Ауааԥсыра акоронавирустә ҿкы рацәыхьчаразы аоперативтә штаб адыррақәа рыла, иҳаҩсыз амчыбжь иалагӡаны Аԥсны иахьаҵанакуа COVID-19 ачымазара ахҭысқәа 541 аарԥшуп, агәаҭара иахысит 1535-ҩык ауаа.
Саид Барганџьиа
Иаҳхысыз амчыбжь азы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә чымазара ҿкы рыдырбалеит 541-ҩык ауаа. COVID-19 аарԥшразы агәаҭарақәа ирхысит 1535-ҩык. Абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аоперштаб адыррақәа рыла, абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 163-ҩык апациентцәа. Урҭ рахьтә акоронавирус зцәа иалоу 158-ҩык ыҟоуп, даҽа 5-ҩык чмазаҩуп ҳәа агәҩара рзыҟоуп. Рҭагылазаашьа хьанҭоуп 21-ҩык, 29-ҩык бжьаратәуп.
Мчыбжьык ала згәабзиара ҭышәынтәалаз 78-ҩык атәылауаа ахәышәтәырҭа илҩаауп.
«Иахьазы иааидкыланы Аԥсны ачымазара здырбалахьоу рхыԥхьаӡара 2257-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 829-ҩык ргәы бзиахеит, 21-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит», – ҳәа аанацҳауеит аоперштаб.
Ауааԥсыра акоронавирустә ҿкы рацәыхьчарарзы аоперативтә штаб Аԥсны ауааԥсыра рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара аҽацәыхьчаразы аԥҟарақәа ирықәныҟәаларц.
Аԥсны аус ауеит аимадара ҷыда аномерқәа, урҭ рыла уасны COVID-19 иазку иарбанзаалак аинформациа уоур улшоит, иара убас асециалист иконсультациагьы.
Аҟәа ақалақь ауааԥсыреи асасцәеи асыр рылшоит абарҭ аномерқәа рыла: 995–02–07, 935–30–71, Очамчыра ауааԥсыра рзы 925–10–09, Тҟәарчал 925–10–03, Гал 925–10–07, Гагра 925–10–05, Гәдоуҭа 925–10–02, Агәӡера 925–10–04.


-
Жьҭаара 31 азы Қырҭтәыла апарламенттә алхрақәа мҩаҧысуеит1 09, 2020
Қырҭтәыла апарламенттә алхрақәа жьҭаара 31 азы мҩаҧысуеит. Уи иақәнаго азинтә ақт Қырҭтәылатә Ахада иаҧылҵеит.
Алхратәи администрациа иалагеит азакәан ала иаҧҵоу алхратә апроцедурақәа рынагӡара. Иахьа Ацентралтәи Алхратәи акомиссиа (аЦаЛаК) аилатәара мҩаҧысит. Аилатәара аамышьҭахь имҩаҧгаз аинформациатә брифинг аҟны аЦаЛаК апрес-спикер Ана Миқелаӡе ишылҳәаз ала, Алхратәи акомиссиа алхрақәа рзы аҽазыҟаҵара иалагеижьҭеи акыр ҵуеит, иахьа инаркны официалла иалагоит уи иақәнаго апроцедурақәа рынагӡара, урҭ алхрақәа реиҿкаара ацхыраара ду анаҭоит.
" Ҳара ҳтәылауаа рзы аҭагылазаашьақәа реиҿаҳкаауеит аҵәыҭаҧсара амш аҽны рхы иақәиҭны, шәарада инаргӡарц ртәылауаҩратә зин. "- лҳәит Миқелаӡе
Лара лҳәамҭала, иахьа имҩаҧысыз аилатәара аҟны ишьақәырҕәҕәан Қырҭтәыла апарламенттә алхрақәа русмҩаҧгаратә аамҭеихшара, уаҟа иарбоуп алхрақәа ирымадоу активрақәеи, уи амҩаҧгара аамҭеи.
"Ари ахадара змоу арҵагатә документуп уи зегьы изҭаху ирбар рылшоит ҳвеб-даҟьа аҟны. Иара убас ацәашәа аҵшьны иазгәаҭатәуп, Алхратә акомиссиа апандемиа аамҭазгьы алхратәи акомиссиа аҟны аусура азы, алхрақәа иалахәу аганқәа рҟны аконсултациақәа рыла, иақәнаго асанитартә-агигиенатә ҭаххарақәа шьақәнаргылеит, уи ихымҧадараны иаларҵәахоит, алхратә акомиссиа администрациа аҟны аус зуа реиҧш, иара убас алхрақәа ирылаху администрациа аҟны аимадарақәа змоу рзгьы,"- лҳәит апрес-спикет.
Алхратәи администрациа урҭ ируакуп Алхратәи акомиссиа хада, 73 аҳаблақәа рзы, Алхратәи акомиссиа хада еиқәнаршәоит апарламентә алхрақәа реиҿкаара 3 657 алхратә раионқәа рзы. Иахьатәи аилатәара аҟны ирыдыркылеит аҧҟара, Авҕантәыла иҟоу Қырҭтәылатә абџьармчқәа, аҭынчратә баталионқәа рҿы амаҵура назгӡо Қырҭтәыла атәылауаа рзы еиқәыршәоуп 2- Баграми, Мазари Шараҧи алхратә ҳаблақәа.
Ана Миқелаӡе лҳәамҭала, уажәы азы, алхрақәа ралахәыра амзыз ала аҭаҩрра иахысит 59 рыҟнынӡа аполитикатә партиақәа. Насгьы, апартиақәа шьоукы алхрақәа рылахәыра амзыз ала ирылшоит арзаҳал Алхрақәа ркомиссиа ахантәаҩы лыхьыӡ ала иаларҵар цәыббрамза 4 иахыгамкәа.
Иахьа инаркны, Қырҭтәыла апарламенттә алхрақәа ралахәыра амзыз ала, адырраҭаратә гәыҧқәа рхаҭарнакцәа ирымоуп алшара аҭаҩрра азы рхы дырхар изықәнагоу алхратә администрациа ахь цәыббрамза 4 иахыгамкәа.
Апрес-спикер ишылҳәаз ала, цәыббра 1 инаркны амчра аиыуеит уи азы иаҧҵоу азакәанқәа, алхрақәа рымҩаҧгара арыцхә иазкны. Ҷыдала, иахьа инаркны амчра аиыуит алхраҧхьатәи аусқәа-агитациа рымҩаҧгара аҵасқәа. Иара убас, абиуџьеттә ҧара, амаҵурала ма иааныркыло аҭыҧ ала ахархәара аҧкыра иазку анормақәа.
Иахьацәҟьа Алхратәи акомиссиа хада жьҭаарамза 31 тәи алхрақәа рзы аҳаблатә алхратә акомиссиақәа аамҭалатәи алахәыларазы имҩаҧгахоит аконкурс. Алхратәи акомиссиа хада аҟны иазҧхьагәаҭоуп ирмазеиу аҳаблатә алхратә комиссиақәа ралахәразы аконкурс аҵасқәеи, аҭагылазаашьақәеи, аҽҳәарақәеи.
Алхратәи акомиссиа хада алхрақәа ирылахәу зегьы, аинтирес змоу аганқәа, жәларбжьаратәи, аҭыҧынтәи анаҧшыратә аиҿкаарақәа, амедиа ирыднагалоит еиҳа иҳаҵ-ҳаҵо иалахәырц алхратә апроцесс, ҷыдала зегыь урҭ ираҭәасшьоит ақәҿиарақәа рнапы злаку рус аҟны, инаргӡо рус аҿы.
-
ААХ қәҿиарала иахысит ISO- тәи астандартқәа ирықәнагоз жәларбжьаратәи аудит14 07, 2020
Алхратәи Акомиссиа хада (ААХ) алхрақәа рнапхгара аус аҟны ахаҭабзиара аныҟәнара жәларбжьаратәи астандартқәа ISO 9001:2015-тәи инақәыршәаны раҧхьатәи жәларбжьаратәи аконтролтә аудит қәҿиарала имҩаҧысит. Ари асерҭификат аусбарҭа аусура иашьашәала ҳазқәу ашықәс азы имҩаҧгаз аудитқәа ишьақәдырҕәҕәеит.
Ҳазқәу ашықәс рашәара9 рзы ААХ аҭаххарақәа ирышьашәало, аиҿкаара ''аменеџьмент аилазаара аҟны'' аусеицурала, имҩаҧган аҩнуҵҟатәи аудит. 2020 шықәса , рашәара 11-12 рзы дистанциала имҩаҧган раҧхьатәи жәларбжьаратәи аконтролтә аудит. Рыҩхкыктәи аудит ихрықәшан ибзиаз ахәшьарала. Жәларбжьаратәи астандартқәа ишрықәнаго еиҧш иаарҧшын аусқәа зегьы.
Алхратәи Акомиссиа хада (ААХ) ISO 9001:2015 асерҭификат 2019 шықәса лаҵара 28 иаиыуит. Уи ала ишьақәырҕәҕәоуп ААХ аҟны ибзиоу анапхгара аилазаара ишақәнаго ала жәларбжьаратәи астандартқәа - ISO 9001:2015 иақәнагоит.
Иазгәаҭатәуп, Қырҭтәыла Алхратә Акомиссиа хада раҧхьатәи алхратәи аусбарҭа амрагыларатәи апартнер тәылақәа рыҟны, ас еиҧш иҟоу асерҭификат зоухьоу ауп.
Жәларбжьаратәи астандартқәа - ISO 9001:2015-тәи раҧхьатәи аконтролтә аудит , акредитациа Австриатә аиҿкаара ''Тув Австриа'' (TUV AUSTRIA CERT GMBH) ахаҭарнак инеигӡеит. Ари аудит иалҵшәаны ААХ иаиыуит ирҿыцыз асерҭификат.
Алхратәи Акомиссиа хада (ААХ) анапхгара ирыдырныҳәалоит акомиссиа алахәылацәеи, алхратә усбарҭа аҟны аус зуа зегьы, даҽа знык иҭабуп ҳәа ранаҳәоитжәларбжьаратәи астандарт ISO 9001:2015 аиқәырхареи, арҿиареи азы инаргӡо рус азы.
-
Алхратә комиссиа хада (АКХ) Қырҭтәыла алхратә усбарҭа 2020-2023 шықәсатәи астратегиатә уснагӡатәи, 2020 ахҭысқәа руснагӡатәқәеи шьақәнарҕәҕәеит27 12, 2019
Алхратә комиссиа хада (АКХ) Қырҭтәыла алхратә усбарҭа 2020-2023 шықәсатәи астратегиатә уснагӡатәи, 2020 ахҭысқәа руснагӡатәқәеи шьақәнарҕәҕәеит:
Ҧшьышықәсатәи астратегиатә уснагӡатә, астратегиатә приоритетқәа 5 хәҭак рыла ишьақәгылоуп :Алхратә культуреи, аҵареи Алхрақәа рыгәрагареи, ашәарҭадареи Алхратә сервисқәеи, астратегиеи Аинклузивтә алхратә қәыҧшыра Аеффект змоу анапхгареи, аинституциа арҕәҕәареи
2023 шықәсатәи астратегиатә уснагӡа, Алхратә комиссиа хада ахантәаҩы иҟалҵаз адҵа ала еиҿкаау астратегиатә ауснагӡа агәыҧ хадеи, алхратә аилазаара жәларбжьаратәи афонд (IFES) ала ирмазеу аметодика иашьаҭакны ирмазеиуп.
Адокумент и рмазеин уаанӡатәи астратегиатә ауснагӡатә анагӡара иалҵшәаны, иалахәу аганқәа разҧшыреи, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа рабжьарагеи, аҟыц анагӡатәқәа ранализи иашьаҭакны. Адокумент аус адулара аан астратегиатә ауснагӡатә ихадоу агәыҧ аус ацнауан Алхратә комиссиа хада ахаҭарнакцәа рҿы, аппарат астратегиатә хаҿқәа рҿы акт-тәи алхратә акомиссиеи, Алхратә комиссиа хада, аҵараиурҭа ацентр аҟныи: иара убас аконсултациақәа мҩаҧган атәылауааратә секторқәа рҿы.
Ҧхынҷкәын мза 26 имҩаҧгаз аилатәара аҟны (хыхь иаарҧшу адокумент уаҟа ишьақәырҕәҕәан), Алхратә комиссиа хада, ахантәаҩы иазгәалҭеит ихадоу агәыҧ ахаҭарнакцәа аус адырулеит, инагӡоу адокумент аиқәыршәаразы Алхратә аусбарҭа аеффект аманы аусуразы, абри апроцесс аҟны активрала алахәыразы иҭабуп ҳәа ралҳәеит алхратә аилазаара жәларбжьаратәи афонд (IFES) .
-
Ацентралтәи алхратәи акомиссиа Сакребуло абжьаратәи, Амерцәа изаамҭанытәым алхрақәа аҿҳәара рыҭара30 03, 2019
Ацентралтәи алхратәи акомиссиа иахьа амуниципалитетқәа рхаҭарнакраәт аиҿкаара – Сакребуло 2017 шықәса, жьҭаара 21 алхрақәа амажоритартә алхратә аилазаара ала амуниципалитетқәа 8 рҿы Сакребуло абжьаратәи алхрақәеи, амуниципалитетқәа 5 рҿы Амерцәа изаамҭанытәым алхрақәа рыҿҳәара аҧҵоуп. Алхрақәа лаҵара 19 имҩаҧысуеит.
"Сакребуло аҟны абжьаратәи алхрақәа Сагареџьо, Ахмета, Адыгеиа, Зестафони, Ҷиаҭура, Тҟьибули, Ҵҟалтубо, Озургеҭи амуниципалитетқәа амажоритартә алхырҭақәа рҟны имҩаҧысуеит. Амуниципалитетқәа 8 рҟны, алхрақәа 26 алхырҭақәа рҟны имҩаҧысуеит. Иахьацәҟьа Ацентралтәи алхратәи акомиссиа Марнеули, Зестафони, Ҷиаҭура, Жәыргьыҭ, Хуло, амуниципалитетқәа Амерцәа изаамҭанытәым алхрақәа 362 алхырҭақәа рҟны имҩаҧысуеит.
Аилатәара аҟны Ацентралтәи алхратәи акомиссиа иазҧхьагәанаҭеит алхратә апроцедурақәа алхрақәа ирылахәу еиуеиҧшым аганқәа рзы. Урҭ ируакуп алхрақәа ирылаху аинициативатә гәыҧ ала акандидатцәа рықәыргыларазы, ишьақәнарҕәҕәеит аинициативатә гәыҧқәа иқәдыргыло акандидатцәа рзы иахәҭоу анапынҵақәа рхыҧхьаӡара. Анапынҵақәа рхыҧхьаӡара алхырҭа аҟны иҭаҩу наӡынк ыҟазар ауп, убри аҟнытә еиуеиҧшым алхырҭақәа рҟны ахыҧхьаӡарақәа хазыџхазуп." - лҳәит Ацентралтәи алхратәи акомиссиа апрес-спикер Ана Миқелаӡе.
Лаҵара 19 рзы иара убас имҩаҧгахоит амажоритартә алхратә аилазаара №1 амажоритартә алхырҭақәа Қырҭтәыла апарламентәт абжьаратәи алхрақәа. Ас еиҧш иҟоу адҵа иазгәаҭоу алхрақәа рымҩаҧгаразы Ацентралтәи алхратәи акомиссиа хәажәкыра 20 имҩаҧгаз аилатәара аҟны иаднакылеит.
Апарламенти Сакребуло абжьаратәи, Амерцәа изаамҭанытәым алхрақәа Лаҵара 19, 410 алхырҭақәа рҟны имҩаҧысуеит, уаҟа 401 750 ҩык алхыҩцәа ҭаҩҩуп.
-
Лаҵара 19 Қырҭтәыла апарламент абжьаратәи алхрақәа мҩаҧысуаеит20 03, 2019
Ацентралтәи алхратәи акомиссиа иахьа 2016 жьҭаара 8 алхрақәа амажоритартә алхратә аилазаара №1 Мҭаҵминдатәи амажоритартә алхырҭа аҟны Қырҭтәыла апарламенттә абжьаратәи алхрақәа рыҿҳәара ҧҵәоуп. Уи иазкәу аҧҟара акомиссиа алахәылацәа иахьа имҩаҧгаз аиҧылара аҟны ирыдыркылеит. Алхрақәа ҳазқәу ашықәс лаҵара 19 имҩаҧгахоит, 31 алхрҭақәа рҿы имҩаҧысуат, уаҟа 48 868 ҩык алхыҩцәа ҭаҩҩуп.
"Ацентралтәи алхратәи акомиссиа апрес-спикер Ана Миқелаӡе ажурналистцәа дынрацәажәоз илҳәит, иахьатәи аилатәара аҟны Ацентралтәи алхратәи акомиссиа иазҧхьагәанаҭеит алхратәи апроцедурақәеи, насгьа алхрақәа ирылахәу рзы аамҭа азгәаҭоуп, урҭ ируакуп аинциативаәт гәыҧқәеи, ишьақәнаргылеит аинициативатә гәыҧқәа иаадырҧшуа акандидатцәа рзы иахәҭоу анапынҵақәа рхыҧхьаӡара.
Амажоритартә акандидат иқәыргылараз 439 алхыҩцәа рнапынҵақәа, уи Мҭаҵминдатә амажоритартә алхырҭа аҟны иҭаҩҩу анаӡынак ауп.
Хымҧада иазҧхьагәаҭатәуп, иахьа инаркны аполитикатә партиа, ма аинициативатә гәыҧ иалшоит аҳәара ҟанаҵара Ацентралтәи алхратәи акомиссиа ахантәаҩы лахь аҭаҩрра амҩаҧгара, ахырхара аҵхәтәантәи аҿҳәара хәажәкыра 23. Уи адагьы иахьа инаркны медиа ахархәарақәеи, анаҧшыратә аиҿкаарақәеи ирымоуп алшара акредитациа ахысра амзыз ала рхы дырхар изықәнагоу алхратә аусбарҭа ахь."
