АҞӘА, жьҭаара 18 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсны Асанитар-епидемиологиатә маҵзура уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 аҭҵааразы иҟанаҵо атестқәа рхыԥхьаӡара иацнаҵеит ҳәа Sputnik иазеиҭалҳәеит атәыла асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик.
Уаанӡа уахыки-ҽнаки рыла Аҟәа иҟоу абактериологиатә лабораториаҿы ҩышә раҟара атестқәа ҭырҵаауан, уажәшьҭа ԥшьышә рҟынӡа лҳәеит лара.
"Уи зыбзоуроу ҿыц иаахәаны абактериологиатә лабораториаҿы ишьақәыргылаз амаругақәа роуп. Иара убас алабораториазы аҵара здырҵаз аусзуҩцәа даҽа жәҩык аусура иахьалагаз ауп. Ари аҩыза аусура даара ицәгьоуп, иҷыдоу ашәҵатәқәа рышәҵаны акыр аамҭа ирызхгаӡом азы, рҽеиҭныԥсахланы рнапынҵақәа ҟарҵоит", - ҳәа азгәалҭеит Скорик.
Лара иара убасгьы иазгәалҭеит ҽнак алы атәыла аҩнуҵҟа атестҟаҵаразы иадҵаало ауаа шырацәоу.
"Ҽнак ала 700 цыра анаҳзаарго ыҟоуп. Аха акы аауласцыԥхьаӡа, ушоура халацыԥхьаӡа атестқәа аҭара аҭахым. Раԥхьа аҳақьым уидҵааланы уҽиурбароуп, шәшоура зхалаз еилышәкаароуп, шәхаԥыц ахьшәыхьуа акәзаргьы ҟалоит, акоронавирус азы акәымкәа. Атестқәа раҭаразы ауаа абри аҟара агәаран иахьықәгылоу иашам, атестқәа раԥхьа иргыланы иззыҟаҵатәу зықәрахь инеихьоу, згәабзиара уашәшәыроу ауаа роуп", - ҳәа азгәалҭеит Лиудмила Скорик.
Атәыла асанитартә ҳақьым хада иара убас адырра ҟалҵеит абаклабораториазы асанитари адезинфектори ишрышьҭоу.
"Изҭаху аӡәыр дыҟазар, ҳара иҳадҵаалааит, аусуразы аҭагылазаашьа бзиақәа аԥҵоуп, ҳусзуҩцәа аҳәынҭқарра ауалафахә бзиа ашәоит - Агәабзиарахьчара аминистрра аганахьала ауалафахәы ахыхь аԥара роуеит ишәарҭоу аинфекциа иаҿагыланы аус ахьыруа азы", - ҳәа инаҵылшьит лара.
Апандемиа аалагеижьҭеи Аԥсны иахьаҵанакуа 2796-ҩык акоронавирус рыхьхьеит. Ргәы бзиахеит 1187-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 27-ҩык.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, жьҭаара 22- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рцәа иалоу иаламу аилкааразы атестқәа 445-ҩык ирзыҟаҵан, урҭ рахьтә 134-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Жьҭаара 21 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 61 шықәса зхыҵуаз акоронавирус адиагноз ззышьақәырӷәӷәаз апациент, лара аҿкчымазаратә ҟәша дҭашәеит жьҭаара 18 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы лдунеи лыԥсахит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 123-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 62-ҩык, илҩаауп 11-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь уахыки-ҽнаки рыла иҭашәеит 11-ҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбало 21-ҩык апациентцәа. 20-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, аӡәы-иҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Ара еиҭаҳау ацитрустә шәырқәа асовет аамҭазы иаԥҵаз абаҳчақәа роуп. Аибашьра ашьҭахь дара рышьақәыргылара уадаҩын аҟнытә ажәлар ишаны ирырҭеит қьырала. Жәашықәсаҟа ҵуеит ҳхала нап адкыла иныҟәаҳгоижьҭеи. Аколнхара аҟынтә ииасыз 300 шьапы рҟынӡа сымоуп, иара ус схатәгьы 200 шьапы рҟынӡа ыҟоуп. Ацитрус анапы адукылар, ианахәҭоу ахәшә ауҭар, уацхраар, аҽаҩра уоуеит, аха иара акалашәа иҟоуп, шықәсык аҽаҩра бзиоуп, шықәсык ибжьанажьуеит. Аха иҿамла иҿала есышықәса ихәшәтәлатәуп, мамзар, иҩоит, уи рзымариоуп, избанзар, ақәра ду рымоуп шьҭа. Аиҭаҳатә аԥшаара уадаҩуп, иара ахәгьы маҷӡам, шықәсык зхыҵуа ашьаҭа 250 -500 мааҭ рҟынӡа инеиуеит", - еиҭеиҳәеит Жьиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Ауаҩы наџьнатә аахыс дзызхәыцуаз, иаԥхьа иқәиргылоз азҵаарақәа ируакын ԥхьаҟатәи иԥсҭазаара аиҿкаара, аҭаацәаратә разҟы аиура. Анасыԥ, аҭаацәараԥҵара уҳәа ирыдҳәалоу даҽаӡәы иламҩашьо, рхатәы жәлар разгәаҭарақәа адунеи ахьынӡанаӡааӡо иқәынхо ажәларқәа зегьы ирымоуп ҳәа азуԥхьаӡар алшоит. Урҭ азгәаҭарақәа зегьы аинтерес ду рыҵоуп, досу ркультура иарҿиаз атрадициақәа ирықәшәоит.
Иаагозар, авенгерцәа рҟны ҿыц еибагаз арԥызбеи аԥҳәызбеи раԥхьаҟа амали ахшара рацәеи роурц азы абрынџь рықәрыԥсоит. Ашведцәа рҟны акәзар, аҭыԥҳа лчара аҽны илышьалҵараны иҟоу ашьаҵақәа руак лаб араӡын мааҭ ҭаиршәыр, лынасыԥ уаҳа назҭахым акәхоит ҳәа рыԥхьаӡоит. Аполиакцәа ашәахьеи ахәашеи аҭаацәара аԥызҵаз дманшәалахом ҳәа агәрагара рымоуп, насыԥ зцу мшны ирыԥхьаӡоит асабша.
Аԥсуаа ҳакәзар, ас еиԥш иҟоу ажәлар разгәаҭарақәа рыла даара ҳбеиоуп. Урҭ иахьа бжеиҳан иаҳзеиҭазҳәо, иҳамаздо ҳаиҳабацәа роуп, аха иҟоуп зегьы еицаадыруагьы. Еиуеиԥшым ахшыҩзцарақәа узырбо, жәытәаахыс еиқәырханы иааргаз аԥсуа жәлар разгәаҭарақәа иуабжьыргоит анасыԥ аиуразы иҟаҵатәу, мамзаргьы уи иаԥырхагахар алшо.
● Аӡӷаб ала иршәны акралҭар ҟалаӡом, "са сеиԥш бышуа аҩны быҩнахааит" ҳәа аҳәоит.
● Аӡӷаб, абысҭа аныкнырхлак, иаразнак амҳабысҭа мрыцқьакәа инлыжьлозар, заа хаҵа дызцаӡом.
● Аӡӷаб, мамзаргьы аҷкәын изныԥшыло асаркьа рцәыԥҽыр, ԥхьаҟа насыԥ роуам рҳәоит.
● Хаҵа имцац аӡӷаб ачуан иҭырго абысҭа аҵыхәтәантәи аҿахра афара бзиа илбозар, акыраамҭа дҭаацәарахом.
● Аҭаца аҩны данхаргало, асаан анԥылҽуа, асаан аԥҽыха рацәамхар хәарҭам.
● Аҭыԥҳа, ма арԥыс ихала ихы ҵирффар, насыԥ иоуам рҳәоит.
● Амза аҭахамҭазы аԥҳәыс дааугар бзиам, аҿиараҿы уманшәалахом.
● Аишәа аҵкар аҿы утәар, быжь-шықәса ԥҳәыс дузаагом, ма хаҵа узцом рҳәоит.
Жәлар разгәаҭарақәа инарываргыланы ажәытәан аҿар игәра ргон абзиабара анцәахәы - Анымираҳ. Аҭыԥхацәа уи ихьӡала анасыԥ азы аԥшрақәа ҟарҵон. Шьалуа Иналиԥа иусумҭа "Аԥсуаа рҭаацәаралалара иазку аочеркқәа" аҟны иҩуан: "Есышықәса хәажәкырамзазы аҭыԥҳацәа маӡала иҟарҵон ахәажәақәа ҵааны, аџьыка рыҭаны, изцәыԥхашьоз ҭаца ҿыцк лымҳараҿы иеизаны Нымираҳ изкны аныҳәара мҩаԥыргон, иматанеиуан ԥхыӡла рынасыԥ дырбарц азы".
Иналиԥа ишазгәаиҭо ала, Нымираҳ, мамзаргьы Лымираҳ - ари ахаҵацареи аԥҳәысаагареи (аҭаацәа алалара) ирыдҳәалоу аусқәа знапы иану, ирхылаԥшхәу аԥсуаа рмырҭаҭратә нцәахә иоуп. Аҿар рынасыԥ злеилыркаауаз, ма идеилзыркаауаз анцәахәы иӡбахә иахьагьы еиқәханы иҟоуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Есма Ҭодуа, Sputnik
Аԥсны аԥсабара беиоуп аӡқәа, аӡиасқәа рыла. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп ахьы ҭызго аӡқәа, егьырҭ аинерттә материалқәа ахьыҵухыр алшо, иара убас иуникалтәу аӡқәа: иаҳҳәозар, "зышьҭрахь игьежьуа аӡы" – аҵарауаа аԥсуа еставелла ҳәа изышьҭоу амшын иалало аӡы еснагь ҭыԥк аҿы шьҭахьҟа ихынҳәуа. Убри инаҷыдангьы иҟоуп зынӡаск аӡы зҭам аҟәарақәа. Урҭ иреиуоуп Оҭҳара ақыҭа еиҩызшо Ӡыдаҟәара. Иара амш цәгьа аныҟоу заҵәык ауп аӡы анҭало.
"Ӡыдаҟәара ҳәа изышьҭоу – ари жәытә ӡиас ҭыԥуп. Ари аҟәара мышцәгьамзар аӡы зҭамло, аӡы ахьҭам азоуп Ӡыдаҟәара ҳәа изашьҭоу. Амш аныцәгьахо аӡы ҭалоит, амш аныбзиоу иҭабаны иҟоуп. Иара агеи-ашьхеи ашьапаҿынтәи аҩ-бахә рыбжьара иҟәрыԥшны иаауеит, Мҷышь аҭыԥ аҿынӡа иҩеиуеит", – ҳәа еиҭалҳәоит Оҭҳара инхо Ира Қапба–Аиба.
Ӡыдаҟәара аӡы ахьҭамло адагьы, ари аҭыԥ ашанақәа адырбалоит. Ишеиҭарҳәо ала, иара ахаҿы ахәаҟны ижуп хҩык аиҳәшьцәа, урҭ ҭынха ҳәа аӡәгьы дахьрымамыз аҟынтәи анышәынҭрагьы ҟаҵам, дара ҟәырҭлаххан, убра ииасуа ауаа ирԥырхагахоит. Урҭ рнеҩсангьы араҟа лассы-лассы Ӡызлан дырбалоит. Ус еиԥш ахҭыс ҟалеит уажә ааигәагьы.
"Абасоуми "N" дзибаз. Абри ацҳаҿ дааиуан, Ӡыдаҟәара абра ацҳа ахьху, абас дџыхӡа даацәырҵит, имҩа кны дылмышьҭуа далагеит, иара дшәан, дыҳәҳәо дыҩуа дшаауаз абра Мирабраа рашҭа дҭалеит. Уи нас ԥсыуаҵас аҭәҳәа ҟарҵеит, аҵыблаа ҟарҵеит. Дшәеит даара, игәы еиҭаԥеит, аха аҵыблаа аныҟарҵа, нас дыбзиахеит. Иара ацҳа ахаҿы, ахәаҿы Папцавақәак убра, хҩык аҳәсақәа аҟан, иԥсит, аӡәгьы дрымамызт, ахәы рмоузт, егьи рмоузт, иҟәырҭлаххеит дара. Убарҭгьы ауаҩԥсы убра данынабжьалалак иҩуа ишьҭалон. Нас абри иублыр бзиоуп рҳәан, аҭәа амца ацраҵаны ирблит, нас уаҳа ирымбо иалагеит", – ҳәа еиҭалҳәоит ақыҭанхаҩ.
Оҭҳара инхо узазҵаалак, ахәыҷы инаиркны иззымдыруа дыҟам Ӡыдаҟәара иамоу ашанақәа. Урҭ уи адырра адагьы агәра ргоит аилашәшәымҭаз уаҟа аиасра шыбзиам.
"Сабхәа дибахьан, лыхьӡ сҳәар сҭахым, Ӡызлан дкацәааит. Абас иааилашәшәуа џьара дыҟан даауан, аҟәара, ани ацҳа ахьыҟоу дҭаланы дзааиуаз аӡәы дџыхӡа иаԥхьа абас днагылеит. Нас иара инапы иҟьо, ишьапы иҟьо, дшәеит, аха анс ҟаиҵацыԥхьаӡа иара, дыҩны иаԥхьаҟа диасны дкәаҩӡа дгылон, ыыт ҳәа саныҳәҳәалак сашьҭахьҟа дгылон иҳәеит. Нас абас ҳзеикәагьежьуаз мацара, ахәы сҩыхәнеит иҳәеит, ари закәызеи, баасышьҭымҵуеи ҳәа, абрагь сҩыхәнеит, ларгьы дсышьҭыҵит иҳәеит. Ашьҭахь абри ахаҵа дҟәашӡа абра дааит избаз ҳәа. Аҭыԥ бзиаӡам, уахынла акәым, иара ҽынлагьы убра сиасыр сҭахӡам сара, абас сакәшан сцоит, убри ацҳа ақәлара бзиа избаӡом", – ҳәа ҳалҳәеит Ира Қапба-Аиба.
Ӡыдаҟәара анашанара ари ала инҵәаӡом. Иара иаҿагылоу абахәраҿы ахаҳәқәа ирыбжьысны аӡы цқьа анлеиуа ыҟоуп, аӡрыжәтә ҳасабала. Аха уи аӡы цқьагьы есымша иаауам. Убри анаауа иақәшәаз ашықәсан дманшәалахоит, акгьы иԥырхагахом ҳәа иԥхьаӡоуп.
Анашанара ҳацәхьаҵуазар, аиашазы Аԥсны иамоу аӡы цқьақәа аӡрыжәтә ҳасабала рхархәара акыр ишхәарҭоу азгәарҭахьеит аҵарауаа, дара Аԥсны иқәынхо рзын мацара моу анҭыҵгьы аҭирҭақәа рахь инауго иҟауҵар ауеит. Аха иахьазы аӡымҩангагақәа рыҟамзаара иахҟьаны ақыҭақәа реиҳарак Ӡыдаҟәара иаҩызоуп – аӡы иаҿықәынхо, аха зыҩнаҭақәа рҟны аӡы змам – инашанаӡами ари?
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Абызшәа аԥсҭазаара ахыҵхырҭаҿы игылоуп, иарада ауаа реицәажәара зыҟалом, ргәы иҭоу рзеибыҳәом, рԥышәа аимдара залыршахом. Егьырҭ ажәларқәа зегьы рхатәы бызшәа шрымоу еиԥш, аԥсуаагьы даҽа жәларык излареиԥшым ирдырга ҷыдоуп ибеиоу рхатәы бызшәа – аԥсшәа.
Азқьышықәсақәа рӡеибафареи аамҭа цәгьеи иргәылсны ҳаԥсадгьыл аҿы иаԥшәымаха иҟаз ҳбызшәа-бырлаш ҟәышрыла ҳажәлар рҿахәы ҳәо рымаҵ ауеит иахьа уажәраанӡа.
Ҳбызшәа шәыга рацәала иҩычоуп, ибеиоуп, иҵаулоуп. Иарала иузымҳәара маҷуп. Еиуеиԥшым аҭагылазаашьақәа раарԥшразы абызшәа иалоуп ихиоу, имазеиу, ажәаҳәаҿы ахархәарада ак зҭахым ажәахиақәа (иаҳа ииашаны иуҳәозар, афразеологиатә жәеидҳәалақәа). Ҳарзааҭгылап урҭ:
Напы мацара; напы мацара дааит – акгьы укымкәа, унапы ҭацәны иаалырҟьаны џьара сасра неитәыс иануқәшәа "ҳаи, сышԥаԥси, напы мацара сааит" рҳәоит.
Ҳәызбада ихәда ԥиҟеит – ауаҩы даара игәы иалсшаз ажәабжьк аниаҳа ма ажәала, уск ала ихәҭамыз аӡәы данақәиршәа, "ҳаи, ҳәызбада сыхәда шԥаԥиҟеи" иҳәоит.
Инапаҿы дааигеит – диргәыбзыӷит, иҳәатәаҿы дааигеит аанагоит.
