Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Бжьышықәса инеиԥынкыланы зыргылара цоз акурорт аӡбахә СССР атәылақәа ирылаҵәахьан, уи жәларбжьаратәи аҩаӡара аманы ишыҟало ҳәа. Дыҟамзар ҟалап усҟантәи аамҭазы аӡәы, днеины блакы мацаралагьы аргылара ду збар зҭахымыз.
Мери Ладариаԥҳа лкурс, аԥхынтәи аԥсшьарамшқәа ирылагӡаны, еибырҳәеит ари аобиект ишаҭаауа. Убасҟан, Пицундатәи Еиду акурорттә еилазаара аргылара аиҳабыс иамаз Ҭамара Иуан-иԥҳа Гыцԥҳа аҿар ирзымҩаԥылгаз аныҟәара аахижьҭеи ашәышықәса абжа шҵхьоугьы, Мери Самсон-иԥҳа лгәалашәараҿы наунагӡа иаанхеит.
"Аргылара ахьцоз аҵакырахь ус баша-маша узҭаломызт. Зехьынџьара иахылаԥшуаз ауаа гылан. Нас ҳҩыза Лиудмила Сангәлиаԥҳа, Ҭамара Иуан-иԥҳа лҭаца ду лакәын аҟнытә, илзыналыцҳаит аҩнуҵҟа ҳнеины иаҳбар ҳҭахуп ҳәа. Усҟантәи аамҭазы аԥсуа ҳәсақәа уиаҟара иӡыргамызт азы, иџьаҳшьеит Ҭамара Гыцԥҳа лхатә кабинет ахьлымаз. Лусуратә аишәа аҭелтә аппаратқәа еиврыԥххаа иқәгылазшәа анаҳба, уи зынӡа ҳаршанхеит. Аҭыԥҳацәа қәыԥшцәа ҿырԥшыгас даҳзыҟалеит", - еиҭалҳәоит Мери Ладариаԥҳа.
Ҭамара Гыцԥҳа астудентцәа аобиект аргылара ахьцоз аныҟәара анырзымҩаԥылгоз, аидарамҩангагатә лифт ала ишьҭырххьаз акорпусқәа руак 14-тәи аихагылахь ихалгалазаап, уантәи аргылара амҽхак рбарц. Иара убасҟан, аԥсуа студентцәа рхы иҭагаланы иралҳәеит ари акурорт жәларбжьаратәи аҩаӡара шаиуа. Аҵара анхдыркәшалак абарахь аусура иаарц азы абжьгара рылҭеит.
"1967 шықәсазы, Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи арҵаҩратә институт афилологиатә факультет атәым бызшәақәа рыҟәша 20-ҩык аԥсуа ҿар ҳалгеит. Фҩык рыда, Таиф Аџьба аредакциаҿы аусура далагахьан, егьырҭ аҭаацәарақәа ирылалахьан аҟнытә, иаанхаз 14-ҩык "Абхазсоветкурорт" аиҳабыс иҟаз Заур Тарас-иԥа Абӷаџьаа ҳааизиган, ҳхы иҭагаланы иҳаиҳәеит зыргылара хыркәшахаз, иаарласны ахархәарахь инашьҭхоз Пицундатәи Еиду акурорттә еилазаарахь аусура ҳцарц, убраҟа ҳшьапы аҳаркырц, ақырҭуа милаҭ зегьы рымҽхаркаанӡа. Ус иагьыҟаҳҵеит", - илгәалашәоит Мери Самсон-иԥҳа.
Мызкы Одесса администраторцәа ркурс иахысыз 14-ҩык аиҩызцәа Мери Ладариаԥҳаи, Арда Ахԥҳаи, Анна Барцыцԥҳаи, Нелли Барцыцԥҳаи, Еҭери Коӷониаԥҳаи, Алла Кәартааԥҳаи, Џьулетта Ҷоҷуаԥҳаи, Полина Ашәԥҳаи, Галина Ҭаниаԥҳаи, Петиа Ашәбеи, Нури Хышбеи, Арсен Киути, Шота Леибеи, Мирод Гьериеи акурорттә еилазаараҟны аусура иалагоит акорпусқәа рҿы рҽеихшаны.
"Ҳазегьы Пицунда азеиԥшнхарҭа ҳаҩнарҵеит. Есышықәса ҩнеихагылак дыргылацԥхьаӡа ауадақәа ҳарҭон агәаран ҳақәдыргылахьан азы. Иахьа Пицунда иҟоу ажәытә нхацәа, аԥсуаа рзоуп изысҳәо, Ҭамара Гыцԥҳа лгәы ҳагәӡлар ҳахәҭоуп. Усҟан ақыҭақәа дрылаланы, аԥсуа ҿар аргыларахь иаалыԥхьон, "қьырмытк иадамхаргьы ишьҭышәх, нас Пицунда шәшьапы ашәыркратәы шәҟалоит" ҳәа рабжьылгон. Зхәыҷқәа зышьҭыр зҭахымызгьы рацәаҩын, "ирусузеи Пицунда" ҳәа, аха убарҭгьы рыгәшәа лҳәон. Арахь ҳанаауаз, агәра ганы ҳаҟан Ҭамара Иуан-иԥҳа директорс дҟалоит ҳәа. Аха акурорттә еилазаара иахагыло амедицинатә занааҭ имазароуп ҳәа Қарҭынтәи адҵа аныҟала, лара даҽа маҵурак ахь диаргоит, анапхгараҭара инапы ианҵахоит Виктор Баграт-иԥа Кациа. Уигьы уамашәа дыбзиан. Знызаҵәык ибжьы ҭыганы аӡәгьы имаҳацызт. Иааӡареи иаамысҭашәареи рҟны ицназгоз ауаҩы иԥшаара уадаҩын", - еиҭалҳәоит Мери Самсон-иԥҳа.
Пицундатәи Еиду акурорттә еилазаара аусура ианалага нахыс, арахь есԥхынра ԥсшьара иаауан аҳәаанырцәынтәи атуристцәа: Германиа, Австриа, Польша, Финлиандиа уҳәа ирацәаӡаны аҳәынҭқаррақәа рахьынтә. Аӡынра СССР атәылақәа рҿынтә аусуцәа ргәыԥқәа ԥсшьара иаарышьҭуан.
Араҟа асасцәа зегьы ирԥылон ҳаҭыр дула. Рыкрыфара акәзар, аҩны иҟарымҵоз, иара ахаан згьама рымбацыз ачыс лыԥшаахқәа рыла идырчон. Ауалырқәа рызна аԥсыӡкәтаӷь ҟаԥшь, аиқәаҵәа, аԥсыӡ (атреска) агәаҵәа уҳәа акрыфарҭаҿы иқәгылан. Хаз хыбраны иҟаз ахәыҟаҵарҭа-фабрикаҿы иҟарҵон аалыҵбжақәа.
Акорпусқәа руадақәа ракәзар, еибыҭан зхаҭабзиара ҳараку аҩнымаҭәала. Аихатәы ԥардеихаԥсақәагьы абраауп раԥхьаӡакәны иахьцәырҵыз. Мери Ладариаԥҳа лажәақәа рыла, зны-зынла убас лгәы иаанагон, СССР бзиарас иҟаз зегьы Пицунда иӡыргазшәа.
