Акоронавирус рзышьақәыргылоуп 158-ҩык Аԥсны ауааԥсыра
© Sputnik / Томас ТхайцукВакцинация от COVID - 19 в Абхазии
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 28661-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 23616-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 421-ы.
АҞӘА, жьҭаара 8 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 575-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 158-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-ы, рҭагылазаашьа бааԥсуп быжьҩык, ибжьаратәуп - 32-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 42-ы, урҭ рахьтә жәаҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 11-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 23-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 97-ҩык апациентцәа, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсныҟа урыстәылатәи алаҵа "Спутник V" 6500 доза иҟоу актәи апартиа ааган мшаԥы 30 рзы. Дозак шьақәгылоуп ҩ-компонентк рыла.
Бадраҟ Аҩӡба, Sputnik
Алаҵеи аамҭеи
Аԥсны COVID-19 аҟынтәи алаҵаҟаҵара ишаҿыц иаҿуп. Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра адыррақәа рыла, акоронавирус аҟынтәи алаҵа рзыҟарҵахьеит 5609-ҩык ауааԥсыра.
Агәабзиарахьчара аминистрраҟны ирҳәеит, амчыбжь анҵәамҭазы иаагоу алаҵа шнырхуа. Иара убас иазгәарҭеит, ачымазараҿкы аҟынтәи алаҵа аҩбатәи апартиа аагаразы Урыстәылаҟа аҳәара шынарышьҭыз.
Алаҵа ҟазҵар зҭаху рацәаҩхеит
Алаҵаҟаҵара атәы дазаҭгыло Аҟәа ақалақь ахадара агәабзиарахьчара аусбарҭа аиҳабы иазгәалҭеит, иахьала даара ибзиан ишымҩаԥысуа.
"Алаҵа анҵәара ианалага аамҭазы ирацәаҩны ауаа асиа рҽанырҵоит. Ақьаадқәа еиқәыршәаны иҳамоуп, аха ҩымш рыла иара нҵәоит. Актәи ахәҭа ҳалгоит. Аҩбатәи макьана аҟаҵара ҳаҿуп. Актәи ҟазҵахьоу зегьы аҩбатәи ирызхартә еиқәыршәоуп", -лҳәеит Воуԥҳа.
Уажәы ачымазҩцәа рацәаҩхеит, иара ачымазара ахаҭагьы бааԥсхеит, лҳәеит лара.
"Ауаа алшара рымаӡам аҩны аҽыхәышәтәра, убри аҟынтә ирҭахуп астационар ахь. Аҟәа макьана ҳаизхоит, аха ашьҭаҵарҭатә ҭыԥқәа ирыцаҳҵо ҳалагар, рымаҵ аура ҳахьӡаӡом. Иҟоуп амедицина аусзуҩцәа ачымазара зҽадызҳәалар зҭахымгьы", - азгәалҭеит Воупҳа.
Аоперштаб арбагақәа рыла иумбарц залшом аҿкычымазара акыр аҽарӷәӷәеит, уи амедусҳәарҭақәа ирнымԥшырц залшом.
Агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба иажәақәа рыла, Аԥсны Урыстәылаҟа аҳәара нанашьҭхьеит COVID-19 аҟынтәи алаҵа ҩаԥхьа иаарышьҭырц, иара убас иаҭаххар, цхыраара аҳақьымцәагьы аарц ирыҳәеит.
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра атерапевт хада Анжела Арҷелиаԥҳа арадио Sputnik илҳәеит акоронавирустә инфекциаҟынтә алаҵа "Спутник V" ауаа ишырхырго атәы. Алаҵа ҟазҵаз еиҳараҩык уи ныррак рнамҭеит. Ҩыџьа аллергиатә реакциа рызцәырнагеит, аха ирласны ирхыҵит. Иҟоуп зшоура халаз. Алаҵа ззыҟарҵаз рахьынтәи аӡәгьы ахәышәтәырҭахь днанамгеит ҳәа азгәалҭеит.
Ачымазара аҽарҭбаара иахҟьаны Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аковидҿагыларатә усқәа рырӷәӷәаразы аусдҵа инапы аҵеиҩит. Адокумент инақәыршәаны ԥхынгәы 5, 2021 шықәса инаркны рзин ҟаҵам ачарақәа, аныҳәақәа, аԥсхәратәи егьырҭ ауснагӡатәқәеи иарку ауаажәларратә крыфарачаратә хыбрақәа рҿы.
Ԥхынгәы 6 рзы иҟоу адыррақәа рыла, аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 17999-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 15573-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 254-ҩык.


Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы ԥшьҩык ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит
22:35 18.08.2021 (ирҿыцуп: 22:56 18.08.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукГудаутская ЦРБ
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 23948-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 19408-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 354-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 18 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 481-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 135-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ԥшьҩык: 91, 67 шықәса зхыҵуа ахацәеи, 52, 88 шықәса зхыҵуа аҳәсеи.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 122-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп 29-ҩык, ибжьаратәуп - 35-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 34-ҩык, урҭ рахьтә жәҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 14-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 42-а, урҭ рахьтә 12-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 11-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны иаарԥшуп 116 акоронавирустә хҭыс ҿыцқәа
© Sputnik / Кирилл БрагаОбучение ординаторов диагностике COVID-19 в клинике Волгоградского медицинского университета
© Sputnik / Кирилл Брага/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 27153-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 22107-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 410-ҩык.
АҞӘА, цәыббра 23 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 507-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 116-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп фҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит жәҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 12-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 12-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 67-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аҵара аминистрра ашколқәа адыркуеит ҳәа ирҳәо ахҳәаа анаҭеит
© Sputnik / Томас ТхайцукЦанбекуарская средняя школа
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны ашколқәа цәыббра 28 инаркны жьҭаара 16 аҟынӡа иаркхоит акоронавирус иахҟьаны ҳәа аинформациа цәырҵит асоциалтә ҳақәа рҿы.
АҞӘА, цәыббра 28 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны аҵареи абызшәатә политикеи рминистрра иагәҭакым ашколқәа раркра, ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит аминистрреи ауаажәларреи реинырразы аҟәша аиҳабы Аслан Қәҭелиа.
"Аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы Аԥсны ашколқәа цәыббра 28 инаркны жьҭаара 16 аҟынӡа иаркхоит акоронавирус иахҟьаны ҳәа аинформациа цәырҵит асоциалтә ҳақәа рҿы. Аха иара инҭкааны уахәаԥшыр иубоит арҭ адыррақәа 2020 шықәса ишаҵанакуа. Аминистрра есыҽны иаиуеит Аԥсны ашколқәа рҟынтәи адыррақәа ичмазаҩхаз рзы. Уажәазы аҵараиурҭақәа раркра аӡбахә иалацәажәаӡом", - ҳәа иҳәеит иара.
Қәҭелиа иҳәеит Аԥсны зынӡа 4000-ҩык арҵаҩцәа шыҟоу, урҭ рҟынтәи 55-ҩык шычмазаҩу, 500-ҩык алаҵа шыҟарҵахьоу. 2800-ҩык аҵаҩцәа рҟынтәи 200-ҩык чмазцәоуп.
Аҵарашықәс цәыббра 1 азы иалагеит.
Цәыббра 25 азы Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 27 нызқьи 353-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 22 нызқьи 404-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 413-ҩык.


Аԥсны ахада Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭа атомограф аремонт азырурц адҵа ҟаиҵеит
20:50 20.08.2021 (ирҿыцуп: 21:17 20.08.2021)
© Sputnik / Алексей ДаничевАԥсны ахада Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭа атомограф аремонт азырурц адҵа ҟаиҵеит
© Sputnik / Алексей Даничев/
Гәдоуҭатәи аковидхәышәтәырҭаҿы акомпиутертә томограф уаҳа налымшо иԥхасҭахеит ԥхынгәымза анҵәамҭазы. Уи инамаданы аԥыза-министр Александр Анқәаб атомограф ҿыц аахәара аҭахуп ҳәа аҳәамҭа ҟаиҵеит.
АҞӘА, нанҳәа 20 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Гәдоуҭатәи аковидхәшәтәырҭаҿы акомпиутертә томограф аремонт азутәуп ҳәа аҳәамҭа ҟаиҵеит, агәабзиарахьчара аминистрра адҵагьы риҭеит иаарласны аремонт азуразы иаҭаху ахәҭақәа раахәарази амаругақәа аусура раларгарази аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵарц. Абри атәы аанацҳауеит атәыла ахада ипресс-маҵзура.
Гәдоуҭатәи аковидхәышәтәырҭаҿы акомпиутертә томограф уаҳа налымшо иԥхасҭахеит ԥхынгәымза анҵәамҭазы. Нанҳәа 12 рзы Акоронавирус аламырҵәаразы акоординациатә штаб аилатәараан аԥыза-министр Александр Анқәаб аҳәамҭа ҟаиҵеит атомограф аиҭашьақәыргылара шалымшо, аҿыц шаахәатәу, уи 60 миллион мааҭ шақәырӡтәхо. Иара иазгәеиҭеит уи азы аиҳабыра абиуџьет аҟынтәи аԥара рыԥшаарц ажәалагала шыҟарҵо.
Анқәаб иажәақәа рыла, ҵыԥх ԥхынгәымзазы иаагаз атомограф иара усҟангьы аусура алымшо иҟан ҳәа.
Аԥыза-министр иҳәамҭа ауаажәларра рыбжьара ацәажәарақәа ахылҿиааит. "Абаза-ТВ" арепортаж аҿы уи ииҳәаз азы агәынамӡара шрымоу рҳәеит атомограф арахь иаазгаз аилахәыреи уи аахәаразы аԥара еизызгаз ҳџьынџьуаа реиҿкаара "Ҳара ҳаидгылоуп" алахәылацәеи.
Нанҳәа 20 рзы имҩаԥысыз аусутә еилатәараан Александр Анқәаб иазгәеиҭеит атомограф ҿыц аахәара аҭахуп ҳәа ииҳәахьаз уажәгьы дшадгылоу. Иара ишиҳәаз ала, ԥыхьатәи аилатәараан атомограф аазхәаз аԥсуа наплакыҩцәа рганахь гәынамӡара ҳәа акгьы ааимырԥшит.
"Сара сгәаанагарала, атомограф зҭиуаз иаазхәоз ржьеит ауп", - ҳәа азгәеиҭеит аԥыза-министр.
Атәыла ахада иусбарҭа аиҳабы Алхас Кәыҵниа иазгәеиҭеит аԥыза-министр ииҳәаз ажәа хьанҭан, анаплакыҩцәа ргәы иахьалсыз еилукаартә иҟоуп ҳәа.
Атәыла ахада амеценатцәа иҭабуп ҳәа реиҳәеит иаҳа ианыуадаҩыз аамҭазы рыԥсадгьыл иарҭаз ацхырааразы. Бжьаниа иазгәеиҭеит аҳәынҭқарра акомпиутертә томограф ҿыц аахәаразы аԥара аԥшаар шакәу, избанзар уи зҭаху егьырҭ амедусбарҭақәагьы ыҟоуп.
12 Нанҳәа, 17:44
Аилатәара иалахәыз Едуард Быҭәба аепидемиологиатә ҭагылазаашьа зеиԥшроу атәы ахада изеиҭеиҳәеит.
Иара иажәақәа рыла, аҵыхәтәантәи амшқәа рзы иҟоу астатистикала иубоит COVID-19 алаҵәара маҷк ишылаҟәыз. Уажәазы атәылаҿы иҟоуп 500 ҭыԥ ачымазцәа рыхәшәтәразы.
Быҭәба иазгәеиҭеит аҵәыҵәри ахә ишацлазгьы, уи еиԥҟьарада аахәара мҩаԥысуеит ҳәа, иара убас Аҟәатәи Афизика-техникатә институт аҿы аҵәыҵәри аҭыԥ аҿы аиуразы аусурақәа ирҿуп.


Акоронавирус зцәа иалаз ԥшьҩык апациентцәа ԥсит Аԥсны амедусҳәарҭақәа рҿы
21:52 11.10.2021 (ирҿыцуп: 11:47 12.10.2021)
18
© Sputnik / Виталий ТимкивТест-системы для диагностики нового коронавируса
© Sputnik / Виталий Тимкив/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 28932 -ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 24067 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 425-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 11 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 577-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 152-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Ҩымш рыла Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа: 73 шықәса зхыҵуаз ҩыџьа ахацәеи, 74 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәса рзы ииз ахаҵа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 70-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 12-ҩык, ибжьаратәуп - 47-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 44-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 13-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 35-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 97-ҩык апациентцәа, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Акоронавирус зцәа иалаз хҩык апациентцәа ԥсит Аԥсны амедусҳәарҭақәа рҿы
© Sputnik / Кирилл БрагаЛечение больных с Covid-19 в больнице скорой помощи в Волгограде
© Sputnik / Кирилл Брага/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 27037-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 22057-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 410-ҩык.
АҞӘА, цәыббра 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 402-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 106-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рзы Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы акоронавирус злаз ҩыџьа ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 57 шықәсеи 59 шықәсеи зхыҵуаз ахацәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы иԥсҭазаара далҵит 1969 шықәса рзы ииз ахаҵа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 43-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп быжьҩык, ибжьаратәуп - 29-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 30-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит быжьҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 12-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 12-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 68-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Иҳаҩсыз ҩымш рыла акоронавирус зцәа иалаз быжьҩык апациентцәа ԥсит Аԥсны
23:27 08.11.2021 (ирҿыцуп: 17:00 18.11.2021)
© Sputnik / Игорь МасловСитуация с коронавирусом в Ивано-Франковской области Украины
© Sputnik / Игорь Маслов/
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 589-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 155-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
АҞӘА, абҵара 8- Sputnik. Иҳаҩсыз ҩымш рыла акоронавирус зцәа иалаз быжьҩык апациентцәа ԥсит Аԥсны амедусҳәарҭақәа рҿы, аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит 62-еи, 63-еи, 65-еи, 86-еи, 85-еи шықәсқәа зхыҵуаз хәҩык аҳәса, иара убас 72 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 84 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 28-ҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 42-ы, урҭ рахьтә 12-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 22-а, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 29-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы жәаҩык ачымазцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 114-ҩык, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 32609-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 27688 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 476-ҩык.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аԥсны акоронавирус зланы зыԥсҭазаара иалҵхьоу 450-ҩык рҟынӡа инаӡеит
23:44 27.10.2021 (ирҿыцуп: 16:56 18.11.2021)
© Sputnik / Илья ПиталевГоспиталь для больных COVID-19 в ГКБ № 15 имени О. М. Филатова
© Sputnik / Илья Питалев/
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 31194 -ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 26512 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 450-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 27 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 497-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 149-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы рыԥсҭазаара иалҵит аҿкы зыдбалаз 1932, 1938 шықәсқәа рзы ииз ҩыџьа аҳәса.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 79-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 18-ҩык, ибжьаратәуп - 36-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 41-ы, урҭ рахьтә 12-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ы, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 32-ҩык, урҭ рахьтә фҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - жәаҩык ачымазаҩцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - шәҩык, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


