Неру, Џьавахарлал
Џьавахарлал Неру (Ашаблон:Lang-hi; абҵарамза 14, 1889 ш., Аллахабад — лаҵарамза 27, 1964 ш. Ниу-Дели, Индиа) – адунеи ахи аҵыхәеи рҟны еицырдыруаз политикатә усзуҩын, Индиа аԥыза-министр, М. Ганди ицнагаҩ, Адәныҟатәи аусқәа рминистр, индиатәи амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аԥхьагыла. Иара иԥҳа Индира Гандии имаҭа Раџьив Гандии Индиа ахԥатәии афбатәии аԥыза-министрцәас иҟан.
АқәыԥшраПравить
Џьавахарлал Неру диит абҵарамза 14, 1889 шықәса рзы Аллахабад, акаста варна иаҵанакуаз кашемиртәи абрахманцәа рҭаацәараҿы. Иара иан – Сваруп Рани (1863–1954), иаб – Мотилал Неру (1861–1931) – атәылаҟны зегьы иреиҳаз апартиа Индиатәи амилаҭтә конгресс анапхгаҩцәа дыруаӡәкын, раԥхьа – 1919–1920-тәи ашықәсқәа рзы, анаҩс – 1928–1929-тәи ашықәсқәа рзы. Аб иԥа Џьавахарлал (уи ихьӡ хинди аҟынтә еиҭагазар иаанагоит «драгоценный рубин») Харроу (Лондон ду) иҟаз даара заҳаҭыр ҳаракыз англиатәи ашкол ахь аҵара ҵара дишьҭуеит. Иара Британиа Ду иҟазаара аан убасгьы деицырдыруан Џьо Неру (Joe Nehru) ҳәа. 1912 шықәса рзы Неру Кембриџьтәи ауниверситет аҟны аиуристтә факультет далгеит. Иара убасгьы, Англиа иҟазаара аан иара дазҿлымҳахоит, усҟантәи аамҭазы Ладатәи Африкантәи игьежьыз, индиаа рмилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аԥыза Махатма Ганди иусура, уи иоуп анаҩс иара Џьавахарлал Неру абжьгаҩыс, политикатә рҵаҩыс изыҟалазгьы. Неру Индиаҟа даныгьежь Аллахабадҟа нхара дцоит, уа иаб напхгара зиҭоз адукаттә контора аҟны аусура далагоит. 1916 шықәса, жәабранмза 8 рзы, ааԥынра ааира иадҳәалаз аиндусцәа рныҳәа аҽны, Џьавахарлал жәаф шықәса зхыҵуаз Камала Каул ԥҳәысс дигоит. Ианеибага нахыс шықәсык ааҵхьаны, диуеит рыԥҳазаҵә, Индира зыхьӡырҵаз.
Аҿар рԥызаПравить
Аамҭаказы Неру дҟалеит ИНК активистцәа дыруаӡәкны, урҭ Индиа ахьыԥшымра иазықәԥоз ракәын амч рхы иамырхәакәа. Иара иԥсадгьыл гәакьа дахәаԥшуан, Европа аҵарадырра зауз, уаатәи акультура злаҽны иҟаз уаҩны. Махатма Ганди иабадырра, насгьы уи ауаа ирызнеигоз аҵара иалнаршеит Неру дызлыҵыз ижәлар рзааигәахара, урҭ рытрадициақәеи европатәи аидеиақәеи рзеиԥшыркра. Неру, ИНК егьырҭ аԥызацәа реиԥш, Махатма Ганди идоктрина азхеиҵон. Британиа ду аколониалтә мчрақәа изныкымкәа Неру дыкны дҭаркхьан, иааизакны иара абахҭаҟны ихигеит жәашықәса. Аха, ус шакәызгьы, Неру, Ганди иабжьгарала, аколониалтә мчрақәа аус рыцмура акомпаниа активла ихы алаирхәт, уи далахәын, убасгьы, британинтәи атауарқәа абаикот рзыҟаҵара акомпаниагьы.
ИНК ахантәаҩыПравить
1927 шықәса рзы, Неру ИНК ахантәаҩыс далхын. Иара убри ашықәсан Џьавахарлал Октиабртәи ареволиуциа жәашықәса ахыҵра иазкыз аныҳәа далахәын, иаб Мотилал Неруи, иаҳәшьа Кришнеи, иԥшәмаԥҳәыс Камалеи ицны. 1938 шықәса рзы апартиа алахәылацәа рхыԥхьаӡара хә-миллионҩык рҟынӡа инаӡеит, уи ахыԥхьаӡара жәантә еиҳахеит аханатә иҟаз аасҭа. Аха, уи аамҭазы аинуистцәеи аԥсылманцәеи рыбжьара аилибамкаарақәа аҭыԥ роуит. Аҵыхәтәантәиқәа рпартиа – Индиазегьтәи аԥсылманцәа рлига – ихьыԥшым аислам ҳәынҭқарра Пакистан – «ацқьақәа ртәыла» аԥҵаразы иқәгыло иалагеит. 1936 шықәса рзы, абахҭа данҭыҵ ашьҭахь, Лакхнау Аконгресс аҟны дықәгыло, Неру абас еиԥш аҳәамҭа ҟаиҵеит: «Сара агәра згоит, ари апроблема, адунеи зегьи Индиеи рҿаԥхьа иқәгылоу, ӡбашьас иамоу акызаҵәык ауп иҟоу – асоциализм. Сара ари ажәа анысҳәо, ус баша агуманисттә ҵакы аҵаҵаны исҳәом, уи иагәылоуп идыру анаука-аекономикатә ҵакы…. Сара избаӡом даҽа мҩак, аусура аҟамзаара, адеградациа, индиа жәлар рхьыԥшра аԥызхуа асоциализм ада даҽакы. Уи азын зда ԥсыхәа амам акәны иҟоуп инарҭбаау ареволиуциатә еиҭакрақәа, ҳара ҳполитикатәи ҳуаажәларратәи ргылараҿы, насгьы ақыҭанхамҩеи ааглыхреи рҟны амалуаа рықәгара… Уи иаанаго, ахатәы мазара амазаара аԥыхны, амал аагара иазырхоу акооперативтә аарыхра асистема ала аԥсахра ауп…»
Индиа раԥхьатәи аԥыза-министрПравить
Нанҳәамза 24, 1946 шықәса рзы Џьавахарлал Неру Индиа Аамҭалатәи аиҳабыра – Индиатәи акрал ихаҭыԥуаҩ иҟны Анагӡаратә хеилак аԥыза – министрс дҟалеит, 1947 шықәса рзы – ихьыԥшым Индиа актәи аԥыза – министрси, Адәныҟатәии Атәылахьчареи рминистррақәа аминистрси дҟалеит. 1947 шықәса, рашәарамзазы, Индиазегьтәи ахеилак ИНК абжьқәа реиҳарак ала, британиатәи ажәалагала ала Индиа ҩ-ҳәынҭқарракны ашара иақәшаҳаҭхеит. Уи алагьы иаԥҵан Индиатәи Ахеилаки Пакистани. Нанҳәамза 15, 1947 шықәса рзы Неру раԥхьаӡа акәны Дели афорт Ҟаԥшьы иахашәыршәыруа иҟаиҵеит ихьыԥшым Индиа абираҟ. Нанҳәамза 15 ауха Джавахарлал Неру абас иҳәеит:
«Аҵх аҽанааиҩнашо, адунеи зегьы ацәа ианынҭанагало, Индиа ааԥшуеит аԥсҭазааразы, ахақәиҭразы, абри игәырӷьахәу амомент азы ҳара Индиа, уи ажәлар, ихадароу ауаатәыҩса зегьы рымаҵ аура ҳаԥсҭазаара зегьы шазаҳкуа азы ҭоуба аауеит. Ҳара ҳхақәиҭра гәаҟрала иаагоу акоуп, ҳагәқәа уи иацыз ахьаа иахьагьы ирныруеит, аха уи аамҭа иазынҳажьуеит, уажәтәи ҳхәыцрақәа зегьы зызку аԥхьаҟатәи аԥеиԥш ауп. Аԥхьаҟатәи аԥеиԥш мариахом. Индиа амаҵ аура – ари иаанаго миллионҩыла ирыцҳау агәаҟра зхызгахьо рымаҵ аура ауп. Уи иаанаго шәышықәсалатәи амамзаара, ачымазарақәа, аиҟарамра рҵыхәа аԥҵәара ауп. Ҳара иҳаргылароуп аҩнра ду, зых иақәиҭу Индиа – ари аҩны аҟны инхаларц алшара роуеит ҳтәыла ахәыҷқәа зегьы».
1948 шықәса жәабранмзазы, Индиа иаанханы иҟаз аҵыхәтәантәи британиатәи архәҭақәа алҵны ицеит. 1947–1948-тәи ашықәсқәа рзы Кашмир азы Индиеи Пакистани еибашьит. Уи алҵшәақәа рыла, еимактәыс иҟаз аштат ахԥатәи ахәҭа Пакистан анапаҵаҟа иҟалеит, аха ахәҭа хада Индиа аилазаара иалаҵан.
Аиндусцәа реиҳараҩык ИНК агәра ргон. 1947 шықәсазтәи алхрақәа раан Неру ицнагаҩцәа апарламент аҟны 86% аҭыԥқәа раанкылара рылшеит. Неру ибзоурала индиатәи аҳратәрақәа зегьы Индиатәи Ахеилак адҵара илшеит – 555 рахьтә 601. 1954 шықәса рзы Индиа иадҵан франциатәи, анаҩс, 1962 шықәса рзы, португалиатәи агаҿатә анклавқәа. 1950 шықәса, ажьырныҳәамзазы, Неру иажәалагалала Индиа илыԥшааху демократиатә республиканы ирылаҳәан. Индиа Аконституциа акәзар, уи иаҵанакуан ихадароу адемократиатә хақәиҭра апринципқәа, адинхаҵара, амилаҭ, акаста ала адискриминациа аҟамҵара. Анапхгараҭара асистема акәзар, апрезидент-парламенттәын, аха амчра аиҳарак аԥыза-министр инапаҟны иҟан, иара апарламент далнахуан. Апарламент акәзар, ҩ-палатакны ишьақәгылан – ажәлар рпалатеи аштатқәа рхеилаки. 28 штат ироуит аҩныҵҟатәи автономиа, дара азин рыман рхатәы закәанԥҵареи аполициеи амазааразы, аекономикатә усура аҭышәныртәаларазы. Аамҭа цацыԥхьаӡа аштатқәа рхыԥхьаӡара иацлеит, избанзар амилаҭттә еилазаара азгәаҭаны аштат ҿыцқәа аԥҵан. 1956 шықәса абҵарамзазы иаԥҵан 14 штати аиҩызаратә ҵакырадгьылқәа фбеи. Дара зегьы ажәытәтәи аштатқәа излареиԥшымыз – еиҳа аетникатә еизыҟазаашьақәа рганахь ала еижәлантәыз ракәын. Иалагалан зегьы ирзеиԥшыз ишиашоу, еиҟароу, маӡалатәи абжьаҭара атәылауаа рзы, 21 шықәса зхыҵуаз уи азы азин иман, убасгьы иаԥҵан амажоритартә система ахаҭарнакра. Аҩныҵҟатәи аполитика.
Аекономикеи асоциалтә хырхарҭеи рҟны ареформақәа Неру аҩныҵҟатәи аполитика аҟны хықәкыс имаз Индиа ажәларқәа зегьы реинышәара акәын. Аекономика аҟны акәзар – апланркра апринципи аџьармыкьатә економикеи дрықәныҟәон. Иара шьаҭанкылатәи аиҭакрақәа, аӡбамҭақәа рыдкылара дашьҭамызт, уи алагьы илшон арыӷьаратәигьы, арымаратәигьы, агәҭатәии афракциа Аконгресс акзаара ахьчара, урҭ рыбжьара абаланс еиқәырхан. Неру ажәлар ргәырҽаниҵон: Ишәхашәмыршҭлан, аӷарра иаразнак абеиарахь ишузиамго нашанак, мамзаргьы асоциализми акапитализми аметодқәа рхархәара ала. Мҩас иҟоу акоуп – аус улатәуп, аџьа алҵшәақәа еиӷьтәтәуп, насгьы афатәаалыҵқәа ииашаны аихшара еиҿкаатәуп. Ари имариам, аамҭа зҭаху, иуадаҩу процессуп. Аҿиара змам атәылазы акапиталисттә метод ас еиԥш алшарақәа унаҭом. Планла иарбоу асоциалисттә знеишьа ацхыраара ала ауп излалыршахо ԥкра змам апрогресс, уигьы, жәаҳәарада, аамҭа аҭахуп.
Иара убасгьы, инаҵшьны иазгәеиҭон акласстәи асоциалтәи ҳәоуеиқәымшәарақәа рыршшара дшашьҭоу.
Неру ирылеиҳәеит «асоциалисттә ҿырԥшы» ала Индиа ауаажәларра раԥҵара хықәкыс ишимоу, уи иаанагоз аҳәынҭқарратә аекономикатә сектор арҿиара ахылаԥшра ӷәӷәа аҭареи, анаплак маҷқәа ацхыраара рыҭареи, асоциалтә ԥгаԥсатә система аԥҵареи ракәын. Раԥхьатәи иакыз алхрақәа раан, уи мҩаԥган 1951–1952-тәи ашықәсқәа рзы, Аконгресс 44,5% бжьы аиуит, иара убасгьы 74% аҭыԥқәа жәлар рпалата аҟны. Убри аан Неру аҳәынқарратә аекономикатә сектор арӷәӷәара дадгылаҩын. Ааглыхратә политика азы арезолиуциа аҟны Неру иазгәеиҭеит аҳәынҭқарра абџьар, атомтә енергиа, аихамҩатәи амҩатәи транспорт ахырхарҭала аҳәынҭқарра амонополиа шышьақәыргылахо. Иара убасгьы, акыр аусхкқәа, аҳаирпланргылара, амашьынаргылара, анефти арацәеи рааглыхрақәа, аметаллургиа еиқәаҵәа уҳәа рганахь ала аҳәынҭқарра заҵәык акәын азин змаз анаплак ҿыцқәа рыргыларазы. Ихадаз 17 обиект ааглыхра иадҳәалаз ҳәынҭқарратәқәаны ирылаҳәан. 1948 шықәса рзы Индиа Арезервтә банк милаҭтә банкны иҟаҵан, 1949 шықәса рзы ахатә банкқәа русурагьы аҳәынҭқарра хылаԥшра анаҭо иҟаҵан. 1950-тәи ашықәсқәа рзы Неру аграртә сектор аҟны афеодалтә, аџьатә уалдҵа аԥихит. Амалуаҩ азин имамызт қьырала адгьыл иқәаарыхуаз рықәцара, ақьырагьы ахәқәа ԥсахын. 1957 шықәса рзы имҩаԥгаз аҩбатәи алхрақәа раангьы Неру даҽазныкгьы аиааира игеит. Анаҩстәи алхрақәа раан, 1962 шықәса рзы Неру 3% процентк абжьқәа шицәыӡызгьы, амажоритартә система иабзоураны аԥыжәара игеит.
Адәныҟатәи аполитикаПравить
Неру адунеи аҟны даара пату иқәын, иара аполитикатә блокқәа реидымҵара аполитика авторцәа дыруаӡәкхеит. Зегь раԥхьа Неру иеиҳабра азхазҵаз Китаитәи Жәлар Рреспублика ауп, аха уи иалнамыршеит аҳәаатә конфликтқәа рҭышәныртәалара. Адәныҟатәи аполитика аҟны Неру 1950-тәи, 1960-тәи ашықәсқәа ралагамҭаз хырхарҭас имаз Индосҭантәи адгьылбжьахабжа аҟны европатәи аҳәынҭқаррақәа иаԥҵаны ирымаз аколониалтә анклавқәа рықәгара акәын. 1949 шықәса рзы, ҭагалан, Неру Еиду Америкатәи Аштатқәа дырҭаауеит. Ари аныҟәара иабзоураны аиҩызаратә еизыҟазаашьақәа шьақәыргылан, Индиаҟа Америкатәи акапитал аауа иалагеит, акыр аекономикатәи атехникатәи цхыраара иадҳәалаз ахырхарҭа змаз аиқәышаҳаҭрақәа анапы рыҵаҩын. Аха Неру арратә цхыраара мап ацәикит, 1962 шықәса рзы индиа-китаитәи бџьаршьҭыхралатәи аконфликт аан.
Неру аекономикатә цхыраара идикылон СССР аҟынтәгьы, аха Асовет Еидгыла азы адгылаҩыс дҟамлеит, иара еиуеиԥшым ауаажәларратә шьақәгылара змоу аҳәынҭқаррақәа ҭынч реицынхара азы дықәгылон. 1955 шықәса рзы Неру Москва даҭааит. Асовет Еидгыла аҟны иҟазаара иалагӡаны Неру еиуеиԥшым ақалақьқәа дырҭааны ибеит. Неру иԥҳа Индира Гандии иареи зықьҩыла ауаа рԥылон, иара ас еиԥш адкылара даара изыџьашьатәын. Екатеринбург ақалақь аҟны – усҟан Свердловск, Индиа аԥыза - министр азауад «Уралмаш» ахьгьы днеит, анаҩс Индиеи ари азауади аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит. Уиижьҭеи азауад 300 инарзынаԥшуа ексковатор Индиаҟа идәықәнаҵахьеит. Абасалагьы асоветтәии индиатәии аизыҟазаашьақәа шьақәгылеит.
АԥсраПравить
Ишазгәаҭоу ала, Китаии Индиеи реибашьра инаҭаз агәыхь Неру даара игәабзиара ҵнашәааит. Неру иԥсҭазаара далҵит лаҵарамза 27, 1964 шықәса рзы Дели, изцәырҵыз агәыхь иахҟьаны. Иара иуасиаҭ шәҟәы инақәыршәаны, иԥсыбаҩ былны иԥшьоу аӡиас Иамуна аҟны иԥсаҟьан.
АгәалашәараПравить
Москва, Москватәи аҳәынҭқарратә университет азааигәара Неру игәалашәара иазку абаҟа гылоуп. Ломоносов ихьӡ зху апроспект аҟни, Вернадски ихьӡ зху апроспекти реихысырҭа амҩа Џьавахарлал Неру ихьӡ ахуп. Иаԥҵоуп Џьавахарлал Неру ихьӡала апремиа. Иҟоуп, иара убасгьы, Џьавахарлал Неру ихьӡ зху алитературатә премиа. Дели ақалақь аҿы иргылоуп Џьавахарлал Неру ихьӡ зху ашьапылампыласырҭатә дәы. Џьавахарлал Неру ихьӡ зху ауниверситет. Екатеринбург – Џьавахарлал Неру ихьӡ зху абаҳча.
Урысшәала иҭыжьыз иусумҭақәаПравить
- Неру Дж. Автобиография / Джавахарлал Неру / Пер. с англ.; Переводчики: В.В. Исакович, Д.Э. Кунина, В.Ч. Павлов, В.Н. Мачавариани, Б.В. Поспелов. — М.: Издательство иностранной литературы, 1955. — 656 с. (в пер.)
- Неру Дж. Открытие Индии / Джавахарлал Неру / Пер. с англ.; Переводчики: В.В. Исакович, Д.Э. Кунина, И.С. Кливанская, В.Ч. Павлов; Ред. перевода В.Н. Мачавариани. — М.: Издательство иностранной литературы, 1955. — 652, [24] с. (в пер.)
- Неру Дж. Внешняя политика Индии. — М.: Прогресс, 1965, — 352 с.