Атымитыша дҭаҳаит – уск иахҟьаны дызлымҵша ауадаҩра дақәшәеит.
Аҽада дақәтәеит; аҽада дақәиртәеит – ауаҩы дзырԥхашьаша уск данақәшәалак, мамзаргьы дандырԥхашьалак, "аҽада сышԥақәуртәеи" ҳәа иҳәоит ҭакс.
Лахь ииҭеит – диацәҳаит, диабжьеит аанагоит.
Гәалагәала дцәажәеит – ауаҩы дгәааны даныҟоу ма игәамырԥхаӡакәа уск даналацәажәо абас рҳәоит.
Ҷанҷаны еибафоит – еицәҳауеит, еисуеит, иааибуам аанагоит.
Ԥынҵала аӡы ижәуам – даара дҟәыӷоуп, ииҳәо-ииуа идыруеит ҳәа аӡәы дурҽхәарц ануҭаху абас еиԥш иҟоу ажәеицааира ухы иаурхәар алшоит.
Ҳаи, уабаҟаз рҳәааит; уччаԥшь еиқәаҵәахааит; ӡибнаҟа дцааит – уӡааит, ухнымҳәааит, ацәгьара уаҳааит, иузыҟалааит аанагоит абас еиԥш иҟоу ажәақәа. Дара ашәиратә елемент ҳасабала рхы иадырхәоит.
Мшызҳа изҳаит – ирласны ддухеит.
Ашьеи ахши еилаҭәо – иқәыԥшу, зцәа-зжьы патәу, ишкәакәоу, зӡамҩақәа ҟаԥшьу аӡӷаб абас лзырҳәоит.
Дызлааз амҩа ихадыршҭит – ддыршәеит.
Ибыз дафоит – амыцхә дцәажәоит, амыцхә иҳәоит.
Игәы цқьам – дҳарамуп, аӡәы изы абзиа иҭахым.
Кәрыжәаа дрықәлоуп; Кәрыжәаа ирықәлоуп – зықәра наскьахьоу ауаҩы, мамзаргьы ижәытәтәиу амаҭәар иазкны абри еиԥш иҟоу ажәеицааира рхы иадырхәоит.
Аԥсы мыжда ҵаауп; игәы ҭҟьеит – ашәара, акы даршәеит.
Ауа иуа, кьантыжә маҟа – иаагозар, ачарахь аԥшәмацәа иаҭахугьы иаҭахымгьы ааԥхьара анрырҭа, "ауа иуа кьантыжә маҟакгьы даанырмыжьит", зегьы ирарҳәеит рҳәоит.
Махәи ҵыси еиқәиртәом; аҵыс мҩас асахьа ҭихуеит – дшәарыцаҩ бзиоуп аанагоит.
Мыцла деибаркуп – амцҳәара бзиа избо изы.
Акьаброу асра; акьаброу дасуеит – амшгара, амш игоит, ак аҟаҵара иҭахым.
Иԥсахы еибакит – игәы ԥжәеит, дгәамҵит.
Ибыз ихәоит – иҿабызшәа ырхааны ихы иахәаша ҟаиҵоит.
Аман иирҳәеит – диргәаҟит, дирааԥсеит аанагоит.
Изшьапык адамра иҭагылоуп – аԥсра ахықә дхықәгылоуп.
Ихы дубеиа ибоит – иҽирԥагьоит, ихы дуны ибоит.
Хыхь еиқәыԥхьаӡоу аҿырԥштәқәа инарҭбааны рхы иадырхәоит ԥсышәа цқьала ицәажәо, иара убас зықәра зфахьоу ҳбызшәа аҵаулара бзианы изнырхьоу абыргцәа ражәаҳәаҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 25 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 480 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 172 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 25 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы рыԥсҭазаара ишалҵыз ҩыџьа апациентцәа.
1944 шықәсазы ииз апациент, иара ареанимациа аҟәша дҭашәеит цәыббрамза 28 рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 25 рзы иԥсҭазаара далҵит.
1939 шықәсазы ииз ахаҵа, иара ареанимациа аҟәша дҭашәеит жьҭаара 20 рзы рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 24 рзы иԥсҭазаара далҵит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 141-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 51-ҩык, илҩаауп 8-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит жәҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 42-ҩык апациентцәа. 39-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, рашәара 15 - Sputnik. Аҵыхәтәантәи уахи-ҽни рыҩныҵҟала Урыстәыла иаарԥшуп 8 246 коронавирустә хҭыс ҿыц 83 регион рҿы ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҿагыларазы Москва аоперштаб.
Уахыки-ҽнаки ирылагӡаны рыԥсҭазаара иалҵит 143-ҩык, ргәы бзиахеит 4 489-ҩык. Зынӡа иааидкыланы иԥсхьеит 7 091-ҩык, ргәы бзиахахьеит 284 539-ҩык.
Краснодартәи атәылаҿацә аҿы аҵыхәтәантәи уахи-ҽни рыла авирус рыдбалан 72-ҩык.
Аԥсны COVID-19 рцәа иалоуп 37-ҩык. Жәҩык Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп, 27-ҩык ргәы бзиахахьеит, аӡәы дыԥсит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


"Аминистрра аплан инақәыршәаны агәаҭарақәа мҩаԥысуеит. Ҳара уи ҳазхиоуп. Ашкол аҟны арҵаҩцәа, ааӡаҩцәа зегьы ыҟоуп. Уажәыцәҟьа игәарҭо аҵаратә процесс ауп. Ииашаны ахәыҷқәа амаҭәарқәа рызнагашьа хықәкыс ирымоуп, дара ахәыҷқәагьы аҵара шрыдыркыло еилыркаауеит. Егьи амчыбжь азы ааӡаратә процесс гәарҭоит атематикатә план инақәыршәаны. Ҳара уи гәахәараны иҳадаҳкылоит, избанзар иҳарҳәо рацәоуп. Ишыжәдыруа еиԥш аҭҵаарадырра есымша ԥхьаҟа ицоит, аҿыц лагалақәа ҟарҵолит. Урҭқәа гәахәала иҳадаҳкылоит аиҭакрақәа ҳхәоит ҳәа агәаанагара сымоуп", - иҳәеит Пасхалов.
Шәазыӡырҩла арадио Sputnik Аԥсны аефир.
Шәазыӡырҩла арубрика "Аҭоурых иагәылаҵәаху" арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы есмҽышала.
"Аҭацацәа асаан анрызԥымҽлак иаашьҭыхны икыдырҟьоит, уи традициахо иалагеит. Уи зынӡаск аԥсуара иатәӡам, иацәыхароуп, уи иаланагалаз акоуп. Измааноу сзеилкааӡом абри убысҟак иҳаракны изышьҭырхыз, пату зқәым, ас ахымҩаԥгашьа аԥсуа иҵасым. Аҵыхәтәантәи аамҭаз иҟоу аԥышәа иаҳнарбоит ари изҟәыхтәу ак шакщу. Аҭацацәа ири ишакәым аҭагылазаашьа иҭанаргылоит. Аԥсуаа рҟны убыс еиԥш ахдырра ҟалеит абри асааан изԥымҽыр, дахьнанагаз аманшәалара, анасыԥ лоуӡом ҳәа. Убри азоуп ишакәхалак асаан ԥаҳҽроуп ҳәа изыҟарҵо. Уи мап ацәктәуп ҳәа сахәаԥшуеит. Амардуан аҿы иаҿадыршәуа ашкәкәа мацара азхоит. Иаҭахӡам асаан ашьҭаҵара. Уи ҳара иаҳтәым, аҭацацәа арԥхашьоит, уи анрызԥымҽлак рылахь еиқәнаҵоит. Нас избан уи лылаӷырӡ лҿаҳәҳәы аҩны дзыҩнаҳгалара? Ишьҭаҳамҵап асаан аҭаца данааҳго. Иџьасшьоит аҭаца лгәеилаххара ауаа рнапы еинҟьаны иахьрыдыркылогьы", - ҳәа еиҭалҳәеит Сангәлиаԥҳа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 25 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 480 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 172 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 25 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы рыԥсҭазаара ишалҵыз ҩыџьа апациентцәа.
1944 шықәсазы ииз апациент, иара ареанимациа аҟәша дҭашәеит цәыббрамза 28 рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 25 рзы иԥсҭазаара далҵит.
1939 шықәсазы ииз ахаҵа, иара ареанимациа аҟәша дҭашәеит жьҭаара 20 рзы рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 24 рзы иԥсҭазаара далҵит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 141-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 51-ҩык, илҩаауп 8-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит жәҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 42-ҩык апациентцәа. 39-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ажьырныҳәа 12 - Sputnik. ЕАА ахада амилаҭтә зҵаарақәа рзы иабжьагаҩ Џьон Болтон аҳәамҭа ҟаиҵеит Вашингтон Николас Мадуро Венесуела имчра азханаҵом ҳәа. Иара иазгәеиҭеит убри азы иахәҭаны иҟоу аныррақәа зегь ахархәара шрыҭахо. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Мадуро ирежим азакәан шьаҭа аманы иҳаԥхьаӡом. Ҳара ҳхы иаҳархәоит Венесуела адемократиа ашьақәыргыларазы аекономикатәи адипломатиатәи қәыӷәӷәара", - ҳәа азгәеиҭоит Болтон.
Мадуро ирежим шазхарымҵо атәы рҳәахьеит Америкатәи аҳәынҭқаррақәа реиҿкаареи алатынамерикатәи агәыԥ "Группа Лимы" (Мексика аалхны).
Николас Мадуро официалла атәыла ахада иҳасабала аҭоубашьҭаҵара мҩаԥигеит ажьырныҳәа 10 рзы, Каракас.
АҞӘА, жьҭаара 25 - Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла арегионқәа 84 рҟны иаадырԥшит акоронавирустә хҭыс ҿыцқәа 16 710 ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
Москва аоперативтә штаб адыррақәа рыла, 26,7 процент (4456-ҩык ауаа) ачымазара аҟазшьақәа рхы иадырбаломызт.
Зегьы иреиҳаны акоронавирустә хҭысқәа азгәаҭоуп Москвеи – 4455, Санкт-Петербурги – 709 иара убас Москватәи аобласт аҟны– 491. Ачымазцәа рхыԥхьаӡара иацымлеит Чукотка, уахыки-ҽнаки рыла реиҳа имаҷны акоронавирустә хҭысқәа ахьазгәаҭоу Чечентәылоуп – 0,4 процент.
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Урыстәыла иаадырԥшхьеит зынӡа 1 513 877 коронавирустә хҭыс. Рыԥсҭазаара иалҵит 26 050-ҩык ауааԥсыра, ргәы бзиахеит – 1 138 522-ҩык.
Џьонс Хопкинс иуниверситет аҟны изларыԥхьаӡаз ала, адунеи аҟны COVID-19 здырбалаз ауаа рхыԥхьаӡара 43 миллион ирзааигәахоит, урҭ рахьтә 1,14 миллион иреиҵамкәа рыԥсҭазаара иалҵит. Авирус реиҳаӡа алаҵәара ахьамоу тәылоуп Еиду Америкатәи аштатқәа (8,6 миллионҩык чмазцәахеит), аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Индиа (7,9 миллионҩык), ахԥатәи аҿы Бразилиа (5,4 миллионҩык). Урыстәыла аԥшьбатәи аҭыԥ аҿы ишыҟац иаанхоит макьана.
АҞӘА, жьҭаара 23 - Sputnik. Ашколхәыҷқәа акоронавирус еиҭаргоит ҳәа иҟаз агәаанагара ашьақәырӷәӷәара амоуит, абри атәы аанацҳауеит РИА Новости, Пастер ихьӡ зху Роспотребнадзор аепидемиологиеи амикробиологиеи ринститут адиректор, РАН академик Арег Тотолиан иажәақәа шьаҭас иҟаҵаны.
Аҵарауаҩ иҳәеит адуцәа роуп ахәыҷқәа аҿкы рызҭо ҳәа.
"Аԥхьа, ахәыҷқәа маҷны ишычмазцәахоз анырдыр иҟан агәаанагара ахәыҷқәа симптомда ачымазара еиҭаргоит ҳәа. Аха скандинавиатәи атәылақәа руак аҿы аҭҵаарақәа мҩаԥган. Урҭ иадырбеит ахәыҷқәа адуцәа ачымазара ишадмырҟьашьуа, адуцәа шракәу ахәыҷқәа зҟьышьуа", - иҳәеит амаҵзура зыҿцәажәоз.
Тотолиан иҳәеит авирус ацәеижь аҿы ишыҿио ахыцқәа изырҭалазар. "Иҭаларҭа" хаданы иҟоу арецептор ACE2 ауп. Уи ахәыҷқәа рҟны ашьҭақәа роуп иҟоу, измоу адуцәа роуп, аиҳарак абыргцәа.
"Ари ачымазара астатистика иадҳәалоуп. Ахәыҷ чымазцәа рхыԥхьаӡара 10 процентк роуп иартәоу COVID-19 змоу рхыԥхьаӡараҿы", - иҳәоит аепидемиолог.
Иара иажәақәа рыла ахәыҷқәа арецептор АСЕ2 рымамзаара иадҳәаланы акоронавирус рыхьыргьы авирус ахыԥхьаӡара маҷӡоуп. Аҿкра зауз ахыцқәа маҷзар, авирус хәҭақәагьы маҷхоит. Убри азоуп аду иаасҭа авирус аиҭагара зизалмыршо ҳәа иҳәоит Тотолиан.
Иахьазы Урыстәыла аҵакыраҿы 1 463 306 акоронавирустә инфекциа хҭыс аҭыԥ амоуп, аҵыхәтәантәи уахи-ҽни рыла – 15 971 хҭыс.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 25 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 480 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 172 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 25 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы рыԥсҭазаара ишалҵыз ҩыџьа апациентцәа.
1944 шықәсазы ииз апациент, иара ареанимациа аҟәша дҭашәеит цәыббрамза 28 рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 25 рзы иԥсҭазаара далҵит.
1939 шықәсазы ииз ахаҵа, иара ареанимациа аҟәша дҭашәеит жьҭаара 20 рзы рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 24 рзы иԥсҭазаара далҵит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 141-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 51-ҩык, илҩаауп 8-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит жәҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 42-ҩык апациентцәа. 39-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Гагра араион ахада ихаҭыԥуаҩ Алхас Барцыц арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит атәыла ахада Аслан Бжьаниеи араион ахадареи реиԥылараан излацәажәаз атәы, насгьы сынтәатәи атуристә сезон амҩаԥысшьа зеиԥшроу.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа 782-ҩык акоронавирус шрылоу шьақәдыргылахьеит. Урҭ рахьтә 226-ҩык апациентцәа ргәы бзиахахьеит, 7-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Ииасыз ашықәс азы Аԥснынтәи ацитрустә шәырқәа рекспорт азы аныхрақәа 13 мааҭ рыла еиҵатәын.
Аахыҵ Уаԥстәыла ахьыԥшымра 30 шықәса ахыҵраз апарад мҩаԥысраны иҟоуп Цхьинвал, Атеатр ашҭаҿы цәыббра 20 рзы.
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра иаҵанакуа ахәшәқәеи, ахәшәтә маҭәашьарқәеи, амыргугақәеи рыла аиқәыршәаразы аусбарҭа аиҳабы Ахра Аџьба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит избан хәшәқәак рзы аԥҭекақәа рҿы аиҵахара зыҟоу.
ЕгрыГЕС ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла.
Иахьазы Аԥсны хаз игоу классқәак рҿоуп акоронавирус иахырҟьаны акарантин ахьрылаҳәоу. Ҵараиурҭак аркны иҟам.
Аслан Бжьаниа анапынҵа ҟаиҵеит ашәахтәқәа рымшәаразы аус Апрокуратура хадахьы инашьҭызарц.
Нхыҵ Уаԥстәылантәи Аԥсныҟа иааны иҟоуп Ахәаԥшҩы қәыԥш итеатр. Урҭ араҟа ахәаԥшцәа иддырбо ақәыргыламҭақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит аԥсуа театр актиор Адгәыр Малиа.
Хәышықәса ҿҳәарас измоу урыстәылатәи аҳәаанырцәтә тәылауаҩшәҟә аԥсахра зҭаху атәылауаа рыдкылара мҩаԥыргоит Аԥсны иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәарҭа аконсултә ҟәшаҿы.


Иԥсҭазаара далҵит Аԥсны Афырхаҵа Лаврик Амқәаб. Аибашьраан Тҟәарчалтәи аполк адҵаҟаҵаҩыс иҟаз аибашьҩы арадио Sputnik аефир аҿы дигәалаиршәоит Аԥсны Афырхаҵа Аслан Кобахьиа.
Нхыҵ-Кавказтәи афедералтә университет аусзуҩцәа рделегациа Аԥсны усутә ныҟәарыла иаҭааит.