АҞӘА, ажьырныҳәа 7 - Sputnik. COVID-19 зыдбало Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб ихәышәтәразы урыстәылатәи ахәышәтәырҭахь ддәықәҵахоит. Абри атәы аанацҳауеит аминистрцәа реилазаара асаит.
Александр Анқәаб ихәышәтәразы Урыстәылаҟа ишьҭра ахәҭоуп ҳәа рыӡбеит еиуеиԥшым ахырхарҭақәа рҳақьымцәа рконсилиум ашьҭахь, ичымазара аҽарӷәӷәар аҽацәыхьчаразы.
Аҳақьымцәа ирыԥхьаӡоит, Анқәаб иҭагылааашьа бжьаратәуп ҳәа, аха интенсивла ахәышәтәра иҭахуп.
Александр Анқәаб акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 ицәа иалоуп ҳәа адырра ҟалеит ԥхынҷкәын 30 рзы, ажьырныҳәа 4 рзы иара Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа дҭашәеит. Аминистрцәа реилазаара апресс-маҵзура ишаанацҳауаз ала, аԥыза-министр иҭагылазаашьа ҭышәынтәалан, аицәахара иаҿӡамызт, аха ахәышәтәырҭаҿы ихәышәтәра иацҵатәын.
Уаанӡа, ԥхынҷкәын 27 рзы Аслан Бжьаниа аҿкычымазара акоронавирус шидбалаз еилкаахеит. Аҳәынҭқарра ахада иҟны иҟоу аусбарҭа аиҳабы Алхас Ҷолокәуа Sputnik ишаиҳәаз ала, Атәыла ахада игәабзиара ҭышәынтәалоуп, иахәҭоу ахәышәтәра иоуеит, инапынҵақәа адистанциала инаигӡоит.
Ажьырныҳәа 6 рзы иҟоу адыррақәа рыла, аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 9465-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 7196-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 136-ҩык.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Акоронавирус злаз фҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны уахыки-ҽнаки рыла
© AFP 2021 / NATALIA KOLESNIKOVAМедицинский специалист проводит бесплатный экспресс-тест на антиген на коронавирусную болезнь (Covid-19)
© AFP 2021 / NATALIA KOLESNIKOVA
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 34265-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәабзиара шьақәгылахьеит 28650-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 516-ҩык.
АҞӘА, абҵара 23 - Sputnik. COVID-19 азы атестқәа арҭеит 614-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 144-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ԥшьҩык: 77 , 70, 69 шықәсқәа зхыҵуаз хҩык аҳәсеи, иара убас 81 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы рыԥсҭазаара иалҵит 1961, 1930 шықәсқәа рзы ииз ҩыџьа аҳәса.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 53-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 20-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 39-ҩык, урҭ рахьтә 12-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 21-ы, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 19-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы жәаҩык ачымазцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Sputnik амчыбжь: акоронавирус, алаҵаҟаҵара, ААУ астудент "илаф"
© Sputnik / Максим БогодвидВакцинация от Covid-19 в Казани
© Sputnik / Максим Богодвид/
Аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны иазнархиеит жьҭаара 25-31 рыбжьара аҭыԥ змаз ахҭысқәак рыхҳәаа.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Москваҟа дцеит урыстәылатәи ачынуаа рԥыларазы, ҩ-ганктәи аусеицура актуалтә зҵаарақәа рылацәажәаразы. Коронавирусә инфекциа акәзар, атәыла ауааԥсыреи амедусзуҩцәеи ҭынчра рнаҭом. Уи ус шакәу аанарԥшуеит астатистика. Ииасыз амчыбжь аиҭаусура иалагеит аҳәса рзы аконсультациа, нап адыркит амҩаду Аҟәа-Егры лашарала аиқәыршәара.
Sputnik
Бжьаниа Москва иҟазаара
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарала Москваҟа дцеит жьҭаара 25 рзы. Жьҭаара 26 рзы Аслан Бжьаниеи Урыстәыла ахада Иусбарҭа анапхгаҩы ихаҭыԥуаҩ Дмитри Козаки еиԥылеит. Аганқәа ирылацәажәеит аԥсуа-аурыс еизыҟазаашьақәа, иара убас 2022-2025 шықәса рзы Аԥсны асоциал-економикатә ҿиареи афинанстә усеицуреи рызҵаарақәа.
Жьҭаара 27 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи Урыстәыла ашәарҭадаратә хеилак амаӡаныҟәгаҩ ихаҭыԥуаҩ Рашид Нургалиеви еиԥылеит. Аиԥылараҿы ирылацәажәеит аҳәаахьчаратә шәарҭадареи, аушьҭырҭа-гәаҭаратә ҭыԥ "Ԥсоу" аусушьеи, иара убас еиуеиԥшым аекономикатә усхкқәа ршәарҭадара иазкыз азҵаатәқәеи.
Жьҭаара 28 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи Урыстәыла аиҳабыра рхада ихаҭыԥуаҩ Александр Новаки еиԥылеит, иалацәажәеит "амҩатә хсаала" анагаӡареи, атәыла фымцамчла аиқәыршәара арманшәалареи, газла аиқәыршәара асхема хадеи.
Жьҭаара 29 рзы Аслан Бжьаниа Урыстәыла атранспорт аминистр Витали Савельеви Урыстәыла аспорт аминистр Олег Матицыни дырԥылеит. Аиԥыларақәа раан иалацәажәеит атранспорттә инфраструктуреи аҳаиртә еимадара аиҭахацыркреи рызҵаарақәа, Урыстәыла аспорт аминистрреи Аԥснытәи аусбарҭеи аспорттә усхк арҿиареи аусеицуреи рызҵаарақәа, иара убас ирзааҭгылеит ашколхәыҷқәеи астудентцәеи рыбжьара аспорт аҩаӡара ашьҭыхреи аизҳарақәа раиуреи рыпроблемақәа.
Акоронавируси ахҟьаԥҟьақәеи
Аԥсны иахьазы еиҳа излацәажәо акәны иҟоуп COVID-19 аҭагылазаашьа. Ачымазара астатистика угәы ҟазҵо акәым.
Аминистрцәа реилазаара аилатәараҿы Аԥсны аепидемиологиатә ҭагылазаашьа акыр ишәарҭоуп ҳәа иҳәеит Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба.
Ҳтәылауаа рахь ааԥхьара ҟасҵар сҭахуп асанԥҟарақәа ирықәныҟәаларц. Уахи-ҽни ҳколлегацәа "ацәаҳәа ҟаԥшь" иҭоуп, убри аан ираҩсны ицо ачарамашьынақәа рыбжьы раҳауеит. Абарҭқәа рышьҭахь ауп ачымазарагьы аҽанышьҭнахуа. Аҭагылазаашьа даара иуадаҩуп, ишәарҭоуп. Ауааԥсыра ацхыраара ҳарҭароуп.
Аминистр иажәақәа рыла, ахәшәтәырҭа иҭоу рҟынтә аҵәыҵәри зҭаху рацәаҩхо иалагеит. Уахыки-ҽнаки рыла 200 баллон нырхуеит. Арахь аахәара уадаҩхо иалагеит. Аҳабла ҿыц аҿы иҟоу астанциа аремонт аҭахуп, 580 нызқьмааҭ итәоит.
Аԥыза-министр Александр Анқәаб иҳәеит ари ахыбра еиҭашьақәыргыламзар ҟалом ҳәа.
Аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 31583-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 26707-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 456-ҩык.
Аҟәа иҟоу Урыстәылатәи арратә мобилтә госпиталь аҟны COVID-19 зыдбалаз 1,3 нызқьҩык рҟынӡа ачымазцәа рыдыркылахьеит. Хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь алабараториаҟны имҩаԥыргоит ареспублика ақалақьтә лабораториақәа рҟынтәи инарго анализқәа ПЦР-диагностика. Жьҭаара 29 азтәи адыррақәа рыла агоспиталь амобилтә лабораториақәа рҿы имҩаԥгоуп 8 000 рҟынӡа клиникатә ҭҵаара, 3 нызқь ПЦР-тест, зқьы инеиҳаны рентгенограмма.
Аԥсны иҟоу аепидҭагылазаашьа иахҟьаны жьҭаара 28 инаркны 30-нӡа аԥсуа-қырҭуа ҳәаа ахысразы аԥкрақәа алагалоуп. Уи аамҭазы ахылаԥшра-аушьҭырҭатә ҭыԥ аҟны асанитартә рыцқьарақәа мҩаԥыргоит. Аусуразы аҳәаа иахысуа аԥкрақәа ирыҵанакуам, иаҳҳәап ЕгрыГЕС аусзуҩцәа.
Алаҵаҟаҵара
30 000 доза алаҵа "Спутник V" Аԥсныҟа иааргараны иҟоуп, ҳәа лҳәеит Аԥсны асанитартә ҳақьым хада Лудмила Скорик аԥыза-министр Александр Анқәаб жьҭаара 27 азы имҩаԥигаз аилацәажәараҿы.
Скорик илҳәеит, Жәларбжьаратәи Аџьар ҟаԥшь аилак Аԥсныҟа ишаанаго алаҵаҵәахырҭатә хьшәашәага ҷыда. Архьшәашәага аҭахуп аимҳәазгьы алаҵа ааргараны иахьыҟоу азы.
Иахьазы COVID-19 аҟынтә Аԥсны иҟарҵо алаҵа "Спутник Лайт" ауп, аха алаҵаҟаҵара акыр иԥсыҽны имҩаԥысуеит, иҟазҵахьо 3638-ҩык роуп. Актәи алаҵаҟаҵара хацыркын лаҵара 10 азы. Усҟан ареспубликахь иааган "Спутник V" 6500 лаҵа.
Аԥыза-министр Александр Анқәаб аҳәамҭа ҟаиҵеит хаз игоу усзуҩцәақәак ркатегориақәа рзы хымԥадатәи алаҵаҟаҵара алагалатәуп ҳәа.
Даҽа методқәак ԥшаатәуп. Арахь иаҵанакуеит арҵаҩцәа, аҩнуҵҟатәи аусқәа рмаҵзурауаа, аруаа, ачынуаа. Алаҵа зҿаҳҵои нас ара иҟаҳамҵозар. Алаҵа аар, даҽакала азнеишьақәа аҭахуп.
Алаҵа "Спутник V" Аԥсны аҵакыраҿы иҟазҵаз аршаҳаҭгеи ацифратә QR-коди роуеит. Абри атәы лҳәеит Аԥсны асанитар ҳақьым хада Лиудмила Скорик, ҳәа аанацҳауеит Аԥсныпресс.
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра аусурақәа мҩаԥнагон алаҵа ззыҟаҵоу ауааԥсыра иаку релектронтә база аиқәыршәаразы. Уажәы алаҵа ҟазҵаз зегьы ҭелла SMS-дырра рырҭоит алогини апароли рзы, анаҩс дара ирылшоит агәабзиарахьчара аминистрра асаит аҟны ркабинет ҷыдахь аҭалара, уа иарбахоит алаҵазы адыррақәа.
"Спутник Лайт" алаҵа ҟазҵаз QR-код рырҭом, избанзар иара хымз роуп аҿкы аҟынтәи ахьчара аналшо.
28 Жьҭаара, 12:30
Урыстәыла ауааԥсыра реиԥш, Аԥсныҟа иаауа егьырҭ атәылауаагьы ироуеит алшара COVID-19 аҟынтә алаҵаҟаҵаразы, урҭ Аԥсны атәылауаҩра рымоу ирымаму иахьмырԥшыкәа, абри атәы Sputnik иазеиҭалҳәеит Агәабзиарахьчара аминистрра апрофилактикатә цхыраара аусбарҭа аиҳабы Саида Делԥҳа. Лара лажәақәа рыла алаҵаҟаҵаразы ухаҭара шьақәзырӷәӷәо ашәҟәы умазароуп, Аԥсны уахьынхо аҭыԥ зҵазкуа амедусҳәарҭахь унеироуп.
Гагра араион аҿы аинспекциа
Агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба Гагра араион амедусҳәарҭақәа ргәаҭара мҩаԥигеит. Гагратәи араионтә хәшәтәырҭа аҳақьым хадас ишьақәырӷәӷәоу Индира Арсалиаԥҳа аминистр иԥылараан Арсалиаԥҳа иазгәалҭеит амедусҳәарҭа ауадаҩрақәа реиҳарак араион ахадара ишаӡбо.
"Ахәшәтәырҭа аиҿкаара азҵаарақәа, автопарк ахарҭәаара уҳәа рыҟны ацхыраара ҳанаҭоит араион. Аминистрра аганахьала ацхыраара ҳәа иаҳҭаху аҟазауаа: ареаниматологцәа, ахирургцәа, акушерцәа, атерапевтцәа, апедиатрцәа рыла ҳаиқәдыршәароуп", - лҳәеит Арсалиаԥҳа.
Быҭәба иҳәеит аҟазауаа разыҟаҵара аганахьала аусурақәа шымҩаԥысуа.
Быҭәба ПЦР-лабораториа аҭагылазаашьагь гәеиҭеит. Ара есыҽны 100 ҭҵаарак мҩаԥыргоит, аха иаҭахханы иҟалар – 200 рҟынӡагь рымҩаԥгара алшоит.
Аминистр Гагратәи амедицинатә ҵараиурҭа астудентцәа дрыҿцәажәеит. Ара уажәы аҵара рҵоит 104-ҩык.
"Шәара уаҵәтәи амш азы ҳзықәгәыӷуа шәоуп. Аҵара даара ҭакԥхықәрала шәазнеилароуп. Иуадаҩу азанааҭ алышәхит. Даара иахьа Аԥсны шәаҭахуп. Урыстәылатәи аҵараиурҭақәа рҭалара шәхықәкызар, ацхыраара шәаҳҭоит. Шәаныхынҳәлак шәыԥсадгьыл амаҵ азыжәулап", - иҳәеит Быҭәба.
Едуард Быҭәба Пицундатәи ахәшәтәырҭагьы аусушьа гәеиҭеит. Иуадаҩра хаданы ара иҟоу ҳаамҭазтәи ацхыраара ласы амашьынеи арентген-аппарати рыҟамзаароуп. Аминистр иақәиргәыӷит аԥара шыԥшаахо арентген-аппарат аахәаразы.
Аҳәса рзы ареспубликатә консультациа аартра
Аҳәса рзы ареспубликатә консультациа ахьымҩаԥыргуа еиҭашьақәыргылан иаадыртит жьҭаара 27 азы. Уи иақәхарџьуп 8,8 миллион мааҭ.
Аартра иазкыз аусмҩаԥгатә далахәын Агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба. Иара иҳәеит ари акрызҵазкуа хҭысны ишыҟоу, далацәажәеит аконсультациа аиҿкаашьа.
Иҟоуп макьаназы 100 процентк рыла еибыҭам ахархәагақәа. Сгәы иаанагоит ари аамҭа аҭахуп ҳәа избанзар аԥаразоужьра рацәаны иаҭахуп. Ус шакәугьы аамҭақәак рышьҭахь амедусҳәарҭа ҳаамҭа иақәшәо еиҿкаахоит ҳәа.
Еиҭашьақәыргылоу ахыбраҿ аус руеит акушер-гинекологцәа, атерапевтцәа, аофтальмологцәа, аԥсихолог, астоматолог, иара убас араҟа иҟоуп алабораториа. Аколлектив аилазаара 23-ҩык рыла ишьақәгылоуп. Бжьаратәла мышкала 45-50-ҩык рыдыркылоит.
Еиҭахгьы "авеер"
Афымцатә цәаҳәақәа ирықәу аидара амчхара азымхара иахҟьаны Аԥсны мрагыларатәи ахәҭаҟны аамҭа-аамҭала афымцалашара арцәара иалагеит.
Афымца арцәара алагалоуп аҳауатә цәаҳәа "Шешелеҭ-1" иақәу ақәыӷәӷәара ахьазышьҭымхуа иахҟьаны.
Лашарада иаанхоит Очамчыреи Гәылрыԥшьи араионқәа, иара убас Аҟәа ахәҭак. Арҭ араионқәа рҟны уаанӡа иалагалаз уахынла, ҩ-сааҭк алашара арцәара аграфик аԥыххоит.
Иазгәаҭоуп, алашара шдырцәало еиҳа афымцацәаҳәақәа ирықәу ақәыӷәӷәара ахьеиҳахаз араионқәа рҟны.
Амҩаду арлашара
Амҩаду Аҟәа-Егры лашарала аиқәыршәара хацыркуп.
Апроект нагӡахоит Аинвестициатә программа аԥаразоужьрала. Аныхрақәа актәи аетап аан идыртәоит 74 миллион мааҭ.
Аусура актәи аетап аан "Амшынеиқәафымцамч" аусзуҩцәа Аӡҩыбжьа-Лабра ахәҭаҿы ацинк зҿыкәыршоу, имжьакцо 600 шьаҟа дыргылоит.
Амҩа дырлашалоит 100 ваттк иҟоу алашарадиодтә лампақәа. Фымцалашарала аиқәыршәаразы иқәыргылахоит атрансформаторқәа хәба.
"Алаф бааԥс"
Жьҭаарамза анҵәамҭазы асоциалтә ҳақә рҿы ицәырҵит аинформациа Аԥснытәи ауниверситет аҿы срылахысуеит ҳәа аӡәы дшымақаруаз. Уи иаарласны даадырԥшит. Абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ААУ аректор Алеко Гәарамиа.
"Ҳара ари адырра ҟазҵаз дҳаԥшаахьеит. Ҳара дҳастудентуп. Уи ишакәым длафит. Аха ари ахҭыс ауаа рылаҵара иахәҭам. <...> Уажәы иҷыдоу ҳмаҵзурақәа аусҭҵаара мҩаԥыргоит. Шәарҭара ыҟам. Асоциалтә ҳақәа рҟынтәи иқәгатәуп. Иҟәышрам", - ҳәа иҳәеит аректор.
Ауниверситет аҿы иазԥхьагәарымҭеит адырра ҟазҵаз иганахь уснагӡатәык адкылара. Аректор иҳәеит аҵара аштаттә режим ала ишымҩаԥысуа.