АҞӘА, лаҵара 6 – Sputnik, Бадри Есиава. Мгәыӡырхәатәи ашкол акарантин ашьҭахь иаадыртуеит ҳәа Sputnik иазеиҭалҳәеит Гәдоуҭа араион ахадара аҵара аҟәша аиҳабы инапынҵақәа назыгӡо Светлана Аирԥҳа.
"Ичмазаҩыз ахәыҷқәеи арҵаҩцәеи ртестқәа цқьоуп, аха ҳара ашәарҭара ҳҽацәыхьаҳчарц азы даҽа мчыбжьык ахыԥхьакра рымазарц ҳаӡбеит. Ашкол аҿы аҵаратә процесс иалагоит ахԥатәии аԥшьбатәии аклассқәа рҿы ада. Уа арҵаҩцәа рҭаацәара рҟынтә иҟоуп ичмазаҩу", - лҳәеит лара.
Аҟәша аиҳабы инапынҵақәа назыгӡо лажәақәа рыла, Гәдоуҭа араион аҵаратә усҳәарҭақәа рҟны лаҵара 5 рзтәи адыррақәа рыла акоронавирус рымоуп ааҩык аҵаҩцәеи ҩыџьа арҵаҩцәеи.
Араион ашколқәа зегьы аҵара рҵоит актәи ашкол 6 акласси аҩбатәи ашкол 10 акласси рыда. Иара убасгьы акоронавирус рымоуп афонҿыцтәи ашкол аҵаҩцәа ԥшьҩыки арҵаҩцәа ҩыџьеи, аха ашкол аҿы аҵара апроцесс мҩаԥысуеит.
"Аамҭа аагеит, аҭагылазаашьа ҳашьклаԥшит. Ашкол аҿы аҵаратә процесс еиԥаҳамҟьарц ҳаӡбеит", - лҳәеит лара.
Мгәыӡырхәа ақыҭа ахада Беслан Агрба Sputnik иазеиҭеиҳәеит COVID-19 змоу рацәаҩхеит ҳәа.
Агрба иазгәеиҭеит акоронавирус змоу ақыҭауаа рхыԥхьаӡара иазҳаит алхрақәа рышьҭахь ҳәа.
"Иныҭкааны ахыԥхьаӡара сызшәаҳәом, аха ауаа еиҳа ичмазцәахеит. Акомиссиа иалахәыз ҳашкол арҵаҩцәа агәҽанызаара шрымазгьы, аҿкыра шьҭызкааз ыҟоуп. Иҟан зҭагылазаашьа уадаҩыз, аха уажәы аӡәгьы дшәарҭам. Анцәа иџьшьаны, ԥсыҭбара ыҟам", - иҳәеит ақыҭа ахада.
Гәдоуҭа араион асанитар-епидемиологиатә маҵзура аиҳабы Инга Ҷанԥҳа лажәақәа рыла, араион егьырҭ ақыҭақәа ирҿырԥшны Мгәыӡырхәа ақыҭан ичмазцәоу рацәаҩуп.
Ҷанԥҳа лажәақәа рыла, атәылаҿы алхрақәа рышьҭахь ачымазара ахы шьҭнахит избанзар аҽыхьчаратә уснагӡатәқәа иахьынӡахәҭаз еиҿкаамызт.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 14702-ы ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13660-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 222-ҩык.


Ачымазареи ахарџьи
12:28 08.09.2021 (ирҿыцуп: 13:05 20.09.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукЛюди в масках
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус зыхьуа, аха аҩны зҽызхәышәтәуа рхарџьқәеи, ахәынҭқарратә агәабзиарахьчаратә система аусушьеи ахатәы лабораториақәа разнеишьеи ртәы дазааҭгылеит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
Ачымазареи ахарџьи
Раԥхьатәи алаҵа ҟасҵеит лаҵара 18 рзы. Аҩбатәи, хымчыбжьа рышьҭахь рашәара 8 рзы. "Спутник V" захьӡу алаҵа уамак самыргәаҟит, ибзианы исхызгеит сҳәар сылшоит. Алаҵа ҟасҵеит ҳәа сгәы каршәны сызтәом, иахьынӡасылшо атранспорт, адәқьанқәа, ма аптекақәа рҿы асабрада ныҟәызгоит. Абар ҩымыз ҵит алаҵа сыласҵеижьҭеи, уажәшьҭа ацәеижьҿагылақәа (антитела) заҟа сымоу еилыскаарц азы, анализқәа асҭарц сыӡбеит.
4 Цәыббра, 13:23
Сара сахьҭаҩу актәи аполиклиникахь аҭел сасит, сынхарҭа ҭыԥ иахылаԥшуа аҳақьым Лариса Ҷкадуа исалҳәеит, уи аиԥш анализ ахатәы лабараториаҿы шакәу иахьрыдыркыло. Сашьҭалеит еилыскаарц хәыда-ԥсада иахьыҟарҵо ыҟазар ҳәа. Аиашазы, ҭаацәаныла ачымазара зхьыз, хәҩык рҟынӡа ахыԥхьаӡара ахьыҟоу, ахатәы клиникаҿы ахә ахшәааны аҭара – ус мариам. Ахатәы клиника анысҳәа аҭел сасит "Лабквест" ашҟа, дара аҭак сырҭеит анализқәа 1540 мааҭ (ахыԥхьаӡаратә), 940 мааҭ (ахаҭабзиаратә) ишаԥсоу.
Уеиҵанарӷәӷәаратәы иҟоуп ахә аҭаацәа ду рзы. Избанзар, аревакцинациа аамҭа анааиуа азы, ацәеижьҿагылақәа рыҩаӡара удырыр бзиоуп, уагымхарц, ма заа иҟаумҵарц азы. Аинформациатә хархәагақәа рҿы иқәгылало аҳақьымцәа ишазгәарҭо ала, алаҵа зегьы еиԥшны ирхыргом, иҟоуп ирласны ианынҵәо урҭ ацәеижьҿагылақәа, иҟоуп шықәсык аҟынӡа инеир аналшо. Убри аҟынтә, ауаҩы заа идырыр бзиоуп ицәеижьҿагылақәа рҭагылазаашьа.
Иахьа ҳҳақьымцәа злеилахоу ала, аинформациа аиурагьы уадаҩуп, аҭелқәа иаразнакгьы рҭак рзыҟаҵом аковид чымазцәа рхыԥхьаӡара ахьырацәоу азы. Усгьы сҽазысшәеит аилкаара иус мариамхазгьы. Акырџьара аҭел сасит, аха аҭак соуаанӡа атерапевт хада Анжела Арҷелиаԥҳа исзылҩит абас: "Ибзыҟарҵар рылшоит ареспубликатә хәшәтәырҭа алабораториаҿы хәыда-ԥсада баҳаҭыраз" (в качестве исключения). Иҭабуп, схазы мацара сашьҭам, хшыҩзышьҭра зысҭоз ҳтәылауаа абри анализ ҟарҵарц азы, ихәыдаԥсадатәиу ыҟазар аилкаара акәын ҳәа лзызҩит.
Дшеилахазгьы аҭел шьҭылхит Аҟәа ақалақь асанитартә ҳақьым хада Алла Белиаева. "Иҟан программак аамҭак азы, хәыда-ԥсада ианыҟарҵоз, уажәы иҳәынҭқарратәу алабараториақәа рҿы иҟарҵом", - саҭалкит. Асанитартә ҳақьым слазҵааит, ихымԥадатәиума ари аҩыза анализ аҟаҵара ҳәа. Лара илҳәеит: "Мап. Аҩбатәи алаҵа ашьҭахь, шықәсыбжак анаҩс, алаҵа ҿыц иҟаҵатәуп", - ҳәа аҭак сылҭеит. Ус анакәха, зыхә ҳараку анализ алаҵа злазҵаз, ма излазҵарц зҭахыу иҟаимҵар ауеит, аха даҽа ганкахьала, ауаҩы идырыр бзиоуп илаҵа амч цахьоу имцахьоу, еиқәырццакны алаҵа ҟаимҵаларц азы. Схатәы сҳәозар, даҽа ԥыҭк ашьҭахь уеизгьы иҟасҵароуп, слаҵа ахьынӡасызхаз еилыскаарц азы.
Ачымазареи ахәԥсеи уанрызхәыцуа уцәа уааҭаӡыӡоит. Иахьа зегь ирҿаку ковид иадҳәалоу азҵаатәоуп. Сыуацәеи сҭынхацәеи ари зыхьхьоу маҷҩым, урҭ рахьтә иҟоуп ахәышәтәырҭақәа рҿы изхызгаз. Абраҟа иазгәаҭатәуп, астационартә чымазцәа хәыда-ԥсада ишырхәышәтәуа, амала иҟалалоит Актемра еиԥш иҟоу зыхә цәгьоу ахәшә аҭынхацәа аахәатәыс ианрымоу. Арина захьӡу, ковид Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы изхызгаз аԥҳәыс илҳәеит, изакәызаалак акы ахә шахылымшәааз. "Даара бзиа иаҳхылаԥшуан аҳақьымцәагьы егьырҭ аперсонал иаҵанакуагьы", - ҳәа еиҭалҳәоит лара акыр дрызгәыдуны.
Ишаҳдыруа еиԥш, аҩны зҽызыхәшәтәуа ковид чмазаҩцәа маҷҩым. Абраҟа ицәырҵуеит акоммерциатә хыԥша.
Аабыкьа ачымазара ихьит акыр исзааигәаз ахаҵа. Иԥшәма ԥҳәысгьы илыхьт, аха иара еиҳа дыӷәӷәан. Азнаказы дара аҳәынҭқарратә клиникақәа рҿы ицаны агәаран иқәгылеит, аха ргәабзиара ирнамҭеит уи аҩыза алшара. Нас, рымҩа дырхеит ахатәы лабараториақәа рахь. "Комплекск анализқәа хә-нызқь мааҭ агоит аӡәы изы", - ҳәа еиҭалҳәоит зыхьӡ зырзар зҭахым сҭынха. Дара рҭаацәара рсоциалтә ҭагылазаашьа цәгьам, ишьҭырхыртә иҟоуп азы, рҽырыхәшәтәуан ахә ахшәааны. "Акапельницақәа, ахәшәқәа, амедиаҳәшьа лыхәԥса уҳәа, сыԥшәма ихәшәтәра 50 нызқь мааҭ рҟынӡа агеит", - лҳәеит сҭынха. Убри аан иазгәаҭатәуп, дара амашьына змоу шракәу, убри аҟынтә, еиҳа ирзымариан анеиааира.
Шәазхәыц, атәанчаҩы абас аҽыхәшәтәра иқәшәар заҟа изымариамхо. Ковид-19 еиҳа имарианы изхызго ирықәҿиеит, аха маҷк иаршәо рзы аԥара маҷымкәа иагоит. Аофициалтә информациа ишаҳәо ала "Аԥсны акоронавирус рыхьхьеит 25 нызқьҩык инареиҳаны ауааԥсыра, 388-ҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит". Астатистика ҳаназхьаԥшуа иазгәаҭатәуп, ҳтәыла анҭыҵ зыԥсҭазаара иалҵыз рхыԥхьаӡара арахь иалам, убри аҟынтә, даҽа абриаҟараҩык рдунеи рыԥсаххьазаргьы ауеит, ашьақәырӷәӷәара шымариамгьы. Аҳәынҭқарра Ковид-19 аҿагылара иақәханарџьуа атәы ҳазааҭгылозар, аԥыза министр ихаҭыԥуаҩ, афинансқәа рминистр Вдадимир Делба иажәақәа рыла "Ҳазҭоу ашықәс алагамҭа инаркны, нанҳәамза аҽеҩшамҭазынӡа иныхын 247,9 млн мааҭ" (апандемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны зынӡа инырххьоу – 475 миллион мааҭ инареиҳауп). Ари маҷума ҳара ҳҳәынҭқарразы, аха ачымазара аҿагылара аус хьысҳаны иахьеиҿкаау азы, аҿкы аҽоунажьуеит, уи ахарџь еиԥш аԥсыҭбарагьы ацуп.
7 Цәыббра, 10:40
Абас шакәугьы, акарантинтә ԥҟарақәа ирықәныҟәо рацәаҩым, дасу рыҩны ачымазара неиаанӡа агәра рымгозар акәхап. Уажәы абылтәы акризис злаҟоу ала, иныҟәо амашруттә таксиқәа рхыԥхьаӡара еиҵахазар ҟалап. Иахьа ашьыжь Аҟәа аҳабла ҿыц аҟынтә иаауаз амаршрутка иҭыҵыз сҩыза лажәақәа рыла, "асабрадақәагьы аӡәгьы ихамызт, атранспртгьы кәапеишәа иҭәын". Амашьынарныҟәцаҩцәа акырынтә ргәы рыҽшанырҵахьоугьы, аԥҟарақәа ирықәныҟәом, ахылаԥшрагьы амам ари аус. Акарантин ззыҟалаз, ишаҳҳәахьоу еиԥш, атеатрқәа роуп. Русдрам 40 шықәса ахыҵит. Ирыдныҳәало, исҳәарц сҭахуп уи адиректор хада Иракли Хынҭәба акырынтә акультура аминистри аиҳабыреи рахь ааԥхьарақәа шыҟаиҵахьоугьы, макьаназы аҭак ыҟам, избан, атеатрқәа рышә аркны, иаҳҳәап, атранспорт, аџьармыкьа, амшын аԥшаҳәа, ақьафурҭақәа апандемиа иадҳәаланы иаԥҵоу аԥҟарақәа ишрықәныҟәо зумбо? Изшәарҭахазеи еиҳа атеатр? Аҭак ыҟаӡам уажәгьы.Ҽаанбзиала ҳәа расҳәоит Русдрамаа, ишыдыдуеиԥш ақәа леиуам, атеатргьы ԥсеивгарак аиуп.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.


Аԥсны иаарԥшуп акоронавирустә хҭыс ҿыцқәа 138
07:35 15.09.2021 (ирҿыцуп: 08:10 15.09.2021)
© Sputnik / Григорий СысоевТестирование россиян на наличие антител к COVID-19 в Москве
© Sputnik / Григорий Сысоев/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 26375-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 21807-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 395-ҩык.
АҞӘА, цәыббра 15 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 502-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 138-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 29-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп жәҩык, ибжьаратәуп - 12-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 25-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 17-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, урҭ рахьтә хәҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - жәаҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 58-ҩык апациентцәа, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