Апандемиа ааҟалеижьҭеи иахьанӡа Аԥсны акоронавирус зланы иаадырԥшыз 1177-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 360-ҩык ргәы бзиахеит, ааҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Зых иақәиҭыртәыз ахаҵа игәабзиара шәарҭам, иԥсҭазаара акгьы аԥырхагам. 1962 шықәсазы ииз Џьемали Соселиа дшырӷьычыз азы Аҩнуҵҟатәи аусқәа Гал араионтә аҟәша аҷаԥшьаратә хәҭахьы адырра ҟалеит цәыббра 6 ауха.
Гагра ақалақьи араиони ирыҵанакуа акурорти атуризми рзы аусбарҭа аиҳабы Ахра Бганба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит араион аҿы атуристтә аамҭа амҩасшьа атәы.
Апарламент алахәылацәа амассатә уснагӡатәқәа иара усгьы ишәарҭоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа еицәартәыр алшоит ҳәа ишәоит.
Ареспубликаҿы аҭыԥантәи ахаланапхгараҭарахь алхрақәа мҩаԥгахараны иҟоуп 2020 шықәса абҵара 1 азы. Ақалақьтә еизарахь адепутатцәа ԥшьышықәса ҳәа ҿҳәарас ирыманы иалырхуеит.
Аԥснытәи аҳәынҭқарратә драматә театр актиор, арежиссиор, ахәыҷтәы атеатралтә студиа "Нарҭ" анапхгаҩы Гәдиса Ҭодуа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит уажәтәи аамҭазы Ҟрым имҩаԥысуа афестиваль "Таврида АРТ" иалахәхара атәы.
Амнистиаз ақәҵара азинмчра аиуеит ианыркьыԥхь инаркны ҩымз рыҩнуҵҟа. Азакәан апроект рыдигалеит адепутат Валери Агрба.
Хәажәкыра 2, 2017 шықәса рзы Апарламент ахәбатәи ааԥхьара адепутатцәа актәи аԥхьарала ирыдыркылеит абџьар азы азакәан апроект, аха азакәан нагӡаны ирыдкыламызт.


АҞӘА, рашәара 30 - Sputnik. Урыстәыла АШәМ Владикавказ атеракт аԥдырҟәҟәааит. Даанкылоуп Урыстәыла ззин ыҟам "Исламское государство" адгылаҩ ҳәа аанацҳауеит Урыстәыла Афедералтә Шәарҭадаратә маҵзура апресс-маҵзура.
Ацәгьоуҩы административтә хыбрақәа руак аҟны арԥжәага азырхиара даҿын.
Иаанкылоу атеракт ашьҭахь игәы иҭан Мрагылара Ааигәаҟа ацара жәларбжьаратә атеррористтә еиҿкаара ИГИЛ ахалархәразы.
Аисламист иҩны ирыԥшааит арԥжәагахәҭақәа, "Исламское государство" алахәылацәеи иареи рышәҟәеимдара.
Иара иганахь ала ашьаус хацыркуп "Атеррористтә еиҿкаара алахәхаразы" ахәҭаҷ ала.
АҞӘА, жьҭаара 29 - Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа Урыстәыла 17 717 акоронавирус-хҭыс ҿыц азгәаҭоуп ҳәа аанацҳауеит COVID-19 ауааԥсыра рацәыхьчаразы Москва аоперативтә штаб.
Ари апандемиа иаалагазар иреиҳау рбагоуп.
Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа Урыстәыла 17 717 акоронавирус-хҭыс ҿыц азгәаҭоуп 85 регион рҿы. 26,5% аклиникатә ҟазшьа аадырԥшуамызт. 366-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Ргәабзиара шьақәгылеит 14 740-ҩык.
Иахьатәи аамҭазы Урыстәыла 1 581 693 акоронавирус хҭыс 85 регион рҿы иаарԥшуп. Зынӡа иԥсхьеит авирус иахҟьаны 27 301-ҩык, ргәы бзиахеит – 1 186 041-ҩык.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 27 — Sputnik. Акоронавирус ианеиҵаха аҽа шықәсыки бжаки рҟынӡа ахы цәырнагалоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Роспотребнадзор аепидемиологиаз ЦНИИ аклиника-аналитикатә усуразы адиректор ихаҭыԥуаҩ Наталиа Пшеничнаиа лажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
Еиуеиԥшым атәылақәа рҿы COVID-19 аамҭа-аамҭала ахы цәырнагалоит ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны аҭагылазаашьа аҽарцәгьар ҟалоит жәабран-хәажәкыра рзы. Ашыкьымҭа леир алшоит аԥхынразы ҳәа лҳәеит Пшеничнаиа уаанӡа амаҵзура аинтервиу аҭо.
Акоронавирус апандемиа адунеи атәылақәа зегьы амҽханакит. Ичмазаҩхахьеит 42,7 миллион-ҩык 1,1 миллион рыԥсҭазаара иалҵхьеит.
Урыстәыла миллионки бжаки ачымазара рыхьхьеит, 1,15 миллион-ҩык ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит 17,3 нызқьҩык.
Аԥсны авирус рыдбалоуп 3839-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 1464-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 36-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 29 – Sputnik, Бадри Есиава. Аԥхьаҟатәи акурорттә сезон азы Гагра агәамсам аизгаразы атехника аахәара азыԥхьагәаҭоуп акоронавирус апандемиа аԥырхагамхар, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Гагра араион ақалақьтә нхамҩа аусбарҭа аиҳабы Роман Чагәаа.
Иара иҳәеит иахьазы х-машьынак шракәу ирымоу, аха иахәҭаны иазыԥхьаӡоу ԥшьба-хәба шракәу.
"Асезон алагамҭаз амашьынақәа ҩба ракәын иҳамаз агәамсам ақәгаразы. Ахԥатәи амашьына аремонт азаауит. Аха урҭгьы азхом ақалақь арыцқьаразы аиҳарак аԥхынра аамҭазы. Ианамуӡа 4 ма 5 машьына ҳҭахуп. Иара убасгьы иаахәатәуп 400 цыра агәамсамҭаҵарҭақәа", - иҳәеит Чагәаа.
Чагәаа ишиԥхьаӡо ала иҿыцу атехника 3-4 миллион мааҭ иаԥсоуп. Иааидкыланы 15 миллион мааҭ рҟынӡа инаӡоит. Уи адагьы 5 миллион мааҭ рҟынӡа аинвентарь аахәатәуп.
"Ҳақәгәыӷуеит апандемиа шԥанымҵәари ҳәа. Иара убасгьы ҳгәыӷуеит апроблема аӡбразы атәыла аиҳабыра ҳацхраап ҳәа. Уи залмыршахар, абанк аҿы акредит гатәхоит, избанзар атехника ада ԥсыхәа ҳамам", - иҳәеит Чагәаа.
Акурорттә сезон аан агәамсам Гагра инахыкны иҟоу аполигон ахь иганы икарыжьуеит, мышкала 15-20 реис ҟарҵоит. Ари аполигон ахь инаргоит Гәдоуҭа араион аҿтәи агәамсамгьы. Ацрыҵқәа атехника ҷыдала анышә иарҭоит, агәамсам аус еиҭадулара ахьзалымшо азы.


АҞӘА, жьҭаара 1 - Sputnik. Урыстәыла аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла 8 945 коронавирус хҭыс ҿыц аарԥшуп ҳәа аанацҳауеит COVID-19 аҽацәыхьчаразы Москва ақалақь аоперштаб.
Урҭ рҟынтәи 27,1% ачымазара аклиникатә ҟазшьа рыдбаламызт.
169-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 5 985-ҩык ргәы бзиахеит. Зынӡа иԥсхьоу рхыԥхьаӡара 20 891-ҩык инаӡоит, згәы бзиахахьоу – 964 242-ҩык.
Иахьазы Аԥсны авирус рыдбалоуп 1458-ҩык. Ргәабзиара шьақәгылахьеит 530-ҩык, 11 ԥсыҭбара ыҟоуп.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, жьҭаара 30 — Sputnik. 6,6 змагнитуда ыҟаз адгьылҵысра аҭыԥ аман Ҭырқәтәыла Измир иацәыхарамкәа ҳәа аанацҳауеит Sputnik Турция.
Ирацәоуп ибгаз ахыбрақәа. Хҩык ауаа ааха роуит. Измир ахада Тунч Соиер иажәақәа рыла 20 рҟынӡа хыбра бгеит. Адгьылҵысра авидеоҭыхымҭа РИА Новости аҟны иарбоуп.
Акадыр аҿы иубарҭоуп адгьылҵысра иахҟьаны еилаҳауа ахыбрааа ахәҭак.
6,6 змагнитуда ыҟаз адгьылҵысра аҭыԥ аман Ҭырқәтәыла Измир иацәыхарамкәа. Ахыҵхырҭа — 16,5 километра рҟынӡа адгьыл иҵоуп.
Азербаиџьан ахада Ильхам Алиев аколлега Таип Ердоган аҭел дизасны иҳәеит иахәҭоу ацхыраара дшазыхиоу.
Иара убасгьы ацхыраара ишазыхиоу рҳәеит Азербаиџьан адәныҟатәи аусқәа рминистрреи аҭагылазаашьа ҷыдақәа рминистрреи рхадацәа.
АҞӘА, жьҭаара 30 - Sputnik. Кремль иазгәарҭеит аҭынчреиҿкааҩцәа Ҟарабах ралагалара шауа аганқәа рыҩбагьы рыцеиқәшаҳаҭрала ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Урыстәыла ахада ипресс-маӡаныҟәгаҩ Дмитри Песков иажәақәа шьаҭас иганы.
Уаанӡа Ермантәыла аԥыза-министр Никол Пашиниан иҳәахьан аимак азонаҿы урыстәылатәи аҭынчреиҿкааҩцәа рыҟазаара аҭагылазаашьа арманшәалон ҳәа. Америка, Франциа рахьгьы ааԥхьара ҟаиҵеит Урыстәыла аҽазышәарақәа ирыдгыларц.
"Ҳара изныкымкәа иаҳҳәахьеит аимак ахьыҟоу аҭыԥқәа рахь аҭынчреиҿкааҩцәа аганқәа рыҩба рақәшаҳаҭрала мацара шакәу рнеира шалшо", - иҳәеит Песков.
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Ҟарабах адыррақәа рыла ареспублика ауаа реиланхарҭақәа артиллериала ирылахысуан, аҳҭнықалақь Степанакертгьы налаҵаны. Бақәеи Еревани дара-дара ахара рыдибаҵоит.
Аибашьратә ҭагылазаашьеи амобилизациеи рыларҳәеит Ермантәыла. Бақәа акәзар, амобилизациа ахәҭакахьала ирылаҳәоуп, акоменданттә сааҭ аус ауеит.
Урыстәыла, Америка, Франциа рхадацәа аҳәамҭа еицыҟарҵеит аибашьра аанкыланы аиҿцәажәаратә мҩа иазкылсырц.
АҞӘА, жьҭаара 31 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 367 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 73 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 132-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 114-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 23-ҩык, ибжьаратәуп - 27-ҩык, илҩаауп жәаҩык апациентцәа. Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 60-ҩык апациентцәа. 57-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 31 рзы Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" аҟны иаарту урыстәылатәи хырхарҭарацәалатәи агоспиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа рыԥсҭазаара ишалҵыз.
Иԥсҭазаара далҵит COVID-19 ззышьақәырӷәӷәаз 1934 шықәса рзы ииз апациент. Иара ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра ӷәӷәала илаҽны дыҟан. Иҭагылазаашьа акыр ибааԥсын. Жьҭаара 31 ашьыжь иара иԥсҭазаара далҵит игәы-шьадатәи иԥсыԥлагаҩагаратәи зымхара иахҟьаны.
1942 шықәсазы ииз COVID-19 ззышьақәырӷәӷәаз апациенткагьы жьҭаара 31 рзы лыԥсҭазаара далҵит. Лара ахәышәтәырҭанҭыҵтәи ҩганктәи асубтоталтә полисегментартә гәыҵәкра лыман, иара убас егьырҭ асоматикатә чымазарақәагьы лцәа иалан.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.


АҞӘА, жьҭаара 15 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсны Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра аусзуҩцәа жьҭаара 15 рзы Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҿы авирус аламырҵәаразы ашәарҭадаратә усқәа ишрықәныҟәо гәарҭон.
Амилициаа аудиториақәа ирыҩналаны ирбон астудентцәа шыртәо, асабардақәа рҿоу ирҿаму. Иакымкәа аудиториа иҩналаны ирбеит, астудентцәеи арҵаҩцәеи ирыҿцәажәеит. Ауниверситет аҿы аԥкрақәа зегьы ишрықәныҟәо азгәарҭеит.
"Асеиԥш аинспекциақәа есыҽны имҩаԥгахалоит. Иахьа лабҿаба иаабеит астудентцәа зегьы асабрадақәа шырҿоу, алекторцәа урҭ ргәырҽанырҵеит аҵараиурҭахь сабрадада анеира шыҟамло азы. Иҟоуп ианырхашҭуагьы, аха урҭ ара ирырҭоит", - ҳәа иҳәеит ақалақь аҩнуҵҟатәи аусқәа русбарҭа аиҳабы Нугзар Чычба.
Иара иазгәеиҭеит арҵаҩцәагьы аԥҟарақәа ирықәныҟәоит, ахыхьчагақәа зегьы рхы иадырхәоит ҳәа.
Иахьазы Аԥсны иахьаҵанакуа 2479-ҩык коронавирус рыхьхьеит, 1100-ҩык ргәы бзиахеит, 23-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҿы ирхәышәтәуеит 168-ҩык, 147-ҩык адиагноз COVID-19 рзышьақәырӷәӷәоуп, 18 пациент рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, жьҭаара 10 - Sputnik. Ермантәылеи Азербаиџьани Москва имҩаԥысыз аицәажәарақәа рышьҭахь Ашьха Ҟарабах ахымца аанкыларазы еиқәшаҳаҭхеит, абри атәы аанацҳауеит РИА Новости, Урыстәыла адәныҟатәи аусқәа рминистр Сергеи Лавров иҟаиҵаз аҳәамҭа ҵаҵӷәыс иааганы.
Ахымца ааныркылоит жьҭаара 10 асааҭ 12:00 рзы агуманитартә хықәкы аманы атҟәацәеи иҭахази Аџьар Ҟаԥшь абжьаҟазарала реиҭныԥсахларазы.
Ермантәылеи, Азербаиџьани, Урыстәылеи рыдәныҟатәи аусқәа рминистрцәа реицәажәара жәа-сааҭк инарзынаԥшуа ицон. Уи аиԥылара иалагеит Москва ахәаша, иагьхыркәшан уи асабша ауха.
Мнацаканиани Баирамови Москва инеит Урыстәыла ахада Владимир Путин иааԥхьарала. Ермантәыла адәныҟатәи аусқәа рминистр ҷыдала иазгәеиҭеит ари аиқәшаҳаҭра ахьалыршахаз Путин ароль ду шынаигӡаз.
Ҟарабах аконфликт ахы акит 1988 шықәса жәабранмзазы, Ашьха-Ҟарабахтәи автономтә област Азербаиџьантәи ССР ишалҵуа азы аҳәамҭа аныҟанаҵа ашьҭахь.
1992-1994 шықәсқәа рызтәи аиҿагылара ашьҭахь Азербаиџьан Ашьха Ҟарабах анапы иҵыҵит иаԥныз араионқәа быжьба налаҵаны. 1992 шықәса раахыс ОБСЕ Минсктәи агәыԥ аҳәаақәа ирҭагӡаны аимак ҭынчрыла аилыргаразы аиҿцәажәарақәа мҩаԥысуеит. Азербаиџьан аҵакыратә акзаара атәы иалацәажәоит, Ермантәыла – иазхаҵам ареспублика аинтересқәа ахьчоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 29 - Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа Урыстәыла 17 717 акоронавирус-хҭыс ҿыц азгәаҭоуп ҳәа аанацҳауеит COVID-19 ауааԥсыра рацәыхьчаразы Москва аоперативтә штаб.
Ари апандемиа иаалагазар иреиҳау рбагоуп.
Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа Урыстәыла 17 717 акоронавирус-хҭыс ҿыц азгәаҭоуп 85 регион рҿы. 26,5% аклиникатә ҟазшьа аадырԥшуамызт. 366-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Ргәабзиара шьақәгылеит 14 740-ҩык.
Иахьатәи аамҭазы Урыстәыла 1 581 693 акоронавирус хҭыс 85 регион рҿы иаарԥшуп. Зынӡа иԥсхьеит авирус иахҟьаны 27 301-ҩык, ргәы бзиахеит – 1 186 041-ҩык.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 27 — Sputnik. Акоронавирус ианеиҵаха аҽа шықәсыки бжаки рҟынӡа ахы цәырнагалоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Роспотребнадзор аепидемиологиаз ЦНИИ аклиника-аналитикатә усуразы адиректор ихаҭыԥуаҩ Наталиа Пшеничнаиа лажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
Еиуеиԥшым атәылақәа рҿы COVID-19 аамҭа-аамҭала ахы цәырнагалоит ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны аҭагылазаашьа аҽарцәгьар ҟалоит жәабран-хәажәкыра рзы. Ашыкьымҭа леир алшоит аԥхынразы ҳәа лҳәеит Пшеничнаиа уаанӡа амаҵзура аинтервиу аҭо.
