәы ҳәан ақалақь ахадеи амедицинатә усҳәарҭақәа рхадацәеи реиԥылараан.
Алабораториа ада ԥсыхәа аҟамзаара адҳәалоуп ахәышәтәырҭаҿы ачымазцәа рыдкылара алагара.
Аҟәа асанитартә ҳақьым хада Алла Белиаева илҳәеит ачымазцәа рырацәахара инадҳәаланы анализқәа аҩны ргаразы агәыԥ шеиҿкаахо атәы. Иахьазы, ԥсшьарада ҩ-гәыԥк аус руеит.
Жьҭаара 22 рзы Аҟәатәи ахәыҷтәы поликлиникаҿы COVID-19 рылоуп ҳәа агәҩара ззыҟоу ма изыхьуа ахәыҷқәа рзы акабинет аадыртит. Акабинет аполиклиника ахыбраҿы иҟоуп, аха аҩналарҭа хазуп. Ахәыҷқәа рыдкылара мҩаԥыргоит аҳақьыми амедиаҳәшьеи.
Уажәшьҭарнахыс Москватәи адиаспора Гәдоуҭатәи агоспиталь аусзуҩцәа аԥарацҵа рзыршәалоит. Адиаспора ирыӡбеит аҿкчымазара змоу рҟны аус зуа аԥарацҵа роуларц.
"Ацәаҳәа ҟаԥшь" аҿы аус зуа амедусзуҩцәа уажәшьҭарнахыс аԥарацҵа роулоит" ҳәа арадио Sputnik иазеиҭаҳәеит адиаспора рнапхгара алахәыла Инна Барчанԥҳа.
Жьҭаара 1 аахыс аԥарацҵа иартәахьеит миллионки 900 нызқьмааҭ.
Амчыбжь азы реиҳа излацәажәақәоз иреиуахеит ЖӘыргьыҭ ақалақь аҿы абанк ақәлара.
Абџьар зыҟәныз ахаҵа Жәыргьыҭ абанк аҟны жьҭаара 21 рзы шьыбжьон 40-ҩык иреиҳаны ауаа шасыс игеит, иара миллионбжак доллар ирҭарц адҵа ҟаиҵеит.
Сааҭла имҩаԥысуаз аиҿцәажәарақәа рышьҭахь, асааҭ 22:00 рзеиԥш, хҩык ашасцәа рышьҭахь иҽыҵәахны, ахыбра дыҩныҵит.
АИХқәа рдыррақәа рыла, иара хҩык атҟәацәа иманы Аԥсны аганахь ддәықәлеит.
Убри аан Жәыргьыҭ абанк иақәлаз ахаҵа Егры аӡиас ала Аԥсны аҳәынҭқарратә ҳәаа дахымсӡеит, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны ашәарҭадаратә маҵзура аҳәаахьчаратә гәыԥ аиҳабы Рустам Латипов.
Сынтәа иҟоу аамҭа уадаҩ аан Аԥсны аҽаҩра беиа ҟалеит.
Амандарина, ахәырма, афеихо, араса рекспорт 2020 шықәса цәыббрамзази жьҭаарамзази 2019 шықәса, иара абри аамҭазтәи арбагақәа ирхысит, абри атәы Sputnik иазааицҳаит Аԥсны аҳәынҭқарратә аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы Гурам Инаԥшьба.
Иара иажәақәа рыла 2019 шықәса цәыббра-жьҭаара амзақәа рзы атәыла иалган 200 кьыла ахәырма, сынтәа –тоннак, афеихо: 42,9 тонна– 65,9 тонна. Арбагақәа еиӷьхеит амандарина аганахь алагьы. Иахьазы Аԥсны иалгоуп 269 тонна.
Иара убас арбагақәа ҳаракуп араса. 2020 шықәсазтәи арбагақәа: 387,6 тонна; 2019 шықәсазтәи арбагақәа: 169 тонна.
Аԥснынтәи Урыстәылаҟа аекспорт ирго ацитрустә шәырқәа рыхәԥса еиҵатәуп ҳәа иҳәеит Sputnik аинтервиу азҭаз ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа.
Уаанӡа Аслан Бжьаниа аекономикеи ақыҭанхамҩеи рминистрцәа адҵа риҭеит ацитрусқәа Аԥсны анҭыҵҟа рекспорт ахәԥса аларҟәразы ауснагӡатәқәа рыдыркыларц азы.
"Ҳара иҳаӡбеит ҳброкертә конторақәа арҭ аидарақәа имҩаныргаларц. Ацитрусқәа рекспорт азы уаанӡа 10 мааҭк шәатәызар, уажәшьҭарнахыс быжьмааҭк рҿы ишьақәыргылоуп", - иҳәеит Џьапуа.
Иахьазы ацитрусқәа рекспорт 2 839 кьыла ыҟоуп. Ҵыԥх уажәааны 570 кьыла ракәын иахгаз ҳәа иҳәоит аминистр.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа жьҭаара 22 рзы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа инадҳәаланы ажәлар рахь ааԥхьара ҟаиҵеит.
Атәылаҿ иалагалоу аԥкыратә уснагӡатәқәа рганахь ала иазгәеиҭеит ауаа акоронавирустә инфекциа рацәыхьчара – анапхгара рзы ихадароу усны ишыҟоу.
"Ҳәарада шьаҭанкыла аԥсҭазаара аиҭакра акыр иуадаҩроуп, аха иахьазы абасала мацароуп хымҩаԥгашьас иҟоу. Аҳәара зуеит иҟоу аҭагылазаашьа еилкаарыла шәазнеирц. Иҳадаҳкыло ауснагӡатәқәа зегьы ззырхо ҳтәылауаа рыԥсҭазаареи ргәабзиареи рыхьчароуп", - азгәеиҭеит ахада.
