Афымцанхамҩа аҭагылазаашьа иалацәажәеит ԥхынгәы аказы абиуџьети, акредиттә еиҿкаарақәеи, ашәахтәқәеи, афинансқәеи рзы Жәлар Реизара аилак инеиҵыхыз аилатәараҟны. Уи рхы аладырхәит аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озганԥҳа, "Амшынеиқәафымцамч" ахада Михаил Логәуа, Аҳәынҭқарратә шәарҭадаратә маҵзуреи Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрреи рхаҭарнакцәа.
"Лкаас иҟаҳҵо акоуп ҳенергетика аҭагылазаашьа даара иуадаҩуп... Ӷәӷәала ишәарҭоуп иахьатәи ҳҭагылазаашьа. Аенергетикатә кризис зуҳәо цәыббрамза иахымгакәа Аԥсны иҟалар ауеит. Иахьазы ҩ-сааҭк алашара дырцәозар, цәыббрамзазы хәба-фба сааҭ еиҳангьы идырцәалар ҟалоит. Ҳара ҳазлааиуа ала, Егрынтәи иҳауа афымца шықәсыктәи ҳахәҭа наҳхуеит, анаҩс азҵаара цәырҵуеит иабантәиааҳго, ӡбашьас иамои ари азҵаара. Аамҭа раҳҭеит аекономика аминистрреи "Амшынеиқәафымцамч" аиҳабыреи ҳҭагылазаашьа хәыҷык аиӷьтәразы иҟарҵаша аусқәа рзы. Ҳаидтәаланы иҵегьы ҳалацәажәароуп, избанзар афымцамч иадҳәалоу азҵаарақәа рацәахеит… Ҳаилибакааит ҳәа сгәы иаанагоит. Аҭагылазаашьа зыхҟьада мҳәакәа аусура ҳалагароуп иахьа, нас аамҭа ҟалап уигьы зыхҟьаз алацәажәара", - иҳәеит Чамагәуа.
Иаҳа инеиҵыху аицәажәара аудиофаил аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Амшынеиқәафымцамч": Аԥсны ЕгрыГЕС аҟынтәи иааиуа афымцамчхара жьҭаарамза инҵәоит
Аԥсны афымцалашара аамҭа-аамҭала арцәара еиҭахәаԥшуеит аԥхынтәи аԥсшьара ашьҭахь
Шәазыӡырҩла арубрика "Жәлар рдоуҳа" арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны есхаша.
Атекст шәаԥхьар ҟалоит: Анра анасыԥ: ахшара дызмауа аԥҳәыс лыцхраара иадҳәалоу ақьабзқәа
"Ишиашоу ицо аефир ала иаабалоит Ачемпионатгьы Ахраҿагьы. Сынтәа ачемпионат х-еикәшаракны имҩаԥысуеит. Еикәшарак шьҭа имҩаԥысхьеит, уажәы ааҭгылара ыҟоуп. Аҩбатәии ахԥатәии еикәшарақәа ааҭгыларада иҟалоит. Иалагоит нанҳәа 31 рзы. Абас еиԥш иҟоу аӡбамҭа рыдыркылеит. Ихыркәшахоит абҵарамзазы. Астадионқәа зегьы рҟынтә ишиашоу ицо аефирқәа еиҿкаахоит. Уи алыршахоит Џьано Ҵурҵумиа икомнда иабзоураны. Иара ихаҭа иоуп уи алагала ҟазҵаз, афедерациа ахаҭа иамаӡам асҟак алшара, ахарџь ахахьы агаразы. Аидеиа убас иҟоуп – хәмаррацыԥхьаӡа иԥшӡаны, ҳаамҭазтәи аграфикала еиҿкааны, ахәмарыҩцәа рфотосахьа арбаны, аҟаҵара. Ҳәараҭахума, ари ҳамҭоуп, ашьапылампыл абзиабаҩцәа зегьы рзы", - еиҭеиҳәеит Манаргиа.
Инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ԥхынгәы 29 - Sputnik. Ермантәыла атәылахьчара аминистрра аҳәамҭа ҟанаҵеит азербаиџьантәи ар аԥшьаша ауыха аерманцәа рпозициақәа ирылахысуан ҳәа. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ԥхынгәы 29 асааҭ 03.00 (02.00 мск) азы аҳәаа гегаркунитәи аучасток аҿы азербаиџьантәи аруаа аиқәшаҳаҭра еилаганы апровокациақәа ирылагеит, аерманцәа рпозициақәа иреихсуан. Аерман ган аҭак ашьҭахь ахымца аанкылан. Асааҭ 07.00 (06.00 мск) рзы иҭынчроуп", - аҳәоит атәылахьчаратә усбарҭа адырраҿы.
Уаанӡа Азербаиџьан атәылахьчара аминистрра аҳәамҭа ҟанаҵахьан Ермантәыла аиқәшаҳаҭра еиланагеит ҳәа.
Ахаша Ереван адырра ҟанаҵеит аҳәааҿы аҭыԥ змаз аиҿахысраан хҩык ҭахеит хәҩык ахәрақәа роуит ҳәа.
Анаҩс Еревани Бақәеи ишьақәдырӷәӷәеит ахымца шааныркыло.