"Араҟа иаԥҵаз аиҿкаареи ацқьареи ртәы ажәала иузеиҭаҳәом. Аԥхынтәи аԥсшьарамшқәа рзы ахәыҷқәа аноурыжьлак, лаҵарамза анҵәамҭа инаркны, жәамш апрактика иахысуан арҵаҩцәеи дареи. Еицырдыруа Пицундатәи аԥсаҵлақәа рыҵаҟа бабыцк убомызт, идрыцқьон. Уи алагьы ирыларааӡон рықалақь (усҟан аҳабла ҳәа иҟан) ахӡыӡаара. Акурорт амаҵзуратә персонал руалԥшьақәа анынарыгӡоз убомызт. Ашара рҽалакны акәын ишырыԥссоз, агәамсам шықәыргоз. Пицунда ачаитә гәилқәа рыда акагьы еиҭарҳаӡомызт. Урҭ ахԥша рымоуп ҳәа иԥхьаӡан. Ажәакала, ашәҭқәаҵәҟьа рыхкқәа еилырхуан, баша-маша ҵиаак убомызт, убриаҟара аҳаҭыр шьҭыхын акурорттә ҭыԥ", - лажәабжь иацылҵоит лара.
Пицунда изызҳауаз аԥсақәа рхатә номерқәагьы рықәын. Иажәны ихжәоз ацынхәра еиҭаҳаны, уигьы ашәҟәаҿы иадырбон. Ажәакала, арҭ аҵлақәа ҭоурыхтә ҭынханы иԥхьаӡан.
Мери Ладариаԥҳа администраторс аус ахьылуаз Алықьса Смыр директорс дызмаз акорпус "Аԥсны" аҟны акәын. "Колхида" захьӡыз акорпус ахь уи ашықәсан аусура иаашьҭын Қарҭтәи ауниверситет аушьҭымҭацәагьы. Аха урҭ уамак иаанымгылакәа ртәылахь игьежьит.
Мери Ладариаԥҳа раԥхьатәи луалафахәы 60 мааҭ ыҟан. Лҩызцәеи лареи аԥара рнапаҿы ианроу, еигәырӷьаны иаразнак инырхзаап. "Аԥсшьарамшқәа раан ақыҭақәа рахь ҳанца, ҳҭаацәа капеиқәак ҳашәҭ ҳәа ҳрыҳәеит. Дара иааџьаршьан, "иҟоу жәдыруоу, шәара уажәшьҭа аус жәуеит, шәхы ныҟәыжәга", ҳәа ҳарҳәеит. Уинахыс ҳуалафахәы хшыҩла аныхшьа ҳҵеит", - алаф ахҳәаауа ахҭыс лгәалашәоит Мери Самсон-иԥҳа.
Акурорттә еилазаараҟны аколлектив рҳәоу еиқәшәаны иҟан. Администраторцәа, ауадеилыргаҩцәа ҳәа рҽеихыршомызт, еицхыраауан. Зны амшын ацәқәырԥа шьҭыҵын, актәи аихагылақәа аӡы рыҵалеит. Ауха аҩныҟа имцакәа адиректорцәеи дареи зегьы дрыцқьеит. Аԥсшьаҩцәа ракәзар, еихшаны рҭаацәа, рыуа-рҭынха рахь ирышьҭит. Даргьы убриаҟара аилкаара аадырԥшызаап, џьара гәынамӡарак рныумбаало.
Мери Ладариаԥҳаи лҩызцәеи Аҟәантәи егьырҭ аҵара рыцызҵозгьы рзаалон сасра. Убас, Таиф Аџьба аҭаацәара даналала, иԥшәмаԥҳәыс Римма Коӷониаԥҳаи иареи акорпусқәа руак аҿы иҩнарҵазаап.
Пицунда аҳәынҭқарратәи жәларбжьаратәи аиқәшәарақәа мҩаԥыргон СССР анапхгаҩцәа.
"Исгәалашәоит зны, Брежнев данаа, КГБ аусзуҩцәа шаҟа рылаԥш ҳхыз. Иара абжьааԥынгьы аколлектив ҳҟынтә џьара вбак рымбацызт. Убриаҟара зегьы ҭакԥхықәрала руалԥшьақәа ирызнеиуан", - ҳәа азгәалҭоит ажәабжьҳәаҩ.
Акурорттә еилазаара раԥхьатәи аиҳабы Виктор Баграт-иԥа Кациа иаамышьҭахь акыр шықәса дахагылан Енвер Ерасҭ-иԥа Қапба. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аламҭалазы директорс дыҟан Александр Александр-иԥа Басилаиа.
Мери Ладариаԥҳа администраторс шықәсқәак аус уны, диаргоит акурорттә еилазаара акультура аҟәша аиҳабыс. 2015 шықәсазы ари аҟәша, Пицундатәи акультура аҩны ҳәа иҟаҵаны, Гагра араион акультура аҟәша иадырҵоит. Убра лара иахьа уажәраанӡагьы лыуаажәлар дырзааԥсоит.
"Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ҟалаанӡа Пицундаҟа ааԥхьара раҳҭон Аԥсуа драматә театр, Тҟәарчалтәи акомедиатә театр. Афишақәа ркыдҵара анаҩсгьы, хаҭала аҭелтә еилыркаага аашьҭхны, ҩнаҭацԥхьаӡа сасны адырра рысҭон абри амш азы аспектакль ҟалоит ҳәа. Имҩаԥысуан ашәҟәыҩҩцәа реиԥыларақәа. Мчыбжьык ԥсшьарамшык акәын иҟаз, егьи абжьара есыуаха еиҿкаан акиноқәа рырбара. Акультура аҟәшаҿы иаартны иҳаман 15 рҟынӡа еиуеиԥшым акружокқәа. Иаҳҭаауаз ахәыҷқәа узыԥхьаӡомызт", - инаҵылшьит ҳажәабжьҳәаҩ.
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра анцоз Пицундатәи Еиду акурорттә еилазаараҟны иҩнан ахҵәацәа. Акультура аҟәша хаз хыбраны иҟан аҟнытә, изныкымкәа икҿарҵахьан Нхыҵ-Кавказынтәи иааны еибашьуаз рахьтә иҭахоз, зыԥсыбаҩ рыԥсадгьыл ахь ирзымшьҭуаз, мамзаргьы ргара аамҭа аиаанӡа аҷкәынцәа.
"Аибашьра анцоз Аҳәынҭқарратә ашәаҳәаратә, акәашаратә ансамбль алахәцәа абраҟа аамҭа-аамҭала аҽазыҟаҵарақәа мҩаԥыргон. Исгәалашәоит, зны рҽеизганы ажәыларахь иандәықәла, изықәтәаз автобус минуҭқәак рышьҭахь игьежьны ишааз. Руаӡәы дҩалбаан "адаули аккордеони ҳхашҭит, аиааира ҳгар иҳарҳәозеи" ҳәа ҿааиҭит. Убасҟан адәаны игылаз зегьы еимаҭәаны аҵәыуара ҳалагеит", - ахҭыс еиҭалҳәоит Мери Ладариаԥҳа.