Ана Миқелаӡе амедиа ахаҭарнакцәа данрацәажәоз иазҧхьагәалҭеит, Ацентралтәи алхратәи акомиссиа, лаҵара 19 ақалақь ахадацәа изаамҭанытәым, сакребулотә абжьаратә алхрақәа. "Иахьатәи аилатәара рҿы Ацентралтәи алхратәи акомиссиа иазгәанаҭеит амерцәа изаамҭанытәыми, Сакребулотә абжьаратәи алхрақәа рзы апроцедурақәа шьоукыи, аҿҳәареи. Ишыжәдыруа ала азакәан ишазгәанаҭо ала арҭ алхрақәа рыҩбагьы, лаҵара мзазы имҩаҧысыр ауп, аха урҭ рыҿҳәареи, раамҭеи аҧҵара еиҧшым. Убри аҟнытә алхратәи аусҳәарҭа иармазеиуеит, амерцәа изаамҭанатәиым, Сакребулотә абжьаратәи алхрақәеи имҩаҧгахарц уи амш азы, Қырҭтәыла апарламенттә абжьаратәи алхрақәа анымҩаҧысуа лаҵара 19 аыз" – илҳәит Миқелаӡе ажурналистцәа дынрацәажәоз.
-
Алхратәи Акомиссиа Хада Қырҭтәыла ахада иалхрақәа аҩбатәи атур алҵшәақәа14 12, 2018
Алхратәи Акомиссиа Хада иахьа имҩаҧнагаз аилатәара аҟны Қырҭтәыла ахада иалхра 2018 шықәса жьҭаарамза 28 аҩбатәи атур еихнашьаалеит.
Аихшьаалатә ашәҟәынҵа аилатәара аҟны акомиссиа алахәылацәа ААК амаӡаныҟәгаҩ Гиорги
Џьавахишвили иааирҧшит. Ашәҟәынҵа инаҵакны Қырҭтәыла ахада иалхра аҩбатәи атур азы алхыҩцәа рхыҧхьаӡара 3 528 658 ыҟан, алхрақәа ирылахәит 1 988 787 алхыҩцәа, ииашам ҳәа иҧхьаӡан 59 778 биулитен.
Қырҭтәыла ахада иалхра аҩбатәи атур алҵшәа :
№5 Григол Вашаӡе - 780 680 бжьы (40.48%)
№48 Саломе Зурабишвили - 1 147 701 бжьы (59.52%)
Қырҭтәыла ахадас далхуп Саломе Зурабишвили.
Иахьатәи аилатәала аҟны ААК ахантәаҩы Ҭамар Жваниа иазгәалҭеит, алхратә аусбарҭа аусура ахшәара аҭан ибзиоуп ҳәа. Ҷыдала алхрақәа рымш азы аҵәыҭаҧсара апроцедура, абжьқәа рыҧхьаӡареи. Ажәала данықәгылоз ААК ахантәаҩы ацәаҳәа аҵылшьит алхыҩцәа ирыӡбыз ахадара, ''дарбынзаалак алхҩы игәаанагара, иӡбара ахадара ду аман. Ҳарҭ акомиссиа алахәылацәа, алхыҩцәа рахь апату ду ҳамазар ауп. Убри аҟнытә сара ари алхрақәа рылҵәшеи, алхыҩцәа рыӡбареи пату ақәсҵоит. Алҵшәа сақәшаҳаҭуп избанзар уи алзыҩцәа дара рхала ирыӡбыз ауп, алхрақәа рлегитимациа иарбынзаалак жәларбжьаратәи аиҿкарак, ма аҭыҧынтәи аиҿкаара агәрамгара аанамарҧшит" - лҳәит Ҭамар Жваниа.
Иахьатәи аилатәара аҟны алхратә Акомиссиа хада ахантәаҩы Ҭамар Жваниа иҭабуп ҳәа ралҳәеит апроцесс иалахәыз аганқәа зегьы, алхраәт аусбарҭа аусзуҩцәа, аполитикатә апартиақәа рхаҭарнакцәа, аҭыҧынтәи, аҳәаанырцәтәи анаҧшыҩцәа реиҿкаарақәа, амедиа.


АҞӘА, хәажәкыра 22 - Sputnik. Аахыҵ Уаԥстәыла аделегациа анапхгаҩы Алан Џьуссоев арадио Sputnik Аԥсны аинтервиу анеиҭоз алхрақәа ахәшьара рзыҟаиҵеит.
Аахыҵ Уаԥстәылантәи Аԥсныҟа иааит хҩык, дара Аҟәеи Афон Ҿыци алхырҭатә ҭыԥқәа фба ирҭааит.
"Ииасыз алхрақәа ирыдаҳкылозар, еиҳа иҭынчроуп, ауаа ргәалаҟазаарагьы еиӷьуп. Алхырҭатә ҭыԥқәа рҟны алхыҩцәеи акандидатцәа рҟынтәи анаԥшцәеи ҳареи ҳаицәажәон, акаҳуадагьы афатә-ажәтә ҳадыргалеит", - иҳәеит иара.
Иара убасгьы иҳәеит алхыҩцәеи, акомиссиақәа рлахәылацәеи, акандидатцәа рҟынтәи анаԥшыҩцәеи рахьтә аӡәгьы акы дахашшаауа ҳамбеит ҳәа.
Џьуссоев иазгәеиҭеит абжьыҭаразы агәаранқәа џьара-џьара ишыҟаз.
Анаԥшцәа иазгәарҭеит, акоронавирус инадҳәаланы Аԥсныҟа ааразы ашәарҭара шыҟаз, аха ара имҩаԥысуа ахҭысқәа еиҳа аҵакы рыманы ишырбаз.
Асанитартә маҵзурақәа рабжьагарақәа рацәак ишрықәымныҟәогьы азгәеиҭеит анаԥшҩы.
"Ирацәамызт амедицинатә сабрадақәа ныҟәызгоз. Ҳаргьы иҳадыргалеит, аха мап ацәаҳкит", - иҳәеит Џьуссоев.
Ԥсоу аҳәаа ахысразы Аахыҵ Уаԥстәылантә анаԥшцәа ԥырхага рмоуит. Акарантинтә пункт аҿы ршоура ршәеит уа иқәыргылоу атепловизор ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, хәажәкыра 25 - Sputnik, Бадри Есиава. Аԥсны ахада иусқәа назыгӡо Валери Бганба ауааԥсыра акоронавиурстә инфекциа COVID-19 рацәыхьчаразы ауснагӡатә ҿыцқәа рзы адҵа инапы аҵаиҩит.
Хәажәкыра 25 асааҭ 24:00 инаркны мшаԥы 7, 2020 шықәсанӡа иҟалом амассатә, акорпоративтә (агәырӷьаратә) усмҩаԥгатәқәеи ачарақәа ахьыруа ахыбрақәа русуреи.
Валери Бганба излазгәеиҭаз ала, ауааԥсыра рыцхыраарада ҳаԥхьа игылоу апроблема аҿагылара уадаҩхоит. Иара агәынамӡара ааирԥшит шьоукы-шьоукы иҟоу ашәарҭара иазымхәыцкәа зқьы-зқьи бжаки ауаа ираҳәаны ачара дуқәа ахьыруа.
Хәажәкыра 25 инаркны мшаԥы 7-нӡа иҟалом:
Ахәыҷқәа рыԥсшьарамшқәа иара убас мшаԥы 7-нӡа ирыцҵоуп, уахь иаҵанакуеит ашколқәранӡатәи аусбарҭақәа, ахатәтәра аформа иахьмырԥшкәа, арҵаратә кружокқәа, аспорттәи акәашаратәи секциақәа, ашколтә ҵаратә усбарҭақәа.
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет, Аҟәатәи иаарту аинститут, иара убас абжьара-профессионалтә ҵаратә усбарҭақәа рҟны мшаԥы 7, 2020 шықәсанӡа иаанкылоуп аҵаратә процесс.
Хазы адҵаҿы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рахь хәажәкыра 25 асааҭ 24:00 инаркны мшаԥы 7, 2020 шықәсанӡа анаҩстәи адҵаԥҟақәа алагалоуп:
Аԥсны Аҳәынҭқарра Агәабзиарахьчареи асоциалтә еиқәыршәареи рминистрра анаҩстәи адҵақәа аҭоуп:
Аԥсны Аҳәынҭқарра Асанитартә ҳақьым хада, Аҟәеи араионқәеи рсанитар-епидемиологиатә маҵзурақәа ирыдҵоуп:
Ацентртәи аҭыԥантәии аҳәынҭқарратә наԥхгараҭаратә усбарҭақәеи, аҳәынҭқарратә усбарҭақәеи, анаплакқәеи аиҿкаарақәеи, амчратәи азинхьчаратәи, агәабзиарахьчаратәи асоциалтәи, амашәыр-еиқәырхаратәи акоммуналтәи усбарҭақәа аламҵакәа, рнапхгаҩцәа идыркьаҿроуп иахьынӡауа русзуҩцәа русурҭақәа рҟны раангылара аамҭа руалафахәы рзааныжьны хәажәкыра 25 инаркны мшаԥы 7, 2020 рҟынӡа.
Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа иажәақәа рыла, Аԥсныҟа акоронавирус ааир, Аԥсны ишазымхо ахәышәтәырҭақәа, аматериал-техникатә база, ахәшәқәа, ахыхьчагатә маҭәахәқәа. Амедицинатә усбарҭақәа рзы ирмазеиу арезервқәа ачымазара анҳалаҵәалак ирлас инҵәоит, аныхгатә материалқәа, амаругақәа, атест-системақәа рыԥшаара уадаҩхоит.
Аԥсны иахьазы акоронавирус зыхьуа ҳәа аӡәгьы дшьақәыргылам.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, абҵара 30 - Sputnik. Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Степанакерт арратә госпиталь аусура хацнаркит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
Агоспиталь гылоуп Степанакерт аҳаиртә баӷәаза аҵакыраҿы.
"Уажәазы акаркастә модульқәа еибыҭоуп. Раԥхьа иргыланы аҭынчреиҿкааратә контингент рмедицинатә маҵзура еиҿкаахоит. Убри аан аҭынч уааԥсыра рымаҵ аурагьы ҳазыхиоуп. Иҳалшоит 40-ҩык рҟынӡа рыдкылара", - ажурналистцәа ирзеиҭеиҳәеит амедицинатә гәыԥ аиҳабы Иарослав Иванов.
Иара иажәақәа рыла агоспиталь еиҿкаауп: ареанимациатә, афункционалтә диагностика, алаборатортә диагностика, аоперациатә ҟәшақәеи, астоматологиатә кабинети аофтальмологиатә кабинети рыла. Иқәыргылоуп ИВЛ, УЗИ, рентген аппаратқәа.
Абҵара 10 рзы Урыстәыла, Ермантәыла, Азербаиџьан рхадацәа Владимир Путин, Никол Пашиниа, Ильхам Алиев рнапы аҵарҩит аиқәшаҳаҭра Ашьха Ҟарабах ахымца аанкыларазы. Уи инақәыршәаны аинырратә цәаҳәеи Лачатәи акоридори рҿы иргылахеит урыстәылатәи аҭынчреиҿкааҩцәа.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла акоронавирус зыдбалаз 590-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит Урыстәыла, абри атәы аанацҳауеит ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апандемиа аамҭазы Урыстәыла иԥсхьеит авирус иахҟьаны 65 085-ҩык, ргәы бзиахеит – 2 936 991-ҩык.
Москва рыԥсҭазаара иалҵит 79-ҩык, Санкт-Петербург-67, Подмосковие-32.
Зынӡа COVID-19 иахҟьаны Москва рыԥсҭазаара иалҵхьеит 12 401-ы.
Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа Урыстәыла 24 092 акоронавирус хҭыс ҿыц азгәаҭоуп, 85 регион рҟны. 12,9% аклиникатә ҟазшьа аадырԥшуамызт. 590-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Ргәабзиара шьақәгылеит 27 311-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10378-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8130-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 151-ҩык.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Роспотребнадзор иатәу аепидемиологиатә ҭҵаарадырратә институт иазнархеит акоронавирус "британиатәи" аштамм аилкааразы атест, иара авирус 1,5 сааҭ рыла ишьақәнырӷәӷәоит, абри атәы аанацҳауеит апресс-маҵзура.
"Атест еилнакаауеит амутациа зауз акоронавирус. Ахархәара зырҭо атехнологиақәа иалдыршоит сааҭки бжаки рыҩнуҵҟа анализ аҭак аарԥшра, егьырҭ атестқәа ракәзар аамҭа рацәа рҭахуп", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Иазгәаҭоуп, уажәазы иаԥҵоу атест ахарахәаразы аԥышәа иахысуеит, аиԥш зеиԥшу еидкылоу ареагентқәа раԥхьатәиуп адунеиаҿы.
Ԥхынҷкәын аҽеиҩшамҭазы аҳәамҭа ҟаҵан, акоронавирус 70 процент рыла еиҳа иҿку амутациа ҿыц аарԥшуп Британиа ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Асы улаԥала уаннеиуа ушьҭақәа шаннаҵо еиԥш ҳазнысуа аамҭагьы ҳашьҭақәа ааннажьуеит. 2020-тәи ашықәс аӡәгьы изы имариамызт. Адунеи иахыҵәаз агәыргьын чмазара аԥсуа жәларгьы иаҳнымԥшыр амуит. Аха ишырҳәо еиԥш: "Анцәа иузааиго зегьы бзиоуп", "Агәыргьын" иаратәы ҟанаҵоит, ҳара уи иаҳзаанаго аиҭакрақәа ҳаҽрықәыршәаны анхашьа ҳҵалароуп.
Хаҭала сара сзы ари ашықәс ҿыц аҵараҵара исзаҩызахеит. Еиуеиԥшым аҵара-ҭҵаарадырратә еиҿкаарақәа онлаин аформат ахь иахьыиасыз иабзоураны сара исоуит алшара еицырдыруа Урыстәыла аҵарауаа дуқәа, афольклористцәа: Сергеи Неклиудов, Иури Бериозкин, Светлана Адоньева, Александра Архипова рлекциатә курсқәа рзыӡырҩразы. Иара убас схаҭагьы сҽаласырхәит Аԥсны еиԥш, Аԥсны анҭыҵ имҩаԥысуаз Жәларбжьаратәи аҭҵаарадырратә конференциақәа.
Аԥсны анҭыҵ схы зласырхәыз аконференциақәа рхыԥхьаӡара ааба рҟынӡа инаӡоит 2020-тәи ашықәс азы. Географиала урҭ ирымҽхаркуеит абарҭ ақалақьқәа: Москва, Петрозаводск (Карелиа), Улиановск, Пермь, Даӷьсҭан. Ҳәарада, агәыргьын аҟынӡатәи аамҭаан шықәсык аҩнуҵҟа асҟаџьара аҽалархәра сылшарымызт. Убри аҟнытә "агәыргьын" сара исзыбзиахеит ҳәа сҳәар сылшоит.
Sputnik Аԥсны аҟны сматериалқәа ранҵаразы аинформациа аизгараҿгьы иара убас ацхыраара сызҭаз ракәхеит дара саԥхьаҩцәа рхаҭақәа. Урҭ иҭабуп ҳәа расҳәарц сҭахуп ари аҭагылазаашьа схы иархәаны. Сматериалқәа ианысҵоз сажәабжьҳәаҩцәа дара рҭынхацәа иҭыхны, ма рыбжьы анҵаны исзаарышьҭуан. Урҭ ирылан дара рхала исыдыргалоз атемақәагьы. "Агәыргьын" еиҳагьы агәра снаргеит сызҿу аус зҭаху шыҟоу, хәарҭара ззалоу шмаҷым – сара сзы ихадароу уи ауп.
Ари аҭагылазаашьа иара убас иснарбеит Аԥсны аинтернет-фольклор аҿиара шамоу. Иаҳҳәозар, аинтернеттә еимадара иалҵшәахеит Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо имҩаԥыргаз аҿкы чымазара аҟынтәи ахныҳәара.
Игәоуҭоит асоциалтә каҭақәа рҿы аҿиара змоу жәлар рҳәамҭақәа ҿыц хырхарҭала рцәыргара. Аиҳарак ицәырҵуа аполитикатә лафқәа роуп, иара убас аҿаԥыц ажәабжьқәеи, уҳәансҳәанқәеи, урҭ ихадырҭәаауеит афото-, авидеоматериалқәа.
Иазгәаҭатәуп афольклор аинтернет аҿгьы адәынтәи аизгараан еиԥш иамоуп авариантқәеи аверсиақәеи, ажәабжьқәа "аиҩызцәа" инеимда-ааимдо иааргоит, аханатә авторс иамазгьы дацәыӡуеит, зегьы ирзеиԥшхоит, ирылаҵәоит. Уадаҩрас ицәырҵуа аинтернет-фольклор аизгараан – араҟа аԥсшәа маҷуп, аха аԥсуа ҵакы еиқәырхоуп.
Уажәшьҭа ҳашьҭахьҟа инҳажьуа ашықәс излаҳнарбо ала, аҿыц аамҭахьы шьаҿа дук аҟаҵаразы амҩа ҳааины ҳангылоуп. Ари аамҭа ҽаԥарак ала ԥхьаҟа узго акоуп. Ахәыҷы ихәыҷраҟынтәи иеизҳарахь даныиасуа "ахыԥаратә" аамҭак данҭагылоу еиԥш (усҟан имҩа ақәҵашьа узақәшәар, дманшәалахоит, узақәымшәар – дуцәҟьалоит), убасҵәҟьа аамҭахҵәахак аҟынтәи даҽа аамҭахҵәахак ахь аиасразы "ахыԥаратә" етапк ҳҭагылоуп. Уи ҳшахысра зыбзоуроу ҳара ҳауп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Иҟоуп убас аԥсыуа ажәак - Аламыс ҳәа. Даара акыр аҵанакуеит, даараӡагьы акыр аанагоит аԥсуа ихы-игәаҿы уи ажәа кьаҿ… "Аламыс" ҳәа аԥсуаа зыӡбахә рымоу ажәа ԥсыс ирхоуп нҵәара зықәӡам, иссиру жәлар рҳәамҭақәа, ражәақәа".