Кавказ ашьхарыуа жәларқәа мчыла Османтәи аимпериахь рхырҵәара 155 шықәса ахыҵра инамаданы, Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс ахаҭарнакцәа Аҟәа игылоу Кавказтәи аибашьра иалаӡыз рбаҟа амҵан ашәҭқәа шьҭарҵеит, иара убас «Ашьамаҟа» захьӡу агәаларшәагатә цахақәа ршеит Аԥсныи Ҭырқәтәылеи.
Саид Барганџьиа
Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс аделегациа Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәалашәара ршьеит, Амҳаџьырцәа рыԥшаҳәаҿы игылоу абаҟа аҿаԥхьа ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит аҩаша, лаҵарамза 21 рзы.
АААК ауснагӡаратә маӡаныҟәгаҩ Инар Гыцба иазгәеиҭеит абарҭ агәаларшәагатә усмҩаԥгатәқәа рылахәхара иалнаршоит ҳәа «аҭоурых адырреи уи ҿыц игыло абиԥарақәа рзеиҭаҳәареи аҵак ду шамоу ашьақәырӷәӷәара, абас иҟоу аусқәа адунеи иалаԥсоу аԥсуа-абаза диаспора иаҳагьы еидызкыло мчыс иҟоу».
Абри аҽны аԥсуа-абаза милаҭ ахаҭарнакцәа рахь ааԥхьара ҟаиҵеит АААК Иреиҳаӡоу ахеилак ахантәаҩы Мусса Егзакь.
«Аԥсуа-абаза, аубых, адыга жәларқәа уҳәа убас егьырҭ ашьхарыуа жәларқәа мчыла атәым дгьылқәа рахь рахгара атрагедиа155 шықәса ахыҵуеит. Убасҟан иҟалаз арыцҳара амшала ҳхылҵшьҭрақәа иахьа адунеи атәылақәа 50 инареиҳаны ирылаԥсоуп. Арҭ ахҭыс хлымӡаахқәа ҳхашҭраны иҟаӡам, еснагь иҳацзаауа убри агәалашәара ҳацхраароуп ҳнаҩс игыло абиԥарақәа рзы аԥеиԥш лаша аагара аус аҿы», – иҳәеит иара.
Егзакь иазгәеиҭеит Аконгресс алахәцәа зегьы шеиднакыло «ҳажәлар рлахьынҵа ахӡыӡаара, аҭоурыхтә ԥсадгьыл аҿы хәарҭас ҳҟаландаз ҳәа аҽазышәара».
«Аконгресс аусура ззынархоу раԥхьаӡа иргыланы аԥсуа-абаза, аубых жәларқәа ретнокультуратә акзаара арӷәӷәароуп, иара убас рсоциалтә-економикатә, ркультуратә ҿиара ацхраара, аиуратә еизыҟазаашьақәа реиҭашьақәыргылареи реизырҳареи, аԥсуа-абаза диаспореи рҭоурыхтә ԥсадгьыли реимадара арҭбаара», – ҳәа ациҵеит иара.
Кавказтәи аибашьра аилгара 155 шықәса ахыҵра иазкны Аконгресс иаԥшьнагеит иагьымҩаԥнагеит акциа «Ашьамаҟа». Уи мҩаԥысит Аԥсны ақалақьқәеи Ҭырқәтәыла иҟоу аԥсуа-абаза диаспореи рҟны. Ашьамаҟа зныз агәаларшәагатә цахақәа зқьы инареиҳаны ирызшан ари аҽны Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ҳажәлар гәалсрала изџьабоз ауаа.
Аԥсны аҳҭнықалақь аҿы агәаларшәагатә цахақәа ршон Аконгресс ахаҭарнакцәа «Нарҭаа рымца» аиқәҵараан, иара уа Амҳаџьырцәа рбаҟа ахьгылоу азааигәара.
Инар Гыцба иажәақәа рыла, ари акциа есышықәса имҩаԥгалахоит. АААК ауснагӡаратә маӡаныҟәгаҩ агәыӷра ааирԥшит агәаларшәагатә цаха «Ашьамаҟа» аамҭа еиқәаҵәақәа ирылаӡыз Кавказ ажәларқәа ргәалашәара иасимволхоит ҳәа.
Агәалашәаратә усмҩаԥгатәқәа ирылахәын Ҭырқәтәылантә зҭоурых ԥсадгьыл ахь ихынҳәыз арепатриантцәа. Суреиа Чаха – хылҵшьҭрала дубыхуп, аџьабара амш аҽны абаҟахьы дааит, XIX-тәи ашәышықәсазтәи атрагедиатә хҭысқәа ирылаӡыз лабдуцәа лгәалалыршәарц. Лара излалԥхьаӡо ала, «абри аҩыза аусмҩаԥгатәқәа рылахәра аҵак ду амоуп аԥсуа-абаза милаҭ ахаҭарнакцәа зегьы рзы».
«Ҳажәлар мчыла ршьам дгьыл ианахырцоз урҭ ашықәс еиқәаҵәақәа ҳхашҭыр ҟалаӡом. Ҿыц игыло абиԥарақәагьы абри ҳҭоурых рхашҭны иҟамлароуп ахаан,» – ҳәа азгәалҭеит лара.
Ҭырқәтәыла иҟоу аԥсуа абаза диаспора ахаҭарнакцәагьы Азинмчра нагӡа змоу Аԥсны ахаҭарнак Вадим Ҳаразиа раԥхьа днаргыланы Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ҳауаажәлар ргәалашәара ршьеит аҭырқәа қыҭа Бабалы инеины – ари аҭыԥахь ауп Аԥснытәи ахҵәацәа раԥхьа иахьықәнагалаз.
Адиаспора ахаҭарнакцәа гәацԥыҳәарала иадгылеит акциа «Ашьамаҟа», ргәы иадыркуан агәаларшәагатә цахақәа Аԥсны иҟоу аԥсуааи адунеи еиуеиԥшым аҭыԥқәа рҟны инхо ҳџьынџьуааи дареи шаӡәыку аарԥшуа.
Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәаладыршәеит иара убас Ҟабарда-Балкариатәи ареспубликаҿы. Ахеидкылақәа "Абазеи" "Алашареи" рхаҭарнакцәеи, АААК алахәцәеи шәҩыла абираҟқәа кны амитинг ахь инеит. Ҟарачы-Черқьестәыла ауаажәларра Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәаладыршәеит Черқьесск ақалақьаҿ игылоу урҭ рбаҟа аҿаԥхьа амитинг еиҿкааны.
Аџьабара амш лаҵарамза 21 рзы азгәаҭара машәырым. Ари аҽны 1864 шықәсазы Гәбаадәы (иахьазы Урыстәыла иахәҭаку Краснаиа Полиана – аред.) арратә парад мҩаԥысит шәышықәсабжак ицоз Кавказтәи аибашьра анҵәара ахьӡала. Шәнызқьҩыла аҭыԥантәи ауааԥсыра рлахьынҵа аӡбеит ари аибашьра. Наџьнатә аахыс изқәынхоз ршьам дгьылқәа ныжьны Османтәи аимпериахь ихҵәар акәхеит, уантәи адунеи иԥсаҟьаны иалаԥсоуп.


АҞӘА, лаҵара 28 – Sputnik. Аԥсны ашәҟәы иҭагалоуп "британиатәи аштамм" ахҭысқәа фба. Абри атәы амедусзуҩцәа Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб изеиҭарҳәеит лаҵара 28 азы аусутә еилацәажәараҿ ҳәа аанацҳауеит Аминистрцәа реилазаара асаит.
"Амедусзуҩцәа Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб изеиҭарҳәеит Аԥсны ашәҟәы ишҭагалоу акоронавирус SARS-CoV-2 "британиатәи аштамм" ахҭысқәа фба. Абиоматериал анализ азун Роспотребнадзор иатәу Ставропольтәи амырзаҿагыларатә институт аҟны ", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Акоронавирустә инфекциаҟынтәи алаҵа "Спутник V" Аԥсны ауаа ирыларҵо иалагеит лаҵара 12 рзы. 6 500 доза алаҵа "Спутник V" Аԥсныҟа иааргеит мшаԥы 30 рзы. Лаҵара 28 азтәи адыррақәа рыла алаҵа ҟарҵахьеит 976-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 15274-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 14528-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 230-ҩык.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Бжьаниа Тҟәарчал араионтә хәшәтәырҭа ахыбра ҿыц гәеиҭеит
17:30 08.11.2021 (ирҿыцуп: 19:35 08.11.2021)
© Sputnik / Томас Тхайцук Инспекционная поездка Аслана Бжания в Ткуарчал
© Sputnik / Томас Тхайцук
Ахәшәтәырҭа абҵарамза нҵәаанӡа, иахәҭоу ахархәагақәа анааргалак ашьҭахь иаартхоит.
АҞӘА, абҵара 8 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа ашәахьаҽны Тҟәарчал араионтә хәшәтәырҭа ахыбра ҿыц гәеиҭеит.
Бжьаниа иҳәеит ифонд аҟынтәи ахәшәтәырҭаз ацхыраара ласы амашьына аахәараз аԥара шазоуижьуа. Уаанӡа абри азы аҳәара илҭахьан ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Лали Гаргулиаԥҳа. Ахәшәтәырҭа автопарк ԥшьышықәсоуп идмырҿыцижьҭеи. Аус зуаны иҟоу ҩ-машьынак роуп.
Ахада идырбеит аԥҟарҭа аҟәша, астоматологиатә кабинет, адкыларҭа, УЗИ акабинет, абиохимиатәии аклиникатәии лабораториақәа, аҳақьымцәа ркабинетқәа, апалатақәа, аԥҟарҭатә зал, ацхыраагӡатә блок – уа аӡәӡәарҭеи акрыфарҭеи азԥхьагәаҭоуп.
Аԥсны аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озган Тҟәарчалтәи араионтә хәшәтәырҭа ашықәс нҵәаанӡа иаартхар алшоит, ҳәа лҳәеит Тҟәарчал араион ахадараҿы имҩаԥысуаз анҭыҵтәи аилацәажәараҟны. Ахәшәтәырҭа абҵарамза нҵәаанӡа, иахәҭоу ахархәагақәа анааргалак ашьҭахь иаартхоит.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Ауардын, амагана, аҷҟарапат: аԥсуааи аҽаҩра аингалареи
15:05 14.11.2021 (ирҿыцуп: 09:14 15.11.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукСбор урожая кукурузы
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аҽаҩра аҭагалараҿы ацхыраара узҭо маҭәарқәак рыхҳәаа ҳадылгалоит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ Сусанна Ҭаниаԥҳа
Ауаҩы жәынгьы-ҿангьы адгьыл дадҳәалоуп, дықәаарыхуеит. Дзықәгылоу, дызқәаарыхуа адгьыл инаҭоит ихи иҭаацәеи зланыҟәигаша, дзырбарақьаҭша аҽаҩра.
Аԥсуаа ртрадициатә занааҭ хадақәа ираԥхьагылоуп адгьылқәаарыхра. Адгьылқәаарыхра – ари акырӡа зхыҵуа, ҳаԥсҭазаара иаласоу нхара-нҵыра хкуп.
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Аԥсуа дгьыл акыр ианааланы иазҳауеит аԥш (бзыԥын ирҳәоит-аџьықәреи). Аҽаҩра бзиа аазышьҭуа аџьықәреи иалҵуеит аџьа збо анхаҩы дзыҭәҳәаны иифаша афатә - абысҭа.
Иԥхеи-ԥхеиуа иҟоу абысҭа дарбану згәы амырҭәра! Иара аԥсуаа ирымоу ацыфақәа зегьы ирнаалоит, сасгьы-ԥшәымагьы пату ақәырҵоит.
10 Жьҭаара 2019, 13:18
Амала, аԥсуа чысқәа ираҳу абысҭа злырхуа аџьықәреи Аԥснынӡа иааӡаанӡа акыр амҩақәа ирнысит. Раԥхьа Американтәи Европаҟа иаанагаз, нас Ҭырқәтәылантәи ҳадгьыл иқәнагалаз аџьықәреи (абжьыуаа рҿы – аԥш) Аԥсны иаадрыхуа иалагеит 18-тәи ашәышықәсазы.
Аԥсны иҟоуп еиуеиԥшым аԥш жәлақәа: аԥш шкәакәа, аԥш ҩежь, аԥш ҟаԥшь, аҩсҭаа иԥш уб.иҵ.
Амхы аныларҵоз аԥш жәла иаларыԥсон аҟабақ, амахәыда, аҟәыд ажәлақәа. Иҳәатәуп, аԥсуа икрыфараҿы даара ирацәаны ахархәара шрымоу аҟәыдлых фатәқәа. Аҟәыд жәлақәа иреиуоуп: ахаҟәыд, ашьапкьаҿ, аҟаԥшь, ашкәакәа, аиқәаҵәа уҳәа.
8 Нанҳәа, 19:21
Абызшәа иалоуп адгьыл, ауаҩы, аҽаҩра ирыдҳәалоу ажәаԥҟақәа маҷымкәа. Урҭ иадырбоит аԥсуа жәлар адгьыл ишазыҟоу, аџьа ишазнеиуа, аџьалыҵ рхы ишадырхәо. Урҭ иреиуоуп:
Анхаҩ бзиа адгьыл еигәырӷьоит.
Анхаҩы ихатә џьала имырҳаз ихаҳаӡом.
Адгьыл ахыхәаҩ ихәлаччоит.
Адгьыл ԥсыла анапы иазыҩуеит.
Аџьықәреи знык иурашәар лапҟьак ҿалоит, ҩынтә иурашәар – ҩба.
Аҽаҩрашықәс ааԥын иунарбоит.
Аҽаҩра барақьаҭхар, аҳәынаԥгьы гәырӷьоит.
Аҽаҩра ԥаса ашьҭра арӡуам.
Ҽаҩраҭагалан аҳәынаԥгьы ахәы аҵәахуеит.
Лаҵан иумҳәаз, бҵан иузҳәом.
Аца џьықәреи ҭамзар, аҳәынаԥгьы ҭалом.
Хадаратәла аарыхратә усурақәа анымҩаԥырго мзақәоуп: лаҵарамза, рашәарамза, жьҭаарамза, абҵарамза.
Уажәы ҳазҭагылоу абҵарамза аҽаҩра аингалара иашыкьымҭоуп. Аҽаҩра аҭагалара, аингалараҿы ацхыраара узҭо маҭәарқәоуп: амагана, акалаҭ, ауардын, аҷҟарапат уҳәа.
13 Цәыббра 2020, 09:37
Аџьықәреи анҩалак анхацәа амхы иҩҭалан аԥш ҿыхуа каԥсара-каԥсара еиқәыԥсо рҿынархоит, анаҩс амагана нымҩанҵо аԥҳә дырхуеит. Еиқәырхәоу, аха ицҳафыруа амагана аҿы цыр-цыр рыцҳашьарак ҟамҵаӡакәа аџьықәреи ашьапы ааиҩнаҵәоит, нас иаргьы аӡара калаӡа амхы ишҭагылаз акәымкәа ахәаԥаҳәа изааӡаз адгьыл ахь инхьыдышьшьуеит.
Амхы аҩны иазааигәазар, аԥш каԥсарақәа жәҩала акалаҭ иҭаԥсаны амхы иалыргоит, ус анакәымха, ауардын ацәқәа ма акамбашьқәа ҩаҵаҳәаны амхы иаларгалоит. Еизыргаз аԥш каԥсарақәа зегь уахь ианыԥсало рҿынархоит. Ацәқәагьы излагылоу абеиара рыбла хнакын "аԥш-аԥҳә рхы налыршьыр" цәгьагьы ирбахуам, аха ауардын иаԥхьагылоу мыцхәы аҽҟьаха рымҭакәа амхы инҭигоит.
2 Ԥхынҷкәын 2018, 16:12
Ацәқәа зҵаҳәаз ауардын хәдацәахьы аџьықәреи анԥсалан аҩныҟа иҳашьҭит. Уажәшьҭа ҭынч аԥҳә аӡбахә алацәажәара иацаҳҵап. Анхацәа амаганақәа рыла идырхыз аԥҳә нымҩа-нымҩала еихшаны ишьҭарҵоит, ирышьҭанеиуа аԥҳә нымҩақәа ҿаҳәаны амхырҭаҿы ихдыргылоит. Нас мышкы-ҩымш ирҭагӡаны аԥҳә нымҩақәа (аҿаҳәарақәа) еизганы уа амхаҿы ма арахәҭра иахьазааигәоу ҭыԥк аҟны иҳаракны еиқәырҵоит. Аԥҳә зқәырҵо аҵла аԥҳәаҟәа ҳәа иашьҭоуп. Аԥҳәеиқәҵараан рхы иадырхоит ҩ-цык ма цык змоу аҷҟарапат, иара аԥҳә ҿаҳәарақәа аҿарԥаны, ҵаҟа игылоу аҵла иқәу ииркуеит.
Хыхь ишаҳҳәаз еиԥш амхырҭаҿы иҿырхыз аԥш шцәалоу жәҩала, уардынла, уажәтәи аамҭазы еиҳарак машьыналагьы иааганы аказарма иҩнарыԥсоит, нас аҭаацәа хҭацәыхак анаароулак иадтәаланы ицәдырҳәуеит. Аԥш ацәа – аԥырча рҩаны еизыркуеит, аӡын аԥҳәеиԥш аԥырчагьы арахә ирҿарҵоит. Ицәдырҳәыз аԥш ааизганы аца иҭарыԥсоит. Ианырҭаху иҿдырпуеит, ирлагоит.
10 Рашәара 2015, 17:34
Ахыркәшамҭазы иаҳҳәап аџьа иадҳәалоу аԥсшәеибыҳәареи аныҳәаныԥҳьарақәеи рзы ажәақәак.
Ауардын аидара ақәҵаны иаазго дануԥылалак, иаҳәатәуп: – "Уа, аура уқәуп!", мамзаргьы "Абзиаразы инухааит!" Ҭакс иуаҳауеит: – "Бзиара убааит!"
Амхы шҭаугало аӡә духҭыгәлар, абас дуқәныҳәар алшоит:
"Агәырӷьараз иҭаугалааит!", "Ԥшӡала иуфааит", "Аҿамаҿа ԥшӡала ишәфааит!", "Иеиныжәгалаз чара чысхааит, гәырӷьа чысхааит!"