Пицундатәи Еиду акурорттә еилазаара аибашьра ашьҭахь аҭагылазаашьа акырӡа иуашәшәыран. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзоуп, уаанӡа иамаз еиԥш акәымзаргьы, ахԥша азыхынҳәуа ианалагаз, уи азы илшо зегь ҟаиҵоит иахьатәи адиректоргьы Нодар Иуан-иԥа Шьаҟрыл.
Мери Самсон-иԥҳа Ладариаԥҳа дызхагылоу акультура аҩны иагу даара ирацәоуп, аха ус егьа иҟазаргьы, еиқәырханы ирымоуп абиблиотека. Еиҿкаауп ашахматтә, асахьаҭыхратә, авокалтә уҳәа акружокқәа.
Пицунда ачаитә гәилқәа анышәҭуаз аамҭа сара сахааным, аха ҳаиҿцәажәара иалагӡаны Мери Самсон-иԥҳа Ладариаԥҳа лгәалашәарақәа ирыцыз ацәанырра ԥхақәа рыбзоурала, урҭ рыфҩы хаа снырит ҳәа сҳәарц сылшоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аҟәатәи "Нарҭ" ашьапылампыл азы Аԥсны иачемпионхеит, ашьапылампылтә клуб "Афон" ианаиааи ашьҭахь. Аҟәатәи аклуб Афонҿыцтәи акоманда иаԥнагеит 3:0 ҳәа ашьапылампыл азы Ачемпионат аҵыхәтәантәи атур аҿы.
Ачемпионат аихшьаалақәа рыла "араӡны" аиуит гәдоуҭатәи "Риҵа", ахԥатәи аҭыԥ ннакылеит аҟәатәи акоманда "Динамо".
Афон Ҿыц имҩаԥган ашьапылампыл азы Аԥсны ачемпионат ахәмарра.
Афинал аҟны "Нарҭи" (Аҟәа) "Афони" (Афон Ҿыц) ркомандақәа еиԥылеит.
Ахәмарра ахәбатәи аминуҭ аан ампыл амба иҭаиршәит Ҭемыр Агрба ("Нарҭ" Аҟәа)
Аҩбатәи атаим аан аӡбаҩ аҟәатәи акоманда ахәмарыҩ Асҭамыр Џьынџьал далицеит. Абри ашьҭахь "Нарҭ" жәаҩыкны ихәмаруан.
Еиҭахарыла ма аҵахарыла ихәмарыр актәи аҭыԥ зауаз гәдоуҭатәи "Риҵа" акәхон.
Ҭемыр Агрба, аҽазныкгьы, 60-тәи аминуҭ азы ампыл ҭаиршәит. 71-тәи аминуҭ азы ахԥатәи ампыл амба иҭаиршәит Алан Кәыҵниа.
Аҟәатәи аклуб Афонҿыцтәи акоманда иаԥнагеит 3:0 ҳәа ашьапылампыл азы Ачемпионат аҵыхәтәантәи атур аҿы.
Ачемпионат аихшьаалақәа рыла "араӡны" аиуит гәдоуҭатәи "Риҵа", ахԥатәи аҭыԥ ннакылеит аҟәатәи акоманда "Динамо".
27-тәи ачемпионати Атәыла ахраҿеи рзы ахәмаррақәа ирылахәын быжь-командак: "Риҵа", "Афон", "Ерцахә", "Самырзаҟан", "Динамо", "Нарҭ", "Гагра".
Ашьапылампыласҩцәа риааира иақәгәырӷьоит.
Аԥсны ашьапылампыл азы ачемпионат ахәмаррақәа хацыркын нанҳәа 3 - 4 рзы.
Аҟәатәи "Нарҭ" ашьапылампыл азы Аԥсны иачемпионхеит.
Ииасыз амчыбжь азы Аԥсны авирус аламырҵәаразы Урыстәылантәи ацхыраара аашьҭын, ареспубликаҿы ирыдкылан ауснагӡатә ҿыцқәа аепидемиологиатә ҭагылазаашьа ашьақәыртәаразы. Апандемиа аамҭазы Аԥсны аҽаҩра уаргәырӷьартә иҟоуп, ирманшәалоуп уи Урыстәылаҟа аекспорт ашьҭра.
Ииасыз амчыбжь азы иналукаашаз ажәабжьын Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра Аладатәи арратә округ амобилтә госпиталь Аԥсныҟа аара.
Урыстәыла Аладатәи арратә округ амобилтә хырхарҭарацәалатә госпиталь Ставропольтәи атәылаҿацә аҟынтәи Аԥсныҟа иааит. Амобилтә госпиталь ареспубликахь идәықәҵан жьҭаара 17 рзы акоронавирустә инфекциа змоу апациентцәа рыхәышәтәраҿы ацхыраара аҟаҵаразы. Агоспиталь асасааирҭа "Аиҭар" аҵакыраҿы иргылоуп.
Ачымазцәа шьҭаҵахоит асасааирҭа ахԥатәи акорпус аҿы ҟәша-ҟәшала еихшаны. 100 иара-ҭыԥк еиҿкаахоит. Аха иахәҭаны иҟалар 150 пациент рыдыркылоит.
Амобилтә госпиталь аҿы ишьақәыргылоуп арԥҳақәа иԥсабаратәымкәа аҳауа рҭазырсуа аппаратқәа, апациентцәа интенсивла ргәаҭаразы амониторқәа, арентгенографиатә аппаратқәа, УЗИ аппаратқәа, ашьа анализҟаҵагақәа.
Аԥхьатәи апациентцәа агоспиталь иаднакылеит жьҭаара 20 рзы. Ачымазцәа арахь иааргоит Ацхыраара ласы ала. Адкыларҭаҿы урҭ агәаҭара иахрыжьуеит, ршьа иалоу аҵәыҵәри гәарҭоит, ршоура ршәоит, ахаҭалатә карточка еиҿыркаауеит.
Уи адагьы ақалақь анапхгареи агоспиталь анапхгареи реиқәшаҳаҭрала иӡбоуп ақалақьтә лабораториа ацхыраара аҭаразы ПЦР-диагностика уа иҟарҵаларц. Есыҽны шәкы рҟынӡа ПЦР-диагностика аҟаҵара ауеит. ПЦР-диагностика аҭакқәа роура алшоит 40 минуҭ рыҩныҵҟа.
Аҟәа, аҿкчымазаратә хәышәтәырҭаҿы еиҳа аамҭа иақәшәо амобилтә лабораториа аусура ишалаго атәы ҳәан ақалақь ахадеи амедицинатә усҳәарҭақәа рхадацәеи реиԥылараан.
Алабораториа ада ԥсыхәа аҟамзаара адҳәалоуп ахәышәтәырҭаҿы ачымазцәа рыдкылара алагара.
Аҟәа асанитартә ҳақьым хада Алла Белиаева илҳәеит ачымазцәа рырацәахара инадҳәаланы анализқәа аҩны ргаразы агәыԥ шеиҿкаахо атәы. Иахьазы, ԥсшьарада ҩ-гәыԥк аус руеит.