Иҟамзар ҟалап аԥсуа ҭаацәарак Аџьынџьтәылатә Еибашьра Ду ахьааи агәырҩеи зкьымсыз, ашәы еиқәаҵәа зышәнамҵаз. Шаҟа гәараҭа рышә акызеи, шаҟа мши-ҵхи ан лҵеи иаара дазыԥшны дтәази?! Агәыӷра акәын еиқәзырхоз, уаҵәтәи ашара дзырбоз. Шьоукы ирлахьынҵахеит аԥеиԥш бзиа, аха шьоукы "абзиараз" мҳәаӡакәан, наӡаӡа атәым дгьыл аҿы анышә хьшәашәа иаднакылеит.
Наала Гәымҧҳа, Sputnik
Аишьцәа Даҭикәа, Кәынҵал, Виктор, Дикран Џьниаа рфырхаҵаратә мҩа цқьа инеиҵыхны, инарҭбааны еилкаашьа шамамызгьы, зегьы акоуп, ҧшьҩык аишьцәа гәымшәақәа ус баша рыхьыӡ мҩамсит. Дара рфырхаҵаратә ҭоурыхтә мҩа азҿлымҳауп урҭ ирхылҵыз рышьҭра иатәу, забацәа рабдуцәа рҭоурых гәыгәҭазмыжьуа, аилкаара иазҿлымҳау, рхылҵшьҭра иатәу аҿар. Аибашьцәа Џьниаа рмаҭацәа, урҭ ирхылҵыз ируаӡәку Саид Џьниеи Хамида Џьниаҧҳеи иаҳзеиҭарҳәеит дара еилыркааз, ираҳахьоу рабдуцәа знысыз аибашьратә мҩа.
Аҷандара ақыҭан инхоз Џьениа Былгьеи Григолиа Шьахәснеи рҭаацәараҟны иит хәҩык аҧацәа: Кәыкәына, Даҭикәа (Давид), Кәынҵал, Виктор, Дикран. 1920 шықәсазы раб Былгьа иҧсҭазаара далҵуеит. Иашьцәа Османи Мҳанџьыри уи ашьҭахь рҭаацәа рыманы Лыхны ақыҭахь нхара ииасуеит, Былгьа иҭаацәа нарыдкыланы.
Усҟан аамҭа цәгьан, ашкол аҭалара ус имариамызт, аха урҭ ирылшеит хәышықәсатәи аҵара аиура. Ашкол ианалга ашьҭахь, аишьцәа ирҭаххеит иҵегьы рҵара аизырҳара. Кәынҵал жәлар рыкәашара дызҿлымҳан, акәашара далан. Убраҟа ауп иҧшәмаҧҳәыс Ҷанҧҳа Зинеи иареи раҧхьаӡа иахьеибабаз. Виктор аррамаҵзура дахысуан Орловтәи арратә округ аҟны, алеитенант ичынгьы уаҟа даҧсахеит. Дикран арратә маҵзура амшынтә флот Одесса ақалақь аҟны дахысуан. Даҭикәа аӡахра азанааҭ бзиа ибон.
Абас Анцәа ишиҳәира иҟаз аҭаацәара аибашьра хлымӡаах ацәгәырҧа еилашыра даргьы амҽханакит:
"Ҳара излаҳдыруала 1941 шықәсазы Виктор арра аҟнытә ҧсеиҭакра ҳәа Аҧсны дааны дыҟан, дгьежьны данцоз иашьа Даҭикәа диманы дцеит. Даҽа хымз рышьҭахь аибашьра иалагеит, аишьцәа рҩыџьагьы цеит еибашьра, уинахыс рҭаацәеи дареи уаҳа реимадара зышьақәымгылеит, ирыҧсҭазаашьаз аӡәгьы издыруамызт", - лҭаацәаратә ҭоурых дазааҭгылоит Хамида Џьниаԥҳа.
1941 шықәсазы аибашьра ддәықәлеит рашьа Кәынҵал. Иҧа хәымз ракәын ихыҵуаз. Хышықәса Кәынҵал иҭаацәа дрымадан. Аҵыхәтәантәи ашәҟәы ааишьҭит нанҳәамза 1944 шықәсазы. Уи анахыс уаҳа ихабар ҟамлеит, хабарда дыбжьаӡит ҳәа ауп ишырдыруа. Аишьцәа реиҳабы Кәыкәына аҩны даанхеит,аҭаацәа ныҟәгатәын, иаб игәараҭа изаанмыжьит.
Ԥшьҩык арԥырцәа ран Григолиа Шьахәсна лхьаа атәы аҳәара уадаҩуп. Уахгьы-ҽынгьы Анцәа диҳәон, лҧацәа-еибга еизҩыда иаарцаз. Аха ан рыцҳа, уи лыла иамбакәан лыԥсҭазаара далҵуеит 1944 шықәса, рашәарамзазы.
Ашықәсқәа цон, аха рхабар ҳәа акагьы ыҟамызт. Ԥшьҩык аишьцәа шҭак еицҭыҵыз хабарда ибжьаӡит, атәым жәҩан аҵаҟа ирыҧсырҭахеит.
Саид Џьениа иажәақәа рыла, аинтернет ресурсқәа рхы иархәаны ирыԤшааит рабдуцәа рыхьыӡ зҳәоз анҵамҭақәа:
"Ирацәаны ҳаимдон, ҳҵаауан, еилаҳкаауан ҳабдуцәа рысҭазаашьа, рфырхаҵаратә мҩа. Шықәсқәак раҧхьа "Жәлар ргәалашәара" зыхьӡу аинтернет саит аҟны иаҳбеит аишьцәа ԥшьҩык реибашьратә шаҳаҭгатә шәҟәқәа. Уаҟа ус ианын: Џьениа Дикран Былга-иԥа, афбатәи ахысратә гәыԥ, арратә хьӡы- афлотҟаԥшь аруаҩ, Џьениа Даҭикәа арратә хьӡы -аршьаҟауаҩ, арратә хәҭа ажәеизатәи ахысратә гәыҧ Ленинградтәи афронт аҟны; Џьениа Кәынҵал арратә хьӡы-аршьаҟауаҩ; Џьениа Виктор арратә хьӡы -алеитенант,а рратә гәыҧ Орловтәи арратә округ", - иҳәеит Саид Џьниа.
Рыцҳарас иҟалаз, ҧшьҩык аишьцәа анышә иахьамадоу аӡәгьы издырӡом. Дикран (Дикәа) амшын аҟны дҭахеит ҳәа ауп ишырдыруа, аха уигьы шьақәырӷәӷәаӡам.
Иахьа аишьцәа- афырхацәа Џьниаа рышьҭра Анцәа ишиҳәара иҟоуп, рабдуцәа ирзааргаз аиааира,ахьыӡ -аҧша еиҷаҳаны, иҵегьы инарҭбаау аинформациа аиура рҽазыршәоит:
"Сашьа Саиди сареи лымкаала еиҳа ҳазҿлымҳауп ҳабдуцәа рфырхаҵаратә мҩа аилкаара. Макьана иаҳдыруа рацәамзаргьы, агәра ҳгоит иҵегьы инарҭбаау аинформациа аҧшаара шҳалшо", - лҳәоит Хамида.
Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду иалахәын 55,5 Аԥсны аҵеицәа, урҭ рахьтә 17 430-ҩык наӡаӡа аибашьра адәаҿы иаанхеит.


АҞӘА, рашәарамза 2 — Sputnik, Амра Амҷԥҳа. Жәлар рынхамҩеи аҳәынҭқарратә маҵзуреи Урыстәылатәи ракадемиаҟны лаҵарамза 27-29 рзы имҩаԥысуан Евразиатәи жәлар рассамблеиа раԥхьатәи ашьаҭаркратә еизара ду.
Аизара ду иалахәыз ААУ аректор, академик Алеко Гәарамиа иҳәеит ассамблеиа ишалшо Аԥсны еиуеиԥшым аҭагылазаашьа уадаҩқәа рцәыхьчара. Абри атәы Гәарамиа далацәажәеит радио Sputnik Аԥсны аинтервиу анеиҭоз.
Евразиатәи жәлар раԥхьатәи реизара ду иалахәын 50 тәыла рҟынтәи 1500-ҩык рҟынӡа ахаҭарнакцәа. Иуҳәар ауеит иеиҳабыратәым аиҿкаара аԥҵан ҳәа.
"Аизараҟны иҟаҵан аҳәынҭқаррақәа рхадацәа рахь ааԥхьара – адунеи аҟны аҭынчра аиқәырхаразы аҽеидкылара, аиадертә еибашьрахьы анеира алмыршара, жәларбжьаратәи атерроризм еицҿакрыла аҿагылара" — иҳәеит иара.
"Аилаҳара, аетнополитикатәии, аетномилаҭтәии еимакқәа, аибашьрақәа, амилаҭтә еиҿагыларақәа уаанӡа еицаҳзеиԥшыз аинтернационализм аԥырырхуа иалагеит. Абасеиԥш иуадаҩу аамҭақәа раан асоветтә ҵакыра иаҵанакуа ажәларқәа рзы Назарбаев иидеиа — Евразиатәи аидгыла аконцепциа акыр иактуалны иҟалеит. Уаанӡагьы абри аидеиа рылаҳәан 1994 шықәса рзы МГУ. МГУ аректор Виктор Садовничи евразиатәи аҵаратә ҵакыра идеологс дыҟан. Уажәы ари аидеологиа еиҭахацыркуп", — иҳәеит Гәарамиа.
Раԥхьатәи аевразистцәа ҳәа рзаҳҳәоит афилософцәа Николаи Трубецкои Петр Савицки. Урҭ ридеақәа аамҭақәак рышьҭахь аус рыдиулон еицырдыруа аҭоурыхдырыҩ Лев Гумилиов.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы COVID-19 злаз хҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит
23:04 03.11.2021 (ирҿыцуп: 16:59 18.11.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукГудаутская ЦРБ
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 32122-а рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 27068-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 466-ҩык.
АҞӘА, абҵара 3 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 458-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 142-а рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит 76, 87, 85 шықәса зхыҵуаз хҩык аҳәса.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 84-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 25-ҩык, ибжьаратәуп - 25-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 44-ҩык, урҭ рахьтә 15-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 11-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 34-ҩык, урҭ рахьтә быжьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 13-ҩык ачымазцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 102-а, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


Аԥсны акоронавирус здырбалаз рхыԥхьаӡара даҽа 160-ҩык ацлеит
22:53 15.10.2021 (ирҿыцуп: 17:16 18.11.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукБольница в городе Ткуарчал после ремонта
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 29656-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 24608-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 431-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 15 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 637-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 160-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭа хадаҿы лыԥсҭазаара далҵит 67 шықәса зхыҵуаз апациентка.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 93-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык, урҭ рахьтә 10-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 18-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 33-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 98-ҩык апациентцәа, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


Ԥхны мшын, жәлар рфорум "Аидгылара" аҿы хынҭаҩынҭаран. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара аншыкьуаз аамҭан. Ахҭысқәа ахьымҩаԥысуаз иахьа Д. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт ахыбраҿы акәын, усҟан уаҟа Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ыҟан. Иахьа апатриотизм мариахеит, баҩык алам амчраҿ иҟоу акритика рзура, уимоу ухы иааҭашәо уҳәаргьы ауеит.
Сызлацәажәо ахҭысқәа раамҭазы, Асовет еидгыла асистема аҿагылара гәаӷьыуацәан, Аԥсны Қырҭтәыла иамхәаҽуа аҟаҵара иазықәԥоз рыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылан. Абри зегь зхысҳәаауа, усҟантәи асистема аҿагылара иззымгәаӷьуазгьы ыҟан, иахьа ипатриот дуцәоушәа ицәажәо ԥыҭҩыкгьы налаҵаны.
1989 шықәсазы лаҵарамза анҵәамҭазы, хықәкыла иаҳҳәозар амза 25 рзы, Москва аусура иалагеит СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду. Ҳара ҳдепутатцәагьы уахь ицаны иҟан. Усҟан Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахыбра иаҭаауаз рацәаҩын Москвантәи ажәабжьқәа реилкааразы. Усҟан уажәеиԥш аимадарақәа абаҟаз, ианаауҭаху иззуҭаху аҭел уизасуагьы иҟамызт, аха "Аидгылара" ахадацәа ироуан аинформациа. Иҿыцу жәабжьк аныҟаз ахыбра азал ду аҿы ауаа ирыларҳәон. Убарҭ амшқәа рзы иааҳалаҩҩит аизараҿы ҳара ҳдепутатцәа иреиуоу аӡәы ажәа ирҭараны иҟоуп ҳәа.
Ишысгәалашәо ала, уи апартиатә еизара ду ишиашоу ицоз аефир ала иаҳдырбон. Аидгылараа рхыбраҿы иҟаз ателевизорқәа ирыдӷьазкыланы иԥшын ҳауаажәлар рхаҭарнакцәа, аха ҳара ҳтәқәа аӡәгьы атрибунахь дымнеицызт. Ажәа рырҭомашь, ишԥаҟалари анаџьалбеит ҳәа иӷьаҵәыӷьаҵәуан зыԥсадгьыл алахьынҵа иазгәаҟуаз зегьы.
Усҟан сара исхыҵуан 26 шықәса, егьырҭ сықәлацәа ԥыҭҩык реиԥш, абарҭ азҵаарақәа ахьырыӡбоз исхызгон сусура иахаршәаланы исымаз аамҭа. Сгәы иалоуп амшынҵа ахьныҟәсымгоз, избанзар аамҭа иаԥсаҟьо агәалашәарақәа рацәоуп.
Рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳажәлар ԥшын ҳдепутатцәа руаӡәы аизараҿы ажәа ирҭандаз ҳәа. Ҳаԥшын, ҳаԥшын, аха ҳа ҳтәы дцәырымҵыцызт. Иахьа дысгәалашәом дарбану, аха сҩызцәа руаӡәи сареи ҳанкараха, "Акоп икаҳуажәырҭа" ҳәа иахьашьҭаз ҳцаны каҳуак ҳжәып ҳгәахәын, ақалақь агәахьы ҳҿынаҳхеит. Ҳҭыԥ аҿы ҳнаӡарц акгьы ҳагмызт, иахьа аресторан "Санремо" ахьыҟоу унаӡаанӡа, "акомиссионтә дәқьан" ҳәа изышьҭаз ҳаваланы ҳашнеиуаз, иаҳдыруаз, уа иҵагылаз аԥсуа ԥхәыс лыбжьы ҳақәлыргеит. Зыӡбахә сымоу адәқьан аҿы ателевизор хәыҷы рыман. "Шәааи, шәааи, Арӡынба дықәгылоит", - лҳәеит лара. Убасҟан аекран аҿы избаз, уаанӡагьы издыруаз, аха уи аҽны хьшьыцбаҵас атрибуна аҟнытә Владислав Арӡынба иқәгылара еиԥш сгәы шьҭызххьо даҽа хҭыск сыԥсҭазаараҿы иҟамлацзар ҟалап.
Усҟан иара иқәгылара жәҩангәашәԥхьараны иааҳзыҟалеит, жәаха минуҭ ирҭагӡаны ҳмилаҭ зҭагылаз агеноцидтә политика иазкыз ажәахә.
Владислав Арӡынба игәалашәарақәа рҿы иҳәоит уи иқәгылара алыршара шымариамыз, ацентртә партиатә мчы ақырҭуа политика иаднацәылон азы: "Сара сааҟәымҵӡакәа ажәа сырҭарц сазықәԥон. Апартиатә иерархиа иаарылшоз зегь ҟарҵон ус иҟамларц азы. Ганкахьала ҳажәлар аҳәара ҟарҵон ҳара иаҳхаҭарнаку дықәдыргыларц, иҳауан еиуеиԥшымыз ателеграммақәа, даҽа ганкахьала, апартиатә напхгара Қырҭтәыла аинтересқәа ирызхәыцуа, сара ажәа сыҭара иацәшәон". Уи аҽны дықәдмыргылар, апротест ҟаҵаны аизара аанижьырц игәы иҭаны дыштәаз ауп ҳара ҳдепутат ажәа ширҭазгьы.
Аполитик дцәажәон жәаха минуҭ маҷк инацны, аха иахьатәи зажәа зроууа аполитикцәа дрыҿҳарԥшуазар, убри аминуҭқәа ирҭагӡаны ҳара ҳҿахәеиԥш, СССР иаланхоз амилаҭ маҷқәа рызҵаатәгьы шьҭихит. Аԥсны аразҟы далацәажәо, адепутат иажәахә аҿы иалкааны иазгәеиҭеит ақырҭуа екстремисттә политика иахҟьаны, риашашьа змам ахҭысқәа ҟалар шалшо. "Аекстремисттә мчқәа ахҭыс хадақәа Аԥсныҟа ииаргеит, ҳара ҳгәы ишаанаго ала, ауаа реидырсларазы, нас ахара ҳара ҳажәлар ирыдырҵарц азы. Ахара ҳара ҳадҵаразы уадаҩрак ыҟам, избанзар аинформациатә хархәагатә пропаганда ганкы иадцәыланы аус ауеит, убри аамҭазы аԥсуа жәлар рҿахәы аҳәарҭа рымам", - иҳәон Владислав Арӡынба уажәы-уажәы исааҭ дахәаԥшуа, ирҭаз аамҭа иҽҭагӡаны ҳажәлар рҿахәы наигӡарц азы.
Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба "Аибашьра-политикатә проблемақәа" ирызку ишәҟәаҿы иалкааны ари аҭоурых дахьалацәажәо иазгәеиҭоит аԥсуа политик Арӡынба иқәгылара ақырҭқәа адабла шыднарсыз. Ҿырԥштәысгьы иааигоит ақырҭуа шәҟәыҩҩцәа Р. Миминошвили, Г. Панџьекиӡе "аԥсуа екстремистцәа Қырҭтәыла аганахь ижәылеит, Қырҭтәылазы еиҳа иуадаҩыз аамҭазы" ҳәа усҟан ишырҩуаз.
Ииашаҵәҟьаны, Арӡынба иҩыза уи аизараҿы ицәырҵра ҳаӷацәа ршьара иқәнарҟьеит, аха ари аҩыза ақәгылара усҟан ҳара ҳажәлар ргәы шьҭнахит, адунеи зегь ҳара иаҳтәушәа ҳааҟалеит. Абри ақәгылара анаҩсанҵәҟьа Владислав Арӡынба аԥсуа жәлар дырфырхаҵа хаданы, дырҿахәҳәаганы дааҟалеит, уи аԥхьагьы бзиа ирбахьаз шиакәызгьы.
Иамааз ҷыдарас СССР Жәлар рдепутатцәа Актәи реизараҿы ажәа зҳәаз Владислав Арӡынба иқәгылара? Сгәанала, адепутат Арӡынба иажәа араӡара, аҭоурых агәыларԥшра, ԥықәсларада иажәахә анагӡара, шықәсы рацәала ҳажәлар рхаҭарнакцәа ззықәԥоз азҵаатәы ӷьеҩла атрибуна хадаҟынтә ацәыргара, насгьы даҽак иаламҩашьоз агәаӷьра ду зныԥшуаз ихьшьыцба ҭеиҭԥш уҳәа, шәышықәса рахь знык иуԥыло аҿахәҳәаҩы диины даақәгылеит рашәара 2, 1989 шықәса рзы ҳара ҳажәлар рҿаԥхьа. Абарҭ аҷыдарақәа зегьы аӡәы ихаҿраҿы еизганы иҟан азоуп Арӡынба дыԥхьагыланы дҟазҵазгьы ҳара ҳхьыԥшымра азықәԥараҿы.
Аполититолог Андраник Миграниан Арӡынба изы абас иҳәеит: "Арӡынба имҽхак акыр иҭбаан, Арӡынба Аԥсны аҵкыс деиҳан", - адунеитә политикцәа дрыҵамхо дшыҟаз аарԥшуа.
Исыздыруам заҟантә сеиҭахәаԥшхьоу еицырдыруа Арӡынба иқәгылара, аха убасҟан еиԥш, иахьагьы урҭ ахҭысқәа анымҩаԥысуа иахьакәушәа сааҟалоит, убасҟан еиԥш иахьагьы агәадура сызцәырҵуеит.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар алшоит.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аԥсны иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла 120-ҩык COVID-19 рыхьит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит
23:30 05.11.2021 (ирҿыцуп: 17:00 18.11.2021)
© Sputnik / Марианна Кубрава Мобильный госпиталь Минобороны России
© Sputnik / Марианна Кубрава
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 32378-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 27170 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 469-ҩык.
АҞӘА, абҵара 5 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 534-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 120-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәса рзы ииз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 88-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 45-ҩык, ибжьаратәуп - 38-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 42-а, урҭ рахьтә 13-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 20-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 35-ҩык, урҭ рахьтә быжьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы жәҩык ачымазцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 103-ҩык, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