Акоронавирус апандемиа адунеи атәылақәа зегьы амҽханакит. Ичмазаҩхахьеит 42,7 миллион-ҩык 1,1 миллион рыԥсҭазаара иалҵхьеит.
Урыстәыла миллионки бжаки ачымазара рыхьхьеит, 1,15 миллион-ҩык ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит 17,3 нызқьҩык.
Аԥсны авирус рыдбалоуп 3839-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 1464-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 36-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 29 - Sputnik. Аушьҭырҭатә ҭыԥ "Адлер" аҿы Урыстәыла АШәМ Краснодартәи атәылаҿацә аҿтәи амаҵзура аусзуҩцәеи аҳазалхыҩцәеи иааныркылеит аҭаҭын аалыҵ аконтрабанда. Абри атәы аанацҳауеит Шәачатәи аҳазалхырҭа апресс-маҵзура.
Аидаратә транспорттә хархәага иҭаҵәахны аԥсуа-аурыс ҳәаа аҭаҭын аалыҵ ахыгара аԥырҟәҟәаан Урыстәыла Афедералтә Шәарҭадаратә Маҵзура Краснодартәи атәылаҿацә аҿтәи амаҵзура аусзуҩцәеи аҳазалхыҩцәеи русеицурала ҳәа азгәаҭоуп аҳәамҭаҿы.
Аԥснынтәи Урыстәылаҟа амҩа иқәыз аидарамҩангагатә автотранспорт агәаҭараан иаарԥшын иҭаҵәахыз аҭаҭын аалыҵ 2560 ҭоԥ (25600 пачка).
Аконтрабандатә аалыҵ изгоз имхуп, аекспертизахь инашьҭуп. Уи алкаақәа инарықәыршәаны ишьақәыргылахоит аалыҵ аџьармыкьатә хәыԥса. Аусҭҵааратә уснагӡатәқәа мҩаԥысуеит.
Уаанӡа Шәача аҳазалхратә маҵзура адырра ҟанаҵахьан аурыс-аԥсуа ҳәааҿы аҭаҭын аалыҵ изакәанымкәа ахыгаразы азинеилагарақәа рхыԥхьаӡара иазҳаит ҳәа.
Краснодартәи атәылаҿацә Шәача ақалақь аҳазалхырҭа иазгәанаҭоит еиҳа иҿыцу атехникатә ҭаԥшыхәгақәа ахархәара шрырҭо урыстәылатәи аџьармыкьахь асигарет маӡала алагалара аԥырҟәҟәааразы.


Есма Ҭодуа, Sputnik
Аԥсҭазаараҟны зегь раасҭа ицқьоу, зегь раасҭа иԥшьоу, зегь раасҭа ишкәакәоу арбану ҳәа ианҵаа, аӡәы уи уаҩ ишьапы зқәымгылац асыԥса ауп иҳәеит, егьи – уаҩ ишьапы ахьзымнеиц Амшын Еиқәа иаҵоу абырлаш ауп иҳәеит, ахԥатәи - Ерцахә ашьапаҟынтәи иҵхәраан иаауа аӡыхь зегь раасҭа ицқьоуп, иԥшьоуп, ишкәакәоуп иҳәеит. Аҟәыӷацәа, аиҳабацәа ас еидтәаланы иахьеицәажәоз, даҽаӡәгьы аҭак ҟаиҵеит: абарҭ еиқәырыԥхьаӡаз зегь раасҭа иԥшьоу, ишкәакәоу, ицқьоу оума зхызгахьоу абырг ихцәы ашлара ауп ҳәа. Аха аханатә ацәажәара хацзыркыз зегьы даарылаԥшын, ус ҿааиҭит: "Адунеи аҿы зегь раасҭа ицқьоу, зегь раасҭа иԥшьоу, зегь раасҭа ишкәакәоу ан лгәыԥҳәыхш ауп!" ҳәа.
Ииашаҵәҟьангьы, Аԥсны аҭоурых иадыруеит ан лгәыԥҳәыхш иамоу амчра – ашьоурагьы аанызкылар зылшо, еиӷацәоу еинзынраало. Уимоу, ҩажәатәи ашәышықәса алагамҭанӡа еиқәханы иҟан "ахашатәра" (хшыла еибатәыз, еиуацәаз). Ас еиԥш ала ҭауади аамысҭеи рхәыҷқәа анхаҩцәа ааӡара ирырҭон. Ахәыҷы дзааӡоз "аӡӡеи" ҳәа изырҳәон, ирааӡоз – "ахәыԥҳа". Ари аҩыза аиуара рыбжьарҵар ҟалон ахәыҷы диаанӡагьы: аӡӡеицәас иҟалар зҭахыз, ахшараиура иазыԥшыз аԥҳәыс лнапы арахәыц ахарҵон, данилак уи дара дрырҭаран дшыҟоу ала. Мамзаргьы ааӡаҩыс иҟаларан иҟаз ихәыҷы уи лгәыԥҳәы дахькьысуан – убри алагьы ахштә еиуара рыбжьарҵон.
Дәрыԥшь ақыҭан инхо Дбар–Ҭаниа Рита иаҳзеиҭалҳәеит ажәытәан ахш зрыбжьарҵози уи шыҟарҵози атәы:
"Анкьа даҽа ҭоурыхкгьы ыҟан: ауаҩы амашәыр импыҵҟьеит, иҭахӡамкәан амашәыр ахьимпыҵҟьаз, ауаҩы диамхашьит. Ауаҩы даниамхашь, нас аҭыӡшәа рыбжьаланы ауаҩшьра рыбжьарҵар рҭахӡамызт, ажәытәуаа аҟәышқәа ыҟамзи, акрызхыҵуаз, илеидтәаланы илеицәажәон, аԥшәма, аҷкәын амашәыр зымпыҵҟьаз иҭаҳцәа рҿы инеиуан (дыҷкәыноума, ԥыҭк ихыҵуама)… Аиӷара рыбжьалар рҭахӡамызт, убри агәаанҷ аныбжьало, ахшара рызҳацԥхьаӡа, иҭоурыхны инхар, еиӷацәоуп ҳәа инхар рҭахӡамызт. Ан дыҟами, лықәра ыҟазаргьы егьамаӡамызт, амашәыр ҟазҵаз ауаҩы даашьҭыхны иан лҿы днаргон, ицны инеиуан. Абас ҳаззааиз, ҷкәынҵас сшәыдышәкылар сҭахуп ҳа даннеилагь, касышума, ма шьалума акы аалықәыршәны, лгәыҳәԥы ааиҿакны, далырцҳауеит ҳәа иԥхьаӡан", – ҳәа, абасала аиуара рыбжьалон, ацәгьеи абзеи рзеиланы иҟалон лҳәоит лара. Ас ала ԥас иҟалозгьы "ахәыԥҳа" ҳәа изырҳәон.
Ишыхәыҷыз ааӡара иргоз иакәзар, рхатә хшара иаасҭагьы еиӷьны дырбон, уи ахааӡала иакәхон. Хымԥада, ас еиԥш иҟаз аиуара рыҩганк афеида алырхырц иаҿын, аха еиҳарак уи ззыфеидаз ҭауади аамысҭеи ракәын. Избанзар хшылатәи аиуара абзоурала ҭауади аамысҭеи рекономикатә, рполитикатә ҭагылазаашьа еиӷьыртәуан, анхаҩы урҭ дырхьыԥшызар акәхон.
Аӡӡеиреи ахәыԥҳареи аамҭа иагахьоу ҵасзар, еибатәым, аха еициз ртәы хазуп. Иахьагьы иуԥылоит аӡәы иашьас ма иаҳәшьас даныҟарҵо, аиуара рыбжьарҵарц ргәы аназыҳәо.
"Ахәыҷы даниуа аҽны, еициз ҳәа акәымкәаны, аҭаца даауганы ахшаа данылхылҵуа лгәылара аҭаца иҟоу, еиқәшәаны, ахшаа анеицроулак, абарҭ еишьцәоуп ҳәа ирыԥхьаӡон. Еишьцәас аԥхьаӡаразыҳәаны акыкахш рыбжьарҵон, агәыҳәԥыхш. Агәыҳәԥыхш бжьаҵарас иҟаз убас акәын: ахәыҷы мызкы аҟара анихыҵлакь, ан, рыуа изҭаху, еигәылацәоу, аԥхьа инеиз, лгәыла ахәыҷы агара дахьгароу днеины дынидтәаланы агәыҳәԥыхш далырцәон, иҿалҵон. Нас убри аамышьҭахь, адырҩаҽны, ани ахәыҷы иан дааиуан егьи ахәыҷы игароугьы иҿы дааины агәыҳәԥыхш иҿалҵон. Убас агәыҳәԥыхш рыбжьоуп, еишьцәоуп ҳәа иԥхьаӡаны ирааӡон", – ҳәа еиҭалҳәоит Дбар–Ҭаниа Рита.
Абасала, еишьцәаны, еиҳәшьцәаны иҟеибаҵогьы ианызҳалакгьы агәакьацәа реиԥш еибабоит, хшла аиуара зыбжьоу иреиуоуп.
Иазгәаҭатәуп, амифологиаҟны еициз (аӡәы еицлоуз) ирызку ахаҵарақәа еиуеиԥшымкәа ишыҟоу. Еициз еиҳау амчқәа ныҟәызго ракәны ирыхәаԥшуеит, убри аҟнытә архаикатә жәабжьқәа рҿы урҭ антогонисттә хаҿсахьақәаны иаарԥшуп – руаӡәык абзиа дадыркылоит, егьи – ацәгьа, мамзаргьы дара еиӷацәаны ианаарԥшугьы ыҟоуп. Даҽа ганкахьала еициз аԥсабара, аԥсҭазаара аҿиара иасимволны иаарԥшуп. Абри аҵыхәтәантәи зегь реиҳа ихадароугьы ауп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Есма Ҭодуа, Sputnik
Аԥсны аԥсабара беиоуп аӡқәа, аӡиасқәа рыла. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп ахьы ҭызго аӡқәа, егьырҭ аинерттә материалқәа ахьыҵухыр алшо, иара убас иуникалтәу аӡқәа: иаҳҳәозар, "зышьҭрахь игьежьуа аӡы" – аҵарауаа аԥсуа еставелла ҳәа изышьҭоу амшын иалало аӡы еснагь ҭыԥк аҿы шьҭахьҟа ихынҳәуа. Убри инаҷыдангьы иҟоуп зынӡаск аӡы зҭам аҟәарақәа. Урҭ иреиуоуп Оҭҳара ақыҭа еиҩызшо Ӡыдаҟәара. Иара амш цәгьа аныҟоу заҵәык ауп аӡы анҭало.
"Ӡыдаҟәара ҳәа изышьҭоу – ари жәытә ӡиас ҭыԥуп. Ари аҟәара мышцәгьамзар аӡы зҭамло, аӡы ахьҭам азоуп Ӡыдаҟәара ҳәа изашьҭоу. Амш аныцәгьахо аӡы ҭалоит, амш аныбзиоу иҭабаны иҟоуп. Иара агеи-ашьхеи ашьапаҿынтәи аҩ-бахә рыбжьара иҟәрыԥшны иаауеит, Мҷышь аҭыԥ аҿынӡа иҩеиуеит", – ҳәа еиҭалҳәоит Оҭҳара инхо Ира Қапба–Аиба.
Ӡыдаҟәара аӡы ахьҭамло адагьы, ари аҭыԥ ашанақәа адырбалоит. Ишеиҭарҳәо ала, иара ахаҿы ахәаҟны ижуп хҩык аиҳәшьцәа, урҭ ҭынха ҳәа аӡәгьы дахьрымамыз аҟынтәи анышәынҭрагьы ҟаҵам, дара ҟәырҭлаххан, убра ииасуа ауаа ирԥырхагахоит. Урҭ рнеҩсангьы араҟа лассы-лассы Ӡызлан дырбалоит. Ус еиԥш ахҭыс ҟалеит уажә ааигәагьы.
"Абасоуми "N" дзибаз. Абри ацҳаҿ дааиуан, Ӡыдаҟәара абра ацҳа ахьху, абас дџыхӡа даацәырҵит, имҩа кны дылмышьҭуа далагеит, иара дшәан, дыҳәҳәо дыҩуа дшаауаз абра Мирабраа рашҭа дҭалеит. Уи нас ԥсыуаҵас аҭәҳәа ҟарҵеит, аҵыблаа ҟарҵеит. Дшәеит даара, игәы еиҭаԥеит, аха аҵыблаа аныҟарҵа, нас дыбзиахеит. Иара ацҳа ахаҿы, ахәаҿы Папцавақәак убра, хҩык аҳәсақәа аҟан, иԥсит, аӡәгьы дрымамызт, ахәы рмоузт, егьи рмоузт, иҟәырҭлаххеит дара. Убарҭгьы ауаҩԥсы убра данынабжьалалак иҩуа ишьҭалон. Нас абри иублыр бзиоуп рҳәан, аҭәа амца ацраҵаны ирблит, нас уаҳа ирымбо иалагеит", – ҳәа еиҭалҳәоит ақыҭанхаҩ.
Оҭҳара инхо узазҵаалак, ахәыҷы инаиркны иззымдыруа дыҟам Ӡыдаҟәара иамоу ашанақәа. Урҭ уи адырра адагьы агәра ргоит аилашәшәымҭаз уаҟа аиасра шыбзиам.
"Сабхәа дибахьан, лыхьӡ сҳәар сҭахым, Ӡызлан дкацәааит. Абас иааилашәшәуа џьара дыҟан даауан, аҟәара, ани ацҳа ахьыҟоу дҭаланы дзааиуаз аӡәы дџыхӡа иаԥхьа абас днагылеит. Нас иара инапы иҟьо, ишьапы иҟьо, дшәеит, аха анс ҟаиҵацыԥхьаӡа иара, дыҩны иаԥхьаҟа диасны дкәаҩӡа дгылон, ыыт ҳәа саныҳәҳәалак сашьҭахьҟа дгылон иҳәеит. Нас абас ҳзеикәагьежьуаз мацара, ахәы сҩыхәнеит иҳәеит, ари закәызеи, баасышьҭымҵуеи ҳәа, абрагь сҩыхәнеит, ларгьы дсышьҭыҵит иҳәеит. Ашьҭахь абри ахаҵа дҟәашӡа абра дааит избаз ҳәа. Аҭыԥ бзиаӡам, уахынла акәым, иара ҽынлагьы убра сиасыр сҭахӡам сара, абас сакәшан сцоит, убри ацҳа ақәлара бзиа избаӡом", – ҳәа ҳалҳәеит Ира Қапба-Аиба.
Ӡыдаҟәара анашанара ари ала инҵәаӡом. Иара иаҿагылоу абахәраҿы ахаҳәқәа ирыбжьысны аӡы цқьа анлеиуа ыҟоуп, аӡрыжәтә ҳасабала. Аха уи аӡы цқьагьы есымша иаауам. Убри анаауа иақәшәаз ашықәсан дманшәалахоит, акгьы иԥырхагахом ҳәа иԥхьаӡоуп.
Анашанара ҳацәхьаҵуазар, аиашазы Аԥсны иамоу аӡы цқьақәа аӡрыжәтә ҳасабала рхархәара акыр ишхәарҭоу азгәарҭахьеит аҵарауаа, дара Аԥсны иқәынхо рзын мацара моу анҭыҵгьы аҭирҭақәа рахь инауго иҟауҵар ауеит. Аха иахьазы аӡымҩангагақәа рыҟамзаара иахҟьаны ақыҭақәа реиҳарак Ӡыдаҟәара иаҩызоуп – аӡы иаҿықәынхо, аха зыҩнаҭақәа рҟны аӡы змам – инашанаӡами ари?
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Абызшәа аԥсҭазаара ахыҵхырҭаҿы игылоуп, иарада ауаа реицәажәара зыҟалом, ргәы иҭоу рзеибыҳәом, рԥышәа аимдара залыршахом. Егьырҭ ажәларқәа зегьы рхатәы бызшәа шрымоу еиԥш, аԥсуаагьы даҽа жәларык излареиԥшым ирдырга ҷыдоуп ибеиоу рхатәы бызшәа – аԥсшәа.
Азқьышықәсақәа рӡеибафареи аамҭа цәгьеи иргәылсны ҳаԥсадгьыл аҿы иаԥшәымаха иҟаз ҳбызшәа-бырлаш ҟәышрыла ҳажәлар рҿахәы ҳәо рымаҵ ауеит иахьа уажәраанӡа.