Ауааԥсыра рахьгьы ааԥхьара ҟаиҵеит ԥсыхәа шамоу ала рхы рыхьчаларц, аԥҟаррақәа ирықәныҟәаларц.
Бжьаниа инарҭбааны дазааҭгылеит атәыла агәабзиарахьчареи амедицинеи ирымоу апроблемақәа, ауааԥсырагьы агәра дырго иҳәеит атәыла анапхгара шьаҿа-шьаҿала урҭ ирыдҳәало азҵаарақәа зегьы шырыӡбо азы. Иара иҳәеит апандемиа ааҟалазар, атәыла аиҳабыра, абизнес еилазаара, Москвеи Ҭырқәтәылеи инхо аԥсуа диаспора, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа 250 миллион мааҭ рҟынӡа шнырххьо.
Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа иакәзар Аԥсны анҭыҵ аус зуа аҳақбымцәа рахь ааԥхьара ҟаиҵеит Аԥсны ацхыраара ҟарҵарц азы.
"Урыстәыла Аԥсны ишацхраауагьы амедицинатә персонал рзымхара ыҟоуп. Раԥхьа иргыланы азымхара ыҟоуп Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҿи егьырҭ аҟәшақәа ахьаарту ахәышәәтырҭақәеи рҿи", - иҳәеит иара.
Аминистр иазгәеиҭеит ареспубликаҿ ишазымхо ареаниматологцәа, апульмонологцәа, атерапевтцәа, аинфекционистцәа, аепидемиологцәа уҳәа COVID-19 иаҿагылан аус зухьо.
Аепидемиа иалагеижьҭеи жьҭаара 25 рзы Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 3739-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 1462-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 35-ҩык.


Sputnik, Саида Жьиԥҳа.
Ҩымш рыла ақырҭуа мпыҵахалаҩцәа ҳтәыла ахыи аҵыхәи рнапахьы иааргеит. Ишьақәгылеит Мрагыларатәии Мраҭашәаратәии афронтақәа. Аӷацәа рымчқәа аизырҳара иаҿын. Иҟан ашәарҭара ӷәӷәа, Краснодар атәылаҿацәи ҳареи ҳаимаздоз ҳашьхатә мҩақәа рнапахьы иааргоит ҳәа. Уи алыршахар, Нхыҵ-Кавказынтәи иҳауоз ацхыраара аанкылахон. Убри аҟнытә, аԥсуа ар ркомандаҟаҵаҩ Владислав Арӡынба адҵа ҟаиҵеит, Гагра араион ахақәиҭратә жәылара амҩаԥгаразы. Аибашьратә ԥышәа змамыз аԥсуа ҵеицәа рзы, уи раԥхьатәи аоперациахеит.
Гагратәи ахыхьчаратә цәаҳәа акомандаҟаҵаҩ Сергеи Дбар драԥхьагыланы, жьҭаара 2, 1992 шықәсазы, зықьҩык аԥсуа еибашьцәа Гагра араион аҭарцәразы ажәылара мҩаԥыргеит, дара рхыԥхьаӡараҿы дыҟан, Бзыԥҭа аҳаблан ииз иааӡаз 37 шықәса зхыҵуаз Ростислав Гьаргь-иԥа Кьетиагьы.
Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьра алагаанӡа, Ростислав Кьетиа иҭаацәа иманы дынхон Шәача ақалақь. Зыбзазара шьақәзыргылахьаз, зыхшара рааӡара ада уалԥшьа змамыз аԥсуа хаҵа, ихахьы изаагомызт, зныҭрыс, шықәсырацәалатәи иџьабаа нкажьны бџьарла иԥсадгьыл ахьчара иқәшәоит ҳәа.
"Аибашьра аналага амш аҽны, нанҳәа 14 рзы, Шәача ақалақь, сҩыза Лаврик Дашьелиеи сареи, даҽа қырҭуа хаҵаки аресторан аҟны ҳтәан. Ус, машьынак аангылан, хҩык агырцәа ҩҭыҵын, ҳганахь рҿаархеит. Сара саб игәараҭа ахьыҟоу Бзыԥҭа, ааигәа-сигәа ақырҭцәа ракәын инхоз аҟнытә, рбызшәа маҷк еилыскаауан. Руаӡәы, иҳадтәалаз дааидгылан қырҭшәала, (инормативтәым алексика ала аԥсуаа рзы даацәҳан) ус иҳәеит "Аԥсны аибашьра иалагеит, закәытә хақәиҭроузеи ирҭаху агәымхацәа"-ҳәа. Иаразнак Лаврик иахь ҿаасҭит аҳәызба шьҭых, ҳаргәыдлоит ҳәа. Аибарххара ҳалагоны еиԥш, иҳадтәалаз ақырҭуа ҳаимихит", — иҳәеит аибашьра атәы шиаҳаз игәаларшәо Ростислав Кьетиа.
Аресторан иандәылеибага, уи аамҭазы Шәачатәи ахәшәтәырҭаҿы ишьҭаз Ростислав иашьа Гарри иахь иҿынеихеит. Аха иара, аибашьра шалагаз иаҳаны дцахьан. Адырҩаҽны, зыԥсадгьыл азы згәы былуаз Ростислав, иҭаацәеи иусуреи ныжьны Аԥсныҟа даауеит.
"Нанҳәа 15 аҽны, Цандрыԥшь ақырҭуа десант анӡхыҵуаз ауп. Аха сара сахьӡеит аҳәаа аиасра. Иаразнак Бзыԥҭа снаӡаны, ашәарыцага шәақь аашьҭхы ақыҭсовет аҟны снеит. Араҟа Бзыԥаа ахацәа еизахьан, сашьцәагьы рыгәҭа иҟан", — еиҭеиҳәоит аветеран.