Миха Лакрба
Аԥсуа литература ауасхыршьҭаҵаҩ Дырмит Иасыф-иԥа Гәлиа аӷьараҳәа иааивагылаз алитераторцәа қәыԥшқәа раԥхьа дгылан ашәҟәыҩҩы Миха Лакрба. Уи данҩыҵшәа инаркны иаразнак ибызшәа агьама икит, ижәлар иреиӷьӡаз рфольклор "аԥсы" шҭаз дахьӡеит, алитературатә ԥсҭазаарахь аиагара дашьҭалеит. Усҟан уи ирҿиамҭақәа рышьаҭа зықәиргылоз, ибаӷьаӡа уасхыр ӷәӷәак злаҟамыз ала, игәы камыжькәа, иҟаз иҽанраалан, ихатәы мҩа ылхны дцалар акәын… Зегь раԥхьаӡа иргылан, даара ишыуадаҩызгьы, ибаҩхатәра ҿымцәаарц азыҳәан, уи иақәнагоз, ашьеи-адеи еизырсуаз аҵара бзиа иҵар акәын, иреиӷьӡаз адунеитә классикатә литература аҳракыраҿ иҟаз адуқәа зегьы илаԥш рхигар акәын, иҩныҵҟатәи иԥсҭазаара иазааигәаитәыр акәын…
Аҵарауаҩ ду Шалуа Иналиԥа излаигәалаиршәо ала, Миха дук мырҵыкәа иаб Аҳмаҭ даныԥсы ашьҭахь, уи иан лыҷкәынцәа рааӡара лылымшо даналага, иара Михеи иашьеиҳаб Ваниеи Аҟәа иааганы Ашьхарыуаа рышкол аҿы аказенҵара (апансион) иалҭеит, аԥсуаа егьырҭ аӡәырҩы реиԥш, иаргьы дааӡаны ишьапы дықәзыргылаз, абри ашкол иазикит ашәҟәыҩҩы иновеллақәа ҩба: "Раԥхьатәи ашәҟәы" нас "Асалам наӡа" Уи даналга, Миха Аҟәатәи ареалтә учильишьче дҭалеит.
Убри нахыс Миха Лакрба алитература агьама икуа далагеит, ирацәаны дрыԥхьоит ашәҟәыҩҩцәа дуқәа рырҿиамҭақәа. Аизарақәа рҿы дықәгыланы дцәажәоит, ажәахә бзиақәа ҟаиҵоит. Иара убри инаркны иҽазикуеит аҩрагьы. Зны еиҳа ажәеинраалақәеи апублицстикатә-патриоттә статиақәеи иҩуан. Раԥхьаӡатәи иԥышәақәа ркьыԥхьуан агазеҭ "Аԥсны" адаҟьақәа рҿы.
Раԥхьаӡа Миха Лакрба алитературатә гәыбылра изыркыз ирҵаҩцәа: Дырмит Гәылиеи, Самсон Ҷанбеи, Виқтор Стражиови, Иван Запорожскии роуп. Ҷыдала Дырмит инапхгареи, иусуреи, иҩымҭақәеи акыр рылшеит Лакрба иааӡараҿы. Иаргьы уи ихашҭӡомызт. "Бзиа дызбоит Дырмит", - иҳәон лассы-лассы.
Ҳара ибзиан иаадыруеит ақырҭуа меншевикцәа Аԥсны иахаԥаны ианыҟаз 1917-1921 шықәсқәа рзы, даара ахаԥсыра бааԥс ддырбон аԥсуаа. Ажәлар рхаҭарнакцәа иреиӷьыз зегьы ари хьаас ирыман, иахьынӡарылшоз маӡа-аргама иаҿагыланы иқәԥон.
Ашәҟәыҩҩы Миха Лакрба иакәзаргьы ари аамҭа цәгьа иара ишилшоз даҿагылон, ҩнуҵҟала дбылуан, ижәлар рҟынӡа инаигарц ииҭахыз ирмаананы, амала дара еилыркаартә жәеинраалала инаигон. Иаҳгәалаҳаршәап, "Д. Гәлиа иахь", "Аԥсадгьыл", "Абахҭаҿы" иажәеинраалақәа, истатиақәа. Усҟан уи игәы иҭаҵәҟьаз аҳәара гәаӷьыуацәан азы, Лакрба аполитикатә гәрамгара бааԥс иҟаз дацәшәаны, иҩымҭақәа "аԥсуа" ҳәа аԥсевдоним рыҵаиҩуан. Убас ихьӡ рҩашьаны иаҵаҩуп 1920 шықәсазы "Аԥсны" ианылаз ажәамаана "Аӡыцәеи, аԥсыӡи, ауаҩи." Иаагап ажәеинраала шеибгоу абраҟа.
Аӡыцәа ӡысуа ишнеиуаз,
Ԥсыӡ дук акит.
Аԥсыӡ шьарда мыцхәы иԥаҭԥаҭит,
Даара цәгьаӡа аҽашәеит.
Аха амалаӡа иааԥсеит,
Аӡыцәа иахәхеит.
Уи аамҭазы даахықәгылт,
Наҟтәи иааиуаз аӡхықә аӡәы.
Аӡыцәа иауз лабҿаба ианиба,
Ииҳәара изымдыруа даанхеит.
Иаԥхьаҟа аҟәараҿы ԥсыӡ хәыҷык,
Иаацәырҟьаны ус аҳәеит:
- Ҳара ҳгәаҟра ҳазмырҳәауа убри ауп,
Аӡы аҵаҟа- аӡы ҳҿаҵәоит.
Аӡ хыхь- иаразнак ҳаԥсуеит…
- Еҳ, - иҳәеит уи ауаҩы, -
Даара шәрыцҳауп шәарҭ аԥсыӡжәла,
Шәгәы иҭоу шәҿы ишәзарҳәауам,
Шәаӷацәа ишырҭаху ишәылахәмаруеит,
Шәара шәеиԥш игәаҟуа,
Аԥсыӡ уаҟәыҵ, жәларык здыруеит…
Ари аҩыза ажәеинраала усҟантәи аамҭазы акьыԥхьра даара игәаӷьыуацәан, зынӡа иаармариан уақәдырӡуан. Аха Миха ижәлар рҟынӡа инеир иҭахын ирзыԥшыз ашәарҭара, убри азы, еиуеиԥшымыз алитературатә жанрқәа ихы иаирхәон…
Ашәҟәыҩҩы илаԥш ҳәаа ирҭбаауан, иԥсадгьыл ахь ихьеирыԥшыр иҭахын акыр зылшоз, зажәа акраанагоз аурыс интеллигенциа. 1934 шықәсазы М.Лакрба Асоветтә шәҟәыҩҩцәа Актәи Реизара Ду аҟны дыҟан, дазыӡҩруан, иԥсы ҭанаҵгьы ихашҭӡомызт А.М.Горки усҟан иҟаиҵаз ажәахә. Иара уа, Москва дшыҟаз, СССР Ашәҟәыҩҩцәа Реидгылахь дрыдыркылоит, арекомендациа ирҭоит В.Шкловскии, Г.Мдивани, М.Залкаи ( аинрал Лукач). Уи ауаа рҳаны иман, даара еиҩызцәа дуқәан акиносценарист бзиа Кл. Минци иареи, акырынтә Аԥсныҟа еицаахьан, акинофильм "Адгьыли аџьанаҭи" азы акиносценариа еицырҩуан.
Урҭ ашықәсқәа рзы иҩит даҽа жәеинраала ссиркгьы- "Д. Гәылиа уахь." Иҟалап ари ажәеинраала иацназгоз усҟан ҳлитератураҿы даара имаҷызҭгьы. Избанзар, ашәҟәыҩҩы ибон Д. Гәылиа иҵакы ҳаԥсуа жәлар рыԥсҭазаараҿы, уи иҭахын усҟан зхы ҩышьҭызхыз ҳаинтеллигенциа зегьы реиԥш, ҷышәрак здыруаз зегьы деицгәарҭар, ивагылар, иџьабаа ицеиҩыршар… Иааҳгап уи ажәеинраала ссир ацыԥҵәаха:
Аԥсны ала хҩоуп, алымҳа дагәоуп,
Лашарак зааиуам, илашьцоуп.
Иазылухт амҩа, маҷӡак угуп,
Лашара иааиша рацәаӡоуп…
Уԥшишь! Иубома амра гылоит,
Уажәнатә ицәывҵыҷҷоит иара!..
Убас хәыҷы-хәыҷла иҿыхоит,
Ҳара ҳазҽеихар, ҳ-Аԥсынра!..
Уаӡәуп ихнымҳәкәа ус инеиуа,
Макьана иҳамоу хырҽхәарас,
Уажәа ауп еҵәас иаҳзышеишеиуа,
Уажәа ауп иҳамоу гәыӷырҭас…
Ари ажәеинрааала усҟан иаразнак Аԥсны зегь ирылаҵәеит. Изныз агазеҭ ажәлар ахьааизоз ҷышәрак здыруаз ауаа ирзрыԥхьон, аӡәыр ҳаиқәирхозар, аӡәыр ҳаимырӡуазар, Дырмит иакәхоит, рҳ́әон!..
Ашәҟәыҩҩы М.Лакырба иԥсҭазаара аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы, даныԥсышаз аламҭалаз, деиҭазыхынҳәит Дырмит ду ихьӡ, уи иԥсҭазаара ҳмилаҭ зегьы реиԥш, дара ашәҟәыҩҩцәа ҿарацәа рзгьы иаанагоз:
"Д.Гәлиа еснагь ҳара иҳабжьигон аҵара ҳҵаларц, ҳдырра иазҳарҳаларц, ҳажәлар ҳрыхәарҭаны ҳҟаларц. Иаҳирҵон ҳара аԥсуа бызшәа, уи иурокқәа ракәын ҳара зегьы иреиӷьаҳшьоз. Ашәҟәыԥхьареи алитературеи рыбзиабара ҳалаирҵәон. Ҳхатә ҩымҭақәа рзы атемақәа ҳаиҭон. Аклассикатә ҩымҭақәа рцыԥҵәахақәа аԥсышәала еиҭаагон. Аԥсуа жәлар рашәақәа ирылхны аинсцинировкақәа ҟаҳҵон, нас иқәҳаргылон урҭ иара иеиҿикааз агәыԥ аҿы…"
М.Лакрба хыԥхьаӡарала имҷӡоу иажәеинраала ссирқәа иреиуоуп илирикатә жәеинраала "Абахҭаҿ". Ари ажәеинраалаҿ иаарыԥшу алирикатә фырхаҵа итрагедиа анаҩысгьы, усҟантәи аамҭаз, акыр игәаӷьыуацәаз, азеиԥштә символикагьы аҵубаауеит.
Изури, исҳәари, амчыда?
Адунеи шәҭит, ааԥынроуп.
Агәырӷьара салыхәдоуп, амыжда,
Сбахҭаҿ енагь илашьцоуп…
Сықәлацәа ааԥын еигәырӷьоит,
Амшаԥ иаԥылоит хара,
Аамҭа иалачоит, еиҽырбоит,
Гәыӷрада сыӡӡеит сара.
Асаби, кыка зыгхаз еиԥш,
Сымала сҵәуо сҭатәоуп.
Изури, исҳәари, ахәаша,
Сбахҭаҿы енагь илашьцоуп.
Ԥсы зхоугьы, ԥсы зхамгьы ирықәыԥхо,
Амра зегь ҳзыҳәан ишеит.
Цәывҵа лашаракгьы саҭәамхо,
Амра ду са исыԥхеит…
Шәхаан шәшыԥсыхрагьы жәдыруазар,
Сҽыхәа шәкәадыр, исзаажәга.
Адунеи шәымала ишәымамзар,
Соушәыжь, лашарак сшәырба.
Аҵарауаҩ Ш. Инал иԥа излазгәеиҭо ала, ажәеинраалақәа уи иҵегьы ирацәаны имҩыкәа дыҟам, аха апоезиаҿы игәаԥхарақәа зларацәаз ала, апоезиатә гьама бзиа злаимаз ала, ииҩыз даараӡа игәы азҭамзар, ауаа рахь ицәыригаӡомызт, иаԥсам ҳәа уаҩы имырбаӡакәа, иԥыжәжәаны икаиԥсон. "Изҩит ҳәа сгәы иамыхәаз сеигӡом, сгәы дууп уи азы",- иҳәоит иара.
М.Лакрба даара акыр илшеит, иуҳәар ауеит ашьапы икит ҳәа аԥсуа милаҭтә драматургиа. 1940 шықәсазы уи иҩуеит акомедиа "Гечаа рҵыхәтәа", адырҩашықәсан "Сабыда игәаҩара." Иара убри ашықәсазы қәҿиарала иқәдыргылеит урҭ аҩбагьы Аҟәатәи аԥсуа театр асценаҿы.
Аџьынџьтәылатә Еибашьра Дуӡӡа ианалага, М. Лакрба шәымҭакгьы даанымхакәа иара ихатәгәаԥхарала даҳәаны дцоит еибашьра. Зқьи жәшәи ҩнҩеижәи акы шықәса ииун мзазы, зны аибашьратә трибунал аҿы аус иуан, нас адивизиатә газеҭ "На штурм врага" аредакциаҿы дыҟан, ақалақь-фырхаҵа Севастопль ахьчараҿы амца қьоуқьад далагылан. Аибашьраҿы уи ихигаз ҳәашьак амам, аха ианеилга, ихәрақәа шыӷәӷәазгьы, иԥсадгьыл ахь дхынҳәит. Уимоу, зныкгьы аӷа инапаҵаҟа днеихьан, ддырбаандаҩхьан, аха иҩызцәеи иареи хаҵарыла ибналан ирыцәцеит.
Аибашьра анеилга ашьҭахь, аԥсҭазааратә ԥышәа ду имаз ихы иархәаны, ҩнапыкла ашәҟәҩыра далагеит. Аха ҩышықәсаҟа ааҵуаны, зқьи жәшәи ҩнҩеижәи бжьба шықәсазы, ииуль хәба рзы, харада ахара иқәҵаны, дыкны дҭаркит, Воркута ахгара иқәырҵеит. Иара убраҟагьы, арыцҳара сақәшәеит ҳәа игәы камыжькәа, аҩра даҿын. Аҵыхәтәан, егьшихарамыз анеилыркаа, аребилитациа изыруит, иԥсадгьылахь дхынҳәит, 1955 шықәса рзы.
Ашәҟәыҩҩы аамҭа рацәаны ицәыӡит, игәамбзеирақәа дыркит, аха аԥсҭазааратә ԥышәа рацәаны иоуит. Уи инеиԥынкыланы аусура даналага, 1955 шықәса рынахыс ауп. Адунеи дадыруа дҟазҵаз иновеллақәа анаԥиҵаз, жәашықәса рыҩныҵҟа ауп, зқьи жәшәи ҩынҩеижәи жәохәи, зқьи жәшәи хнҩеижәи фба шықәсеи рыҩныҵҟа. Арҭ ашықәсқәа рзы уи инеиԥынкыланы аус иуит, идраматә усумҭақәеи, иновеллақәеи раӷьырак зегьы аниҩыз убасҟан ауп.
Аԥсуа театр аҿы иқәдыргылеит иҭоурыхтә драма "Данаҟаи", асценариа иҩит идакументалтә фильм "Аԥсны- ишәҭыкакаҷуа тәыла ҿацәуп." Урысшәала иҭижьуеит акыр шықәса аус здиулоз иновеллақәа, 1961 шықәса рзы иҩит "Прометеи имца" ( Аламыс) ҳәа апиеса, аԥсуа театр аҭоурых иазку ашәҟә ду.
Идуу дарбан шәҟәыҩҩзаалакгьы, ихьӡ шьҭызхуа, шәҟәыҩҩык иаҳасабала ижәлар рҿы ахааназ дынзыжьуа, ҩымҭак изаанхоит… Миха Лакрба, Аԥсынгьы, уи анҭыҵгьы, ихьӡ рҳәартә, атәым бызшәақәа рахь деиҭаргартә дҟазҵаз, дышьҭызԥааз, иновеллақәа роуп. Уи урҭ аԥсышәалагьы урысшәалагьы иҩит, иҟоуп нас аԥсшәахь зеиҭагара дахьымӡаз, аха абаҩхатәра бзиаӡа змаз, Д.И.Гәлиа ихьӡ зхыу Аҳәынҭқарратә премиа алауриат Џьума Аҳәба урҭ ҟазарыла аԥсшәахь иеиҭеигеит, ирзынижьит ирымаз аколарит…
Лакрба, иара ихаҭа иҳәон еиԥш, аламыс ԥсыс ирхоуп нҵәара зықәӡам, иссиру жәлар рҳәамҭақәа, рашәақәа: "Аԥсуаа ҳмаҷуп, ҳамч арбаӷьк аҵоукыр иагоит, аха ҳаламыс ҩышә камбашь-уӷә аурхаргьы иузырҵасуам, избан акәзар, ажәаԥҟаны ишыҟоу еиԥш, еиҳагьы иӷәӷәоуп аламыс. Абри еиԥш иҟаз аламыс ауп ашәа ззиҳәоз Миха Лакрба."
Миха Лакрба адраматургиа ановеллисти деимаркуан. Аха уи идраматә ҩымҭақәа здыруа еиҳарак аԥсуа ԥхьаҩцәа роуп. Иажәабжьқәа ракәзар, урҭ рыӡбахә хара инаганы иҟоуп, бзиа ибаны ирыԥхьоит амилаҭқәа зегьы.
Ашәҟәыҩҩы ирҿиамҭақәа еиҭагоуп иара убасгьы зынӡа 27 аҳәаанырцәтәи абызшәақәа рыла. Урҭ иреиоуп адунеиаҿ еицырдыруа абызшәақәа: аурыс, аерман, афранцыз, англыз, анемец, аиспан, аҭырқә, акореиа, аболгар, аполиак, авенгер, араб уҳәа убас ирацәаӡаны.
Миха Лакрба иԥсы ҭанаҵы иҩымҭақәа зегьы еидкыланы иҭыжьны ила иамбагәышьеит. 2009 шықәса рзоуп уи иҩымҭақәа зегьы х-томкны ианҭыҵыз. Актәи атом - ановеллақәа ирызкуп, аҩбатәи атом - адраматургиатә рҿиамҭақәеи, аԥсуа театр аҭоурыхи, аҵыхәтәантәи, ахԥатәи атом- ажәеинраалақәа, астатиқәа, асалам шәҟәқәа уҳәа убас егьырҭ аматериалқәа.
Аҵыхәтәан, рацәак идуум абри сыстатиаҿы иаазгар сҭахуп Миха Лакрба иажәабжьқәа араб бызшәахь иеиҭазгаз Беируттәи алитератор Николаи Тавиль, 1959 шықәсазы Москватәи ашәҟәҭыжьырҭа "Советская литература на иностранных языках" ахьӡала иааишьҭыз ашәҟәы: "Ҳшәыҳәоит, даара ҳшәыҳәоит, францыз бызшәала иаҳзаашәышьҭырц Миха Лакрба иаԥсуа жәабжьқәа. Урҭ ажәабжьқәа даара интересс иҟаҵаны ирымоуп ҳара ҳтәыла иқәынхо, ауаажәлар рахьтә хәҭак. Араб ԥхьаҩцәеи ашәҟәыҩҩцәеи рыҟнытә асалам ҳазишәҭ иссирӡоу ановеллақәа равтор!.."