АҞӘА, ԥхынгәы 11 – Sputnik. Ҟабарда Балкариа, 2,3 нызқь метра ашьхаҳаракыраҿы, Ельбрус амҵан иаадыртит COVID-19 аҟынтәи алаҵаҟаҵарҭатә ҭыԥ. Абри атәы аанацҳауеит RT Интерфакс ажәақәа шьаҭас иганы.
"Ашьхаҳаракыраҿы COVID-19 аҟынтәи алаҵаҟаҵарҭатә ҭыԥ аартуп Азау-дәы аҟны", - ҳәа аҳәоит адырраҭараҿ.
Ара алаҵа ҟарҵар ҟалоит аҭыԥантәи анхацәа реиԥш аԥсшьаҩцәагьы.
Ԥхынгәы 11 рзы иҟоу адыррақәа рыла Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 18853-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 15788-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 265-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 3- Sputnik. Жәларбжьаратәи авалиутатә фонд (МВФ) 650 миллиард доллар аԥара азоунажьуеит апандемиа ашьҭахь адунеитә економика аиҭашьақәыргыларазы. Абри азы адырра ҟанаҵоит аиҿкаара.
Жәларбжьаратәи авалиутатә фонд аиҳабы Кристалина Георгиева лажәақәа рыла ари аӡбра "ҭоурыхтә ӡбамҭоуп" акризис аамҭазы алаҵаҟаҵара иаҩызоуп.
МВФ асаит аҿы иазгәаҭоуп аԥара аихшара нанҳәа 23 азы ишалаго. Афонд алахәылацәа зегьы рыквотақәа ирҿырԥшны азинқәа роуеит.
275 миллиард доллар рзырхахоит ахашәала маҷ змоу атәылақәа ҳәа азгәанаҭеит МВФ.
АҞӘА, нанҳәа 2 - Sputnik. Ҭырқәтәыла аладатәи акалҭ аҿы амцакрақәа бжьыџьара арцәара иаҿуп. 125 мцакраҭыԥ анапаҿы иааргахьеит ҳәа аанацҳауиет РИА Новости атәыла ақыҭанхамҩеи абнанхамҩеи рминистр Беқьыр Пакдемирли иажәақәа шьаҭас иганы.
"125 мцакра ириааиуп, апровинциақәа Анталиа, Мугла, Ыспарта рҿы амцарцәара иаҿуп 16 ҳаирплани 51 вертолети 850 мцарцәага машьынеи, хәнызқьҩык рҟынӡа аусзуҩцәеи. Егьырҭ атәылақәа рҟынтәгьы ацхыраара ҳауеит – Урыстәыла, Украина, Азербаиџьан, Испаниа, Хорватиа уҳәа егьырҭ рҟынтәгьы", - иҳәеит Пакдемирли ажурналистцәа дрыҿцәажәо.
Уаанӡа аиҳабыра ргазеҭ Yeni Safak аҳәамҭа ҟанаҵеит амцацраҵара ахахьы иагеит агәыԥ "Дети огня", Курдистан аусутә партиа иадҳәалоу ҳәа. Аха ари макьана ишьақәырӷәӷәам.
Пакдемирли иҳәеит ахара зхароу аанкылахар, азакәан инақәыршәаны ахара рхараҵахоит ҳәа.
Аҵыхәтәантәи амшқәа рыҩнуҵҟа Ҭырқәтәыла шәкы рҟынӡа амцакра дырцәеит. Макьаназ ахылаԥшра рзамҭацт хә-мцакрак акурорттә провинциақәа Анталиеи Муглаи.
Агәабзиарахьчара аминистр Фахреттин Коджа лажәақәа рыла ааҩык ҭахеит, 864-ҩык ааха роуит.
АҞӘА, нанҳәа 3 - Sputnik. Афон ҿыц "акадифаамҭаз" ҩыџьа рыԥсшьараз еиҳа иахьалыркаауа аҭыԥқәа иреиуоуп ҳәа аанацҳауеит TVIL.RU.
Амаҵзура астатистикала атуристцәа ари аамҭазы аиҳарак 1 - 10 уахы рзы аҭыԥқәа ҿарҵоит, ари аамҭала уахыки-ҽнаки рыҩнуҵҟа 1,5 - 6 нызқь мааҭ рныхра иазыхиоуп.
Аԥсшьараз зегь раасҭа ахәқәа мариоуп Афон ҿыц, иҳаракуп — Лахденпохьиа. Аромантикатә ԥсшьараз иалырхуеит Иалтеи Шәачеи.
Ахырхарҭақәа жәаба рсиа:
Асиа шьақәыргылоуп 2021 шықәса нанҳәа-цәыббра рзтәи аҿаҵарақәа рыла.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Аинар Ҷыҭанаа, Sputnik
Ԥхынгәымза амра ашәахәа цаҳә-цаҳәқәа хәыҷы-хәыҷла еихсыӷьуан, ақыҭа мҩа саныланы, счабра ду сҿышьуа саннеиуаз. Уаҳа зылшо иԥсра убеит ҳәа ауп сшыҟоу хҭыс рацәала игәылҭәааз ари амш анҵәамҭазы, аха аҩнынӡа сызгаша сымҩа макьана инымҵәаӡац аҟнытә, ашьыжь еиԥш ашаца-шацаҳәа акәымзаргьы , "уалла" сшьаҿақәа неихго, сҽырӷәӷәаны саауеит. Ӡы-хьшәашәак уажәы исзеицәамхар ҟаларын. Сыцагьы уажәшьҭа ҿаҵақәак азҭасыршәыр цәгьа ишамбо аҟара снардыруеижьҭеи акрааҵуеит, аха аҩнынӡагьы уажәшьҭа рацәак бжьам, иаасычҳап...
Аха сышнеиуаз, сыварахьшәа баҳча ссирк сылаԥш анақәшәа, сгәы иамукәа сааҭгылан, саанаԥшы-ааԥшит. Абаҳчаҿы ашәырҵлақәа рхыԥхьаӡара рацәам, реиҳаракгьы ҵәаҵлақәоуп, аха харантәи икәалыкәаџьо исҿаԥхо аҵәа ҟаԥшь ҟәазқәа уамак ала иԥшӡоуп, ргьамагьы ссирхашт, ҳәарада. Ааигәа-сигәа аӡәгьы сылаԥш иқәшәом уажәазы. Ас иманшәаланы "амомент" соузар, ҩбаҟа ҵәа ҿыхны, наҟ-арахь икны саарыцҳауа, ԥшьаала сымҩа инацысҵар, аҩнынӡа сназгаша "абылтәгьы" соурын, абаҳча аԥшәмагьы уеизгьы-уеизгьы ԥхасҭа дук исҭарым ҳәа азысыӡбан, аамҭа мгакәа аанда снадгылт.
Даараҵәҟьа исгәамԥхаӡеит аҵәаҵлақәа санырзааигәаха сназлаԥшыз ацәыршәагара. Иабаҟоу харантәи сыԥсы злахаз аҵәа ҟаԥшь ҟәазқәа? Ааи, аԥштәхәы аганахьала сыла самжьаӡеит, урҭ ҟаԥшьқәаҵәҟьоуп. Ашәагаагьы ҟәнушьартә иҟам, схы иаҟарақәоуп амахәқәа ырхәаны, ихьанҭыџь-хьанҭыџьӡа, аԥсаҵла ахәмаргақәа реиԥш икнаҳау ашәыр. Аха ари абаҳчаҿы игылоу аҵәаҵлақәа зегьы сара сеиԥш иреилаҳашаз ауаҩы дрыниаанӡа сынтәатәи рҽаҩра зегьы хьӡыда-цәада иҿабаазаап, иагьа уҽазушәаргьы, афаразы имаҭәахәу ҵәа цырак узрылԥшаауам. Убри аангьы абаҳча анапы агуп сҳәар – гәнаҳарахоит: аҵа цқьаӡа ирхуп, амахәқәа ишахәҭоу еиԥш еилыхуп. Аха уи зегьы змаҭәахәгәышьоузеи, зегьы ззыҟаҵаз аҵыхәтәантәи алҵшәа ахархәара маиузар, аџьабаа абзабаа ацымлазар, ихәарҭаны изыҟамлазар ауаҩы изы? Аԥшәма ихаҭа аҵәафара уамак дамеилаҳазаргьы, игәылацәа ирзишар амурыз… Аҵәыуашьа ззымдыруаз ихы ԥиҽуан аума ари иахьӡу, мамзаргьы ау дымлаҟәит, акьаҿ днамӡеит акәу? Мап, арҭ ахшыҩҵакқәа уажәы сызлаԥшыз апылҳаҭра ианымаалошәа збоит. Абаҳча зҵазкуа анхарҭа злақьаԥҭоу ала, еиҳа ииашахоит ала цәгьа иаргьы иафомызт, даҽакгьы ианаҭомызт ҳәа ари ахҭыс аҟазшьарба азыҟаҳҵар.
Ԥыҭраамҭак санынаԥшааԥш, сыкәша-мыкәша избоз зегьы хшыҩзышьҭра анрысҭа, аԥшәма ари аҩнаҿы уаҳа дышнымхоз аҟара еилсыргеит азоуп ақьаԥҭа ҳәа зысҳәазгьы. Избан акәзар кәыркәа шоуразы ақыҭаҟны ашәқәеи аԥенџьырқәеи ыҵарбаҟа иаркны аӡәы дтәап ҳәа сгәы иаанагом, ауаҩы ихы даӷамзар, мамзаргьы аҩнуҵҟа аҳауа рхьшәашәага изыҩнагыламзар. Аха аԥенџьырқәа акы-ҩба ҭаԥсаны излаҟоу ала ари аҩны зыӡбахә сымоу ахархәага амоуп ҳәа аҳәара даараӡа исцәыуадаҩуп. Сгәанала, алкаа ҟаҵоуп – аԥшәма инхарҭа ҭыԥ иԥсаххьеит.
Уи зегьы еилкаауп, аҭагылазаашьақәа зегьы еиԥшӡам, аԥшәма иҩны ныжьны ицара мзызс иамоу здыруада… Аха ирхароузеи аҵәақәа? Избан урҭ ҿабаанӡа даҽа џьоукы изырҿаҵахәымхаз? Аԥшәма дкаҷбеизар? Иҟазшьа бааԥсызар? Уи ишәиира иацәшәаны акәзар егьырҭгьы ашәыр уажәраанӡа изакьымсыз? Аха даҽа ганкахьалагьы, зхы иамыхәо даҽаӡәгьы дызихәом аҟнытә, ара уеизгьы-уеизгьы иџьашьатәу ҳәа акгьы ыҟам, сгәанала. Издыруада ус акәымзаргьы, сгәы сажьозаргьы… Издыруада…
Ашәыр ҳҳәеит ҳәа, ауаҩгьы ари аҩыза ахаҿыҩбара ицәтәымӡам. Иаҳҳәап, иҟамлалои убасгьы, харантәи ауаҩы дыԥшӡазшәа анубо, аха иааигәаны данудырлакь дшеиӷрабаау анеилукаауа. Иҟалалоит даҽакалагьы: изаҭәаумшьо аҳәак иҟәнуп ҳәа шырҳәо еиԥш, еиҳа узқәымгәыӷуа ауаҩы, уара еиҳа ацхыраара ануҭаху аамҭазы инапы узырханы уанышьҭихуа. Аҭагылазаашьа ауп аус злоу, иароуп ҳсабрадақәа ҳҿыхны ҳхаҿра иаша алашарахь ицәырызго. Усҟан ҵакы амаӡам ауаҩы иҭеиҭыԥш, "дҟаԥшьу", "деиқәаҵәоу" мамзаргьы "дцәышу". Аҵакы змоу агәаҭа заҵәык акәхоит...
Ус, схәыцуа сышгылаз, исызгәамҭакәа ҷкәына хәыҷык даасыдгылеит. Даара исцәымыӷхеит, аиашазы. Иҟамлои ари абаҳча аԥшәма иара ихаҭа иакәзар? Аха, мап... Аҷкәын саниабадыр, маҷк ҳанааицәажәа, игәрагара сырҳазар акәхап, абаҳча аԥшәма изкны иидыруаз аинформациа ансыцеиҩиша, уаанӡатәи сгәаанагарақәа шьақәырӷәӷәахеит. Иара иажәақәа рыла, аԥшәма ақалақь аҟны дынхоит, зны-зынла даалоит арахь, иабацәа рџьынџь ахь. Ари абаҳча иара инапала иааӡеит, аха иаҿало ашәыр аӡәы дакьысыр иуам, даара аҭыӡшәа алихуеит. Убри аҟнытә агәыла хәыҷқәа аԥшәма аҩны дшыҟам шырдыруагьы, аҵәақәа рҿыхра рзыгәаӷьуам, еиликаар ҳәа ишәоит. Абри акәзаап ара иҟаланы иҟоу...
Ахәыцрақәа уанрылоу хәарҭазар акәхап... Маҷ-маҷ зыҟаҵара салагаз алкаақәа шиашаз еилыскааит... Аха уажәазы шьоукы рҵәабаақәа срықәӡыргьы уамак исҭахымызт аҟнытә, ԥшьаала сымҩа сназыхынҳәит. Сышӡышац сӡышуеит, сыцагьы шышәаҳәац ишәаҳәоит, аха уи уажәшьҭа хырҩа асҭаӡом, сзызхәыцуа анҭ аҵәабаақәа роуп. Сгәыӷуеит, ҽааны урҭ даҽа лахьынҵак рзыԥшуп ҳәа...
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Аамҭа иаратәы афырхацәа амоуп. Ашықәсқәа цацыԥхьаӡа ииуеит даҽа шьоукы. Аха иҟоуп урҭ ирзеиԥшу акы - ашьҭа. Уи ухыланы уҿынаухар, ицәырҵуеит ишьахәу аҭоурых.
Сара иахьа ишәзеиҭасҳәар сҭахуп Африка, Ефиопиа аҳҭнықалақь Аддис-Абеба СССР амиссиа Актәи амаӡаныҟәгаҩс иҟаз Мгәыӡырхәатәи арԥыс Григори Сергеи-иԥа Шәлымба иӡбахә. Уи анҵоуп имаҭа Зураб Бжьаниа иҿынтә.
Sputnik, Саида Жьиԥҳа
Григори Шәлымба диит 1912 шықәсазы Мгәыӡырхәа ақыҭан, анхаҩы иҭаацәараҿы. Ахәыҷы адунеи иқәлара алахьеиқәҵарала иалагеит, ахшараиураан иан Арӡынԥҳа лысаби дихԥсаауеит. Григори изҳауеит ан лнапы хаа имбакәа. Аамҭак ашьҭахь иашьеиҳаби иареи рааӡара лҽазылшәоит ранԥса.
Григори Шәлымба ԥсабарала аҟәышреи аамысҭашәареи злаз уаҩын. Лыхны инхоз иуацәа Гагәылиаа рыцхыраарала иҟәшәаны иааигоз араса ҭины, иаҭныҵуаз ала аберҳәсацәа аҩреи аԥхьареи идырҵарц дрызцон. Урҭ адыррақәа ирыбзоураны Н. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Ашьхарыуаа рышкол қәҿиарала даналга, уи аамҭазы Акомҿар Еидгылаҿгьы зхы бзианы иаазыԥшхьаз арԥыс Жәлар рҵара акомиссариат дыршьҭуеит Ленинградҟа, аусутә факультет ахь.
Анаҩс, Ленинградтәи аҳәынҭқарратә университет аҭоурыхтә факультет дҭалоит. Агәырҵҟәыл змаз аԥсуа ҷкәын изы иуадаҩмызт адыррақәа рырҳара, аха имариамхеит дгьыл наӡарак аҿы ахныҟәгара. Убри аҟнытә ҽынла аҵара ҵаны, уахынла ашхәа абна ақәихуан, чак ахә ирҳарц. Ус дшыҟаз, агәамбзиара иахырҟьаны аҩныҟа дгьежьыр акәхеит. Ишьапы данықәгыла, фымз Мгәыӡырхәатәи абжьаратә школ аҿы аҵара аҟәша аиҳабыс аус иуит. 1935 шықәсазы, иҵараиурҭаҿы дшьақәгылоит. Ленинградтәи аҳәынҭқарратә университет аҿы аҭоурыхҭҵааҩ изанааҭ иоуеит.
Аџьынџьтәылатәи аибашьра ду аналага, 1941 шықәсазы Григори Шәлымба икурс зегьы афронт ахь идәықәлоит. Иаргьы ахыԥсаҟьаҩс аԥырҩы диватәаны ҳаирпланла изныкымкәа аӷацәа дырҿагылахьан. Ус ишыҟаз, наҟ-наҟ аҵарауаа ҳҭаххоит ҳәа, рнапхгара уи акурс астудентцәа еидыркылоит. Иагьыршьҭуеит рҵара иацырҵарц Москваҟа, СССР Жәлар ркомиссариат адәныҟатәи аусқәа иатәу Иреиҳау адипломатиатә школ ахь.
"Сабду Москва ақалақь аҟны иҩызцәеи иареи Иреиҳау адипломатиатә школ иҭалеит. Қәҿиарала рҵара анхдыркәша, доусы усурҭала еиқәдыршәеит, иара Жәлар ркомиссариат адәныҟатәи аусқәа рҿы референтс дрыдыркылоит. 1945-1949 шықәсқәа рзы сабду Африка, Ефиопиа аҳҭнықалақь Аддис-Абеба СССР амиссиа Актәи амаӡаныҟәгаҩс дыҟан. Аԥсшәа аламҵакәа быжь-бызшәак идыруан. Иара ихылаԥшарала уаҟа иргылаз агоспиталь аҿы иахьагьы ифотосахьа уахьааҩнало икыдуп. Уи дырҵабыргит Еиду Амилаҭқәа Реилазаараҿы аус зуаз ҳтәыла ахаҭарнакцәа Денис Данькои Тата Џьоџьуаԥҳаи», - аҭоурых дазааҭгылоит амаҭа Зураб Бжьаниа.
Сталини Бериеи рполитика хәашь иахырҟьаны, Григори Шәлымба авба иҭаны СССР адәныҟатәи аусқәа рҟынтә ихы дақәиҭыртәит, убас апартиа далырхит. Аамҭакы Москва еиуеиԥшым усурҭа ҭыԥқәак рҿы амаҵурақәа ныҟәигахьан. Анаҩс, Узбекисҭан қалақьқәак рҟны абжьаратә школқәа рҿы аурыс бызшәеи алитературеи аҭоурыхи амаҭәарқәа мҩаԥигон. Сталин иԥсҭазаара даналҵ, 1955 шықәсазы иҭаацәа иманы Аԥсныҟа дааит.
Григори Шәлымба изы иуадаҩхеит аб игәараҭа аҭалара. Араҟа уаҳа дизыԥшымыз жәҩахырс имаз иашьеиҳабы. Уи хабарда дыбжьаӡуеит дышқәыԥшӡаз, Аџьынџьтәылатәи аибашьра ду аан, Ԥсҳәы асовет солдатцәа дышрыцыз. Еицырдыруаз адипломат Гәдоуҭа ақалақь аҩны ргыланы ибзазара еиҿикааит. Ишьапы данықәгыла, иуаажәлар рымаҵ аура иҽазикит. Апартиаҿы дшьақәгылеит. Мгәыӡырхәатәи ашкол аҿы аҵара аҟәша аиҳабысгьы аусура далагеит. Уи ашьҭахь Гәдоуҭатәи аусутә ҿар рыбжьаратә школ аҿы аҵара аҟәша дахагылеит. Аамҭа-аамҭала Гәдоуҭатәиқәа ихарҭәаами, Н. Лакоба ихьӡ зху актәи абжьаратәи, Џьырхәатәи ихарҭәаами ашколқәа рдиректорс дыҟан.
"Сабду ақәра ду ниҵеит, шәышықәса данырзааигәаха ауп идунеи аниԥсах. Зоура бжьаратәыз, еиқәаз, ҿаԥшыларала еиҿкааз, ҟазшьала иҟәымшәышәыз, аҽынкылара змаз хаҵан. Иуаажәлар рҿы ҳаҭыр дуӡӡа иқәын. Иажәеи иуси нагӡан азы џьоукы аимак рыбжьаларгьы, усеилыргаҩыс иҽимардон", - еиҭеиҳәоит амаҭа.
Григори Сергеи-иԥа тәанчара данца, лассы-лассы ақыҭахь даауа далагеит. Иааӡон ашьха, аҩы бзиа ҭаиҭәон. Аџьа рылаиааӡон имаҭацәа. Аԥсшьарамшқәа раан ианизнеилак, иваргыланы инапы иадыруаз зегьы дирбон.
Григори Шәлымба игәы имӷьаӡо ахәрақәа анын. Ираамҭанымкәа рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа иԥацәа. Дара аҭаацәара алалара иахьымӡеит аҟнытә, иахьа Григори дуӡӡа ишьҭра ыӡит. Иԥҳа лҟынтәи имоу амаҭацәа Зураби Сергеи Бжьаниаа ракәын ԥсыс ихаз.
Григори Сергеи-иԥа Шәлымба ихааныз ауаа аиацәажәара мацара насыԥс ирԥхьаӡон. Уи иҭоурых нагӡаны издырар сҭахын, аха аамҭа иаратәы ҟанаҵоит, иҟалеит аҭаацәа иргәаламшәо, ирхашҭыз ахҭысқәа.
Иахьа ҳҳәынҭқарра шьақәзыргыло абиԥара ҿыц шеиҵагылазгьы, зегь акоуп шьҭахьҟа ҳхьамԥшыр ҟалаӡом. Урҭ аамҭақәа рфырхацәа роуп ҵәатәы шьаҟас ҳҭоурых иаҵагылоу.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ахыркәшарахь инеиуеит "Амаҵурауааи адепутатцәеи рхашәалақәеи, рныхрақәеи, рмазареи, амазаратә ҟазшьа змоу рхыдҵақәеи" рзы ашәҟәқәа рхарҭәаара аҿҳәара. Азакәан инақәыршәаны ҳазҭо ашықәс нанҳәамза акынӡа, анапхгаратә ҭыԥқәа ныҟәызго ачынуаа аус ахьыруа акадрқәа рыҟәша ашҟа, ирымоу ирыхӡу аазырԥшуа адекларациа харҭәааны иаларҵароуп.
Иаҳҳәап, сара сдекларантызтгьы исԥыларыз уадаҩрақәас абри абланк ахарҭәааразы? Зегь раԥхьаӡа иргыланы, ԥсышәала еиқәыршәоу ақьаадқәа снапы иакаанӡа ихасырҭәаауамызт. Уи азы сусура самырхыр, аӡбарҭахьы ашшыԥхьыӡ аласҵон, сзинқәа ахьеилагоу азы. Апарламент асаит, аминистрцәа реилазаара уҳәа акырџьара сеимдеит, аха ҳәынҭқарратә бызшәала ицәажәо адекларациа ахарҭәааразы еидкыло ашәҟәқәа ҳәа акгьы сымбеит.
Аԥсны ашәахтәқәеи аизгатәқәеи рминистр Џьансыхә Нанба абри азҵаарзы ҭелла саниҿцәажәоз: "Шәара шәиашоуп", ҳәа ԥсышәала аҭак соуит. Абри зхысҳәаауа, аҳәынҭқарратә бызшәазы азакәан еилагоуп ҳәа исыԥхьаӡоит, атәылауаҩ ԥсышәала ахарҭәааразы алшара ахьимам.
Адекларациақәа рхарҭәаара уадаҩрақәас иаҵоу рзы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа акадрқәа рыҟәша аусуҩцәа руаӡәы слацәажәон. Лара лажәақәа рыла, Аԥсны аиҳабыра ирылшар акәын, акадрқәа рыҟәшақәа русуҩцәа рзы аилыркаатә семинарқәа реиҿкаара. Ус иҟазҭгьы, абланкқәа рхарҭәаара аус еиҳа имариахон. Ус акәзаргьы, сзацәажәоз ишазгәалҭо ала, еиуеиԥшым аконсультациақәа рышьҭахь, лара илылшеит ииашаны ахарҭәаашьа аилкаара, уажәы-уажә азҵаарақәа лызцәырҵуазаргьы. (Иабеицәаҳӡари, зынӡа имарам урыс бызшәала иҩуп адекларациа атекст. Аԥышәа змам агха ихьыргьы ауеит). Уи иабзоураны, аус ахьылуа адекларантцәа ацхыраара рылҭоит ахарҭәаараҿы.
Аминистр Нанба игәаанагарала, "иара азакәан аҿы ҷыдала иарбам ари аус арккара знапы иану". Зыӡбахә ҳамоу азакәан адкыларазы ахаԥшьгаратә гәыԥ иалахәу Наира Амалыиа лажәақәа рыла "Апарламент иаднакыло азакәанқәа зегьы Аԥсны аминистрцәа реилазаарахьы инеиуеит. Убри аҟынтә, адеклорациақәа рхарҭәаара аус дырцыхцыхроуп аиҳабыра рхаҭа".
Ашәахтәқәа реизгаразы аминистр Нанба аҭел санизас зегь раԥхьаӡа сиазҵааит адекларациа иара ихаирҭәаахьоу ихаимырҭәаахьоу? "Ааи ихасырҭәааит, сара азиндырҩы изанааҭ ахьсымо азы, уадаҩра дук снамҭеит",- иҳәеит иара. Ус акәзаргьы, Џьансыхә Едуард-иԥа иажәақәа рыла, хаҭала аҭел изасны аконсультациақәа мҩаԥызго ачынуаа рацәаҩуп "иахьынӡасылшо зегьы срыцхраауеит" иҳәеит иара.
Уажәшьҭа, сазхәыцыр сҭахуп, иаҳҳәап адекларациа хасырҭәаауазҭгьы, исылшозма изакәанымкәа исырҳахьоу амазара аҵәахра? Ҳәарада исылшарын. Избаназар, зықәра наӡоу сыхшара, сара ныҟәгатәыс исымамзар, иаҳҳәап истудентцәамзар, смазара дара рыхьӡала ианызар, адекларациаҿы уи арбатәыс исымам. Иашьҭада, 25 шықәса зхыҵуа ауаҩы аҩны, ауада, зыхә ҳараку амашьына уҳәа рыхә арҳара шилымшо, уи иани иаби рҟынтәи шакәу иахьиоуа аилкаара.
Азакәан иамоу арҭ акылҳарақәа ауаажәларра рҿы акырынтә ацәажәара цәырнагеит, аха апарламент иаднакылаз азакәан аҿы аԥҟарақәа хыхь ишысҳәаз ауп ишыҟоу. Хымԥада, ари азакәан ҳаԥхьаҟа алагалақәа аиушт, абарҭ ицәырҵуа азҵаатәқәа раԥырҟәҟәааразы, убри аҟынтә, уажәазы изызхәыцтәу иахьа иҟоу азакәан ақәныҟәароуп.
Наира Амалыиаԥҳа ҳаиҿцәажәараҿы иазгәалҭеит, Аԥсны аиҳабыра адекларациақәа рхарҭәаара аус арццакра, анагӡара уамак иаахтны ишаламцәажәоз. "Аӡәы заҵәык ашәахтәқәеи аизгақәеи рминистр Нанба иакәын аинформациатә хархәагақәа рҿы ицәырҵуаз",- лҳәеит лара. Амалыиа иара убас иазгәалҭеит, азиндырыҩцәа алархәны Аҟәа ахада Беслан Ешба аилацәажәара шымҩаԥигаз. "Егьырҭ ачынуаагьы убас иныҟәар акәын. Даара имаҷын аилыркаатә усура", - лҳәеит ахаԥшьгаратә гәыԥ алахәыла Амалыиа.
Иахьа адекларациа хасырҭәауазаҭгьы, ақьааадқәа шҭысҵааз ала, уадаҩрак соурымызт, избанзар, Аҟәа агәаны хәҩык ҳахьҭаҩу исымоу ԥшь-уадак змоу сынхараҭа ада, мазара сымам, иара убас, суалафахәы наваргыланы.
Адекларациа ахарҭәаара азҵаатәы ҭҵаауа исызцәырҵит ахшыҩҵак, иаҳҳәап, ачынуаҩ дычмазаҩызар, мамзаргьы ԥсшьара дыҟазар, ианаамҭаз изхамырҭәаар ишԥаҟало ҳәа. Абраҟагьы, сызҵаара аҭак ҟаиҵеит Џьансыхә Нанба "Азакәан аҿы акгьы арбам" ҳәа. Иара дақәшаҳаҭхеит, абыржәы COVID-19 аԥсҭазаара ианалагьежьуа, акыраамҭа ичмазаҩны ишьҭоу, ма атәыла анҭыҵ цатәыс измо ауаҩы изы аҿҳәара аҽахьыгӡара проблемахар шауа.
Иаҳҳәап, "ацәаҳәа ҟаԥшь" аҿы ишьҭоу ауаҩы адекларациа изхарҭәаауама? Адекларациа ахарҭәаара сеиҭазыгьежьуазар, са сеиԥш амазара рацәак змам изы ибаргәым, аха иаҳҳәап, ахԥатәи, аԥшьбатәи ахәҭақәа рҿы иану еиуеиԥшым аԥаратә счиотқәа, акциақәа, акоммерциатә усқәа рҿы ахәҭаа амазаара уҳәа реиԥш иҟоу рҿы ацхырааҩ дысҭаххон, агха ҟамҵакәа ишахәҭоу аинформациа ааныжьразы. Абланк ахԥатәи ахәҭаҿы иаҳԥыло аԥаратә считотқәа ирызку ахәҭаҷ адекларант хымԥада ихаирҭәаароуп, аха даҽа зҵаароуп, аҳәаанырцә мацара акәым ҳара ҳтәылаҿы иҟоу азакәан ала, абанкқәа ауаҩы изалоу аҵәахы азы аинформациа аӡәгьы ирҭаӡом.
Ицәырҵуа азҵаатәқәа рацәоуп, адекларациа ахарҭәаара аҿҳәара анынҵәалакгьы еилкаахоит, иҟоума иахьымӡаз ахарҭәаара, иҟоума змазара зӡаз, уҳәа зусура зцәыӡырц зылшо рыӡбахә аҟынӡа.
Сыҩтәы аус анадызулоз, иҟоуп аӡәы ҩыџьа сзацәажәаз адекларантцәа, аха, макьана ишхадмырҭәаац сарҳәеит, иҟоуп сызҵаара зынӡа изгәамԥхазгьы.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
АҞӘА, нанҳәа 5 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. COVID-19 амазаара аҭҵааразы ПЦР-лабораториа Гагра аусура иазырхиоуп ҳәа иҳәеит Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба.
"Гагратәи алабораториа аусура ишаалагалак Аҟәатәи абактериологиатә лабораториа еиҳа ахы иақәиҭхоит. Алабораториаз ауада аремонт азуын Гагра араион ахадара амчала. Ахархәагақәа аахәан ареспубликатә биуџьет аԥарақәа рыла", - иҳәеит иара.
Аминистр иазгәеиҭеит алабораториа 200 рҟынӡа биоматериал уахыки-ҽнаки рыла адкылара шалшо. Ԥхынгәы 22 аахыс алабораториа атест режим ала аусура мҩаԥнагон.
Уи адагьы Едуард Быҭәба иҳәеит ареспубликатә биуџьет COVID-19 аламырҵәара иазнархаз аԥарақәа рыхәҭак ала Очамчыра алабараториа шаартхо.
"Иахьазы Очамчыратәи алабараториа аперсонал Ареспубликатә санитар-бактериологиатә лабораториаҿы аԥышәа иахысуеит" - иҳәеит иара.
Алабораториа аусура иалагоит атехникатәии адокументациатәии ҟазшьа змоу азҵаарақәа рҭыԥ ишықәҵахалак, аперсонал шазыҟаҵахалак.