Жьҭаара 22 рзы Аҟәатәи ахәыҷтәы поликлиникаҿы COVID-19 рылоуп ҳәа агәҩара ззыҟоу ма изыхьуа ахәыҷқәа рзы акабинет аадыртит. Акабинет аполиклиника ахыбраҿы иҟоуп, аха аҩналарҭа хазуп. Ахәыҷқәа рыдкылара мҩаԥыргоит аҳақьыми амедиаҳәшьеи.
Уажәшьҭарнахыс Москватәи адиаспора Гәдоуҭатәи агоспиталь аусзуҩцәа аԥарацҵа рзыршәалоит. Адиаспора ирыӡбеит аҿкчымазара змоу рҟны аус зуа аԥарацҵа роуларц.
"Ацәаҳәа ҟаԥшь" аҿы аус зуа амедусзуҩцәа уажәшьҭарнахыс аԥарацҵа роулоит" ҳәа арадио Sputnik иазеиҭаҳәеит адиаспора рнапхгара алахәыла Инна Барчанԥҳа.
Жьҭаара 1 аахыс аԥарацҵа иартәахьеит миллионки 900 нызқьмааҭ.
Амчыбжь азы реиҳа излацәажәақәоз иреиуахеит ЖӘыргьыҭ ақалақь аҿы абанк ақәлара.
Абџьар зыҟәныз ахаҵа Жәыргьыҭ абанк аҟны жьҭаара 21 рзы шьыбжьон 40-ҩык иреиҳаны ауаа шасыс игеит, иара миллионбжак доллар ирҭарц адҵа ҟаиҵеит.
Сааҭла имҩаԥысуаз аиҿцәажәарақәа рышьҭахь, асааҭ 22:00 рзеиԥш, хҩык ашасцәа рышьҭахь иҽыҵәахны, ахыбра дыҩныҵит.
АИХқәа рдыррақәа рыла, иара хҩык атҟәацәа иманы Аԥсны аганахь ддәықәлеит.
Убри аан Жәыргьыҭ абанк иақәлаз ахаҵа Егры аӡиас ала Аԥсны аҳәынҭқарратә ҳәаа дахымсӡеит, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны ашәарҭадаратә маҵзура аҳәаахьчаратә гәыԥ аиҳабы Рустам Латипов.
Сынтәа иҟоу аамҭа уадаҩ аан Аԥсны аҽаҩра беиа ҟалеит.
Амандарина, ахәырма, афеихо, араса рекспорт 2020 шықәса цәыббрамзази жьҭаарамзази 2019 шықәса, иара абри аамҭазтәи арбагақәа ирхысит, абри атәы Sputnik иазааицҳаит Аԥсны аҳәынҭқарратә аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы Гурам Инаԥшьба.
Иара иажәақәа рыла 2019 шықәса цәыббра-жьҭаара амзақәа рзы атәыла иалган 200 кьыла ахәырма, сынтәа –тоннак, афеихо: 42,9 тонна– 65,9 тонна. Арбагақәа еиӷьхеит амандарина аганахь алагьы. Иахьазы Аԥсны иалгоуп 269 тонна.
Иара убас арбагақәа ҳаракуп араса. 2020 шықәсазтәи арбагақәа: 387,6 тонна; 2019 шықәсазтәи арбагақәа: 169 тонна.
Аԥснынтәи Урыстәылаҟа аекспорт ирго ацитрустә шәырқәа рыхәԥса еиҵатәуп ҳәа иҳәеит Sputnik аинтервиу азҭаз ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьапуа.
Уаанӡа Аслан Бжьаниа аекономикеи ақыҭанхамҩеи рминистрцәа адҵа риҭеит ацитрусқәа Аԥсны анҭыҵҟа рекспорт ахәԥса аларҟәразы ауснагӡатәқәа рыдыркыларц азы.
"Ҳара иҳаӡбеит ҳброкертә конторақәа арҭ аидарақәа имҩаныргаларц. Ацитрусқәа рекспорт азы уаанӡа 10 мааҭк шәатәызар, уажәшьҭарнахыс быжьмааҭк рҿы ишьақәыргылоуп", - иҳәеит Џьапуа.
Иахьазы ацитрусқәа рекспорт 2 839 кьыла ыҟоуп. Ҵыԥх уажәааны 570 кьыла ракәын иахгаз ҳәа иҳәоит аминистр.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа жьҭаара 22 рзы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа инадҳәаланы ажәлар рахь ааԥхьара ҟаиҵеит.
Атәылаҿ иалагалоу аԥкыратә уснагӡатәқәа рганахь ала иазгәеиҭеит ауаа акоронавирустә инфекциа рацәыхьчара – анапхгара рзы ихадароу усны ишыҟоу.
"Ҳәарада шьаҭанкыла аԥсҭазаара аиҭакра акыр иуадаҩроуп, аха иахьазы абасала мацароуп хымҩаԥгашьас иҟоу. Аҳәара зуеит иҟоу аҭагылазаашьа еилкаарыла шәазнеирц. Иҳадаҳкыло ауснагӡатәқәа зегьы ззырхо ҳтәылауаа рыԥсҭазаареи ргәабзиареи рыхьчароуп", - азгәеиҭеит ахада.
Ауааԥсыра рахьгьы ааԥхьара ҟаиҵеит ԥсыхәа шамоу ала рхы рыхьчаларц, аԥҟаррақәа ирықәныҟәаларц.
Бжьаниа инарҭбааны дазааҭгылеит атәыла агәабзиарахьчареи амедицинеи ирымоу апроблемақәа, ауааԥсырагьы агәра дырго иҳәеит атәыла анапхгара шьаҿа-шьаҿала урҭ ирыдҳәало азҵаарақәа зегьы шырыӡбо азы. Иара иҳәеит апандемиа ааҟалазар, атәыла аиҳабыра, абизнес еилазаара, Москвеи Ҭырқәтәылеи инхо аԥсуа диаспора, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа 250 миллион мааҭ рҟынӡа шнырххьо.
Агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа иакәзар Аԥсны анҭыҵ аус зуа аҳақьымцәа рахь ааԥхьара ҟаиҵеит Аԥсны ацхыраара ҟарҵарц азы.
"Урыстәыла Аԥсны ишацхраауагьы амедицинатә персонал рзымхара ыҟоуп. Раԥхьа иргыланы азымхара ыҟоуп Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҿи егьырҭ аҟәшақәа ахьаарту ахәышәәтырҭақәеи рҿи", - иҳәеит иара.
Аминистр иазгәеиҭеит ареспубликаҿ ишазымхо ареаниматологцәа, апульмонологцәа, атерапевтцәа, аинфекционистцәа, аепидемиологцәа уҳәа COVID-19 иаҿагылан аус зухьо.
Аепидемиа иалагеижьҭеи жьҭаара 25 рзы Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 3739-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 1462-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 35-ҩык.


АҞӘА, нанҳәа 2 – Sputnik. Гагратәи араионтә хәышәтәырҭа акарантин ахь ицеит COVID злаз ачымазаҩцәа анрыдҵаала ашьҭахь, абри атәы арадио Sputnik Аԥсны аҟны еиҭеиҳәеит ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Виачеслав Аргәын.