Ҳарҭ, аԥсуа шәҟәыҩҩцәа, сынтәа Миха Лакрба ишихәҭоу, Аԥсны зегьы аҵанакуа 120 шықәса ихыҵра ииубилеи ҳзымҩаԥгаӡом адунеи зегьы аҿы иҟоу ачымазара бааԥс иахҟьаны. Аха ахааназ, дарбан ԥхьаҩызаалакгьы, Аԥсынгьы, уи анҭыҵгьы, илашаӡа игәы иҭазаауеит Миха Лакрба ихьӡ ԥшӡа, иҩымҭа хазынақәа!
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Циала Иван-иԥҳа Ҷкадуа – ахореограф, Аԥсны зҽаԥсазтәыз артистка, зхәыҷаахыс акультура агьама зкхьаз, амузыка иазааигәаз аҭаацәа дрылиааит, лыԥсҭазаара иашьагәыҭхартә еиԥш анырра лнаҭеит.
"Сҭаацәа ашәаҳәара-акәашара, амузыка иазааигәан цәгьала. Ахәылбыҽха ҳанынатәоз агәылацәа мҩахыҵуан ҳаҩныҟа, санду дтәаны ачамгәыр рзалырҳәон, сабду ашәа иҳәон. Сани сашьеиҳаби агитара адырҳәон, сашьеиҵби сареи акәашара бзиа иаҳбон. Абас, еснагь ашәаҳәареи акәашареи атмосфера ахьыҟаз салиааит. Сызҭаз Ԥақәашьтәи абжьаратә школ аҟны еиҿкаан ашәаҳәареи акәашареи рыкружокқәа, саргьы уа салан. Акәашара раԥхьаӡа исзырҵоз Радион Бигәаа иакәын. Уи агәыбылра ӷәӷәа сиркит", - ҳәа лхәыҷра ашықәсқәа лгәалалыршәоит Циала Иван-иԥҳа.
Аҟәатәи акультура-ҵаралашаратә ҵараиурҭа ахореографиатә ҟәша даналга, аус луан Аҳәынҭқарратә акәашаратә ансамбль "Шьараҭын" аҿы. 1980 шықәса рзы дҭалоит Москватәи Акультура аинститут, дагьалгоит 1984 шықәса рзы. Аус луан аҵаралашаратә ҵараиурҭаҿы жәлартәи аклассикатәи кәашарақәа рырҵаҩыс.
"Москватәи Акультура аинститут саналга, ирҭаххеит сааӡаҩцәа уаҟа сааныркыларц. Усҟан уа аҵара иалгоз хышықәса уаҟа аус иур акәын, мамзар иурҭаӡомызт адиплом. Едуард Бебиа иалеиҵеит арзаҳал сҵара саналгалак Аԥсныҟа сдырхынҳәырц. Ирацәаны ишсыҳәозгьы, саанымгылаӡеит, сыԥсадгьыл ахь схынҳәит", - ҳәа лҳәоит артистка.
1993 шықәса рзы ақырҭуа-аԥсуа еибашьра аамҭаз Циала Ҷкадуаԥҳа еиҿылкаааит ахәыҷтәы хореографиатә гәыԥ "Абаза". Ари агәыԥ иахылҿиааит ахәыҷтәы хореографиатә ансамбль "Абаза", анаҩс аҳәынҭқарратә статус зауз.
"Сара еснагь исҭахын, сазхьаауан абалеттә школ аԥҵара, иагьсылшеит. Аха хара имгакәан аибашьра иалагеит. Усҟан сҭаацәа сыманы Аҟәа ҳалҵны Пицунда ақалақь ахь ҳцеит. Убраҟа ахәыҷқәа ргәы мҿыӷьырц азыҳәан, аамҭагьы цәгьан, аибашьра цон, хыбрак аҟны еидкыланы акәашара дсырҵо салагеит. Ус анацәа рхәыҷқәа рыманы исыдҵаало, инеиуа иалагеит. Сыгәгьы иҭамызт коллективк аԥысҵоит ҳәа, сара сызҿыз бзиа избоз аус акәын. Аибашьра ашьҭахь Аҟәаҟа ҳанаа, аҭаацәа сыҳәеит азыҟаҵарақәа ирыцҵахарц. Убас акәашаратә гәыԥ аԥҵахеит. Раԥхьаӡатәи ҳконцерт мҩаԥысит 1994 шықәсазы, Нури Кәарҷиа напхгара зиҭоз арҿиаратә ҩны аҟны. Ансамбль ахьыӡ "Абаза" азҭаз Нури Кәарҷиа иоуп", - ҳәа гәахәарыла дазааҭгылоит Циала Чкадуаԥҳа.
Циала Чкадуаԥҳа лансамбль "Абаза" лыманы гастроль ҳасабла атәылақәа, ақалақьқәа ирацәаны дырҭаахьан. Урҭ рхыԥхьаӡараҟны иҟоуп: Урыстәыла еиуеиԥшым ақалақьқәа, Франциа, Германиа, Польша, Швециа, Финлиандиа, Чехиа уҳәа.
"Раԥхьатәи ҳгастрольқәа 1996 шықәсазы имҩаԥган Польша. Уахь ҳцареи ҳақәгылареи аполитика цәгьа иаԥырхагахеит. Ҳҳәынҭқарра ихьыԥшым ҳәынҭқарраны иахьазхаҵамыз аҟынтә, аҳәааҟны ҳаурмыжьуа иалагеит, аԥынгылақәа ҟалеит, ақырҭцәа арзаҳал аларҵахьан ҳақәымгыларц азыҳәаны. Ари заҳаз Владислав Арӡынба ицхыраарала иаҳаулак аҳәаа ҳахыҵит. Уаҟа ҳақәгылара даара иргәаԥхеит, напеинҟьалара ҳамҩаԥыргеит. Иреиҳау адиплом ҳаԥсахеит, ари раԥхьаӡатәи иааиран ҿыц иаԥҵаз ҳансамбль азыҳәаны", - ҳәа илгәалалыршәоит Циала Чкадуаԥҳа.
Зегь реиҳа илхамышҭуа Циала Иван-иԥҳа лгәалашәараҿы иаанхеит 2010 шықәсазы Польша имҩаԥысуаз афестиваль.
"Аконцерттә программа сахьахәаԥшыз, Аԥсны ҳәа џьаргьы иарбаӡам. Ари цәгьа исгәамԥхеит. Амҩаԥгаҩ дааԥхьаны сиазҵааит, ус иҳәеит уаҟа "Қырҭтәыла, "Абаза" ҳәа ҳшану. Зынӡа мап скит, ус ҳара ҳшықәымгало атәы агәра дсыргеит. Анаҩс зегьы акоуп, ҳ-Аԥсны ахьӡала ауп ҳшықәгылаз. Цәгьа ргәы иахәеит ҳақәгылара, игыланы рнапы ҳзеинырҟьон. Афестиваль аркра ҳара иҳадыргалеит, афестиваль азыркуа гран-при иаԥсахаз роуп. Уи даара ҳгәы иахәеит. Ақәгылара ашьҭахь, амҩаԥгаҩ аҭамзаара шьҭаҵо иҳалҳәеит аҩбатәи аҭыԥ шакәу ҳзыԥсахаз. Уи зегьы зыхҟьаз ақырҭқәа имҩаԥыргоз аполитика акәын. Хьтәы ԥшшәыла иҟаз астатуетка, аԥшәы ргаманы иааганы иҳанаршьеит. Аха уи усҟаҟ ҳалахь еиқәнамҵеит, ҳара иаҳдыруан аиааира усгьы ҳара ҳшаԥсахаз", - ҳәа лгәалашәарақәа ҳацеиҩылшоит Ҷкадуаԥҳа.
Иахьатәи аамҭазы Циала Чкадуаԥҳа гәыблыла лус дазнеиуеит, ахәыҷқәа акультура агьама дыркра дазааԥсоит, урҭ рықәҿиарақәа лара лзыҳәан акырӡа аҵанакуеит.
Циала Иван-иԥҳа акәашарақәа рықәыргыларақәеи асолотә номерқәа рынагӡареи рзы акыр аконкурсқәа дырлауреатхахьеит.
Иахьа лара Аҳәынҭқарратә хәыҷтәы хореографиатә ансамбль "Абаза" асахьаркыратә напхгаҩыси акәашарақәа рышкол "Абаза" адиректорси дыҟоуп. Ари аус аҟны длывагылоуп лыԥшәма - ансамбль ахореограф хада, Аԥсны Зҽаԥсазтәыз артист Аршба Алықьса Николаи-иԥа. Лырҿиаратәи лырҵаҩратәи усуразы Циала Иван-иԥҳа Ҷкадуа илыхҵоуп Аԥсны зҽаԥсазтәыз артистка ҳәа ахьӡ.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ҷкадуаԥҳа еиҭалҳәеит ахореографиатә школ "Абаза" ааӡамҭацәа Москва аиааира шыргаз атәы
Ансамбль "Абаза" Гран-при анашьоуп Питертәи афестиваль аҿы
Афестиваль "Планета звезд" аҟны ансамбль "Абаза" актәи аҭыԥ ааннакылеит
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Иҟамзар ҟалап аԥсыуа ҭаацəарак амҳаџьырра зкьымсыз. Иҟоуп аџьамыӷəа цəгьа зыхганы зыԥсадгьыл ахь ихынҳəқəаз ҳхылҵшьҭрақəа, иҟоуп зыԥсы Амшын еиқəа изызхымгаз, ианыӡхыҵгьы зыԥсҭазаара иалҵқəаз. Иџьашьатəызаргьы, атəым жəҩан аҵаҟа ахеиқəырхара зылшазгьы маҷҩым. Иахьа, Аԥсны иуԥылоит "сабдуцəа Ҭырқəтəылантə ахынҳəра рылшеит" зҳəақəо. Убарҭ дыруаӡəкуп лабдуцəа рҭоурых ашьҭа ихыланы иҳаилзыркааз, аԥсҭазаара ганрацəала иазнеиуа, зыхшыҩ ҵаулоу, аԥсуара даара пату ззақəу, уи ала иааӡоу Нуца Џьыгə-иԥҳа Аҩӡба.
"Амҳаџьырра аамҭазы атəым тəылаҟа ихырҵəан сабду иани иаби. Сабду (саб иаб) Кадыр ихьӡын, саб Џьыгə ихьӡын. Сабду хҩык аишьцəа иман, иара дыԥшьҩыкын. Изларҳəо ала, аишьцəа зегьы сара сабду дреиҳабын. Аиҵбӡа Ҭемыр ихьӡын, Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьраҿы ԥшьҩык аҷкəынцəа зыцəҭахаз Ҭамара Аҩӡба-Езыгəбаиа лабду иакəын. Сабду иан Ҩарданԥҳан, лыхьӡ сыздыруам, аха саб излаиҳəоз ала, Гəдоуҭа араион датəын, ладатəын. Ани аби рыԥсҭазаара ианалҵ, рыхшара уа издыруадаз, издызкылодаз, сабду иашьцəа еиҵбацəа аашьҭихын, Аԥсныҟа амҩа дықəлеит", - ҳəа азгəалҭоит Нуца Аҩӡԥҳа.
Амлакреи, ахьҭакреи, аиаҭымреи дыриааир акəын зашьцəа хəыҷқəа зманы зыԥсадгьыл ахь амҩа ианылаз Кадыр Аҩӡба. Аиҵбӡа Ҭемыр усҟан быжьшықəса ракəын ихыҵуаз. Ухаҿы иузаагарым усҟан аишьцəа Аҩӡаа иаадырԥшыз агəаӷьреи ачҳареи.
"Ирулак аӡы ихыҵны Баҭымнӡа иааит. Баҭым иаанымкылаӡакəа Аԥсныҟа идəықəлеит. Сабду усҟан 15-ҟа шықəса ракəын ихыҵуаз. Амҩа агəаҿы инхеит, арахь дахьцо-дахьаауа издыруамызт сабду, дхəыҷымзи. Заҟа аамҭа амҩа иқəхаз здырхуада, ишаазгьы шьапыла мацароуп. Абас, ирулак сабду иашьцəеи иареи Аԥснынӡа иааӡеит. Мықə ақыҭаҟынтə ауп дара амҳаџьырра ишақəшəаз, ишыхҵəаз. Иаб дахьықəҵыз ақыҭа идыруан Кадыр, рынхарҭа аҭыԥ ԥшааны даннеи, уа даҽаӡə дынхахьан", - лҳəоит Нуца Аҩӡԥҳа.
Кадыр Аҩӡба иабацəа рқыҭа гəакьаҿы дынхартə еиԥш аҭагылазаашьа имоуит, инеины инхахьаз анхарҭа иимҭеит. Даагəаан, иашьцəа аашьҭихын, Мықə уаҳа даҽа дгьылк аҟны днымхаӡакəа, Аҩӡаа ахьынхо збозар ҳəа ддəықəлеит.
"Абырзенқəа ахьынхоз ҭыԥк аҿы даанагеит, Аҟəа, Ҷанба ихьӡ зху амҩаду ахь унеиаанӡа арыӷьарахь уахьыбжьало аҭыԥ аҿы акəын излаздыруа зыӡбахə сымоу амилаҭ ахьынхоз. Амҩадуқəа усҟан ас еиԥш икаххаа иауҟахыз, абнара илсны џьара мҩахəасҭак ахьырбоз икылсуазар акəхарын. Уа иахьнеиз шаҟа инхаз еилкаам, абызшəа рыздыруамызт, абырзенқəа дара рбызшəала ицəажəозар акəхарын. Сабду ҩаԥхьа иҿааихан, амҩаду даныланы дшааиуаз уажәы Ацҳа ҟаԥшь иахьаҵанакуа аҭыԥ аҿы ҽыуаҩ хаҵак дибеит. Диазҵааит: "Аҩӡбак ааигəаны џьаракыр дынхозар?" - ҳəа. Гəымсҭа ацҳа уахьныруа Ешыра ақыҭан Аҩӡаа шыҟаз иеиҳəеит", - акыр аинтерес зҵаз аҭоурых еиҭалҳəон Нуца Џьыгə-иԥҳа.
Арҭ ахҭысқəа зегьы Нуца Аҩӡԥҳа лаб иҟынтə ауп ишлаҳахьаз. Лгəы иалоуп иҵегьы инҭырҳəыцааны дзызҵаақəашаз лаб иидыруаз ажəабжьқəа шыҟаз. Аха, егьа аамҭа царгьы аиаша шыбжьамӡуа агəра лгоит.
"Кадыр егьа џьамыӷəа ихигазаргьы, Ешыра дааит, Аҩӡаа иԥшааит, драцəажəеит, анаҩс иашьцəагьы ааигеит. Убас, Уазабаа иҵəҩаншьап икит, ҳабду уа аҩны иргылеит. Уазабаа инхозгьы ҭыԥҳак дигеит, Хəарцкьиаԥҳан лара. Ҭемыр захьӡыз Алада Ешыраҟа нхара дцеит, хҩык аԥҳацəеи, хҩык аԥацəеи иман, аӡəы аҭаацəара даламлаӡакəа дшыҷкəыназ дыԥсит, егьи аԥҳацəа иман, иԥшəма илыжəлаз сыздыруам", - дцəажəон Нуца Аҩӡԥҳа.
Акыр ауадаҩра баны зыԥсадгьыл зшьапы ықəзыргылаз аишьцəа Аҩӡаа рхылҵ-рԥылҵ ҟалеит. Нуца Аҩӡԥҳа лабду ԥшьҩык аԥацəа ихылҵит: Қəҭиа, Қықма, Ардашь, Џьыгə. Лаб иакəзар, хҩык ахшара драбын, ҩыџьа аԥацəеи ԥҳаки.
"Исгəалашəоит аибашьра аԥхьа Ҭырқəтəылантəи дааит Аҩӡбак. Сара аҩнра сцахьан, дысзымбаӡеит. Абиԥарала ҳара Ҩаԥшьиԥацəа ҳархылҵшьҭроуп, Ҭырқəтəылантəи иааз ҳашьагьы Ҩаԥшьиԥацəа дреиуан, ҳагьиԥшааит. Саб дыԥсхьан, саб иашьа иҿы сашьа ацə наганы ишьны, ҳаиашьара зегьы еизганы аныҳəа изыҟарҵеит", - лҳəеит Нуца Аҩӡԥҳа.
Ҭырқəтəыла здунеи зыԥсахыз Нуца ландуи лабдуи рыԥсыбаҩ анышə иахьамадоу аҭыԥ еилкааны ирыздыруам, иахьықəнагалазгьы убас.
Аҳəаанырцə инхо, иара убас зыԥсадгьыл ахь ихынҳəқəаз ҳџьынџьуаа рлахьынҵа Нуца Џьыгə-иԥҳа еснагь дазҿлымҳауп. Лгəы иазҳауеит Аԥсныҟа нхара аӡə дааит ҳəа анлаҳауа.
Нуца Аҩӡԥҳа Қаџьаиаа дырҭацоуп. Лԥа Алиаси лҭаца Ҵəыџьԥҳа Асҭандеи ҩыџьа ахшара рымоуп. Анду илҭахуп изызҳауа лмаҭацəа лабдуцəа ирхыргаз аҭоурых рдыруазарц, уи абиԥарала имырӡӡакəа иааргаларц.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ԥхынҷкәын 25 - Sputnik. Иԥсҭазаара далҵит Гал араион аветеранцәа рахьтә иаанханы иҟаз Аибашьра Ду аветеран – Џьӷаркаа Тарас ҳәа аанацҳауеит Гал-Инфо.
Аветеран ишәышықәсахыҵранӡа хышықәса игын.
Тарас Џьӷаркаа Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду ахь днаԥхьан 18 шықәса данырҭагылаз, 1942 шықәса рзы. Егьырҭ иҩызцәеи иареи еицны ӷбала Аҟәантәи Шәачаҟа инаган. Уантәи рырҟәша Новороссиискҟа шьапыла амҩа иқәлеит Адгьыл Маҷ аҿтәи аибашьра иалахәхарц. Тарас Џьӷаркаа 18-тәи ар, 8-тәи абригада далахәын.
Адгьыл Маҷ ахы ианақәиҭыртә ашьҭахь Анапеи Тамантәи адгьылбжьахеи рхақәиҭразы деибашьуан. 1943 шықәса анҵәамҭазы Украинатәи актәи афронт далахәхеит. 1944 шықәса рзы дхәын.
Тарас Џьӷаркаа Аиааира амш даԥылеит Германиа, Лигниц ақалақь аҿы. Шықәсыбжак ашьҭахь иҩныҟа дхынҳәит.