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Арадио
/
Хра злоу ахҭысқәа
18:00 04.08.2021
14
Хра злоу ахҭысқәа: Шьалашьааи Џьапуеи абылтәы ахә ацлара иазкны
Абылтәы ахә ахалара, аҭагылазаашьа аҿиашьа арадио Sputnik аефир аҟны иалацәажәеит Азини аекономикеи ринститут аиҳабы Заур Шьалашьааи, аилахәра "Аԥсныбылтәы" аиҳабы Рамаз Џьапуеи.
15:10 02.08.2021
15
Хра злоу ахҭысқәа: Џьопуа ақыҭанхамҩа аҿиаразы иалԥшаау апроектқәа ирызкны
Аԥсны аԥыза-министр актәи ихаҭыԥуаҩ, ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьопуа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит атәыла ақыҭанхамҩа аҿиара иазку 28 проект ртәы.
10:09 30.07.2021
224
Хра злоу ахҭысқәа: Хәаџьааԥҳа COVID иацу ашәарақәа ртәы
Аҳакьым – аневролог Альбина Хәаџьааԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҿы иҟоу аҭагылазаашьеи ауаа ачымазара ирзацу ашәарақәеи ртәы.
15:10 25.07.2021
23
Хра злоу ахҭысқәа: Ҷкадуаԥҳаи Асланӡиеи аволонтиортә ус иазкны
Аԥсны иаку аволонтиортә гәыԥ аԥҵара ахьынӡаҭаху арадио Sputnik аефир аҟны еиҭарҳәеит Аҟәеи Очамчыреи аволонтиорцәа ргәыԥқәа ирылахәу Лана Ҷкадуаԥҳаи Аслан Асланӡиеи.
11:00 16.07.2021
51
Хра злоу ахҭысқәа: Кәакәасқьырԥҳа аковидҿагыларатә ԥкрақәа зырӷәӷәатәу иазкны
Ауаажәларратә усзуҩ Ирина Кәакәасқьырԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит аиҳабыра рахь ааԥхьара зыҟарҵаз, аԥкрақәа рырӷәӷәара дзадгылаҩу атәы.
Аҿкычымазара – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау
11:00 13.07.2021
284
Хра злоу ахҭысқәа: Тыҩба абаҳчамаахыр ааӡара иазкны
Ақыҭанхамҩа аҿиара апрограмма аҳәаақәа ирҭагӡаны 140 инареиҳаны апроектқәа рҟынтәи иалкааз, анаҩстәи аетап ахь инашьҭыз проектуп абаҳчамаахыр (амалина - аред.) ааӡара иазку. Уи ахьынӡауадаҩу, азҿлымҳарагьы ахьынӡацу атәы арадиоефир аҿы еиҭеиҳәеит анаплакҩы Ешсоу Тыҩба.
16:00 10.07.2021
319
Хра злоу ахҭысқәа: Арӡынба административ-ҵакыратә еиҿкаара аԥсахра иазкны
Аекономикеи азини ринститут аспирант Давид Арӡынба арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит аҳәынҭқарратә мчра асистема арманшәалара, административ-ҵакыратә еиҿкаара ашьақәгылара шибо атәы.
14:13 09.07.2021
24
Хра злоу ахҭысқәа: Амҷба Аҟәа амшцәгьашьҭахьтәи алкаақәа ирызкны
Акыр шықәса Аҟәа акоммуналтә усбарҭа напхгара азызухьаз Зураб Амҷба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит, амшцәгьа ахҟьаԥҟьақәа рырмаҷразы иҟаҵатәны иибо, насгьы иҳәеит аԥшатлакә ашьҭахь алкаақәа рыҟаҵара хымԥадатәны ишиԥхьаӡо.
11:17 06.07.2021
83
Хра злоу ахҭысқәа: Ҭарба ақыҭанхамҩа аҿиара иадҳәалоу апроектқәа ртәы
Жәлар реизара адепутат, ақыҭанхамҩа аҿиара апрограмма иаҵанакуа апроектқәа алзкаауа акомиссиа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩ Асҭамыр Ҭарба арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит ирзынашьҭу реиҳарак хадаратәла изызку.
11:00 30.06.2021
14
Хра злоу ахҭысқәа: Шьалашьаа Аԥсны аекономика аҿиара иаԥырхагоу иазкны
Актуалра зцу аекономикатә проблемақәа ирылацәажәеит анаука-практикатә конференциаҿы. Аԥсны аекономикатә институт аиҳабы Заур Шьалашьаа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит аекономика аҿиара иаԥырхагоуи, урҭ апроблемақәа рыӡбаразы лкаас иҟарҵази ртәы.
15:36 22.06.2021
16
Хра злоу ахҭысқәа: Сурманиӡе аҳҭнықалақь аҟны ицо аиҭашьақәыргыларатә усурақәа ирызкны
Аҳҭнықалақь аҩнқәа адәахьтәи рхаҿра, аӡымҩангага ҿыцқәа раҿакра, ақалақьтә мҩақәа реиҭашьақәыргылара азҵаарақәа арадио Sputnik аефир аҟны дрылацәажәеит Аҟәа ақалақь ахада ихаҭыԥуаҩ Автандил Сурманиӡе.
12:42 20.06.2021
385
Ҷолокәуа абызшәа азакәан анагӡаразы: ажурналистцәа мчыбжьык аҟара абоикот ҟашәҵароуп
Аԥсуа бызшәа аинформациа ахархәагақәа, аҳәынҭқарреи аиҳабыреи рсаитқәа рхы иахьынӡадырхәо, азакәан зынармыгӡо атәы арадио Sputnik аефир аҟны далацәажәеит Аԥсны ахада иҿы иҟоу аинформациатә хархәагақәа рымадаразы аусбарҭа аиҳабы Алхас Ҷолокәуа.
11:10 16.06.2021
9
Хра злоу ахҭысқәа: Џьопуеи Қорсаиеи COVID-19 азы аҭагылазаашьеи алаҵаҟаҵареи ирызкны
Аҟәа ақалақь ацхыраара ласы аҳақьым хада Аслан Џьопуеи Д.Гәлиа иҩны-амузеи аиҳабы Светлана Қорсаиаԥҳаи арадио Sputnik аефир аҿы иалацәажәеит иахьатәи аамҭазы COVID-19 азы атәылаҿы ишьақәгылаз аҭагылазаашьеи ачымазара аҽацәыхьчареи атәы.
17:00 12.06.2021
52
Хра злоу ахҭысқәа: Ҳашыги Ҷолокәуеи атәыла ахада инашьҭымҭа иазкны
Аԥсны ахада иҿы иҟоу аинформациатә хархәагақәа рымадаразы аусбарҭа аиҳабы Алхас Ҷолокәуеи, ажурналист, агазеҭ "Чегемскаиа правда" аредактор хада Инал Ҳашыги иалацәажәеит атәыла ахада инашьҭымҭа аҵакы, уи абжьажьра азакәан ахьынӡеиланаго.
10:15 10.06.2021
32
Хра злоу ахҭысқәа: Шьалашьаа абылтәы ахә ашьҭыхра азҵаара иазкны
Азини аекономикеи ринститут аиҳабы Заур Шьалашьаа арадио Sputnik аефир аҿы Аԥсны абылтәы ахә ашьҭыхра аларшара азҵаара ахҳәаа аиҭеит.
10:37 27.05.2021
17
Хра злоу ахҭысқәа: Аиба ақыҭанхамҩа аҿиара апрограмма иазкны
Аԥсны Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу Ақыҭанхамҩатә институт аиҳабы Лиосик Аиба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит ақыҭанхамҩа аҿиара апрограмма атәы.
17:40 24.05.2021
29
Хра злоу ахҭысқәа: Дамениа Аԥсны алхратә система аԥсахра иазкны
Ауаажәларратә еиҿкаара "Аԥсны Жәлар рконгресс" аиҿкааратә гәыԥ аусутә еилатәра мҩаԥысит. Асоциал-економикатә ҭҵаарақәа рцентр аиҳабы Олег Дамениа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит уаҟа излацәажәаз атәы, иҳәеит алхратә система аԥсахра аҭахны изиԥхьаӡо.
13:00 15.05.2021
14
Ҳашыг: Аԥсны аӡыргара аус иаҳа имариоуп, иӡыргоу аус аиқәырхара аасҭа
Аԥсны Ажурналистцәа реидгыла ахантәаҩы Руслан Ҳашыги апансионатқәа реидгыла "Акурорт Пицунда" аиҳабы Фрикан Гәынбеи, арадио Sputnik аефир аҿы атуристтә хырхарҭаҿы иҟоу аҭагылазаашьақәа амассатә информациатә хархәагақәа иахьынӡарныԥшуа атәы ргәаанагара еибырҳәеит.
11:00 08.05.2021
14
Хра злоу ахҭысқәа: Ахбеи Логәуеи атурист ихымҩаԥгашьа иадҳәалоу азҵаарақәа ирызкны
Атурист Аԥсны иҟазаара аамҭазы ҳмилаҭтә ҷыдара иацәыхароу ихымҩаԥгашьа апроблемазы арадио Sputnik аефир аҿы ргәаанагарақәа рҳәеит Атәыла ахада акультуреи аҭҵаарадыреи рызҵаарақәа рзы аштатнҭыҵтәи иабжьгаҩ Нугзар Логәуеи, Аԥсны отельерцәа ргильдиа ахада Асҭамыр Ахбеи.
17:20 07.05.2021
16
Хра злоу ахҭысқәа: Џьынџьалԥҳаи Қапԥҳаи аҵарадырра аҩаӡара иазкны
Изеиԥшроузеи ҳҵарадырра аҩаӡара, ашколқәа роушьҭмҭацәа абанӡазыҟаҵоу иреиҳау аҵариурҭақәа рҭаларазы, абри азы арадио Sputnik аҿы ргәаанагара рҳәеит Аҟәатәи алицеи-интернат аиҳабы Лариса Капԥҳаи ААУ аԥсуа литература акафедра аиҳабы Диана Џьынџьалԥҳаи.
Иҵегь аҭагалара
17:34 02.08.2021
113
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Қәычбериа Гал амаҵурауаа рхашәалақәа ашәҟәы рҭагалара иазкны
Гал араион ахадара азиндырыҩ Инал Қәычбериа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит амаҵурауаа рхашәалақәа ашәҟәы рҭагалара шымҩаԥысыз, насгьы уи иацыз ауадаҩрақәа ртәы.
16:55 03.08.2021
62
Ҳагба: Лада Кавказ имҩаԥысуа ахҭысқәа зегьы Урыстәыла ақәыӷәӷәароуп хықәкыс ирымоу
Ермантәылеи Азербаиџьани аҵыхәтәантәи реиҿагыларақәа, ақырҭуа парламент ампыҵахалара ахыхраз арезолиуциа апроект, арҭқәа зегьы хықәкы хадас ирымоу Урыстәыла Лада Кавказ ақәыӷәӷәароуп хәа азгәеиҭеит арадио Sputnik аефир аҟны аполитолог Беслан Ҳагба.
20:30 03.08.2021
41
Аҳақьым Шьоууа COVID-19 аҟынтә аҽацәыхьчаразы: ҳаиқәзырхо алаҵа ауп
Гәылрыԥшь араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада гәырам Шьоуа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит араион аҿы COVID-19 аларҵәшаразы аҭагылазаашьа зеиԥшроу, насгьы ахәышәтәырҭа ахьынӡеиқәшәо атәы далацәажәеит.
22:52 02.08.2021
37
Фҩык акоронавирус злаз ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 22227-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 17898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 313-ҩык.
20:10 02.08.2021
37
Кәарҷиа еиҭеиҳәеит адесант аруаа рхеилак иалоу рныҳәамш шазгәарҭо атәы
Адесант аруааи иҷыдоу анапынҵа назыгӡо архәҭеи рхеилак ахантәаҩы, Леон иорден занашьоу, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран Амиран Кәарҷиа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит рныҳәамш шазгәарҭо, рхеилак шаҟаҩы еиднакыло атәы.
Иҵегь аҭагалара
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


АҞӘА, абҵара 19 - Sputnik. Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1965 шықәсазы ииз апациент. Лара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи лыманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Иԥсҭазаара далҵит 1941 шықәсазы ииз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 9 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 17 ауха.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 83-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 74-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 22-ҩык, ибжьаратәуп - 18-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 29-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 37-ҩык апациентцәа. 32-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хәҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5278-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3608-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 67-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Аилыркаарақәа
Аԥсны
Аџьынџьтәылатә
еибашьра
Дуӡӡаҿы
15:52 22.06.2016
Ашьыжь, рашәарамза 22 1941 шықәса рзы афашист Германиа Асовет Еидгыла иақәлеит. Абас иалагаз Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаҿы Асовет Еидгыла иацәыӡит 27 миллионҩык ауааԥсыра.
Леонид
Ӡаԥшьба
ибиографиа
Аилыркаара.
"Жәларбжьаратәи
Афонд
Аԥсны"
азы
11:07 05.10.2016
5
Даур Ақаҩба ибиографиа
13:47 06.05.2016
5
Асҭамыр Ҭаниа ибиографиа
15:50 13.04.2016
13
Константин Ԥлиа ибиографиа
15:24 15.03.2016
15
Екатерина Бебиа лбиографиа
15:09 15.03.2016
18
Алықьса Гогәуа ибиографиа
14:56 15.03.2016
6
Анатоли Лагәлаа ибиографиа
10:04 15.03.2016
14
Андреи Чирков ибиографиа
13:13 10.03.2016
4
Дмитри Сериков ибиографиа
10:42 10.03.2016
6
Ленид Ӡаԥшьба ибиографиа
16:59 23.10.2014
44
Арҵаҩцәеи астудентцәеи Иуа Коӷониа иқыҭа иаҭааит
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет арҵаҩцәеи астудентцәеи Иуа Коӷониа иқыҭа иаҭааит
10:41 22.10.2014
3
Аминистрцәа рышьақәырӷәӷәразы аусԥҟақәа
10:52 02.08.2021
761
Ақыҭа – нхарҭа ҭыԥуп: Генрих Ҭыжәба ақыҭаҟны абзазара иазкны
Џьал ақыҭа ииз, аекономист изанааҭ змоу Генрих Ҭыжәба арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит ақыҭаҟны инапы злаку, уаҟа иахьатәи абзазашьа шибо, иҟаҵатәны ииԥхьаӡо атәы.
17:34 02.08.2021
110
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Қәычбериа Гал амаҵурауаа рхашәалақәа ашәҟәы рҭагалара иазкны
Гал араион ахадара азиндырыҩ Инал Қәычбериа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит амаҵурауаа рхашәалақәа ашәҟәы рҭагалара шымҩаԥысыз, насгьы уи иацыз ауадаҩрақәа ртәы.
16:55 03.08.2021
62
Ҳагба: Лада Кавказ имҩаԥысуа ахҭысқәа зегьы Урыстәыла ақәыӷәӷәароуп хықәкыс ирымоу
Ермантәылеи Азербаиџьани аҵыхәтәантәи реиҿагыларақәа, ақырҭуа парламент ампыҵахалара ахыхраз арезолиуциа апроект, арҭқәа зегьы хықәкы хадас ирымоу Урыстәыла Лада Кавказ ақәыӷәӷәароуп хәа азгәеиҭеит арадио Sputnik аефир аҟны аполитолог Беслан Ҳагба.
20:30 03.08.2021
41
Аҳақьым Шьоууа COVID-19 аҟынтә аҽацәыхьчаразы: ҳаиқәзырхо алаҵа ауп
Гәылрыԥшь араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада гәырам Шьоуа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит араион аҿы COVID-19 аларҵәшаразы аҭагылазаашьа зеиԥшроу, насгьы ахәышәтәырҭа ахьынӡеиқәшәо атәы далацәажәеит.
22:52 02.08.2021
37
Фҩык акоронавирус злаз ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 22227-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 17898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 313-ҩык.
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