Абџьар змаз рхыԥхьаӡара зынӡа имаҷын, дара урҭгьы ашәарыцагақәа ракәын. Ростислав Ԥсахара аиҩхаа дыбжьаланы, аерман ахацәа, шәҳадгылома ҳәа дразҵаауа далагеит. Аха аӡәгьы изымгәаӷьит, амала ҩыџьа ашәақьқәа ирҭеит. Уи аҽны, Гагра, асасааирҭа "Украина" аҟныӡагьы инеизаап ҳаибашьцәа, аха изхыҵыз адесант ԥхьаҟа ирымшьҭит.
"Асасааирҭа "Украина" азааигәара раԥхьатәи аиҿахысра ҟалеит. Ҭарба ҷкәынакгьы даҳцәыршьит, иҳацыз Леонид Инал-иԥа дырхәит", — иҳәоит Ростислав.
Амчқәа ахьеиҟарамыз иахҟьаны, аԥсуаа Гагра иалҵит, уи алагьы, ахыхьчаратә цәаҳәа шьақәгылеит Ԥсахара ақыҭан.
"Атоннель ахьчаразы, 12-ҩык ҳаанрыжьит, аха ҩымш рышьҭахь, абџьар ҵәахны Бзыԥҭаҟа шәхынҳәы ҳәа иаҳзаарыцҳаит. Абџьар ҵәахышьа ҳамазма, усгьы ҳаизибархомызт. Еицқәаз иҳаӡбеит, Мамзышьхала ҳшынеибарку Бзыԥҭаҟа ҳалбаарц. Ҳара ҳамҩанызгоз дҳамамызт, убри аҟнытә амҩа ҳацәхҟьеит. Ҳшымгәыӷӡоз, машьыналаскгьы ааҳахьӡеит. Аерман ҭаацәара ракәын. Иҟоузеи Гаграҟа ҳәа ҳанразҵаа, ақырҭцәа ақалақь рнапахьы иааргеит рҳәеит", — игәалашәоит аибашьҩы.
Аԥсны атәылахьчара иахагылаз, аибашьцәа рсиа иахәаԥшны ишҭырҵаауаз, ирыӡбеит арратә кафедра иахысуаз ааизганы аминаршәгатә ԥхьаӡара аԥырҵарц. Ус, Ростислав Кьетиа, Гәдоуҭа ақалақь дыршьҭит аҽазыҟаҵара ахысразы. Иареи, иҩыза Тахьыр Дбари агәыԥ аԥшыхәыҩцәас иахырԥхьаӡалеит.
"Аибашьра ҳахьынӡазыхиоу аилкааразы, раԥхьаӡакәны ҳааргеит Пицунда, араҟа "Птицефабрика" ҳәа иахьашьҭоу аҭыԥ аҟны ҳдыргылеит. Руслан Шамба командаҟаҵаҩс дызмаз, 22-ҩык рҟныӡа ишьақәгылаз аԥхьаӡара, хархәагас иҳаман 120-тәи азага змоу аминаршәгақәа ԥшьба. Тахьыри сареи аԥшыхәра ҳцон аҟнытә иаҳдыуан, аӷа ихырӷәӷәарҭақәа ахьыҟаз. Убарҭ ирықәыршәаны ҳхысуан. Пицунда ҳахьынӡагылаз, ақырҭцәа реибашьыгатә техника хьанҭакгьы (БМП) ҭаҳархеит", — иҳәоит аветеран.
Аминаршәгатә ԥхьаӡара ахьгылаз ақырҭцәа ианеилыркаа, иреихсуа иалагеит. Аԥсуа еибашьцәа реимадара анҿахҵәа, аԥсҭабара ҟалаанӡа, Ԥсахара аҩадатәи аиҩхаахь ииаргеит. Уи аамҭазы, Гагратәи ажәыларатә аоперациагьы нап адаркраны иҟан.
"Уантәи, Гагратәи адәыӷбаанҿасырҭеи ахәбатәи аиланхарҭеи "Сихарули" ҳәа изышьҭаз ақыҭеи ҳалахысуа ҳалагеит. Убри аамҭазы, ааигәа инхоз ақырҭцәа рышьҭабжь цәгьахеит. Еибарыҩуа рҿынархеит аҳәаа аганахь", — игәалашәоит Ростислав.
Аминаршәга аԥхьаӡара, амандаринаҭра ишҭагылаз, ҩ-вертолиотк (Крокодил) ажәҩан иаахалеит. Иҳажәырҵоз ахқәа аҵлақәа адац ишакыз иҵыржәуа иалагеит. Ҳхы ахьаҳгара ҳзымдыруа ҳаилагьежьит. Ус ишыҟахыз, ҩ-ҳаирпланкгьы (Сушка) рҿаархеит. Аурысцәа роуп ҳәа маҷк ҳгәы ҳарӷәӷәеит, аха ҩаԥхьа ҳаӷацәа ракәзаарын. Анцәа ҳрыцҳаимшьазтгьы, ас еиԥш ахымца ахьааиуа, аиқәхара уадаҩуп", — аԥсра алакҭа ианҭаԥшуаз атәы еиҭеиҳәоит аветеран.
Аԥсуа еибашьцәа, жьҭаара 2 рзы ажәылара ианеиха, аминаршәга аԥхьаӡара алахәцәа, аибашьыгатә машьынақәа рыла рабџьар рыманы ақалақь ажәытә хәҭа аиҩхаахь ицеит. Гагра араион ахы ианақәиҭха, ари агәыԥ еихыршеит.
Ростислав Кьетиа, Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьра ажәыларатә аоперациақәа зегьы дрылахәын. Аиааира даԥылеит Гал. Аибашьра еилгаанӡагьы, Ростислав Кьетиа иҭаацәа Бзыԥҭаҟа иааигахьан. Уи нахыс, Шәачаҟа дыхнымҳәит.