Тарас иашьцәа еиҳабацәа ҩыџьа аибашьраҿ иҭахеит.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Милана Аџьԥҳа иаҳзеиҭалҳәеит лхаҭа дызнысыз амҩеи уаҵәтәи лыгәҭахәыцрақәеи ртәы.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Милана Аџьԥҳа даныхәыҷыз лҭаацәа лассы-лассы лжьышәа аус адуларазы Санкт-Петербургҟа дыргон ареабилитациатә центрқәа руак ахь. Анаҩс, ианлызҳа, хәышықәса ирылагӡаны аамҭа-аамҭала Аҟәа Ареспубликатә хәыҷтәы реабилитациатә центр астационар аҿы дышьҭалон. Аԥҳәызба лжьышәа аус адиулон аспециалист Ахра Чқәан.
Милана ДЦП адиагноз шылзықәгылазгьы, дхәыҷы еилҟьан. Лҩызцәа дрыцхәмаруан, ашкол ахь дныҟәон.
"Саныхәыҷыз инаркны знызаҵәыкгьы егьырҭ среиԥшым, сылшарақәа ԥкуп ҳәа схәыцра иаласымҵеит. Ашкол салгаанӡа сҩызцәеи арҵаҩцәеи рганахьала ацхыраареи, адгылареи, ажәа ҟәандақәеи рыда сылахь еиқәызҵо акагьы сгәалашәом. Аилазаараҿы схы-сгәы ахымшәақәа, уимоу аԥсҭазаара бзиа ибаны сахьышьақәгылаз сҭаацәа роуп изыбзоуроу. Сани саби аҵара сҵартә, сгәабзиара лассы-лассы ишьақәсыргылартә еиԥш алашара сырҭон, исывагылан, иахьагьы убасҵәҟьа", - лҳәоит Милана Аџьԥҳа.
Аԥҳәызба даара лгәы лнархьуеит Аԥсны зылшарақәа ԥку ахәыҷқәа реиҳараҩык ашкол иахьҭам, аҩны аҽазыҟаҵарақәа иахьырхымсуа. Дара наҟ-наҟ аилазаара ашьцылара рцәыуадаҩхоит ҳәа илԥхьаӡоит.
Ареспубликатә хәыҷтәы реабилитациатә центр Милана Аџьԥҳа аҩны илзаҩызан, аколлектив лҭаацәа реиԥш дырзыҟан. Еиҳа иҟәандоу ацәаныррақәа зыдҳәалада ҳәа санлаазҵа "аӡәгьы далсхӡом, зегьы" ҳәа саҭалкит.
Милана Аџьԥҳа лыԥсҭазаараҿы ихадоу хҭысхеит 2019 шықәсазы хәҩык лҩызцәеи лареи еиманы Нхыҵ Уаԥстәыла имҩаԥысуаз "Ҳәаа змам" захьӡыз афорум Аҟәатәи ареспубликатә хәыҷтәы реабилитациатә центр ахьӡала алахәра. Убраҟа дыззыӡырҩыз алекциақәа ирыбзоураны Милана илҵеит зылшарақәа ԥку ауаа ирзынархоу асоциалтә проектқәа рышьақәыргылашьеи рынагӡашьеи.
Аԥсныҟа даныхынҳә, иаԥылҵаз раԥхьатәи лыпроект инақәыршәаны ахымхәацәа рзы арныҟәагақәа, аколиаскақәа уҳәа ахархәара рызымҭоз рҟынтә еидкыланы, зфинанстә ҭагылазаашьа кәадаз ирызшахон гәыҳалалратә акциак аҳасабала. Анаҩс, аԥҳәызба илаҳаит ПРООН Аԥсны имҩаԥнагоз асоциалтә программа аӡбахә. Иагьылыӡбеит лыпроект рыдылгаларц.
"Усҟан сыпроект аиааиуеит ҳәа аӡәы исаиҳәазҭгьы, хымԥада ихасҵаӡомызт, закәытә цәажәароузеи ҳәа иџьасшьарын. Сара сҽаласырхәит схы ԥысшәарц, етапс сахьынӡанаӡо гәасҭарц. Агрант саԥсахеит анырҳәа, сгәырӷьеит сҳәар акагьы сымҳәеит ауп иаанаго", - агрант дшаиааиз лгәалашәоит аҭыԥҳа.
ПРООН иалнахыз Милана Аџьԥҳа лыпроект азкын Цандрыԥшь аҳаблан Агәыҳалалратә ацхырааратә центр аартра. Ус иагьыҟалеит, иҳаҩсыз 2020 шықәсазы, ԥхынҷкәын 23 аҽны аҭыԥантәи аполиклиника ахыбраҟны иаартхоит "Ҳара ҳаицуп" захьӡу зылшарақәа ԥку ауаа ацхыраара ахьроуша Ацентр. Ари ахыбра аҭыԥҳа хәыда-ԥсада илзалырԥшааит адгылара лызҭаз Цандрыԥшь аҳабла ахадара. Аҩнуҵҟа имҩаԥгаз аремонти, аофис ҩнымаҭәала аиқәыршәареи, апациентцәа ржьышәа аус адуларазы иахәҭоу маҭәахәылеи маругалеи еиқәыршәан ПРООН апрограммала.
Уажәшьҭа араҟа ахәшәтәратә баҩрҵәыреи, амассажи, апсихолог ицхыраареи роурц рылшоит Ацентр хылаԥшра знаҭо зылшарақәа ԥку ауаа.
"Сара иахьынӡаздыруа, Гагра араион аинвалидра ззышьақәыргылоу ауаа 272-ҩык ыҟоуп, Цандрыԥшь мацара 64-ҩык ҳамоуп. Апандемиа иахырҟьаны иалагалоу аԥкрақәа шаԥыххалак, ҳаспециалистцәа Сасрыҟәа Ашәбеи, Даниил Бердникови, Сабина Инаԥҳаи апациентцәа рыдкылара иалагоит. Иахьазы иаҳзааираны иҟоу рсиақәа ашьақәыргылара ҳнапы алакуп", - лажәа иацылҵоит аԥҳәызба.
Милана Аџьԥҳа аус адылулоит даҽа проектк. Уи зызку Ацентр аволонтиорцәа радыԥхьалара ауп. Русура арманшәаларазы 20-ҩык иреиҵамкәа аволонтиорцәа рымазароуп. Апроект излаҳәо ала, агәаҳәара аазырԥшуа зегьы аспециалистцәа иддырҵоит зылшарақәа ԥку ауаа аус арыдулашьа, арацәажәашьа, аилазаара раршьцылашьа уҳәа.
Милана лнапы злаку аус аҟны адгылара лырҭоит бзиа дызбо зегьы. Дарӷьажәҩаны длывагылоуп лашьеиҵбы Владислав. Аԥҳәызба илҳәеит аус здылуло апроект аиааира агар, иара волонтиорс Ацентр дшадылԥхьало.
Милана Аџьԥҳа аҭагылазаашьа лхы иархәаны зылшарақәа ԥку ауаа ргәы кармыжьарц, ирылшо аус рҽазыркырц рабжьалгоит, лхатә ԥышәа ҿырԥштәыс иааго. Рҭаацәа хазы дрыҳәоит агәрахаҵара рырҭарц аинвалидра змоу рыхшара, аамҭала лара лани лаби ишыҟарҵаз еиԥш.
Мушьни Лашәриа диит 1938 шықәса, ажьырныҳәа 16 рзы аԥсуа қыҭа Кәтол, ажәабжьҳәаҩыс хара зыхьӡ рдыруаз анхаҩы Ҭаиа Лашәриа иҭаацәараҿы. Мушьни Лашәриа ажәеинраалақәа рыҩра далагеит 10-11 шықәса анихыҵуаз аамҭазы, аа-класск змаз Кәтолтәи ашкол данҭаз. Sputnik иаиҭаз аинтервиуқәа руак аҟны иара иазгәеиҭеит:" Сара поет-лирикк иаҳасабала сжанр ала аусура иацысҵоит. Астраномиатә аамҭа арҿиара иадҳәалам, аамҭа ҭацәы амазаара иаанагаӡом улатәаны ак уҩуеит ҳәа. Уи азы иаҭахуп акомпонентқәа рацәаны. Сара саанхоит споет-лирикны, иахьынӡасылшогьы..."
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
- Мушьни Таииа-иԥа, шәылаԥш ахара инаӡоит, шәажәа акрыԥхылнадоит. Исҭахуп шәныҳәаԥхьыӡ, шәзеиӷьашьара ҳауаажәлар рҟынӡа инажәгарц.
- Ҳазҭалаз Ашықәс Ҿыц, ҳанацәа, ҳабацәа, ҳашьцәа, ҳаҳәшьцәа, ҳауаажәлар зегьы ирыдысныҳәалоит. Иҳалоу ачымазараҿкы иахьцаз иахьааз ҳамбо ибжьаӡааит, ахабар зхабару уаҳа иҳамбааит сынтәарнахыс. Аныҳәа ду алԥха ҳаҳәоит, Анцәа ду илԥха ҳаҳәоит, ҳиашьапкуеит, даҳхылаԥшааит ҳҳәоит, иҳагу-иҳабзоу ҳанаижьааит, ҳаҭаимҵааит. Ҳарҭгьы ҳазыхиазааит иара иԥҟарақәа рықәныҟәара. Иахьынӡауала гәыцқьала-ԥсыцқьала аҟазаара, абри ауп зегь раԥхьаӡа сыуаажәлар ирзеиӷьасшьо. Абас еиԥш иҟоу имариам аамҭақәа раан, ауаҩы дзакәу, иуаҩра, инамыс, иҳалалра еиҳа инарҵауланы иааԥшуеит. Ажәытәтәи аԥшьаҩыраҿы иануп: "иузааигәоу, иуԥну бзиа дба"-ҳәа. Уи ҭӡык аҟны иуцынхо иакәзар ҟалоит, инаскьаны игылоу иакәзар ҟалоит, аха убри ауаҩы ибзиабара еиҳау акымзарак ыҟам ари адунеи аҿы. Аихаҵгылара жьрацәарала аума, гәыбылрала аума, ҩызарала- ҭахрала аума, сара уажәшьҭа сықәрагьы маҷӡам, абар 84 шықәса сырҭалоит, абри аԥсҭазаараҿы избахьоу иреиҳау ирыцкыу абри акәны сахәаԥшуеит. Схаҭагьы сымҩаҿы ауадаҩрақәа изныкымкәа-иҩынтәымкәа срықәшәахьан, исзааигәаз исызгәакьаз ауаа сҿырхуан, рхы-рыԥсы сыхҭнырҵон, убриала иахьагьы сшьапы сықәгылоуп. Аихаҵгылара, наҟ-ааҟтәи агәыбылра маҷӡак ауп иаҭаху ҳәа уҳәар ауеит иара, аха убри амаҷра аҿы аду ыҟоуп, убри анагӡара ҳалшо Анцәа ҳҟаиҵааит, абзиара шәымазааит сыуаажәлар ҩаԥхьа.
- Шәыԥсҭазаара ԥсыс иахоу шәырҿиара ауп, шәажәа сахьарк ауп, уи шәаԥхьаҩцәа еилыкка иаҳдыруеит. Ҳазҭагылоу аамҭазы шәырҿиара ахырхарҭа аганахь ала иҳашәҳәарц ишәылшои, гәҭакқәас ишәымои?
- Зыԥсы ҭоу, зшьапы еихызго, змахәар зшьахәар аус ауа, зыхшыҩ цқьоу ауаҩԥсы, ҳәарас иаҭахузеи, аҳасабқәа имоуп, агәҭыхақәа имоуп, дзырхәыцуа рацәоуп. Ашәҟәыҩҩы, арҿиаҩы иакәзар, уи ҳәарада еиҳагьы. Сыԥсҭазаара алитература иазкын, изаҟаразаалак уаҳа даҽакы хадарас иалхны исымамызт, иаасылшоз ахәыҷы аԥсуа литература аҿиара, ҳпоезиа арҿиара, мамзаргьы еиҭазгома, схатәы аԥысҵома, абри иазыскит. Исылшаз сылшеит, ицаз ашықәс азы еиҭаган салгеит иагьыскьыԥхьит абиблиа ажәытәӡатәи ахәҭа, аԥсалмқәа, Аҳ Дауҭ иашәақәа, даҽакала иуҳәозар, Анцәа изку, Анцәа ибзырӡы иазку ашәақәа. Дук хара имгакәа иҭыҵран иҟоуп абарҭ Аԥсалмқәеи, уаанӡа еиҭазгахьаз Аҿатә уасиаҭи шәҟәыкны рыҩбагьы. Убри даара гәаҳәарала сазыԥшуп. Ааигәа иаԥысҵаз споемақәа руак "Ашаеҵәа" аурысшәахь аиҭагара аус аиҿкаара саҿын. Дук хара имгакәа "Молодая гвардиа" аҟны атираж нагӡаны иҭыҵып ҳәа сгәы иаанагоит мызкы ҩымз рыҩныҵҟа. Аԥсныҟа иаараны иҟоуп, ирзысшараны иҟоуп. Уи еиҭеигеит еицырдыруа аурыс поет, аиҭагаҩ, уаанӡатәи сҩымҭақәа акымкәа-ҩбамкәа еиҭазгахьаз Михаил Синельников.
- Ҿыц зыҩра шәаҿу аҩымҭақәа рыӡбахә ҳашәҳәар ҟалоума?
- Ааигәа иаԥысҵеит ҳабацәа ирызку апоема "Ҳхылҵшьҭра". Зны Пушкин иҩуан "отродословня" ҳәа, иабацәа ирызкны, дызхылҵыз ишьҭра, ихы-иҵыхәа иазкны. Дарбан уаҩԥсызаалак, иабацәа рыхьӡ рыжәла, абиԥарала, абшьҭрала 5-6 анеиқәиԥхьаӡо ыҟоуп. Баграт Шьынқәба, 10-15 абшьҭра рҟынӡа еиқәиԥхьаӡон. Саргьы сықәрахь санынаскьа ихьаазго салагеит ҳабацәа рабацәа, ҳара ашәҟәҩыра ҳамамызт, ианымызт ана-ара рҭоурых, ус зеиԥш ажәаноуп ишаҳҳәо. Анцәа иџьшьаны, аԥсуа жәлар рашәақәа ирыбзоураны, ҳабацәа ирызкуа ашәақәа, аҳәамҭақәа акымкәа-ҩбамкәа еиқәханы иҟоуп. Аха, хаз-хазы игоу, а-5-тәи, а-10-тәи, а-15-тәи ашәышықәсақәа рзы инарылыҳәҳәоз ауаа, ахацәа рыԥсҭазаара рнысымҩа хадарала иугозар, ибжьаӡны иҟоуп. Таииа Лашәриа Хәыблыхә-иԥа сизааҭгыланы, иара иҿганы инысымҩа, иабшьҭра, урҭ зҭагылаз ауадаҩрақәа, амыҟәмабарақәа ирызкны поемак зҩит, рацәакгьы идуум рацәакгьы икьаҿым иара. Убри ааигәа агазеҭ "Еҵәаџьаа" ианысҵеит, ажурнал "Аҟәа" ахь аиагара саҿуп. Уаанӡатәи сеиҭагаҩцәа Москватәиқәа аиҭагара иаҿуп. Саԥхьа иқәуп, абыржәы сызхатәоу астол аҿы, "5 томов русской поэзии" ҳәа Евгени Евтушенко еиқәиршәаз.
Аурыс поезиа зқьышықәсатәи апоетцәа аӡәаӡәала иаирбоит, убри дахьӡеит иара иԥсы анҭаз. Зеиԥш хыс иамоуп "Поет в России больше чем поет, Десять веков русской поэзии" - ҳәа. Томк ҩба-хԥа кьыла иҟоуп, уамашәа иԥшӡаны, иӷәӷәаны еиҿкааны иҭыжьуп, аурыс поезиа аҭоурых зегьы уаныԥшылоит, уаԥхьоит. Сара зны даараӡа аџьабаа баны исылшоз ала, Аԥсуа поезиа антологиа еиқәсыршәеит. Ԥыҭк анҵы сҽазыскит урысшәала убри аналаг аҟаҵара. Аха, имариамхеит, сызҿыз рацәан. Уажәгьы сгәы азхьуеит, агәаҳәара сымоуп, еизызгахьоу аматериал даараӡа ирацәоуп аԥсуа поетцәа рҩымҭақәа урысшәала еиҭагоу, рыцҳарас иҟалаз, даараӡа ирацәоуп еиҭагам. Убарҭқәа еицырхырааны егьины абри сажәымҭыҽха абас еиԥш иҟоу ашәҟәы аҭыжьра "Аԥсуа поезиа антологиа урысшәала", ҳаамҭазы акы ԥнаҟо, акы аанаго, абри гәаҳәарас исымоуп. Ҳәарада, ирацәоуп сҩызцәагьы саргьы ҳнапы злакыу, агазеҭ "Еҵәаџьаа" аҭыжьра, ажурнал "Аҟәа" аҭыжьра, Аԥсуаҭҵааратә институт аҟны аусура уҳәа.
- Шәгәаҟынтә иаауа цәаҳәақәак шәырзаԥхьарц ҳҭахуп.
- Абри ашәышықәса ҳанҭалоз, азқьышықәса уҳәаргьы ауеит, убасҟан изҩыз ацәаҳәақәа рахьтә:
"Зқьышықәса умаз Аԥсны, ҽа зқьышықәса раамҭа уҭала
Ужәлар, уҩнра еибганы, уҟаз наӡаӡа лыԥхала!
Ҳабацәа рабацәа зны, абраҟа рыҵәҩаншьап адырсит,
Уԥыршәон ӡи-мцеи еисаны, азқьышықәсқәа рымҩа уахысит…"
- Иҭабуп, Мушьни Таииа-иԥа, ҳаиҿцәажәаразы! Ҽаанбзиала шәнеиааит!
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Арҭ амшқәа рзы Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо аҧсуа ҭаацәарақәа Ажьырныҳәа мҩаԥыргоит. Традициала ишаԥу еиԥш, џьоукы аныҳәа анақәшәо амза 13 аухазы иныҳәо дыҟоуп, иҟоуп ажьира шәахьеи ԥшьашалеи иаҵагыло. Ҳара зыӡбахә ҳамоу Џьырхәа инхо Ажьиаа рҭаацәараҿы (Ажьиба Золотинск-иԥа Иури иҩнаҭа) аныҳәара мҩаԥыргоит иара анақәшәо аухазы иарбан мшызаалакгьы.