АҞӘА, ажьырныҳәа 29 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ажьырныҳәа 29 рзы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб:
- 87 шықәса зхыҵуаз апациент, акоронавирустә инфекциа ҿыци ахәышәтәырҭанҭыҵтәи аполисегментартә гәыҵәкреи адиагноз ззышьақәыргылаз;
- 1931 шықәса рзы ииз апациентка, акоронавирустә инфекциа ҿыци ахәышәтәырҭанҭыҵтәи аполисегментартә гәыҵәкреи адиагноз ззышьақәыргылаз.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 120-ҩык, урҭ рахьтә 105-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 30-ҩык, ибжьаратәуп - 46-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 34-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 43-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11520-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 9820-а, рыԥсҭазаара иалҵит 172-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ажьырныҳәа 29, 1918 шықәсазы иқәыргылан ҳмилаҭтә театртә ҟазара ашьаҭа зкыз раԥхьаӡатәи аԥсуа спектакль. Аԥсуа драматургиа ажанр хацзыркыз ҳәа дыԥхьаӡоуп иахьа Аԥсуа драматә театр зыхьӡ аху ашәҟәыҩҩы Самсон Ҷанба.
Арифа Қапԥҳа
Самсон Иаков-иԥа Ҷанба диит рашәарамза 18, 1886 шықәсазы Кәыдрытәи ауезд Аҭара ақыҭан (иахьатәи Очамчыра араион – аред.) анхаҩ ӷар иҭаацәараҿы. Аҭаацәараҿы иара хәҩы еиҳәшьцәа драшьазаҵәын. Иаб Кьагәа (аҩны ишишьҭаз ала) ауадаҩра дуқәа иԥылазаргьы, зегь акоуп, адыррақәа ирызҿлымҳаз иҷкәын ашкол дҭеиҵеит. 1893 шықәсазы быжь-шықәса зхыҵуаз Самсон Драндатәи ауахәаматә школ даанахәоит, уи анаҩс иҵара иациҵоит Аҟәатәи ашьхарыуаа рышкол аҟны. Аха иара иҵара ахә аҳәынҭқарра иашәомызт, аб ихахьы игеит: Аҟәатәи аџьырмыкьаҿы дықәгылан криҭиуан, иааиоуаз зегьы Самсон иҵара-инхара иахҭниҵон.
Аҷкәын иаб иџьабаа баша имырӡит, аҵараҿы аҟыбаҩ бзиаӡа ааирԥшуан. Ашьхарыуаа рышкол қәҿиарала даналга аамышьҭахь дҭалеит Қәҭешьтәи ақыҭанхамҩатә школ, уаҟа иҵара хиркәшеит 1907 шықәсазы. Самсон Ҷанба Қәҭешьынтә данаа ашьҭахь шықәсык иназынаԥшуа иқыҭа гәакьа Аҭара даанханы дыҟан.
Арԥыс иҵара иациҵар иҭахын, аха уи аҩыза алшара имамызт аҟынтә Кәтолтәи абжьаратә школ аҟны рҵаҩыс аусура далагеит. Арҵаҩра игәы иақәшәо ишыҟаз, дук хара имгакәа аусура даҟәырхит арҵаҩратә аттестат ахьимамыз иахҟьаны. Абраҟа Самсон ахьамҵра аарԥшны Хәантәи арҵаҩратә семинариа дҭалан, қәҿиара дула далганы дааит 1914 шықәсазы. Адиплом иманы деиҭахынҳәит Кәтолтәи абжьаратә школ ахь, нас уи ахылаԥшҩыс аусгьы иуит шықәсык аҟара. 1915 шықәсазы Самсон Ҷанба Аӡҩыбжьатәи ашкол ахь усура диасит, уаҟа дзабадырыз арҵаҩы Елена Никонор-иԥҳа Гоиден ԥҳәысс дааигоит. Хара имгакәа Аҟәаҟа дара нхара ҳәа ииасуеит.
Асеминариаҟны
Аҟәа иахьааиз Самсон рҵаҩыс аусура даалгеит Арҵаҩратә семинариа иатәыз алагарҭатә школ аҟны. Абраҟа аԥсуа бызшәеи агеографиеи рырҵаҩыс зымҩа хацзыркыз, аамҭақәак рышьҭахь ашкол напхгара аиҭо дҟалеит. Аԥсны арккара аус аҿы злагала дуӡӡоу Дырмит Гәлиеи, Андреи Ҷоҷуеи, Фома Ешбеи уҳәа реиԥш иҟоу ауаа рыхьӡқәа зыдҳәалоу абри асеминариаҿы Самсон Ҷанба иааира машәырымызт. Иара абарҭ ауаа драбадырыр иҭахын – иара иеиԥш Аԥсны аԥеиԥш иазхәыцуаз, акультуреи аҵаралашареи раагара иашьҭаз.
Дара зегьы рхазы абри аус акәын ихадараны ирбоз. Абри арҵаҩратә семинариаҿоуп аханатә инаркны уа аус зуаз Дырмит Гәлиа алитературатә кружок «Шарԥыеҵәа» ахьаԥиҵаз. Асеминариаҿоуп иахьцәырҵ раԥхьатәи аԥсуа театртә труппа, иагьеиднакылон иара атеатр ҟазара абзиабаҩцәа.
Асеминариаҿтәи алагарҭатә школ аҟны Самсон Ҷанба иаамҭа аиҳарак Аԥсны агеографиа арҵара иазикуан. Иара агеографиазы ихатәы рҵагашәҟәгьы еиқәиршәеит. Ҳҭоурых аҿы ираԥхьаӡатәиу ари агеографиа арҵагашәҟәы ҭыжьын 1923 шықәсазы, ашьҭахь изныкымкәа еиҭаҭрыжьит 30-тәи ашықәсқәа раан.
Агазеҭи аполитикеи
1920 шықәсазы Самсон Ҷанба агазеҭ «Аԥсны» аредактортә гәыԥ далан – ари ԥсыуа бызшәала иҭыҵыз раԥхьаӡатәи кьыԥхьуп.
Агазеҭ аредакторс дыҟан Дырмит Гәлиа, раԥхьаӡатәи аномер злаатуаз ааԥхьаратә ажәа иҩит Самсон Ҷанба. Уаҟа иара иҳәоит агазеҭ хықәкыс ишамоу «ажәлар амҩа иаша дырбара, агхақәеи аграқәеи раарԥшра, адыррақәа реизырҳара».
Ашьҭахь, Асовет мчра анааи, Самсон Иаков-иԥа Ҷанба агазеҭ «Аԥсны ҟаԥшь» аредакторсгьы дҟалоит.
Аԥсны Асовет мчра анышьақәгыла Самсон Ҷанба аполитикаҿы ачынуаҩ икариера ҟаиҵаратәы алшарақәа изаатит. 1921-1925 шықәсқәеи 1930-1932 шықәсқәеи рзы Аԥснытәи ССР Аҵаралашаратә комиссариат деиҳабын. 1923–1930 шықәсқәа рзы Самсон Иаков-иԥа
Аԥснытәи ССР Ацентртә анагӡаратә еилакы ахантәаҩыс дыҟан. 1932 шықәса инаркны 1937 шықәсанӡа (иԥсы ахьынӡаҭаз) Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла дахагылан.
Алитератураҿы
Аха аполитикатә, ма ачынтә маҵурақәа ракәӡамызт Ҷанба иԥсҭазаараҿы ихадараз. Хадара зуаз иара изы ижәлар аҵаралашара рыларҵәареи алитература ашҭаҿы аҽаарԥшреи ракәын. Ҷанба илитературатә усура хациркит публицистк иаҳасабала. Раԥхьатәи истатиақәа икьыԥхьуан урысшәала иҭыҵуаз агазеҭқәа «Закавказскаиа речь», «Сухумски листок» рҟны, раԥхьатәи исахьаркыратә ҩымҭақәа агазеҭ «Аԥсны» адаҟьақәа ирнылеит. Урҭ иреиуоуп апоема «Ашьха ҭыԥҳа», иара убас аҭоурыхтә пиеса «Амҳаџьыр».
Апиеса «Амҳаџьыр» раԥхьаӡа акәны икьыԥхьын 1919 шықәсазы агазеҭ «Аԥсны» адаҟьақәа рҿы, 1920 шықәсазы хазгьы иҭыҵит. Уи асиужет шьаҭас иамоуп XIX-тәи ашәышықәсазы Аԥсны имҩаԥысуаз ахҭыс еиқәаҵәақәа – ауаа рыԥсадгьыл иахцаны рхырҵәара, «амҳаџьырра» ҳәа аҭоурых аҿы иаанхаз (иахьа ари атермин ахархәара акыр имаҷхеит, избанзар уи ҵакыс иамоу – амсылманцәа имсылмантәым атәыла аҟынтә имсылмантәу атәылахь ишҳәыԥку рцароуп, Аԥсны аҭоурых аҿы иҟаз ахҭысқәа зынӡа уи иақәшәом – аред.).
Ари адраматә ҩымҭа раԥхьатәиуп апиеса ажанр ала аԥсуа литератураҿы иаԥҵаз, Самсон Ҷанба ихаҭа иакәзар – аԥсуа драматургиа ашьаҭаркҩыс дыԥхьаӡоуп. Апиеса «Амҳаџьыр» даара акырынтә Аԥсуа театр асценаҿы иқәдыргылахьан. Аԥсуа театр аҟны ари апиесала аспектакль апремиера мҩаԥысит рашәарамза 27, 1928 шықәсазы, режиссиорс даман усҟантәи атеатр анапхгаҩы Кривцов, аха уи аԥхьагьы зшьамдгьыл ааныжьра зықәшәаз ауаа ррыцҳара иазкыз ари апиеса рбеит Аҟәатәи аурыс театр аҟны, уаҟа иара ықәдыргылеит «Баҭал» ҳәа ахьӡ аманы.
Аԥсуа театр аҿы аспектакль апремиера шымҩаԥысыз атәы иҳәоит Владимир Дарсалиа ишәҟәы «Аԥсуа совет драматургиа» аҟны. Аспектакль иахәаԥшырц иааиз ауаа дрылан апиеса автор Самсон Ҷанбагьы, абар уи иреакциа ашәҟәаҿы ишаарԥшу: «Автор ҿымҭаӡакәа, ихшыҩ азышьҭны, цәаныррак инмырԥшӡакәа артистцәа рыхәмаршьа дахәаԥшуан. Асценаҿы ахҭысқәа ҿион, уажәы-уажәы рҽеиҭаркуан, алахьеиқәратә сахьақәа раамышьҭахь агәышьҭыхра зцыз аацәырҵуан. Аха абар аспектакль нҵәеит. Шәымҭак ҿымҭран, нас атеатр ауразоуроу анапеинҟьабжь ааҩныҩит, кыраамҭа еихсыӷьуамызт. Автор асценахь днарыԥхьеит… Самсон Ҷанба дыԥхашьаԥхаҵо «абарҭ роуп изыбзоуроу» ҳәа артистцәа инапы рықәикуан…».
Ари аспектакль ахәаԥшцәа рыбжьара абас ақәҿиара дуӡӡа ахьаиуз џьашьатәым. Самсон Ҷанба абарҭ ахҭыс еиқәаҵәақәа ирызкны ауаа рҿынтә иидыруаз, иаҳахьаз рацәан, апиесаҿгьы убарҭқәа зегь ааирԥшит. Уи шьаҭас иамоу адокументқәеи аҭҵаамҭақәеи ракәӡам – усҟантәи аамҭазы дара ус мариала иуоуа иҟамызт – абдуцәа рҟынтә абацәа ираҳаз, абацәа рҟынтә - амоҭацәа ҳәа аҭаацәарақәа абиԥарала еиҭаҳәо иааргаз ажәабжьқәа роуп.
Убас, афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, аԥсуа ажәаҳәа аҭҵааҩы Шоҭа Салаҟаиа иазгәеиҭоит Ҷанба ипиесаҿы хазы игоу епизодҵас ишаарԥшу амҳаџьырратә фольклор аҟны зегь реиҳа ирацәаны иуԥыло асиужет – ан иԥсхьоу лысаби длымхны амшын далармыжьырц агарашәа шизылҳәо аазырԥшуа. Ауаа шхәала, ӷбала амшын ианырыргоз, амҩан иԥсқәоз зегьы иаразнакала аӡы иаларыжьуан, аҿкы чымазарақәа мҵысырц азы. Аха ари ан рыцҳа амҩа зызхымгаз лхәыҷы аҟәараҿы иӡхыҵаанӡа дылгәыҵаҳәҳәан даалгеит, нас убра анышә дамалдеит. Салаҟаиа иажәақаә рыла, ари аҩыза ахҭыс ҟалаҵәҟьеит: иара згәалашәоз, зыблала избаз ауаа ыҟан.
«Иџьоушьап, аха адрама «Амҳаџьыр» аҟны аҭоурыхтә хаҭарақәа зынӡа иалагалаӡам, – ҳәа иҩуеит алитератураҭҵааҩ Виачеслав Бигәаа. – Избан акәзар иара изы (Ҷанба изы – аред.) зегь реиҳа ихадараз изеиԥшырку ахаҿсахьақәа раарԥшра акәын, уи еснагьҵәҟьа ишилымшозгьы. «Амҳаџьыр» аҟны хра злоу ажәлар рҭоурых азҵаарақәа ииашаны рықәыргылашьеи рсахьаркыратә аарԥшышьеи дахьақәшәаз иабзоураны иахьатәи аԥхьаҩцәагьы рыжәлар алахьынҵа иазнархәыцуа иҟоуп».
Самсон Ҷанба авторс дамоуп иара убас аԥсуа литератураҿы раԥхьатәи апрозатә ҩымҭақәа ируаку аповест «Сеидыҟ». Аҩымҭа афырхаҵа хада дкулакын («акулакцәа» ҳәа ирышьҭан амал змаз анхацәа – аред.) Сеидыҟ аколнхарақәа рааира даҽагылон (хаз-хазы зынхамҩақәа еиҿызкаауаз анхацәа џьаракны реидкылара аполитика, Асовет Еидгылаҿы имҩаԥысуан 1928 шықәса инаркны 1937 шықәсанӡа - аред.) ақыҭанхамҩа уаанӡа ишыҟаз еиԥш иаанхарц иҭахын.
Самсон Ҷанба иуаҩышьаз
Иналукааша аԥсуа интеллигенциа ахаҭарнакцәа аӡәырҩы реиԥш Самсон Ҷанбагьы Сталин ирепрессиақәа раантәи аӡыхәашь дагеит: 1937 шықәсазы дҭаркын, иеихсны дыршьит. Нас, 50-тәи ашықәсқәа реиҩшамҭазы арепрессиақәа ирықәдыршәаз рыриашарақәа аныҟала, Самсон Ҷанба ихьӡ дыриашеит, ахара идырҵаз шымцеиқәырҽаҽараз, ишхыҭхәааз шьақәдырӷәӷәеит.
Самсон Ҷанба ихьӡ ахуп Аԥсуа драматә театр, иара убас ҳҭәыла ақалақьқәа ирылсуа амҩадуқәа. Самсон Ҷанба ҩызас имаз еицырдыруа аԥсуа уаажәларратә усзуҩ Андреи Ҷоҷуа абас иҩуан иара изкны: «Иҳаракӡаз ауаҩытәыҩсатә ҟазшьақәа илан: игәы ҭбаан, диашан, аусура дацәаашьомызт, дԥагьамызт. Насгьы иара, ҳәара аҭахума, дпатриот дуун, гәыкала ижәлар рымаҵ иуан. Абас дахьыҟаз азы ауаа рҿы ахьӡ иман, ҳаҭыр ду иқәын».
Ахархәара змоу алитература:
· Дарсалиа В.В. Аншба А.А. «Самсон Ҷанба»
· Салаҟаиа Ш.Хә.«Алитература алаԥшҳәаа»
· Аԥсуа биографиатә жәар
· В. Бигәаа «Аԥсуа ҭоурыхтә роман»


АҞӘА, мшаԥы 14 – Sputnik, Бадри Есиава. Аԥсны, Очамчыра араион аҿы ииз Ешба Владимир Сидор-иԥа Киевтәи аобласт аҳәынҭқарратә архив аҿы иҵәахыз асовет тҟәацәа рсиаҿ данын. Абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Владислав Арӡынба ихьӡ зхуа Ахьӡ-аԥша амузеи адиректор лхаҭыԥуаҩ Николаи Медвенски.
"Атҟәацәа рсиа шьақәыргылан 1941-1942 шықәсқәа рзы Киевтәи аобласт, Белаиа Церковь ақалақь агоспиталь аҟны ахәышәтәра иахысуаз зныз агоспитальтә шәҟәы ҵаҵӷәыс иҟаҵаны. Асиа шьақәдыргылт ақалақь аокуппациатә напхгара. Асиа ианын зықьҩык инарзынаԥшуа. Урҭ рҟынтәи 552-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Руаӡәк Аԥсны датәылауаҩын", - иҳәеит Медвенски.
Адокументқәа инарықәыршәаны Владимир Ешба 1918 шықәса рзы Очамчыра араион ажәытә Кындаӷ диит. Дытҟәан 1941 шықәса абҵарамзазы. Белаиа Церковь агоспиталь ахь днаган ԥхынҷкәын 11 рзы. Хымш ааҵуаны иԥсҭазаара далҵит.
Адокументқәа рыла анышә дамадоуп аиашьаратә ԥсыжырҭаҿы, аха аԥшааҩцәа ргәаанагарала иԥсыз атҟәацәа зегь уа ижымзар ҟалоит.
"Уажәазы ихадоу иуа-иҭынха рыԥшаароуп. Ҳгәаанагарала 22 ма 23 шықәса ихыҵуан даныԥсуаз. Иҟалап аҭацәара далалахьазҭгьы. Ус акәымзаргьы иуа-иҭахы ҟалоит. Џьара аӡәы дигәаламшәо ҟалашьа амам", - иҳәоит Медвенски.
Медвенски иҳәеит акарантин аамҭа анахыххалак Владимир Ешба изку адыррақәа рыԥшаара дшалаго аҭыԥантәи архивқәа, аҩнытә усбарҭақәа рҟны. Иара убасгьы иазгәеиҭеит, аԥшаарақәа ишрыцҵахо, иҭахаз рыдагьы зыԥсы еиқәхаз рыԥшааразгьы.
Атҟәацәа рсиа аҭоурыхдырыҩ ирҭеит асовет солдаҭцәа анышә иахьамадоуи дара рзы адыррақәеи зыԥшаауа Украинатәи аԥшааратә гәыԥ аҟынтәи.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, рашәара 8 – Sputnik, Бадри Есиава. Аррахь инарыԥхьараны иҟоу рҟынтәи 15% рҟынӡа аррахь инагоуп рашәара 8 рзы ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит арртә комиссар Беслан Ҭарба.
"Иахьазы 15% аррахь инаԥхьоуп. Дара Атәылахьчара аминистрраҿы аррамаҵзура иахысу роуп. Арранаԥхьара хыркәшахоит ԥхынгәы анҵәамҭазы. Абранӡа Ҟрым игылаз урыстәылатәи ахимиатә арҟәшеи ҳареи ҳаилаланы арзҩыдарақәа мҩаԥаагеит аидкыларҭатә пункт аҿы", - иҳәеит иара.
Иара иазгәеиҭеит иахәҭаны иҟаз ахыхьчагақәа: амедицинатә сабардақәа, анапҭарԥақәа шрыҭаз, апункт аҩналарҭаҿы амедусзуҩцәа инеиз ршоура шыршәоз.
Ҭарба иҳәеит аррахь инаԥхьаз руаӡәк ишоура шыҳаракыз, нас ишеилкаахаз уи амраҿы иҟазаара ишахҟьаз. Аха амедусзуҩцәа усгьы уи ҩымчыбжь аҩныҟа ддәықәырҵеит.
Аԥсны ахада инапынҵақәа назыгӡоз Валери Бганба аусдҵа инапы аҵаиҩит арратә маҵзурахьы анаԥхьара аҿҳәареи арра иахысуа роушьҭреи 2020 шықәса мшаԥымза 1 аҟынтәи лаҵарамза 1 ахь ииагазарц.
Аамҭақәак рышьҭахь Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа адҵа ҟаиҵеит аррахь анаԥхьара лаҵара 26 рахь ииагазарц.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- Џьапуа: арратә маҵзурахьы инеиуа арԥарцәа аџьабаабара иашьцылам
- Аррамаҵурагьы ԥшыр акәхеит: Аԥсны аррахь анаԥхьара аҿҳәара инахоит