Адырга: Урыстәыла
Иракли Ӷарибашвили - Урыстәыла ҳтәыла асуверенитет, ҳакзаара пату рықәнаҵом, инанагӡоит ҳҵакырадгьылқәа рымпыҵахалара, абри ауп ҳаизыҟазаашьақәа рҿы бариерс иҟоу
Франциа адәныҟатәи аусқәа рминистр иҳәамҭала, Урыстәыла Украина иажәылар, уи алҵшәа цәгьақәа ахылҵуеит
Урыстәыла акоронавирус 37 156-ҩык рыдбалан, рыԥсҭазаара иалҵит 1 254-ҩык
Владимир Зеленски 28-ҩык урыстәылатәи амаҵзура ҷыдақәа русуҩцәа рганахьала асанкциақәа ралагалара иазку адҵа инапы аҵаиҩит
Қырҭтәыла акультура аминистрра имҩаҧнагаз аусура абзоурала, 2003 шықәсазы Урыстәылаҟа ииагаз аекспонатқәа Қырҭтәылаҟа ирхынҳәоуп
Питер Стано ишааицҳаз ала, Евроеидгылаҿы агәҭынчымра узцәырызго аинформациа рымоуп Украина аҳәааҿы Урыстәыла арратә хәҭақәа рҽеизакра иадҳәаланы
Адәныҟатәи аусқәа рминистрра - Давид Залкалиани швеицариатәи амедиаторцәа рҟны, урыстәылатәи апрограммаҿы ақырҭуа бираҟ аҳаҭыр аларҟәра ҕәҕәала дақәыӡбит
Амшын Еиқәа аӡымҽхакыраҿ имҩаԥысран иҟоу азыҟаҵарақәа ирыдҳәаланы Урыстәыла атәылахьчара аминистрра аҳәамҭа аланарҵәеит
Урыстәыла акоронавирус 41 335-ҩык рыдбалан, рыԥсҭазаара иалҵит 1188-ҩык
Урыстәыла акоронавирус 40 443-ҩык рыдбалан, рыԥсҭазаара иалҵит 1 189-ҩык
Америкатә сенатор - Амшын еиқәа арегион аҿы Урыстәыла ахымҩаҧгашьа, Украинеи Қырҭтәылеи ржәыларагьы уахь иналаҵаны, иара убас, адезинформациа аларҵәареи НАТО адгылаҩцәа ирҧырхагоуп
Џьин Шаҳин - Қырҭтәылеи, Молдовеи, Украинеи Урыстәыла аполитика цәгьа аҿагыларазы иаҭаху адемократиатә рефомақәа нарыгӡароуп
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада ихаҭыҧуаҩ - Алианс апозициа еилкаауп, Урыстәыла, ахатә гәылацәа – Қырҭтәылеи Украинеи агрессиала ирызныҟәоит
Шәамахьтәылатәи АИХ - Урыстәылеи Азербаиџьани, Шәамахьтәылеи рлидерцәа абҵара алагамҭазы еиԥылоит
Урыстәыла акоронавирус 36 339-ҩык рыдбалан, рыԥсҭазаара иалҵит 1 036 -ҩык
Reuters – НАТО аплан хада ҿыц Амшын еиқәеи Балтиатәи амшыни рҟны Урыстәыла апотенциалтә жәылара аанкылара иазкуп
Урыстәыла НАТО аҿы ахатә хаҭарнакра аусура ааннакылоит
Иҳаҩсыз уахи-ҽни рыла Урыстәыла акоронавирус арекордтә хыԥхьаӡара аарԥшын, рыԥсҭазаара иалҵит 1 002-ҩык
Иракли Ӷарибашвили - Урыстәыла афедерациаҟны аҳәаақәа рдемаркациа-рделимитациа ихыркәшатәуп, ари иаку Қырҭтәыла аҳәаақәа ирҭагӡаны ҟалоит
Урыстәыла акоронавирус 18 380-ҩык рыдбалан, рыԥсҭазаара иалҵит 968-ҩык


Ииасыз амчыбжь азы имҩаԥысит Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Москваҟа усутә визитла ицара, Аԥсны Ҟрым ахаҭарнакцәа рыдыркылеит, уаанӡатәи арепатриациа аминистр ишьҭазаара рыларҳәеит, иусура дамырхит уаанӡатәи Ареспубликатә хәышәтәырҭа аҳақьым хада ихаҭыԥуаҩ. Еиҳа инарҭбааны Sputnik адаҟьаҿы.
Sputnik
Ахада Москва иҟазаара
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарыла мшаԥы 20 рзы Москваҟа дцеит. Бжьаниа Урыстәыла ахада Иусбарҭаҟни Урыстәыла аиҳабыра рыҟни аиԥыларақәа мҩаԥигеит.
Мшаԥы 21 азы Аслан Бжьаниеи акционертә еилазаара "Росгосстрах" адиректор хада Геннади Гальперины аусбарҭа анапхгара реиҳабы Олег Меркулови аиԥылара мҩаԥыргеит. Аиԥылараан Бжьаниеи "Росгосстрах" аусбарҭа анапхгаҩи Аԥсны аус ацура азҵаара иалацәажәеит.
Бжьаниеи Урыстәыла ахада иусқәа напхгара рзызуа Александр Колпакови актәи ихаҭыԥуаҩ Павел Фрадкови Аԥсни Урыстәылеи реизыҟазаашьақәа ирылацәажәеит.
Аиԥылара далахәын Краснодартәи атәылаҿацә агубернатор Вениамин Кондратьев.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи Урыстәыла аҳаиртә транспорт Афедералтә маҵзура анапхгаҩы Александр Нерадькои реиԥылара мҩаԥысит.
- Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара аҳаиртә еимадара аиҭашьақәыргылара иалацәажәан Москва
-
Аиԥылараҟны Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара аҳаиртә еимадара аиҭашьақәыргылара иалацәажәан.
Ҷыдала иазааҭгылан аҳаирбаӷәаза аинфраструктура аобиектқәа рреконструкциаз апроекттә усурақәа рызҵаара.
Иахьазы иаԥҵоуп Урыстәылеи Аԥсни рҟазауаа злахәу аусутә гәыԥ, аобиект аздырхиоит апроекттә усурақәа рымҩаԥгара, иаздырхиоит аусуразы ихымԥадатәиу амыругақәа рексперттә хәшьара. Уи адагьы азырхиара иаҿуп Аԥсны аҳаиртә закәанԥҵара аусхк аҟны ихымԥадатәиу адокументқәа.
Аганқәа ишьақәдырӷәӷәеит аграждантә авиациа аусхк аҟны еицыфеидоу аусеицура арӷәӷәареи арҿиареи шырҭаху.
Уаанӡа Аԥсны ахада аҳәамҭа ҟаиҵахьан Аҟәатәи аҳаирбаӷәаза 2024 шықәса иахымгакәа ишаартхо азы.
Мшаԥы 23 рзы Аԥсны ахадеи Роспотребнадзор анапхгаҩы Анна Поповеи еиԥылеит. Бжьаниеи Поповеи акоронавирустә инфекциа Аԥсни Урыстәылеи аҭагылазаашьа иалацәажәеит. Аиԥылара хыркәшо, Анна Попова атуристичестә сезон аартра далацәажәеит.
Уаанӡа ТАСС аинтервиу аҭо, Бжьаниа иҳәеит Аԥсны 2021 шықәсазы атуристцәа раара ишазыԥшу.
Акоронавирус акәша-мыкәша
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 14289-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13390-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 221-ҩык.
Мшаԥы 22 рзы COVID-19 иахырҟьаны Мгәыӡырхәатәи ашкол аамҭала иадыркит. Фҩык ахәыҷқәеи ԥшьҩык арҵаҩцәеи акоронавирус рыдбалан. Акоронавирус рыдбалан гәдоуҭатәи ашколқәа №1, №4 рҟны ҩ-класск. Арҭ аклассқәа рҵаҩцәа ахыԥхьакрахь ишьҭуп.
Мшаԥы 24 рзы Урыстәыла иҟоу Аԥсны ацҳаражәҳәаҩ Игор Ахба COVID-19 иманы москватәи ахәышәтәырҭақәа руак дҭашәеит. Ахба ихы цәгьамкәа ибоит, иԥсҭазаара акгьы аԥырхагам, иара ахәышәтәырҭа дҭарҵеит иҭагылазаашьа меицәахаразы.
Мшаԥы 23 рзы ТАСС аинтервиу аҭо Аслан Бжьаниа иҳәеит авирус аԥзырҟәҟәаауа алаҵа ишазыԥшу.
"Урыстәыла аиҳабыра рахь алаҵазы аҳәара ҟаҳҵахьан. Ҳақәдыргәыӷит аамҭақәак рышьҭахь алаҵа ареспубликахь ишынашьҭхо", - иҳәеит ахада.
Бжьаниа иҳәеит алаҵа амҩангара азҵаара шыӡбоу. Аԥхьанатә алаҵа рзыҟаҵахоит еиҳа ишәарҭоу агәыԥқәа: аҳақьымцәа, арҵаҩцәа, атуризм аусхк аҟны аус зуа.
Аԥсни Ҟрыми
Ареспублика Ҟрым Аминистрцәа рхеилаки Аԥсны Аҳәынҭқарра Аминистрцәа реилазаареи ахәаахәҭра-економикатәи, аҭҵаарадырра-техникатәи, агуманитартәи усеицуразы реицкомиссиа ахԥатәи аилатәара аихшьалақәа рыла ирыдыркылеит 2022-2024 шықәсқәа рызтәи ауснагӡатәқәа Рпрограмма.
Ҟрыми Аԥсни русеицураҿы иазԥхьагәаҭоуп аекономикатә, асоциалтә, аҵаратә, акультуратә, аспорттә уҳәа ахырхарҭақәа.
"Агәра згоит арҭ зегьы ауаа рзы ишхәарҭахо. Ҳусурагьы анырра бзиа шыҟанаҵо. Аинтерес ду аҵаны избоит ҳԥышәа аимдара асанатор-курорттә, ақыҭанхамҩатә усхкқәа рҟны", - ҳәа иҳәоит Ҟрым аиҳабыра рхада ихаҭыԥуаҩ Георги Мурадов.
Ашьаустәи административтәи усеилыргарақәа
Абри амчыбжь азы асоциалтә ҳақәа рҿы ицәырган авидео, уа иубоит Аԥсны ААР аусзуҩцәа амҩатә ԥҟарақәа шеиларго. Ари амаҵзуратә ҭҵаара азымҩаԥгахеит.
Аԥсны аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра аусзуҩцәа, амҩатә ԥҟаррақәа еилазгаз, лахь рырҭеит.
Ареспублика Аҳәынҭавтоинспекциа аиҳабы Баҭал Агрба иазгәеиҭеит азинхьчаратә усбарҭақәеи арреиҿкааратә ҟәшақәеи русзуҩцәа, ачыни астатуси змоу, административтә зинеилагара мҩаԥызгаз, административтә ԥҟаԥҵәа инақәыршәаны иахьырхәтәуп ҳәа.
Инапынҵатә мчрақәа дахьырхыҳәҳәаз азы мшаԥы 23 рзы ахара ихараҵан Аԥсны ААР адкылара-еихшарҭа ҷыда аиҳабы Мурҭаз Габниа. Еилкаахеит иара хәажәкыра 26 рзы аӡбарҭатә қәҵарада акамераҟынтә ихы дшақәиҭитәыз15 мшы ҳәа иҭакыз игәыла Милор Кәаӷәаниа.
Мшаԥы 23 рзы Апрокуратура хада азыҳәала, Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аӡбарала Ареспубликатә хәышәтәырҭа аҳақьым хада ихаҭыԥуаҩ Георги Воуба имаҵура дамхуп.
Ареспубликатә хәышәтәырҭа аҳақьым хада Апполон Гәыргәлиеи ихаҭыԥуаҩ Георги Воубеи рганахьала аусҭҵаара хацыркын 2021 шықәса жәабран 9 рзы рнапынҵамчрақәа ирхыҳәҳәаны рхы иадырхәеит ҳәа.
Иара убри амш азы Аԥсны арепатриациазы уаанӡатәи аминистр Беслан Дбар иԥшаара рылаҳәоуп ҳәа аанацҳаит Апрокуратура хада апресс-маҵзура.
Апрокуратура хада аусҭҵааратә усбарҭа иара убасгьы ирыланаҳәоит ИАЕ ИАЕ "РемСтрой2012" адиректор Амиран Лакербаиагьы иԥшаара рылаҳәоуп ҳәа.
Ашьаусԥшаара адыррақәа рыла, Дбар амаҵзуратә ԥаршеитә усмҩаԥгатәқәа ҟаиҵеит, гәыԥҩык ауаа - ЗҲәА "РемСтрой 2012" адиректор Амиран Лакербаиеи Арепатриациазы афонд атехникатә хылаԥшра анџьныр Денис Ақаҩбеи иареи - заанаҵ еицәажәаны мҽхакы ҭбаала абиуџьеттә ԥарақәа рӷьычра хықәкыс иҟаҵаны мцҳәарала, ишԥаршеиз заанаҵ идырны ишьақәиргылеит амаҵзуратә документқәа.
Аԥсны Апрокуратура хада ашьаусԥшааратә усбарҭа ашьаус хацнаркит хәажәкыра 23 рзы. Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Арепатриациаз уаанӡатәи аусзуҩ Денис Ақаҩба иганахьала аҩнтәы рбаандаҩра иқәнаҵеит лаҵара 23 рҟынӡа.
Мшаԥы 20 рзы Апрокуратура хада абиуџьеттә ԥарақәа нихит ҳәа агәаанагара ззыҟоу АУН "Аԥсныавтомҩа" уаанӡатәи адиректор хада Борис Ачба аа-шықәсеи фымзи аҭакра иқәҵазарц азыҳәа ҟанаҵеит.
Аусҭҵаара адыррақәа рыла, Ачба мцҳәарыла 20 миллион мааҭ абиуџьеттә ԥарақәа еимиҵәеит, адокумент ԥаршеиқәа ихы иархәаны, ишьақәыргылам ахаҿы дицырхырааны, 2017 шықәса жәабран 27 рзы Аԥсны усҟантәи ахада Рауль Ҳаџьымба ихьӡала инаишьҭыз ашәҟәаҿы иарбаз адыррақәа ԥаршеин.
Ииз рхыԥхьаӡара иацлеит
307-ҩык ахәыҷқәа иит 2021 шықәса актәи аԥшьбаразы Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистрра адыррақәа рыла.
Аусбарҭа адыррақәа рыла, ииз рахьынтәи 157-ҩык ӡӷабцәоуп, 151-ҩык ҷкәынцәоуп. Аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
200 хәыҷы аԥсуа милаҭ иатәуп, 18-ҩык - урысқәоуп, 35-ҩык - ерманцәоуп, 41-ҩык - қырҭцәоуп, 14 – ҩык егьырҭ амилаҭқәа иреиуоуп.
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра адыррақәа рыла 2020 шықәса актәи аԥшьабаразы ареспубликаҿ иит 282 хәыҷы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- "Аԥсны жәлар рконгресс" аԥҵахоит ареспубликаҿ
-
-
-
Бадра Гәынба: Аԥсни Ҟрыми еицырзеиԥшу аусқәа рымоуп
-
Озган ажәадгала ҟалҵеит апассаџьырцәа рымҩангара ахылаԥшра Аԥсны ААР адыԥхьалазарц
-


АҞӘА, ԥхынгәы 13 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 553-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 187-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы ԥхынгәы 12 рзы рыԥсҭазаара иалҵит 65 шықәсеи 90 шықәсеи зхыҵуаз ҩыџьа апациенткақәа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 161-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 67-ҩык, ибжьаратәуп - 34-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 44-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 20-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 29-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 43-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