"Мчыбжьык аԥхьа Урыстәылантәи иааз ҩыџьа ршоура халаны ҳара ҳҿы иҟан. Урҭ ирзыҟаҵеит УЗИ, КТ, нас атест рзыҟаҳҵеит. Урҭ рҭаацәа ирныруан, зынӡа 10-ҩык. Урҭ рҭаацәагьы ртестқәа акоронавирус шрылоу аадырԥшит. Убри азы акарантин алаагалеит ҳхәышәтәырҭаҟны", – иҳәеит.
Ахәышәтәырҭа аполиклиникатә ҟәша аркуп, аус зуа астационар заҵәык ауп, уа хырԥашьа змам ацхыраара зҭаху роуп ирыдыркыло, иара убас аинфекциатә ҟәша. Ашоура змоу апациентцәа иаразнак аинфекциатә ҟәшахьы ииаргоит, уа акоронавирус азы анализ рымырхуеит. Уи шрылоу шьақәырӷәӷәахар, апациент Гәдоуҭатәи COVID-центр ахь дрышьҭуеит.
Убри аан, Аргәын ишазгәеиҭаз ала, Гагратәи ахәышәтәырҭа иадҵаало усҟак ирацәам. Аха аԥсуа-аурыс ҳәаа аартра ашьҭахь Аԥсны акоронавирус зыхьуа рхыԥхьаӡара иаразнак иацлар ҟалоит.
"Ҳхы ҳаиҷаҳалароуп, ҳазхәыцроуп. Сгәанала, ачымазцәа рхыԥхьаӡара рацәаны иацлоит. Иҟоу апроблема ҳауаажәлар макьана ирзеилкаауам. Бааԥсык ахь ҳкылнагар ҟалоит", - иҳәеит Виачеслав Аргәын.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа 98-ҩык акоронавирус рыхьхьеит, урҭ рахьтә 37-ҩык ргәы бзиахахьеит, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, жьҭаара 7 - Sputnik. Аԥсны фымцалашарала аиқәыршәара азҵаара иалацәажәараны иҟоуп Урыстәыла афымцамч аминистрраҿы аминистр ихаҭыԥуаҩ Евгени Грабчак ихантәаҩрала жьҭаара 8 рзы иҟалараны иҟоу аилацәажәараҿ ҳәа аанацҳауеит Аекономика аминистрра асаит.
Уахь инеираны иҟоуп аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озганԥҳа зхадараҿы дыҟоу аԥснытәи аделегациа. Аделегациа иалахәуп АУН "Амшынеиқәафымцамч" ахаҭарнакцәа. Аганқәа иазԥхьагәарҭоит адефицит аамҭаан Урыстәылантәи Аԥсныҟа афымцамч аашьҭреи атехникатә аудит алкаақәеи рызҵаара алацәажәара.
Урыстәылантәи Аԥсныҟа афымцамч аашьҭра мҩаԥгахараны иҟоуп ЕгрыГЕС аанкыланы аремонттә усурақәа рымҩаԥгараан. Астанциа аанкылахоит жәабран 15 инаркны лаҵарамза 2021 шықәса рҟынӡа.
Уаанӡа "Амшынеиқәафымцамч" аиҳабы Михаил Логәуа иазгәеиҭахьан Урыстәылантә афымцамч аиура абҵарамза инаркны иаҭаххар ҟалоит ҳәа, избанзар ЕгрыГЕС иоунашьҭуа афымцамч Аԥсны иахәҭоу 40% ахы ианархәахьеит.
Цәыббрамзазы "Амшынеиқәафымцамч" аоператив-технологиатә напхгаразы адиректор Руслан Кәарҷиа аҳәамҭа ҟаиҵеит жьҭаарамзазы аамҭа-аамҭала афымцалашара арцәара иалагар ҟалоит ҳәа.
ЕгрыГЕС ахархәарахь ирыҭан 1978 азы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿы иҟоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Амчхара — 1300 мегаватт инаӡоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Озганԥҳа амаининг иахҟьаны "Амшынеиқәафымцамч" иаиуз ацәыӡқәа дрылацәажәеит
АҞӘА, жьҭаара 22- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рцәа иалоу иаламу аилкааразы атестқәа 445-ҩык ирзыҟаҵан, урҭ рахьтә 134-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Жьҭаара 21 рзы Гәдоуҭатәи агоспиталь аҿы лыԥсҭазаара далҵит 61 шықәса зхыҵуаз акоронавирус адиагноз ззышьақәырӷәӷәаз апациент, лара аҿкчымазаратә ҟәша дҭашәеит жьҭаара 18 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы лдунеи лыԥсахит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 148-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә 123-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 62-ҩык, илҩаауп 11-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь уахыки-ҽнаки рыла иҭашәеит 11-ҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбало 21-ҩык апациентцәа. 20-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, аӡәы-иҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Ара еиҭаҳау ацитрустә шәырқәа асовет аамҭазы иаԥҵаз абаҳчақәа роуп. Аибашьра ашьҭахь дара рышьақәыргылара уадаҩын аҟнытә ажәлар ишаны ирырҭеит қьырала. Жәашықәсаҟа ҵуеит ҳхала нап адкыла иныҟәаҳгоижьҭеи. Аколнхара аҟынтә ииасыз 300 шьапы рҟынӡа сымоуп, иара ус схатәгьы 200 шьапы рҟынӡа ыҟоуп. Ацитрус анапы адукылар, ианахәҭоу ахәшә ауҭар, уацхраар, аҽаҩра уоуеит, аха иара акалашәа иҟоуп, шықәсык аҽаҩра бзиоуп, шықәсык ибжьанажьуеит. Аха иҿамла иҿала есышықәса ихәшәтәлатәуп, мамзар, иҩоит, уи рзымариоуп, избанзар, ақәра ду рымоуп шьҭа. Аиҭаҳатә аԥшаара уадаҩуп, иара ахәгьы маҷӡам, шықәсык зхыҵуа ашьаҭа 250 -500 мааҭ рҟынӡа инеиуеит", - еиҭеиҳәеит Жьиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, нанҳәа 7 - Sputnik. Гамалеи ихьӡ зху аепидемиологиеи амикробиологиеи рыҭҵааратә Центр иԥнашәаз урыстәылатәи алаҵа аҭаҩра мҩаԥгахоит нанҳәа 12 рзы ҳәа аанацҳауеит COVID-19 иаҿагылан ақәԥаразы Москва аоперштаб.
Аԥхьа алаҵа рзыҟарҵоит аҳақьымцәеи абыргцәеи ҳәа иҳәеит Агәабзиарахьчара аминистр ихаҭыԥуаҩ Олег Гриднев.
"Уажәы аԥышәара ахԥатәи аетап мҩаԥысуеит. Алаҵа шәарҭара аламзароуп. Аԥхьа алаҵа рзыҟарҵоит аҳақьымцәеи абыргцәеи", - иҳәеит Гриднев, Уфа аонкоцентр акорпус аартраан ажурналистцәа дрыҿцәажәо.
Уаанӡа аминистр Михаил Мурашкоиҳәахьан Урыстәыла массала алаҵаҟаҵара шалшо жьҭаара инаркны. Иара иажәаәқа рыла ахарџьқәа зегьы абиуџьет иҭыгахоит.