Урыстәылатәи ашьапылампылтә клуб «Зенит» ахәыҷқәеи-ақәыԥшцәеи ракадемиа ахәмарцәа ҩымчыбжь раахыс Аԥсны аҽазыҟаҵарақәа мҩаԥыргон. Урҭ лҵшәақәас ироуз атәы АААК аинфопортал иазеиҭарҳәеит «Зенитаа» разыҟаҵаҩи аспортсменцәа рхаҭақәеи.
Аԥсны ашьапылампыл аҽазыҟаҵаразы аҭагылазаашьа маншәалоуп, амшқәагьы уаҳа назҭахым роуп ҳәа азгәеиҭеит Урыстәылатәи ашьапылампылтә клуб «Зенит» ахәыҷқәеи-ақәыԥшцәеи ракадемиа азыҟаҵаҩ еиҳабы Алексеи Тихомиров, хәажәкыра 19 инаркны 31 рҟынӡа Аԥсны имҩаԥысуаз аҽазыҟаҵарақәа ахҳәаа рыҭо.
Зынӡа аҽазыҟаҵарақәа ирылахәын ҩышәҩык аспортсменцәа инарзынаԥшуа, 2005-2011 шықәсақәа рзы ииз ашьапылампыласцәа ркомандақәа быжьба.
Тихомиров еиҭеиҳәеит «Зенит» анапхгара ахәыҷқәа азыҟарҵарц азы Аԥсныҟа аара ргәазырԥхаз атәы. Ииасыз ашықәс азы аклуб ахаҭарнакцәа, азыҟаҵаҩцәа рзанааҭдырра аизырҳара ацентр адиректор, Урыстәыла ашьапылампылтә хеилак атехникатә еилакы алахәыла Сергеи Морозов раԥхьа днаргыланы, Аԥсны иаҭааны иҟан, Аԥсуа шьапылампылтә федерациа иҟанаҵаз ааԥхьарала, аҭыԥнтәи азыҟаҵаҩцәа рдырра аизырҳаразы.
«Усҟантәи ҳаараан аԥснытәи ҳколлегацәа иаҳдырбеит аҽазыҟаҵарақәа ахьымҩаԥугаша аҭыԥқәа, нас «Зенит» анапхгара ирыӡбеит ааԥынразы Аԥсныҟа ахәыҷқәа аарышьҭырц», – иҳәеит азыҟаҵаҩ.
Иара иазгәеиҭеит ари аӡбамҭа адкылараан еиҳарак изызхьаԥшыз Аԥсны аҳауа бзиоуп ҳәа.
«Уа ҳара ҳҿы (Санкт-Петербург – аред.) аӡыншьҭахь аспортсменцәа рымчқәа рылкәкәааны иҟоуп: акыраамҭа мрак уқәымԥхакәа, ахьҭақәа рымшала уҩнанакны уаныҟоу ушԥаҟало. Ара ҳанааи, амрагьы аԥхаррагьы ҳауит. Иара убас, ҳәарада, аҽазыҟаҵаразы иахәҭоу зегь рыла ҳаиқәыршәан, адкылара бзиаӡагьы ҳзыԥшын. Аԥснытәи ҳколлегацәа ииашан еилыркааит абра иаҳбарц иаҳҭаху. Афатә-ажәтә иҳаздырхио аума, ҳаангыларҭа аиҿкаашьоума – зегь хазыноуп», - иҳәеит Алексеи Тихомиров.
Уи иацҵангьы иҳәеит «Зенит» анапхгара ԥхьаҟагьы ргәы ишҭоу Аԥсны аҽазыҟаҵарақәа рымҩаԥгра. Иара иажәақәа рыла, аҩбатәи раара азԥхьагәаҭоуп ҳазҭоу ашықәс жьҭаара анҵәамҭеи абҵарамза алагамҭеи рзы.
«Зенит» азыҟаҵаҩ еиҳабы излаиԥхьаӡо ала, Аԥсны ауаажәлар ашьапылампыл аҿиара акыр иазҿлымҳауп. Уи иаразнакала иубаратәы иҟоуп. Насгьы иҳәеит араҟа еснагь ашьапылампыласцәа бзиақәа шеиҵарааӡоз, урҭ рахьтә аӡәырҩы еицырдыруа ишыҟалахьоу.
«Ҳара иаҳҭахуп иахьынӡаҳалшо ала аԥснытәи ҳколлегацәа ҳрыцхраарц аметодика аганахьала, иара убас ашьапылампыл аҿиара еиуеиԥшым ахырхарҭақәа ҳрылацәажәарц. Ахәыҷқәа «Зенит» акоманда иаанахәарц азы алшара раҳҭарц ҳҭахуп, анаҩс аспорт адунеи аҿы иҵегь рымҩа ҭбааны иаатырц. Убри азоуп абра ҳфилиал зааҳартыз, араҟа аус зуа аԥсуа зыҟаҵаҩцәа ракәхоит, ҳара ҳметодикақәа рыла аԥышәа заҳҭаз. Даара ҳгәыӷуеит аԥсуа арԥарацәа ари ашанс рхы иадырхәап ҳәа», – иҳәеит Тихомиров.
«Зенит» академиа ашьапылампыласыҩ Никита Лобов еиҭеиҳәеит аспортсменцәа рымш шеиҿкаау: есҽны ҩба-ҩба ҽазыҟаҵара мҩаԥыргоит. Аԥсны акырџьара инеиааины ирбартә еиԥш аамҭа рымамызт, аха зегь акоуп мышкы алхны аҭыԥ ԥшӡарақәа рахь аекскурсиа рзымҩаԥыргеит.
«Аԥсны даара иԥшӡарҭоуп. Сара раԥхьаӡа акәны сааит арахь, избаз зегь сгәаԥхеит», – иҳәеит аҷкәын.
Аспортсмен иазгәеиҭеит, Аԥсны аҽазыҟаҵарақәа рзы аҭагылазаашьа шыманшәалоу.
«Ҳҽазыҟаҵарақәа рымҩаԥысшьа сгәаԥхеит. Амшқәа бзиоуп, уи даара иаҳнаалоит. Даҽазныкгьы ҳаауазар цәгьа избом», - иҳәеит Никита Лобов.
Уи ииҳәаз дадгылеит иҩызагьы, «Зенит» ахәмарыҩ Иван Шленок. Иаргьы раԥхьӡа акәны Аԥсны даҭааит, даршанхеит аекскурсиа аан иддырбаз Афонҿыцтәи аҳаԥы.
Шленок иазгәеиҭеит аҽазыҟаҵарақәа рымҩаԥысшьа бзиа адагьы, аԥсуа ган питертәи «Зенитаа» рыдкылара ҩаӡара ҳаракыла рыҽшаздырхиаз.
«Афатә даара ихаауп, аҩны ҳаҟоушәа ҳгәы иабоит. Адәгьы бзиоуп. Изакәызаалак уадаҩрак ҳԥымлеит, - иҳәеит аспортсмен қәыԥш.
Ахәыҷқәеи ақәыԥшцәеи ршьапылампылтә школ «Зенит» афилиал Аԥсны официалла иаартын хәажәкыра 27 рзы, аха аусура иалагахьан 2020 шықәса ԥхынҷкәынмза инаркны. Аԥснытәи ашьапылампыласцәа қәыԥшқәа ԥшьҩык Санкт-Петербург, АК «Зенит» аҟны ирыхәаԥшит уи аԥхьагьы – абҵарамзазы. Ари аспортсменцәа ргәыԥ дацны дцеит усҟан Афонҿыцтәи ахәыҷқәа разыҟаҵаҩ Армен Капикиан, иара «Зенит» адиректор хада идҵала Аԥснытәи афилиал еиҳбыс даҭоуп.
Уи аԥхьа, 2020 шықәса, цәыббрамзазы аԥснытәи азыҟаҵаҩцәа 27-ҩык «Зенит» академиа еиҿнакааз акурсқәа ирхысит, уажәшьҭа урҭ иреиӷьқәоу аԥсуа филиал аҟны азыҟаҵаҩцәас аус рулоит. Акомандақәа рахь иргалоит фышықәса инаркны 13 шықәса рҟынӡа зхыҵуа ахәыҷқәа.
Ашьапылампылтә клуб «Зенит» Академиа – ахәыҷқәеи ақәыԥшцәеи ршьапылампылтә школуп, еиҿкаауп еицырдыруа питертәи аклуб «Зенит» аҩнуҵҟа. Академиа хықәкыс иамоуп – аклуб акоманда хада ахьӡала иқәгылаша аспортсменцәа ӷәӷәақәа реиҵааӡара. Ари ашкол ахатә философиа злаҟоу ала, уи аушьҭымҭацәа ашьапылампыл асраҿы иахьҟазацәоу адагьы егьыс азеиԥш ҵара бзиа рымазароуп. Академиа акомандақәа улаԥш здызхало, игәмырҿыӷьгоу ашьапылампыл иасуеит. Аспортсменцәа разыҟаҵараан хаҭа-хаҭала ирызнеиуеит. Ашкол аҽазыҟаҵарақәа зегьы х-категориакны еихшоуп: атехника-тактикатә, атеориатә, апсихологиатә, иҟоуп иара убас абаҩрҵәыратә ҽазыҟаҵарақәа.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Урыстәылатәи амобилтә госпиталь 1,4 нызқьҩык инарзынаԥшуа ачымазцәа аднакылахьеит
12:30 02.11.2021 (ирҿыцуп: 16:58 18.11.2021)
© Foto / пресс - служба ЮВО Медики ЮВО выписали из мобильного госпиталя в Сухуме более 300 пациентов, вылечившихся от COVID-19
© Foto / пресс - служба ЮВО
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 31790-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 27001-ы ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 461-ы.
АҞӘА, абҵара 2 - Sputnik. Урыстәыла атәылахьчара аминистрра иатәу амобилтә госпиталь COVID-19 змоу 71,4 нызқьҩык инареиҳаны ауааԥсыра аднакылахьеит ҳәа аанацҳауеит ААО апресс-маҵзура.
Уажәазы астационар аҿы ишьҭоуп 106-ҩык ачымазцәа.
Агоспиталь аҿы ашьҭаҵареи ахәшәтәреи рзы аӡбамҭа рыдыркылоит рынхарҭа ҭыԥ иаҵанакуа аҳақьым иақәшаҳаҭрала.
Агоспиталь аҿы имҩаԥыргоит ареспублика ақалақьтә лабораториақәа рҟынтәи инарго анализқәа р-ПЦР-диагностика.
Агоспиталь аус ауеижьҭеи ара имҩаԥыргахьеит 9 000 рҟынӡа аклиникатә ҭҵаарақәа, х-нызқь инеиҳаны ПЦР-гәаҭарақәа, зқьы инеиҳаны рентгенограмма.
Хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьақәыргылоуп арԥҳақәа иԥсабаратәымкәа аҳауа рҭазырсуа аппаратқәа, ачымазҩцәа интенсивла ргәаҭаразы амониторқәа, арентгенографиатә аппаратқәа, УЗИ аппаратқәа, ашьа анализҟаҵагақәа, ПЦР-лабораториақәа.
Урыстәылатәи амобилтә госпиталь Аԥсныҟа иааит аҩынтә раан иааит нанҳәа 18 рзы, акороначымазара зыхьуа ҳуааԥсыра рыцхырааразы.Зынӡа иара 100 иара-ҭыԥ амоуп, аха ԥсыхәа амамкәа иҟалозар даҽа 50 ҭыԥ ацҵахар алшоит.
Агоспиталь аҿы аус руеит 100-ҩык инареиҳаны, абригадақәа рҽеихшаны аамҭа-аамҭала иҷаԥшьоит.
28 Жьҭаара, 10:00


АҞӘА, рашәарамза 2 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистр Лев Кәыҵниа радио Sputnik аинтервиу анеиҭоз иҳәеит рашәарамза 2 ауха илеиз ақәаршҩы иахҟьаз ахҟьа-ԥҟьақәа ртәы.
Иара иҳәеит Гәылрыԥшь араион Каштак иахьаҵанакуа аҭыԥқәа рҟны аҩнқәа маҷымкәа аӡы шрыҵалаз.
"Аҵх асааҭ ҩба рҟынӡа АҶА аусзуҩцәа аҭыԥ аҟны ақәаршҩы иҟанаҵаз аԥхасҭа аҭыԥ ақәҵаразы ацхыраара ҟарҵон. Аӡы аҩнқәа ирыҩналеит, ауҭрақәа, амхырҭақәа ирыҵалеит", — иҳәеит иара.
Лев Кәыҵниа иажәақәа рыла аусурақәа иахьагьы ирыцырҵоит. Аҟәа акәзар, амҩадуқәа акыр аӡы шырнызгьы бааԥсырак ҟамлеит, иҳәеит аминистр.
"Анцәа иџьшьаны ақәа ирласны ихкәеит. Ақалақьтә маҵзурақәа зегьы иахәҭаны иҟаз аусурақәа иаарласны имҩаԥыргеит. Аӡгьы леиит", — иҳәеит Кәыҵниа.
Аԥыза-министр хаҭала аусурақәа шцоз хылаԥшра аиҭон ҳәа азгәеиҭеит аминистр. Иара убасгьы Гәылрыԥшь араион аҟны икаҳаз аҵла аамҭак амҩатә ныҟәара ааннакылеит.


Акоронавирус зланы зыԥсҭазаара иалҵхьоу 360-ҩык рҟынӡа инаӡеит Аԥсны
23:59 20.08.2021 (ирҿыцуп: 17:20 18.11.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукМедицина
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 24190-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 19476-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 360-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 20 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 400-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 123-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык: 56? 83 шықәса зхыҵуаз ахацәеи 58 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 117-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык, урҭ рахьтә 12-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 17-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 42-а, урҭ рахьтә 11-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 15-ҩык апациентцәа, Аҟәатәи арратә госпиталь аҿы - 25-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


COVID злаз ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит, ахҭыс ҿыцқәа 135 шьақәыргылоуп Аԥсны
© Foto / РФПИ и Центр имени ГамалеиПервая в мире вакцина от коронавируса
© Foto / РФПИ и Центр имени Гамалеи/
Аԥсны аҿкчымазара зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 30496-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 25487-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 437-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 21 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 613-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 135-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы лыԥсҭазаара далҵит 82 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 72 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 92-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 50-ҩык, ибжьаратәуп - 25-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 39-ҩык, урҭ рахьтә 15-ҩык ачымазҩцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 22-а, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 34-ҩык, урҭ рахьтә быжьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 15-ҩык ачымазаҩцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 94-ҩык ишьҭоу рҟынтәи 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


Аԥсны COVID-19 зланы зыԥсҭазаара иалҵыз 350-ҩык рҟынӡа инаӡеит
22:59 17.08.2021 (ирҿыцуп: 17:19 18.11.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукГудаутская ЦРБ
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 23813-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 19385-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 350-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 17 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 528-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 162-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хәҩык: 65 шықәсеи, 72 шықәсеи, 89 шықәсеи зхыҵуаз хҩык аҳәсеи, 60 шықәсеи, 73 шықәсеи зхыҵуаз ҩыџьа ахацәеи.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 130-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 29-ҩык, ибжьаратәуп - 41-ы.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 34-ҩык, урҭ рахьтә жәҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 19-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 39-ҩык, урҭ рахьтә 11-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 11-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны акоронавирус зланы зыԥсҭазаара иалҵхьоу 435-ҩык рҟынӡа инаӡеит
22:29 20.10.2021 (ирҿыцуп: 22:30 20.10.2021)
© Sputnik / Игорь МасловСитуация с коронавирусом в Ивано-Франковской области Украины
© Sputnik / Игорь Маслов/
Аԥсны аҿкчымазара зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 30361 -ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 25117 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 435-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 20- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 541-ы Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 163-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 44 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 94-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 25-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 42-а, урҭ рахьтә 15-ҩык ачымазҩцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 21-ы, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 34-ҩык, урҭ рахьтә хәҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 15-ҩык ачымазаҩцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 94-ҩык ишьҭоу рҟынтәи 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


Акоронавирус рыдырбалеит даҽа 66-ҩык Аԥсны атәылауаа, аӡәы иԥсҭазаара далҵит
23:19 23.10.2021 (ирҿыцуп: 23:21 23.10.2021)
© Sputnik / Григорий СысоевГНЦ вирусологии и биотехнологии "Вектор"
© Sputnik / Григорий Сысоев/
Аԥсны аҿкчымазара зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 30722-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 26109 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 442-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 23- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 274-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 66-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы иԥсҭазаара далҵит 1940 шықәса рзы ииз ахаҵа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 92-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 24-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 41-ы, урҭ рахьтә 12-ҩык ачымазҩцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 21-ы, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 27-ҩык, урҭ рахьтә фҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 15-ҩык ачымазаҩцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 85-ҩык ишьҭоу рҟынтәи 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкы аламырҵәаразы иахәҭоу аԥҟарақәа ирықәныҟәаларц.