Ҳбызшәа шәыга рацәала иҩычоуп, ибеиоуп, иҵаулоуп. Иарала иузымҳәара маҷуп. Еиуеиԥшым аҭагылазаашьақәа раарԥшразы абызшәа иалоуп ихиоу, имазеиу, ажәаҳәаҿы ахархәарада ак зҭахым ажәахиақәа (иаҳа ииашаны иуҳәозар, афразеологиатә жәеидҳәалақәа). Ҳарзааҭгылап урҭ:
Напы мацара; напы мацара дааит – акгьы укымкәа, унапы ҭацәны иаалырҟьаны џьара сасра неитәыс иануқәшәа "ҳаи, сышԥаԥси, напы мацара сааит" рҳәоит.
Ҳәызбада ихәда ԥиҟеит – ауаҩы даара игәы иалсшаз ажәабжьк аниаҳа ма ажәала, уск ала ихәҭамыз аӡәы данақәиршәа, "ҳаи, ҳәызбада сыхәда шԥаԥиҟеи" иҳәоит.
Инапаҿы дааигеит – диргәыбзыӷит, иҳәатәаҿы дааигеит аанагоит.
Атымитыша дҭаҳаит – уск иахҟьаны дызлымҵша ауадаҩра дақәшәеит.
Аҽада дақәтәеит; аҽада дақәиртәеит – ауаҩы дзырԥхашьаша уск данақәшәалак, мамзаргьы дандырԥхашьалак, "аҽада сышԥақәуртәеи" ҳәа иҳәоит ҭакс.
Лахь ииҭеит – диацәҳаит, диабжьеит аанагоит.
Гәалагәала дцәажәеит – ауаҩы дгәааны даныҟоу ма игәамырԥхаӡакәа уск даналацәажәо абас рҳәоит.
Ҷанҷаны еибафоит – еицәҳауеит, еисуеит, иааибуам аанагоит.
Ԥынҵала аӡы ижәуам – даара дҟәыӷоуп, ииҳәо-ииуа идыруеит ҳәа аӡәы дурҽхәарц ануҭаху абас еиԥш иҟоу ажәеицааира ухы иаурхәар алшоит.
Ҳаи, уабаҟаз рҳәааит; уччаԥшь еиқәаҵәахааит; ӡибнаҟа дцааит – уӡааит, ухнымҳәааит, ацәгьара уаҳааит, иузыҟалааит аанагоит абас еиԥш иҟоу ажәақәа. Дара ашәиратә елемент ҳасабала рхы иадырхәоит.
Мшызҳа изҳаит – ирласны ддухеит.
Ашьеи ахши еилаҭәо – иқәыԥшу, зцәа-зжьы патәу, ишкәакәоу, зӡамҩақәа ҟаԥшьу аӡӷаб абас лзырҳәоит.
Дызлааз амҩа ихадыршҭит – ддыршәеит.
Ибыз дафоит – амыцхә дцәажәоит, амыцхә иҳәоит.
Игәы цқьам – дҳарамуп, аӡәы изы абзиа иҭахым.
Кәрыжәаа дрықәлоуп; Кәрыжәаа ирықәлоуп – зықәра наскьахьоу ауаҩы, мамзаргьы ижәытәтәиу амаҭәар иазкны абри еиԥш иҟоу ажәеицааира рхы иадырхәоит.
Аԥсы мыжда ҵаауп; игәы ҭҟьеит – ашәара, акы даршәеит.
Ауа иуа, кьантыжә маҟа – иаагозар, ачарахь аԥшәмацәа иаҭахугьы иаҭахымгьы ааԥхьара анрырҭа, "ауа иуа кьантыжә маҟакгьы даанырмыжьит", зегьы ирарҳәеит рҳәоит.
Махәи ҵыси еиқәиртәом; аҵыс мҩас асахьа ҭихуеит – дшәарыцаҩ бзиоуп аанагоит.
Мыцла деибаркуп – амцҳәара бзиа избо изы.
Акьаброу асра; акьаброу дасуеит – амшгара, амш игоит, ак аҟаҵара иҭахым.
Иԥсахы еибакит – игәы ԥжәеит, дгәамҵит.
Ибыз ихәоит – иҿабызшәа ырхааны ихы иахәаша ҟаиҵоит.
Аман иирҳәеит – диргәаҟит, дирааԥсеит аанагоит.
Изшьапык адамра иҭагылоуп – аԥсра ахықә дхықәгылоуп.
Ихы дубеиа ибоит – иҽирԥагьоит, ихы дуны ибоит.
Хыхь еиқәыԥхьаӡоу аҿырԥштәқәа инарҭбааны рхы иадырхәоит ԥсышәа цқьала ицәажәо, иара убас зықәра зфахьоу ҳбызшәа аҵаулара бзианы изнырхьоу абыргцәа ражәаҳәаҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 25 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 480 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 172 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 25 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы рыԥсҭазаара ишалҵыз ҩыџьа апациентцәа.
1944 шықәсазы ииз апациент, иара ареанимациа аҟәша дҭашәеит цәыббрамза 28 рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 25 рзы иԥсҭазаара далҵит.
1939 шықәсазы ииз ахаҵа, иара ареанимациа аҟәша дҭашәеит жьҭаара 20 рзы рзы иԥсыԥ лагаҩагара акыр ицәыцәгьаны, ҩганктәи агәыҵәкра иманы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, жьҭаара 24 рзы иԥсҭазаара далҵит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 141-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 51-ҩык, илҩаауп 8-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит жәҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 42-ҩык апациентцәа. 39-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, рашәара 19- Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла 85 регион рҿы акоронавирустә инфекциа рыдбалоуп 7 972 -ҩык, абри атәы аанацҳауеит Москва аоперативтә штаб.
Иаарԥшу рҟынтәи 32,7% ачымазара аклиникатә ҟазшьақәа рымамызт.
Уахыки-ҽнаки рыла Урыстәылатәи Афедерациаҿ 181-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, ргәабзиара шьақәгылеит 10 443-ҩык. Апандемиа аамҭа иалагӡаны рыԥсҭазаара иалҵит 7 841-ҩык, ргәы бзиахеит 324 406-ҩык.
Аԥсны иахьатәи аамҭазы авирус рыдырбалахьеит 38-ҩык. Быжь-ҩык Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа иҭоуп, 30-ҩык ргәы бзиахеит, аӡәы лыԥсҭазаара далҵит.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жьҭаара 7 - Sputnik. Аԥсны аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра аусзуҩцәа ауааԥсыра агәҽанҵаратә усура мҩаԥыргалоит амассатә уснагӡатәқәа рыҽрыладмырхәларци амаҵзурақәа рнаплакқәеи ауаажәларратә транспорт амаҵзуцәеи ишьақәыргылоу аԥҟарақәа ирықәныҟәаларци. Абри атәы аанацҳауеит аусбарҭа асаит.
Раԥхьа иргыланы арҭ аԥҟарақәа ирықәныҟәалароуп азеиԥш крыфарачара аобиектқәа, аҭааҩцәа рзы ирхиазароуп асанитар-епидемиологиатә нормақәа ирықәшәо аҭагылазаашьақәа, асоциалтә дистанциа. Ауснагӡатә аиҿкаара иалахәхоит ақалақьтә усбарҭақәеи араионтә ҟәшақәеи русзуҩцәа аҭыԥантәи ахадарақәа азинмчра змоу русбарҭақәеи русзуҩцәа.
Аԥсны ААР аҳәынҭавтоинспекциа аусзуҩцәа ауаажәларратә транспорти амаршруттә таксиқәеи рныҟәараан асанитар-епидемиологиатә ҭагылазаашьа анормақәа ишрықәныҟәо хылаԥшра арҭоит.
Аминистрра ауааԥсыра рахь ааԥхьара ҟарҵеит аԥкрақәа ирықәныҟәаларц.
Аԥсны иахьаҵанакуа жьҭаара 5 инаркны акоронавирустә инфекциа аламырҵәаразы иалагалоуп аԥкрақәа.
Иахьазы Аԥсны иахьаҵанакуа 1868-ҩык чмазцәахахьеит, урҭ рҟынтәи 655-ҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 15-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
-
COVID-19 аҽацәыхьчаразы аԥкрақәа амчра роуит


Фазиль Искандер ихьӡ зху Жәларбжьаратәи акультура афонд аофициалтә хаҭарнак Ельвира Арсалиаԥҳа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит афестиваль аиҿкааҩцәа иаздырхиаз апрограмма атәы.
Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә инфекциа 502-ҩык ишрылоу аадырԥшхьеит. Урҭ рахьтә 157-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Ақырҭуа депутатцәа Елыртәи ауахәама аныхачаԥа ҳамҭас иазааргеит нанҳәа 18 рзы. Аԥсуа Иашахаҵаратә уахәама уи адкылара мап ацәнакит.
Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла акоронавирус рыдбалоуп 5 205-ҩык 84 регион рҿы.
Аҵарауаҩ Саида Ҳаџьымԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит ашықәсан иреиӷьу ҳәа лҩызеи лареи иалкаахаз русумҭа зызку, уи аԥҵара ахықәкы атәы.
Аҟәа ақалақьтә клиникатә хәышәтәырҭа акардиологиатә ҟәша аркын мызкы ҳәа, уи аҩнуҵҟа акоронавирус зцәа иалаз апациентцәеи аҳақьымцәеи анаарԥшха ашьҭахь.
Аицлабра "Аԥсны агәадура" аҟны Асҭамыр Қәҭарба ицәыригаз апроект аиҿкаара дуқәа рыҩнуҵҟа аелектронтә ҳасаббареи урҭ русура ахылаԥшреи ирызкын.
Аԥсуа поет, ашәҟәыҩҩы Таиф Аџьба диижьҭеи 80 шықәса аҵра инамаданы ҩ-томкны иҩымҭақәа реизга ҭыҵит, атираж 500 цыра ыҟоуп.
Еицырдыруа амедицинатә журнал The Lancet аҟны икьыԥхьуп Covid-19 хызҽуа урыстәылатәи алаҵа Sputnik V аҭҵаара алҵшәақәа.
Аԥсуа- аурыс археологиатә гәыԥ изаамҭанытәу ажрақәа хнаркәшеит Очамчыра. Аԥсуа ҳәынҭқарратә музеи аиҳабы, археолог Аркади Џьопуа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит ижәытәӡатәиу ақалақь Гиуенос иахьаҵанакуа ажрақәа раан иаарԥшыз аԥшаахқәа ртәы.
Аԥсны ахада Иусбарҭа аиҳабы ицхырааҩс иҟарҵаз Александр Чачба аицлабра "Аԥсны агәадура" аҟны ахԥатәи аҭыԥ ааникылеит.
Гәдоуҭа араион ахада ихаҭыԥуаҩ Ҭемыр Возба арадио Sputnik аефир аҟны арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҳәаақәа ирҭагӡаны еиҭеиҳәеит араион ақыҭақәа ӡыла реиқәыршәара азҵаара иахьазы иахьынӡанагоу атәы.
Акоронавирус хызҽуа урыстәылатәи алаҵа миллиард цыра аахәаразы азыҳәақәа ҟарҵахьеит 20 тәыла.
Шәачатәи аҳазалхыҩцәа 34 шықәса зхыҵуаз Аԥсны атәылауаҩ икабриолет аҿы ирбеит закәаншьаҭада имҩанигоз аҭаҭын аалыҵ.
Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә инфекциа 466-ҩык ишрылоу аадырԥшхьеит. Урҭ рахьтә 154-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Владислав Арӡынба ихьӡ зху Ахьӡ-аԥша амузеи аекспедициа 1941-1945 шықәсқәа рызтәи Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аҟны Аиааира 75 шықәса ахыҵра иазкуп.
Аҭыԥантәи адепутатцәа рнапынҵақәа закәанла лшарас ирнаҭо, урҭ аԥсҭазаараҟны ахархәара ахьынӡарымоу атәы арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит азиндырҩы Гиви Габниа.
Ахысрақәа рымҩаԥгараан ахархәара рыман БТР-82АМ, анапылатә гранатаршәгақәа РПГ-7, апулемиотқәа"Печенег", автоматқәа АК-74М.
Аахыҵ Уаԥстәыла, иҭакыз Инал Џьабиев иԥсра ашьҭахь амитингқәа рымҩаԥгара иалагеит. Рмаҵзурақәа ирымхуп Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр, Апрокурор хада, атәыла аиҳабыра ԥхьатәара ицеит.
Ашәарыцара, аԥсыӡкра пату ззақәу Омар Ҵәыӡба арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит сынтәа ачашәара зеиԥшроу.


Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа атәылаҿы акоронавирустә чымазара ҿкы аламырҵәаразы иназыцҵоу аԥкрақәа ралагаларазы адҵа инапы аҵаиҩит аҩаша, жьҭаара 13 рзы.
Уи инақәыршәаны, жьҭаара 15 инаркны абҵара 24 рҟынӡа атәылаҿы иақәиҭтәым амассатә спорттә, агәмырҿыӷьратә, аланарԥшыратә, ацәыргақәҵатә усмҩаԥгатәқәа. Аус рулаӡом акультуратә усбарҭақәа - атеатрқәа, амузеиқәа, абиблиотекақәа, аконцерттәи ацәыргақәҵатәи залқәа.
Иаркызаауеит ахәыҷбаҳчақәеи ашколқәеи, аҵараиуратә зыҟаҵарақәа, иара убас аспорттә, акәашаратә секциақәа аус рур ҟалаӡом. СПА-салонқәеи, асаунақәеи, амассажҟаҵарҭақәеи русуразы азин ыҟам.
Абри аамҭазы аҳәынҭқарратә биуџьеттә усбарҭақәа 60 шықәса иҭысхьоу, ашколқәраҟынӡатәии алагарҭатә школқәреи (1-4 аклассқәа) ирыҵаркуа ахәыҷқәа змоу русзуҩцәа рхы иақәиҭыртәыроуп русураҟынтә. Убри аан руалафахәы рзынрыжьроуп. Абри аҩыза абжьгарақәа рыҭоуп икоммерциатәуи иккоммерциатәыми аиҿкаарақәагьы.
Аҳәынҭқарратә усбарҭақәа русзуҩцәа амедицинатә сабрадақәеи анапхаҵақәеи хымԥада иныҟәыргалароуп. Анапхгара ируалуп русуҩцәа арзҩыдагатә маҭәашьарқәа рыла реиқәыршәара.
Атәылауааи асасцәеи ауаажәларратә ҭыԥқәа рҿы хымԥада амедицинатә сабрадақәа ныҟәыргалароуп.
Жьҭаара 14 рызтәи аҭагылазаашьала Аԥсны акоронавирустә инфекциа рыдырбалахьеит 2479-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 1100-ҩык ргәы бзиахеит, 23-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Ааԥынразы Аԥсны иалагалан аҭагылазаашьа ҷыда, еиуеиԥшым аԥкрақәа, аԥсуа-аурыс ҳәаа аркын.
Рашәарамзазы аԥкрақәа аԥырхит, ачарақәеи агәырӷьаратә уснагӡатәқәеи рымҩаԥгаразы азин ҟарҵеит.
Нанҳәамза алагамҭазы иаартын Аԥсни-Урыстәылеи рҳәаа, атуристтә сезонгьы ихьшәаны ихацыркын. Нанҳәамза аҽеиҩшамҭазы аепидеомиологиатә ҭагылазаашьа аҽаԥсахуа иалагеит, рхыԥхьаӡара иацлеит аҿкы чымазара зыдбалоу ауаа.
Цәыббрамза 18 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аусԥҟа инапы аҵеиҩит акоронавирустә инфекциа COVID-19 ацәыхьчаразы аԥкрақәа ралагаларазы аусԥҟа, уи азинмчы аиуеит жьҭаара 5 инаркны.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Ҳера аныҟала ашьҭахь ҭоурыхлатәи аԥсуа бызшәа акзаарахь ахы архо иалагеит, уи зырццакуаз афакторқәа иреиуан Аԥсны Аҳра ашьақәгылара.
Иахьатәи аԥсуа бызшәа иамоуп ихадоу ҩ-диалектк: бзыԥтәи, абжьыуатәи. Асаӡ диалект еиқәханы иҟоуп ҭырқәтәылатәи, баҭымтәи аԥсуа диаспоракәа рҿы.
Аԥсуа бызшәа ҭырҵаауеит Аԥсны — Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу, Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институти Аԥсуа ҳәынҭқарратә университети рҿы, Шоҭа Арсҭаа, Лидиа Ҷкадуа, Виачеслав Чрыгба уҳәа убас егьырҭгьы аҳәаанырцә аҵарауаа-абызшәадырцәа дуқәа аԥсуа бызшәа аҭҵаара рнапы алакуп, Џьорџь Хьиуитт Џьон Коларуссо уҳәа реиԥш иҟоу.
АҞӘА, жьҭаара 29 – Sputnik, Бадри Есиава. 2020 шықәсазы Пицунда иаҭааз атуристцәа раахәаратә лшара еиҳахеит ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит Пицунда ахада Алхас Шамба.