Дара рыҩнаҭаҿы абиԥарала ахьи аихеи аус адызулоз ыҟан, урҭ иахьагьы Ажьиреи Ахьиреи ирымҵаныҳәоит, аҩбагьы рымоуп. Ахьира амаа зку аиашьа еиҳабы Анатоли Ажьиба иоуп. Иури иакәзар, хазы анхара даналага, иаҿигаз Ажьира заҵәык ауп, уи ауп дзымҵаныҳәогьы. Ажьырныҳәа ахаҭа амш ааиаанӡагьы уи аҽазыҟаҵарақәа далагоит.
Адоуҳатә ҽрыцқьара изныкымкәа аӡбахә ҳҳәахьеит. Ажьырныҳәа аԥыларагьы адоуҳатә ҽрыцқьарала иалагоит. Аԥхьа игылоуп ҳәарада аныҳәаҩ ихаҿы – Ажьира, ма Ахьира амаа зкыу, аҭаацәа, ажәлантә зныҳәо. Аныҳәара мҩаԥызго аҩнаҭа ахаҵа аиҳабы Иури Ажьиба иоуп. Уи Ажьырныҳәа аламҭалаз ӡык наиқәиҭәоит, иҽирыцқьоит, иажәа раӡаны дцәажәоит, арыжәтә аҿы иҽникылоит. Иара ихаҭа иазгәеиҭоит абас: "Абри аныҳәара сагьналагоит, абас акы сакуашәа, сда еилыԥсаауа сааҟалоит, сагьналгоит – иаргьы насхыҵуеит. Ари Ҳаиҳа зымчу иҟынтә иаауа акоуп, дад, уи аныҳәара зегьы ирыхәҭам, иақәнагоу ҳәа иҟоуп", - иҳәоит Иури (Тыка) Ажьиба.
Уаҵәуха ныҳәаны еиԥш, иахьагьы рҽыдрыцқьоит, ӡык нарықәырҭәоит Ажьира иаҵагыло аҭаацәа зегьы. Ари аныҳәара иаԥхьанеиуа ихымԥадатәу ритуалуп.
Ишдыру еиԥш, аныҳәа ихадароу ашьтәа – аџьма-шьтәа ауп (аханатә шьтәас иҟаз ауаса акәын ҳәа зҳәо аҵарауаа ыҟоуп) – Шьашәы Ахьаҳ Ду ихьӡала, аха иҟоуп ацә, ма аӷаац зшьуагьы. Убас, Жьиаа рҭаацәараҿы аныҳәа аухазы шьтәас иршьуа ацә ауп, иара убас арбаӷьқәа аҭаацәа алахәылацәа рыцыԥхьаӡа – Шьашәы-рбаӷь ҳәа ззырҳәо. Абарҭ изыхныҳәаран иҟоу ашьтәақәагьы аҽрыцқьара иахысуеит.
Ажьырныҳәа ааигәахара хымш-ԥшьымш шагу зшьа карҭәаран иҟоу ашьтәа аҩны иҵадырԥхьоит. Аҵарԥхьара анаҳҳәо, уи иаанаго ашьтәа хазы иҭакны (аҩызцәа ирылаҵаны акәымкәа) ирбоит, акраҿарҵоит. Убасҵәҟьа иҵадырԥхьоит изыхныҳәараны иҟоу арбаӷьқәагьы. Убри алагьы изыхныҳәаран иҟоу ашьтәақәагьы аҽрыцқьара аетап иахысуеит уҳәар ауеит. Ашьтәа ианахныҳәо аламҭалазгьы аҿы ӡык нақәҭәаны ирыӡәӡәоит. "Уажәы абзара уҳарбоит, нас агәи-агәаҵәеи уҳарбоит" ҳәа ражәа иалаҵаны ирҳәоит, аныҳәа ашарԥазы ианныҳәо.
Ажьира иаҵагыло зегьы еицны иара аҭыԥ ахь инеиуеит. Аныҳәаҩ ишахәҭоу еиԥш ала дрықәныҳәаны (аныҳәара аимпровизациатә ҟазшьа амоуп, зҽызымԥсахуа ажәақәа шалоугьы) ашьтәа ишьуеит. Нас аҷкәынцәа наицырхырааны ашьтәа ацәа ахырхуеит, ахәҭақәа еиҿыхны ачуан иҭаҵаны иржәуеит.
Убасҵәҟьа хазы арбаӷьқәагьы ҟарҵоит. Егьырҭ аҩнрақәа рҟынтәи аҩн ду ахь иаауа аҭаацәарақәа (Иури иҷкәынцәа, иҭацацәа, имаҭацәа) досу рмарҭхәқәагьы ааргоит: рыцыҧхьаӡа арбаӷьқәеи, ашылеи, аџьыкхыши, ацәеи. Аныҳәаҩ иара убас ирхиоит ацәашьқәа досу иааргаз рцәашьхәқәа рыла.
Изыхныҳәо зегьы анымазеихалак, ахәылԥаз, ажьира иаҵагыло зегьы еицны ажьирахь инеиуеит. Аныҳәаҩ аԥхьа ашьтәа агәи-агәаҵәеи зхоу ажьраҳаратә-ҵәы изнапык аҿы икны, егьи инапала ацәашьы кны дныҳәоит. Иара абраҟа ихдыртлоит аҭыԥ аҿы иҵоу аҳаԥшьа-ҩы, иара уи аҩы алагьы иныҳәоит.
Иазгәаҭатәуп аҭыԥ ахь ишаарго ашьтәа ацәагьы. Иара дзыхныҳәаз ашьтәа агәи-агәаҵәеи маҷк-маҷк намхны, аҩы нақәҭәаны, аџьыкхыш лақәырҳәҳәы "Ачбеи Чачбеи" ирызку аритуал мҩаԥигоит, нас егьырҭгьы агьама дирбоит. Ацәашьы наганы асаҟәа ашьапаҿы икыдиҵоит.
Анаҩс арбаӷьқәагьы ргәи-ргәаҵәеи араса-ҵәқәа инархаҵаны досу хаҭа-хаҭала изтәу ихьӡ наҳәаны дрықәныҳәоит, досу ицәашьгьы наихигоит, урҭгьы уаҟа ибылуеит. Изыхныҳәо арбаӷьқәагьы рыхқәеи ршьаԥқәеи еиламырҩашьакәа иара уа инаргоит.
Аныҳәаҩ зегьы данрықәныҳәалак ашьҭахь, досу иарбаӷь агәи-агәаҵәеи агьама дирбоит. Уи ашьҭахь ажьира иаҵагылоу зегьы аҳаԥшьа-ҩы рызҭаҭәаны инадиркуеит, урҭгьы "Алԥха-агәыԥха" ҳамаз ҳәа рхы иақәныҳәоит.
Ажьираҿы иныҳәаны ианалгалак, ркәац, рыкәтыжь рыманы аҩныҟа иааиуеит, аҳаԥшьаҩгьы заҟа рҭаху нҭыганы иааргоит. Аҩны ианыныҩнало, аҩнаҭа аҭацацәа (ари Ажьира иаҵагылам) рԥылоит "Алԥха-агәыԥха шәымазааит!" ҳәа иныҳәаныԥхьо. Наҟ-ааҟ еиқәгәырӷьо еибаныҳәоит.
Аҩнаҭа аҭацацәа дара рыҩнраҿгьы ажьира рыманы иҟазар, хазы аҩны аган аҿы, ҵлак амҵан рарбаӷь рыманы инеины рхы иақәныҳәоит. Убас ҟалҵоит Иури иаҳәшьа Лиуда Ажьиба Уаҭҳара аҩнра ҳәа дахьыҟоу. Лара ҵлак ашьапаҿы днеины, ларбаӷь, лчашә, лцәашьы, лҩы наганы лныхахә ахьӡала дныҳәоит. Уи дахьыҟоу аҩны уажәы иныҳәо лыҷкәын аиҳабы шиакәу ала, "бныхахә алԥха бымазааит" ҳәа длықәныҳәоит.
Абарҭ ақьабзқәа рышьҭахь зегьы аишәачарахь иниасуеит. Араҟа ихымԥадатәуп иара убас, изыхныҳәаз ашьтәеи арбаӷьқәеи рыбаҩқәа еизганы акы иахьамҟьашьыша ҭыԥк аҿы ижны анышә аҭара. Ари аныҳәара аухашаанӡагьы агәылацәа еиҭанеиааиуеит, еибаныҳәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Аналитикеи аиҿцәажәарақәеи
Ҳлитература
уаҵәтәи
амш:
Абзагә
Аҟалӷьба
ипоезиа
азы
ажәа
09:28 24.01.2021
"Алашара ҳзырбо ауаа" апроект иаҵҵауа апоет Анатоли Лагәлаа дазааҭгылоит апоет-қәыԥш Абзагә Аҟалӷьба ирҿиара.
Аԥсуара
иалакҭоу
-
аԥхашьароуп
Апоезиа
зыԥсҭазаараз
апоет:
Владимир
Ахьиба
диижьҭеи
83
шықәса
ҵит
15:50 19.01.2021
54
Аламыс азышәаҳәаҩ: Миха Лакрба диижьҭеи 120 шықәса ҵит
Ажьырныҳәа 19 рзы 120 шықәса ҵит диижьҭеи Аԥсуа милаҭтә драматургиа ашьаҭа зкыз Миха Лакрба. Апроект "Алашара ҳзырбо ауаа" иацҵо, апоет Анатоли Лагәлаа ианҵамҭа арҿиаҩы игәалашәара иазкуп.
14:30 18.01.2021
62
Уус бзиа ианумба, узҿу зегьы башахоит: Циала Ҷкадуаԥҳа лиубилеи иазкны
Ажьырныҳәа 18, 1956 шықәса рзы диит Аԥсны зҽаԥсазтәыз артистка Циала Иван-иԥҳа Ҷкадуа. Уи лиубилеи аҽны илызку анҵамҭа ҳадылгалоит Sputnik акорреспондент Наала Гәымԥҳа.
21:00 17.01.2021
190
Атеатр, асабрада, нас акарантин, мамзаргьы РУСДРАМ аԥкрақәа ишрықәныҟәо
Ажьырныҳәа 16 рзы РУСДРАМ аҿы имҩаԥысыз амоноспектакль "Ацынҵәарах" иаркыз аԥхьарбара иаҭааз Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа илҳәоит атеатр асанитартә нормақәа ирықәшәо аԥҟарақәа ирхылаԥшны аусура алагара шалшо.
17:29 17.01.2021
2569
Адунеи иакәшаз амузыкантцәа: аишьцәа Ажьиаа рҭоурых
Блабырхәа ақыҭан ииз, заншьцәа Гәынаа рҟынтә аҟазара зшьа иалоу хҩык аишьцәа аккордеонарҳәаҩцәа Роберти, Романи, Вадими (Ларик) Ажьиаа рҭоурых ҳадылгалоит Sputnik акорреспондент Саида Жьиԥҳа.
15:35 17.01.2021
28
"Агәыӷра ԥхьаҟа сагоит": иҳаҩсыз ашықәс азы Сырма Ашәԥҳа лылкаақәа
Sputnik Аԥсны акорреспондент, аколумнист Сырма Ашәԥҳа иҳаҩсыз 2020-тәи ашықәс азы лхатә лкаақәа ҟалҵоит, ԥхьаҟатәи лгәыӷрақәа ҳацеиҩылшоит.
15:50 16.01.2021
43
Лашәриа: сыԥсҭазаара алитература иазкын, уаҳа ҽакы хадарас иалхны исымамызт
Аԥсны Жәлар рпоет, Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа Рассоциациа ахантәаҩы, иреиҳаӡоу аҳәынҭқарратә ҳамҭа "Ахьӡ-Аԥша" аорден I аҩаӡара занашьоу, Пушкин имедал иаԥсахахьоу апоет Мушьни Лашәриа ажьырныҳәа 16 рзы имшира азгәеиҭоит.
16:00 14.01.2021
246
Аҽрыцқьара, аҵарԥхьара, аныҳәара: Ажьиаа рҭаацәара Ажьырныҳәа шымҩаԥыргаз
Џьырхәа ақыҭан Ажьиба Иури иҩнаҭаҿы сынтәа имҩаԥыргаз Ажьырныҳәа аҿырԥштәала ари аныҳәа аҽазыҟаҵареи анаҩс уи амҩаԥгашьеи ирыдҳәалоу акәамаҵамақәа ртәы ҳзеиҭалҳәоит Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩы Есма Ҭодуаԥҳа.
11:25 14.01.2021
166
Жьиԥҳа Sputnik азы: сырҿиара ӡырнагеит, алшара ҿыцқәа снаҭеит
Жәларбжьаратәи аинформациатә маҵзуреи арадиои Sputnik аҿы 2020 шықәсазтәи сусура салацәажәо иазгәасҭарц сҭахуп, сырҿиаратә мҩа аӡыргараҿы акырӡа ишсыцхрааз, алшара ҿыцқәа шыснаҭаз.
16:37 12.01.2021
219
Қьар злам ареволиуциа, ма "ажәлар рызгәаҟразы"
Амчра анапахьы аагаразы Аԥсны аамҭа-аамҭала имҩаԥысуа ахынҭаҩынҭарақәа қьар шрылам, Америкаа реимакра "аԥсуа хаҿра аман" ҳәа зылԥхьаӡо азы лгәаанагара дазааҭгылоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
13:20 10.01.2021
442
"Ҳалшарақәа ҳәаа рымамзароуп": ДЦП адиагноз ззықәыргылоу Милана Аџьԥҳа лҭоурых
ДЦП адиагноз ззықәыргылоу, 22 шықәса зхыҵуа Цандрыԥшь аҳаблан инхо аԥҳәызба қәыԥш Милана Аџьԥҳа ԥсабарала лылшарақәа шԥкугьы, лара уи дақәшаҳаҭым, уимоу аилазаараҿы дшьақәгыланы егьырҭ аинвалидра змоу ауаа ацхыраара рылҭоит.
09:45 10.01.2021
122
Сусанна Ҭаниаԥҳа ҳазҭалаз ашықәс азы: ацә ауаҩы иҟәаҟәа иқәу аџьабаа ицеиҩнашоит
Иаҳхысыз ашықәс инҭагӡаны имҩаԥылгаз лусуразы лхатәы лкаақәа ҟалҵоит Sputnik аколумнист Сусанна Ҭаниаԥҳа.
15:26 07.01.2021
156
Аура шахабаала иркуеит
Аҵыхәтәантәи аамҭазы асоциалтә ҳақәа рҿы зхымҩаԥгашьа ԥшӡам аҿарацәа зну анҵамҭақәа лассы-лассы ицәырҵуа иахьалагаз зыхҟьаз, насгьы маӡала иҭыхны ауаа ирылазырҵәо ахьынӡаиашоу, иара убас аҿар рааӡара апроблемазы лгәаанагара лҳәеит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
17:18 06.01.2021
148
"Иуадаҩын, аха иссирыз хҭыслагьы иҭәын": Саида Жьиԥҳа 2020 шықәса алкаақәа ҟалҵоит
Адунеи дықәымзар ҟалап аӡәы, 2020 шықәсазы ачымазареи, ауадаҩрақәеи, аԥынгылақәеи, аԥкрақәеи зцыз аамҭан ҳәа зымҳәо, хымԥада саргьы уахь саҵанакуеит лҳәоит Sputnik аколумнист, акорреспондент Саида Жьиԥҳа. Аха убри аан иазгәалҭоит иҿыцыз арҿиаратә мҩагьы дшықәнаҵаз.
09:30 06.01.2021
28
Анцәа иаҳзааиго зегьы бзиоуп: агәыргьын шықәс иннажьыз ашьҭақәа
Иҳаҩсыз 2020-тәи ашықәс шыуадаҩызгьы, хәарҭарас иалазгьы ыҟан. Sputnik Аԥсны аколумнист, арубрика "Жәлар рдоуҳа" азы анҵамҭақәа равтор Есма Ҭодуаԥҳа илгәалалыршәоит уи лшарақәас илнаҭаз ртәы.
12:38 02.01.2021
41
Уи аҿыцәааха аҳамҭароуп: Анатоли Лагәлаа аԥсуаа ҳдоуҳатә культура аӡыргаразы
Иҳаҩсыз 2020 шықәсазы Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгылеи ажурнал "Алашара" аредакциеи русура еихишьалеит, апроект "Алашара ҳзырбо ауаа" ахҳәаа азыҟаиҵеит уи автор - ашәҟәыҩҩы, апоет, ажурнал аредактор хада Анатоли Лагәлаа.
09:50 01.01.2021
76
Ашықәс ҿыц аҭоурыхи иара иацу ахаҿсахьақәеи
Ашықәс ҿыц азгәаҭара аҭоурых ахы абаҵнахуеи, ажәларқәа рҟны азгәаҭашьақәас иҟои, аԥсуаа рамзартә ныҳәақәа ирылоума - абарҭақәа ртәы Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҭҵаарадырратә усзуҩы Есма Ҭодуаԥҳа лматериал аҿы.
09:45 20.12.2020
164
Иажәеи иуси еицын: Ефиопиа аус зуаз адипломат Григори Шәлымба иҭоурых
Африка, Ефиопиа аҳҭнықалақь Аддис-Абеба СССР амиссиа Актәи амаӡаныҟәгаҩс иҟаз Мгәыӡырхәатәи арԥыс Григори Сергеи-иԥа Шәлымба иҭоурых ҳзеиҭалҳәоит Sputnik акорреспондент Саида Жьиԥҳа.
16:45 19.12.2020
101
Зыеҵәахә камшәо апоет: Рауль Лашәриа игәалашәара иазкны
Апроект "Алашара ҳзырбо ауаа" иацҵо, Анатоли Лагәлаа иҳадигалоит аԥсуа поет, аиҭагаҩ, иара иҩыза Рауль Лашәриа игәалашәара иазку анҵамҭа.
14:00 16.12.2020
91
Кавказ шьханхыҵынтә иааз: аҵарауаҩ Мураҭ Иаган (Маан) 105 шықәса ихыҵра иазкны
Адунеиаҿы "Аамысҭа қьабз" аларҵәаҩ, аԥсуа ҵарауаҩ, афилософ Мураҭ Иаган (Маан) иԥсҭазаареи идоуҳатә мҩеи ирызкны.