-Ҳаҭыр зқәу Диана Сарапион-иҧҳа;
Аҧснытәи Аҳәынҭқарратә университет аҭоурых иааркьаҿны шәаҳзааҭгыларц сҭахын…
-«Ауниверситет – ари милаҭтә беиароуп, милаҭтә гәадуроуп, ҳажәлар еидгыланы рықәԥара иахылҿиааз, зегьы рзы зышәқәа аарту, еицаҳзеиԥшу ҵараиурҭоуп…», ҳәа – азгәеиҭоит ҳмилаҭтә ҵараиурҭа аректор, адунеи аҟны еицырдыруа аҵарауаҩ, академик Алеко Алықьса – иԥа Гәарамиа.
Ишдыру еиԥш, 70-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭазы ҳажәлар рмилаҭтә хақәиҭратә қәԥара иабзоураны иаартын Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет. Уи нахысгьы ҳаԥхьа ишьҭан дырҩегьых ауадаҩрақәа, ирацәан аԥынгылақәа, аиҿагыларақәа, ишнеи-шнеиуаз аибашьра аҟынӡа ҳназгаз. Аибашьра зехьынџьара иаанагеит агәырҩа, алаӷырӡ, ашәы, ихнарбгалеит ауаа ргәыӷрақәа, рразҟқәа. Еицәоу иҟои ауаҩы изыҳәа адунеи аныуашәшәырахалак? Убри аамҭазы еиҳагьы иӷәӷәахар ауп ауаҩы ихазеиԥш, икәша-мыкәша иҟоу иуаажәлар рызгьы иду аҭакԥхықәра. Дасу илшоз ҟаиҵон, дасу иахьахәҭаз дыҟан. Ҳҵараиуҭраҟнытә 94-ҩык астудентцәеи арҵаҩцәеи рхы ақәырҵеит ҳаԥсадгьыл ахәақәиҭтәразы ицоз аибашьраҟны.
Аибашьра еилгеит. Ҳаԥсуа фырхацәа, Нхыҵ – Кавказтәи ҳашьцәа, Ҭырқәтәылантәи, Сириантәи иааз ҳџьынџьуаа, иҳавагылаз егьырҭ амилаҭқәа рхаҭарнакцәа, Аԥсны Аҳәынҭқарра Актәи Ахада Владислав Григори-иԥа Арӡынбеи хацәнмырха ҳаԥсадгьыл ахьчаразы игылаз зегьы ирыбзоураны аиааира ҳгеит. Убарҭ зегьы ирыбзоураны ҳбызшәа шьақәгылеит ҳәынҭқарратә бызшәаны. Ари аҿиара, аизҳазыӷьара иасимволуп.
Ирҳәоит, дасу дызну амҩа иацу агәыӷрақәа еиҳа мыч рымоушәа ибоит ҳәа. Иахьа ҳара ҳгәыӷуеит аринахыстәи ашықәсқәа аизҳара, ахаҭәаара, аӷәӷәахара, аҭышәынтәалара ираамҭахап ҳәа. Уи азы агәыӷра ҳазҭо маҷӡам: иахьа азхаҵара ҳауит, ихьыԥшым аҳәынҭқарра ҳаргылоит; еиҳа-еиҳа ишьҭыҵуеит ҳекономика, ажәлар рыԥсҭазаара аиӷьхара иаҿуп.
-Афилологиатә факультети анапхгара ззыжәуа акафедреи рҭагылазаашьа, насгьы имҩаҧыжәго аусқәа ртәы иааркьаҿны еиҭашәҳәар сҭахуп…
-Ҳҵарадырраҿы зегьы реиҳа зымҽхак ҭбаау афакультетқәа иреиуоу афилологиатә факультет шьаӷәыҭс иамоуп даҿаџьара иуԥымло акафедрақәа ҩба: Аԥсуа бызшәеи Аԥсуа литературеи ркафедрақәа.
Ҳмилаҭтә культура аҭоурых аҿы рыцхә дуны иҟалеит 1956 шықәсазы, 65 шықәса уажәаԥхьа, аԥсуа бызшәеи алитературеи зымҽхазкыз акафедра аартра. Уи напхгаҩыс дарҭеит аҵарауаҩ ду, апатриот Ҭамара Платон-иԥҳа Шьаҟрыл. Ус имариамызт ас акафедрақәа аартуа, хьаҳәа-ԥаҳәа рымамкәа аус руа рыҟаҵара. Уи ҳпатриотцәа, ҳҵарауаа рыԥсҭазаара аҟәырҷахақәа ақәырӡуп, урҭ рым, рылша иабзоуроуп. Аҟазшьа ссирқәа злаз, агәаӷьра злаз, зхы иамеигӡоз, зыгәҭакы назыгӡоз, зыхшыҩи зуси зыжәлар ирызкыз русқәа ирыдырҳәалон агәыӷра дуқәа.
Позитивтә хҭыс дууп аԥсуаа рҵара аҭоурых аҿы 1967ш., Аԥсуа бызшәеи Аԥсуа литературеи ркафедрақәа хазы-хазы рышьақәыргылара.
Аԥсуа бызшәа акафедра анапхгаҩыс дҟарҵоит адоцент Кәарҷелиа Алықьса Абрам-иԥа.
Аԥсуа литература акафедра напхгаҩыс дарҭоит апоет, адоцент Гәыблиа Гьаргь Константин–иԥа. Уи нахыс аԥсуа литература акафедра анапхгаҩцәас иҟан еицырдыруа аҵарауаа: апоет, адоцент Владимир Платон-иԥа Анқәаб; адоцент Анатоли Шьыгә-иԥа Зыхәба; афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, иахьа аректор ихаҭыԥуаҩ Адлеиба Џьулиетта Ианкәа-иԥҳа.
Сара Қарҭтәи Аҳәынҭқарратә университет, афилологиатә факультет, Кавказтәи абызшәақәа рыҟәша салганы санааи, ауниверситет аартра иақәшәеит. Усҟан акафедра напхгара азиуан апатриот ду, аҵарауаҩ Анқәаб Владимир Платон-иԥа, убри нахыс иахьа уажәраанӡа аус зуеит абри акафедраҿы. Аԥсуа литература акафедра атрадициа дуқәа змоу, иарбан аамҭазаалак ахыԥша зныԥшуа, ҳазну аамҭазтәи агәеисыбжь зныҩуа, ҳмилаҭтә литература аҿиарамҩа – ахыҵхырҭақәа инадыркны иахьанӡа изныз амҩа иаланагалаз арҿиамҭақәа ахьырҵо, иахьҭырҵаауаа хәышҭаароуп!
Абри ахәышҭаара мыцәарц, иаҳа-иаҳа ихәыжжаӡа ҳарԥхаларц азы уи иаҵгәо ааӡатәуп, ҳара ҳхаҭа уи аныҟаҳамҵа, аӡәгьы ҳара ҳзы џьарантәи дааны иҟаиҵаӡом. Убри аганахьала ҳазхыҽхәаша ҳамоуп: иҳаҵагылеит аҿар бзиа, аҟыбаҩ злоу, аҭҵаарадырра зыԥсҭазаара азызкыр зҭаху аспирантцәа, аҵараауа қәыԥшқәа. Урҭ реиҳарак сыстудентцәа роуп, уажәы ҳаивагыланы аус еицаауеит. Сара уи даараӡа сазгәдууп.
Ҳфакультет аҿы ҳкафедра зыдҳәалоу аԥсуа секторқәас иҟоуп: «Аԥсуа бызшәеи алитературеи», «Аԥсуа бызшәа иаԥсыуам ашколқәа рзы», «Ажурналистика», «Англыз бызшәа», ааигәа иааҳартыз: «Аиҭага атеориеи культурала аимадарақәеи», «Аинформациатә хархәагақәа рредакторра».
Уаанӡа Нхыҵ Кавказтәи ҳашьцәа рлитература зеиԥшла ҳахысуазҭгьы, иахьа «Адыга литература», «Абаза литература» иаанхаз егьырҭ ажәларқәа рлитературақәа хазы иалагалоуп, арҵагатә цхыраагӡақәагьы еиқәыршәоуп.
Иара убас, мшыннырцә иҟоу ҳашьцәа, ҳџьынџьуаа рыԥсҭазаара агәцаракра, аилкаара иалҵшәахеит аԥсуа литература акафедра арҵаҩы афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, афольклорист, ҳџьынџьуаҩ аҟабарда ҭыԥҳа Чуреи Тыжын Али. Лара урысшәала дзыԥхьо «Литература абхазо-адыгской диаспоры», «Этнокультура абхазо-адыгской диаспоры» амаҭәарқәа ирызкны иҭлыжьит арҵагатә цхыраагӡа. Иҳәатәуп, Чуреи Тыжын Али лдоктортә диссертациа ҳауаниверситет аҿы ишылыхьчаз. Ҳкафедра дадҳәалоуп еицырдыруа аҵарауаҩ, Омар Беигәаа иҭынха аус адызуло Маҳинур Папҳа.
Ҳкафедрахьы лассы-лассы имҩахыҵуеит Аԥсны иаҭаауа ҳџьынџьуаа, ара инхо. Урҭ ҳлекциақәа ирылатәоит, астудентцәеи дареи аиԥыларақәа рзеиҿаҳкаауеит: Ҳаири Қәҭарба, Октаи Чкотуа, Атаман Кәыџба, иара убас ҳара ҳахь имҩахыҵуа аҿарацәа.
Аҿкычымазара ҳԥырхагахеит акәымзар, афольклортә практика амҩаԥгаразы астудентцәагьы ҳаргьы Ҭырқәтәылаҟа ацара азԥхьагәаҭаны иҳаман.
Иахьа 34-ҩык раҟара аҵара рҵоит ҳара ҳҿы. Ҳаԥхьаҟа даара иаҳҭахуп рхыԥхьаӡара иацларц.
Абасала акафедра аиҿкаашьа арҭбаара, хымԥада, иаанагоит уи аусура ахаҭашьагьы арҵаулара.
-Ҳара иаадыруеит арҵаҩцәа иахьауажәраанӡа гәык-ҧсыкала ишазыҟаз рнапы злаку аус. Иахьа урҭ рышьҭахь иааиуа аҿар шҧажәбо?
-Аусура рнапы алакуп аԥышәа ду змоу арҵаҩцәа, аҵарауаа. Аха рыцҳарас иҟалаз, ари ашықәс азы даара ҳгәы ҳзырхьша агәырҩақәа ҳрықәшәеит: илаамҭамкәа лыԥсҭазаара далҵит акыр шықәса «Аԥсуа литература аҭоурых» иаԥхьоз, арҵаҩ нага, афилологиатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, адоцент Лиудмила Арзамеҭ-иԥҳа Хьыбба. Ҳкафедра апатриарх, раԥхьаӡатәи аԥсуа профессионалтә фольклорист академик Шьота Хьыч-иԥа Салаҟаиа. Урҭ хашҭра рықәым, наӡаӡа иаанхоит ҳгәаҿы.
Иахьа акафедраҿы 4 – абиԥарак аус аус руеит. Зынӡа 19-ҩык ҳаҟоуп: Руслан Қапба еицырдыруа алитературатә критик, аҵарауаҩ; академик З.Џь.Џьапуа, апрофессор Кәаӷәаниа В.А., адоцентцәа; Габниа Ц.С., Тапаӷәуа С.А., Какоба А.П., Ашәба А.Е., Чуреи Т.Али., арҵаҩцәа еиҳабацәа; Ҳалбад В.А., Анқәаб А.В., Ахсалба Г.К., Габниа Д.Н., Сақаниа Гә.В., арҵаҩы Аршба М.В., арҵаҩцәа ҿарацәа: Гыцба Инал, Џьениа Линда, Абзагә Аҟалӷьба.
Акафедра лаборантс дыҟоуп 40 шықәса инареиҳаны Милиа Ҵнариа.
Ҳусура еиӷьхоит есааира: аҭҵаарадырраҿы ҳгәыӷрақәа здаҳҳәало ҳаҵагылт; ҳкафедра ахатәы аспирантцәа ҳауит, алитература арҵареи аҭҵаареи рзы амаҭәарқәа реицааишьа, раԥхьашьа акыр ирҵаулоуп.
Аха зегьы иреиҳау фактор дуны иԥхьаӡатәуп адунеи аҿы хәы змам – ауаҩра ҳкафедраҿы традициа хаданы иахьыҟоу. Аамысҭашәара, ауаҩра апринцип – ара зегьы ирыцкны иԥхьаӡоуп. Ара иаауеит акафедра аханатә иахагылаз ауаа дуқәа рыҟнытә, иахьагьы баагәараҵас иҳавагылоу ҳаиҳабацәа, иҳамардаз атрадициа ҳаргьы ҳацәхьаҵыр ҳҭахым.
Абиԥарала аԥышәеимадара, ҿыц абиԥарала аиҵагылара, ламысла, гәыла-ԥсыла аусеицура, аизыҟазаашьа бзиа анрыцла – абри ауп иахьа уажәраанӡагьы акафедра аазгаз, иахьа еиҵыҵыртәгьы иҟазҵаз. Аринахысгьы алҵшәа ҳаракқәа ҳазҭаша аусхкқәа рацәахап ҳәа ҳгәы иаанагоит.
-Иҭабуп…
Аџьынџьал Диана Серапион-иҧҳа
Аџьынџьал Диана Серапион-иҧҳа Афилологиатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, адоцент, 1997 шықәса раахыс Аҧсуа литература акафедра напхгаҩыс дамоуп.
Аџьынџьал Диана Серапион-иҧҳа диит 1955, иуль 3, Аҧсны, Тҟәарчал ақалақь. Ҭҟәарчалтәи 5 – тәи абжьаратә школ даналга, дҭалеит Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет, афилологиатә факультет Кавказтәи абызшәақәа рыҟәша. Аҵара далган данаа иақәшәеит Аҧснытәи аҳәынҭқарртаә университет аартра. Аусуара далагеит Аҧсуа литература акафедраҿы рҵаҩыс. Хара имгакәа дҭалеит аспирантура. 1991 шықәсазы Москватәи апедагогикатә университет аҿы илыхьчеит акандидаттә диссертациа «Аҧсуа хәыҷтәы литература» иазкны. Акафедраҿы дрыҧхьоит еиуеиҧшым амаҭәарқәа: «Аҧсуа литература аҭоурых», «Аҧсуа хәыҷтәы литература», «Алитература дырра алагала», «Алитература атеориа» уҳәа еиуеиҧшым амаҭәарқәа. Еиқәлыршәеит акымкәа, ҩбамкәа арҵагатә цхыраагӡақәа; иҭлыжьит амонографиа иара убас хыҧхьаӡара рацәала аҭҵаарадырратә статиақәа аҧсышәалеи урысшәалеи.


Аахыҵ Уаԥстәыла асыԥса иаҵахаз урыстәылатәи аруаа ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит
© Sputnik / Илья НаймушинСреднегорье Западного Саяна на территории государственного заказника федерального значения "Позарым" в районе перевала Саянский в Таштыпском районе Республики Хакасия.
© Sputnik / Илья Наймушин
Руксктәи атоннель аладатәи аҭаларҭаҿы асыԥса леиит, уа атоннель зыхьчоз урыстәылатәи аруаа рказарма гылан.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 21 - Sputnik. Аахыҵ Уаԥстәыла асыԥса иаҵахаз урыстәылатәи аруаа хәҩык рҟынтәи ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит, абри атәы аҩуеит Sputnik Южной Осетии ареспублика АҶА адыррақәа шьаҭас иганы.
Иазгәаҭоуп, иҭахаз руаӡәк иԥсыбаҩ аиқәырхаҩцәа ишырыԥшааз. Ааха зауз дааӡәы ахәшәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит. Аҳԥатәи аруаҩ макьаназы иԥшаара иаҿуп.
Аахыҵ Уаԥстәыла АҶА адыррақәа рыла, аҩаша ахәылбыҽха Руксктәи атоннель аладатәи аҭаларҭаҿы асыԥса леиит.


АҞӘА, 4 рашәарамза — Sputnik, Амра Амҷԥҳа. Мҭы Ақаҩба ипиеса "Инаԥҳа Кьагәа" ала Аҳәынҭқарратә аҿартә театр аҿы аспектакль ықәиргылоит арежиссиор, Аԥсны жәлар рартист Шьалуа Гыцба.
Шьалуа Гыцба уажәаԥхьа, асовет аамҭазы ахаԥшьгаратә театр аҿы иқәиргылахьан ари апиеса, аха дырҩегь дазхьаԥшырц иӡбеит, избан акәзар, иажәақәа рыла ажәлар ирдыруазароуп ажәытәан иҟаз афырхацәа рыхьӡқәа.
"Убри аҟынтә аҿар ирыдызгалеит ари апиеса ақәыргылара. Мапгьы ацәырымкит. Ароль хада назыгӡаша аҿартә театр аҿы Инаԥҳа Кьагәа ихаҿсахьа аарԥшра зылшаша актиорцәа ыҟоуп, аха аӡәы далкааны идысҵеит", — иҳәеит Гыцба.
Ароль хада наигӡоит актиор Аслан Анқәаб. Аҳәынҭқарратә аҿартә театр аҿы аспектакльқәа реиҳарак рҿы иара ихадароу арольқәа наигӡоит. Иҳәеит уи шҭакԥхықәроу иара изы.
"Инаԥҳа Кьагәа анхаҩы жәлар дрыцхраауан. Ҭауади аамсҭеи аџьамыӷәа цәгьа иҭадыргылон ауаа, уи даҿагылон Инаԥҳа Кьагәа. Излаилшоз ала иаҿаԥиҽуан аиашамра", — иҳәеит Аслан Анқәаб.
Шьалуа Гыцба еиҭеиҳәеит Мҭы Ақаҩба ҩ-пиесак шраку дзыхьӡаз аҩра, аԥсуа автор ддырӡит 1936 шықәсазы.
Аҳәынҭқарратә аҿартә театр ахәаҧшцәа ирыздырхиаз аспектакль апремиера мҩаԥысуеит рашәарамза 8-9 рзы Аҟәа Аԥсуа драматә театр ахыбраҿы.


Урыстәыла агәабзиарахьчара аминистрра COVID-19 рашәарамзазы иҵысыр ҟалоит рҳәеит
13:43 30.04.2022 (ирҿыцуп: 18:38 10.05.2022)
© Sputnik / Илья ПиталевСотрудник Диагностического центра лабораторных исследований Депздрава Москвы проводит пцр-исследование
© Sputnik / Илья Питалев
Адунеи аҿы, Урыстәылеи Аԥсни абрахь иналаҵаны, акоронавирустә инфекциа алаҟәра ишаҿугьы, аекспертцәа алаҵа ҟаҵатәуп ҳәа азгәарҭоит уи ҩаԥхьа аҽышьҭыхра иаламгарц азы.
АҞӘА, мшаԥы 30 - Sputnik. Урыстәыла агәабзиарахьчара аминистр Михаил Мурашко рашәарамзазы акоронавирустә инфекциа аҽышьҭыхра иалагар ҟалоит ҳәа агәаҽанызаара ааирԥшуеит, абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Уажәы акраҵанакуеит аиҭалаҵаҟаҵара, изҩанзар лаҵарамза анҵәамҭа, рашәарамза акоронавирустә ҿкы аҽышьҭыхра иалагоит ҳәа азԥхьагәаҳҭоит, аколлективтә иммунинет алаҟәра иаҿуп", - иҳәеит иара.
Мурашко иазгәеиҭеит ачымазара аҽанышьҭнахуа ҳәа аԥшра шаҭахым, алаҵа уи адагьы ишыҟаҵатәу, еиҳаракгьы ашьақар чмазареи аутоимуннтә чмазарақәеи змоу.
Аԥсны COVID-19 алаҟәра иаҿуп. Араионтә хәшәтәырҭақәа рҟны аковид ҟәшақәа адыркит. Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы макьана акоронавирус ахәшәтәразы аҟәша аартуп, аха уи аиҳарак абжьааԥнытәи арежим ала аусурахь ииасит. Мшаԥы 28 рызтәи аҭагылазаашьала, уа ишьҭоуп COVID-19 злоу хәҩык ачымазцәа.
Убри аан, Агәабзиарахьчара аминистрра ишаҳәо ала, Аԥсны алаҵаҟаҵара атемпқәа даара иԥсыҽуп, алаҵа ареспубликаҿы ишыҟоупгьы. Аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, Аԥсны 20 нызқьҩык раҟара алаҵа ҟарҵахьеит.