Sputnik амчыбжь: амобилтә госпиталь, аенергетика, аковид азы ахарџьқәа, аӡхыҵрақәа
10:00 23.08.2021 (ирҿыцуп: 10:42 23.08.2021)
© Sputnik / Марианна Кубрава Мобильный госпиталь Минобороны России
© Sputnik / Марианна Кубрава
Аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны иазнархиеит ареспубликаҿ нанҳәа 16-22 рыҩнуҵҟа имҩаԥысыз ахҭысқәа.
Ииасыз амчыбжь азы Аԥсныҟа еиҭааит амобилтә госпиталь акоронавирус змоу рыхәышәтәразы, Аслан Бжьаниа инарҭбаау аилацәажәара мҩаԥигеит хра злоу азҵаарақәа рзы, Аҟәеи араионқәеи рҿы аӡхыҵрақәа ирыхҟьаз ахарџьқәа рыԥхьаӡара иаҿуп. Арҭи егьырҭ ажәабжьқәеи ҳаизгаҿы.
Sputnik
Амобилтә госпиталь
Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь Аԥсныҟа иааит нанҳәа 17 рзы, COVID-19 злоу раԥхьатәи ачымазцәа рыдкылара иалагеит нанҳәа 19 рзы.
Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь гылоуп асасаирҭа "Аиҭар" аҵакыраҿы.
Нанҳәа 21 азтәи адыррақәа рыла ара уажәы рҽырхәышәтәуеит 36-ҩык.
Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра Аԥсныҟа иаанашьҭыз хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь аилазаараҟны иҟоуп шәҩык рҟынӡа амедусзуҩцәеи 30 ак арратә техникеи.
Зынӡа иара 100 иара-ҭыԥк амоуп, аха ԥсыхәа амамкәа иҟалозар аҽа 50 ҭыԥ ацҵахар алшоит. 100 ҭыԥк рҟынтәи 46 ҭыԥ аҵәыҵәри ала еиқәыршәоуп.
Агоспиталь аҿы еибыҭоуп адкылара-еилыргарҭа, асанитар-епидемиологиатә, агоспитальтә, аҿкытә ҟәшақәа иара убасгьы анестезиологиеи ареанимациеи рыҟәшақәа, алабораториа.
Амобилтә хырхарҭарацәалатәи агоспиталь аҟны ишьақәыргылоуп арԥҳақәа иԥсабаратәымкәа аҳауа рҭазырсуа аппаратқәа 11, ауаа интенсивла ргәаҭаразы амониторқәа, арентгенографиатә аппаратқәа, УЗИ аппаратқәа, ашьа анализҟаҵагақәа, ПЦР-лабораториақәа.
Асасааирҭа "Аиҭар" аҟны зыԥсы зшьо асасцәеи амобилтә госпиталь аҳақьымцәеи хаз-хазы иҟазаауеит, уи азы аанда ҟаҵоуп. Иара убас амобилтә машьынақәеи, атехника ҷыдеи аргыларҭа хаз игоу амҩа азылхуп. Уи адагьы амедусзуҩцәа рзы хаз игоу афатәҟаҵарҭеи амаҭәаӡәӡәарҭеи еиҿкаауп.
Амшын еиқәа афлот арадиациатәи, ахимиатәи, абиологиатәи хьчара архәҭаҟынтәи Аԥсны акоронавирус аламырҵәаразы ҩаԥхьа иааит.
10 автомашьынаки 30-ҩык аҟазауааи, астанциақәа АРС-14М, арԥхага машьынақәа ТМС-65У, автономтә хархәагақәа, адезактивациеи адезинфекциеи ртехника ДКВ-1К рыла еиҿкаау Амшынеиқәа афлот арадиациатәи, ахимиатәи, абиологиатәи хьчара архәҭа реишьҭагыла Ҟрымтәи адгьылбжьахаҟынтәи Аԥсныҟа иааит.
Хара имгакәа ари арҟәша атехника арзҩыдаразы автопарки апунктқәеи аамҭала аусура иаланаргоит. Анаҩс Аладатәи Арратә округ аррамаҵзурауааи Аԥсны аҟазауааи рыцырхырааны асоциалтә хыбрақәа аус рыдырулоит.
Аенергетика аусхк апроблемақәа
Нанҳәа 20 азы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аусутә еилатәара мҩаԥигеит иусбарҭа аиҳабы, Аминистрцәа реилазаара, аҳәынҭеилакқәа рнапхгаҩцәа алархәны.
Ареспубликазы астратегиатә ҟазшьа моу АҲ "Аҽгәара" макьана аиҭашьақәыргылара изалагом, ацәаҳәа "Ԥсоу" аҿы ԥхынгәы 29 азы иҟалаз аԥхасҭа ахҟьаԥҟьақәа рҭыԥ иқәҵахаанӡа. Урҭ ацәаҳәақәа рыда Урыстәылантә алашара рзаашьҭуам.
Иахьазы "Аҽгәареи" "Ԥсоуи" реиҭашьақәыргылараз иазоужьуп 84 миллион мааҭ.
Аилатәараан "Амшынеиқәафымцамч" аиҳабы и.н. Ҭенгиз Гырџьынба иҳәеит иахьатәи аамҭазы Аԥсны уахыки-ҽнаки рыла афымцамч ахархәара 500 киловатт-сааҭ рыла ишьақәыргылоу анорма ишеиҳау, иааидкыланы хә-миллион киловатт-сааҭ шыннахуа. Иара иажәақәа рыла, уи еиҳарак изыхҟьо атуристтә сезон ашыкьымҭа ҳахьҭагылоу ауп.
Аекономика аминистр лхаҭыԥуаҩ Ҭеимураз Амқәаб иажәақәа рыла, зынӡа атәылаҿы иаҿыхуп 4700 ак амаининг хархәагақәа, урҭ рахьтә 1100 атәыла анҭыҵ игоуп.
Иара убасгьы иара иазгәеиҭеит изакәанымкәа акриптовалиута зырҳауаз аӡбарҭаҿы ирықәырҵаз ахараԥсақәа рахьтә 600 нызқь мааҭ абиуџьет ишаларҵахьоу. Убри аан даҽа 14 миллион мааҭ рыхә ахараԥсақәа рызҵаара аӡбарҭаҿы ишышьҭоу.
Аслан Бжьаниа Аминистрцәа реилазаара адҵа риҭеит жьҭаарамзанӡа иаздырхиарц аӡхыҽҽатә ӡытә фымцамчтә станциақәа (ГЕС) рҭыԥ рықәҵаразы аинвесторцәа ирыдыргалаша аиқәшаҳаҭрақәа рпроектқәа.
Бжьаниа агәынамӡара ааирԥшит ари ахырхарҭала лҵшәак змоу аусура ҳәа акгьы мҩаԥысуам ҳәа.
Амшцәгьақәа рыхҟьаԥҟьақәа
Басла нанҳәа 15-16 руыхатәи ақәаршҩы иахҟьаны аҭра иҭыҵит. Турбаза араион аӡы аҵалеит: ахатәы ҩынқәеи адәқьанқәеи аӡы рыҩналеит.
Аӡы рнылт: Ҷанба, Шьеглова, Шотландиатәи, Ашәхәаҵаа, Аконфедератцәа, Ак. Марр, Беигәа амҩақәа, Аминистрцәа реилазаареи Аԥсны ААРи рыкәша-мыкәшеи.
16 Нанҳәа, 11:49
Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба еиҭеиҳәеит ауаа рмазара шыԥхасҭахаз, аҩбатәи аихагылақәа рҟынӡа аӡы шнеиз.
Ешба иҳәеит Басла аӡиас аҟәара арӷәӷәаразы аусурақәа мҩаԥыргараны ишыҟоу.
Нанҳәа 15-16 азы иҟаз амшцәгьа иахҟьаны ааха роуит Аҟәа, Гәылрыԥшь, Очамчыра араионқәа. Џьгьарда ақыҭан ацҳа аӡы иагеит, автомҩа Кындыӷ-Тамшь акәзаргьы амҩа ҵнаӡәӡәааит.
Гәылрыԥшь араион Допуқыҭ ацҳа аӡы иагеит, араион ақыҭақәа хәба амҩаду хада иаҟәыххеит.
Акоронавирус аҭагылазаашьа
Нанҳәа 20 азы имҩаԥысыз аилатәараҿ Едуард Быҭәба аепидемиологиатә ҭагылазаашьа зеиԥшроу атәы ахада изеиҭеиҳәеит, далацәажәеит Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы акомпиутортә тамограф аҭагылазаашьа, иҟоу аныхрақәа ртәы. Гәдоуҭатәи аковидхәшәтәырҭаҿы акомпиутертә томограф ԥхасҭанаҵы, рхы иадырхәоит ацифратә арентген-аппарат иҳәеит иара.
Апандемиа иаалагазар Аԥсны коронавирус 475 000 000 мааҭ ақәнахарџьхьеит.
Аминистр иҳәеит ахәшәқәа "Артлегия" "Актемра" реиԥш иҟоу раахәаразы ауадаҩрақәа шыҟоу урҭ Урыстәылагьы иахьыҟам азы.
Аҭагылазаашьа шыуадаҩугьы иҭышәынтәалоуп иҳәеит Быҭәба.
"Иаларгалаз аԥкрақәа арбагақәа еиӷьыртәит. Иубартә иҟоуп ачымазара маҷк аҽышхьанакыз. Иаадыруеит аԥкрақәа ирызхьамԥшыкәа ауаа ачарақәа, аныҳәақәа шымҩаԥыргоз. Убри азы уажәтәи аԥкрақәа хра рыманы избоит", - иҳәеит Быҭәба.
Аԥсны COVID-19 рыхьхьеит 24 310-ҩык, ргәы бзиахеит 19 608-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 360-ҩык.
- Быҭәба еиҭеиҳәеит амедицинатә усбарҭақәа аҵәыҵәри азы аиҵахара шрымам
Аоперациа "аиқәырхара"
Урыстәылатәи аспелеологцәа Аԥсны иҟоу Вериовкин иҳаԥаҿы ахаҵа иԥсыбаҩ рбеит 1100 метра алаҟәыраҿы, аамҭақәак рышьҭахь еилкаахеит 2020 шықәса абҵара 1 азы хабарда ибжьаӡыз , Шәача инхо Сергеи Казеев шиакәыз.
Нанҳәа 18 азы Веревкин иҳаԥы аҿы иҭахаз атурист иԥсыбаҩ харгалеит.
Нанҳәа 17 азы ашьхахыҵырҭа Хымса аҟынтәи ҩыџьа атуристцәа лбааган:
19 Нанҳәа, 16:50
Денис Трунови Варвара Разинеи ареспубликатә хәышәтәырҭахь инаган.
Аԥхынра иаалагазар арҭ ахԥатәи гәыԥуп абри аҭыԥ аҿы ацхыраара зырҭахьоу.
Ҳашԥсытәи аиҩхаа иахьаҵанакуа иӡыз атурист иԥшаара напалакын нанҳәа 18 азы. 2006 шықәсазы ииз Казантәи атурист Камил Фаттахов дрыԥшааит Ҳашԥсытәи аиҩхаа иахьаҵанакуа, ицламҳәа, ишьапы, ижәҩахыр ааха рыманы.
Ақәыԥш иажәақәа рыла, иара аиҩхааҿы данынеиааиуаз ахра даҿҟьеит. Гагратәи ахәышәтәырҭахь днаргеит.
Аԥшаарақәа мҩаԥыргон Аԥсны АҶА аԥшаара-еиқәырхаратә гәыԥи, алақәа рыла иԥшаауа агәыԥи, Гагра араион амцарцәара-еиқәырхаратә гәыԥи русзуҩцәа.
- Веревкин иҳаԥы аҟынтәи иҭахаз аԥсшьаҩы иԥсыбаҩ ҭыргеит
Алаҵаҟаҵара шымҩаԥысуа
1311-ҩык алаҵа "Спутник Лайт" ҟарҵахьеит Аԥсны нанҳәа 10-20 рыҩныҵҟала.
19 Нанҳәа, 19:07
Араионқәа рыла анаҩстәи адыррақәа ыҟоуп: Аҟәа - 774, Гәылрыԥшь араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 156, Гагра араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 192, Очамчыра араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 80, Гәдоуҭа араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 70, Тҟәарчал араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 24, Гал араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы – 13.
Нанҳәа 6 рзы Аԥсныҟа иааргеит 5 000 лаҵа "Спутник Лайт". Аахәареи аагареи ихахьы игеит Москватәи Аԥсуа диаспора аиҳабы Беслан Агрба.
Ареспубликаҿы алаҵа ҟарҵахьеит 7 500-ҩык инареиҳаны. Урҭ рҟынтәи 6500-ҩык "Спутник V" ҟарҵеит, 1311-ҩык хәҭак злоу "Спутник Лайт" ҟарҵахьеит.
- COVID азы алаҵа аԥхьа иҟаҵатәузеи
Жәларбжьаратәи аусқәа
Атәымтәылауаа рзы аԥсуа-аурыс ҳәаа ахысра аҭагылазаашьақәа еиҭакуп ҳәа нанҳәа 19 рзы иаанацҳаит Адәныҟатәи аусқәа рминистрра.
Уажәшьҭарнахыс Аԥсныҟа амҩа рзаартуп Урыстәылатәи Афедерациа аҳәаақәа ззаарту атәылақәа руааԥсыра, милаҭла иаԥсыуоу, Ҭырқәтәыла, Шьамтәыла инхо, Абжьаратәи Азиа аҟынтәи аусуҩцәа-мигрантцәа.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иусԥҟа инақәыршәаны ареспубликаҿы 1992-1993 шш. рзы Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра хатәгәаԥхарала иалахәызи рҭаацәарақәа рлахәылацәеи атәыла анҭыҵ инхо аԥсуа диаспора ахаҭарнакцәеи рҭаҩра аԥҟара еиҭакуп.
Адокумент инақәыршәаны аҳәынҭқарратәи ахатәтәи нхаратә фонд анхарҭақәа рҿы нанҳәа 12 инаркны анхашьа анормақәа ирхьмырԥшыкәа иҭарыҩуеит:
Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа, 1992-1993 шш. рзы Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра хатәгәаԥхарала иалахәыз,
ареспублика атәылауаҩра змоу, дара ирыцынхо рҭаацәара алахәылацәа – аԥҳәыс, ахаҵа, рҭаацәа, рыхшара,
Аԥсны Аҳәынҭқарра атәылауаа, атәыла анҭыҵ инхо аԥсуа диаспора ахаҭарнакцәа.
Аусԥҟаҿы иазгәаҭоуп аԥсахрақәа шрыдкылоу аԥсуа (абаза) диаспореи хатәгәаԥхарала еибашьуази рганахь ала Аԥсны Аҳәынҭқарра адәныҟатәи аполитика Аконцепциа инақәыршәаны.
Ҟарачы-Черқьесиа, Адыге-Хабльтәи араион аул Старо-Кувинск аҿы иаадыртит Аԥсны хатәгәаԥхарала еибашьуаз ргәалашәараз Ахьӡ-аԥша апарк.
"Апарк хатәгәаԥхарала еибашьуаз рыхьӡ ахҵара аидеа цәырҵит иара аргылара ахыркәшамҭаз. Иҟан имаҷымкәа агәаанагарақәа. Леон иорден занашьоу Роберт Ашба хатәгәаԥхарала еибашьуаз рыхьӡ ахҵазарц ажәалагала аныҟаиҵа, зегь еицҿакрыла иақәшаҳаҭхеит", - ҳәа иҳәеит Аԥсны хатәгәаԥхарала еибашьуаз Реидгыла анапхгаҩы Мураҭ Жиров.
1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны жәлар Рџьынџьтәылатә еибашьра иалахәын аул Старо-Кувинск 25-ҩык ауааԥсыра ҳәа иҳәеит иара.
Нанҳәа 21-22 рзы Аԥсны аҳәынҭқарра ахада иусбарҭа анапхгаҩы Алхас Кәыҵниа зхадараҿы дыҟоу аԥсуа делегациа алахәын Алада Новгород 800 шықәса ахыҵра иазкны имҩаԥысуаз аныҳәатә усмҩаԥгатә.
Аҳәынҭқарра хада Аслан Бжьаниа аԥсны жәлари хаҭала иара ихьӡалеи, ақалақь Алада Новгород аԥҵоуижьҭеи 800-шықәса аҵра идиныҳәалеит агубернатор Глеб Никитин.
Иара убасгьы адныҳәалара ҟаиҵеит Аҟәа ақалақь ахада Беслан Ешба.
Агробизнес адгылара аҭара
Ақыҭанхамҩа аминистрраҿы ахықәкытә программа "2021 шықәсазы ақыҭанхамҩа аҿиара" алахәхаразы анаплакыҩцәа инарышьҭыз азыҳәақәа ҭырҵааит. Аԥсны ақыҭанхамҩа аминистрра акомиссиа ҷыда агробизнес арҿиаразы 40 зыҳәа рҟынтәи 28 проект алыркааит.
Аҵиааӡара ахырхарҭала иалкаан апроектқәа 10 – 4 112 500 мааҭ рыхә:
Ацитрустә плантациақәа рышьаҭаркра – 1 823 000 мааҭ
Ахәырма баҳчақәа рышьаҭаркра – 722 140 мааҭ
Араса аплантациақәа рышьаҭаркра – 539 680 мааҭ
Абаҳчамаахыр аплантациақәа рышьаҭаркра – 1 412 500 мааҭ
Иара убасгьы иалкаауп апроект миллион мааҭк ахәала – "аԥсыӡааӡара аусхк" ахырхарҭала: аԥсыӡԥшқақәа рзы 600 000 мааҭ, рыфатә азы - 400 000 мааҭ.
Фба-фба проект ирықәшаҳаҭуп "арахәааӡареи" "аԥсаатәааӡареи" рганахьала: 3 300 000 мааҭ; 2 466 500 мааҭ.
"Аусеиҭадулара" ахырхарҭала хә-проектк алхуп 20 848 728 мааҭ рыхә ала. Ари ахырхарҭа алахәылацәа аминистрраҟынтә иҷыдоу амаругақәа роуеит.
Иҟоуп аргылара-монтажтә усурақәа, анаплакытә хыбрақәа уҳәа рыргылара алагьы ацхыраара. Абарҭ ахықәкқәа рзы Ақыҭанхамҩа аминистрреи аилахәыра "Аԥсныргылареи" аилаӡара рыбжьарҵоит.
Аҭыԥантәи ааглыхҩы адгылара иҭаразы Аҽгәара ақыҭанхамҩатә џьармыкьа аадыртит.
Аҽгәаратәи аџьармыкьа иааиԥмырҟьаӡакәа аусура азыԥхьагәаҭахоит иара мызктәи аусура аихшьаалақәа рыла.
Аҽгәаратәи аџьармыкьа иааиԥмырҟьаӡакәа аусура азыԥхьагәаҭахоит иара мызктәи аусура аихшьаалақәа рыла. Аус аулоит галтәи аџьармыкьа аус анамуа амшқәа рзы. Аалыҵ аҭыԥантәи ауааԥсыреи Очамчыра, Тҟәарчал, Гал инхо реиԥш, атуристцәагьы иаархәалоит.