38-ҩык хатәгәаԥхарала алаҵа ҟазҵаз ишьақәдырӷәӷәеит алаҵа ашәарҭадара. Алаҵаҟаҵара иахысыз зегьы аиммунитет роуит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 27 — Sputnik. Акоронавирус ианеиҵаха аҽа шықәсыки бжаки рҟынӡа ахы цәырнагалоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Роспотребнадзор аепидемиологиаз ЦНИИ аклиника-аналитикатә усуразы адиректор ихаҭыԥуаҩ Наталиа Пшеничнаиа лажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
Еиуеиԥшым атәылақәа рҿы COVID-19 аамҭа-аамҭала ахы цәырнагалоит ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны аҭагылазаашьа аҽарцәгьар ҟалоит жәабран-хәажәкыра рзы. Ашыкьымҭа леир алшоит аԥхынразы ҳәа лҳәеит Пшеничнаиа уаанӡа амаҵзура аинтервиу аҭо.
Акоронавирус апандемиа адунеи атәылақәа зегьы амҽханакит. Ичмазаҩхахьеит 42,7 миллион-ҩык 1,1 миллион рыԥсҭазаара иалҵхьеит.
Урыстәыла миллионки бжаки ачымазара рыхьхьеит, 1,15 миллион-ҩык ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит 17,3 нызқьҩык.
Аԥсны авирус рыдбалоуп 3839-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 1464-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 36-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 26 — Sputnik. Ереван Бақәа ахара аднаҵеит аинышәара арежим иқәныҟәом ҳәа. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
"Еиду Аштатқәа рҟны иалыршаз аиқәшаҳаҭра еилаганы азерррбаааиџьантәи аган асааҭ 08:45 (07:45 мск) рзы артиллериала Арцах аҩада-мрагыларатәи аинырратә цәаҳәаҿы алахысра иалагеит", - лыҩуеит Facebook аҿы Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра апресс-маӡаныҟәгаҩ Шушан Степаниан.
Уаанӡа Азербаиџьан Ермантәыла ахара аднаҵахьан аиқәшаҳаҭрақәа еиланагеит ҳәа.
Уи аԥхьа Ашьха Ҟарабах ахымца нкылахоит ашәахьа, жьҭаара 26 асааҭ 7.00 (8.00) рзы Ермантәылеи Азербаиџьани адәныҟатәи русқәа рминистрцәа Зограб Мнацаканиаи Џьеихун Баирамови реиԥылара ашьҭахь ҳәа Аҳәамҭа рыланарҵәахьан ЕАА Аҳәынҭдепартамент
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Ермантәылеи Азербаиџьаниии арратә ҭагылазаашьа рыларҳәеит. Ҟарабах адыррақәа рыла ареспублика ауаа реиланхарҭақәа артиллериала ирылахысуан, аҳҭнықалақь Степанакертгьы налаҵаны.
АҞӘА, жьҭаара 27 - Sputnik. Аԥсны COVID-19 аҿагыларазы аԥкырацҵақәа алагалахоит Бжьаниа Москва амедусзуҩцәа данырԥыла ашьҭахь, абри атәы арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит Урыстәыла иҟоу Аԥсны ацҳаражәҳәаҩ Игор Ахба.
"Аиԥылара еиҿнакааит Москва иҟоу Аԥсны Ацҳаражәҳәарҭа. Уахь инаԥхьан акоронавирус зыхьуа рҟны аус заухьаз ҳџьынџьуаа-амедусзуҩцәа: Владимир Аргәын, Викториа Тарԥҳа, Мераб Арӡынба, Астан Мышәба, Едуард Быҭәба. Бжьаниа ирзеиҭеиҳәеит Аԥсны иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа зеиԥшроу. Нас аҳақьымцәа рабжьагарақәа дырзыӡырҩит. Авирус аҿаԥҽра еиҳа хра аманы иҟаларц азы аԥкырацҵақәа алагалахоит", - иҳәеит Ахба.
Иара иажәақәа рыла абжьгарақәа ахәышәтәра апроцесси апациентцәа онлаин-режим ала аконсультациақәа рыҭареи роуп ирыҵаркуа. Ацҳаражәҳәаҩ иҳәеит ишалацәажәаз Москвантәи Аԥсныҟа амедусзуҩцәа ргәыԥ аарагьы.
Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарала Москва дыҟоуп жьҭаара 26 раахыс. Аслан Бжьаниа Москва иҟазаараан дырԥылеит Москва аус зуа Аԥснытәи амедицинатә усзуҩцәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, жьҭаара 8 - Sputnik. Шьамтәыла аибашьра еилымгацт, атеррористцәа рхадацәа ирыгәҭакуп иара ацҵара ҳәа иҳәеит РИА Новости аинтервиу азҭаз Шьамтәыла ахада Башар Асад.
"Макьаназы атеррористцәа ҳтәыла араионқәак рымпыҵакуп, еиуеиԥшым ацәгьоурақәа, ауаҩшьрақәа, арҳәрақәа мҩаԥыргоит. Ари аибашьра еилгеит ҳәа аанагаӡом. Сгәанала, дара рхадацәа ус еиҳагьы еиӷьаршьоит, дара рзы уи еиӷьуп", - ҳәа иҳәеит иара.
Атәыла араионқәак рҿы уажәгьы атеррористцәа рықәгаразы ауснагӡатәқәа мҩаԥыргоит. Уажәазы ихадараны иҟоу аполитикатә ҭышәныртәалароуп, Шьамтәыла аиҭашьақәыргылароуп, ахҵәацәа рыргьежьроуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жьҭаара 19 — Sputnik. Ермантәыла Амилаҭтә еизара - Апарламент адепутат (афракциа "Сара сшьаҿа") Сасун Микаелиан Ашьха Ҟарабах дырхәит.
Адепутат Микаелиан – Ҟарабах аԥхьатәи аибашьрагьы далахәылан. Иара иԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылам.
Уажәазы Ереван агоспиталь дҭоуп.
Ауаажәларра-политикатә еиҿкаара "Союз добровольцев "Еркрапа" – арратә еиҿкаароуп, ишьаҭаркуп 1993 шықәса рзы. Иара алахәылацәа Ҟарабах аибашьра иалахәын. Аидгыла иалахәуп 10 000-ҩык рҟынӡа ауааԥсыра.
Ҟарабах аҭагылазаашьа еицәахеит цәыббра 27, 2020 шықәса рзы. Уижьҭеи аибашьраҵәҟьа мҩаԥысуеит. Ермантәылеи Ҟарабахи арратә ҭагылазаашьа аԥҵоуп.
АҞӘА, жьҭаара 18 — Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла урыстәылатәи арегионқәа 84 рҿы 15 099 коронавирус хҭыс ҟалеит, урҭ рахьтә 3996-ҩык симптомада ирхыргоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости, Акоронавирус аламырҵәаразы Москва аоперативтә штаб адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
Иацы 14 922 хҭыс ҿыц ыҟан. Ачымазцәа рхыԥхьаӡара 1,1 процент рыла иацлеит.