Аҵыхәтәантәи аурыс императрица Александры Фиодор-иԥҳа фреилинас илымаз, зегьы еицырдыруаз аҭыԥҳа ԥшӡа Мери Шервашиӡе-Чачԥҳа лыԥсҭазаара даара аинтерес аҵаны имҩаԥысит, аемиграциа данақәшәагьы лхы лмырӡит, Коко Шанель лмодақәа рыҩны аҟны иреиӷьыз модельын.
Арифа Қапԥҳа
Уи лыԥшӡара ихнахуан Санкт-Петербург аҳҭынра иазааигәаз зегьы, Николаи II ихаҭа акомплиментқәа лиҭон, бзиа дызбоз апоетцәа иреиӷьыз ражәеинраалақәа лзыркуан, асахьаҭыхыҩцәа ракәзар – лыԥшӡара асахьҿы иаадырԥшыр рҭахын, лпатретқәа ҭырхуан. Абри зегьы Мери Шервашиӡе-Чачԥҳа лоуп изызку (Шервашиӡе ─ аԥсуа ҭауадцәа Чачаа рыжәла ақырҭуа формоуп, ихьшәоу абжьарашәышықәса инаркны ақырҭуа ҩыратә традициаҿы ахархәара зауз – ред.)
Аҳәынҭқар иаҳҭынраҿы
Лара диит жьҭаара 17, 1895 шықәсазы Баҭым ақалақь, Аԥсны аҳ Қьалышьбеи Чачба имоҭа-шьмоҭа Прокофи Леуан-иԥа Шервашиӡе-Чачба иҭаацәараҿы, аиҳәшьцәа хҩык дыруаӡәкын. Чачбақәа ҭаацәала Санкт-Петербургҟа нхара ҳәа ииасит аӡӷабцәа шқәыԥшӡаз. Прокофи Урыстәылатәи Аимпериа Аҳәынҭқарратә дума адепутатс дыҟан. Аҭаацәа акыр ацхыраара риҭон аимператрица Мариа Фиодор-иԥҳа лканцелиариа аиҳабыс иҟаз Гьаргь Дмитри-иԥа Шервашиӡе-Чачба. Урыстәыла аҳҭынраҿы уи ихьӡ рдыруан, акыр аныррагьы ҟаиҵон, убри аҟнытә Санкт-Петербург иаауаз аԥсуа ҭауадцәа рхаҭарнакцәа аӡәырҩы рҭагылазаашьа дацхраартә дыҟан.
Аҭоурыхҭҵааҩ Гьаргь Ӡиӡариа «Ареволиуциа ҟалаанӡатәи аԥсуа интеллигенциа ашьақәгылара» захьӡу ишәҟәаҿы иҩуеит XX-тәи ашәышықәса алагамҭазы Санкт-Петербург аурыс иаҳҭынра иазааигәаз рахьтә аԥсуа ҭауад жәлақәа гәыԥҩык уԥылон ҳәа. «Аҳәсагьы рылан, – иҩуеит Ӡиӡариа, – убарҭ дыруаӡәкын аҳкәажә Мери Чачԥҳа. 1914 шықәсазы уи илыцны иаҳбоит лаб – ԥхьатәара ицаз аинрал Прокофи Шервашиӡе-Чачба, лан Нина Гьаргь-иԥҳа, нас лаҳәшьцәа Ҭамареи Аннеи Чачԥҳацәа».
Лтәашьеи-лгылашьеи рыла дҽырба-ҽырбо иҟаз, аристократтә хаҿра лыманы, инҭырҳәцааны ахымҩаԥгашьа атәы здыруаз Мери Чачԥҳа иаразнак ала зегьы даарылукаауан, иара Санкт-Петербурггьы, ишдыру еиԥш, уа аҟара аҭыԥҳа ԥшӡақәагьы абаҟаз аха. Аҳҭынраҿы лыԥсҭазаашьа зеиԥшраз атәы ҳазҳәо епизодк ыҟоуп.
Ҽнак зны Мери Чачԥҳа ԥсрак ахь дагханы дааит, ауада дыҩналеит аимператор Николаи II-тәи иаамышьҭахь. Ас аҟаҵара аетикет аилагара акәын иаанагоз, игха дуны иԥҳьаӡан, аха аимператор Мери дангәаиҭа «Абас уԥшӡазар ҟалома, игәнаҳарами, аҳкәажә» ҳәа леиҳәеит ауп. Уи лыԥшӡара ихнахуан ахацәагьы аҳәсагьы. Аимператор Николаи I-тәи имоҭа лыԥҳа – аҳкәажә ду Александра зны ус лалҳәахьан: «Мери, шаҟа быԥшӡоузеи! Маҷк иадымхаргьы бара ибеиԥшу аӡә дысԥылазҭгьы, уаҳа акы самыхәаԥшкәа, сылақәа хҩаны сиццон!» ҳәа.
Мери илнасыԥхараны иҟаз ауаҩгьы уаҟа, аимператор иаҳҭынраҿоуп дахьылбаз, лыԥсы ахьынӡаҭазгьы иараӡәк иакәын бзиа илбоз. Иара ақырҭуа аҳ Иракли II-тәи дихылҵшьҭран (имоҭа-шьмоҭа), аҭауад Гьаргь Николаи-иԥа Еристави иакәын. Ақәыԥшцәа шеибабаз еиԥшҵәҟьа иаразнак ала аҩыџьагьы гәаԥхеибашьеит. Аха усҟан Мери дыфреилинан, ус анакәха, хаҵа дцар ҟаломызт. Еибагеит ареволиуциа аныҟала ашьҭахь, Қәҭешь ақалақь аҟны.
Ареволиуциа аамышьҭахьтәи ахынҭа-ҩынҭарақәа
1917 шықәсазтәи октиабртәи ареволиуциа ашьҭахь Мери Чачԥҳа Қарҭ днанагоит. Уаҟа диабадыруеит аурыс сахьаҭыхҩы Савели Сорин. Иара, зегь реиԥш, Мери лыԥшӡара дыхнахит, лсахьа ҭихырц азин даҳәеит. Апортрет аус адиулон 23 мшы. Абар уи асахьа дшахцәажәо амода аҭоурых аҭҵааҩы Александр Василиев: «Лбырфын ҵкы шкәакәа лӡара иаакәыршаны иҿаҳәаны, «амц-классикатә» шьал ларма жәҩа иқәыршәны, лбырлаш еихаԥса лнаҵәкьара ԥшқақәа ирыбжьакны – абас Мери лсахьа ҭихит абаҩхатәра змаз аҟаза, Урыстәыла иаанхаз лпортрет аҟны».
Василиев иазгәеиҭоит ари апортрет Урыстәыла иаанхеит ҳәа, аха даҽа хыҵхырҭақәак изларҳәо ала, Сорин аемиграциа данақәшәа, дахьцоз игеит. Изларԥхьаӡо ала, ари асахьа акыраамҭа ихшьын Монако апринцесса Греис Келли луаҭах аҟны, уи Мери лыԥшӡара еталонуп ҳәа дазыҟан.
Дыҟазма бзиа дызбоз апоет?
1918 шықәса, лаҵарамза 20 рзы Қәҭешь ақалақь аҟны Мери Чачԥҳа диццоит Гьаргь Еристави. Изларҳәо ала, ари ахҭыс даара игәы иасит Мери бзиа дызбоз апоет Галактион Табиӡе, иагьылзикит апоема «Мери». Уаҟа игәыҭшьааганы иааирԥшуеит лхаҵацара иинаҭаз ааха:
Қәыршыҩ ҵхын – Мери хаҵа дцеит,
Қәыршыҩ ҵхын, дысшәиит са с-Мери.
Иҳабжьагылт лареи сареи
Аартышьа змамыз ашә цеи-цеи дук.
Нас снеин убри ашә снагәӡит,
Издыруан, шәхырхәон Анцәа иҿаԥхьа,
Бнацәа ԥшқа хьы-мацәазала иркит.
Ус акәӡами аԥсаатәгьы шҿарҳәо!?
Тәыс ирго – шҭарҵо ахәура!
Мери лыԥсҭазаара ҭызҵаауаз аӡәырҩы иазгәарҭахьеит, уи бзиа дызбоз апоет, лыхьӡала апоемақәа иҩуан, ажәеинраалақәа рциклқәа лзикуан ҳәа. Мери уи атәы акгьы лыздыруамызт, акыраамҭа ҵхьан еиԥш ианларҳәагьы – даара иџьалшьеит. Урҭ ажәеинраалақәа дрыԥхьаны дыҟамызт, избанзар Табиӡе қырҭшәала дыҩуан, лара уи абызшәа лыздыруамызт.
Апоема «Мери» ацәаҳәақәа даара аромантикатә цәаҩа рхуп, аха Мери Чачԥҳа лақәҵәҟьамзар ҟалап изызку ҳәа агәаанагара змоугьы маҷҩым. Избан акәзар
Табиӡе ипоема ақырҭуа журнал «Атеатри аԥсҭазаареи» ианылеит 1915 шықәсазы, Мери хаҵа дцеит даҽа хышықәса рышьҭахь. Галактион Табиӡе хаҭала Мери даниба насӡоуп. Аҭҵааҩцәа аӡәырҩы изларҳәо ала, раԥхьаӡа акәны лара дибеит Париж, 1935 шықәсазы.
Мери Парижтәи лыԥсҭазаара
1921 шықәса ашьҭахь Мери лхаҵеи лареи Константинопольҟа ииасуеит, уаҟа гәырӷьарала, ныҳәамшла рымшқәа рхыргоит. Дара нхон ақалақьаҿ зегьы иреиӷьыз асасааирҭаҿы, есыуаха аресторанқәеи, акабареқәеи ирҭаауан. Лассы-лассы итәалон акабаре «Черная роза» аҟынгьы, уаҟа усҟан дықәгылон еицырдыруаз ашәаҳәаҩ Александр Вертински, Мери иареи еибадыруан Петербургтәи аамҭақәа раахыс. Лассы-лассы иара ихьӡала дахьтәаз ашәҭқәа лызнаргон, насгьы Мери реиҳа илгәаԥхоз ашәақәа лзиҳәон.
Константинополь дыҟанаҵ Мери аԥшӡаратә конкурсгьы далахәын, уи ақалақь аҿгьы лхаҿсахьала зегьы лыршахеит. Аха хара имгакәа хаҵеи ԥҳәыси Парижҟа ииасырц рыӡбоит, рфинанстә ҭагылазаашьа ахьыуадаҩхази, зеиԥшла аполитикатә ҭагылазаашьа ахьҭышәынтәаламызи ирыхҟьаны. Усҟан Парижҟа аемиграциа иақәшәон Урыстәылеи Кавкази рҟынтә аинтеллигенциа рхаҭарнакцәа аӡәырҩы.
Аристократтә хылҵшьҭра змаз ҩ-жәла дук ирхаҭарнакцәаз Мери уи лыԥшәма Гьаргьи, ԥарада, ҩызак-дырк дахьрымамыз Париж ақалақь аҿы аҟазаара акыр ирцәыуадаҩын. Ахныҟәгаразы ирымаз ахәыҷы есааира иагхон, хәы-змоу рмаҭәарқәеи арԥшӡагақәеи рҭилар акәын, џьара ҟәрышьқәак роурц. Аимператор Николаи II-тәи иҳамҭаз – ахьтәы ҭаҭынжәгагьы рҭиир акәхеит. Уаҳа ԥсыхәа аныҟамла, аусурҭа иашьҭалеит. Рлахьынҵа зыӡбаз ак акәхеит Париж амҩадуқәа руак аҿы машәырла аҭауад Дмитри Павел-иԥеи дареи реиԥылара, Дмитри иаразнак ала Мери дидырит. Еицырдыруаны иҟалахьаз франциатәи адизаинер Коко Шанельгьы даара иааигәаны дидыруан, убри аҟнытә илабжьигеит аҳкәажә ԥшӡа Мери дналыхәаԥшырц. Абас ала Мери – Коко Шанель лателье аҟны аусура далагоит.
«Усҟантәи аамҭазы Шанель лыҩнаҟны Мери лнаҩсан аус луан Кавказтәи ахылҵшьҭра змаз даҽа ҭыԥҳа ԥшӡакгьы – ижәытәӡатәиу аҟабарда жәла иреиуаз Гали Ҳагәындоҟәа-Баженова. Кавказ ашьха-ҭыԥҳацәа аҩыџьагьы адунеиаҿы еицырдыруаз абренд ахаҿра аадырԥшуан, уи зегь реиҳа ианасакьаҳәымҭаз аамҭазы. Зыхьӡ дырым афотоҭыхҩы иҟаиҵаз урҭ рпатреҭ иахьазы – афотосахьатә ҟазараҿы иклассикоуп», – ҳәа лыҩуеит асахьаҭыхҩы Ельвира Арсалиа.
Ажурналист Татиана Савостина иазгәалҭоит, аславиан ҭыԥҳацәа рыԥшӡареи, Кавказ аҭыԥҳацәа имаӡаркыраз, иблахкыгаз рыԥшӡареи усҟантәи аамҭазы европауаа лымкаала ихнахуан ҳәа.
«Ихабгалахьаз Урыстәылатәи аимпериа аҟынтә аҭауад-ҭыԥҳацәа рхаҿсахьақәеи раамысҭашәареи рыла иаразнак иаарылукаан егьырҭ аҭыԥҳацәа ԥшӡақәа рыбжьара. Еицакра зқәымыз Мери лыпрофиль, лыбла гәыҭбаақәа, лхынкылашьа, лныҟәашьа уҳәа зеиԥшраз ала, амодақәа рыҩны Chanel аҟны иреиӷьӡоу амодельқәа дыруаӡәкхеит», – ҳәа лыҩуеит Савостина лыстатиаҿы.
Мери Чачԥҳа лоуп раԥхьаӡа акәны ибырлашлыху аимхәыцқәа лыхәда иахаҵаны аподиум ахь ицәырҵыз ҳәа иԥхьаӡоуп. Анаҩс ари арԥшӡага адунеи иалаҵәеит Шанель дызлардыруаз амода аекссессуарк аҳасабала. Аԥшӡа Мери даара ҳаҭыр ду лықәын амода адунеиаҿы, ахәылԥазқәа рахь лассы-лассы ааԥхьарақәа лырҭон, лпатреҭ ҭырхырц афотоҭыхыҩцәа агәаран иқәгылон.
Амода аҭоурых аҭҵааҩы Александр Василиев, ишәҟәы «Аԥшӡара – атәым жәҩан аҵаҟа» аҟны иҩуеит: «Зыхцәы еикәаҵәаз, зӡара паӡа иҟаз Мери лыԥшӡашьа 20-тәи ашықәсқәа рзы даара имодан. Лара лхы-лҿыи, леиҿартәашьеи зеиӷьыҟам ала ианаалон Шанель усҟантәи лыстиль, насгьы Коко лгәы иахәон, лара – апровинциа Оверни иатәыз аӡәы лҿы шьҭрала иаҳкәажәцәоу аус ахьыруаз. Париж усҟантәи ашықәсқәа рзы атитул змаз аҳәса рыхә ҳаракӡаны иршьон. Дара ирыладыргылаз ируаӡәкуп аҳкәажә ду Мариа Павел-иԥҳа, аҳкәажә Мариа Иусупова, аҳкәажә Мери Шервашиӡе, нас Гали Баженова. Париж усҟан инхоз аурыс ҭыԥҳацәа ԥшӡақәа даараӡа ирацәан, аха урҭ зегь рхыԥхьаӡараҟынтә иалркаауаз, парижтәи аристократиа ираҟараны ирывадыргылоз илыԥшааху аӡәык-ҩыџьак мацара ракәын».
Аха Мери лхаҭа рацәак лгәы иақәшәомызт аманекеншьица лкариера, убри аҟнытә хара имгакәа ари аус аанлыжьит, уаҳа дагьазыхнымҳәит, илгәалалыршәомызт, лара лтәала иԥхалшьон. Аамала Коко Шанель лыҩны ааныжьны данцозгьы, нап ҭацәы доурмыжьит: Коко аҳамҭа ссир лылҭеит – аҭауад ду Дмитри зны илиҭахьаз ибырлашԥсароу аимхәыц ссирқәа.
1946 шықәсазы Мери лхаҵа длыԥхеит. Азаҵәра иахаанхаз Мери даара дгәырҩоит. Лгәы зырԥсаҳәоз лаҳәшьаԥацәа Нанукеи Константини ракәын. Аха урҭгьы Мери лаԥхьа рыԥсҭазаара иалҵуеит. Константин даныԥсы ашьҭахь Мери лгәаҟра ахгара даара илцәыуадаҩын, акыраамҭа аҩны ддәылҵуамызт. Париж лхала даанхеит, азаҵәра дахәаҽуан, уи атәы лассы-лассы илҳәон Урыстәыла иаанхаз лҩыза лахь илышьҭуаз асалам шәҟәқәа рҿгьы.
Чачԥҳацәа реиԥылара
Мери илызкны аинтерес зҵоу адырранҵақәа аанлыжьит асахьаҭыхҩы Александр Шервашиӡе-Чачба иԥҳа Русудана. Дара еиқәшәеит Париж 1968 шықәсазы, усҟан Мери 76 шықәса лхыҵуан. «Мери сареи ҳаиԥылара сҽаназыҟасҵоз, сазыԥшын ԥҳәыс быргк дызбап ҳәа, уаанӡатәи зыԥшӡара ашьҭақәа аалрла уназхьыԥшуа, рацәак еиҭамҵуа, аҟәардә хәбаба дагәылатәаны, лгәыхьқәа-лхыхьқәа дырхашшаауа. Шаҟагьы иџьасшьазеи лара лҟынтә аресторан ахь ааԥхьара ансоу, уаҟа дысԥылеит ажәра зынӡа зымԥан иаазмышьҭыз аԥҳәыс ԥшӡа, дҽаԥха-ҿаччо, леилаҳәашьоума, лхымҩаԥгашьоума – зегь рыла аамҭа иақәшәоз», – ҳәа лыҩуеит Русудана Александр-иԥҳа.
Мери Шервашиӡе-Чачба даара гәыбылрала дылгәалалыршәон Русудана лаб Александр, урҭ хаҭала еибадыруан, изныкымкәа еиқәшәахьан Санкт-Петербург, Қарҭ, Париж. Уи иуаҩышәатә ҟазшьақәа, игәадура, иҟәыӷара, иааӡашьа, ихӡырымгара еснагь иҿырԥшыган Мери лзы. Урҭ ашәҟәеимдара рыбжьан. «Акыр иаԥсоу саб иашьа Александр» ҳәа иалҳәон лысалам шәҟәқәа рҿы, иагьаҵалыҩуан «гәыбылрала ишәзыҟоу шәашьа иԥҳа Мери» ҳәа.
Еиқәханы иҟоуп Александр Чачба 1912 шықәсазы акварельтә шәыгақәа рыла иҭихыз Мери Чачԥҳа лсахьа ссир. Шәагаала рацәак идуум ари аҭыхымҭа, Русудана лажәақәа рыла, асахьаҭыхҩы иҭынха ԥшӡа лахь имаз игәыбылреи ицәанырра ԥхақәеи бзиаӡаны ианыԥшуеит.
«Асахьаҭыхҩы гәыбылрала иааирԥшит аҭыԥҳа қәыԥш лыԥшӡара, ԥсабаралатәи лгәыкра, лхаҿсахьа. Аԥсуа ҭыԥҳа ссир ласахьа ҭыхуп маҷӡак лхы ларҟәны, лқаруа бла гәыҭбаақәа рыԥшышьеи лыџьымшьқәа рышьҭыхшьалеи иаҳбоит аԥсҭазаара ду ахь зшьаҿа еихызгараны иҟоу аӡӷаб қәыԥш лгәыхыҭ-хыҭра, уи ацәанырра ахәаԥшҩы иахьгьы ииасуеит, асахьа аԥсы ҭоуп, улаԥш аҟәгара уҭахымхо иҟоуп», – ҳәа лыҩуеит Мери лсахьа иазкны Русудана Чачԥҳа.
Ари асахьа ҭыхын «Варвара Михаил-иԥҳа Меиендорф лыҩнаҭаҿы, уи аԥсуа поет Гьаргь Чачба иаҳәшьа лакәын, лыҩнаҭа лассы-лассы иаҭаалон лыуацәа, Меригьы Александргьы уахь иналаҵаны». Ари асахьа акыраамҭа Казан ақалақь, Аҿыханҵатә ҟазара амузеи аҿы иҵәахын, аха Аԥсны АССР акультура аминистрс иҟаз Алексеи Аргәын иҟаиҵаз аҽазышәарақәа ирыбзоураны, 1980-тәи ашықәсқәа рзы Аԥсныҟа иааргеит.
Русудана Чачԥҳа Париж ақалақь аҿы Мери данылԥылоз, лаб Александр иархив аҿы пату ақәҵаны иҵәахыз лфотосахьа лылҭеит, лхаҭагьы Мери лпатреҭ ҭылхит.
Хынҩажәатәи ашықәсқәа рзы Мери Чачԥҳа илоуеит адмирал Марков иԥа Вадим илзынижьыз амалҭынха, уи иԥсы ахьынӡаҭаз аимператрица лыфреилина Мери бзиа дибозаарын.
Мери лхала данаанха Парижтәи абыргцәа рыҩнахьы нхара диасит, иҳәатәуп, уи абыргцәа ишрыҩнызгьы, акырӡа ишьахәны ишеиҿкааз. Лара илыман иреиӷьӡаз аҩнымаҭәа зыҩнагылаз, иблахкыгаз х-уадак. Егьырҭ аемигарнтцәа имаҷны дрыҿцаауан, аха лассы-лассы дцалон лхаҵеи лареи ахьынхоз Париж ибеиоу араионахь. Уаҟа дырԥылон лҩызцәа, сааҭла амаца дрыцасуан. Мери лықәрахь даннеигьы лыԥшӡара лцәымӡит, ахацәа рыблаҿы дааиуан. Абыргцәа рыҩнаҿгьы бзиа дызбоз аҩыза длыман, уи есышьыжь иссирӡаз ашәҭқәа кны дылԥылон. Мери лыԥсы ахьынӡаҭаз зыԥсы лыҿҳәараз ауаа лыкәша-мыкәша ирацәан. Аха ус шакәызгьы лара аҵыхәтәанынӡа дзаҵәын, лыԥшәма игәалашәара шлыцыз лыдунеи лыԥсахит. Аҳкәажә Мери Шервашиӡе лыԥсҭазаара далҵит 98 шықәса дшырҭагылаз, 1986 шықәса, ажьырныҳәа 21 рзы. Уи лыԥшәмеи лареи анышә иамадоуп Париж, Сент-Женевьев-де-Буа анышәынҭраҿы.