Гагра араион ахақәиҭтәра аԥсуа еибашьцәа аԥышәа ду рнаҭеит, ргәы шьҭнахит, агәра ргеит, ԥхьаҟа Аԥсны ахыи-аҵыхәи аҭарцәрагьы шрылшо.
"Ҳара ҳаԥсадгьыл азы акәын ҳзеибашьуаз, убри аҟнытә шьҭахьҟа хьаҵшьа ҳамамызт. Усҟан иааҳарԥшыз аӡәкреи аҳәоуеиқәшәареи иабзоурахеит Аиааира дугьы. Сара даара сгәы азыҳәоит, Аԥсны бзиа избо зегьы, ҳполитикатә дунеихәаԥшышьа наскьаганы, ҳажәҩахыр еибыҭаны, еиқәҳархаз ҳаԥсадгьыл қәнагала амаҵ азаҳуаларц. Аԥсны зшьа ахьыршу ҳҵеицәеи, аибашьра адәаҟны згәабзиара нзыжьызи, еиҵагыло абиԥареи раҳаҭыр азы" — иҳәоит аибашьра автеран, "Агәымшәаразы" амедал занашьоу Ростислав Кьетиа.
Гагра араион ахақәиҭтәра рхы ақәырҵеит 117-ҩык аибашьцәа.
Аԥсны Акинематографистцәа реидгыла ахантәаҩы, актиор Кьасоу Ҳагба Sputnik акорреспондент аинтервиу лыҭо, дазааҭгылеит ихәыҷра ашықәсқәеи, ирҿиаратә мҩа шалагази, иаликаауа аспектакльқәеи, инаигӡахьо арольқәеи ртәы.
Наала Гәымԥҳа, Sputnik.
Кьасоу Ҳагба аиицәажәара анхациркыз, гәыблыла ихәыҷратәи ашықәсқәа игәаларшәеит.
"45 шықәса инарзынаҧшуа ақалақь аҟны сшынхогьы, ҧхыӡла ақыҭа ауп избо. Схәыҷреи сқәыҧшреи зегьы сқыҭа иадҳәалоуп. Саныхәыҷыз саб дҳаҧхеит, сан хҩык ахшара ааӡатәыс ҳлоуит. Есымшааира Анцәа диҳәон, игәра лгон. Аџьабаа ӷәӷәаны илбеит ҳааӡараҿы", - иҳәеит иара
Кьасоу Ҳагба қәҿиарала дҭалоит, дагьалгоит Ш. Русҭавели ихьӡ зху Қырҭтәылатәи Аҳәынҭқарратә Атеатралтә Институт.
"Афбатәи акласс ааныжьны сҭалеит уахынлатәи ашкол. Ажәабатәи акласс саналга, исыӡбеит сактиорхарц, сҭаларц Атеатралтә институт. Акино, атеатр, акультура рахь агәыблыра сзыркыз ҳәа исыҧхьаӡо, сызхәаҧшуаз акиносахьақәа, актиорцәа уаҟа рыхәмаршьа атәы ауп. Уи аҩыза алшара ҳаман, лассы-лассы ҳқыҭа иаҭааны афильмқәа ҳдырбон. Раҧхьаӡакәны актиорк иаҳасабала асценахь сцәырҵит Аинститут аҭаларазы аҧышәара анасҭоз амш аҽны. Аҧышәара лыдылкылон Нелли Ешҧҳа. Исыдылҵеит аетиуд ақәыргылара. Мчыбжьык ашьҭахь сааины, ашәарыцараҟны слеи сареи ҳзыниаз ахҭыс ала илыдызгалеит. Уи даара ахәшьара бзиа алҭеит, убас сҭалеит Қарҭтәи Атеатралтә институт", - ҳәа игәалаиршәоит.
Кьасоу Ҳагба имаҷымкәан инаигӡахьеит асценатә рольқәа, ихадароу ахаҿсахьақәа. Урҭ рахьтә: Молчалин ("Зыхшыҩ зызрыцҳароу" А. Грибоедов), Аԥсҳа Леон ("Аԥсҳа Леон" А. Агрба), Цезарь ("Иули Цезарь" У. Шекспир), Махаз ("Махаз" Ф. Искандера, ареж. В. Ақаҩба), Тартиуф ("Тартиуф" Мольер, ареж. К. Хачегогу), Лаимен ("Ашьха Морган аҟынтәи хланҵы" А. Миллер, ареж. В. Ақаҩба), Џьонни Паттинмаик ("Адгьылбжьаха Кинишмаҟынтәи ахымхәа" Макдонаха, ареж. В. Ақаҩба). "Кьоџьаа рҭыӡшәа" Гольдони (Исидоро), "Брисбенынтәи аемигрант" Шехаде (Ашькылкҩы, ареж. В. Ақаҩба), "Аӡыцәа шкәакәа" В. Касланӡиа (Зафас, ареж. В. Ақаҩба), "Ацынҵәарах" Б. Шьынқәба (Хамыҭбеи Чачба).
"Раҧхьаӡакәны ихадоу ароль сыхәмарит Вампилов ипиеса ала иқәыргылаз аспекталь "Аҭӡамц" аҟны. Уаҟа ихадароу апрокурор ироль насыгӡон. Ари ақәгылара сдипломтә усумҭа акәын, ибзианы ирыдыркылеит. Анаҩс Аҧсны ирацәаны ақыҭақәа ҳарҭааны идҳарбеит", - ҳәа азгәеиҭоит Кьасоу Ҳагба.