Аҟәа ауааԥсыра миллионки быжьшә нызқьи еидкыланы Агәабзиарахьчара аминистрра иарҭеит
18:39 08.09.2021 (ирҿыцуп: 19:08 08.09.2021)
© Sputnik / Алексей СухоруковБанкноты номиналом 2000 рублей.
© Sputnik / Алексей Сухоруков/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 25716-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 21760-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 388-ҩык.
АҞӘА, цәыббра 8 - Sputnik. Аҟәа ауааԥсыра миллионки 724 нызқь мааҭ еизганы Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра иарҭеит акоронавирустә чымазара аҿагыларазы. Абри атәы аанацҳауеит аминистрра апресс-маҵзура.
Арҭ аԥарақәа реиҳарак аужьхоит ахәшәқәа раахәареи Аҟәатәи аҿкчымазаратә хәышәтәырҭазы ахархәагақәа раахәареи.
Очамчыратәии Тҟәарчалтәии ахәышәтәырҭақәа 200-200 нызқьмааҭ рзынашьҭхоит. Аҟәатәи амбулатортә центргьы атранспорт ҷыда аахәаразы ацхыраара аҭахоит.
Аминистрра ари аԥшьгамҭа даара иҭабуп ҳәа ахнаҳәаауеит.


АҞӘА, лаҵарамза 5 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Амҳаџьырқәа рыԥшаҳәаҟны, Идырым асолдаҭ ибаҟа аҿаԥхьа имҩаԥысит 1941-1945шш. рзтәи Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡа аиааира амш 72-шықәса ахыҵра иазку апарад арепетициа хада.
"Арепетициа хада иаԥхьанеиуан Аԥсны Атәылахьчара аминистрреи, Урыстәыла Атәылахьчара аминистрреи, Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ашәарҭадаратә маҵзура Аусбарҭеи рыррамаҵзурауаа имҩаԥыргоз аҽазыҟаҵарақәа", — иҳәеит Аԥсны Атәылахьчара аминистрра апресс-маҵзура Роланд Џьоџьуа.
1941-1945шш. рзтәи Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡа аиааира амш 72-шықәса ахыҵра иазку апарад лаҵарамза 9 рзы иалахәхоит 300 рҟынӡа аррамаҵзурауаа.
Аныҳәа аҽны имҩаԥысраны иҟоуп акциа "Ԥсра зқәым аполк", аус ауеит иаарту акрыфарҭа, абаҟа аҿаԥхьа иаартхоит асахьаҭыхратә школ аҵаҩцәа рцәыргақәҵа, имҩаԥгахоит аконцерт.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Хҩык ауаа рышьразы аус ахәаԥшра ахыгоуп ахара здырҵо ахьымнеиз азы
© Sputnik / Бадри Есиава Суд по делу о тройном убийстве
© Sputnik / Бадри Есиава
2019 шықәса абҵарамзазы Аҟәатәи аресторан "Сан-Ремо" аҿаԥхьа ауаҩшьра ҟалеит. Алхас Аҩӡбеи Асҭамыр Шамбеи рыԥсҭазаара иалҵит, ԥхынҷкәын 3 рзы ахәышәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит ахәра зауз ахәынаҳаҩ Доминика Ақырҭааԥҳа.
АҞӘА, абҵара 9 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны Иреиҳаӡоу аӡбарҭаҿ хҩык ауаа рышьразы аус ахәаԥшра ахыгоуп ахара здырҵо Беслан Бганбеи Демур Ахалаиеи ахьымнеиз азы. Бганба схы сыхьуеит ҳәа мзызс иҟаиҵеит, иҳәеит дыҟамкәа аусӡбара дшақәшаҳаҭым.
2019 шықәса абҵара 22 азы акриминал алахәылацәа Асҭамыр Шамба, Алхас Аҩӡба, ақьафурҭа ахәынаҳаҩ Доминика Ақырҭааԥҳа рышьреи Русҭам Шамбеи Шамил Аҩӡбеи рышьразы аҽазышәареи рхараҵоуп ацәгьоуцәа ргәыԥ аиҿкааҩцәа Ерик Ҷкадуеи, Беслан Бганбеи, агәыԥ алахәылацәа Даҭо Ахалаиеи, Демур Ахалаиеи, Аслан Блаббеи.
Иара убасгьы ацәгьоуцәа закәаншьаҭада абџьар ахархәареи, атәым мазара хықәкыла ааха аҭареи рзы ахара рхарарҵоит.
Демур Ахалаиа иара убасгьы ихарарҵоит Ахра Џьопуеи иареи еилаӡаралаа абџьар, аџьаԥҳаны, арҭҟәацгақәа ааихәеит, иҵәахынгьы иман ҳәа.
Беслан Бганбеи Аслан Блаббеи закәаншьаҭада абџьари аџьаԥҳани реикәыршара рхарарҵоит.
Ерик Чкадуа атранспорттә хархәагақәа–Mercedes-Benz, Lexus GX рӷьычреи закәаншьаҭада абџьари аџьаԥҳани реикәыршара ихарарҵоит.


Гал араион асанитартә ҳақьым хада и.н.: Аԥсни Қырҭтәылеи рҳәааҿ аԥкрақәа рӷәӷәатәуп
17:19 24.09.2021 (ирҿыцуп: 00:10 25.09.2021)
© Sputnik / Марианна Кубрава Граница по реке Ингур
© Sputnik / Марианна Кубрава
Аепидемиа ҵасижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 27153-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 22107-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 410-ҩык.
АҞӘА, цәыббра 24 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсни Қырҭтәылеи аҳәаа ахысра аусура рӷәӷәатәуп, иҳәеит Sputnik аинтервиу азҭаз Гал араион Асанитар-епидемиологиатә маҵзура аҳақьым хада Георги Қобалиа.
"Аҳәаа аадыртаанӡа ишыҟаз аиԥш иҟаҵатәуп: зықәра неихьоу, згәабзиара шьақәзыргыло мацара ахысуа. Аԥкрақәа аԥыхуижьҭеи акырҵуиет. Изҭаху дарбанызаалак азин изҭо адокумент имазар аҳәаа дахысуеит. Уахьтәи аган аҿы атест-ырццак ҟарҵоит", - иҳәоит иара.
Мышкы ахы-аҵыхәала аҳәаа наҟгьы-ааҟгьы иахысуа рхыԥхьаӡара зықьҩык иреиҵам, ҳәа азгәеиҭеит Қобалиа.
"Иаартуп асанитар-карантинтә пункт, асааҭ быжьба инаркны зежәынӡа. Ҩыџьа-ҩыџьала, аҳақьыми амедеҳәшьеи ҷаԥшьоит. Иахысуа рдокументқәа гәарҭоит. Атест аҭак рымамзар аҭыԥ аҿы иҟарҵоит. Уи ашьҭахь 72 сааҭ аус зуа адокумент рырҭоит", - ҳәа иҳәеит иара.
Гал араион аҿы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ҭышәынтәалоуп ҳәа ахиҳәааит. Иара убри аан, иагьеицәахом аха иагьеиӷьхом ҳәа азгәеиҭеит.
"Иреиҳау уадаҩраны иҳамоу аҳәаауп. Иҟоуп маӡала ахысра зҽазызшәо, иҟоуп аладатәи аҳәаала закәаншьаҭада ииасуа. Уи ачымазара алаҵәара иацхраауеит. Ачымазҩцәа абриаҟара ыҟоуп ҳәа сызҳәом, избанзар аҳақьымцәа рахь зхы цәырзымгогьы ыҟоуп", - иҳәеит иара.
Қобалиа иажәақәа рыла аҳәаа иахысуа зықьҩык рҟынтәи 600-700-ҩык рдокументқәа еиқәшәоуп.
"Иҟоуп мышкала ԥшьынтә-хәынтә аҳәаа иахысуа. Атест шырзымҩаԥгоу азы уахьтәи аган ма ҳара ҳган аҿы адокументқәа ргоит. Алаҵаҟаҵара акәзар ауаа ҳадҵаалоит, аха еиҳа игәцараркуазар бзиан", - иҳәеит Қобалиа.
Иара иазгәеиҭеит Гал араион ауааԥсыра еиҳарак изхәаԥшуа ақырҭуа телехәаԥшра шакәу. Уа урыстәылатәи алаҵа аҿагылара шарҭо. Убри азы агәрамгара аадырԥшуеит. Ирацәаҩуп Қырҭтәыла аҳәаанырцәтәи алаҵа ҟазҵаз. Уи ус шакәу иаарго адокументқәа ирныԥшуеит, ҳәа азгәеиҭеит Қобалиа.
Жәыргьыҭтәи араион аҟны мышкала 200-300-ҩык акоронавирус рыдырбалоит. Гал араион ауааԥсыра ракәзар реиҳараҩык уахь ауп иахьцо. Аԥсназы ари ашәарҭара ацуп.
"Уа ачымазара шьҭыркаауеит. Ирццаку атест-системақәа рыҩаӡара лаҟәуп. Сара аҭыԥ сымаӡам хымш ауаҩы игәаҭаразы аԥхьакырҭахь днасышьҭыртә еиԥш, ауаҩы доуҳажьуеит ашәҟәы ицуп ҳәа. Иара анахь-арахь днеиуеит, ачымазара алаирҵәоит", - иҳәеит иара.
Аҵыхәтәантәи аамаҭқәа рзы ҭаацәала аҿкчымазара ахьрымоу ыҟоуп. Урҭ ҳанрыҿцәажәоз еилаҳкааит Жәыргьыҭ ма Қарҭ ааигәа ишыҟаз, ҳәа иҳәеит Қобалиа.


Акоронавирус зцәа иалаз хҩык апациентцәа ԥсит Аԥсны амедусҳәарҭақәа рҿы
© Sputnik / Илья ПиталевЛечение больных с COVID-19 в ГКБ №52
© Sputnik / Илья Питалев/
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 540-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 126-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
АҞӘА, цәыббра 27 – Sputnik. Ҩымш рыла ачымазараҿкы ззышьақәырӷәӷәаз хҩык ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы акоронавирус злаз ҩыџьа ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит: 63 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси, 68 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы иԥсҭазаара далҵит 1946 шықәса рзы ииз ахаҵа.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 46-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп быжьҩык, ибжьаратәуп - 34-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 30-ҩык, урҭ рахьтә жәаҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит жәаҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - быжьҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 70-ҩык апациентцәа, жәаҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 27479-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 22590-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 416-ҩык.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы COVID-19 злаз хҩык рыԥсҭазаара иалҵит
© Sputnik / Томас ТхайцукГудаутская ЦРБ
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 33693-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәабзиара шьақәгылахьеит 27809-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 498-ҩык.
АҞӘА, абҵара 18 - Sputnik. COVID-19 азы атестқәа арҭеит 647-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 119-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа: 65, 70 шықәса зхыҵуаз ахацәа, иара убас 85 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 57-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 41-ы. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык, урҭ рахьтә 15-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 22-а, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 23-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы жәаҩык ачымазцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 82-а, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 27 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аҿкычымазара акоронавирус изышьақәырӷәӷәоуп, абри атәы аанацҳауеит ахада исаит.
Атәыла ахада аҽыԥхьакра дцеит, асанитартә нормақәа ишырҳәо ала. Иазгәаҭоуп, инапынҵақәа адистанциала ишынаигӡало.
Аслан Бжьаниа Аԥсны дыҟоуп, иофициалтә резиденциаҿы Аҟәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 8459-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 6726-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 108-ҩык.


Аҧсны Аҳәынҭқарраҟнытә аделегациа жьҭаарамза 3 инаркны жьҭаарамза 6-нӡа Москва имҩаҧысуа Жәларбжьаратәи афорум «Урыстәылатәи афымцамч амчыбжь – 2018 шықәса» иалахәхоит.
Аделегациа аишәа гьежьқәа жәпаки Урыстәылатәи Афедерациа Ахада дыхьықәгылаз Апленартә еилатәара «Зҽеиҭазкуа адунеи азы иҭышәынтәалоу афымцамчи» ирылахәын.
Аделегациа иалан Аекономика аминистр ихаҭыҧуаҩ Заур Гәлиа, АУН «Амшынеиқәафымцамч» Адиректор хада Аслан Басариеи уи ихаҭыҧуаҩ Рамин Зингишвилии, Аекономика аминистрра Аҳәынҭқарратә инвестициатә программақәа русбарҭа Аиҳабы Асҭанда Камлиеи уи лхаҭыҧуаҩ Анжелика Вартикиани.
Афорум аекономика афымцамчтә ҟәша зынио ауадаҩра хадақәеи аҿиаразы иактуалтәу апроблемақәеи рылацәажәаразы ҭыҧ бзиоуп. Асаммит иалахәу амилаҭтәи адунеитәи фымцаџьармыкьа иазку актуалра змоу азҵаарақәа жәпакы ирзааҭгылараны иҟоуп.


АҞӘА, мшаԥымза 28 – Sputnik, Наала Аҩӡыԥҳа. Аԥснытәи аҳәынҭқарратә Университет астудентцәеи арҵаҩцәеи анаукатә-практикатә конференциа мҩаԥыргеит, иара изкын акырзҵазкуа аԥсуа аҵарауаҩ, ауаажәларратә усзуҩ Иури Воронов.
Иара дпатриот дуун Аԥсны азы, ҳәа азгәеиҭеит аҭоурыхҭҵааҩ, апрофессоор, Иури Воронов иҩыза Валери Бигәаа.
"Сара даара ибзианы дыздыруан, 20 шықәса кабинетк аҿы аус еицаауан АБНИИ. Аибашьраан иҟаиҵаз макьана аӡәгьы илымшацт. Иара адунеи иазеиҭеиҳәон Аԥсны шыҟоу, аибашьра амзызқәа деилиркаауан. Иахьатәи аконференциақәа аҵак ду рымоуп. Астудентцәа Иури Воронов дырдыруеит, иара иусумҭақәа рыла аҵара рҵоит, дара рхала рхатәы гәаанагара ҟарҵар ҟалоит иара иԥсҭазаареи иусуреи рганахь ала", — иҳәеит Бигәаа.
Амагистр Сарика Џьынџьалԥҳа еиҭалҳәеит аҵарауаҩ илагала ҳҭоурых аҿы ишыраҵәоу, еиҳаракгьы Аџьынџьтәылатә еибашьра ааны.
"Иури Николаи-иԥа Воронов Урыстәылеи Европеи аԥсуа жәлар ргеноцид атәы раԥхьа ирзеиҭазҳәаз дыруаӡәкуп. 50 қәгылара иман телехәаԥшрала, арадио аҿы, 100 инарзынаԥшуа аматериалқәа акьыԥхь рбеит. Иара иҟаиҵаз атәы аҳәара даара ицәгьоуп археологиаҿгьы, аполитикаҿгьы", — лҳәеит лара.
Аҭоурыхтә факультет, аԥшьбатәи акурс астудент Тарашь Хәытаба иазгәеиҭеит Воронов алитературахь ишалеигалаз аилкаара «цебельдатәи акультура»
"Иара акыршықәса археологиатә ҭҵаарақәа мҩаԥигон Ҵабал. Уи адагьы Иури Николаи-иԥа Воронов аинформациатә қәԥара мҩаԥигон Қырҭтәыла аҿаԥхьа. Иара "Белаиа книга" ҭижьит аибашьра ахьынӡацоз", — иҳәеит астудент
Иури Воронов иҩызеи, иколлегие Олег Бӷажәба даара деигәырӷьоит арҭ аконференциақәа есымша иахьымҩаԥырго, аҿар аинтерес ахьырзаҵо.
"Астудентцәа рааӡараҿы арҭ аконференциақәа рлагала дууп. Иара раԥхьатәи профессору пари ауниверситет аҿы, ара алекциақәа дрыԥхьон, иара убас Сорбонна, Лондон, Париж. Ажәахәқәа аинтерес рыҵоуп", — иҳәеит Бӷажәба.
Археолги, кавказҭҵааҩи Иури Воронов диит лаҵарамза 8 1941 шықәса рзы Ҵабал. 1991 иара депутатс далхын Аԥсны Иреиҳаӡоу Асовет ахь. Хәажәкырамза 1992 шықәса инаркны ԥхынҷкәын 1993 шықәсанӡа иара Аԥсны Иреиҳаӡоу Асовет аҿы ауаҩы изинқәеи жәларбжьартәи аизыҟазаашьақәеи рзы акомиссиа деиҳабын. 1993 шықәса рзы Аԥсны Аминистрцәа Рсовет ахада ихаҭыԥуаҩыс далхын, 1995 аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩыс.
Иури Воронов 500 инареиҳаны анаукатә кьыԥхьымҭақәа дравторуп, уахь иаҵанакуеит 30 монографиа.
Иури Воронов дыршьит цәыббрамзазы 1995 шықәса рзы иара иуаҭа аҟны Аҟәа. Анышә дамардеит Аԥснытәи аҳәынҭқарратә музеи ааигәара. Аҳҭнықалақь амҩадуқәа руак ихьӡ ахыуп.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аԥсны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит
23:40 06.12.2021 (ирҿыцуп: 23:46 06.12.2021)
© Sputnik / Кирилл ШипицинИркутский госпиталь ветеранов войн перепрофилируют в инфекционный
© Sputnik / Кирилл Шипицин/
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 35556-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 28903-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 533-ҩык.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 6 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 687-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 149-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ариабжьарак Аԥсны акоронавирус злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 69 шықәса зхыҵуаз ахаҵа, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 1981 шықәса рзы ииз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 73-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 25-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 42-ҩык, урҭ рахьтә 18-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 16-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 16-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 10-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 49-ҩык апациентцәа, ааҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