Жәлар рдоуҳа
14:27 15.12.2020
34
"Уаанӡатәиқәа" ирхароуп шаҳҳәоз, иахьа ҳахьыҟоу ҳааит: афымцалашара апроблема иазкны
Иахьа Аԥсны зҭагылоу апроблемақәа иаарылукаауеит афымцамч азҵаара. Аоппозициеи амчреи ахара рыдибаҵо шықәсыла ишааиуаз, иахьатәи аҭагылазаашьаҟны ҳкылсит, апроблема ӡбашьак амиукәа ҳәа лыԥхьаӡоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
Иҵегь аҭагалара
15:30 23.01.2021
37
Апоезиа зыԥсҭазаараз апоет: Владимир Ахьиба диижьҭеи 83 шықәса ҵит
Владимир Ахьиба диижьҭеи 83 шықәса ҵит ажьырныҳәа 23 рзы, иара игәалашәара иазкуп апроект "Алашара ҳзырбо ауаа" аҳәаақәа ирҭагӡаны ашәҟәыҩҩы Анатоли Лагәлаа иазирхиаз иахьатәи ианҵамҭа.
15:08 21.01.2021
31
Гәдоуҭа ачазауад аиҳабы Лакоба алашаразы ауадаҩрақәа рзы: ҳариааироуп, уаҳа ԥсыхәа ыҟам
Афымцалашаразы иҟоу ауадаҩрақәа абзазаратә наплакқәа анырра ахьынӡа рырҭо атәы, насгьы урҭ ауадаҩрақәа ишыриаиуа атәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит Гәдоуҭатәи ачазауад аиҳабы Аслан Лакоба.
21:07 23.01.2021
30
COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11158-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8947-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 159-ҩык.
11:05 22.01.2021
29
Кәарҷиа амаинингқәа рызҵааразы: аиҳабыра алахәзар ҟалоит, уи ауп ҳзазымаиааиуагьы
Ажьырныҳәа 19 инаркны "Амшынеиқәафымцамч" афымцалашара ауааԥсыра рзынашьҭра ԥнакуа иалагеит аенергосистема ахьанҭара ахьацлаз азы. Аԥсны Жәлар Реизара аиҳабы Валери Кәарҷиа ари аҭагылазаашьа ахҳәаа аиҭеит.
17:51 22.01.2021
26
Авидеонҵамҭақәа
Бжьаниа афымцамч ахархәара аларҟәразы аштабқәа аԥҵазарц адҵа ҟаиҵеит
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа ареспубликаҿы иҟоу аенергетикатә ҭагылазаашьазы аилацәажәара мҩаԥигеит ахәаша ажьырныҳәа 22 рзы.
Иҵегь аҭагалара
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


АҞӘА, ԥхынгәы 20 - Sputnik. Урыстәыла уахыки-ҽнаки рыла 5 940-ҩык авирус рыдбалоуп арегионқәа 85 рҿы ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҿагыларазы Москва аоперштаб.
Авирус зыдбалаз рҟынтәи 26,2% аклиникатә ҟазшьақәа рныԥшуамызт.
Уахыки-ҽнаки рыла рыԥсҭазаара иалҵит 85-ҩык, ргәы бзиахеит 3 258-ҩык.
Зынӡа атәылаҿы COVID-19 иахҟьаны 12 427 ԥсыҭбара азгәаҭоуп, 553 602-ҩык ргәы бзиахахьеит.
Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аштаб адыррала, ареспубликаҿ 38 чымазара хҭыс ыҟан, урҭ рҟынтәи 37-ҩык ргәы бзиахеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 - Sputnik. Венгриеи Урыстәылеи аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит акоронавирус аҟынтәи алаҵа Венгриа азынашьҭразы ҳәа иҳәеит Венгриа адәныҟатәи аусқәеи адныҟатә хәаахәҭреи рминистр Петер Сиаиартои. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ари ԥыжәара зҭатәу милаҭтә зҵаароуп, уи ишалшо ала ирццактәуп. Алаҵа иаарласны аиуразы Урыстәылеи ҳареи аиқәшаҳаҭра ҳабжьаҳҵеит, зыгәра угаша алаҵа Венгриа аиуразы. Алаҵа арахь иаашьҭхоит х-етапкны", - ҳәа иҳәеит Сиаиарто Урыстәыла агәабзиарахьчара аминистр Михаил Мурашкои иареи Москва реиԥылара ашьҭахь.
Венгриа Афармокологиеи афатәи рмилаҭтә институт акоронавирус аҿагылараз урыстәылатәи алаҵа "Спутник V" ашәҟәы иҭанагалеит. Абас ала, Венгриа, Евроеидгыла атәылақәа рахьынтәи ираԥхьатәихеит алаҵа "Спутник V" официалла зҵакыраҿы аҟаҵара ауа. Венгриа алаҵа ҭаҩуп ирццаку апроцедура (emergency use authorization) аҳәаақәа ирҭагӡаны, "Спутник V" аклиникатә ҭҵаарақәа рдыррақәа рышьаҭалеи Венгриатәи аекспертцәа ргәаанагарақәа рышьаҭалеи.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 - Sputnik. Урыстәыла афинансқәа рминистрра ажәалагала ҟанаҵеит ԥхынгәы 1 инаркны мызкы аҩнуҵҟа ЕАЕС аиҭалалараан атауарқәа баџьдатәи рхымс еиҭакзарц - 50 евро рҟынӡеи 10 кьылак аалыҵи ҳәа. Абри азы Евразиатәи аекономикатә комиссиа (ЕЕК) аӡбара кьыԥхьуп анормативтә зинтә актқәа рыпроектқәа рфедералтә портал аҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Ажьырныҳәа 1 2019 шықәса инаркны ирыдкылан анорма, зҳәаала ахатәхархәаразы ахатәхаҿқәа баџьда 500 еврои 25 кьыла аалыҵи ииаргар ауаз. Адокумент инақәыршәаны Афинансқәа рминистрра актәи алалараан ари анорма еиқәырханы, аҩбатәи алалараани егьырҭ амза аҩнуҵҟа ралалараани еиҵартәарц ажәалагала ҟанаҵеит.
"Ԥхынгәы 1 2021 шықәса рзы ахәԥса 500 евро иашьашәалахоит, акапан 25 кьыла еиҳам мзартә мзак аҩнуҵҟа знык; ахәԥса 50 евро иашьашәалахоит, акапан 10 кьылак еиҳам мзартә мзак аҩнуҵҟа ҩынтәи хынтәи раан", - ҳәа аҳәоит адокумент аҿы.
ЕАЕС аҵакыра алалара аԥҟарақәа аус руеит аурыс-аԥсуа ҳәааҿгьы. Евразиатәи аекономикатә комиссиа аӡбарала Аԥснынтәи Урыстәылаҟа аӡәы илшоит ииаигар декларациада 25 кьыла ақыҭанхамҩаалыҵ.
Ари инахыҳәҳәо аҭагылазаашьаан ишәатәуп абаџь атауар ахәԥсаҟынтәи 30% инаӡо. Убри адагьы ақыҭанхамҩаалыҵ азы афитосанитартә сертификат хымԥадатәиуп.
Атәыла ахада аилатәараан афымцамч ахархәараз арбагақәа ааигеит. Урҭ инарықәыршәаны, 2020 шықәса рзы иҟаз ахархәара 2019 шықәсатәи ахархәара иаҿырԥшны 21 процент еиҳахеит.
Ахада адҵа ҟаиҵеит араионқәа рҿы аштабқәа аԥырҵарц, урҭ русура афымцамч ахархәара аиҵатәра иаздырхарц иҳәеит. Апроблема ӡбамхар, акадртә еиҭакрақәа мҩаԥгатәхоит ҳәа иҳәеит ахада.
Аԥхьатәи алҵшәақәа мчыбжьык иахымгакәа иҟалароуп ҳәа азгәеиҭеит Бжьаниа. Иара убас есышьыжь асааҭ 10 рзы аԥыза-министр инапынҵақәа назыгӡои ахада Иусбарҭа аиҳаби рҿаԥхьа русуразы аҳасабырба ҟарҵаларц рыдиҵеит.
"Мчыбжьык иалагӡаны араионқәа рҿы афымцамч ахархәара лаҟәымхар, ишәырҭаз адокумент аҿы иарбоу 2019 шықәсазтәи анорматив 5 % ацны аҟынӡа имнеир, араион ахада, амилициа аҟәша аиҳабы, апрокурор, аенергетик – зегьы лахь рыҭахоит, иааиуа егьи ашәахьазы русура иамххоит", - ҳәа инаҵишьит Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа.


АҞӘА, ажьырныҳәа 8– Sputnik. Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы рыԥсҭазаара иалҵхьеит 140-ҩык, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ажьырныҳәа 6 инаркны акоронавирус ззышьақәырӷәӷәаз апациентцәа ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Ажьырныҳәа 6 рзы, гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны дыԥсит 1949 шықәса рзы ииз апациент. Ажьырныҳәа 7 рзы аҟәатәи аҿкычымазаратә хәышәтәырҭаҟны лыԥсҭазаара далҵит 64 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс. Дара ирзышьақәырӷәӷәан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Ажьырныҳәа 6 рзы амобилтә госпиталь аҟны адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыхәышәтәра хьанҭаз ачымазара хада "ҩ-ганктәи ихьанҭоу аполисегментартә гәыҵәкра" ззышьақәырӷәӷәаз ҩыџьа аҳәса рыԥсҭазаара иалҵит, 1943, 1936 шықәсқәа рзы ииз.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 89-ҩык, урҭ рахьтә 74-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 26-ҩык, ибжьаратәуп - 19-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 15-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 30-ҩык. Аҟәатәи амобилтә хырхарҭарацәатә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 43-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 9613-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 7224-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 19 - Sputnik. 225 000-ҩык рҟынӡа Аладатәи арратә округ аррамаҵзурауаа фымз рыҩныҵҟа COVID-19 аҟынтә алаҵа рзыҟаҵахоит ҳәа аанацҳауеит ААО апресс-маҵзура.
Алаҵа рзыҟаҵахоит аррамаҵзурауаа рҭаацәа, аграждантә персонал. Зынӡа шәнызқьҩык рҟынӡа.
Амассатә лаҵаҟаҵара хацыркхеит Аладатәи арратә округ аҿы. Актәи акомпонент рзыҟарҵахьеит 17 000-ҩык рҟынӡа, ҩ-компонентк рзыҟарҵахьеит фнызқьҩык.
Жәабран 15 2021 шықәсанӡа арратә округ амедусҳәарҭақәа иазыԥхьагәарҭоит аҽа 60 000-ҩык алаҵа рзыҟаҵара.
Алаҵа хатәгәаԥхаралоуп ишыҟарҵо, иззыҟарҵо уи азы ашәҟәы инапы аҵеиҩуеит.
Аденовирустә вектор шьаҭас измоу алаҵа нанҳәа 11 рзы Урыстәыла агәабзиарахьчара аминистрра ашәҟәы иҭанагалеит. Абасала иара адунеи аҿы ираԥхьатәиу коронавирус SARS-COV-2 иаҿагыло лаҵоуп.
Лиолиа Тәанԥҳа лажәеинраала "Аиааира" аԥсуа жәлар риааира гимнк аҳасабала азыҟалареи лҩыза ихьӡала ашьха ақәцәахь лхалареи ртәы рҳәеит апоетесса лҩызцәа Борис Ҷолариеи Гәыли Кьычԥҳаи.
Sputnik
Апоетесса Лиолиа Тәанԥҳа диит 1952 шықәса ажьырныҳәа 19 рзы Аҟәа араион Ешыра ақыҭан. Лқыҭа гәакьаҿ абжьаратә школ даналга ашьҭахь Лиолиа, 1969 шықәса рзы аекскурсиамҩаԥгаҩцәа рзы Аҟәатәи абиуро аҿы еиҿкааз акурсқәа рҟны аҵара дахысуеит. 1970 шықәса рзы Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт агеографиа афакультет дҭалоит.
Иван Папасқьыр ихьӡ зху Амилаҭтә библиотека адиректор Борис Ҷолариеи Лиолиа Тәанԥҳаи курск аҟны аҵара еицырҵон. Иара ԥхарра дула игәалаиршәоит имшира аҽны ихьӡала Лиолиа ашьха Чегет дышхалаз.
"Сара лассы-лассы исгәалашәалоит сыстудент ԥсҭазаара. Ҳара усҟан Нхыҵ Кавказ, Черқьесск ақалақь аҟны астуденттә практика ҳахысуан. Цәыббра 20, сымшира аҽны ҳара ашьха Чегет ақәцәахь ҳхалеит. Аԥхьа аканатмҩала ҳхалон, нас шьапыла. Аӡӷабцәа рҟынтәи 4011 метра дахысны ашьха ақәцәахь ахалара зылшаз Лиолиа заҵәык лоуп. Ауаххьаан Лиолиа иазгәалҭеит "ашьха схалара ззыскыз Борис Ҷолариа имшира ауп" ҳәа. Убри ашәымҭак азы насыԥ сыманы схы збеит. Аиҩызара иаҵанакуазгьы иныҭкааны издырит", — ҳәа еиҭеиҳәоит Ҷолариа.
Иара иажәақәа рыла Лиолиа лҩызара, лыцныҟәара, лыццәажәара гәахәаран иунаҭоз.
Аиҿкаара "Аԥсны анацәа аҭынчреи асоциалтә иашареи рзы" ахантәаҩы Гәли Кьычԥҳа Лиолиа аус лыцылуан Дырмит Гәлиа Иҩны-музеи аҟны.
"Амузеи ахь усураҳәа иааиуаз зегь ззеиԥшыз ракәмызт. Лиолиа арахь усураҳәа даннеиз лажәеинраалақәа рыла деицырдыруа дҟалахьан. Усзуҩык иҳасабала даара аҭакԥхықәра иаҵагылоз уаҩын, деилыҷҷан, деиҿкаан", — лҳәоит Гәли.
Гәыли иазгәалҭоит Лиолиа лпоезиа акыр ишылзааигәоу. Бзиа илбо ажәеинраалақәа ишреиуоу "Сшьауардынқәа", "Март мза ҵэыуоит".
"Сара сзы акраҵанакуеит сԥа, Арзамеҭ Ҭарба изкны илҩыз ажәеинраала. Кәасҭа Ченгьелиа амузыка ианиҵаз лажәеинраала ссир "Аиааира" акәзар, аԥсуа жәлар риааира иагимнны иҟалеит. Иара раԥхьаӡа акәны инагӡан 1992 шықәса жьҭаара 21 рзы, Лиолиа лашьа, Аԥсны Афырхаҵа Завер Тәанба данҭаха ашьҭахь. Ҳаибашьцәа рыԥсадгьыл ахьчарахь инеиуан абри ашәа еицҳәо", — лҳәоит Гәыли.
Лиолиа лажәеинраалақәа ркьыԥхьуан: "Амцабз", "Алашара", "Апсны Ҟаԥшь". Раԥхьатәи леизга "Ашамҭаз" ҭыҵит 1981 шықәса рзы.
Лиолиа Тәанԥҳа лыԥсҭазаара далҵит 2006 шықәса абҵара 21 рзы.


Аныҳәамшқәеи аԥсшьарамшқәеи реиқәшәараан аԥсшьарамшқәа ииагахоит:
Аныҳәамшқәеи аусутә мшқәеи ирманшәаланы ахархәаразы аҩаша, ажьырныҳәа 5 ииагоуп асабша, ажьырныҳәа 16 рахь.
Амшаԥымш амҽыша, лаҵара 2 иахьақәшәо азы аҩаша, лаҵара 4 усуратә мшымкәа ишьоуп.
Аныҳәатә ԥсарамшқәа рахь иара убас иаҵанакуеит – Жәларбжьаратәи Аҳәса рымш ныҳәа март 8, Аиааира ДУ амш мшаԥы 9, Симон Кантәи имш ныҳәа – мшаԥы 23, Аԥсны азхаҵара амш – нанҳәа 26, Аиааира амш –цәыббра 30 амҽыша иахьақәшәо аҟнытә, жьҭаара 1-ԥсшьарамшуп. Абҵара 26 – Аԥсны Аконституциа амш- убасгьы ԥсшьарамшуп.
Аныҳәатә, аха усуратә мшны Аминистрцәа реилазаара ишьақәнарӷәӷәеит: Амедицинатә усзуҩ имш, Аргылаҩцәа рымш, Асовет мчра ашьақәыргылара амш – хәажәкыра 4. Иара убас аныхәатә мшқәа рахь иаҵанакуеит – мшаԥы 14 Аԥсны аҳазалхратә усзуҩцәа рзаанаҭтә мшы, ԥхынгәы 23- Абираҟ амш, нанҳәа 15- Хатәгәаԥхарала еибашьра иааз рымш, жьҭаара 11 – Аԥсны Арбџьармчқәа рымш, жьҭаара 30- Аҭҵаарадырра амш.
Агәалашәаратә усуратә мшқәа ҳәа иазгәаҭоуп: Кавказ аибашьра иалаӡыз – мшаԥы 21, Аџьынџьтәылатәи еибашьраан иҭахаз – нанҳәа 14, Аполитикатә репрессиақәа раан иҭархаз ргәаладыршәоит – жьҭаара 30, Иԥшьоу Апостол Андреи Аԥхьанаԥхьаҩ — ԥхынҷкәын 13, Лаҭа иҭахаз ргәалашәара амш — ԥхынҷкәын 14 рзы.
Урыстәылатәи атәанчахәқәа ԥхынҷкәынмза 16 инакны ԥхынҷкәынмза 31 рҟынӡа рыҭара маԥгахоит
Абанк анапхгараҭараҿы Sputnik акорреспондент ишизеиҭарҳәаз ала ԥхынҷкәынмзатәи атәанчахәқәа ршара аграфик егьырҭ амзақәа рыграфик еиԥшым. Ашәарақәа еиҳа заа имҩаԥысуеит. Ари иааиуа аныҳәамшқәа ирыдҳәалоуп.
"Ҳтәылауаа ркатегориақәа зегьы ԥхынҷкәынмзазы атәанчахәқәа рыҭахоит. Аҵыхәтәантәи акатегориақәа аԥара роуеит ԥхынҷкәын 30-31 рзы. Ари аныҳәазы ауаа аԥара ахьырҭаху азоуп. Уи адагьы ажьырныҳәамзазы жәамш иԥсшьарамшуп. Убри азы аӡбра ҳадаҳкылеит атәанчахәы ԥхынҷкәынмзазы ишәазарц", - иҳәеит Аҵәахырҭатә банк анапхгаҩ ихаҭыԥуаҩ Георги Абыхәба.
Аҵәахырҭатә банк аҿы ауааԥсыра ргәы рҽанырҵеит алашара арцәара агәаранқәа еиҳанатәыр шалшо, аҳәара ҟарҵеит аҭагылазаашьа еилкаарыла иазнеиирц.
Аԥара ашараан аиҳарак ауаа рырацәахара ашьыжьтәи аамҭазы иҟалалоит, убри азы аҳәара ҟаҵоуп ишалшо ала амш аҩбатәи ахәҭазы инеиларц.