Зегь реиҳа ачымазцәа рацәаҩны иазгәаҭоуп Москва — 4610, Санкт-Петербург (674), Подмосковье (460). Чукотка уажәазы аӡәгьы дазгәаҭам.
Аепидемиа алаҵәара иалагеижьҭеи Урыстәыла 1 399 334 коронавирус хҭыс ҟалахьеит. Урҭ рахьтә 24 нызқьҩык рыԥсҭазаара иалҵит 1,1 миллионҩык ргәы бзиахеит.
Зегь реиҳа аҭагылазаашьа уадаҩуп Москва, уа аԥкрақәа алагалоуп: 65 шықәса иреиҳабу, ахроникатә чымазарақәа змоу аҩны иаангылароуп, аилазаарақәеи аиҿкаарақәеи 30% русзуҩцәа онлаинла аусурахь ииаргароуп. Ҩымчыбжьа ҳәа ԥсшьара иоужьыз ашколхәыҷқәа рканикулқәа жьҭаара 18 рзы инҵәоит, аха аиҳабыратә классқәа рҵаҩцәа адистанциатә ҵарахьы ииаргоит.
Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла, адунеи аҿы 39,1 миллионҩык акоронавирус рыхьхьеит, 1,1 миллионҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Зегь реиҳа аҭагылазаашьа уадаҩуп Еиду Америкатә аштатқәа, Индиа, Бразилиа. Урыстәыла аԥшьбатәи аҭыԥ аҿы игылоуп.
Акоронавирус иадҳәалоу ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Еиҳарак аусура ахьыҟоу араион ахадара ирыдыркыло аԥҟаԥҵәақәа реилыргараҿы ауп. Уи ҳауаажәлар ирызнагатәуп, рхы иахьадырхәаша, ишадырхәаша раҳәатәуп. Насгьы ҳара иаҳзаауа Аԥсны ахада идҵақәа роума, аԥыза-министр идҵақәа роума, дара зегьы еилырганы ажәлар ирызнагатәуп, урҭ адҵақәа инарықәыршәаны аусура мҩаԥысларц азы. Уи адагьы мчыбжьык ахь ҩынтә ауааԥсыра рызҵаарақәа рыла исыдыскылоит. Иара уи аамҭа абжьарагьы ианааиуа иҟоуп. Ауааԥсыра еиҳарак изыргәамҵуа атәылауашәҟәы аиура азҵаароуп, иҟоуп иара убас ашәахтәқәа ршәараҿы азҵаарақәа анрызцәырҵуагьы, анаҩс ауалафахәы ацҵара иаҵанакуа уҳәа, иаҳзааиуа рацәаҩуп, иахьынӡаҳалшо ҳрыхәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Қәычбериа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Миқаа Галтәи ателехәаԥшра аусуразы: ҿыц аԥсы ахаҵаны ауаа ирбарцаз ҳаҿуп


Ҳазлацәажәаша ҳамоуп - акультура, аспорт, аҟазара, уи - ҳара ҳаԥсҭазаара.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 3567-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 1355-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 33-ҩык.
Абызшәа иалоу ихиоу, имазеиу ажәаҳәаҿы ахархәарада ак згым ажәеицааирақәа ирызкны гәаанагарақәак ҳадылгалоит Аԥсуаҭҵааратә институт афольклортә лабораториа аусзуҩ, аколумнист Сусанна Ҭаниаԥҳа.
Иахьа имшира азгәеиҭоит Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр актиор, Аԥсны акинемотографцәа реидгыла ахантәаҩы, ауаажәларратәи аҳәынҭқарратәи усзуҩы Кьасоу Ҳагба.


Гәылрыԥшьтәи арратә госпиталь аҳақьым хада Гәырам Шьоууа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит акороновирус змоу рзы Агәыӡера ахәышәтәырҭаҿы хазы аҭыԥқәа раартра аус шцо атәы.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирус 1054-ҩык ишрыхьхьоу аарԥшуп. Урҭ рахьтә 311-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, быжьҩык акоронавирус зыхьуаз рыԥсҭазаара иалҵит.
Цәыббра 21 азтәи адыррақәа рыла, Аҟәа 326-ҩык акоронавирус роухьеит, 30-ҩык школхәыҷқәоуп, 12-ҩык ашколқәраҟынӡа имнаӡац.
Дырмит Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуаҭҵааратә институт аҟны ихыркәшоуп жәларбжьаратәи анаука-практикатә форум, уи алҵшәақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит афилологиатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, Аԥсуаҭҵааратә институт аиҳабы Арда Ашәба.
Атәылаҿы еиҳа-еиҳа иазҳауеит акоронавирустә инфекциа ахҭысқәа рхыԥхьаӡара. Аоперативтә штаб адыррақәа рыла, аҵыхәтәантәи уахи-ҽни рыла Аԥсны 56 коронавирустә хҭыс аҭыԥ аман.
Ареспублика араионқәа зегьы рҿы Аԥсны АҶА аҟәшақәа русзуҩцәа аҳәынҭқарратә усҳәарҭақәеи ,аҩнеихагылақәеи, ахатә ҩнқәеи рҟны арзҩыдара мҩаԥыргоит.
Аԥсны Ашьаустә закәанеидкыла инақәыршәаны, ауаҩытәыҩса имч мырхакәа ицәаԥҽразы 3-6 шықәса рҟынӡа ахарақәҵара артәоит.
Аԥсны аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы Гәырам Инаԥшьба арадио Sputnik аефир аҿы атәыла ахада ацитрустә аалыҵқәа рзы инапынҵа ахҳәаа азыҟаиҵеит.
Вахтанг Убириа - аиндаҭлара "Аԥсны агәадура" дафиналиступ. Аконкурс аҿы ирыдигалаз апроект Гал араион аҟны аԥсуа бызшәа аҵара атема иаҵанакуан.
Шәачатәи аҳазалхыҩцәа еиԥдырҟьеит 1600 пачка аҭаҭын аалыҵ контрабандала Урыстәылаҟа аҳәаа ахыгара. Аҭаҭын аалыҵ изтәыз ирымхуп, иара убасгьы ирымхуп изламҩаныргоз "аџьиԥқәа".


АҞӘА, жьҭаара 10 - Sputnik, Сариа Кәарцхьиаԥҳа. Аԥсны акоронавирус азы агәаҭарақәа рхыԥхьаӡара иацлоит жьҭаарамза анҵәамҭазы ҳәа адырра ҟалҵеит асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик.
"ПЦР-агәаҭарақәа аҩбатәи ацәаҳәазы аԥаразоужьра иаҭаху шьақәдыргылахьеит. Амза 15-20 рзы Аԥсныҟа иаҭаху амаругақәа ааргоит, убри иабзоураны иҟаҳҵо аҭҵаарақәа рхыԥхьаӡара иацлоит. Алабораториаҿы аус зуа аспециалистцәа рҩыџьарагьы аус еицырулоит. Уаанӡа аламинартә бокс аҟны аӡәаӡәала аус руазҭгьы, уажәшьҭа ҩыџьа-ҩыџьала ирулоит, русура аамҭеи иҟарҵо аҭҵаамҭақәеи хымԥада ирыцлоит", - ҳәа инаҵылшьит Скорик.