АҞӘА, ажьырныҳәа 1 — Sputnik, Бадри Есиава. Ашықәс ҿыц ауха Аԥсны ӡӷабк диит ҳәа Sputnik акорреспондент изеиҭарҳәеит атәыла амедусбарҭақәа рҟны ахәаша, ажьырныҳәа 1 азы.
Асаби диит Гагратәи ахәышәтәырҭа ахшараиуратә ҟәшаҿы. Гагратәи ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Индира Арсалиаԥҳа ишылҳәаз ала, аӡӷаб д-Гыцԥҳауп, лыкапан х-кьылак иҟоуп, лоура - 54 сантиметра. Асабии лани ргәы бзиоуп.
Аҟәатәи ахшараиурҭа аҳақьым хада Белла Ԥлиаԥҳа ишылҳәаз ала, ажьырныҳәа 1 шьыжьынӡа дара рҿы аӡәгьы дмиӡацызт. Ҵыԥх абри амш азы иит хҩык ахәыҷқәа, урҭ рахьтә раԥхьа ииз Бганаа рҭаацәара аҳҭнықалақь ахада иҟынтәи шә-нызқь мааҭ иҟаз аԥаратә ҳамҭа роуит. Сынтәагьы абри аҩыза аҳамҭа шырзыршәо рҳәеит, аха макьана уи зауа деилкаам.
"Иацы, ԥхынҷкәын 31 рзы ҳара ҳҿы хҩык иит - ҩыџьа аӡӷабцәеи ҷкәынаки. Ажьырныҳәа 1 ҳҭалеижьҭеи макьарна аӡәгьы дмиӡацт. Асабицәеи ранацәеи рыгәқәа бзиоуп", - ҳәа лгәалаҟара ыҟаны дцәажәеит Ԥлиаԥҳа, иагьацылҵеит иҳаҩсыз 2020 ашықәс азы Аҟәатәи азшараиурҭаҿы ишиз 1128-ҩык ахәыҷқәа.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа 2020 шықәса ааԥынразы аковид-госпиталь ҳәа иҟаҵан, убри аҟнытә уа ирыдыркыло акоронавирус зыдбалоу зцәазтәым аҳәса роуп ҳәа лҳәеит ахшараиурҭатә ҟәша аиҳабы Емма Ҭаркьылԥҳа. Уажәтәи Ашықәс ҿыц ауха рыҟәшаҿы иҭынчны имҩасит.
"Апандемиа ааҟалеижьҭеи ҳара ҳҿы COVID-19 злаз аҳәса ахшара дроуит. Апандемиа ҟалаанӡа 18-ҩык ҳаман, ашықәс иаалагазар, жәабран-хәажәкыра рзы", - лҳәеит Ҭаркьылԥҳа.
Лара илгәалалыршәеит аибашьра ҟалаанӡа Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа ахшараиуратә ҟәшаҿы шықәсык ала 1300-ҩык ахшара шроуаз.
Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы ԥхынҷкәын 31 ажьырныҳәа 1 рзы аӡәгьы дмиӡеит, уажәы уа раамҭа иазыԥшуп ԥшьҩык зцәазтәым аҳәса, руаӡәк ахәбатәи ахшара дизыԥшуп лҳәеит аҟәша аиҳабы Елисо Кәарҷиаԥҳа. Галтәи ахәышәтәырҭаҿгьы Ашықәс ҿыц ауха "ҭынчран".
Очамчыратәи ахәышәтәырҭа ахшараиуратә ҟәшахьы уажәы зцәазтәым аҳәса рыдыркылаӡом, избанзар уажәы уа аковид-чмазаҩцәа роуп ирхәышәтәуа. Аҟәша аиҳабы Екатерина Џьопуаԥҳа излалҳәаз ала, мышкы уажәаԥхьа Очамчырантәи Аҟәаҟа дышьҭын зымза иҭагылоу ԥҳәыск.


АҞӘА, хәажәкыра 15 — Sputnik. Акраамҭатәи игәамбзиариахҟьаны Москва иԥсҭазаара далҵит СССР жәлар рартист, Чехов ихьӡ зху МХТ асахьаркыратә напхгаҩы, "Табакерка" асахьаркыратә напхгаҩы Олег Табаков.
82-шықәса ирҭагылаз Олег Табакова ахәышәтәырҭахь днаган 2017 шықәса абҵарамза анҵәамҭазы. Иахьа, хәажәкырамза 15 рзы Москва имҩаԥысуеит артист аҵыхәтәантәи имҩа иқәҵара ацеремониа ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
Ашьыжь асааҭ жәба инаркны ихыртуп СССР жәлар рартист Олег Табаков наӡаӡаз абзиараз ҳәа иаҳәара ацеремониа. Чехов ихьӡ зху атеатр ахь амҩа иқәуп Табаков иҟазара абзиабаҩцәа.
Табаков иԥсҭазаара далҵит 82-шықәса дшырҭагылаз.


Ала шуан, аҽы ҳәуан…
13:23 04.09.2021 (ирҿыцуп: 17:23 04.09.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукКурортный сезон. Отдыхающие на пляжах Абхазии.
© Sputnik / Томас Тхайцук
Иахьатәи апандемиа аамҭазы аҿкы аҽацәыхьчаратә усмҩаԥгатәқәа Аԥсны ақалақьқәеи ақыҭақәеи рҿы иахьынӡанарыгӡо дазааҭгылоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
Исгәалашәоит ашкол ҳанҭаз, аԥхынтәи аԥсшьарамшқәа рышьҭахь дҵас иҳарҭон "аԥхын шысхызгаз" захьӡыз ахыҭҳәаа аҩра. Иҵӡозеи уи аҩыза ахыҭҳәаа снапы асмыркижьҭеи. Сынтәа нанҳәамзазы исымаз изаамҭанытәиу аԥсшьармш иалагӡаны избаз исаҳаз, ҳазҭагылоу аепидемиатә ҭагылазаашьа шымҩаԥысуа уҳәа хәыцрақәак сызцәырҵит.
Аԥхын аӷьырак Калдахәара ақыҭаҿы исхызгеит. Ҳара ҳахьынхо ҳаракыроуп, аковид аҽацәыхьчаразы уаҳа нызҭахым ҭыԥуп, агәылацәеи азлацәеи усура ҳәа Гагра араион ахь рхы злахоу ала, аҩны ҭынчран шамаха уаҩ дымҩахыҵуамызт. Ус акәзаргьы, уа сыҟанаҵы аӡәы-ҩыџьа ақыҭауаа срыҿцәажәеит, рхәыцрақәа сыцеиҩыршеит.
5 Мшаԥы 2020, 19:10
Иаахҵәаны исҳәозар, иахьагьы ишыҟоу гәасҭеит Ковид-19 ҳәа изышьҭоу агәра зымго ауаа. Ишеилыскааз ала, ҳҳаблаҿы алаҵа злазҵахьоу ҳәа уаҩ дыҟам, амала ари аҿкы иахҟьаны иԥсыз ыҟоуп. "Алаҵа улоуҵар ҩышықәса узнеиуам" ҳәа иҟоу ацәажәарақәа агәра згогьы ыҟоуп, убри аҟынтә уи аҟаҵара уамак иахыццакуам ақыҭауаа. Аԥсрақәа ртәы анысҳәа, сгәылацәа ражәақәа рыла, анкьеиԥш ауаа рацәам, аишәаргыларақәагьы рымҽхак еиҳа имаҷуп, аха зегь акоуп аҳабла иаланхо, нас аҭынхацәеи еизаны урҭ аусмҩаԥгатәқәа ҟарҵоит, аиныхрагьы мап ацәырымкыцт.
"Сара ачымзара сыхьӡом, избанзар арыжәтә сжәуеит, уи сахьчоит", - иҳәеит сзацәажәоз руаӡәы.
Калдахәара сыҟанаҵы, мшынҭалара ҳәа Лӡаа сцеит. Уа сыла иабаз зегь реиҳа ианаалоит – ала шуан, аҽы ҳәуан ҳәа аԥсуаа ражәаԥҟа. Апандемиа захьӡу адунеи иқәымшәа, атуризм амҽхак ырҭбааны аамҭа ахнагоит. Ааигәа иҟаз акаҳуажәырҭақәа атурисцәа акрахьырҿарҵо иаарту асофқәа рҿы акәзаргьы, зегь акоуп асабрада ныҟәгарагьы, асоциалтә дистанциагьы аӡәгьы инаигӡом. Ачымазра ҿкы гәарлаанӡа атуризм шымҩаԥысуаз имҩаԥысуеит аамҭа.
15 Ԥхынгәы 2021, 14:17
Ақыҭа ԥсҭазаарахь сгьежьуазар, ҳара ҳҿы анкьеиԥш ақыҭанхамҩа знапы алаку маҷҩуп, уахьынаԥшааԥшуа аџьықәреи лазҵаз, ма ауҭра дуқәа хтны измоу дыҟам. Атрактор захьӡу ара ирымбеижьҭеи маҷ ҵуама? Аибашьра ашьҭахь амхы анылаҳҵоз тракторк аан иаҳзыцәаӷәеит. Уи атрактор аԥсы ахәанга акәын иҭаз. Уи аахыижьҭеи, ҳара хахьынхо ахәаҿы атехника ахархәара амаӡам, ацәқәа ҵакны илаҵогьы уаҩ дубом. Аҽаԥсахит ақыҭа ԥсҭазаара, даҽакала исҳәозар ақалақь нхамҩа иеиԥшхеит. Ус иҟоуп избанзар, аколхоз ззырҳәо мҩасхьеит, анхаҩы ҳәа ҳазҿу атуризм ахьеилашуа Гагра, Пицунда ма Бзыԥ акрыфарҭақәа, акаҳуажәырҭақәа, асасааирҭақәа уҳәа рҿы аулафахәы ахьиоуша ихы ирхеит. Даҽакалагьы ишԥаҟало, иҟамзар ақыҭанхамҩа мҩақәызҵо апрограммақәа? Ауҭра мацарала аҭаацәа ду рныҟәгарагьы мариам.
Ажәакала, калдахәараа рӷьырак қыҭанхамҩала акәымкәа, еиҳа хра злоу аусқәа рхы аздырхеит. Амала, анхаҩцәа зегьы рыҩны иахуп, зыҩнқәа кажьны ицаз ыҟаӡам, избанзар, усура ҳәа иахьцо сааҭбжак ала инаӡоит, ахәылбыҽха рыҩныҟақәа рахь игьажьуеит амашьына змоу, измам имҩасуа трнспортла ацентр аҟынӡа иаауеит. Ашьҭахь, архәара инаныршәланы мардарала рыҩныҟа ихынҳәуеит хәылбыҽхала. Иахьа зегь зыргәамҵуа иаргәамҵуеит калдахәараагьы, уи афымцамч амч амаҷра иазкуп. Алашара уажәы-уажә иахьдырцәо адагьы, амч иамоу хьысҳауп. Аибашьра ааилгазар аԥхын агәаны архьшәашәага ҽынла иамго гәасымҭацызт. Абзазаратә техника ахә зламариам ала, аҩны сахнаҵы иамгошәа анызбалакгьы иаҿысхуан.
19 Рашәара 2021, 11:08
Акы заҵәык, Калдахәара ахԥатәи абригада ахәы иқәынхо, шәышықәсала иззыԥшыз аӡы рымоуп. Ԥхыӡу џьысьоит уажәыгьы, акҿыҩраҿы ачанахқәа рыӡәӡәаразы акран анаасыртлакгьы аӡы ахьааиуа. Сахьынтәицаз Аҟәа ақалақь сазыгьежьуазар, адәқьанқәа рҿы уалбагас "без масок не входить" ҳәа урысшәала иану аҩыра ада, акарантинтә ԥҟарақәа ахьынаргӡо маҷуп. Ақыҭаҟынтә сызлаауаз автобусқәа рырныҟәцаҩцәа асабрада адунеи иқәушәагьы иҟам, апассаџьырцәа рахьтә, аӡәы-ҩыџьа ирхан. Абарҭақәа зегь срыԥшны исҳәозар, акарантин ззыҟалаз атеатрқәа заҵәык роуп сҳәар ауеит. Схәыцуеит, ҵакыс ирымои иҳалаҳәоу аԥҟарақәа? Ажәлар хдыррала ихьысҳауп ҳҳәозаргьы, раԥхьатәи апандемиа аан, аԥҟарақәа еиҳа иџьбаран, амҩан агәаҭаҩцәа гылан, асабраданыҟәгарагьы еиҳа иацклаԥшуан. Сынтәа атуристтә сезон анааи аахыс, аԥҟарақәа ыҟаӡам, инхо дынхап, иԥсуа дыԥсып ҳҳәазшәа, ачымазра аҽацәыхьчара ҳаҟәыҵит.
Уажәы ашколқәа аадыртит, иҳаларҳәеит арҵаҩцәа алаҵа хымԥада ирыларҵароуп ҳәа. Сазҵаауеит, ашкол ҭалара ҟалаанӡа акәӡами алаҵа аныҟаҵатәыз? Еиуеиԥшым аспециалистцәа ишазгәарҭо ала, цәыбррамзазы ачымазара зыхьуа еиҳахар ауеит, еиҳаракгьы арҵаҩцәа рыбжьара. Ус иҟалар, ачымазара ҿкы аҽаҟьоит, уи еиҳагьы иаруадаҩуеит ҳмедицина аҭагылазаашьа. Сымҩашьо издыруа акоуп, ачарақәеи, аԥсхәрақәеи аанкылазароуп макьаназы, уи ҳарԥсыҽыр алаҵа аҟаҵараҿы ҳазлаҵахо ала, ауаажәларра Ковид-19 ашаҭом. Акыр иаҵахоит ҳҳәынҭқарра алаҵаҟаҵра апроцесс.
9 Рашәара 2021, 09:29
Аҩбатәи алаҵаҟаҵаратә усқәа хыркәшахаргьы 10 нызқьыҩк ирылоуп ҳәа аепидемиа азаанкылоума? Мап хымԥада. Абраҟа амчра зку азхәыцроуп, инеиҵыхны, ауааԥсыра реиҳараҩык алаҵа анрылымс, ачымазра иара усгьы иуашәшәыроу ҳдемографиа шыҵнашәаауа. Аӡы иаго аҳәҳәабжь иаҳаӡом шырҳәо еиԥш, адунеи иалагьежьуа ачымазара ҳуааԥсыра рыԥсҭазаара ишалнахуа ҳбаӡом. Аибашьра анцоз, ани дҭахеит ари дҭахеит шырҳәоз еиԥш, уажәы-уажәы ковид -19 иахҟьаны рыԥсҭазаара иалҵит ҳәа ашәаџьҳәара шьҭыбжьы ҳауеит.
Сахьынаԥшааԥшуа избо ала, аԥҟарақәа атәыла ахада иҭижьуеит, аха уи анагӡашьа аӡәгьы дахылаԥшӡом. Уимоу, иазгәасҭар сылшоит, зда ԥсыхәа ахьамам ԥсрак аҿы саннеи, ачынуаа рхаҭарнакцәагьы аҿкы аҽацәыхьчаразы уамак рхы шыдмыргәамҵуа шызбаз, аԥҟара иқәныҟәо ыҟазаргьы. Ала шуеит, аҽы ҳәуеит рымҳәои…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ауеит.


АААК Иреиҳаӡоу ахеилак ахантәаҩи егьырҭ Аконгресс ахаҭарнакцәеи Иорданиа иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәарҭа анапхгара ирԥылеит, АААК аделегациа арҭ амшқәа рзы усуратә ныҟәарала Иорданиа раҭаара аҳәаақәа ирҭагӡаны.
Изольда Ҳагԥҳа
Иорданиатәи Ҳашимиҭтәи Акралра аҭаара иалагӡаны Аконгресс аделегациа Иорданиа иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа ацҳаражәҳәарҭа анапхгара ирԥылеит амҽыша, нанҳәамза 25 рзы. АААК аганахьала аиԥылара иалахәын Аконгресс Иреиҳаӡоу ахеилак ахантәаҩы Мусса Егзакь, Аконгресс ауснагӡаратә маӡаныҟәгаҩ Инар Гыцба, Аконгресс Иреиҳаӡоу ахеилак алахәыла Инвер Алшәындба.
Аиԥылараҿы Мусса Егзакь иазгәеиҭеит, АААК аделегациа аҳәаанырцәтәи аԥсуа-абаза диаспора ианырҭаауа, еснагь адиаспора ахьықәынхо атәылақәа реиҳабырақәагьы ирԥылоит, насгьы уа иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа адипломатиатә хаҭарнакрақәа рнапхгаҩцәагьы ирԥылоит ҳәа.
"Ҳара ҳзы акраҵанакуеит, атәыла аиҳабыра иахьырдыруа адиаспореи ҳареи ҳусеицура агәҭакқәас иҟоу. Аконгресс аргылара-арҿиара амҩа иануп, имҩаԥнаго аусқәа зегьы аартуп", - иҳәеит Егзакь.
Иорданиа иҟоу аԥсуа-абаза диаспора ахаҭарнакцәа иҟарҵаз аҳәарала, Егзакь ари аиԥылараҿы ицәыригеит ргәы иҵхоз аконсултә зҵаарақәа, хаҭалагьы: Аԥсныҟа ацара згәы иҭоу рзы урыстәылатәи атранзиттә, ма асасратә визақәа ҷыдала рыҭара азҵаара.
"Урыстәылатәи авизақәа ирмарианы ироуа иаҳзыҟаҵар, ҳгәанала, адиаспореи рҭоурыхтә ԥсадгьыли реимадара иаҳа иарманшәалон, ацара-аарақәа рыхәԥса иагнархон, иара убас ауаа ацара иаҳа иргәанарԥхон", - ҳәа азгәеиҭеит Егзакь.
Иорданиа иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәарҭа анапхгара агәра ддыргеит дара рганахьала ари нахыс Аконгресс адгылара шамазаауа, дара рыбжьара аусеицурагьы иақәгәыӷыр шыҟало.
Иара уи аҽны, нанҳәа 25 рзы, Аконгресс Иреиҳаӡоу ахеилак ахантәаҩы ауаажәларратә еиҿкаара «Диуан Абаза» (Иорданиа иҟоу аԥсуааи абазақәеи еидызкыло аиҿкаара – аред.), аофис даҭааны аԥсуа-абаза диаспора ахаҭарнакцәа дырԥылахьан.
Ауаажәларратә еиҿкаара «Диуан Абаза» аиҳабы Ҳасан Абаза (Чычба) излаиҳәаз ала, иахьазы Иорданиа иқәынхоит ԥшь-нызқьҩык рҟынӡа аԥсуа-абаза милаҭ ахаҭарнакцәа. Урҭ рҟынтә 700-ҩык инареиҳаны аԥсуа тәылауаҩра роухьеит.
АААК аделегациа Иорданиатәи Ҳашимиҭтәи Акралра раҭаара мҩаԥысуеит нанҳәамза 27 рҟынӡа. Иара арбоуп Аконгресс анапхгара 2019 шықәсазы имҩаԥнагараны иҟоу аҳәаанырцәтәи аҭаарақәа рыплан-еихшанҵа аҟны, 2018 шықәсазы Иреиҳаӡоу ахеилак алахәцәа ишьақәдырӷәӷәаз. Ҳазҭоу ашықәс нҵәаанӡа АААК аҭаарц иҟоуп иара убас Шьамтәыла, Германиа, Голландиа, Ҭырқәтәыла.