1978 шықәса раахыс С. Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа аҳәынҭқарратә драматә театр аҟны иҟаз афольклортә ансамбль "Уарада" дасолистын. 1999 шықәса инаркны 2000 шықәсанӡа Аҧсны Акультура Аминистрс дыҟан. 2002 шықәсазы Аҧсны Аҳәынҭқарра Апарламент адепутатс дыҟан. Кьасоу Ҳагба С. Ҷанба ихьӡ зху Аҧсуа ҳәынҭқарратә драматә театр иаҧхьагылоу актиоруп.
Актиор ихаҿы иаанхаз, еиҳа игәалашәарақәа иаарылыҳәҳәо иҟоу Швеицариа иқәдыргылаз аспектакль ауп. Уи атәы ҳзеиҭеиҳәеит актиор.
"Аҧсны Аџьынџьтәылатә еибашьра алагара мызқәак шагыз, Швеицариа атәылаҟны агастрольқәа ҳаман. Уи иреиӷьу агастрольқәа ируакуп сара сзын. Гиульден ипиесала иқәыргылан "Кьоџьаа рҭыӡшәа" заыхьӡыс аспектакль. Иқәиргылеит Валери Михаил-иҧа Ақаҩба. Ари раҧхьаӡатәи Аҧсуа театр аҳәаанырцә ақәгылара акәын. Аспектакль ахы инаркны аҵыхәанӡа аҧсышәала имҩасит. Ахәаҧшцәа аспектакль алагаанӡа ирзеиҭарҳәеит уи аҵакы зызкыз, аҭоурых. Иџьоушьаша, абызшәа шырзеилымкаауазгьы, ахыбра зегьы ҭәын, ҭыҧк ҭацәны усгьы иубомызт. Аспектакль ашьҭахь ахәаҧшцәа зегьы ҳадеизаланы ҳнапынҵамҭа иаҳәон", - ҳәа игәалаиршәоит актиор.
Асцена Кьасоу Ҳагба изыҳәан ҧсҭазаароуп, идунеи шьаҟа ӷәӷәаны иаҵагылоуп.
"Асцена уанықәгыла нахыс, ахәаҧшҩи уареи шәеимадара ацәажәара уалагаанӡа,уҩнуҵҟатәи уҧсҭазаара иахылҵуа ацәанырреи дареи еиқәшәаны ианеилаҵәалак, нас ауп амшын иху аӷбеиҧш уаманы аҿанынанахо. Уроль нагӡаны уаналгалак, ахәаҧшҩы ибла ихубаало аҧхарра иабзоураны, еиҭах сыхәмарындаз ҳәа агәаҳәара узцәырҵуеит. Зегь реиҳа ихадароу, ауаҩы ихы мжьакәа, дызҿу аус ишақәнагоу даназнеиуа, убасҟан ауп иҧсҭазаара аҵакы анаанахәо, алҵшәа анаиуа. Амилаҭ ҟазара - уи ҳара ҳӡырызго, ҳхаҿра, ҳдунеи зегьы идзырбо акакәны иҟоуп", - ҳәа азиҧхьаӡоит иара.
Кьасоу Ҳагба бзиа ибаны, имч-илшара зегьы изанааҭ иазкны, иахьа уажәраанӡа мааҧсарада аус иуеит.
Жәлар рырҿиамҭа хьыршәыгәқәа ҟаимаҭла ирныԥшуеит аԥсуаа ҳабзазара, ҳкультура, ҳанхашьа, ҳанҵышьа, ҳдунеихәаԥшышьа. Аҵарауаҩ, афльклорҭҵааҩ Сергеи Зыхәба ианҵамҭақәа рҿы иҩуан, ақьаад ахь ирзиамгаз, изхьымӡаз афольклортә нҵамҭақәа шыҟоугьы, еиқәхаз ҟаимаҭла ишаадырԥшуа "аԥсуаа аҭоурыхтә мҩа ду ишанысыз". Аҵарауаҩ иазгәеиҭон аԥсуаа "адунеи иқәынхо ажәлар дуқәа рҿы иацәыԥхамшьакәа, уимоу изларылагылаша адоуҳатә культуратә баҟа ссирқәа аԥырҵеит" ҳәа.
Аԥсуа жәлар рҿаԥыҵтә рҿиамҭақәа ашәҟәы анҵара ианалагаз 19-тәи ашәышықәса аҩбатәи азбжа инаркноуп, насгьы иахьа уажәраанӡагьы уи апроцесс аанымкылац. Жәлар рырҿиамҭақәа иаадырԥшуеит ҳара егьырҭ амилаҭқәа ҳазлареиԥшым, ҵасқәас иҳамаз уҳәа, ҳхаҭара шьақәзыргыло хьыршәыгәқәаны ҳдоуҳатә культура иаласоуп ҳфольклор.
Аԥсуа жәлар рҳәамҭақәа рҿы имаҷым аԥҳәыс лаҳаҭыр иазку анҵамҭақәа, урҭ иаадырԥшуеит ауаажәларра рсоциум аҿы уи лроль хаданы ишыҟаз, насгьы, лыхьӡи лыхьымӡӷи рыхьчара ахаҵа ишиуалыз. "Ала бзиа аԥҳәыс илеишуам", - рҳәоит аԥсуаа, уи ала лара лаҳаҭыр шдуу, ишабалакгьы улызныҟәар шамуа аарԥшуа. Даҽаџьара иаҳԥылоит "Ан ахьы дазыԥсахуам" ҳәа ажәаԥҟа, "Аԥҳәыс бзиа дызмоу, мҩаныфа иҭахӡам" - ҳаԥхьоит даҽаџьара. Абас ҳҿынаҳхар, имаҷым аԥҳәыс лаҳаҭыр иазку аҳәамҭақәа.