"Аԥхьа иҟаз амшцәгьаан аԥша ӷәӷәа асит, 14-ҭӡы рҟынӡа ахыбқәа хнашәеит. Ашьҭахь Кындыӷ, Џьгьарда аҩнқәа аӡы рыҩналеит. Анаҩс мчыбжьык ааҵуаны уи аҩыза аҭагылазаашьа еиҭаҟалеит. Аԥхьа иҟалаз амшцәгьа иацыз аԥшасра, аԥхасҭа знаҭаз 400 нызқь инацны аԥара аҳәынҭқарра ахада ирзервтә фонд аҟынтә араион ахь иаашьҭуп. Асиа иҳамоу ала ирыҭахоит хара имгакәа. Аӡхыҵра анхацәа даара иӷәӷәаны аԥхасҭа рнаҭеит. Урҭ ақьаадқәа зегьы еиқәыршәаны аҳәынҭқара ахадара аҟынӡа инагоуп. Ҳгәы иаанагоит уи ҭырҵаап ҳәа. Ҳәарада, аԥхасҭа зегьы нҭырҳәацааны аҳәынҭқарра иашәартә алшара амаӡам. Иага ус иҟазаргьы анхацәа иахьынӡахәҭоу ацхыраара роуп ҳәа агәыӷра ҳамоуп", - иҳәеит Габилаиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҿы.
"2015 шықәсазы аҷкәынцәа ҳаидгыланы ҳамчала хәыҷы-хәыҷ хаҿуп. Сынтәа раԥхьатәи ԥышәак аҳасабала аус аҳаруит. Аԥсыӡқәа хы-хкыкны рааӡара ҳаҿуп: акалмаҳа, ақьоуқьад (осетр), ахьыԥшшәы змоу аԥҟыш (карп). Акалмаҳааӡара хәыҷык иуадаҩуп, ахатәы кәамаҵамақәа амоуп. Ақьоуқьади аԥҟыши Урыстәылантәи макьана иааҳамгацт. Ԥышәарак аҳасабала аԥҟыш аԥсыӡԥшқақәа Гәдоуҭа (Оҭҳара) аԥсыӡнхамҩаҟынтәи иааҳгеит, аӡҭарчы иҭаҳҵеит, уи уиаҟара аџьабаа унарбом, ахала ахы ааӡоит", - иҳәеит Леԥсаиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара аудиофаил аҟны.
"Аҵараҵара аганахьала еиԥҟьарақәак ҳаман астудентцәеи ҳареи ҳусураҟны. Ҳаамҭазтәи атехнологиатә маҭәахәқәа ҳхы иархәаны адҵақәа раҳҭон. Даргьы ибзианы рхы аадырԥшит, ацәыргақәҵагьы ҟаҳҵеит, ҳдыргәырӷьеит аиашазы.
Арҿиараҿы акәзар, есымша аамҭа ҳацәмаҷуп, иааҳакәыршаны иҟоу аԥшӡара аш ахь аиагаразы. Бзиашәа аамҭа ҳаун, сҩызцәеи сареи ҳцаны аҭыԥ ԥшӡарақәа ҭаҳҵааит. Акы–ҩба убра (аонлаин-цәыргақәҵазы - азгә.) ицәырызгаз урҭ иреиуоуп. Сусумҭақәа аӡын азы иҟасҵаз роуп… Пыв ашьха ажәҩан, аеҵәақәа ҳрыҵаԥшуа абас зны ашара ҳаԥылеит.
Апандемиа лшарақәакгьы ҳнаҭеит, аха ачымазара иахҟьаны ҳҩызцәа иԥсызгьы ҟалеит, угәы еихьызшьуа ауп. Ауаҩы убраанӡа ихы неигеит, аԥсабара дазымхәыцуашәа, ишьҭахь инижьуа", - иҳәеит Габелиа.
Аицәажәара иаҳа инарҭбааны аудиофаил аҟны.
"Аиҟәгара – аҟазара" ахьӡуп аинформациатә маҵзура Sputnik, Аԥсны асахьаҭыхыҩцәа реидгылеи, Асахьаҭыхратә цәыргақәҵатә зал хадеи еицеиҿыркааз аонлаин-цәыргақәҵа. Уи иалахәуп 20-ҩык рҟынӡа аҟазацәа. Ацәыргақәҵа шәахәаԥшыр шәылшоит Sputnik асаит аҿы.
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 370-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 1958 шықәсазы ииз ахаҵеи 1936 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, цәыббра 15 - Sputnik. Акоронавирустә инфекциа зхызгаз рыхшыҩ еиҳа ишьшьылаҳаны аусура иалагар ҟалоит ахахьы ашьа назго адақәа рҽыԥсахра иахҟьаны ҳәа арадио Sputnik виазеиҭеиҳәеит аҳақьым-аневролог, амедицинатә блогер Александр Будик.
Будик иажәақәа рыла, COVID-19 уи ашьҭахьтәи асиндроми ахшыбаҩ шьала аиқәыршәара еиларгоит, ашьагьы еиҳа ижәпахоит.
"Ҳхы адақәа ахшыбаҩ ахь инеиуеит аҵла амахәқәа реиԥш. COVID-19 аани аковидшьҭахьтә синдром аани арҭ адақәа рҽеиҭаркуеит. Иҟоуп агәаанагара еиҳа ихадоу ахшыбаҩ ахәҭақәа рахь ашьалеира ԥкхоит ҳәа", - иҳәеит аҳақьым.
Будик иазгәеиҭеит ачымазара ашьҭахь хымԥада аҳақьымцәа ишрыдҵаалатәу.
Аамҭақәак рышьҭахь апациент иинтеллект хынҳәыр алшоит ҳәа, аха уи аҳақьым ихылаԥшра амазароуп.
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 370-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 1958 шықәсазы ииз ахаҵеи 1936 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, цәыббра 25 - Sputnik. Урыстәылатәи Афедерациа ахада Владимир Путин Аҳәынҭқарратә Дума ааԥхьара ҿыц адепутатцәа рҿаԥхьа нагӡатәыс иҟоу адҵақәа рыӡбахә иҳәеит, абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Урҭ рыбжьара:
Аҳәынҭдумахь инеиз апартиақәа рхаҭарнакцәа рԥылараан атәыла ахада ааԥхьара риҭеит алхрақәа рыламҭалаз алхыҩцәа иҟаҳҵоит ҳәа агәра иддыргоз нарыгӡаларц.
Цәыббра 17-19 рзы имҩаԥысыз алхрақәа рылҵшәақәа рыла, ҵаҟатәи апалата иақәшәеит хә-партиак: "Иаку Урыстәыла", КПРФ, "Ииашоу Урыстәыла - Аиаша иадгылоу", ЛДПР, "Ауаа ҿыцқәа".
"1999 шықәсазы имҩаԥысыз алхрақәа рышьҭахь раԥхьаӡа акәны Адумаҿы ԥшь-фракциак иреиҳаны иҟалоит, ари иаанаго алхрақәа демократиала имҩаԥысит, ҳтәылаҿы адемократиа ҿиоит, уи иаанагоит еиуеиԥшым аполитикатә мчқәа рхы аадырԥшыр рылшоит ҳәа", - азгәеиҭеит Путин.
Иара инаҵшьны иҳәеит алхрақәа иаартны, азакәан инақәыршәаны имҩаԥысит ҳәа.


Ачымазара амҽхак аҭбаахареи ареспубликаҟны аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иаалырҟьаны абааԥсхареи ачымазцәа рыбжьара иԥсуа рхыԥхьаӡара аизҳареи, авирус аҽеиҭакреи ачымазара еиҳа изыруадаҩуа аштамм ҿыцқәа (британиатәии индиатәии) рцәырҵреи инарымаданы, Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент атәыла анапхгара ишьақәнарӷәӷәаз антиковидтә усмҩаԥгатәқәа азхом ҳәа иаԥхьаӡоит.
Иҿыцу коронавирустә ҿкы COVID-19 зыхыьз рхыԥхьаӡара аизҳара хьаас иҟаҵаны,
аепидемиологиатә ҭагылазаашьа аҭышәныртәалара хықәыс ишьҭыхны,
Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент
и а қә н а ҵ о и т:
1. Ирабжьгазааит Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахадеи Аԥсны Аҳәынҭқарра Аԥыза-министри иҿыцу коронавирустә ҿкы Covid-19 алаҵәара аԥырҟәҟәаара иазку абарҭ ауснагӡатәқәа рыдкылара:
1) Аԥсны Аҳәынҭқарра Адгьылҵакыра зегьы аҟны ихымԥадатәиу асабрадатә режим ақәныҟәаразы ахылаԥшра алыршара;
2) иақәиҭымзааит ауаажәларратә транспорт ала аиҭаҵра ахыхьчагатә маҭәахәқәа (амедицинатә сабрадақәа) ныҟәзымго, асоциалтә дистанциа еилазго амашьынаныҟәцаҩцәеи апассаџьырцәеи, иара убас иалыршазааит ауаажәларратә транспорт агәҽанҵаратә зҩыдатәра;
3) иаанкылазааит Аԥсны Аҳәынҭқарра адгьылҵакыра зегьы аҟны ачаратә, акультуратә, абаҩрҵәыратә, арлахҿыхратә, алабаратә, ацәыргақәҵатә, егьырҭ ауаа рацәа злахәу аусмҩаԥгатәқәа иарку аҭыԥқәа рыҟнеиԥш, иаарту аҭыԥқәа рҟынгьы рымҩаԥгара;
4) иалыршазааит иҿыцу короновирустә ҿкы ахәышәтәра иадԥхьалоу амедицинатә усзуҩцәа ианаамҭоу руалафахәи ацҵақәеи рызшәара хылаԥшра аҭара;
6) ирӷәӷәазааит асанитартә-епидемиологиатә хылаԥшра ахәаахәҭратә обиектқәа русураҟны, анхарҭатә ҭыԥқәа (асасааирҭақәа, аԥсшьарҭа ҩнқәа) рыҟны, амаҵзура аҭыԥқәа рыҟны, имҩаԥгалазааит атуристцәа ахьынхо аҭыԥқәа рахь инеиуа ахаҿқәа ршоурашәара;
7) Аԥсны Аҳәынҭқарра Агәабзиарахьчара аминистрра АИХ радԥхьаларала иалнаршааит ауааԥсыра адырра рыҭара (асоциалтә ӡыргара) COVID-19 аламырҵәаразы агәҽанҵара иазку ауснагӡатәқәа рзы, алаҵаҟаҵаразы, иара убас ачымазара аҷыдарақәа анцәырҵ иҟаҵатәу азы;
8) ирӷәӷәазааит Агәабзиарахьчара аминистрра Асанипедстанциа аганахьала ауаажәларратә крыфарҭақәа (аресторанқәа, акафеқәа, абарқәа, аԥацхақәа, акрыфарҭақәа, какалкырҭақәа, егьырҭ, ауаажәларратә крыфарҭа аобиектқәа) иҿыцу агәҽанҵаратә епидемиологиатә уснагӡатәқәа рынагӡашьа ахылаԥшра;
9) хара имгакәа иаагазааит коронавирустә ҿкы ахәышәтәреи агәҽанҵареи рзы иаҭаху ахәшәқәа (Актемра, Артлегиа, COVID-19 азы авакцина);
10) иаанкылазааит ашколнӡатәи аҵараиуратә усҳәарҭақәа русура;
11) аҳәынҭқарратә напхгараҭара аусбарҭақәа, аҳәынҭқарратә усҳәарҭақәа, анаплакқәа, аиҿкаарақәа рнапхгаҩцәа коронавирустә ҿкы COVID-19 ацәыхьчаразы 60 шықәса иреиҳаны изхыҵуа аусуҩцәеи, ашколнӡатәи ақәра змоу ахшара змоу аусуҩцәа рџьатә (рмаҵуратә) напынҵақәа рынагӡараҟнытә рхы иақәиҭтәызааит руалафахәы еиқәырханы.
12) иаанкылазааит акультуратә усҳәарҭақәа (атеатрқәа, амузеиқәа, абиблиотекақәа, акультуратә центрқәа, акультура ҩнқәа, аконцерттәи ацәыргақәҵатә залқәеи) русура;
2. Аԥсны Аҳәынҭқарра Аԥыза-министр иалиршааит коронавирустә ҿкы алаҵәара аҿагылара иазку Акоординациатә штаб аусуразы иааиԥмырҟьаӡакәа адырраҟаҵара
3. Аԥсны ауааԥсыра 2021 шықәса лаҵарамза 13 аҟнытә, № 175-рп (2021 ш. рашәарамза 29 аҟнытә аԥсахрақәа зцу, № 228-рп) «Аԥсны Аҳәынҭқарра ауааԥсыра коронавирустә ҿкы Covid-19 рацәыхьчара иазку ауснагӡатәқәа рзы» Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Идҵа еиламгакәа иқәныҟәалааит.
4. Абри Ақәҵара Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахадеи Аԥсны Аҳәынҭқарра Аминистрцәа реилазаареи рышҟа ишьҭызааит.
5. Абри Ааԥхьара кьыԥхьзааит амассатә информациа хархәагақәа рыҟны.
6. Абри Ақәҵара амч аиуеит иара анрыдкылаха аҽны инаркны.
Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент
Аиҳабы В. Кәарҷиа
ПОПУЛЯРНОЕ
- АҦСНЫ ЖӘЛАР РЕИЗАРА АҚӘҴАРА
- Имҩаҧысит Абиуџьет, акредиттә еиҿкаарқәа, ашәахтәқәеи афинансқәеи рзы аилак аилатәара
- Иазԥхьагәаҭаз Аԥсны Жәлар Реизара – Апарламент асессиа аилатәара мҩаԥымсӡеит
- Аграртә политикеи, аҧсабаратә лшарақәеи, аекологиеи рзы аилак инарҭбаау аилатәара
- Валери Кәарҷиа Екатерина Бебиа Лымшира лыдиныҳәалеит
НОВОСТИ
27.07.2021
Поделиться в соцсетях:


АҞӘА, цәыббра 12 - Sputnik. Ахатә ҩны амца акит Очамчыра, Март 4 амҩала, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистрра. Аҩны алҩа ахылдды ицон амцарцәаҩцәа адырра роуны аҭыԥ аҿы ианааи.
Амцакра амҽхак рацәак идумызт, уи ырцәаны алҩа андәылрыжь ашьҭахь амцарцәаҩцәа ирбеит аҩны иҩнахаз аԥҳәыс бырг лыԥсҭазаара далҵны дшыҟаз. Лара 79 шықәса дырҭагылан.
Заатәи адыррақәа рыла, амцакра зыхҟьаз ирцәамыз аҭаҭын ахыблаах акәзар ауеит. Аус ҭҵаахоит амзызқәа рышьақәыргыларазы.
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 370-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 1958 шықәсазы ииз ахаҵеи 1936 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, цәыббра 25 - Sputnik. Урыстәылатәи Афедерациа ахада Владимир Путин Аҳәынҭқарратә Дума ааԥхьара ҿыц адепутатцәа рҿаԥхьа нагӡатәыс иҟоу адҵақәа рыӡбахә иҳәеит, абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Урҭ рыбжьара:
Аҳәынҭдумахь инеиз апартиақәа рхаҭарнакцәа рԥылараан атәыла ахада ааԥхьара риҭеит алхрақәа рыламҭалаз алхыҩцәа иҟаҳҵоит ҳәа агәра иддыргоз нарыгӡаларц.
Цәыббра 17-19 рзы имҩаԥысыз алхрақәа рылҵшәақәа рыла, ҵаҟатәи апалата иақәшәеит хә-партиак: "Иаку Урыстәыла", КПРФ, "Ииашоу Урыстәыла - Аиаша иадгылоу", ЛДПР, "Ауаа ҿыцқәа".
"1999 шықәсазы имҩаԥысыз алхрақәа рышьҭахь раԥхьаӡа акәны Адумаҿы ԥшь-фракциак иреиҳаны иҟалоит, ари иаанаго алхрақәа демократиала имҩаԥысит, ҳтәылаҿы адемократиа ҿиоит, уи иаанагоит еиуеиԥшым аполитикатә мчқәа рхы аадырԥшыр рылшоит ҳәа", - азгәеиҭеит Путин.
Иара инаҵшьны иҳәеит алхрақәа иаартны, азакәан инақәыршәаны имҩаԥысит ҳәа.