"Сара 50 шықәса ҵуеит Пицунда сынхоижьҭеи. Ибзианы исгәалашәоит Лиудмила Гурченкои Ельдар Риазановы неиааиуа ҳаԥшаҳәа иананыз. Дысгәалашәоит аолимпиатә чемпион Владислав Третиак ҳпансионат аҿы иԥсы шишьоз. Еиҿсырԥшыша сымоуп. Иахьатәи атуристцәа усҟантәи аамҭақәа рыҩаӡараҟынӡа раахәаратә лшара ҟаланы иҟоуп", - иҳәеит иара.
Шамба иажәақәа рыла, сынтәа, Пицунда иаҭааз ҵыԥх аасҭа рхыԥхьаӡара шеиҵоугьы нанҳәамзаахыс акаҳуажәырҭақәа, ақьафурҭақәа, ахатә сектор ҭәын.
Ақалақь ахада ари атенденциа адиҳәалоит апандемиа иахырҟьаны урыстәылаа адунеитә курортқәарахь рцара ахьыԥкхаз. Иаартыз атәылақәа иреиуан Аԥсны.
"Акаҳуажәырҭақәа рҭааҩцәа рацәаҩын, аплиажқәа, аотельқәа рҿы аномерқәа иара убасгьы иҭәын. Заҟаҩ ҳҭааз сызҳәом, аха абри аамҭазы уаанӡа Пицунда иаҭаауаз рхыԥхьаӡара абжанӡа ыҟан", - иҳәеит Шамба.
Нанҳәа акы азы аурыс-аԥсуа ҳәаа аадыртызар, Аԥсны иаҭаахьеит 600 000-ҩык атуристцәа иҳәеит Аԥсны атуризм аминистр Ҭеимураз Хышба Аԥсуа телехәаԥшраҿы апресс-конференциа анымҩаԥигоз.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 10 - Sputnik. Урыстәылеи Украинеи рхадацәа Владимир Путини Владимир Зеленскии раԥхьатәи реиԥылара мҩаԥысит "нормандиатәи аформат" асаммит аҟны ԥхынҷкәын 9 рзы Париж ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
Аиԥылара сааҭки 20 минуҭи ицон.
Урыстәыла ахада Владимир Путин аҳәамҭа ҟаиҵеит украинатәи иколлега Владимир Зеленскии иареи реицәажәара хра аманы имҩаԥысит ҳәа.
"Аусутә ҟазшьа аман", - иҳәеит Путин ажурналистцәа рызҵаара аҭак ҟаҵо.
Зеленски иакәзар, аиԥылара ахәшьара аиҭеит "макьаназ еиҭахароуп" ҳәа.
"Уажәоуп аицәажәара ҳаналагаз. Ҳаиҭоуп ҳәа сҳәар ауеит" - иҳәеит иара.
Путини Зеленскии реиԥылара атемақәа ируакын агаз амҩангара атема.
Ари азҵаара ахҳәаа аҭо, Путин ахәыҷқәа ирызку еицырдыруа ажәеинраала цәаҳәак еиҭеиҳәеит: "А у нас в квартире газ, а у вас?"
"Шәаргьы ишәоуеит. Ҳаилацәажәар, еиҳагьы имарианы ишәоуеит", - иҳәеит Урыстәыла ахада. Иара иажәақәа рыла, Украиназы агаз ахәԥса уажәы аасҭа 25% еиҵахар алшоит.
Зеленски иазгәеиҭеит "абжьгаҩцәа рыҩаӡарала ирылацәажәараны иҟоуп аформат, ахышәа-ҵышәа, ахәԥса уҳәа аиқәшаҳаҭра егьырҭ аганқәагьы" ҳәа.
"Нормандтәи" аформат (Урыстәыла, Украина, Франциа, Германиа) аус ауеит 2014 шықәса рашәарамза аахыс.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Путини Зеленскии ҭелла реицәажәара мҩаԥысит
АҞӘА, жьҭаара 25 - Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла арегионқәа 84 рҟны иаадырԥшит акоронавирустә хҭыс ҿыцқәа 16 710 ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
Москва аоперативтә штаб адыррақәа рыла, 26,7 процент (4456-ҩык ауаа) ачымазара аҟазшьақәа рхы иадырбаломызт.
Зегьы иреиҳаны акоронавирустә хҭысқәа азгәаҭоуп Москвеи – 4455, Санкт-Петербурги – 709 иара убас Москватәи аобласт аҟны– 491. Ачымазцәа рхыԥхьаӡара иацымлеит Чукотка, уахыки-ҽнаки рыла реиҳа имаҷны акоронавирустә хҭысқәа ахьазгәаҭоу Чечентәылоуп – 0,4 процент.
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Урыстәыла иаадырԥшхьеит зынӡа 1 513 877 коронавирустә хҭыс. Рыԥсҭазаара иалҵит 26 050-ҩык ауааԥсыра, ргәы бзиахеит – 1 138 522-ҩык.
Џьонс Хопкинс иуниверситет аҟны изларыԥхьаӡаз ала, адунеи аҟны COVID-19 здырбалаз ауаа рхыԥхьаӡара 43 миллион ирзааигәахоит, урҭ рахьтә 1,14 миллион иреиҵамкәа рыԥсҭазаара иалҵит. Авирус реиҳаӡа алаҵәара ахьамоу тәылоуп Еиду Америкатәи аштатқәа (8,6 миллионҩык чмазцәахеит), аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Индиа (7,9 миллионҩык), ахԥатәи аҿы Бразилиа (5,4 миллионҩык). Урыстәыла аԥшьбатәи аҭыԥ аҿы ишыҟац иаанхоит макьана.
АҞӘА, жьҭаара 23 - Sputnik. Ашколхәыҷқәа акоронавирус еиҭаргоит ҳәа иҟаз агәаанагара ашьақәырӷәӷәара амоуит, абри атәы аанацҳауеит РИА Новости, Пастер ихьӡ зху Роспотребнадзор аепидемиологиеи амикробиологиеи ринститут адиректор, РАН академик Арег Тотолиан иажәақәа шьаҭас иҟаҵаны.
Аҵарауаҩ иҳәеит адуцәа роуп ахәыҷқәа аҿкы рызҭо ҳәа.
"Аԥхьа, ахәыҷқәа маҷны ишычмазцәахоз анырдыр иҟан агәаанагара ахәыҷқәа симптомда ачымазара еиҭаргоит ҳәа. Аха скандинавиатәи атәылақәа руак аҿы аҭҵаарақәа мҩаԥган. Урҭ иадырбеит ахәыҷқәа адуцәа ачымазара ишадмырҟьашьуа, адуцәа шракәу ахәыҷқәа зҟьышьуа", - иҳәеит амаҵзура зыҿцәажәоз.
Тотолиан иҳәеит авирус ацәеижь аҿы ишыҿио ахыцқәа изырҭалазар. "Иҭаларҭа" хаданы иҟоу арецептор ACE2 ауп. Уи ахәыҷқәа рҟны ашьҭақәа роуп иҟоу, измоу адуцәа роуп, аиҳарак абыргцәа.
"Ари ачымазара астатистика иадҳәалоуп. Ахәыҷ чымазцәа рхыԥхьаӡара 10 процентк роуп иартәоу COVID-19 змоу рхыԥхьаӡараҿы", - иҳәоит аепидемиолог.
Иара иажәақәа рыла ахәыҷқәа арецептор АСЕ2 рымамзаара иадҳәаланы акоронавирус рыхьыргьы авирус ахыԥхьаӡара маҷӡоуп. Аҿкра зауз ахыцқәа маҷзар, авирус хәҭақәагьы маҷхоит. Убри азоуп аду иаасҭа авирус аиҭагара зизалмыршо ҳәа иҳәоит Тотолиан.
Иахьазы Урыстәыла аҵакыраҿы 1 463 306 акоронавирустә инфекциа хҭыс аҭыԥ амоуп, аҵыхәтәантәи уахи-ҽни рыла – 15 971 хҭыс.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ииасыз амчыбжь азы Аԥсны авирус аламырҵәаразы Урыстәылантәи ацхыраара аашьҭын, ареспубликаҿы ирыдкылан ауснагӡатә ҿыцқәа аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ашьақәыртәаразы. Апандемиа аамҭазы Аԥсны аҽаҩра уаргәырӷьартә иҟоуп, ирманшәалоуп уи Урыстәылаҟа аекспорт ашьҭра.
Ииасыз амчыбжь азы иналукаашаз ажәабжьын Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ амобилтә госпиталь Аԥсныҟа аара.
Урыстәыла Аладатәи арратә округ амобилтә хырхарҭарацәалатә госпиталь Ставропольтәи атәылаҿацә аҟынтәи Аԥсныҟа иааит. Амобилтә госпиталь ареспубликахь идәықәҵан жьҭаара 17 рзы акоронавирустә инфекциа змоу апациентцәа рыхәышәтәраҿы ацхыраара аҟаҵаразы. Агоспиталь асасааирҭа "Аиҭар" аҵакыраҿы иргылоуп.
Ачымазцәа шьҭаҵахоит асасааирҭа ахԥатәи акорпус аҿы ҟәша-ҟәшала еихшаны. 100 иара-ҭыԥк еиҿкаахоит. Аха иахәҭаны иҟалар 150 пациент рыдыркылоит.
Амобилтә госпиталь аҿы ишьақәыргылоуп арԥҳақәа иԥсабаратәымкәа аҳауа рҭазырсуа аппаратқәа, апациентцәа интенсивла ргәаҭаразы амониторқәа, арентгенографиатә аппаратқәа, УЗИ аппаратқәа, ашьа анализҟаҵагақәа.
Аԥхьатәи апациентцәа агоспиталь иаднакылеит жьҭаара 20 рзы. Ачымазцәа арахь иааргоит Ацхыраара ласы ала. Адкыларҭаҿы урҭ агәаҭара иахрыжьуеит, ршьа иалоу аҵәыҵәри гәарҭоит, ршоура ршәоит, ахаҭалатә карточка еиҿыркаауеит.
Уи адагьы ақалақь анапхгареи агоспиталь анапхгареи реиқәшаҳаҭрала иӡбоуп ақалақьтә лабораториа ацхыраара аҭаразы ПЦР-диагностика уа иҟарҵаларц. Есыҽны шәкы рҟынӡа ПЦР-диагностика аҟаҵара ауеит. ПЦР-диагностика аҭакқәа роура алшоит 40 минуҭ рыҩныҵҟа.
Аҟәа, аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы еиҳа аамҭа иақәшәо амобилтә лабораториа аусура ишалаго атәы ҳәан ақалақь ахадеи амедицинатә усҳәарҭақәа рхадацәеи реиԥылараан.
Алабораториа ада ԥсыхәа аҟамзаара адҳәалоуп ахәышәтәырҭаҿы ачымазцәа рыдкылара алагара.
Аҟәа асанитартә ҳақьым хада Алла Белиаева илҳәеит ачымазцәа рырацәахара инадҳәаланы анализқәа аҩны ргаразы агәыԥ шеиҿкаахо атәы. Иахьазы, ԥсшьарада ҩ-гәыԥк аус руеит.
Жьҭаара 22 рзы Аҟәатәи ахәыҷтәы поликлиникаҿы COVID-19 рылоуп ҳәа агәҩара ззыҟоу ма изыхьуа ахәыҷқәа рзы акабинет аадыртит. Акабинет аполиклиника ахыбраҿы иҟоуп, аха аҩналарҭа хазуп. Ахәыҷқәа рыдкылара мҩаԥыргоит аҳақьыми амедиаҳәшьеи.
Уажәшьҭарнахыс Москватәи адиаспора Гәдоуҭатәи агоспиталь аусзуҩцәа аԥарацҵа рзыршәалоит. Адиаспора ирыӡбеит аҿкчымазара змоу рҟны аус зуа аԥарацҵа роуларц.
"Ацәаҳәа ҟаԥшь" аҿы аус зуа амедусзуҩцәа уажәшьҭарнахыс аԥарацҵа роулоит" ҳәа арадио Sputnik иазеиҭаҳәеит адиаспора рнапхгара алахәыла Инна Барчанԥҳа.
Жьҭаара 1 аахыс аԥарацҵа иартәахьеит миллионки 900 нызқьмааҭ.
Амчыбжь азы реиҳа излацәажәақәоз иреиуахеит ЖӘыргьыҭ ақалақь аҿы абанк ақәлара.
Абџьар зыҟәныз ахаҵа Жәыргьыҭ абанк аҟны жьҭаара 21 рзы шьыбжьон 40-ҩык иреиҳаны ауаа шасыс игеит, иара миллионбжак доллар ирҭарц адҵа ҟаиҵеит.
Сааҭла имҩаԥысуаз аиҿцәажәарақәа рышьҭахь, асааҭ 22:00 рзеиԥш, хҩык ашасцәа рышьҭахь иҽыҵәахны, ахыбра дыҩныҵит.
АИХқәа рдыррақәа рыла, иара хҩык атҟәацәа иманы Аԥсны аганахь ддәықәлеит.
Убри аан Жәыргьыҭ абанк иақәлаз ахаҵа Егры аӡиас ала Аԥсны аҳәынҭқарратә ҳәаа дахымсӡеит, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны ашәарҭадаратә маҵзура аҳәаахьчаратә гәыԥ аиҳабы Рустам Латипов.
Сынтәа иҟоу аамҭа уадаҩ аан Аԥсны аҽаҩра беиа ҟалеит.
Амандарина, ахәырма, афеихо, араса рекспорт 2020 шықәса цәыббрамзази жьҭаарамзази 2019 шықәса, иара абри аамҭазтәи арбагақәа ирхысит, абри атәы Sputnik иазааицҳаит Аԥсны аҳәынҭқарратә аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы Гурам Инаԥшьба.
Иара иажәақәа рыла 2019 шықәса цәыббра-жьҭаара амзақәа рзы атәыла иалган 200 кьыла ахәырма, сынтәа –тоннак, афеихо: 42,9 тонна– 65,9 тонна. Арбагақәа еиӷьхеит амандарина аганахь алагьы. Иахьазы Аԥсны иалгоуп 269 тонна.
Иара убас арбагақәа ҳаракуп араса. 2020 шықәсазтәи арбагақәа: 387,6 тонна; 2019 шықәсазтәи арбагақәа: 169 тонна.
Аԥснынтәи Урыстәылаҟа аекспорт ирго ацитрустә шәырқәа рыхәԥса еиҵатәуп ҳәа иҳәеит Sputnik аинтервиу азҭаз ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа.
Уаанӡа Аслан Бжьаниа аекономикеи ақыҭанхамҩеи рминистрцәа адҵа риҭеит ацитрусқәа Аԥсны анҭыҵҟа рекспорт ахәԥса аларҟәразы ауснагӡатәқәа рыдыркыларц азы.
"Ҳара иҳаӡбеит ҳброкертә конторақәа арҭ аидарақәа имҩаныргаларц. Ацитрусқәа рекспорт азы уаанӡа 10 мааҭк шәатәызар, уажәшьҭарнахыс быжьмааҭк рҿы ишьақәыргылоуп", - иҳәеит Џьапуа.
Иахьазы ацитрусқәа рекспорт 2 839 кьыла ыҟоуп. Ҵыԥх уажәааны 570 кьыла ракәын иахгаз ҳәа иҳәоит аминистр.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа жьҭаара 22 рзы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа инадҳәаланы ажәлар рахь ааԥхьара ҟаиҵеит.
Атәылаҿ иалагалоу аԥкыратә уснагӡатәқәа рганахь ала иазгәеиҭеит ауаа акоронавирустә инфекциа рацәыхьчара – анапхгара рзы ихадароу усны ишыҟоу.
"Ҳәарада шьаҭанкыла аԥсҭазаара аиҭакра акыр иуадаҩроуп, аха иахьазы абасала мацароуп хымҩаԥгашьас иҟоу. Аҳәара зуеит иҟоу аҭагылазаашьа еилкаарыла шәазнеирц. Иҳадаҳкыло ауснагӡатәқәа зегьы ззырхо ҳтәылауаа рыԥсҭазаареи ргәабзиареи рыхьчароуп", - азгәеиҭеит ахада.
Ауааԥсыра рахьгьы ааԥхьара ҟаиҵеит ԥсыхәа шамоу ала рхы рыхьчаларц, аԥҟаррақәа ирықәныҟәаларц.
Бжьаниа инарҭбааны дазааҭгылеит атәыла агәабзиарахьчареи амедицинеи ирымоу апроблемақәа, ауааԥсырагьы агәра дырго иҳәеит атәыла анапхгара шьаҿа-шьаҿала урҭ ирыдҳәало азҵаарақәа зегьы шырыӡбо азы. Иара иҳәеит апандемиа ааҟалазар, атәыла аиҳабыра, абизнес еилазаара, Москвеи Ҭырқәтәылеи инхо аԥсуа диаспора, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа 250 миллион мааҭ рҟынӡа шнырххьо.
Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа иакәзар Аԥсны анҭыҵ аус зуа аҳақьымцәа рахь ааԥхьара ҟаиҵеит Аԥсны ацхыраара ҟарҵарц азы.