АҞӘА, лаҵара 1 - Sputnik. Ҳҳәаақәа ирхысуа ауааԥсыра ргәаҭареи рыԥхьакреи роуп акоронавирус аҟынтәи ҳаиқәзырхо иҳәеит Аԥсны Жәлар Реизара адепутат, Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аштаб алахәыла Алхас Џьынџьал, арадио Sputnik аинтервиу анаиҭоз.
"Аепидемиологиатә ҭагылазаашьа макьана ицәгьам ҳтәылаҿы, уи зыбзоуроу уажәазы иҳадаҳкылахьоу ашьаҿақәа роуп. Хымԥада, ауааԥсыра аҭагылазаашьа ҷыда арежим ақәныҟәара рцәыцәгьоуп, аха амедицина излаҳанаҳәо ала хымԥада иҟаҵатәуи асоциалтә ҭахрақәеи рыбжьара иалаҳхуеит еиҳа ихадоу. Иахьазы ҳҳәаақәа ирхысуа ауааԥсыра ргәаҭареи рыԥхьакреи роуп акоронавирус аҟынтәи ҳаиқәзырхо", - ҳәа азгәеиҭеит Џьынџьал.
Адепутат иажәақәа рыла, Урыстәыла ачымазара алаҵәара аиҳахара иаҟәыҵуеит ҳәа иазԥхьагәаҭоуп лаҵарамза агәҭазы, убри инамаданы лаҵарамза зегьы акоронавирус акәша-мыкәша аусқәа ҳарҿызаауеит. Ҿырԥштәыс иааигеит Аахыҵ Уаԥстәыла аҭагылазаашьа ҷыда аԥҟарақәа еиҳагьы ишыџьбароу.
"Аахыҵ Уаԥстәыла ишьақәгылоу акарантинтә ԥҟарақәа еиҳагьы иџьбароуп, ҳара ҳҟны аасҭа. Избанзар дара ртәыла еиҳа ихәыҷуп, ахәышәтәразы алшарақәагьы еиҳа имаҷуп. Аха уа ауаа еилыркаауеит рмедицина аҭагылазаашьа шуашәшәыроу. Иҟалар зылшо еилкааны ҳара егьырҭ атәылақәа раасҭагьы ашәара ҳамазароуп. Акоронавирус анҳалаҵәа, ҳсистема ачымазцәа рацәаҩны иазычҳаӡом. Аҭагылазаашьа анбааԥсха, ҳара иаҳцәыӡуеит ауаа маҷымкәа, аҳақьымцәагьы убрахь иналаҵаны", - иҳәеит Џьынџьал.
Мшаԥы 29 рзы аԥыза-министр Александр Анқәаб идикылеит Аԥсны Ауааԥсыра акоронавирустә инфекциа рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ахаҭарнакцәа. Аилатәараҟны ирыӡбеит акарантинтә усмҩаԥгатәқәа лаҵарамза 15 рҟынӡа инахазарц. Убри аан Аштаб ахаҭарнакцәа реилацәажәарала иӡбан аԥкырақәа ирыҵаркымзарц ауаажәларратә транспорт аусура. Ақалақьҩнуҵҟатә транспорт аус аулоит есҽны, ақалақьбжьаратә транспорт – аџьармыкьа аусурамшқәа раан.
Ахцәыҟаҵарҭақәа, аҽырҧшӡарҭақәа, акосметологиатә салонқәа лаҵарамза 1 инаркны аусура иалагоит. Афатә-џьармыкьа аус анамуа аамҭазы аусура хацнаркуеит ашәҵатәҭирҭа-џьармыкьа. Уи аусура аграфик шьақәыргылахоит аҳҭнықалақь ахадара аӡбрала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Фҩык акоронавирус злаз апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны
© Sputnik / Томас ТхайцукБольница в городе Ткуарчал после ремонта
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны аепидемиа ҵысижьҭеи аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 48028-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 39512-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 615-ҩык.
АҞӘА, жәабран 10 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы Аԥсны ауааԥсыра атестқәа арҭеит 639-ҩык, урҭ рахьтә 442-а аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит фҩык апациентцәа: 47, 61, 66, 79, 35 шықәса зхыҵуаз ахацәеи 62 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси.
Ари аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 79-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 52-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 43-ҩык, урҭ рахьтә 17-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 13-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 24-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы ааҩык ачымазцәа шьҭоуп. Ареспубликатә иҷыдоу апсихиатриатә хәшәтәырҭаҿы ишьҭоуп 12-ҩык ачымазцәа.


АҞӘА, ажьырныҳәа 8– Sputnik. Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы рыԥсҭазаара иалҵхьеит 140-ҩык, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ажьырныҳәа 6 инаркны акоронавирус ззышьақәырӷәӷәаз апациентцәа ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Ажьырныҳәа 6 рзы, гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны дыԥсит 1949 шықәса рзы ииз апациент. Ажьырныҳәа 7 рзы аҟәатәи аҿкычымазаратә хәышәтәырҭаҟны лыԥсҭазаара далҵит 64 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс. Дара ирзышьақәырӷәӷәан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Ажьырныҳәа 6 рзы амобилтә госпиталь аҟны адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыхәышәтәра хьанҭаз ачымазара хада "ҩ-ганктәи ихьанҭоу аполисегментартә гәыҵәкра" ззышьақәырӷәӷәаз ҩыџьа аҳәса рыԥсҭазаара иалҵит, 1943, 1936 шықәсқәа рзы ииз.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 89-ҩык, урҭ рахьтә 74-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 26-ҩык, ибжьаратәуп - 19-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 15-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 30-ҩык. Аҟәатәи амобилтә хырхарҭарацәатә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 43-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 9613-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 7224-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны акоронавирус зланы зыԥсҭазаара иалҵхьоу 645-ҩык рҟынӡа инаӡеит
23:35 23.02.2022 (ирҿыцуп: 23:37 23.02.2022)
© AFP 2022 / JEWEL SAMADМедицинский работник готовится взять образцы мазков для тестирования на коронавирус Covid-19
© AFP 2022 / JEWEL SAMAD
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 51 284-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 44 083 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 645-ҩык.
АҞӘА, жәабран 23 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID -19 азы Аԥсны ауааԥсыра атестқәа арҭеит 411-ҩык, урҭ рахьтә 183-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык ачымазцәа 86, 69, 77 шықәса зхыҵуаз ахацәа.
Ари аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 66-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 13-ҩык, ибжьаратәуп - 53-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык, урҭ рахьтә 15-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 23-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 36-ҩык, урҭ рахьтә фҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 9-ҩык ачымазцәа шьҭоуп. Ареспубликатә иҷыдоу апсихиатриатә хәшәтәырҭаҿы ишьҭоуп 22-ы.


АҞӘА, ԥхынгәы 28 - Sputnik. Урыстәыла уахыки-ҽнаки рыла 5 395-ҩык авирус рыдбалоуп арегионқәа 84 рҿы ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҿагыларазы Москва аоперштаб.
Авирус зыдбалаз рҟынтәи 30% аклиникатә ҟазшьақәа рныԥшуамызт.
Уахыки-ҽнаки рыла рыԥсҭазаара иалҵит 150-ҩык, ргәы бзиахеит 8 888-ҩык.
Зынӡа атәылаҿы COVID-19 иахҟьаны 13 504 ԥсыҭбара азгәаҭоуп, 612 217-ҩык ргәы бзиахахьеит.
Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аштаб адыррала, ареспубликаҿ 57 чымазара хҭыс азгәаҭоуп. Иахьатәи аамҭазы Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп ааҩык акоронавирустә инфекциа змоу, аҽа быжьҩык аҩны аҽыԥхьакратә режим иахысуеит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


12.07.2021
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа имҩаԥигеит инарҭбааны аилатәара Ахада Иадминистрациа, Ашәарҭадара ахеилак, Аминистрцәа реилазаара, Апокуратура хада, Аҳәынҭқарратә Шәарҭадара Амаҵзура, Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра, Иаку анаплакы «Амшынеиқәафымцамч» рнапхгара, аминистрцәа, ақалақьқәеи араионқәеи радминистрациақәа рхадацәа алархәны.
Амш азҵаараҟны иқәгылан азҵаарақәа хԥа: изакәанымкәа акриптовалиута арҳара иаҿагыланы ақәԥара иазку аусмҩаԥгатәқәа; атуристцәа ршәарҭадара алыршара; короновирустә ҿкы чымазара аҿагылара иазку ауснагӡатәқәа.
«Иахьа заатәи аихшьалақәа ҟаҳҵоит, шәусура ахә ҳшьоит. Ҳара аҭакԥхықәра зцу аус ҳнапы иануп. Изакәанымкәа акриптовалиута арҳара азҵаара изныкымкәа ҳалацәажәахьеит. Аусмҩаԥгатәқәа жәпакы мҩаԥгоуп, аха ари азхаӡом,- иҳәеит Ахада.
АШӘА ахантәаҩы актәи ихаҭыԥуаҩ Ҭемыр Ахьиба аинформациа риҭеит ԥхынгәымза 4 инаркны 12 ирыбжьаку аамҭазы. Уи иааигаз арбагақәа рыла ԥхынгәымза 4 рзы иаарԥшуп иагьырбгоуп акриптовалиута арҳаразы амыругақәа 2450, ашьҭаҵарҭаҟны ишьҭоуп урҭ рахьтә 1816. Иҳәеит иара убас амаинингтә мыругақәа хазхаҭалатәи асекторқәа рыҟны рхархәара ишалагаз атәы.
Гал араион Администрациа ахада Константин Ԥлиа далацәажәеит акриптовалиута арҳаразы амыругақәа рымхразы аусмҩаԥгатәқәа ртәы.
Аҳәынҭқарра Ахада агәынамӡара ааирԥшит абри аганахьала Тҟәарчал араион Администрациа аусуразы. Аҵыхәтәантәи аамҭазы ара иаарԥшын 600 инареиҳаны аппарат.
Бжьаниа Иаку анаплакы «Амшынеиқәафымцамч» адиректор хада М. Логәуа идиҵеит Тҟәарчалтәи Афымцастанциа анапхгаҩы имаҵура ихы иақәиҭтәра.
Ахада Иадминистрациа Анапхгаҩы Алхас Кәыҵниеи аԥыза-министр Александр Анқәаби ирыдиҵеит амчыбжь нҵәаанӡа изакәаным амаининг азҵаара ианамаданы аилацәажәара мҩаԥганы хаҭала ахара зду рышьақәыргылара.
Ирбгоу амаининг мыругақәа рышьҭаҵарҭа аҭыԥ ахьчара азҵаара Ахада Дмитри Дбар инапы ианиҵеит. Иара убас Ахада Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра ирыдиҵеит даҽа шьҭаҵарҭак аиҿкаара.
Аслан Бжьаниа иаҵшьны иҳәеит амаинингтә мыругақәа раарԥшразы аусура ишацҵахо, ахара зду анапхгаҩцәа хаҭала ишахьырхәо.
Атуризм аминистр Ҭемраз Хышбеи Иҷыдоу аҭагылазаашьақәа рзы аминистр Лев Кәыҵниеи аилацәажәара иалахәыз адырра рырҭеит аԥсшьарҭа ҭыԥқәа рыҟны атуристцәа ршәарҭадара шеиҿкаау азы.
Агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба иҳәеит COVID-19 инамаданы аҭагылазаашьа шыуадаҩу атәы. Уи иҳәеит авирус иаҿагыланы ақәԥаразы хымԥада иаҭаху аамҭалатәи ауснагӡатәқәа ртәы.