Иахьа сыззааҭгыларц исҭаху, аԥҳәысеиба илыдҳәалоу ахәыцрақәа роуп. Санхәыҷыз абыргцәа исзеиҭарҳәахьаз ахы ахьцо ала, аԥҳәыс деибаны данынхалакгьы, маҷк аамҭа анцалак, уи лразҟы амҩақәҵара иалагон. Еиҳаракгьы, аԥҳәысеиба ахшара ааӡатәыс илымазар, лхәыҷқәа абыс ироуша иазхәыцуан. Избан, сазҵаауан сара. Избанзар "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит" рҳәон аиҳабацәа.
Ииашаҵәҟьаны, аԥҳәыс деибаны данынхалакгьы, икылкааны илышьклаԥшуан, иҟан уи лымариа иашьҭалоз ахацәагьы. Абас иҟамларц азы, лара хаҵа дрышьҭуан.
Ҳара ҳқыҭа аҩадахьы инхон ҭаацәарак, урҭ хәҩеишьцәа ыҟан. Акыр саныҩеидас ауп ианеилыскааз, аишьцәа реиҳабы, аныки абыки ирхылҵыз шиакәмыз. Уи дышхәыҷӡаз иаб дыԥсит, нас иан ҳара ҳқыҭаҿы инхоз ԥҳәыс даазымгацыз ахаҵа дирҭеит. Араҟа лара илыхшеит даҽа ԥшьҩыԥацәа. Аишьцәа реиҳабы дырнықәуан, еилых рымамызт. Ҳаиҳабацәа ишырҳәоз ала, ажәытәан, аԥҳәысеиба аҷқәын дирҭар ауан, уи иахьеиԥш иҵәылырхуамызт.
Хымԥада, иуԥылон аԥҳәысеиба лхәыҷы иаб иҩны дааныжьны, лара аҩынра ҳәа даҽазнык данцозгьы, аха еиҳаракгьы, ан лыхшара лара ишлыцыз хаҵа дрышьҭуан.
Зынӡа ажәытәӡа, аиашьа дыԥсыр, уи иԥҳәыс иашьа дирҭон, илымаз ахшара иҩны иааӡарц, раб игәара иацәымӡырц азы. Абри аверсиа еиҳа ижәытәӡатәиуп, избанзар иаҳхысыз ашәышықәсазы ус еиԥш ахҭысқәа уԥыломызт, иуԥыларгьы, ихьымӡӷны иршьо иалагахьан. Ари иахьа ҟалашьа змам акәны иаҳбозар, ажәытәан аԥҳәысеиба лразҟы мҩақәырҵон, илымаз ахшара абыда инымхарц азы, рыжәлантәқәа рааигәара инхарц азы. Абри аҳәамҭазы санду исалҳәахьан, ус зыҟарҵоз "ахәыҷқәа рымазар, раб иҩны иааӡарц, атәымџьара икыдымԥшыларц азоуп" ҳәа.
Анаҩстәи аамҭақәа рзы, аԥҳәысеиба "арбаӷьгьы шлеиҽырбоз" рхашҭуамызт, убри аҟынтә, шамаха уи деибаны дынрыжьуамызт. Ус акәзаргьы, абзҳәацәа аԥҳәысеиба еснагь рылаԥш лхын, убас иҟоуп иахьагьы. Гәнаҳарыла ахҳәаа анлоуагьы ыҟоуп, избанзар "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит".
Ажәытә аамҭақәа рзы, аԥҳәысеиба аҭаацәара иаламлацыз дирҭозҭгьы, анаҩсан, лара аразҟы лоур, дҵәылырхуа иалагеит. Ҳазҭагылоу аамҭақәа ртәы ҳҳәозар, еилыҵыз, ма еибахаз аҩнра ҳәа данцо, иахылҵуа ацәажәарақәа рацәоуп, дызго иҭынхацәагьы уи ианаҿагыло ыҟоуп. Атрадициақәа рҽырыԥсахуеит, аха, ус акәзаргьы, "аԥҳәысеиба арбаӷьгьы леиҽырбоит" захьӡу аилкаара ԥсахрак амоуӡакәа иахьагьы иаанхоит.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь еибаны инхаз аҳәса маҷҩымызт, урҭ рахьынтә иҟоуп анаҩсан зразҟы еиқәзыршәаз, аха ҳара ҳауаажәларратә философиаҿы арҭ ахҭысқәа еиҳа негативла ишрыдыркыло убаратәы иҟоуп. Ахаҵа аԥҳәысеиба хатә ҩызас дигар лыхшареи лареи рныҟәгара илшозар, иамоузеи уи? Иабанӡаиашоу ауаҩы ихатә ԥсҭазаара аҵәылхра? Акырынтә исаҳахьеит абарҭ иреиуоу аҭагылазаашьақәа анцәырҵлакгьы, ауацәа аразҟы шеиԥдырҟьо, нас аԥҳәсеиба дзыдмыргаз иразҟы аныманшәаламхо.
Сара иахьсызҳауаз ақыҭаҿы, ҳанхарҭа иацәыхарамкәа анышәынҭрақәа ыҟан. Усҟан ирлас-ырласны иныҟәоз автобус зны-зынла даанагон ашәы зхьыссы иҟаз аԥҳәысеиба. Лыла аҭаԥшырҭа умоуа ашәы даганы дшыҟазгьы, иубон дшыԥшӡаз, автобус аанӡа ҳәа лыҩныҟа дцарцаз дахьгылоз аангыларҭаҿы илыхәаԥшырц инеиуазгьы ыҟан, убас деиҿкаан, ашәы илшәыз лыԥшӡара азхымҩо.