"Урыстәыла Аԥсны ишацхраауагьы амедицинатә персонал рзымхара ыҟоуп. Раԥхьа иргыланы азымхара ыҟоуп Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҿи егьырҭ аҟәшақәа ахьаарту ахәышәәтырҭақәеи рҿи", - иҳәеит иара.
Аминистр иазгәеиҭеит ареспубликаҿ ишазымхо ареаниматологцәа, апульмонологцәа, атерапевтцәа, аинфекционистцәа, аепидемиологцәа уҳәа COVID-19 иаҿагылан аус зухьо.
Аепидемиа иалагеижьҭеи жьҭаара 25 рзы Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 3739-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 1462-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 35-ҩык.


– Лиудмила, бара раԥхьаӡа асцена банаақәыхх инаркны, иаразнак беицгәарҭеит, быхьӡ шьҭырхит! Усҟан, ахынҩажәижәабатәи ашықәсқәа рзы, ажәларгьы аестрадатә ашәақәа даара игәхьааган иҟан, бара бызлахәыз ансамбль "Аԥсны – 67" рашәақәа, ашьха ҳауацқьа еиԥш, илбаардон...
– Сара 1971 шықәсазы Горки ихьӡ зху Аҟәатәи аҳәынҭқарратә педагогигатә институт аԥсуа бызшәеи, алитературеи, атәым бызшәеи рфакультет сҭалеит. Афакультет аҿы еиҿкаан ансамбль, Нодар Саӷариа наԥхгара зиҭоз. Аудиториаҿы апианино гылан, аԥсшьара аамҭаз зны-зынла аӡӷабцәа ашәа ҳҳәон. Сыбжьы иаҳан, ансамбль ахь снеиԥхьеит. Убри ашьҭахь аинституттә ансамбль ахь сигеит напхгара азҭоз Рафаель Митичиан. 1972 шықәсазы "Аԥсны – 67" саларҵеит. Уи еиҿкаан, иара ахьӡ излаҳәо ала, 1967 шықәсазы ахәҳахәҭра азанааҭеидгыла акультуратә хан аҟны, уи адиректор Аԥсны жәлар рартист, акәашаҩ, ахореограф Шамил Аҩардан ибзоурала. Ансамбль раԥхьатәи сахьаркыратә напхгаҩыс дыҟан Иури Гьериа, музыкатә напхгаҩыс – Роберт Митичиан.
1968 шықәсазы аколлектив ааԥхьара роуит ГДР: ашәаҳәаҩ, Аԥсны жәлар рартист Ардашьыл Аҩӡба, аҭыԥҳацәа рквартет – Лиудмила Сангәлиа, Џьулетта Ҷоҷуа, Светлана Дбар, Џьулетта Баносиан. Акәашаратә гәыԥгьы рыцын, қәҿиарала иқәгылеит.
Исымҳәар анцәагьы исџьишьом, Митичианаа аишьцәа рлагала аԥсуа естрадаҿы даара кыр шаҵанакуаз, урҭ рџьабаа ахә ашьара цәгьоуп. Роберт, Рафаель, Александр, Альберт – апрофессионалцәа, зыԥсҭазаара аԥсуа культура иақәызҵаз. Рафаели Александри шықәсқәак раԥхьа рыԥсҭазаара иалҵит.
– Ҳаицәажәара "Уа бзиала шәаабеит!.." ҳәа хыс изасҭаз, уи бара инабыгӡо башәа, Аԥсны чарацыԥхьаӡа ргәырӷьара агәашәқәа аҷараҳәа излаадыртуа хьтәы цаԥхоуп азоуп. Ишԥаҟалеи ари ашәа аишьа, насгьы ажәақәа зтәыда?
– Ашәа "Уа бзиала шәаабеит" ажәақәа иҩит Аркади Кархалаа, амузыка — Заур Ԥлиа. Раԥхьаӡа ашәа саҳаит аибашьра ҟалаанӡа, иара амузыка автор инагӡарала, нас хҩык ашколхәыҷқәа ишырҳәоз даара исгәаԥхеит, исҳәар сҭаххеит, Заургьы мап сцәимкӡеит. Азыӡырҩцәа даара иргәаԥхоит.
– Лиудмила, ажәлар бзиа еицырбо ашәаҳәаҩ – дара ргәахьы уназго амҩа зыԥшааз иоуп. Бара башәа ссир, амҳаџьырқәа ирызку, "Сашьцәа, сашьцәа, зтәыла зшьала изкәабаз…" сара акырынтә избахьеит бара ианынабыгӡо, ҳфилармониа аҿы, ҳастадион дуқәа рҿы ршьапқәа ирықәгыланы, рылабжышқәа рҿаҳәҳәы ауаа рнапқәа шыбзеинырҟьо... Ахаан исхашҭуам, шықәсқәак раԥхьа, Аԥсны Ахада Сергеи Уасил-иԥа Багаԥшь хадара ззиуаз аҳәынҭқарратә делегациа ҳацны Ҭырқәтәыла ҳаннеи адырҩаҽны уаала иҭәыз зал дуӡӡак аҿы, башәа амузыка анаацәырырга, итәаз зегьы адруҳәа иҩагылан ишеицырҳәаз! Ари еиҳау насыԥ ыҟамзар ҟалап ашәаҳәаҩ изы...
– 1989 шықәсазы Асҭамыр Ҷкотуа, усҟантәи ансамбль "Аԥсны – 67" амузыкатә наԥхгаҩы, апоет Рушьбеи Смыр иажәеинраалақәа реизгаҿы иԥшааит амҳаџьырқәа ирызкыз ажәеинраала "Сашьцәа, зтәыла шьала изкәабаз". Иалихит ашәа. Ахкы наҳагӡон ԥсаҭа шкәакәа Рафаель Гагәылиеи сареи, нас агәыԥ зегьы иҳацырҳәон. Ажәлар даара ибзианы ирыдыркылеит. Аибашьраан ҳаҷкәынцәа ари ашәа анраҳауаз ԥхьаҟа еихон, иҭахаз рҩызцәа ршьа рурцаз.
Хымԥада, гәадуроуп са сзы ашәа зегьы бзиа иахьеицырбаз. Владислав Арӡынба ҩ-ашәак алкаан иман: "Сашьцәа", нас Заур Зыхәба инаигӡоз ашәа "Улаӷырӡқәа сӡамҩаҿы имбеит".
– Лиудмила, бара иреиӷьу башәақәа рзы Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа банашьоуп. Уажәраанӡа ишымаӡазгьы, уажәы ибасҳәоит, саргьы уи аҳаҭыр ду зқәу апремиа бара банашьараз зыбжьы бызҭаз среиуоуп. Иаҳҳәап, абыржәы бара убри акомиссиа баланы абжьыҭира бықәшәазҭгьы, ҳашәаҳәаҩцәа, изыхәҭаны убри апремиа занарымшьац ҳәа бара зыӡбахә алыбкаауадаз, аӡәы иӡбахә ҳаҳә. Насгьы, иарбан ашәоу уи ирепертуар аҟынтәи бара реиҳа бзиа иббо?
– 1986 шықәсазы Аԥсны зҽаԥсазтәыз артист ҳәа аҳаҭыртә хьӡы сыхҵан. 2003 шықәсазы Владислав Арӡынба иқәҵарала исанашьан "Ахьӡ-аԥша" II аҩаӡара. 2011 шықәсазы Сергеи Уасил-иԥа Багаԥшь иқәҵарала исыхҵан аҳаҭыр хьӡы Аԥсны жәлар рартист. Ҳәарада, арҭ ахԥагьы са сзы иреиӷьу ҳамҭақәоуп, аха ахаан сақәгәыӷуамызт Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа санашьахоит ҳәа. Уи ибзоуроуп Алықьса Ноча-иԥа Гогәуа, иара иоуп иаԥшьызгаз, даара дахаҵгылеит ари аус. Даараӡа иҭабуп ҳәа иасҳәоит, иҭабуп ҳәа расҳәоит зыбжьы сызҭаз зегьы, Анатоли, уара уналаҵаны. Насыԥ сымоуп абас иҳаракны сҟазара пату ахьақәырҵаз.
Узҵаара аҭак ҟаҵо, акомиссиа саланы сыҟазар, хымԥада сыбжьы Аԥсны зҽаԥсазтәыз артист Заур Зыхәба исҭон. Иашәақәа зегь бзиа избоит, аха ирылыскаауа, хыхь ишысҳәаз еиԥш, Владислав Григори-иԥа бзиа иибоз ашәоуп – "Улаӷырӡқәа сӡамҩаҿы имбеит". Ажәақәа иҩит Владимир Ахьиба, амузыка – Заур Зыхәба.
Даҽа ашәакгьы даара бзиа избоит, Рушьбеи Смыри Заур Зыхәбеи еицанырҵаз "Сыдгьыл Сыԥсынтәыла".
– Лиудмила, бара бшәаҳәаҩ ссируп, быбжьы-хаа Аԥсны зегьы иахыҵәахьеит. Иахьа иззымдыруа рацәаҩуп, убри инаҷыдангьы, бара бшырҵаҩ бзиоу, Аҟәатәи асахьаҭыхратә ҵараиурҭаҿы англыз бызшәа бшаԥхьо. Ишԥаҟалеи уи, ашәаҳәареи, англыз бызшәазы арҵаҩреи злааиби, "ибцәымеисӡои"?!
– Ааи, 1981 шықәса инаркны Аҟәатәи асахьаҭыхратә ҵараиурҭаҟны англыз бызшәа дсырҵоит. Сахьынӡарҵаҩ бзиоу сыздыруам, аха астудентцәеи сареи аилибакаара ҳамоуп, пату еиқәаҳҵоит, мчыбжьык ҩынтә 2-сааҭк роуп аус анызуа, сашәаҳәараҿы уи сԥырхагам. Аколлектив бзиоуп, ҳаиҳабы – аскульптор Амиран Адлеиба дызхагылоу ҭаацәак еиԥш ҳаҟоуп.
– Бара беиԥш зыхьӡи збаҩхатәреи ыҟоу ашәаҳәаҩцәа дуқәа аҿар ахьазыҟарҵо астудиақәа рымоуп, иаҳҳәап, аурыс шәаҳәаҩ бзиа Алла Пугачиова лхатә студиа лымоуп, абаҩхатәра змоу аҿар дрышьҭоуп, иазыҟалҵоит… Баргьы уи аҩыза базымхәыцыцкәа быҟам, бара быбзоурала "Лиудмила хәыҷқәа" ԥыр-ԥыруа, рыбжьы хааӡа асцена иқәлар, быжәлар еиҳагьы ҩынтәны бзиа бырбо иалагоит!..
– Даара узызхәыцша зҵаароуп. Иҭабуп Алла Пугачиова сахьлыдукылаз, аха лареи сареи гаки шьхаки ҳабжьоуп. Зегь раԥхьа иргыланы, уи лылшарақәа рацәоуп, амузыкатә ҵара ду лымоуп, лфинанстә ҭагылазаашьа уҳәа… Сара иҷыдоу аҵара сымам, схатә студиа аԥысҵаратәы, уи ҭакԥхықәроуп, аспециалистцәа аҭахуп. 48 шықәса инарзынаԥшуа ашәа сҳәоит, зегь реиҳа сызҿлымҳау абызшәа ацқьара, уаҩы еиликаауа ажәақәа еихышәшәа рҳәара ауп, убасҟан ауп амелодиагьы аныԥшӡахо. Исҭахуп ҳашәаҳәаҩцәа ҿарацәа убри еилыркаарц. Цхыраарак рҭахызар са сҟынтә, мап рцәыскӡом, издыруа рыҵасҳәоит. Сашәақәа рҳәар анырҭахугьы сақәшаҳаҭуп.
– Лиудмила, бара Анцәа илаԥш хаа зху шәаҳәаҩуп. Ирҳәоит, уи знык абаҩхатәра злеиҵаз есымша дрыцуп, ҳәа. Ирҳәоит, урҭ ирҳәогьы даназыӡҩруа ыҟоуп ҳәа. Иаҳҳәап, Анцәа даабҭаан, бара ишыбҭаху Аԥсны сацхраауеит, бҿаҳәатәы ҟалоит иҳәар, иабҳәооз?!
– Анатоли, сҳараукцәеит… Ҳажәлар, ҳаԥсадгьыл есымша Анцәа илаԥш хаа рхуп. Исҭахуп наунагӡа ҳадгьыл хәыҷ аҭынчра аманы, еибашьра ахаан иҟамло, ҳабызшәа, ҳаԥсуара, ҳҵас, ҳқьабз ҳмырӡуа, ҳаизҳауа, пату еиқәаҳҵо, ҳаидгыланы ԥхьаҟа ҳцарц.
– Лиудмила, Баграт ду, "...ажәа аныҟам, ашәа нҵәароуп!" – иҳәеит. Иахьа, ҳаиԥыларазы иҭабуп ҳәа баҳәо, аҵыхәтәантәи сызҵаара зызку, ҳаззыԥшу бара башәа ҿыцқәа роуп. Амшын ду иаҩызоуп ҳаԥсуа поезиа, уаҟа ицәқәырԥо иҭоуп бара "быхьтәы ԥсыӡқәа", башәақәа злыбхуа апоетцәа ржәеинраалақәа. Нас дарбан поету аҵыхәтәан зразҟы иакыз, "ахәыжәҵәы" зықәшәаз?
– Анатоли, сара насыԥ дуны исыԥхьаӡоит 1994 шықәсазы Баграт Уасил-иԥа Шьынқәба напхгара зиҭоз аделегациа сацны Ҭырқәтәылаҟа сцара, Кавказтәи аибашьра анҵәара 140 шықәса ахыҵра иазкын уи. Ахаан исхашҭуам урҭ амшқәа. Баграт ду баша ирымҳәаӡеит, уи ддуӡӡаҵәҟьоуп! Убас еиқәшәеит, ҿыц исҳәарц исҭаху ашәа ҿыцӡам. Ажәақәа иҩит Баграт Уасил-иԥа, амузыка – Ражьден Гәымба, "Аԥшалас" ахьӡуп. Алагамҭаз Ражьден ибжьы гоит, убри ашьҭахь сара иацысҵаратәы абас сазхәыцуеит. Исықәҿиап сгәахәуеит...


АҞӘА, ԥхынгәы 24 - Sputnik. Амессенџьер WhatsApp афункциа ҿыц аусура иалагоит, уи ашьҭахь ахархәаҩцәа аккаунтк ала ԥшь-хархәагак аамҭакала рхархәара рылшоит ҳәа аанацҳауеит апортал WABetaInfo.
Афункционал аус адулара анхыркәшахалак, аусура ианалагалак, аҟәша ҷыда Linked Devices - "Привязанные устройства" ҟалоит.
Абри аҟәшаҿы иацуҵар алшоит ашьақәгыла ҿыц, уи аҿы агаджетқәа зегьы ҭаҩрак ала иааԥшлоит.
Уаанӡа WhatsApp афункциа аус адырулон арыцхә ала ачатқәа рҿы адыррақәа ирласны рыԥшаара алыршаразы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 27 — Sputnik. Акоронавирус ианеиҵаха аҽа шықәсыки бжаки рҟынӡа ахы цәырнагалоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Роспотребнадзор аепидемиологиаз ЦНИИ аклиника-аналитикатә усуразы адиректор ихаҭыԥуаҩ Наталиа Пшеничнаиа лажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
Еиуеиԥшым атәылақәа рҿы COVID-19 аамҭа-аамҭала ахы цәырнагалоит ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны аҭагылазаашьа аҽарцәгьар ҟалоит жәабран-хәажәкыра рзы. Ашыкьымҭа леир алшоит аԥхынразы ҳәа лҳәеит Пшеничнаиа уаанӡа амаҵзура аинтервиу аҭо.
Акоронавирус апандемиа адунеи атәылақәа зегьы амҽханакит. Ичмазаҩхахьеит 42,7 миллион-ҩык 1,1 миллион рыԥсҭазаара иалҵхьеит.
Урыстәыла миллионки бжаки ачымазара рыхьхьеит, 1,15 миллион-ҩык ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит 17,3 нызқьҩык.
Аԥсны авирус рыдбалоуп 3839-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 1464-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 36-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 26 — Sputnik. Ереван Бақәа ахара аднаҵеит аинышәара арежим иқәныҟәом ҳәа. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
"Еиду Аштатқәа рҟны иалыршаз аиқәшаҳаҭра еилаганы азерррбаааиџьантәи аган асааҭ 08:45 (07:45 мск) рзы артиллериала Арцах аҩада-мрагыларатәи аинырратә цәаҳәаҿы алахысра иалагеит", - лыҩуеит Facebook аҿы Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра апресс-маӡаныҟәгаҩ Шушан Степаниан.
Уаанӡа Азербаиџьан Ермантәыла ахара аднаҵахьан аиқәшаҳаҭрақәа еиланагеит ҳәа.