АҞӘА, цәыббра 3 - Sputnik. Аԥсны ажурналистцәа Реидгыла амедиаклуб "Формат-А3"иапартниорхеит ҳәа аанацҳауеит аиҿкаара асаит.
Ари амедиаклуб аԥырҵеит "Комсомольскаиа правдеи" ВГТРКеи ржурналистцәа 2009 шықәсазы.
2010 шықәса аахыс "Формат-А3" имҩаԥнагоит аинтеллектуалтә еиԥыларақәа Таллин, Рига, Вильнюс, Кишиниов, Минск ақалақьқәа рҿы. Аԥсны ажурналистцәа Реидгыла амедиаклуб "Формат-А3"ианапартниорха ашьҭахь аиԥыларақәа мҩаԥысуеит Аԥсынгьы.
"Амедиаклуб аусура азырхоуп ажурналисттә еилазаараҿы еиҳа еиӷьны аилибакаара алыршара. Аҵак ду амоуп аҭыԥ аҟынтәи ахҭыс азы аобиективтә информациа аимдара. Апроект иалнаршоит аԥсуа журналистцәеи урыстәылатәи аинтеллектуалтә елитеи реинырра, аспикерцәа Урыстәыла, Аԥсны, адунеи зегь аҿы иҟоу ахҭысқәа рзы азҵаарақәа рыҭара, агәаанагарақәа реимдара", - ҳәа аҳәоит адырраҭара.
Експертцәақәак раҳасабала Аԥсны аҭаара иазыхиоуп еицырдыруа ажурналистцәа, ашәҟәыҩҩцәа, аполитологцәа, аекономистцәа, акультуреи аҟазареи русзуҩцәа.
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 370-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 1958 шықәсазы ииз ахаҵеи 1936 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Ажьицәа-абџьарҟаҵаҩцәа рфестиваль Аԥсны раԥхьаӡа акәны еиҿыркааит. Уи цәыббра 24-26 рзы имҩаԥыслоит аетнопарк "Аԥсны" аҿы. Уи рхы аладырхәырц иааит аҭыԥантәиқәа рыдагьы, Иакутиа, Брест, Белгород, Маиҟәаԥ ақалақьқәа рҟынтәи аҟазацәагьы.
Хымш ирылагӡаны ажьицәа аиха дырҭәалоит, дамасктәии амоизака иаҩызоуи аџыр ҟарҵалоит, аԥсуа ҳәызбақәа, аҿыбџьар, ахҿақәа. Урҭ зегьы реиҳарак излырхуа Бырзышьха иҵхны илбааргаз 300 килограмм иҟоу аихамаден ауп.
Амаден аихамаҭәа алырхырц азы идыргылеит аихаӡырҭақәа ҩба, 1200 градус рҟынӡа ашоура ҭарҵоит.
Аҟазацәа рус арманшәаларазы ишьақәдыргылеит афрынақәа жәаба рҟынӡа, урҭ рахьтә ҩба уаанӡа ҳабацәа ишыҟарҵалоз еиԥш ахәы зқәу ацәала аҳауа ҭадыршәшәоит. Егьырҭ рҿы амца агаз ала ма афымцала аҳауа ҭадыршәшәоит.
Афестиваль аҟны зегь реиҳа азҿлымҳара зырҭаз аԥсуа ҳәызба акәхеит. Аҟазауаа шьоукы ргәы иҭоуп арҭ хымш рыҩнуҵҟа ҩба-ҩба, иара инеиҳангьы абџьарҿқәеи, иара убас итрадициатәу аԥсуа хҿақәеи рыҟаҵара.
Афестиваль аҟынтәи афотосахьақәа шәрыхәаԥшыр ҟалоит абра>>


АҞӘА, нанҳәа 31 - Sputnik. Цәыббра 1 инаркны Аҟәа ахәҭак алашара арцәара аамҭеихшара еиҭакуп, ҳәа аанацҳауеит АУН "Амшынеиқәафымцамч" апресс-маҵзура.
ИЕПиТ астанциа маҷ иаҵанакуа араионқәа рҿы цәыббра 1 инаркы алашара дырцәалоит 05:00 - 07:00 рзы. Уаанӡа алашара дырцәон асааҭ 01:00 - 03:00 рзы.
Убри аан макьана иазгәаҭам иарбан мҩақәоу ари аамҭаеихшара иаҵанакуа.
Афымцатә цәаҳәақәа ирықәу аидара амчхара азымхара иахҟьаны Аԥсны аамҭа-аамҭала афымцалашара арцәара иалагеит рашәара 28 инаркны. Аамҭеихшара инақәыршәаны алашара дырцәоит уахынла ҩ-сааҭк.
Аамҭаеихшара инақәыршәаны Аԥсны агәы лашарада иаанхоит асааҭ 01:00 -03:00, мраҭашәаратәи ахәҭа - асааҭ 03:00 - 05:00, мрагыларатәи ахәҭа – асааҭ 05:00 - 07:00 рзы. Алашара дырцәоит акурорттә аамҭа аҭахрақәа азыԥхьагәаҭаны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 370-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 1958 шықәсазы ииз ахаҵеи 1936 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Ажьицәа-абџьарҟаҵаҩцәа рфестиваль Аԥсны раԥхьаӡа акәны еиҿыркааит. Уи цәыббра 24-26 рзы имҩаԥыслоит аетнопарк "Аԥсны" аҿы. Уи рхы аладырхәырц иааит аҭыԥантәиқәа рыдагьы, Иакутиа, Брест, Белгород, Маиҟәаԥ ақалақьқәа рҟынтәи аҟазацәагьы.
Хымш ирылагӡаны ажьицәа аиха дырҭәалоит, дамасктәии амоизака иаҩызоуи аџыр ҟарҵалоит, аԥсуа ҳәызбақәа, аҿыбџьар, ахҿақәа. Урҭ зегьы реиҳарак излырхуа Бырзышьха иҵхны илбааргаз 300 килограмм иҟоу аихамаден ауп.
Амаден аихамаҭәа алырхырц азы идыргылеит аихаӡырҭақәа ҩба, 1200 градус рҟынӡа ашоура ҭарҵоит.
Аҟазацәа рус арманшәаларазы ишьақәдыргылеит афрынақәа жәаба рҟынӡа, урҭ рахьтә ҩба уаанӡа ҳабацәа ишыҟарҵалоз еиԥш ахәы зқәу ацәала аҳауа ҭадыршәшәоит. Егьырҭ рҿы амца агаз ала ма афымцала аҳауа ҭадыршәшәоит.
Афестиваль аҟны зегь реиҳа азҿлымҳара зырҭаз аԥсуа ҳәызба акәхеит. Аҟазауаа шьоукы ргәы иҭоуп арҭ хымш рыҩнуҵҟа ҩба-ҩба, иара инеиҳангьы абџьарҿқәеи, иара убас итрадициатәу аԥсуа хҿақәеи рыҟаҵара.
Афестиваль аҟынтәи афотосахьақәа шәрыхәаԥшыр ҟалоит абра>>


Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 17488-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 15490-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 249-ҩык.
Лӡаа ақыҭа ахада ҿыц Гурам Абӷаџьаа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит ақыҭа иамоу ауадаҩрақәеи аихьӡарақәеи ртәы.
2004 шықәса хәажәкырамза инаркны 2010 шықәса жәабранмза рҟынӡа Максим Ӷәынџьиа Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрс дыҟан.
Аԥсны рашәара 28 аахыс иалагалоуп аамҭа-аамҭалатәи алашара арцәара аграфик, уахынла ҩ-сааҭк.
Аказначеитә усбарҭа аныхрақәеи, абиуџьет анагӡареи, акассатә маҵуреи рыҟәша азҟаза ԥхьагыла Инал Занҭариа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит аказначеитә усбарҭа аусура аиҿкаашьа атәы.
Ашьхаратә полигон Ҵабал имҩаԥысуа аҽазыҟаҵарақәа ирылахәуп 300-ҩык Аладатәи арратә округ аррамаҵзурауаа, 40 ак арратә техника.
"Амшынеиқәафымцамч" аҿы аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озган далархәны аилацәажәара мҩаԥган. Ирзааҭгылан "Очамчыра–Ахага" аҿы иҟаз авариеи уи ахҟьа-ԥҟьақәеи, афымцалашара ахәԥса аизгараан иҟоу ауадаҩрақәеи рызҵаарақәа.
Ԥхынгәы 5 инаркны Аԥсны иалагалоуп аҿкычымазара аламырҵәаразы аԥкрақәа. Иалнаршоума дара аҿкы аҽацәыхьчара, абри азы игәаанагара иҳәеит азиндырҩы Гьаргь Габуниа.
Аԥсны аҳҭнықалақь абжеиҳарак ӡрыжәтәда иаанхоит Кьаразаа рымҩа 10/17, Гәымсҭа рҟны аӡымҩангагаҿы аиҭашьақәыргыларатә усурақәа ахьымҩаԥырго азы ԥхынгәы 2 аҽны.
Авольтҳарак-цәаҳәа "Аҽгәара" аремонт алагаразы аматериалқәа реиҳарак Аԥсныҟа иааргахьеит.
2012 шықәсазы ихацыркыз аӡбарҭатә система аиҭакрақәа еиҳа ихадароу акәны аус адулара иалагеит аӡбарҭақәа рҿы аӡбарҭа-аинформациатә система.
Аԥсны аҳәынҭқарра ахада Аслан Бжьаниа инапы аҵеиҩит "Амаҵурауааи адепутатцәеи рхашәалақәеи, рныхрақәеи, рмазареи, амазаратә ҟазшьа змоу рхыдҵақәеи ашәҟәы рҭагаларазы" азакәан, рашәара 14 азы.
Аԥсны ААР аусзуҩцәа есыҽны иаалырҟьаны агәаҭарақәа мҩаԥыргоит ареспублика аҵакыраҿы амаининг фермақәа раарԥшразы.
Жәларбжьаратәи Женеватәи аиҿцәажәарақәа анаҩстәи 54-тәи аиԥыларақәа азыԥхьагәаҭоуп жьҭаара 12-13 2021 шықәса рзы.
Урыстәылеи Ҭырқәтәылеи рыбжьара аҳаиртә еимадара аанкылан мшаԥы 15 аахыс аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иахырҟьаны. Рашәара 22 азы Урыстәыла аԥкрақәа аԥнахит.
Аӡымҩахгага "Сҭампыл" Амшын еиқәеи Амармалташь мшыни еиднаҳәалоит. Иара Босфор альтернативаны иазыҟалоит. Аргылара хацдыркит рашәара 26 азы.
Ԥхынгәы 1 азы аҵарауаҩ- абызшәаҭҵааҩы Омар Беигәаа диижьҭеи 120 шықәса ҵит. Ауаажәларратә усзуҩ, аиҭагаҩ Октаи Чкотуа арадио Sputnik аефир аҟны дазааҭгылеит Ҭырқәтәыла инхо аԥсуаа рыхдырра ашьақәгылараҟны аҵарауаҩ илшамҭақәа ртәы.
Ишиашо ицо аефир аҿы Владимир Путин иҳәеит алаҵа ҟазҵаз рҟынтәи жәа-процентк ачымазара еиҭашрыхьуа. Аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ Татиана Голикова арбага лыриашеит.
Гагра араион Бзыԥ ақыҭан иҟоу аихабетонтә зауад 2019 шықәса раахыс Аҳәынҭеилакы иахатәтәны иҟан.
Амилаҭтә онкологиатә центр аҳақьым хада Лев Аргәын, ҽынлатәи астационар аиҳабы Нелли Лагәлааԥҳа, ахимиотерапиа аҟәша амедиаҳәшьа хада Лариса Кәакәасқьырԥҳа рганахьала ашьаус хацыркуп.


АҞӘА, жьҭаара 29 - Sputnik. Аҟәатәи аҿкчымазаратә хәышәтәырҭа уажәшьҭарнахыс еиԥҟьарада афымцалашара аиулоит, аҳәоит ақалақь ахадара асаит адырраҭараҿы.
Ари алыршахеит жьҭаара 28 рзы адизель-генератор анықәдыргыла ашьҭахь.
Уаанӡа аҳҭнықалақь ахада Беслан Ешба адҵа ҟаиҵахьан ахәышәтәырҭа еиԥҟьарада афымцалашара аиуа аҟаҵаразы COVID-19 чымазцәа рыпроцедурақәа еиԥымҟьарц азы.
Аҿкчымазаратә хәышәтәырҭа жьҭаара 3 раахыс акоронавирустә инфекциа змоу ауаа аднакылоит. Уи азы уа ирхиоуп 30 иара-ҭыԥ. Ахәышәтәырҭа иахәҭоу ахәшәқәа рыла еиқәыршәоуп.
Аԥсны Агәабзиарахьчара аминистрра адыррақәа рыла Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҿы иҟоуп– 250 иара-ҭыԥ, Аҟәатәи аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы – 30, Очамчыратәи ахәышәәтырҭаҿы – 20. Гагра иахьазы 18 ҭыԥ рхиоуп, аха араион ахада ихаҭыԥуаҩ Баҭал Берзениа ишиҳәо ала абҵара 2 рҟынӡа иазыԥхьагәаҭоуп аҽа 30 ҭыԥ.
Иара убас аҟәатәи ахәыҷтәы поликлиникаҿ жьҭаара 22 рзы иаартын акабинет COVID-19 змоу ахәыҷқәа рзы, аполиклиника иаҭоуп 20 ПЦР-тести аппарат ИВЛи.
Урыстәылантәи Аԥсныҟа амобилтә госпиталь 100-ҩык рҭыԥ амоуп, аха иаҭаххар, 150-ҩык рҟынӡа акоронавирус змоу апациентцәа аднакылар алшоит.
Апандемиа ааҟалазар Аԥсны 4058 акоронавирус хҭыс аарԥшуп. Ргәабзиара шьақәгылеит 2071-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 36-ҩык.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, нанҳәа 23 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 448-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 137-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы ҩымш рыла рыԥсҭазаара иалҵит ԥшьҩык ачымазцәа: 86, 74 шықәса зхыҵуа ахацәеи 78, 69 шықәса зхыҵуа аҳәсеи. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 75 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 116-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 31-ҩык, ибжьаратәуп - 39-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 30-ҩык, урҭ рахьтә 10-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 18-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 43-ҩык, урҭ рахьтә 11-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 10-ҩык апациентцәа. Аҟәатәи арратә госпиталь аҿы - 47-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Sputnik
COVID-19 аҿагылара
Атәылаҿ аепидемиологиатә ҭагылазаашьа акыр иуадаҩуп. Ԥхынгәы 31 рызтәи адыррақәа рыла, Аԥсны аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 22083-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 17806-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 307-ҩык.
Аԥсны Апарламент адепутатцәа атәыла ахада иабжьыргеит COVID-19 аламырҵәаразы аԥкырацҵақәа алеигаларц. Абри азы асессиа аилатәараҿы адепутатцәа ақәҵара рыдыркылеит.
Апарламент ақәҵара иазԥхьагәанаҭоит: Аԥсны аҵакыра иахьаҵанакуа асабрадақәа рхаҵара ахылаԥшра аҭара; Ауаажәларратә транспорт аныҟәара аанкылара ахыхьчаратә хархәагақәеи асоциалтә дистанциеи ианрықәымныҟәо, иара убасгьы ауаажәларратә транспорт есҽны арзҩыдара амҩаԥгара уҳәа егьырҭгьы.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарала Москваҟа дцеит ԥхынгәы 28 рзы. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи Урыстәыла ахада Иусбарҭа анапхгаҩ ихаҭыԥуаҩ Дмитри Козаки Москва еиԥылеит ԥхынгәы 29 рзы. Аиԥылараҿы аганқәа ирылацәажәеит аԥсуа-аурыс еизыҟазаашьақәа еиуеиԥшым рызҵаарақәа, Аԥсны акоронавирустә инфекциа аҿагылараҿы ацхыраареи, ачымазараҿкы хызҽуа алаҵа аҩбатәи апартиа аагареи, иара убас амшцәгьақәа рыхҟьаԥҟьақәа раԥыхразы ацхыраара аҟаҵареи, Аинвестициатә программа апроектқәа рынагӡареи.
Аҟәа ақалақь ахадара Аԥсны ААИ адҵа рырҭеит асабрада зҿам апассаџьырцәа мҩанызго ауаажәларратә транспорт ааныркыларц ҳәа Аԥсуа телехәаԥшраҿы иҳәеит ақалақь ахада Беслан Ешба.
"Ааигәа инарҭбаау аилацәажәара ҳаман, аоперативтә штаб аилатәара мҩаԥаагеит аџьармыкьа ду, атранспорттә наплакқәа, амаҭәатә џьармыкьа рнапхгаҩцәа алархәны. Иазгәаҳҭеит ауаажәларратә транспорт иҭало ауаа асабрадақәа рҿазарц", - иҳәеит иара.
- Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи Дмитри Козаки Москва еиԥылеит
-
-
Аӡхыҵрақәа
Ԥхынгәы 26-27 ауха Аԥсны ақәа ӷәӷәа леит, ашьхарахь аӡқәа хыҵит, аԥшацәгьа асуан. Амшцәгьа аиҳарак иаҵанакит Гәдоуҭа ақалақьи Гәдоуҭа араиони ҳәа аанацҳауеит Аԥсны АҶА.
Аӡиасқәа ҩ-метрак еиҳаны иахьышьҭыҵыз ыҟоуп. Гәдоуҭа араион аҿы мацара 350 ҩны аӡы рыҵалеит. Уажәы уа аԥхасҭа ахәшьара ҟазҵо акомиссиа аусура иаҿуп.
Кьалашәыр аҩадатәи ахәҭаҿы аҩнқәеи амҩақәеи аӡы рықәлеит, ааигәа ишьҭарҵаз аӡымҩангага аӡы иагеит. Уи иахҟьаны арахьынтә аӡы зауаз ауаа ӡыда иаанхеит. Аҟәа ахада Беслан Ешба адҵа ҟаиҵеит машьынала аӡыржәтә рызнаргаларц.
Ақыҭанхамҩа аминистрра адыррала Кындыӷ ақыҭаҿ аԥхасҭа роуит акарпыжә аазрыхуаз анхацәа. 12 гектар аџьықәреи аӡы иқәнаӡәӡәааит.
- Аӡы иагаз Кьалашәыртәи аӡымҩангага анеиҭашьақәыргылахо еилкаахеит
-
Аԥышәарақәа рыркьаҿра
Атәылаҿ аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ахьыуадаҩу иахҟьаны аԥсуа бызшәеи аурыс бызшәеи рзы аиҭаҳәа аҩра ихадарам азанааҭқәа рҿы иаԥыхын.
"Афакультетқәа, зыҟны аурыс ма аԥсуа бызшәа азанааҭ маҭәарны иахьыҟам ахԥатәи аԥышәараан аиҭаҳәа рыҩуан. Уи лкаа ҟанаҵом ареитинг азы абиуџьеттә ҭыԥқәа рҿы", - ҳәа лҳәеит ААУ адкыларатә комиссиа аҭакзыԥхықәу амаӡаныҟәгаҩ Инга Арӡынԥҳа.
Сынтәа Аԥснытәи ашколқәа ирылгеит 1975-ҩык, Аԥснытәи аҳәынҭқарартә университет ахь рдокументқәа наргеит 638 абитуриентцәа, - лҳәеит Инга Арӡынԥҳа.
Еиҳарак адокументқәа нашьҭын абарҭ ахырхарҭақәа рахь: "аекономика" (аурыс сектор), "азиндырра", "ахархәаратә математика", "аҭоурых" (аурыс сектор), "жәларбжьаратәи аизыҟазаашьақәа".
Ахәыҷы иеиқәырхаразы
Акультура-гәыҳалалратә фонд "Ашана" хылаԥшра знаҭо Габриель Пацуриа изы аԥареизгара хацнаркит.
Ахәыҷы аамзы анихыҵуаз агенетикатә чмазара идырбалеит – абӷа-жьышә лыԥсаара. Есыҽны ичымазара аҽарӷәӷәоит – ишьапқәа кәадахоит, иԥсыԥлагаҩагареи илбаадареи уадаҩхоит.
Ахәыҷы иеиқәырхараз иаҭахуп агәыр "Золгенсма". Иара ҩышықәса ихыҵаанӡа изыҟаҵатәуп, икапан 13 кьыла еиҳахаанӡа. Габриель шықәсыки бжаки ихыҵхьеит, 11 кьыла дыҟоуп. Убри азы ацхыраара хымԥадатәиуп.
"Золгенсма" Гиннес ирекордқәа рышәҟәы иануп адунеи аҿы реиҳа зыхә дуу ахәшә ҳәа. 160 миллион мааҭ иаԥсоуп. Аҭаацәа 13 миллион мааҭ еизыргахьеит.
Еизгахо аԥара афонд "География добра" иахыԥхьаӡалахоит ахәшә аахәаразы.
Ахәыҷы ацхыраара иҭашьа аилкаара алшоит афонд "Ашана" аофициалтә саит аҿы, ма иан Instagram лдаҟьаҟны.
Аҭоурыхтә парк аадыртит
Ԥхынгәы 27 рзы Гәдоуҭа араион Мгәыӡырхәа ақыҭан иаатит аԥсуа инхашьа-инҵышьа, иԥсҭазаашьа атәы аазырԥшуа амилаҭтә парк "Аԥсны".
Гәдоуҭа араион Мгәыӡырхәа ақыҭан иаарту аетнографиатә парк аҵакырадгьыл аа-гектарк рҟынӡа инаӡоит. Аҭааҩцәа ирбарц рылшоит ажәытәан аԥсуаа рынхашьа-рынҵышьа зеиԥшраз, иахьынхоз рыҩнқәа шеиҿкааз, рхы иадырхәоз амаҭәарқәеи аҩнымаҭәеи, афатә ахьыҟарҵоз.
Апарк аҵакырадгьыл аҟны иҭагылоуп аԥацха, амҳара, акәасқьа, ажьирҭа. Ара аекскурсиақәа мҩаԥыргоит.
Акәасқьа актәи аихагылаҿы иаартуп ацәыргақәҵатә зал.
Уажәазы уа ицәыргақәҵоуп XVIII - ХХ ашәышықәсақәа ирыҵаркуа аԥсуаа рфотосахьақәа. Апарк агәҭаны административтә центр гылоуп ашәышықәсабжьаратә бааш асахьа аҭаны. Уи аҩнуҵҟа иҟалоит аофистә уадақәа, ахәаахәҭратә центр, аконференц-залқәа.