Лара ҩыџьа ахшара дранын, қәрала 25 шықәса дреиҳамызт усҟан. Еснагь ахьаа зхыз лыблақәа уажәгьы исгәалашәоит. Аамҭа анца, абри аԥҳәыс ԥшӡа лшәы анылшәылх ашьҭахь, дышԥҳәысеибазгьы, ашьҭазааҩцәа лоуит. Илышьҭалеит аԥҳәыс дзымгацыз аҷқәынцәагьы. Руаӡәы лгәы дақәшәон, аха лара лани, нас лабхәындцәеи илцәыԥсыз лхаҵа қәыԥш ишьҭахь ахаҵацара ԥхашьароуп ҳәа ианылҿадырхьы, мап лкит. Уаҳа разҟы лмоукәа ус дымҩаст. Иахьагьы данысԥыло ихьаазгоит уи лразҟыдара, лԥацәеи лмаҭацәеи ыҟазаргьы, аԥҳәысеибара иархәашьит лыԥҳәыстә разҟы ҳәа исыԥхьаӡоит.
Ҳара зны-зынла иҵоурам ашьцыларақәа шьҭыхны изкуа, иааџьоушьаратәы, аԥҳәысеиба аразҟы анлоуа ҳазыразым, ҳахыбаауеит, уи лынасыԥ ҳдунеи ашьҭыҵра иаԥырхагахарызшәа. Сара шәсазҵаауазар, аразҟы лоур, иҵегьы ахшара лыхшар еиӷьуп, лгәы ҭаҷаҷаны, ахҳәаақәа налхьысуа дынхар аасҭа…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ииасыз амчыбжь азы Аԥсны авирус аламырҵәаразы Урыстәылантәи ацхыраара аашьҭын, ареспубликаҿы ирыдкылан ауснагӡатә ҿыцқәа аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ашьақәыртәаразы. Апандемиа аамҭазы Аԥсны аҽаҩра уаргәырӷьартә иҟоуп, ирманшәалоуп уи Урыстәылаҟа аекспорт ашьҭра.
Ииасыз амчыбжь азы иналукаашаз ажәабжьын Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ амобилтә госпиталь Аԥсныҟа аара.
Урыстәыла Аладатәи арратә округ амобилтә хырхарҭарацәалатә госпиталь Ставропольтәи атәылаҿацә аҟынтәи Аԥсныҟа иааит. Амобилтә госпиталь ареспубликахь идәықәҵан жьҭаара 17 рзы акоронавирустә инфекциа змоу апациентцәа рыхәышәтәраҿы ацхыраара аҟаҵаразы. Агоспиталь асасааирҭа "Аиҭар" аҵакыраҿы иргылоуп.
Ачымазцәа шьҭаҵахоит асасааирҭа ахԥатәи акорпус аҿы ҟәша-ҟәшала еихшаны. 100 иара-ҭыԥк еиҿкаахоит. Аха иахәҭаны иҟалар 150 пациент рыдыркылоит.
Амобилтә госпиталь аҿы ишьақәыргылоуп арԥҳақәа иԥсабаратәымкәа аҳауа рҭазырсуа аппаратқәа, апациентцәа интенсивла ргәаҭаразы амониторқәа, арентгенографиатә аппаратқәа, УЗИ аппаратқәа, ашьа анализҟаҵагақәа.
Аԥхьатәи апациентцәа агоспиталь иаднакылеит жьҭаара 20 рзы. Ачымазцәа арахь иааргоит Ацхыраара ласы ала. Адкыларҭаҿы урҭ агәаҭара иахрыжьуеит, ршьа иалоу аҵәыҵәри гәарҭоит, ршоура ршәоит, ахаҭалатә карточка еиҿыркаауеит.
Уи адагьы ақалақь анапхгареи агоспиталь анапхгареи реиқәшаҳаҭрала иӡбоуп ақалақьтә лабораториа ацхыраара аҭаразы ПЦР-диагностика уа иҟарҵаларц. Есыҽны шәкы рҟынӡа ПЦР-диагностика аҟаҵара ауеит. ПЦР-диагностика аҭакқәа роура алшоит 40 минуҭ рыҩныҵҟа.
Аҟәа, аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы еиҳа аамҭа иақәшәо амобилтә лабораториа аусура ишалаго атәы ҳәан ақалақь ахадеи амедицинатә усҳәарҭақәа рхадацәеи реиԥылараан.
Алабораториа ада ԥсыхәа аҟамзаара адҳәалоуп ахәышәтәырҭаҿы ачымазцәа рыдкылара алагара.
Аҟәа асанитартә ҳақьым хада Алла Белиаева илҳәеит ачымазцәа рырацәахара инадҳәаланы анализқәа аҩны ргаразы агәыԥ шеиҿкаахо атәы. Иахьазы, ԥсшьарада ҩ-гәыԥк аус руеит.
Жьҭаара 22 рзы Аҟәатәи ахәыҷтәы поликлиникаҿы COVID-19 рылоуп ҳәа агәҩара ззыҟоу ма изыхьуа ахәыҷқәа рзы акабинет аадыртит. Акабинет аполиклиника ахыбраҿы иҟоуп, аха аҩналарҭа хазуп. Ахәыҷқәа рыдкылара мҩаԥыргоит аҳақьыми амедиаҳәшьеи.
Уажәшьҭарнахыс Москватәи адиаспора Гәдоуҭатәи агоспиталь аусзуҩцәа аԥарацҵа рзыршәалоит. Адиаспора ирыӡбеит аҿкчымазара змоу рҟны аус зуа аԥарацҵа роуларц.
"Ацәаҳәа ҟаԥшь" аҿы аус зуа амедусзуҩцәа уажәшьҭарнахыс аԥарацҵа роулоит" ҳәа арадио Sputnik иазеиҭаҳәеит адиаспора рнапхгара алахәыла Инна Барчанԥҳа.
Жьҭаара 1 аахыс аԥарацҵа иартәахьеит миллионки 900 нызқьмааҭ.