Есма Ҭодуа, Sputnik
Мышқәак раԥхьа, аинтернет ахархәарала, аԥсуа жәлар рахь ааԥхьара ҟаҵан: ахҵәара ду, арыцҳарақәа ирықәшәахьоу рыԥсҿыхразы амҽышаҽны, лаҵарамза 31 рзы ԥсыуаҵас аныҳәара амҩаԥгара иазкны. Ҳара ҳаҽлымаҳдеит ари ааԥхьара асоциалтә ҳақәа рҿы здаҟьаҿ ианызҵаз Аԥсуа радио аредактор хада Алина Ачԥҳа. Лара ишҳалҳәаз ала, ари аныҳәара амҩаԥгара аԥшьыргеит лара дызлахәу гәыԥҩык ауаа, урҭ ахҵәара иақәшәаз ҳауаажәлар ргәалашәара иадҳәаланы ас еиԥш амҩаԥгара ргәы иҭеижьҭеи акрааҵуан.
"Ари ҳара – гәыԥҩык ауаа: Гәында Сақаниа, Нодар Ҷанба, Ҭамила Аршба уҳәа иҵегь ыҟоуп, еибаҳҳәеит абас Аҟәатәи ашьхаҿы, аҭыԥ цқьак алхны аныҳәара мҩаԥаҳгарц. Уи ус аҟаҵара ҳгәы иҭеижьҭеи акрааҵуан. Агәаҳәара зауа ауаа рҽаладырхәырц азынгьы аинтернет иҭаҳҵеит, изнеиуа, изҭаххо уа инеип, иҳавагылап, изымнеиуагьы рыҩнаҭақәа рҿы имҩаԥыргарц. Аԥсуаа рҟны еснагь иҟан уи аҩыза апрактика, акы иадҳәаланы акәымкәагьы, рхатә аԥшьгарала ахҿыхразы акәырбанқәа, аныҳәарақәа рымҩаԥгара, Анцәа ҳрыцҳашьа, нхыҵ-аахыҵ аԥсуа жәлар ахьыҟазаалак уаҳхылаԥш, ҳаиқәырха ҳәа. Уи аныҳәара атекстгьы анаҳҵеит", – ҳәа ҳалҳәеит лара.
Ишдыру еиԥш, иара ахҵәара иақәшәаз ргәалашәара амш азгәарҭоит лаҵарамза 21 рзы. Ари азалымдара, агәаҟра зхызгаз рыԥсҿыхразы аныҳәарагьы ари арыцхә иақәыршәаны имҩаԥыргап ҳәа акәын, аха еиуеиԥшым амзызқәа ирыхҟьаны уи ахыгахеит ҳәа лҳәоит Алина Ачԥҳа. Лара ишазгәалҭо алагьы, уи есышықәса имҩаԥыргало акакәны, традицианы иазышьҭарҵап ҳәоуп. Дара рыҽрымардеит Ҭырқәтәыла инхо ҳџьынџьуаагьы, урҭгьы ари аныҳәара рҽаладырхәырц.
"Ҭырқәтәыла иҟоу ҳҩызцәагьы ҳаҽрымаҳдеит, ираҳҳәеит, урҭ аҭырқәшәахь еиҭагангьы иҟарҵеит, имҩаԥыргарц ауп. Аратәи ҳҩыза Аҭаман Кәыҿба иоума, издыруа зегьы, снапы ахьынаӡо ирасҳәоит иҳәеит. Иара ахҵәара иақәшәаз ргәалашәара амш азы лаҵарамза 21 азы имҩаԥаҳгарц ҳҭахын, аха иаҳзалмыршеит аҟнытә, 31 рзы иҟаҳҵарц иаԥшьаҳгеит. Иара агәалашәара амш ахаҭагьы аханатә ианалырхуазгьы иаҿыз ҳара ҳакәын. Уи 21 инаркны 31-нӡагьы иазгәарҭоит, убри аҟнытә амҽыша, лаҵара 31 алаҳхит ԥсуаҵасла амҩаԥгаразы. Уи ахәаџьа дааганы ҳа дҳарныҳәаӡом, ҳхала, агәаҳәара зауа, иҳавагыло, инеиуа, ҳныҳәоит", – ҳәа азгәалҭеит Алина Ачԥҳа.
Ари аныҳәара иадыргалоит ацәашьы, 21 цыра ахәажәақәа, ацха-ӡҩа, ахарҵәы-ӡҩа. Аныҳәара рхы аладырхәырц рылшоит згәы иаҳәо зегьы иара аныҳәарҭа ҭыԥс иахьалырхыз аҟын, мамзаргьы досу рыҩнаҭақәа рҿы. Иалагоит асааҭ 12:00 рзы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Аԥсны Жәлар Реизара алхрақәа рахь жәларбжьаратәи анаԥшцәа 30-ҩык ааԥхьара рымоуп
16:05 17.02.2022 (ирҿыцуп: 17:18 10.03.2022)
© Sputnik / Томас ТхайцукВыборы президента Абхазии
© Sputnik / Томас Тхайцук
Жәлар Реизарахь алхрақәа мҩаԥгахоит хәажәкыра 12 2022 шықәсазы.
АҞӘА, жәабран 17 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсны Алхратә комиссиа хада Жәлар Реизарахь алхрақәа рахь жәларбжьаратәи анаԥшцәа 30-ҩык ааԥхьара рырҭеит, абри атәы иҳәеит АКХ ахантәаҩы Дмитри Маршьан Ауаажәларратә палатаҟны имҩаԥысыз аилатәараҿы.
Ааԥхьара рыҭоуп Урыстәылантәи, Приднестровиантәи, Аахыҵ Уаԥстәылантәи анаԥшцәа, иҳәеит Маршьан.
Иара убас ааԥхьара нашьҭуп Урыстәыла Афедерациа Ахеилаки Аҳәынқарратә Думеи рахь.
Зынӡа АКХ аҿы иҭаҩуп аԥшьгаратә гәыԥқәа 118, аполитикатә партиақәа хәба, дара рҟынтәи алхрақәа ирылахәуп 15-ҩык.
Акандидатцәа рышәҟәҭагалара мҩаԥыслоит хәажәкырамза 2 рҟынӡа. АКХ ахь иахәҭоу ашәҟәқәа зегьы нагатәуп жәабранмза 20 рҟынӡа.
Абыжьбатәи Апарламент ҿыц ааиуа хәышықәса ареспублика азакәанԥҵаратә политика шьақәныргылоит.
Абжьыҭаразы азин имоуп абжьыҭара амш аҽнынӡа 18 шықәса зхыҵхьоу дарбанзаалак Аԥсны атәылауаҩ. Жәлар Реизарахь иалххоит 35-ҩык адепутатцәа.


Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Аԥсны уаанӡатәи акультура аминистр дшыбаандаҩыц дааннажьит
18:55 19.06.2022 (ирҿыцуп: 19:15 19.06.2022)
© Sputnik / Томас ТхайцукСудейский молоток
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны уаанӡатәи акультура аминистр Гәдиса Агрба харас идырҵоит аҳәынҭқарратә мазара аӷьычреи аимҵәареи.
АҞӘА, рашәара 19 – Sputnik. Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа уаанӡатәи акультура аминистр Гәдиса Агрба ибаандаҩра аҿҳәара даҽа ҩымз иацнаҵеит, нанҳәамза 19 2022 шықәсанӡа, абри атәы Sputnik иазеиҭарҳәеит Аԥсны Апрокуратура хадаҿы.
Ахьчара аган ари аӡбамҭа иахашшааит, убри азы хымш ирылагӡаны Иреиҳаӡоу аӡбарҭаҟны имҩаԥысраны иҟоуп ахашшаара ахәаԥшра иазку аилатәара.
Ари аус азы егьи афигурант Надир Џьиналгьы нанҳәа 19 рҟынӡа аҩнытә баанаҩра шиқәыц дааныжьуп. Убри аан маҷк рԥсыҽрақәак изаларгалеит - ҽнак ԥшьсааҭк ҳауафара ддәылҵлар илшоит.
27 Мшаԥы, 09:00
Гәдиса Агрба Аԥсны Акультура аминистрс дыҟан 2020 шықәса рашәарамза инаркны 2022 шықәса жәабранмзанӡа.
Мшаԥымза 20 рзы иара даанкылан имаҵураҭыԥ ихы иархәаны аҳәынҭқарратә мазара мҽхакы ҭбаала аимҵәареи ахатәтәреи рзы. Иҟаиҵаз аԥхасҭа иартәеит 14,3 миллион мааҭ ҳәа иаԥхьаӡеит ашьаусԥшаара.
Абри аус ала ацәгьоура дацхраауан ҳәа гәҩарас дҟаҵоуп Надир Џьинал. Апрокуратура хада адыррақәа рыла, Агрбеи Џьинали еицәажәаны алашареи абжьи рзы амаругақәа хәы ҳаракыла раагаразы ацәгьоуратә еиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит.


АҞӘА, абҵара 30 - Sputnik. Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла ахәышәтәырҭақәа рҟны аҿкычымазара зыдбаланы ишьҭаз хҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа аҟны иԥсҭазаара далҵит 1954 шықәсазы ииз апациент. Ахаҵа ахәышәтәырҭа дҭашәеит акоронавирустә инфекциа ицәа иаланы жьҭаара 16 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит абҵара 29 рзы.
Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҟны иԥсҭазаара далҵит 1936 шықәсазы ииз апациент. Ахаҵа ахәышәтәырҭа дҭашәеит акоронавирустә инфекциа ицәа иаланы абҵара 22 рзы. Ареанимациа аҟәшахьы диаган иҭагылазаашьа акыр ианыӷәӷәаха абҵара 26 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит абҵара 29 рзы.
Абҵара 29 рзы аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны иԥсҭазаара далҵит 1940 шықәса рзы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 29 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 79-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 65-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 23-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 35-ҩык апациентцәа.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 43-ҩык апациентцәа. 40-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5970-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3845-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 84-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, рашәарамза 16 – Sputnik, Роберт Џьапуа. Аԥсны Жәлар Реизара адепутатцәа Аԥсны "Жәларзегьтәи рыбжьыҭиразы" Азакәан аиҭакрақәа аларгалеит. Уи инақәыршәаны Аԥсны аполитикатә партиақәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәеи ареферендум аан наԥшцәаны иҟалар алшоит.
Азинтә политиказы аилак ахантәаҩы Валери Агрба иҳәеит азакәан апроект аилатәара амшхәаԥштә ахь анагара ҵаҵӷәны ишамоу ЦИК ахантәаҩы Жәлар Реизара аиҳабы иахь инеишьҭыз ажәадгала.
"Ареферендум аан ауаажәларратә наԥшыҩцәа ринститут алагалара азыԥхьагәаҭоуп. Иҳадгалоу апроект инақәыршәаны аполитикатә партиақәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәеи азин рымоуп абжьыҭира аҽны хҩык анаԥшыҩцәа рынашьҭра", — иҳәеит Агрба.
Абри еиԥшу апрактика хра аманы ахы аанарԥшит атәыла Ахада иалхрақәа раан.
Апарламент аҟны атәыла Ахада ихаҭарнак Дмитри Шамбагьы азакәан иалагало аԥсахрақәа бзиоуп ҳәа рхиҳәааит.
2016 шықәса, хәажәкырамза алагамҭазы аԥшьгаратә гәыԥ Аԥсны ЦИК ахь инарышьҭит атәыла Ахада иаамҭа аанӡа еиҭалхразы ареферендум мҩаԥгахарц азы ашәҟәы. Имҩаԥысыз апресс-конференциаҟны дара иазгәарҭеит ареферендум мҩаԥгатәуп ареспубликаҟны ишьақәгыланы иҟоу аполитикатәи аекономикатәи ҭагылазаашьа инадҳәаланы.


АҞӘА, ԥхынгәы 7 – Sputnik. Ахҭысқәа раԥырҟәҟәаареи рызхьаԥшреи рзы Амеханизм аҳәаақәа ирҭагӡаны Гал ԥхынгәы 6 рзы имҩаԥысит ақырҭуеи аԥсуеи делегациақәа реиԥылара. Аиԥылараҟны ирылацәажәан еиуеиԥшым азҵаарақәа: 2007 шықәса рзы Галтәи араионтә алхратә комиссиа аиҳабы Давид Сигуа иӷьычра, Атәылахьчара аминистрра аусзуҩ Едуард Еминзаде ишьра уҳәа иреиԥшқәаз. Абри атәы Sputnik иазеиҭарҳәеит Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аинформациа аҟәшаҿы.
"Аҭагылазаашьа ахцәажәара аҳәаақәа ирҭагӡаны ирылацәажәан еиуеиԥшым азҵаарақәа. Ишьҭыхын азҵаара Гал араион аҟны иаарԥшыз абџьарҵәахырҭа аганахьала. Ашәарҭадаратә маҵзура иамоу адыррақәа рыла уи аззырхиаз Қырҭтәылатәи адиверсиа-ԥшыхәратә гәыԥқәа роуп", ҳәа аҳәоит иҳауз адырраҭараҟны.
Ақырҭуа ган акәзар ишьҭнахит лаҵарамза 19 2016 гшықәса рзы ақырҭуа-аԥсуа ҳәааҟны аҭыԥ змаз, Қырҭтәыла атәылауаҩ Гигла Отхозориа ишьра.
Аганқәа алацәажәеит абри ахҭыс аганахьала амҩаԥысра иаҿу ашьаусеилыргара.
"Иааидкыланы аиԥылара алҵшәақәа аман. Аганқәа иазгәарҭеит ԥхьаҟагьы абри аформат ала аиԥыларақәа рымҩаԥгара хра аманы ишыҟоу. Анаҩстәи аиԥылара мҩаԥысраны иҟоуп Гал, нанҳәамза 2 2016 шықәса рзы", ҳәа арбоуп аминистрра адырраҭараҿы.
Ахҭысқәа раԥырҟәҟәаареи рызхьаԥшреи рзы Амеханизм аҳәаақәа ирҭагӡаны имҩаԥысыз аиԥылара иалахәын Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура ахантәаҩ ихаҭыԥуаҩ Владимир Арлан, Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура галтәи араионтә ҟәша аиҳабы Ҭимур Шергелиа, Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура ацентртә аппарат аҟәша аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Асҭамур Колбаиа, Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра Галтәи араионтә ҟәша аиҳабы Гиа Чачхиани, Адәныҟатәи аусқәа рминистрра аинформациа аҟәша аиҳабы Ҭенгиз Ҭарба.


Амшын еиқәа иаԥну Урыстәылатәи аотелиерцәа ахәқәа ладырҟәуа иалагеит
© Sputnik / Томас ТхайцукОтдых туристов в Абхазии
© Sputnik / Томас Тхайцук/
Росавиациа лаҵара 19 рҟынӡа аҿҳәара инахеит Урыстәыла аҳаиртә баӷәазақәа 11 русура. Убри аан авиаеилахәырақәа иарбоу ахырхарҭақәа рахь рашәарамза нҵәаанӡа ареисқәа ныркылеит.
АҞӘА, лаҵара 17 - Sputnik. Урыстәыла аладатәи акалҭ иатәу аҳаиртә баӷәазақәа рахь аԥыррақәа рыԥкра Амшын еиқәа иаԥну акурортқәа рҿы аотелиерцәа рыхәԥсақәа ладырҟәуа иалагеит ҳәа аанацҳауеит Урыстәыла атуроператорцәа р-Ассоциациа.
Авиаеимадара аҟамзаара мзызны иазыҟалеит лаҵарамзазы иззыԥшыз раасҭа ауаа рмаҷхара. Ииасыз ашықәс иаҿырԥшны 80% рҟынӡа илаҟәит.
Аутристцәа рхыԥхьаӡара лаҟәит Шәачагьы, аҳаиртә баӷәаза аус шауагьы. Уа лаҵарамзатәи аԥсшьара 10% рыла илаҟәит. Уи мзызс иамоуп Украина имҩаԥысуа аоперациа ҷыда иахҟьаны аԥырра аамҭа ҩынтә иахьеҳахаз, еиҳахеит ахәԥсақәагьы.
Егьырҭ акурортқәа рҿы аҭагылазаашьа еиҳагьы еицәоуп. Атуристцәа рыԥсшьарамшқәа адәыӷбала рныҟәара иақәдырӡыр рҭахым.
Аҭагылазаашьа зегь раасҭа иуадаҩхеит Ҟрым. Аҭахрақәа лаҟәит 40-45% инаркны 80-85% рҟынӡа адгьылбжьаха аибашьратә ҭыԥқәа иахьырзааигәо азы. Атуристцәа иара убасгьы ирҭахым ԥсшьараҳәа ицарц атеррористтә шәарҭара ахьыҳараку.
Аекспертцәа ирҳәоит Аԥсны назлоу егьырҭ акурортқәа рҟны иҟоу аотельқәа рҿы ахәқәа лаҟәит атуристцәа рмаҷхареи заанаҵтәи аҿаҵарақәа рыҟамзаареи инарыдҳәаланы ҳәа. Арахь иаҵанакуеит ҩба ма хԥа еҵәа заҭәашьоу аотельқәа.
Атуроператорцәа ирҳәоит аҭагылазаашьа рашәарамза анҵәамҭанӡа ишыҟоу иаанхар, аԥхын аҩбатәи ахәҭаангьы массала заанаҵтәи аҿаҵарақәа ирзыԥшымхар шауа.
Еиҳа аҭагылазаашьа ҭышәынтәаланы аекспертцәа ахәаԥшуеит Шәачатәи аҭагылазаашьа, избанзар уахь ареисқәа аус руеит атәыла ақалақь дуқәа зегьы рҟынтәи, иара убасгьы премиум-классқәа робиектқәа рыбжьара иалухша рацәоуп.