АҞӘА, нанҳәа 2– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 550-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 144-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы ҩымш рыла рыԥсҭазаара иалҵит фҩык ачымазцәа: хәҩык ахацәеи - 45, 78, 83 шықәса зхыҵуази, даҽа ҩыџьа 65-65 шықәса зхыҵуази, 75 шықәса зхыҵуаз ԥҳәыски.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 186-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 49-ҩык, ибжьаратәуп - 59-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 43-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 12-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 27-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 51-ҩык, урҭ рахьтә 9-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>
АҞӘА, цәыббра 24 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 536-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 112-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз 1960 шықәсазы ииз аԥҳәыс лыԥсҭазаара далҵит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 45-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп фҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 66-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Аус ишахәҭоу иууозароуп, иамуазар аҩны утәароуп. Иҟоуп еиҵахарақәак аныҟало амашьынақәа анырацәоу, аха аԥҟара еиҳарк иназмыгӡо аҭыԥан инхо ҳауп. Сааҭк амашьына аргылара 20 мааҭ иаԥсоуп, иҟоуп амш зегьы иргыланы ицо, урҭ 100 мааҭк ршәоит, - иҳәеит Царгәыш.
Аицәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудиофаил аҟны.


Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 20159-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 16367-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 282-а.
Гал ақалақь иахьа 89 шықәса ахыҵит. Уи аԥызҵаз ҳәа аҭоурых аҟны дарбоуп Ҭлабӷан Қьецба. Гал араион аҵара аусбарҭа аметодист Ельмира Аҳәԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит ақалақь аҭоурых, амшныҳәа сынтәа ишазгәарҭо.
"Аекономикатә ҿиара алшарақәа" атемала астол гьежь мҩаԥысит Асоциал-економикатә ҭҵаарақәа Рцентр аҿы ԥхынгәы 13 азы. Ажәахә "Аԥсны аекономикатә еизҳара – аинституционалтә ԥхасҭақәа" ҟалҵеит Ацентр амилаҭтә економика аҟәша аиҳабы Хатуна Шаҭԥҳа.
Апсихолог Алиса Хәарааԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны дазааҭгылеит аволонтиорцәа рхыԥхьаӡара амаҷра зыхҟьаз, аҿар аус рыдулара азҵаара иаҵанакуа, урҭ еидызкыло, русура ҳәаақәызҵо арбану, иара убас акоронавирус ацәшәара ауаа заҟәыҵ уҳәа.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан иҭахаз ргәалашәара иазку Иаарту ареспубликатә турнир иалахәын 80-ҩык аспортсменцәа, иара убасгьы Ростовынтәи асасцәа.
Ҳазреҭ Совмен Аԥсны 50 миллион мааҭ ҳамҭас иазааишьҭит акоронавирустә инфекциа аԥырҟәҟәаарази азинхьчаратә усбарҭақәа рыцхраарази. Урҭ рыла Аҟәатәи аҟәшазы иаахәахоит ацхыраара лас амашьынақәа, абри атәы иҳәеит Аслан Џьопуа, аҳҭнықалақь ацхыраара ласы аҳақьым хада.
FWA иаҵанакуа аҳақәа рыбжьара ари раԥхьатәи ҳауп 2300 МГц иҟоу адиапазон аҿы аус зуа, уи ахатәы нхамҩақәа рҿы ахархәаразы иманшәалоуп.
Аҳауагәаҭаҩцәа разԥхьагәаҭарала, ашәахьа ԥхынгәы 19 рзы Аԥсны ашоура ӷәӷәаны иҟалоит, аультрафиолеттә индекс ҳаракхоит.
Иахьатәи аамҭазы акоронавирус-хкқәа рҟынтә еиҳа зыҽзырцәгьаз ҳәа иԥхьаӡоуп дельта-штамм COVID-19, иара авирус ауаҩы ицәеижь еиҳа ирццакны иаланагалоит.
Аԥсылманцәа иазгәарҭо Кәырбанныҳәа инамаданы ареспубликаҿы ԥхынгәы 20 ԥсшьарамшны ирылаҳәоуп.
Аинформациатә маҵзура Sputnik абжьааԥнеиԥш иазнархиеит иҳаҩсыз амчыбжь - ԥхынгәы 12-18 рыҩнуҵҟа иҟалаз ахҭысқәа реизга.
Оҭҳара ақыҭан инхо, занааҭла ирҵаҩу Амиран Бжьаниа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит аҿар зегьы ақыҭа ааныжьра рҭахуп ҳәа аҳәара шиашам, иҳәеит ақыҭаҿы ахныҟәгашьазы иҟоу алшарақәеи ауадаҩрақәеи ртәы.
Аԥсны аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра адырра ҟанаҵеит Аҟәа Аҳабла ҿыц аҿы асабша ԥхынгәы 17 рзы ҩыџьа ахьҭахаз аиҿахысра шыҟалаз азы.
Аушьҭымҭацәа рзеиԥшқалақьтә хәылԥазқәа ахьаԥырхыз азы Аԥсны аҳҭнықалақь ашколқәа урҭ хаз-хазы имҩаԥыргеит.
Иналукааша аҵарауаҩ-абызшәаҭҵааҩы, афольклорист, аҭоурыхҭҵааҩ, аетнограф, ашәҟәыҩҩы, арккаҩы, аԥсуа мҳаџьырцәа рхылҵшьҭрақәа иреиуоу Омар Беигәаа диижьҭеи сынтәа 120 шықәса ҵит. Уи игәалашәара иазкуп апоет Анатоли Лагәлаа иахьатәи ианҵамҭа.
Тҟәарчал ақалақь Аҟармаратәи аӡхыҽҽақәа рахь узлацо амҩа хҟьоуп агортензиашәҭ чықьқәа рыла. Урҭ рыԥшӡара аҭыхра иҽазишәеит Sputnik авидеооператор.
Аиҿахысра ҟалеит асабша ԥхынгәы 17 рзы ахәылԥаз, уи иахҟьаны ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит, азәы ахәрақәа иманы ахәшәтәырҭаҿы дышьҭоуп.
Абраскьыл иҳаԥы аиҳабы Асҭамыр Адлеиба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит сынтәа русура шеиҿкаау, насгьы ирҭаауа ауааԥсыра рхыԥхьаӡара ахьынӡанаӡо.
Аҩада Кьалашәыр аӡымҩангага ԥжәеит, уи аиҭашьақәыргыларазы аҳҭнықалақь ахәҭақәак рҟны аамҭала аӡы аанкылатәуп.