Амчыбжь азы реиҳа излацәажәақәоз иреиуахеит ЖӘыргьыҭ ақалақь аҿы абанк ақәлара.
Абџьар зыҟәныз ахаҵа Жәыргьыҭ абанк аҟны жьҭаара 21 рзы шьыбжьон 40-ҩык иреиҳаны ауаа шасыс игеит, иара миллионбжак доллар ирҭарц адҵа ҟаиҵеит.
Сааҭла имҩаԥысуаз аиҿцәажәарақәа рышьҭахь, асааҭ 22:00 рзеиԥш, хҩык ашасцәа рышьҭахь иҽыҵәахны, ахыбра дыҩныҵит.
АИХқәа рдыррақәа рыла, иара хҩык атҟәацәа иманы Аԥсны аганахь ддәықәлеит.
Убри аан Жәыргьыҭ абанк иақәлаз ахаҵа Егры аӡиас ала Аԥсны аҳәынҭқарратә ҳәаа дахымсӡеит, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны ашәарҭадаратә маҵзура аҳәаахьчаратә гәыԥ аиҳабы Рустам Латипов.
Сынтәа иҟоу аамҭа уадаҩ аан Аԥсны аҽаҩра беиа ҟалеит.
Амандарина, ахәырма, афеихо, араса рекспорт 2020 шықәса цәыббрамзази жьҭаарамзази 2019 шықәса, иара абри аамҭазтәи арбагақәа ирхысит, абри атәы Sputnik иазааицҳаит Аԥсны аҳәынҭқарратә аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы Гурам Инаԥшьба.
Иара иажәақәа рыла 2019 шықәса цәыббра-жьҭаара амзақәа рзы атәыла иалган 200 кьыла ахәырма, сынтәа –тоннак, афеихо: 42,9 тонна– 65,9 тонна. Арбагақәа еиӷьхеит амандарина аганахь алагьы. Иахьазы Аԥсны иалгоуп 269 тонна.
Иара убас арбагақәа ҳаракуп араса. 2020 шықәсазтәи арбагақәа: 387,6 тонна; 2019 шықәсазтәи арбагақәа: 169 тонна.
Аԥснынтәи Урыстәылаҟа аекспорт ирго ацитрустә шәырқәа рыхәԥса еиҵатәуп ҳәа иҳәеит Sputnik аинтервиу азҭаз ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа.
Уаанӡа Аслан Бжьаниа аекономикеи ақыҭанхамҩеи рминистрцәа адҵа риҭеит ацитрусқәа Аԥсны анҭыҵҟа рекспорт ахәԥса аларҟәразы ауснагӡатәқәа рыдыркыларц азы.
"Ҳара иҳаӡбеит ҳброкертә конторақәа арҭ аидарақәа имҩаныргаларц. Ацитрусқәа рекспорт азы уаанӡа 10 мааҭк шәатәызар, уажәшьҭарнахыс быжьмааҭк рҿы ишьақәыргылоуп", - иҳәеит Џьапуа.
Иахьазы ацитрусқәа рекспорт 2 839 кьыла ыҟоуп. Ҵыԥх уажәааны 570 кьыла ракәын иахгаз ҳәа иҳәоит аминистр.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа жьҭаара 22 рзы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа инадҳәаланы ажәлар рахь ааԥхьара ҟаиҵеит.
Атәылаҿ иалагалоу аԥкыратә уснагӡатәқәа рганахь ала иазгәеиҭеит ауаа акоронавирустә инфекциа рацәыхьчара – анапхгара рзы ихадароу усны ишыҟоу.
"Ҳәарада шьаҭанкыла аԥсҭазаара аиҭакра акыр иуадаҩроуп, аха иахьазы абасала мацароуп хымҩаԥгашьас иҟоу. Аҳәара зуеит иҟоу аҭагылазаашьа еилкаарыла шәазнеирц. Иҳадаҳкыло ауснагӡатәқәа зегьы ззырхо ҳтәылауаа рыԥсҭазаареи ргәабзиареи рыхьчароуп", - азгәеиҭеит ахада.
Ауааԥсыра рахьгьы ааԥхьара ҟаиҵеит ԥсыхәа шамоу ала рхы рыхьчаларц, аԥҟаррақәа ирықәныҟәаларц.
Бжьаниа инарҭбааны дазааҭгылеит атәыла агәабзиарахьчареи амедицинеи ирымоу апроблемақәа, ауааԥсырагьы агәра дырго иҳәеит атәыла анапхгара шьаҿа-шьаҿала урҭ ирыдҳәало азҵаарақәа зегьы шырыӡбо азы. Иара иҳәеит апандемиа ааҟалазар, атәыла аиҳабыра, абизнес еилазаара, Москвеи Ҭырқәтәылеи инхо аԥсуа диаспора, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа 250 миллион мааҭ рҟынӡа шнырххьо.
Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа иакәзар Аԥсны анҭыҵ аус зуа аҳақьымцәа рахь ааԥхьара ҟаиҵеит Аԥсны ацхыраара ҟарҵарц азы.
"Урыстәыла Аԥсны ишацхраауагьы амедицинатә персонал рзымхара ыҟоуп. Раԥхьа иргыланы азымхара ыҟоуп Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҿи егьырҭ аҟәшақәа ахьаарту ахәышәәтырҭақәеи рҿи", - иҳәеит иара.
Аминистр иазгәеиҭеит ареспубликаҿ ишазымхо ареаниматологцәа, апульмонологцәа, атерапевтцәа, аинфекционистцәа, аепидемиологцәа уҳәа COVID-19 иаҿагылан аус зухьо.
Аепидемиа иалагеижьҭеи жьҭаара 25 рзы Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 3739-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 1462-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 35-ҩык.