"Акаҭран ақәҵара аус нап аркын ашықәс ҿыц ҳҭалаанӡа. Аҳабла амҩаду хада быжь-километрак инареиҳаны ибжьоуп, уи акаҭран ықәҵан. Уи ашьҭахь амҩадуқәа ҩба ҟаҵан. Еиҭа амҩадуқәа аанхеит, урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп Гагреи ҳареи ҳаимаздо, иара ихадоу ҳәа иԥхьӡоуп. Аԥсшьаҩцәа навигаторла ианаауагьы иднарбо уи амҩоуп. Амшқәа рԥырхагамхар, уи нап адыркраны иҟоуп. Аусурақәа угәы иаахәартә анагӡара иаҿуп. Еиҭа ҳгәы иҭоуп ацхыраара лас ахьыҟоу ахыбраҿы, уа уажәы амбулаториагьы ҳамоуп ачымазараҿкы змоу рзы, иара иаҳа инарҭбааны аҟаҵара. Алашара аҭагылазаашьа уажәазы еиҳа еиӷьхеит. Адҵа ҟалеижьҭеи афермақәа ахьаҿаҳхыз рацәоуп, амҳәыр ықәыргылан иахьыҟаҳҵаз ыҟоуп, афымцацәаҳәақәа иахьҿахҵәахаз ыҟоуп, уи иаразнак афымцамч ианубаалартә иҟалеит. Уигьы угәы иамыхәарц залшом", - иҳәеит Цыгәба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәызыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.


АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы иԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


Sputnik акорреспондент афонд аусуҩцәа дрыцын Аҵаа Бабадуи Асҭыԥҳаи аҳамҭақәа аныршоз. Алакә зҭааз ахәыҷқәа рҭагылазаашьеи ргәаҳәарақәеи Sputnik аматериал аҿы.
Илана Амқәабԥҳа, Sputnik
Жә-шықәса зхыҵуа Николь Џьынџьалԥҳа дышәҭышха аҵкы шкәакәа лышәҵаны лысасцәа дырԥылеит. Аҵаа Бабаду иахь илҩыз ашәҟәаҿы лара аҳәара ҟалҵеит апарпари ааҵәа аԥшра змоу атәарҭа татеи рзы. Урҭ аҩнынӡагьы илызнаган.
Сынтәа Асҭыԥҳа лроль налыгӡон афонд ахылаԥшратә хеилак алахәыла Ада Адлеиԥҳа, Аҵаа Бабаду – лара лыԥшәма Асҭамыр иакәхеит. Дара Николь аҳамҭақәа анлырҭа ашьҭахь, аҭакс лхаҭа илҩыз ажәеинраала дырзаԥхьеит.
Николь ланду ишылҳәо ала, ахәыҷы бзиа илбоит ашәаҳәара, асахьаҭыхра, акәашара. Николь лчымазара шамахамзар иуԥылом – генетикатә чмазароуп, муковисцидоз ахьӡуп. Афонд "Ашана" ацхыраарала Николь хәынтә Израильҟа дцахьеит.
Асасцәа зҭааз аӡӷаб лыԥсаӡ длырбарц иналыԥхьеит. Ника еиҭалҳәеит аԥшьбатәи акласс аҿы дыштәоу, ажәеинраалақәа рыҩра бзиа ишылбо. Асҭыԥҳа Николь данлыцкәаша ашьҭахь, ддәықәлеит егьырҭ ахәыҷқәагьы лыргәырӷьарц.
Фышықәса зхыҵуа Диана Аҵаа Бабаду ибара дшеигәырӷьазгьы, иааигәа анеира дацәыԥхашьаны лан лҽыналыдылкылеит. Аха нас, иааигәа днеины илымҳаҿы ажәеинраала изеиҭалҳәеит. Ажәеинраала лзеиҭалҳәеит Асҭыԥҳагьы. Диана Ашықәс ҿыц азы аӡахыга машьынеи акьанџьеи дырзыԥшын. Аӡӷаб лан Ирина ишеиҭалҳәо ала, Диана аӡахра бзиа илбоит, акрааҵуеит даҿуижьҭеигьы.
Диана лныҳәаз лгәылацәа хәыҷқәа дрыԥхьеит.
"Ашана" анапхгаҩы Мактина Џьынџьалԥҳа илҳәеит сынтәа акциа ишаҵанакыз 60-ҩык ахәыҷқәа.
"Сынтәагьы уаанӡеиԥш ҳхәыҷқәа зегьы рыгәҭакқәа нагӡоуп. Ҳтәылауаа ракәзар, активла рхы аладырхәит акциа. Иҟан аофис ахь аҳамҭақәа ҳазназгоз, иҟан хаҭала аҭаацәарақәа рахь инеиуаз, иҟан аԥара ҳзыназышьҭуаз ахәмаргақәа ааҳхәарц", - ҳәа еиҭалҳәоит лара.
Мактина лажәақәа рыла, аҳамҭақәа заанаҵы иаахәан. Урҭ рзы аԥареизгара иалагахьан ԥхынҷкәын 1 азы. Ауаа гәыҭбаақәа иалдыршеит сынтәагьы ҳхәыҷқәа ргәаҳәарақәа рынагӡара лҳәеит лара.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


АҞӘА, лаҵара 15 – Sputnik. Урыстәыла атуриндустриазы аҭагылазаашьақәа шыҟало иаҿырԥшны Аԥсны атуристцәа рашәарамза ахыркәшамҭазы ирыдыркылар алшоит ҳәа азгәеиҭеит арадио Sputnik аинтервиу азҭаз "Аԥсны аотелиерцәа ргильдиа" ахантәаҩы Асҭамыр Ахба.
"Иҟоу иҳаҳауала уақәгәыӷыртә иҟоуп рашәарамза анҵәамҭазы атуристцәа ҳадаҳкылартә иҟалап ҳәа. Ишҳаҳауа ала, Шәача рашәарамза агәазы атуристцәа рыԥсы ршьар ҟалоит. Роспотребнадзор еиуеиԥшым ауснагӡатәқәа ҭнаҵаауеит. Иуадаҩхар алшоит иахәҭаны иԥхьаӡоу зегь рықәныҟәара, аха Аԥсны иҟоуп аобиектқәа усеиԥш зылшо", - иҳәеит иара.
Ахба иазгәеиҭеит зегь зхьыԥшхо Урыстәыла иҟало аҭагылазаашьа шакәу, Шәачанӡа алогистика шеиҿкаахо шакәу.
Урыстәыла аҩныҵҟа анеиҭаҵ-ааиҭаҵра аԥкырақәа аԥыхны аҳәаа аартхар, Аԥсныҟа иаалар рылшоит автотуристцәа иҳәоит иара. "Аԥсны аотелиерцәа ргильдиа" ахантәаҩы Асҭамыр Ахба агәрагара имоуп акурортә сезон шыҟало, ашәарҭадаратә усхкқәа рықәныҟәареи атуристцәа рфинанстә ҭагылазаашьеи ирыдҳәалоу ауадаҩрақәа аҭыԥ роур шауагьы.
"Атуристцәа дәықәларгьы, "ахҷаҭ ахыхра" атәы уҳәартә иҟалом. Иҟоу аҿаҵақәа еиқәырхатәуп, иаар зҭаху рзы иахәҭоу аҭагылазаашьақәа аԥҵатәуп", - ҳәа иҳәоит Ахба.
Иара убасгьы иазгәеиҭеит Ԥсоутәи аҳәаа аартра азҵаарагьы хара имгакәа ишыӡбахо. Ари азҵаара даара ишәаны икапанны иазнеитәуп ҳәа иҳәоит иара.
Зегь маншәалахар иазыԥхьагәаҭоу рҟынтәи 70% атуристцәа рыдкылара алыршахоит.
Азыԥхьагәаҭарақәа рыҟаҵара макьаназ изаауп, аха аҵыхәтәантәи ахышықәса рзы цәыббра жьҭаара амзақәа рырбагақәа даара ишьахәын. Ари акыр иацхрааит ареспубликаҿы ахәыԥсақәа ахьыладырҟәуаз.
Ахба иазгәеиҭеит аԥхынтәи аиҵахара ҭагалантәи аамҭа иханарҭәааргьы шалшо.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Ажәытә аамҭахь ухьазырԥшуа агәалашәарақәеи аҭоурыхтә хҭысқәеи акырӡа ирацәоуп. Урҭ рахьтә иҟоуп маҷк иадамхаргьы сызхаану сгәы ззыбылуа асахьақәа, ажәабжьқәа, еиҳаракгьы абыргцәа реиҭаҳәамҭақәа, хаҭала дара зхааныз, рыбла ҷыц еиԥш еиҷаҳаны иныҟәыргоз раԥсуара, уи иахылҿиаауаз ақьабзқәа, аҵасқәа.
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Аԥсуаа атәым милаҭ ирыламҩашьо наџьнатә аахыс иҟазҵоз, ԥсабаралеи доуҳалеи иныҟәыргоз реихаҵгылара акәын. Аихаҵгылара анысҳәа, имӡакәа сазааҭгыларц сҭахуп ахааназы исхамшҭуа хҭыск.
Аԥсуа телерадиоеилахәыраҿы раԥхьа аусура саналагаз акәын. Ҿыц еибадырыз аҭыԥҳацәеи сареи адәаҿы игылаз иааизыхәхәашәа иҟаз сқамк аҿы ҳтәан, усҟан ҳазлацәажәахуаз здыруада?!
Ус, шьыбжьонтәи аԥсшьаратә аамҭа нырҵәаны машьынала дааҳадгылт ҳаиҳабы. Амашьына данынҭыҵ, ҭелла ацәажәара даҿын. Ҳарҭгьы ҳаиԥырхагамхап ҳгәахәзар акәхап, иҳахьхыз здыруада, ҳаура шоуроу ҳамгылакәа, ҳнаихаҵгылашәа ҳуит, ус ауп наԥшыхақә ишалҵуа. Иаҳбоит ҳаиҳабы акы дшаргәаҭеиуа, анаҩс дааҳадгылан дааԥышәарччан ус иҳәеит: "Гхак аҳасабала ишәыдшәымкылан, аха ауаҩы шәихаҵгылозар, ишахәҭоу еиԥш шәихаҵгылар шәара шәарԥшӡоит, даҽазны шәгылошәа-шәымгылошәа ҟашәымҵан…" - ҳәа.
Ас еиԥш анҳаҳа, ҳарҭгьы ашырҳәа ҳҩаҵибарҟьеит…
Арҭ ажәақәа ԥсраҽнынӡа сахьцалак исыцуп. Уажәы хәыҷык ашәхымс дынхыҵыргьы, ахьышәҭҳәа сҭыԥ аҟынтә снагылоит.
Убас еиԥш, иқәра ыҟаны саб иашьак (иԥсҭазаара далҵхьеит) аҩны дҳаман. Сан аҩны дныҩналацыԥхьаӡа ашырҳәа дҩагылон. Исгәалашәоит сан лажәақәа: "Сара егьараан иахьа аҩны сыҩналап-сдәылҵып, сыҩналацыԥхьаӡа шәымгылалан, сшәыҳәоит", - ҳәа дӷьаҵәыӷьаҵәуа иалҳәон. Аха, саб иашьа иара итәы ҟаиҵон, уажәы еиҳагьы ибзианы еилыскаауеит уи ала иҭаца шаҟа пату-ҳаҭыр лықәиҵоз, закәытә ԥсыуараз иныҟәигоз. Уимоу, агәылахәыҷқәа анааилакгьы, дара рҟынӡа ихы наганы дрыцыхәмаруан, ианцозгьы, агәашә инҭыганы иауишьҭуан, ахәыҷқәа ирбо-ираҳауа рхашҭӡом ҳәа ԥхьаӡаны.
Абарҭқәа зегьы ԥхаӡа сгәалашәараҿы инхаз, аха наунагӡа зыԥсы ҭаны иаанхаз цәырҵрақәоуп. Сара лассы-лассы ауаажәларратә транспорт ала ақыҭарахь сцалоит. Аиаша шәасҳәоит, убраҟоуп аԥсҭазаара агәҭылсара ахьызбаҵәҟьо, убраҟоуп ҳҵасқәеи ҳқьабзқәеи еиҳаракгьы иахьысгәалашәо, избанзар зықәрахь инеихьоу ауаа ахьааидтәало иргәаладыршәоит изнысхьоу, изҵысхьоу ажәытә аамҭа, урҭ шаҟа срызҿлымҳаузеи. "Анкьа ҳара ҳхаан ишыҟаз" ҳәа ажәабжь еиҭаҳәара иналагоит, саргьы слымҳа кыдҵаны сырзыӡырҩуеит, анаҩс урҭқәа сырҿиаратә усумҭақәа рҟны шаҟантә схы иасырхәахьоузеи?!
Аԥсуара аԥсы ҭоуп ҳхәышҭаарақәа рҟны алҩаҵә ҩеиуанаҵы, аԥсыуак иԥсы ҭанаҵы, адунеи аԥсуа шьҭыбжьы ықәыҩуанаҵы. Уи ус шакәу хаҭала агәра згеит Ҭырқәтәылаҟа сныҟәарақәа раан. "Унан, Аԥсны сыҟоума, сабаанагеи?" - ҳәа шаҟантә схы иазысҳәахьоузеи. Шаҟа иҵаулоузеи, шаҟа игьамоузеи амшын-нырцә инхо ҳашьцәа иныҟәырго аԥсуара. Шаҟа иџьашьатәузеи аиҳаби аиҵби реихаҵгылара, шаҟа иҿырԥшыгоузеи абырг ихымҩаԥгашьа, шаҟа аҵакы ӷәӷәоузеи рҳәахьашьҭыбжьқәа.
Сара схаҭа саҿахәҳәаҩуп Ҭырқәтәыла аԥсыуа ҭаацәарак аҿы сыла иабахьоу хҭыск. Аҩнаҭаҿы ҩыџьа аҭыԥҳацәеи ҩыџьа арԥарцәеи ыҟан, раб аџьаамахьы намазкра дыҟан. Ҳаб даанӡа каҳуак еицаҳжәып рҳәан, акаҳуа нақәыргыланы идыршит.
Ҳаидтәаланы аџьџьаҳәа хаицәажәо акаҳуа шаҳжәуаз, аҩнаҭа аԥшәма дшааз аӡәгьы иҳазгәамҭеит. Ҳааигәа дааиуан еиԥш, сзыдтәалаз ихшара ҩыҵеибарҟьан, адәахьы индәылҵит, аб иакәзар, ҳазҿыз аниба, зымҩа дынхынҳәит. Аиаша шәасҳәап, иҟалаз азныказы исзеилмыргеит. Ашьҭахь исарҳәеит раб иҿаԥхьа аԥхашьара ду ишақәшәаз, акаҳуа шыржәуаз дахьрыхҭыгәлаз хьымӡӷыс ишыркыз. Аиҳабы иҿаԥхьа акаҳуажәра даара иԥхашьароуп ҳәа иԥхьаӡоуп уаҟа.
Сгәы иԥхаӡа иҭоуп Ҭырқәтәыла инхо аԥсуа быргцәа рыҿцәажәарақәа, дара реиҭаҳәамҭақәа аныгәхьаазго, свидеонҵамҭақәа аашьҭыхны снарыдтәалоит.
"Дад, схәыҷы, аԥсуара алакҭа - ари аԥхашьароуп. Ауаҩы даныԥхашьа, иаԥсуарагьы иуаҩрагьы наигӡеит. Аԥсуареи ауаҩреи еимадазароуп, мамзар уаԥсуара бжьамҽамхоит", - иҳәеит аабыкьа сзыҿцәажәоз Ҭырқәтәыла инхо Лазба зыжәлаз ҭаҳмадак.
Аусура аганахьала лассы-лассы аҳәаанырцә сцалон иҳаҩсыз ашықәсқәа рзы. Амҩа сшықәлоз заҳауаз сан еснагь убас салҳәон: "Ҩмаҟахы бымӷаз, бҟәышны быҟаз", - ҳәа. Ари знык, ари ҩынтә, ари шаҟантә, илҳәоз лажәақәагьы рҽырыԥсахуамызт. Уи ахшыҩҵак зызкыз уажәы шаҟа еилыхха еилыскаауазеи.
Аԥсуа ичеиџьыка, иламыс, ипату… Ииашоуп, аԥсуара злеибарку амахәҭақәа ируакуп аԥсуа чеиџьыка.
"Дад, угәыла иифо имамкәа, уара иуӡыз укәац афҩы иԥынҵа ишҭасуа агьама ануба, иузыхаҳауам", - иҳәеит шәышықәса ирзааигәоу Феҳми Ашәба.
Санду лҟынтә исгәалашәоит, иҷыдоу фатәы хаак ҟаҳҵар аҩны, ҳара аишәа ҳнадтәалаанӡа, агәылацәа рхәы ҳәа иҳалҭоз рзаҳшар акәын, убас ауп сангьы. Агәылацәа ракәзаргьы - убас, уи иаанаго апатуеиқәҵара ауми.
Шаҟа иԥшӡоузеи арҭ аҵасқәа, ақьабзқәа! Аамҭа иаратәы ҟанаҵозаргьы, ҳаԥсуара хәашьрак ақәлар ҟалом, хымԥада, уи зыбзоуроу ҳарҭ зегьы ҳауп, иаԥсыуаны зхы зыԥхьаӡо. Анцәа иумырӡын ҳаԥсуара!


АҞӘА, ԥхынҷкәын 14 – Sputnik. Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 7269-ҩык ыҟоуп, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ргәы бзиахеит 5286-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 100-ҩык.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз апациент. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит ԥхынҷкәын 5 рзы иуадаҩны ихигоз акоронавирустә инфекциа иманы, иара убас уи адагьы илаз ачымазара аҽарӷәӷәеит. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит ԥхынҷкәын 12 рзы.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа. Ԥхынҷкәын 13 рзы лыԥсҭазаара далҵит 67 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс, лара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 22 рзы; убри аҽныҵәҟьа лыԥсҭазаара далҵит 78 шықәса зхыҵуаз апациентка, лара дырхәышәтәуан абҵара 30 раахыс; адырҩаҽны, ԥхынҷкәын 14 рзы иԥсҭазаара далҵит 1934 шықәсазы ииз апациент. Дара рыхҩыкгьы акоронавирустә инфекциа ҿыц рылан.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 99-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 24-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 34-ҩык апациентцәа. Рҭагылазаашьа бааԥсуп ҩыџьа. Аҟәатәи амобилтә хырхарҭарацәатә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 58-ҩык пациент. 54-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
- Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>