Хымԥада, аҭаацәа рылоуп ахәыҷы иааӡара шалаго. Дарбанзаалак ауаҩы анык дылхылҵит, абык диԥоуп-диҵәҩаншьапуп. Иани иаби рџьабааи, рыԥхӡашеи дааӡамҭоуп.
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Аҳәатәеиқәшәара, апатуеиқәҵара, аҿиара акәын аԥсуа ҭаацәара наџьнатә ҵаҵӷәыс-шьаҭас иазышьҭаз.
Аԥҳәыс лзы зегьы ирыцкын анра, хадаратәла уи лоуп ахәыҷқәа зааӡо, ан лоуп ахәыҷы аԥсҭазаара иоуны адәы дызлақәлаз, иара дыӡҟны, адунеи аҿы акы изымдырӡо даныҟоу иԥсы злаҭоу.
"Ахшара имч есааира иацло, изҳауеит, дыҭәуеит, дыԥшӡахоит. Ан усҟан лыԥшӡара иагхоит, есааира лымч иаҵӡаауеит, заанаҵы дажәуеит, деилаҳауеит, избанзар уи лыԥшӡара, лҿара, лыԥсҭазаара иахыхны лыхшара илалҵоит", - абас еиԥш иҟоу ахшыҩҵак анацәа ирзикхьан ашәҟәыҩҩы Владимир Анқәаб.
Жәытәнатә аахыс ахәыҷы ииреи иеизҳареи аҭаацәа рзы аҭакԥхықәра ду зцу акоуп. Асаби дани инаркны шықәсык дырҭысаанӡа иеизҳашьа, игәабзиара гәцараркуан, иԥырхагахаша ҳәа ззырԥхьаӡоз ҟарҵомызт. Изықәныҟәоз аԥҟарақәа маҷмызт, убарҭ ируакын ахәыҷы икәабарагьы.
Иаагозар, асаби шықәсык ихыҵаанӡа ашәахьеи даниз аҽни икәабара ҵасмызт. Аԥсуаа ажәаны ирҳәон, "ашәахьа иркәабаз асаби иеизҳара уадаҩхоит". Асаби дахьиз аҭаацәа ианрымшшьароугьы дыркәабомызт, иеизҳара ԥырхага амоурц азы.
Асаби дызмоу аҭаацәа ргәылара аԥсра ҟалазар, аԥсы дыржаанӡа икәабара ҵасмызт, избанзар убри аамҭазы асаби дукәабар икҿоу иԥсы аԥшқа ихьыԥшыр алшоит ҳәа азырыԥхьаӡон.
Агәылара аԥсра аныҟоу асаби дукәабар ауеит аигәылацәа рыҩнқәа аӡы, акәара рыбжьысуазар.
Асаби амра ҭашәаанӡа дыркәабон, амра анҭашәалак дыркәабазар, дызларкәабаз аӡы адәахьы икарҭәомызт ашара ҟалаанӡа. Ахәыҷы икәабага аӡы анкарҭәозгьы, ашырҳәа акәымкәа ашьшьыҳәа ҭыԥ ԥхьакырҭак аҟны ашьацра иныларҭәон. Ахәыҷы дызлакәабаз аӡы ашырҳәа икауҭәо уалагар, ицәа ҭынчхом, аҵәыуара ҵигоит, даназҳалак, ачҳара ицәмаҷхоит, аҵҟьара иқәашьхоит.
Ахәыҷы иани иаби ргәыбылра икразы, дызларкәабаз аӡала рҿы рыӡәӡәон. Убасгьы иҟоуп агәаанагара ахәыҷы даныхәыҷу заҟа дукәабо аҟара деизҳауеит ҳәа.
Жәаҳәарада, аԥшқа данукәабо ицәа ҟәымшәышә зымблыша аӡырҟәандаҿы дукәабароуп. Аԥхынра аҟыршоураха ахәыҷы даныркәабалак ашьҭахь аӡы хьшәашәагьы маҷк ихьдыршон, игәабзиара арӡрыжәразы.
Аԥхын ахәыҷы аԥхӡы ахьилҵуа аҟнытә еиҳа лассы-лассы дыркәабон. Ицәа-ижьы ҟәымшәышә еилышәшәарак адырбалазар, дызларкәабоз аӡы амыркаџьы (азгә. "череда") ӡаарыԥсалон, мамзаргьы амыркаџьы ҭырттаны ижәны иаҵыҵуаз аӡала дыркәабон.
Ахәыҷы даныркәабалак ашьҭахь, ан лыԥшқа иԥыџь хәыҷқәа ырбааӡаны акыраамҭа напыла еиқәлыртәон, дандухалак иԥшӡоу аформа аархәарц.
Ахәыҷы хьҭак илалазар, дыркәабомызт, ус мпахьшь хәыҷык аарбааӡаны дыдрыцқьон, аџьма шша рҭәаны ихьыршьуан. Амцашоура шьҭыҵзар, жәлар рмедицинахьтә ахархәара арҭон абжьеи, уи злыҵуа аҩоуп. Аҩы акыраамҭа ихтны иаанрыжьуан иҵәыҵәразы, убри аҩы ҵәыҵәы аԥсуаа абжьеи ҳәа иашьҭоуп. Ахәыҷқәа-адуцәа ҳәа неилых ҟамҵакәа рымцашоура аныҳаракхалак абжьеи инӡаашьны абааӡа зымцашоура халаз ишьапқәеи ихи иақәырҵоит, иҟәаҟәа иахьыршьуеит. Абааӡа бацыԥхьаӡа иԥсахлатәуп, нас амцашоура ланарҟәуеит ҳәа рыԥхьаӡон аԥсуаа.
Есма Ҭодуаԥҳа
Аԥсуаа рынхамҩаҿы адгьылқәаарыхра, арахәааӡара инарываргыланы анапҟазара ихадароу аҭыԥ ааннакылоит. Анапҟазара ахкқәа рахь иаҵанакуеит: амҿыуасҭара, ахаҳәуасҭара, ажьира, ахьира, асра, ақыцӡра, аҳаӡра.
Аетнограф Иура Аргәын иусумҭа "Аԥсуаа ретнологиа" аҟны ишазгәаиҭо ала, "ҳаӡа – анышәаԥшь жәла ажәытәӡатәи ахьӡ ауп, ҳаӡаа ҳәагьы ашьҭра ыҟан" (акерамика, афарфор аус адызулоз). Арҭ анапҟазарахкқәа "аԥҳәысмусхә", "ахаҵамусхә" ҳәа еихыршоит.
Аӡахра, асра, ақәҵара аԥҳәысмусхә ахь иаҵанакуазар, амҿы, ахаҳә аус адулара, ауасҭара, ажьира, ахьира – ахаҵамусхәқәа рахь иԥхьаӡоуп.
Иазгәаҭатәуп, аамҭаказы арҭ анапҟазарахкқәа аҿиара рыманы иҟазҭгьы, даҽа аамҭақәак рзы (иаҳҳәап, амҳаџьырра ашьҭахь) зыҿиара маҷхаз ыҟоуп, ҳаамҭазы акәзар, зынӡаск икарыжьхьогьы ыҟоуп.
Аԥсуа жьиҩцәа ақыҭанхамҩа акыр иацхраауан. Урҭ иҟарҵон анхаҩы аус злаиуаз амыругақәа (аиха, аигәышә, арыҭәа, ажьаҳәа, аҵәымӷ, аҽага, ацәеиха уҳәа), иара убасгьы абџьар (аҳәа, аса, аҟама, ахҿа).
"Аԥсуаа иҟарҵоз аиха Дамасктәи аџыр ҳәа адунеи аҿы еицырдыруа аасҭагьы аихара еиҳа акырӡа еиӷьын. Уи ҟазҵоз ажьи имаӡақәа иреиуан, аиха ццышә (ацәыцә) уи раԥхьа аҟызи акәатеи рхәы иалаҵаны ирҿарҵон.
Арҭ аиха иҟарҵоз иарбанзаалак рацәамцала иршны еиҵырцон, иалихырц дызҿыз шьақәыргыланы ианиртәалак ашьҭахь, еиҭа иршны ани аҟызи акәатеи руац иалхыз аиха аццышә ақәырҳәҳәны, жьаҳәала дасны иалаицалон" – ҳәа иҩуеит аҭоурыхҭҵааҩ Руслан Гәажәба ҳџьынџьуаҩ Аиман Арыҩҭаа иҟынтәи иҟаиҵаз анҵамҭаҿы.
Аметаллургиа аԥсуаа рҿы аҵак ду шамаз рныԥшуеит урҭ ирызку анцәахәқәеи аныҳәарақәеи (ажьиреи ахьиреи рҿы имҩаԥырго аныҳәара – Ажьырныҳәа, Шьашәы – анцәахәы ихьӡ).
Аиха аус адулара имариам усуп. Ажьи шықәсык иалагӡаны акы-ҩба хкы иреиҳаны изыҟаҵомызт. "Аиха ццышәла иҿыбааны даналгалакь, арахә шшала иӡрыжәуан, аҳәа, аҟама ахыи аҵыхәеи еидукылартә итартаруан, аха адыԥҳәа аҭыԥахь инеиуан, иԥҵәаӡомызт, даараӡа ицҳафыруан, ахәыц аҿашәар еиҩнаршәо" – ҳәа ациҵоит ажәабжьҳәаҩ Аиман Арыҩҭаа.
Ари имариам аҟазара знапаҿы иаазгаз хьыӡҳәала ирдыруан, шамахамзар қыҭацыԥхьаӡагьы иҟан. Иахьа урҭ қыҭацыԥхьаӡа иҟамзаргьы, ари аҟазара ааныжьӡам, аҿиара амоуп. Иҟоуп еиуеиԥшым аҩнымаҭәахәқәа ҟазҵо: аҩны ашәқәа, аԥенџьыр, агәашә уҳәа рнеҩсгьы еиуеиԥшым арԥшӡагатә маҭәахәқәа. Ажәытәан ажьира аӡәы илааӡаразы уи дшыхәыҷыз дазыркуазҭгьы ажьиҩы иахь дышьҭны, иахьа ари занааҭхкны аҵараиурҭақәа рҟны иалагалоуп.
Есма Ҭодуаԥҳа
Ани аби ахшареи рҳәоу анеиқәшәо, хҭак ианеицҭахысуа, ҿык ианеицҭацәажәо ахьтәы цҳак иаҩызоуп урҭ реизыҟазаашьақәа. Еиҳау насыԥ ыҟаӡам ус еиԥш аизыҟазаашьа аԥҵара зылшаз изы. Аӡәы ианиазҵаа, иаауҳәо зегьы узыҟасҵоит, уԥсы ахьынӡаҭоу иузхаша амал усҭоит уҭахызар, иарбан иуҭахәу ҳәа – "аҳәоуеиқәшәара сыҭ, уаҳа акагь сҭахым" иҳәеит аҭакс. Иҵабыргыҵәҟьаны, умал-ушьал акгьы иаԥсам, уҭаацәа рыҩнуҵҟа аҳәоуеиқәшәара ыҟамзар, досу ихыза иара иахь дахозар.
Аҭаацәа аҳәынҭқарра маҷк иаҩызоуп рҳәоит. Аҭаацәара ашьақәгылашьа аҳәынҭқарра ашьақәгылашьа амахәҭақәа ирыҿурԥшыр ауеит. Иарбанзаалак махәҭак ԥсыҽхар, аҭаацәара зегьы ирныԥшуеит.
Ааӡара аԥсуаа еснагь аҵак ду арҭон. "Ахәыҷы аҩны ишьҭихуа ауп агәашә иҭигогьы" рҳәоит. Аԥсуаҵасла ахәыҷы иааӡара ахатәы ҷыдарақәа амоуп. Аԥсуаа ражәа иалаҵаны "ахаҵеи абнеи, аԥҳәыси аҩни" рҳәоит, убри алагьы ахаҵеи аԥҳәыси русеихшара ааԥшуеит.
Аҭаацәараҿы ахаҵеи аԥҳәыси реизыҟазаашьа ҭоурыхла ишьақәгыланы иҟоуп, иамоуп ахатәы ҟазшьақәа. Аҭаацәа дырхадоуп аԥшәма, уи иаҳаҭыр ӷәӷәазароуп. Аԥшәма иҭаацәараҿы шаҟа иаҳаҭыр шьҭыху аҟара, анҭыҵгьы иаҳаҭыр ӷәӷәахоит. "Аԥҳәыс аҩны лхагылоуп" ҳәа рҳәоит. Абасала ахаҵеи аԥҳәыси хеибарҭәаауа ианыҟоу ахәыҷы иааӡараҿгьы иҿырԥшыгахоит. Ишырҳәо еиԥш, ахәыҷы дзааӡо уара уҿырԥштәы ауп.
Аԥсуаа ражәа иалоуп "аибааӡара шәоуааит" ҳәа. Ари ажәа иаанарԥшуеит аӡәы даҽаӡәы диааӡо ҳәа акәымкәа, дара дара хеибарҭәаауа, еибааӡо ишыҟазар акәу. Аԥсуа ҭаацәаратә традициақәа азқьышықәсала ишьақәгыланы иаауеит. Урҭ анормақәа алеишәа шьақәдыргылоит. Алеишәа ахьыҟам "аҳәынҭқарра маҷ" еилабгоит, уи анырра анаҭоит иара аҳәынҭқарра ахаҭагьы, избанзар аҳәынҭқарра шьақәзыргыло абарҭ "аҳәынҭқарра маҷқәа" роуп. Аҭаацәаратә традициақәа џьара-џьара рыцәхьаҵра, рыԥсыҽхара иааидкыланы аԥсуа иԥсҭазаара ишаныԥшуа бла иазгәамҭар залшом.
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 370-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 1958 шықәсазы ииз ахаҵеи 1936 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Sputnik
Ражьден Гәымба диит цәыббра 12, 1926 шықәса рзы, Дәрыԥшь ақыҭаҿ. Иара 14 шықәса анихыҵуаз раԥхьатәи иашәақәа иҩуа далагеит, усҟан анотатә грамота издыруамызт, иҷыдоу адыргақәа рыла иаирбон имузыка.
Аԥсуа фольклор акомпозитор итема хадақәа ируакын. Аибашьра атематика акәзар, дышқәыԥшыз ирҿиара иалалеит.
Ражьден Гәымба иабду, жәлар шәаҳәаҩ, ажәабжьҳәаҩ Мамсыр лассы-лассы имоҭа абыргцәа ахьеизоз днеигалон. Усҟан арԥыс иаҳаз ашәақәа изаадыртит ижәлар рҭоурых. Қырҭтәыла жәлар рҟазара Аҩнаҟны ахор адирижиорцәа ркурс даналга ашьҭахь Ражьден Гәымба аусура далагоит Чхорцҟәыл араион аҟны. 1955 шықәса рзы Аԥсныҟа дхынҳәуеит. Жәлар рашәаҳәареи рыкәашареи Аҳәынҭқарратә ансамбль напхгара аҭара далагоит. Усҟантәи аамҭазы иарак акәын профессионалтә коллективны Аԥсны иҟаз.
Ражьден Гәымба ирҿиамҭақәа нарыгӡоит Бырзентәыла, Франциа, Молдавиа рхортә коллективқәа.
Иахьа шьҭа зыдунеи зыԥсаххьоу акомпозитор, Аԥсны Жәлар рартист атәым тәылаҟа ихырҵәаз аԥсуаа рлахьынҵа еснагь хьаас иман, иаԥҵамҭақәа ирынирԥшуан.
"Аҳәаанырцә инхо ҳауаажәлари ҳареи уарла-шәарла акәзаргьы аибабарақәа ҳабжьало ҳаналага, аибабара аныҟала, раԥхьатәи Аԥснынтә Ҭырқәтәылаҟа ицоз агәыԥ саргьы салан, еиҳабыс дҳацын Џьон Гәбаз. Уи агәыԥ композиторк иаҳасаб ала сацын", - иҳәеит иара ажурналист Сырма Ашәԥҳаи иареи реицәажәарақәа руак аҿы.
Ражьден Гәымба излазгәаиҭоз ала, Ҭырқәтәыла дыҟанаҵы икарандашьи иқьаади еиқәихуамызт.
"Знык аҳәаа ҳнахыҵны, аҭырқәцәа рымшын аҟәара ҳаннавала нахыс, абри еиԥш агәаанагарақәа соуан: абни ахаҳә аҵаҟа джызар аӡәы, даҽаӡәы аҵла ашьапаҿы джызар, мамзаргьы абни аҵла игылоу ашьапаҿы дшадтәалаз амла дакны дыԥсызар, абри амҩа шаҟаҩ ықәӡыда ҳәа хәыцра шәкы сеимаркуан", - иҳәон Гәымба.
Акомпозитор излаиҳәоз ала, ашьаҭа икит хыхәҭа дукны иҟаз Ораториа, амҳаџьырқәа рышьҭрала. Уи ахоргьы ирҳәоит, асолистцәагьы ирҳәоит, асимфониа аоркестр иазкынгьы иҟоуп.
Ражьден Џьгәаҭан-иԥа Гәымба иԥсҭазаара далҵит 2007 шықәса нанҳәа 21 рзы. Иара зегьы бзиа дырбон, уаҩышьалагьы, ҟазаралагьы, ҭеиҭԥшлагьы иаарылукаауаз дыруаӡәкын ҳәа дихцәажәон иара иколлега акомпозитор Кәасҭа Ченгьелиа.
Ражьден Гәымба ихьӡ ахуп Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә филармониа.
АҞӘА, цәыббра 22 - Sputnik. Аԥсни Урыстәылеи Жәлар рартистка, акультура аусхк аҟны Урыстәыла Аҳәынҭқарратә аԥхьахә алауреат, Станиславскии Немирович-Данченкои рыхьӡ зху Москватәи академиатә музыкатә театр асолистка Хьыбла Гьерзмааԥҳа аоператә ԥхьахә "Онегин" ахадас дҟалеит, абри атәы аанацҳауеит Аԥсны акультура аминистрра.
"Акраамҭа исыдыргалон ари аҭакԥхықәра зцу аус. Агәаӷьрагь уадаҩын избанзар аамҭа, алшарақәа аҭахуп. Исҭахуп ҿыцрақәак алазгаларц. Абри аганахьгьы аус зулоит. Аԥхьахә жәларбжьаратәи аимадарақәа рыӷәӷәатәуп, ахәаԥшҩцәа қәыԥшцәа адыԥхьалатәуп", - лҳәеит лара.
Аԥхьахә шьаҭаркын 2016 шықәсазы, есышықәса Санкт-Петербург иранаршьоит. Аныҳәатә церемониа мҩаԥгахоит Михаиловтәи атеатр асценаҿы.
Хьыбла Гьерзмааԥҳа – Урыстәылеи Аԥсни Жәлар рартистка, иланашьоуп аԥхьахәқәа "Триумф", "Casta Diva" аноминациа "Иреиӷьӡоу аоператә шәаҳәаҩы" аҟны, амилаҭтә театртә ԥхьахә "Ахьтәы сабрада" аноминациа "Иреиӷьӡоу аԥҳәыс лроль" аҟны, атеатртә ԥхьахә "Ахьы Орфеи" аноминациа "Иреиӷьӡоу ашәаҳәаҩ" аҟны.
Рашәара 12 азы Урыстәыла ахада Владимир Путин Урыстәылатәи Афедерациа Аҳәынҭқарратә премиа лнапы иаиркит аоператә шәаҳәаҩы, Урыстәылеи Аԥсни Жәлар рартистка, Станиславскии Немировичи-Данченкои рыхьӡ зху Москватәи академиатә музыкатә театр асолистка Хьыбла Гьерзмааԥҳа аурыси адунеитәи оператә ҟазара арҿиараҿы иҟалҵаз алагалазы.
АҞӘА, цәыббра 7 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Аҳәынҭқарратә Фазиль Искандер ихьӡ зху Аурыс драматә театр 40 шықәса ахыҵра инамаданы адныҳәалара ҟаиҵеит, абри атәы аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
"Гәык-ԥсык ала ишәыдысныҳәалоит Ф.А. Искандер ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә аурыс драматә театр аԥҵоижьҭеи 40 шықәса аҵра амш.
Аурыс драматә театр – зҭоурых иналукааша аартрақәеи, хашҭшьа змам аспектакльқәеи, иҿымцәаауа рҿиаратә гәазыҳәаралеи иҭәу культуратә ҭынханы иҳамоуп. Иахьагьы жәашықәса раԥхьеиԥш, Аурыс драматә театр аҟазара иҳараку аестетикатә идеалқәа еиламгакәа, убри аан ҳазҭагылоу аамҭагьы аҽақәыршәаны, иҿыцу асахьаркыратә аартрақәа хырхарҭас ишьҭнахит", - ҳәа аҳәоит адныҳәаларатә текст.
Бжьаниа гәалсрала иазгәеиҭеит, ари атеатргьы, егьырҭ акультуратә усҳәарҭақәа зегьы реиԥш, аԥкрақәа ишрыниаз, аха уи аамҭалоуп ҳәа ациҵеит.
"Агәра згоит ҳамч зегьы еилаҵаны апандемиа аиааира шҳалшо, акультуреи аҟазареи аусзуҩцәа Аԥсны аизҳазыӷьара иазку рылшарақәа рынагӡаразы алшара шроуа азы", - иҳәеит атәыла ахада.
РУСДРАМ аҭоурых ашьапы акит аспектакль "Ашәҭ ҟаԥшь" ала. Цәыббра 7, 1981 шықәсазы Аҟәатәи Ахәаԥшҩы қәыԥш итеатр Аԥсуа драматә театр асценаҿы раԥхьатәи аспектакль – алакә "Ашәҭ ҟаԥшь" ықәиргылеит арежиссиор Михаил Мархолиа.
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 370-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 1958 шықәсазы ииз ахаҵеи 1936 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Иҳаҩсыз амчыбжь азы, Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа дырԥылеит аопазициатә еиҿкара "Аруаа", еилкаахеит сынтәатәи аҵарашықәс ҿыц цәыббра акзы ишалаго, Апсны ауааԥсыра хәымш аԥсшьара рыман. Арҭи егьырҭ ажәабжьқәеи ҳаизгаҿы.
Sputnik
13 шықәса азхаҵара амҩала
Иҳаҩсыз амчыбжь азын иалҳкаауа рыцхәуп нанҳәа-26. Ари амш аҽны жәаха шықәса раԥхьа Урыстәыла иазханаҵеит Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи рхьыԥшымрақәа. Ҳреспубликаҿ аҿкчымазара аԥырҟәҟәаразы иалагалоу аԥкрақәа инарықәыршәаны аныҳәатә усмҩаԥгатәқәа азгәаҭамызт.
Аҟәа Ахьӡ-аԥша апарк аҿы Аԥсны аџьынџьтәылатә еибашьраан иҭахаз аибашьцәа рбаҟа амҵан ашәҭ шьыцәрақәа шьҭарҵеит Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа, Жәлар реизара апарламент адепутатцәа, Аԥсны иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианин, Аԥсны иҟоу Аахыҵ Уаԥстәыла ацҳаражәҳәаҩ Олег Бациев, иҭахаз рҭаацәа, ауаажәларра рхаҭарнакцәа.
Анаҩс ашәҭқәа шьҭарҵеит Ешыра Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба имемориал аҟныи, Џьгьарда ақыҭан Аԥсны аҩбатәи ахада Сергеи Багапшь ибаҟа амҵани.
Нанҳәа 26 2008 шықәсазы Урыстәыла ахада Дмитри Медведев аусԥҟа инапы аҵеиҩит Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи рхьыԥшымрақәа разхаҵаразы.
Хәымштәи аԥсшьара
Нанҳәа 26 Аԥсны Жәларбжьаратәи азхаҵара амш аныҳәатә ԥсшьарамшын.
Аԥсны аминистрцәа реилазаара ақәҵара рыдыркылеит нанҳәа 27 аԥсшьарамш иацҵаны иԥхьаӡазарц. Нанҳәа 28 азы Аԥсны ауааԥсыра иазгәарҭоит Нанҳәа, (мамзаргьы Анцәа иан лылацәеиқәыԥсара Амш). Нанҳәа 28 асабша иахьақәшәоз ашәахьа, нанҳәа 30 ԥсшьарамшны ирыларҳәеит.
Абасала, нанҳәа 26 - 30 ԥсшьарамшқәоуп.
Цәыббра 1 аҵарашықәс ҿыц
Сынтәатәи аҵарашыкәс ҿыц ианалаго еилкаахеит нанҳәа 25 рзы. Абри азы абрифинг аҿы аҳәамҭа ҟаиҵеит Аҵареи абызшәатә политикеи рминистр Инал Габлиа.
Убри аан аминистр иазгәеиҭеит аҵаратә процесс ишалаго аҿкы аҽацәыхьчаратә уснагӡатәқәеи аԥҟарақәеи ирықәныҟәаны.
"Атәыла анапхгареи, Агәабзиарахьчара аминистрреи, ҳареи ҳаилацәажәара ашьҭахь иҳаӡбеит цәыббра 1 азы ашколқәа русура иалагазарц", - ҳәа иҳәеит аминистр.
Иара убасгьы иҳәеит аԥкрақәа ҵыԥх аиԥштәи аҟазшьақәа шроуа аклассқәа реихшара ада.Анаҩс ашколқәа рҟны асанитартә-епидемиологиатә режим аҭахрақәа ирықәныҟәалароуп ҳәа лҳәеит ареспублика асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик, агәабзиарахьчара аминистрра апресс-маҵзура аинтервиу аҭо.
Иара убасгьы иазгәалҭеит, арҵаҩцәа риммунтә статус аҭҵаара иалагоит цәыббра 15 инаркны.
Бжьаниа "Аруаа" ахаҭарнакцәа идикылеит
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи, ихаҭыԥуаҩ Бадра Гәынбеи Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра аветеранцәа руаажәларратә еиҿкаара "Аруаа" рхаҭарнакцәа ирԥылеит нанҳәа 23 рзы.
Ахра Бжьаниа иажәақәа рыла, аиԥылара мзызны иаиуит Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра аветеранцәа руаажәларратә еиҿкаара "Аруаа" атәыла аиҳабыра русура иақәыӡбо иҟарҵаз аҳәамҭа.
Аҳәамҭаҿы инаҵшьны иазгәаҭан акоронавирустә инфекциа аԥырҟәҟәара хра амамкәа иахьыҟоу.
"Аиҳабыра рхада иусура иааубартә аиԥш алҵшәадара, шәара Аслан Гьаргь-иԥа Аминистрцәа реилазаара ԥхьатәара ашьҭра шәазнархәыцроуп", - аҳәоит аҳәамҭаҿы.
Ахра Бжьаниа ахада иацәажәара "иҭынчыз аиҩызаратә ҟазшьа аман" ҳәа ахиҳәааит.
"Иаҳҳәоз зегь аниҵон. Иҟаиҵаша атәы сызшәаҳәом, аха ҳаицәажәара дшазхәыцуа збеит. Ҳара ҳгәанала асеиԥш акгьыҟамҵара ҭакк аиуроуп. Ахада аиҳабыра ииашаз ашьаҿақәа ҟарҵоит ҳәа ишьозар ԥхьаҟа иҟаҳҵаша ҳазхәыцроуп. Ахада даҳзыӡырҩит, иҳәеит ацәажәара зҭаху зҵаарақәоуп ҳәа", - иҳәеит иара.
Ахра Бжьания иҳәеит иара убас ишрылацәажәаз акоррупциа аҿагылара, аветеранцәа рсоциалтә зинқәа, хатәгәаԥхарала еибашьуаз рнырра азҵаарақәа.
COVID-19
Ҳреспубликаҿы аҿкчымазара аԥырҟәҟәаразы аусуракәа ирыцҵоуп, аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 24952-ҩык рҟынӡа инаӡахьеит, ргәы бзиахеит 20766-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхит 372-ҩык. Иара убас иаҳхысыз амчыбжь азын
Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь аҟынтәи х-ҩык ылрҩааит ргәабзиар шьақәыргыланы.
Аԥсны араионқәа рҟынтә ачымазцәа зегьы арахь иааргоит ацхыраара ласы амашьынақәа рыла. Агоспиталь аҿы ашьҭаҵареи ахәшәтәреи рзы аӡбамҭа рыдыркылоит рынхарҭа ҭыԥ иаҵанакуа аҳақьым иақәшаҳаҭрала.
Аҳақьымцәа уахгьы-ҽынгьы ршьапы иқәгыланы ачымазцәа рыдыркылоит, имҩаԥыргоит ареспублика ақалақьтә лабараториақәа рҟынтәи инарго анализқәа ПЦР-диагностика. Анализқәа рҭакқәа зегьы шьҭахьҟа алабораториақәа рахь инарышьҭуеит атестҟаҵара арццакразы.
Аԥсны АрМи-2021
Аԥснытәи акоманда Жәларбжьаратәи арратә хәмаррақәа 2021 ирыцырҵуеит.
Аԥснытәи аррамаҵзурауаа рылахәын аицлабрақәа "Атактикатә хысыҩ", "Ельбрустәи амацәаз", "Атанктә биатлон" ҳәа арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны атәылахьчара аминистрра арратәи аморал-ԥсихологиатәи зыҟаҵара Аусбарҭа аиҳабы Томас Ҷолариа.
Иара иажәаәқа рыла, "Атактикатә хысыҩ" аҟны Аԥсны акоманда 17 ҭыԥ рҟынтәи ажәбатәи аннакылеит, "Ельбрустәи амацәаз" аҿы 9 ҭыԥк рҟынтәи афбатәи ннакылеит.
Убас ари амчыбжь азы Аԥснытәи акоманда иҷыдоу адҵа нагӡаны ашьха ӡиас Терскол ирит жәларбжьаратәи аконкурст "Ельбрустәи амацәаз" аҳәаақәа ирҭагӡаны, абри атәы аанацҳауеит Аладатәи арратә округ апресс-маҵзура.
Иԥсҭазаара далҵит Манфред Петрич
Ажурналист, аполитикатә хҳәааҟаҵаҩ, аблогер Манфред Петрич иԥсҭазаара далҵит нанҳәа 23 рзы.
Раԥхьаӡа акәны Петрич Аԥсны аӡбахә иаҳаит 2008 шықәса нанҳәа 8 азы, Қырҭтәыла Аахыҵ Уаԥстәыла ианақәла. Иара аинтерес икит ари атәылаҟны имҩаԥысуаз ахҭысқәа. 2009 шықәсазы Аԥсныҟа дааит. Анаҩс аамҭа-аамҭала арахь даалон.
Аамҭақәак рышьҭахь Аԥсныҟа нхара ҳәа диасит, Ешыра ақыҭан аҩны иргылеит.
Аԥсны далацәажәо, Манфред Петрич иҳәон зегь реиҳа ихадоу - атәыла анапхгара рхы ахьдырхаша азы аплан рымазароуп, насгьы уи мҩақәызҵо дыҟазароуп ҳәа.
Иара убас ииасыз амчыбжьазы иалкаахаз:
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 370-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 1958 шықәсазы ииз ахаҵеи 1936 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Ажьицәа-абџьарҟаҵаҩцәа рфестиваль Аԥсны раԥхьаӡа акәны еиҿыркааит. Уи цәыббра 24-26 рзы имҩаԥыслоит аетнопарк "Аԥсны" аҿы. Уи рхы аладырхәырц иааит аҭыԥантәиқәа рыдагьы, Иакутиа, Брест, Белгород, Маиҟәаԥ ақалақьқәа рҟынтәи аҟазацәагьы.
Хымш ирылагӡаны ажьицәа аиха дырҭәалоит, дамасктәии амоизака иаҩызоуи аџыр ҟарҵалоит, аԥсуа ҳәызбақәа, аҿыбџьар, ахҿақәа. Урҭ зегьы реиҳарак излырхуа Бырзышьха иҵхны илбааргаз 300 килограмм иҟоу аихамаден ауп.
Амаден аихамаҭәа алырхырц азы идыргылеит аихаӡырҭақәа ҩба, 1200 градус рҟынӡа ашоура ҭарҵоит.
Аҟазацәа рус арманшәаларазы ишьақәдыргылеит афрынақәа жәаба рҟынӡа, урҭ рахьтә ҩба уаанӡа ҳабацәа ишыҟарҵалоз еиԥш ахәы зқәу ацәала аҳауа ҭадыршәшәоит. Егьырҭ рҿы амца агаз ала ма афымцала аҳауа ҭадыршәшәоит.
Афестиваль аҟны зегь реиҳа азҿлымҳара зырҭаз аԥсуа ҳәызба акәхеит. Аҟазауаа шьоукы ргәы иҭоуп арҭ хымш рыҩнуҵҟа ҩба-ҩба, иара инеиҳангьы абџьарҿқәеи, иара убас итрадициатәу аԥсуа хҿақәеи рыҟаҵара.
Афестиваль аҟынтәи афотосахьақәа шәрыхәаԥшыр ҟалоит абра>>