Уи аԥхьа Ашьха Ҟарабах ахымца нкылахоит ашәахьа, жьҭаара 26 асааҭ 7.00 (8.00) рзы Ермантәылеи Азербаиџьани адәныҟатәи русқәа рминистрцәа Зограб Мнацаканиаи Џьеихун Баирамови реиԥылара ашьҭахь ҳәа Аҳәамҭа рыланарҵәахьан ЕАА Аҳәынҭдепартамент
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Ермантәылеи Азербаиџьаниии арратә ҭагылазаашьа рыларҳәеит. Ҟарабах адыррақәа рыла ареспублика ауаа реиланхарҭақәа артиллериала ирылахысуан, аҳҭнықалақь Степанакертгьы налаҵаны.
АҞӘА, жьҭаара 27 - Sputnik. Аԥсны COVID-19 аҿагыларазы аԥкырацҵақәа алагалахоит Бжьаниа Москва амедусзуҩцәа данырԥыла ашьҭахь, абри атәы арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит Урыстәыла иҟоу Аԥсны ацҳаражәҳәаҩ Игор Ахба.
"Аиԥылара еиҿнакааит Москва иҟоу Аԥсны Ацҳаражәҳәарҭа. Уахь инаԥхьан акоронавирус зыхьуа рҟны аус заухьаз ҳџьынџьуаа-амедусзуҩцәа: Владимир Аргәын, Викториа Тарԥҳа, Мераб Арӡынба, Астан Мышәба, Едуард Быҭәба. Бжьаниа ирзеиҭеиҳәеит Аԥсны иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа зеиԥшроу. Нас аҳақьымцәа рабжьагарақәа дырзыӡырҩит. Авирус аҿаԥҽра еиҳа хра аманы иҟаларц азы аԥкырацҵақәа алагалахоит", - иҳәеит Ахба.
Иара иажәақәа рыла абжьгарақәа ахәышәтәра апроцесси апациентцәа онлаин-режим ала аконсультациақәа рыҭареи роуп ирыҵаркуа. Ацҳаражәҳәаҩ иҳәеит ишалацәажәаз Москвантәи Аԥсныҟа амедусзуҩцәа ргәыԥ аарагьы.
Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарала Москва дыҟоуп жьҭаара 26 раахыс. Аслан Бжьаниа Москва иҟазаараан дырԥылеит Москва аус зуа Аԥснытәи амедицинатә усзуҩцәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, цәыббра 1 - Sputnik. Аахыҵ Уаԥстәыла аҵакыраҿы иҟоу афымцацәаҳәақәа авольтҳарак кабельтә цәаҳәа Руктәи атоннель ала ишьҭаҵаны технологиала еиԥшьны, астанциа маҷ "Аҩадатәи апортал" иахыганы Руктәи атоннель аладатәи апортал аҿы иҟоу аҿакырҭаҿынӡа ибжьарҵарц азы Урыстәылеи Аахыҵ Уаԥстәылеи аиқәшаҳатра рнапы аҵарыҩраны иҟоуп, абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵоит аилахәыра "Урыстәылацәаҳәақәеи" ареспубликатә ҳәынҭқарратә унитартә наплакы Афымцамчхаратә комплекс "Афымцамчхыҵхырҭа - Аахыҵ Уаԥстәылеи" рыбжьара Аахыҵ Уаԥстәыла афымцмч ишақәнагоу аус аурц азы.
Урыстәылатәи Афедерациа аԥыза-министр Михаил Мишустин адҵа ҟаиҵеит абри аҩыза аиқәшаҳаҭра нап аҵаҩызарц. Ари апроект аусура аларгаразы аурыс ган 1,33 миллирд мааҭ азоунажьырц агәы иҭоуп.
"Урыстәыла Афымцамч азы аминистрра Урыстәыла Адәныҟатәи аусқәа рминистрра алархәны, Аладауаԥстәылатәи агани дареи еицәажәаны, акы ианазааилак, Урыстәылатәи Афедерациа аганахьала рнапы аҵарҩыроуп, апроект ахь аиҭакра маҷқәа ралагалара шалшо азгәаҭаны", - ҳәа аҳәоит адҵаҟны.
Уажәазы Аахыҵ Уаԥстәыла Урыстәылантәи афымцамч ииазго аҳаиртә цәаҳәа "Зарамаг - Аҩадатәи апортал - Ӡау" алоуп афымцамч шаиуа.
Иара убас Урыстәылеи Аԥсни рыбжьара ареспубликахь афымцамч аашьҭразы атехникатә лшарақәа ртәы ирылацәажәоит ЕгрыГЕС аҟны аремонттә усурақәа рымҩаԥгараан адагьы, 2021 шықәса жәабран-лаҵара рзы мацара акәымкәа, 2020 шықәса абҵарамза инаркынгьы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- Аԥсны абҵарамза нахыс Урыстәылантә афымцамч аиуразы иҟоу алшарақәа ҭырҵаауеит
-
Аԥсны Аҳазалхратә еилакы ЕгрыГЕС аремонт амҩаԥгараан ацхыраара ҟанаҵоит


Адҵа Аҧсны Аҳәынҭқарра ауааҧсыра коронавирустә ҿкы COVID-19 рацәыхьчара иазку иалкаау уснагӡатәқәак рзы
Аҧсны Аҳәынҭқарра ауааҧсыра коронавирустә ҿкы COVID-19 рацәыхьчара иазку иалкаау уснагӡатәқәак рзы
Адҵа
Аҧсны Аҳәынҭқарра ауааҧсыра коронавирустә ҿкы COVID-19 рацәыхьчара иазку Акоординациатә штаб 2020 шықәса рашәарамза 29 аҟнытә азыӡба шьаҭас иҟаҵаны:
1. Аҧсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа, Атуризм азы Аҧсны Аҳәынҭқарра аминистрра, Аҧсны Аҳәынҭқарра Агәабзиарахьчара аминистрра ирыдҵазааит аусбарҭабжьаратә усеицурала Урыстәылатәи Афедерациа Адәныҟатәи аусқәа рминистрра, Ахархәаҩцәа рзинқәа рыхьчареи ауаҩытәҩса иҭагылазаашьа бзиеи рганахьала Ахылаҧшразы афедералтә маҵзура, Урыстәылатәи Афедерациа Ашәарҭадара афедералтә маҵзура, Атуризм азы афедералтә усбарҭа алархәны аус адулара аҧсны-урыстәылатәи аҳәаала аужьра апунктқәа раартра алыршара азҵаара 2020 шықәса ҧхынгәымза 15 инаркны Аҧсны Аҳәынҭқарреи Урыстәылатәи Афедерациеи рыҟны иақәнагоу аепидимиологиатә ҭагылазаашьа аныҟала атуристтә аамҭа аиҿкаара хықәкыс иҟаҵаны.
2. Иҧкызааит 2020 шықәса рашәарамза 15-нӡа атәымтәылауааи атәылауаҩра змам ахаҿқәеи аҧсны –урыстәылатәи аҳәааҟны аужьра апунктқәа рыла Аҧсны Аҳәынҭқарра ралалара:
1) Аҧсны Аҳәынҭқарраҟны аккредитациа змоу адипломатиатә усҳәарҭақәа русзуҩцәа, Аҧсны Аҳәынҭқарраҟны иҟоу Урыстәыла АШӘМ Аҳәаахьчаратә усбарҭа, Еидҵоу урыстәылатәи арратә базақәа русзуҩцәа;
2) жәларбжьаратәи аидара мҩангара иазку атранспорттә хархәагақәа;
3) аидара мҩанызго адәыҕбақәа рныҟәцаҩцәа;
4) знык Аҧсны Аҳәынҭқарра иалало атәымтәылауааи атәылауаҩра змам ахаҿқәеи Аҧсны Аҳәынҭқарра иқәынхо рҭынхацәа (рҭаацәақәа, рыхшара, ҧас иҟазҵаз, ҧас иҟарҵаз, аиашьеи аиаҳәшьа гәакьақәеи, абдуцәа, андуцәа рышҟа), Аҧсны Аҳәынҭқарра иатәылауааумамзаргьы итәымтәылауаау, иааиҧмырҟьаӡакәа ма аамҭала закәанла Аҧсны Аҳәынҭқарра иқәынхо ахылаҧшҩцәа, апекунцәа
аламҵакәа, убри аан ирымазароуп:
- рхаҭара зыршаҳаҭуа, убас ишыҟоу ала Аҧсны Аҳәынҭқарра иазханаҵо, иҵабыргу адокументқәеи авизақәеи, мамзаргьы Аҧсны Аҳәынҭқарра жәларбжьаратәи аиқәшаҳаҭрақәа иазҧхьагәарҭо визадатәи аҧҟарала;
- аиуара шьақәзырҕәҕәо адокументқәа (адокументқәа рыхҩылаа), (установления апекунра ма ахылаҧшра ашьақәыргылара);
- Аҧсны Аҳәынҭқарра адгьылҵакыраҟны иааиҧмырҟьаӡакәа мамзаргьы аамҭала атәымтәылауаа ма атәылауаҩра змам ахаҿқәа рынхара шьақәзырҕәҕәо адокументқәа рыхҩылаа;
- Урыстәылатәи Афедерациа амедицинатә усҳәарҭа инаҭаз ари ахаҿы коронавирустә ҿкы чымазара COVID-19 азы аҭҵаара иҵоурам алҵшәазы атест дшахыжьу шьақәзырҕәҕәо хымш иреиҳамкәа аҿҳәара змоу адокумент.
3. Аҧсны Аҳәынҭқарра Аҷыдалкаатә ҭагылазаашьазы аминистрреи Аҧсны Аҳәынҭқарра Агәабзиарахьчара аминистрреи еидгыланы еиҿыркааит 2020 шықәса рашәарамза 15-нӡа аҧсны-урыстәылатәи аҳәынҭқарратә ҳәаа аужьратә пунктқәа рыҟны амедицинатә бригадақәа уахгьы-ҽынгьы рыҷаҧшьара
4. Иаанкылазааит ҳазада ахәаахәҭра ахьымҩаҧысуа адәқьанқәа (диути-фри) русура аҧсны-урыстәылатәи аҳәынҭқарратә ҳәааҟны 2020 шықәса рашәарамза 15-нӡа.
5. Аҟәа ақ. аҟни Аҧсны Аҳәынҭқарра араионқәеи рыҟны администрациақәа афатәтә, ақыҭанхамҩатә, ашәҵатәы џьармыкьақәа есҽны арҭ аобиектқәа ирыҵаркуа аҭыҧқәа апрофилактикатә дезинфекциа азырулааит.
6. Аҟәа ақ. аҟни Аҧсны Аҳәынҭқарра араионқәеи аадминистрациақәа рхадацәа ауаажәларратә транспорт аусура еиҿыркааит хархәара змоу атранспорт хымҧадатәи есҽнытәи адезинфекциа рзуны
7. Абри Адҵа анагӡаразы азинмы змоу, аҭакҧхықәра зду усбарҭаны ишьақәыргылазааит:
- Аҧсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра – Адҵа апункт 1 анагӡаразы;
- Аҧсны Аҳәынҭқарра Атуризм аминистрра – Адҵа апункт 1 анагӡаразы;
- Аҧсны Аҳәынҭқарра Агәабзиарахьчара аминистрра Адҵа апунктқәа 1, 3 рынагӡаразы;
- Аҧсны аҳәынҭқарратә Ашәарҭадара амаҵзура – Адҵа апунктқәа 1, 3 рынагӡаразы;
- Аҧсны Аҳәынҭқарра Аҷыдалкаатә ҭагылазаашьазы аминистрра - Адҵа апункт 3 анагӡаразы;
- Аҧсны Аҳәынҭқарратә ҳазалхратә еилакы – Адҵа апункт 4 анагӡаразы;
- Аҟәа ақ, араионқәеи радминистрациақәа; Аҧсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра – Адҵа апунктқәа 5, 6 рынагӡаразы;
8. Амч ацәыӡит ҳәа иҧхьаӡазааит 2020 шықәса рашәарамза 12 аҟн., № 227-рп «Аҧсны Аҳәынҭқарра ауааҧсыра коронавирустә ҿкы COVID-19 рацәыхьчара иазку иалкаау уснагӡатәқәак рзы» Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Идҵа.
9. Абри Адҵа амч аиуеит 2020 шықәса ҧхынгәымза 1 инаркны.
АХАДА А. БЖЬАНИА
Аҟәа ақ.
2020 шықәса рашәарамза 30
№ 250-рп


АҞӘА, абҵара 9 – Sputnik. Аӡбаҩ Марҭа Аҩӡыԥҳа лхантәаҩрала Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа абҵара 8 рзы Аԥсны ААР ашьаусҭҵааратә усбарҭа азыҳәа нагӡо Руслан Қаџьаиа иҭакразы аӡбра аднакылеит. Абри атәы аанацҳауеит Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа.
Заанаҵтәи аусҭҵаара адыррақәа рыла Руслан Қаџьаиа арыжәтә ыжәны амҩатә машәыр ҟаиҵеит ҳәа агәызҩара ыҟоуп. Амҩатә машәыр ҟалеит ареспубликатә трасса Ԥсоу-Егры, Очамчыра араион Кындыӷ ақыҭа аҿы абҵара 5 ахәылбыҽха, асааҭ 18.45 рзы.
"Руслан Қаџьаиа иумҭа аҵанакуеит Аԥсны Аҳәынҭқарра АЗ ахәҭаҷ 263 ахәҭа 6 (автомашьына аԥсҟы зку амҩатә ԥҟаррақәа еилеигеит, уи иахҟьаны ҩыџьа ма инареиҳаны рыԥсҭазаара иалҵит)", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Иара убасгьы иазгәаҭоуп Руслан Қаџьаиа иҟалаз ихы иадиҵеит, иҭахаз ргәакьацәа рҿаԥхьа аҭамзаара шьҭеиҵеит, аҩнтәы баандаҩра изалхзарц аҳәара зуаз ихьчаҩ ипозициа иақәмыршәакәа ддырбаандаҩырц аҳәара ҟаиҵеит.
Аӡбацәа Руслан Қаџьаиа 2021 шықәса ажьырныҳәа 5 рҟынӡа дҭакызааит ҳәа ақәырҵеит.
Руслан Қаџьаиа ахара ихароуп ҳәа дшьам ихара шьақәырӷәӷәаны аӡбамҭа ала аӡбра азинмчра аиуаанӡа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- Кындыӷ иҟалаз амҩатә машәыр алахәыла иганахь ала ашьаус хацыркуп


02.04.2020
Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада инапынҵақәа назыгӡо Валери Бганба аҷыдалкаатә ҭагылазаашьа алагалара инамаданы инапы аҵаиҩит анаплакра асубиектқәа адгылара рыҭара иазку ауснагӡатәқәа рзы Адекрет.
Адокумент аҟны иҳәоуп:
«Аҧсны Аҳәынҭқарра Аконституциа ахәҭаҷ 62 инақәыршәаны, аҷыдалкаатә ҭагылазаашьа ыҟанаҵы анаплакра асубиектқәа, анаплакра маҷқәеи абжьаратәқәеи рсубиектқәа адгылара рыҭара, коронавирустә ҿкы COVID-19 алаҵәара иахҟьаны иҵоурам економикатә хҟьа-ҧҟьақәа реиҵатәра хықәкыс иҟаҵаны:
1. Хазы игоу аусура хкқәа рзы иҷыдоу ашәахтә ашәаҩцәеи ашәахтәқәқәҵара апатенттә система ашәахтәшәаҩцәеи иарбоу ашәахтәқәа ршәараҟнытә рхақәиҭтәразы алшара рыҭазааит 2020 шықәса мшаҧымза 1 инаркны 2020 шықәса лаҵарамза 31-нӡа.
2. Аҧсны Аҳәынҭқарратә ҳазалхратә еилакы аҳазатә шәатәқәа (ахазатә баџ, изыцҵоу ахәҧсазы ашәахтә) ршәаразы ахырҧара алыршаразы аҿҳәара иацнаҵааит 2020 шықәса лаҵарамза 1 аҟынӡа иалыршоу ахырҧаразы апроцентқәа рхыхрада 2020 шықәса мшаҧымза 1 инаркны 2020 шықәса лаҵарамза 1-нӡа.
3. Закәанла ишьақәыргылоу аиҿкаарақәа, хаҭалатәи анаплакҩцәа, абиуџьеттәқәа аламҵакәа, раҳасабеилыргаратә, ршәахтәтә, рыстатистикатә ҳасабырба алаҵара аҿҳәара ииагазааит 2020 шықәса мшаҧымза 15 аҟнытә Аҧсны Аҳәынҭқарраҟны аҷыдалкаатә ҭагылазаашьа анаанкылаха инаркны актәи аусура мшы ахь.
4. Абри Адекрет анагӡара ахылаҧшра анапы ианҵазааит Ашәахтәқәеи аизгатәқәеи рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра аминистрреи Аҧсны Аҳәынҭқарратә ҳазалхратә еилаки.
5. Иаарласны Аҧсны Жәлар Реизара – Апарламент адырра аҭазааит абри Адекрет азы.
6. Абри Адекрет амч аиуеит ианкьыҧхьха аҽны инаркны».