АҞӘА, нанҳәа 3 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 547-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 141-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык ачымазцәа: 81, 84 шықәса зхыҵуаз ҩыџьа аҳәсеи 95 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 184-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 46-ҩык, ибжьаратәуп - 55-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 42-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 18-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 24-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 47-ҩык, урҭ рахьтә 8-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Қырҭтәылеи Аԥсни рҳәаа ахысра аԥҟарақәа рырӷәӷәара аҭахӡам ҳәа иҳәеит арадио Sputnik аинтервиу азҭаз Гал араион ахада Константин Ԥлиа.
"Қырҭтәылеи ҳареи ҳҳәааҟны игылоуп ҳмедицинатә пункт, есҽны уа ашьыжь асааҭ быжьба инаркны ахәылбыҽха асааҭ быжьбанӡа, аҳәаа ахьынӡаарту, амедицинатә усзуҩцәа ҷаԥшьоит. Аҳәаа иахысуа ирымырхуеит алаҵа шыҟарҵахьоу азы аилыркаага, мамзаргьы 72 сааҭ еиҳаны изхымлахьоу ПЦР-тест азы ашәҟәы, ма ацәеижьҿагылақәа шрылоу зҳәо ашәҟәы", – ҳәа инаҵишьит иара.
Акоронавирустә инфекциа ҿыц азы аҭагылазаашьа цәгьоуп ҳәа ахимҳәааит Ԥлиа. Гал араион аҿы иахьазы 34-ҩык рҽырхәышәтәуеит ахәышәтәырҭа иҭамлаӡакәа, школк аамҭала иаркын, аха уигьы уажәшьҭа аусура иалагахьеит иҳәеит иара.
"Ҳсанитартә ҳақьым ишиҳәо еиԥшҵәҟьа аҭагылазашьа бааԥсым. Сара еилыскаауеит, асанитартә ҳақьымцәа аԥҟарақәа рӷәӷәазар еиҳа еиӷьаршьоит, ачымазарагьы усҟак иҿиаӡом, аха аԥсҭазаара ԥсҭазаароуп, ауаа аус нхароуп, аус руроуп, иҿиароуп. Ашәарҭара уеизгьы есымша иҟазаауеит", - ҳәа азгәеиҭеит Ԥлиа.
Уаанӡа Гал араион асанитартә ҳақьым хада инапынҵақәа назыгӡо Георги Қобалиа Sputnik аинтервиу анеиҭоз иҳәиҳәеит Аԥсни Қырҭтәылеи рҳәаа ахысра аԥҟарақәа рӷәӷәатәуп ҳәа. Иара иажәақәа рыла, Гал араион иқәынхо ауааԥсыра лассы-лассы аҳәаа иаԥну Жәыргьыҭ араион иаҭаауеит, уа мышкала 200-300-ҩык акоронавирус рыдырбалоит, ПЦР-тестқәа ракәзар, актәи ма аҩбатәи амш азы авирус рзаарԥшӡом.
АҞӘА, цәыббра 24 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 536-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 112-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз 1960 шықәсазы ииз аԥҳәыс лыԥсҭазаара далҵит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 45-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп фҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 66-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ԥхынгәы 30 - Sputnik, Сариа Кәарцхьиаԥҳа. Ԥсҳәыҟа ахалараз аԥкрақәа аларгалеит ақыҭаҿ акоронавирус чымазара аӡәык-ҩыџьак ианрыдырбала ашьҭахь, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аҟәа араион ахада Алхас Ҷыҭанаа.
"Ақыҭа иатәым ауаа арахь рхалара ԥкуп, ачымазараҿкы аҟазшьақәа зхы иадызбалаз ауааԥсыра ыҟоуп", - иҳәеит Ҷыҭанаа.
Иара ишиҳәо ала, аԥырра амш иахьрынамҭоз иахҟьаны ианаамҭаз амедицина аусзуҩцәа ПЦР-атест аҟаҵаразы изымнеит.
"Аинформациа шҳауҵәҟьаз ареспублика Аҳәаахьчаратә усбарҭақәа сыҽрымаздеит, аԥыза-министр адырра исҭеит. Хәымш рыҩнуҵҟа аҳаирплан ԥыруа иҟамызт. Амш шааилгаз, иацы аҳақьымцәа ргәыԥ ԥырит атест агаразы", - иҳәеит Ҷыҭанаа.
Аҳақьымцәа 150 тест аҟаҵара ргәы иҭан аха ауааԥсыра реиҳараҩык мап ацәыркит. COVID-19 аҟазшьақәа здырбалаз фҩык ПЦР-тест рзыҟарҵеит.
Анализқәа рҭак уаха ма уаҵәы ашьыжь еилкаахоит. Аха аԥкрақәа раԥыхра макьана изаауп.
"Асанитартә маҵзуреи араионтә поликлиника аҳақьым хадеи ирҳәо саҳароуп. Аԥхынра уахь ауаа рацәа халоит. Анцәа иумҳәан ачымазара иамҽханакыр аҭыԥ ақәҵара ҳцәыуадаҩхоит. Убри азы макьана исцәыуадаҩуп Асанитартә маҵзуреи араионтә поликлиника аҳақьым хадеи исабжьырго аҳәара", - иҳәеит Алхас Ҷыҭанаа.
Аҟәа араион ахада иажәақәа рыла уажәазы COVID-19 змоу ҳәа агәаанагара ззыҟоу рҭагылазаашьа ҭышәынтәалоуп. Дара иахәҭоу ахәшәтәра рзымҩаԥыргоит.
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 370-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 1958 шықәсазы ииз ахаҵеи 1936 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Ажьицәа-абџьарҟаҵаҩцәа рфестиваль Аԥсны раԥхьаӡа акәны еиҿыркааит. Уи цәыббра 24-26 рзы имҩаԥыслоит аетнопарк "Аԥсны" аҿы. Уи рхы аладырхәырц иааит аҭыԥантәиқәа рыдагьы, Иакутиа, Брест, Белгород, Маиҟәаԥ ақалақьқәа рҟынтәи аҟазацәагьы.
Хымш ирылагӡаны ажьицәа аиха дырҭәалоит, дамасктәии амоизака иаҩызоуи аџыр ҟарҵалоит, аԥсуа ҳәызбақәа, аҿыбџьар, ахҿақәа. Урҭ зегьы реиҳарак излырхуа Бырзышьха иҵхны илбааргаз 300 килограмм иҟоу аихамаден ауп.
Амаден аихамаҭәа алырхырц азы идыргылеит аихаӡырҭақәа ҩба, 1200 градус рҟынӡа ашоура ҭарҵоит.
Аҟазацәа рус арманшәаларазы ишьақәдыргылеит афрынақәа жәаба рҟынӡа, урҭ рахьтә ҩба уаанӡа ҳабацәа ишыҟарҵалоз еиԥш ахәы зқәу ацәала аҳауа ҭадыршәшәоит. Егьырҭ рҿы амца агаз ала ма афымцала аҳауа ҭадыршәшәоит.
Афестиваль аҟны зегь реиҳа азҿлымҳара зырҭаз аԥсуа ҳәызба акәхеит. Аҟазауаа шьоукы ргәы иҭоуп арҭ хымш рыҩнуҵҟа ҩба-ҩба, иара инеиҳангьы абџьарҿқәеи, иара убас итрадициатәу аԥсуа хҿақәеи рыҟаҵара.
Афестиваль аҟынтәи афотосахьақәа шәрыхәаԥшыр ҟалоит абра>>


АҞӘА, нанҳәа 25 - Sputnik. Алаҵа ҟазҵаз рҟынтәи атест-гәыԥ аҟынтәи ачымаза шьҭызкааз процентк иреиҵахеит. Аҭҵаара аихшьаалақәа кьыԥхьын асервер medRxiv.org аҿы.
Убри аан иазгәаҭан ирыхьыз коронавирус аштамм ҿыц "дельта" шакәыз.
Аҵарауаа ишырҳәо ала иахьазы рхы иадырхәо алаҵақәа рҟынтәи акгьы 100-процентк хра аманы ишыҟам.
Нидерландиатәи Еразмус Амедицинатә центри Радбауд Ауниверситети рҵарауаа анализ азыҟарҵеит COVID-19 амедицинатә усзуҩцәа рыхьра, аҭыԥантәи ахәышәтәырҭақәа ҩба рҿы.
Дара иҭырҵааит алаҵа аҩбатәи адоза ашьҭахь 14 мшы рыҩныҵҟала ицәырҵыз аҿкыра, убри аан 45 мшы уи аԥхьа ауаҩы акоронавирус иҵоуроу арбагақәа имамкәа иҟазаараан.
Анализ иаанарԥшит алаҵа нагӡаны изоуыз 24 706-ҩык рҟынтәи 161-ҩык шычмазаҩхаз. Ари иартәоит 0,65 процент.
Авторцәа ишазгәарҭо ала, убри аан изласызгьы ачымазара уадаҩрада ирхыргон, ахәышәтәырҭахь аӡәгьы днагамызт. 90,5 процент SARS-CoV-2 адельта-вариант акәын. Ичмазаҩхаз рыбжьаратә қәра 25,5 шықәса рыкәша-мыкәша иҟоуп.
АҞӘА, цәыббра 25 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 370-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 1958 шықәсазы ииз ахаҵеи 1936 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 42-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 28-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 28-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 9-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 8-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 64-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, цәыббра 25 - Sputnik. Урыстәылатәи Афедерациа ахада Владимир Путин Аҳәынҭқарратә Дума ааԥхьара ҿыц адепутатцәа рҿаԥхьа нагӡатәыс иҟоу адҵақәа рыӡбахә иҳәеит, абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Урҭ рыбжьара:
Аҳәынҭдумахь инеиз апартиақәа рхаҭарнакцәа рԥылараан атәыла ахада ааԥхьара риҭеит алхрақәа рыламҭалаз алхыҩцәа иҟаҳҵоит ҳәа агәра иддыргоз нарыгӡаларц.
Цәыббра 17-19 рзы имҩаԥысыз алхрақәа рылҵшәақәа рыла, ҵаҟатәи апалата иақәшәеит хә-партиак: "Иаку Урыстәыла", КПРФ, "Ииашоу Урыстәыла - Аиаша иадгылоу", ЛДПР, "Ауаа ҿыцқәа".
"1999 шықәсазы имҩаԥысыз алхрақәа рышьҭахь раԥхьаӡа акәны Адумаҿы ԥшь-фракциак иреиҳаны иҟалоит, ари иаанаго алхрақәа демократиала имҩаԥысит, ҳтәылаҿы адемократиа ҿиоит, уи иаанагоит еиуеиԥшым аполитикатә мчқәа рхы аадырԥшыр рылшоит ҳәа", - азгәеиҭеит Путин.
Иара инаҵшьны иҳәеит алхрақәа иаартны, азакәан инақәыршәаны имҩаԥысит ҳәа.