Лара лажәақәа рыла, иааиуа амчыбжь азы аԥаразоужьра ҟалоит хә-нызқь тест-системақәа раахәаразы, урҭ рыбзоурала алаборатори аусзуҩцәа "аамҭақәак ирыдамзаргьы ҭынч аусура рылдыршоит".
Скорик излеиҭалҳәаз ала, иахьатәи аамҭазы алабораториаҿы аус руеит Ставропольтәи амырзачымзаратә институт ахаҭарнакцәа аусура иаҿуп. Дара амолекулиартә диагности аҟаҵаразы Аԥсны ахада идҵала аштат ахь игаз 11-ҩык аспециалистцәа ҿыцқәа аҵара дырҵараҿы апрактикатә цхыраара ҟарҵоит. Уи адигностика "100 процентк рыла акоронавирус аҭҵаара иазынархоуп".
Ааҩык аспециалистцәа адиагностика ахаҭа мҩаԥыргалоит, егьырҭ хҩык - атехперсонал роуп - урҭ асанитаркацәа, адезинфекторцәа раҳасабала аус рулоит, ишәарҭоу абиологиатә материал ықәырхлоит.
Асанитартә ҳақьым хада иазгәалҭеит Аԥсны ачымазара зыхьуа рхыԥхьаӡара ишацло, убри аан атәылауаа рхы акы ишацәырмыхьчо.
"Ачымазара ауаҩы илаҽра еиҳа-еиҳа иӷәӷәахоит, ус иҟоу апациентцәа рыԥсҭазаара аиқәырхара цәгьоуп. Сара исцәыуадаҩуп абри атәы алацәажәара, аха иҵегьы атестқәа рыҟаҵара аҭахуп. Уажәшьҭа 250 ракәым, 500 рҟынӡа ҽнак ала иҟаҵалатәуп. Ҳбиуџьет аҟынтәи хә-нызқь цыра атестқәа рзакәым, 15 нызқь рзы аԥаразоужьра аҭахуп. Аха ачымазара ҿкы аанкылара адиагностикала изалшом, аха аԥкрақәа рықәныҟәара, ахыхьчара иалнаршоит. Сгәанала, ари ачымазара зхьымсыц аӡәгьы даанымхеит. Сара исыздыруам уаҳа иҟалар акәу, ауаа аԥкрақәа ирықәныҟәо иалагаразы. Ҳара ҳхаҭақәа ҳҽаанаҳамкылар, ачымазарагьы аангылаӡом", - ҳәа ауаажәлар ргәырҽанырҵарц ҳәо, Скорик иацылҵеит ари аҭагылазаашьа ӡынразы еиҳагьы аҽарцәгьар шалшо, асезонтә хьҭалаларақәа анцәырҵуа аамҭазы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
-
Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаарԥшу ҩ-нызқьҩык иреиҳахеит


Аԥшьгаратә гәыԥқәеи апартиақәеи рҭаҩреи акандидатцәа рықәыргылареи ҟалоит ажьырныҳәа 22 инаркны жәабран 11-нӡа.
Ахадарахьы акандидатцәа рҭаҩра ҟалоит адокументқәа аналарҵаз инаркны жәамш ирҭагӡаны, аха алхрақәа рыҽнынӡа 30 мшы шагу иахымгакәа, даҽакала иуҳәозар жәабран 21-нӡа.
Алхыҩцәа рсиақәа цәырыргоит алхрақәа жәамш шрыгу (хәажәкыра 12 инаркны). Убри аамҭазы абжьыҭара аамҭеи аҭыԥи алхыҩцәа ирыларҳәоит.
Алхырҭатә ҭыԥқәа ркомиссиақәа алхратә биуллетенқәа рзыршоит хәажәкыра 20, 21 рзы.
Ахада иеиҭалхрақәа рааны абжьыҭара ҟалоит хәажәкыра 22 асааҭ 08:00 - 20:00 рзы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Гогьиа: уажәтәи алхрақәа ирықәхарџьхо иаҳхысыз раасҭа еиҳамхароуп
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа атәылаҿы акоронавирустә чымазара ҿкы аламырҵәаразы иназыцҵоу аԥкрақәа ралагаларазы адҵа инапы аҵаиҩит аҩаша, жьҭаара 13 рзы.
Уи инақәыршәаны, жьҭаара 15 инаркны абҵара 24 рҟынӡа атәылаҿы иақәиҭтәым амассатә спорттә, агәмырҿыӷьратә, аланарԥшыратә, ацәыргақәҵатә усмҩаԥгатәқәа. Аус рулаӡом акультуратә усбарҭақәа - атеатрқәа, амузеиқәа, абиблиотекақәа, аконцерттәи ацәыргақәҵатәи залқәа.
Иаркызаауеит ахәыҷбаҳчақәеи ашколқәеи, аҵараиуратә зыҟаҵарақәа, иара убас аспорттә, акәашаратә секциақәа аус рур ҟалаӡом. СПА-салонқәеи, асаунақәеи, амассажҟаҵарҭақәеи русуразы азин ыҟам.
Абри аамҭазы аҳәынҭқарратә биуџьеттә усбарҭақәа 60 шықәса иҭысхьоу, ашколқәраҟынӡатәии алагарҭатә школқәреи (1-4 аклассқәа) ирыҵаркуа ахәыҷқәа змоу русзуҩцәа рхы иақәиҭыртәыроуп русураҟынтә. Убри аан руалафахәы рзынрыжьроуп. Абри аҩыза абжьгарақәа рыҭоуп икоммерциатәуи иккоммерциатәыми аиҿкаарақәагьы.
Аҳәынҭқарратә усбарҭақәа русзуҩцәа амедицинатә сабрадақәеи анапхаҵақәеи хымԥада иныҟәыргалароуп. Анапхгара ируалуп русуҩцәа арзҩыдагатә маҭәашьарқәа рыла реиқәыршәара.
Атәылауааи асасцәеи ауаажәларратә ҭыԥқәа рҿы хымԥада амедицинатә сабрадақәа ныҟәыргалароуп.
Жьҭаара 14 рызтәи аҭагылазаашьала Аԥсны акоронавирустә инфекциа рыдырбалахьеит 2479-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 1100-ҩык ргәы бзиахеит, 23-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Ааԥынразы Аԥсны иалагалан аҭагылазаашьа ҷыда, еиуеиԥшым аԥкрақәа, аԥсуа-аурыс ҳәаа аркын.
Рашәарамзазы аԥкрақәа аԥырхит, ачарақәеи агәырӷьаратә уснагӡатәқәеи рымҩаԥгаразы азин ҟарҵеит.
Нанҳәамза алагамҭазы иаартын Аԥсни-Урыстәылеи рҳәаа, атуристтә сезонгьы ихьшәаны ихацыркын. Нанҳәамза аҽеиҩшамҭазы аепидеомиологиатә ҭагылазаашьа аҽаԥсахуа иалагеит, рхыԥхьаӡара иацлеит аҿкы чымазара зыдбалоу ауаа.
Цәыббрамза 18 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аусԥҟа инапы аҵеиҩит акоронавирустә инфекциа COVID-19 ацәыхьчаразы аԥкрақәа ралагаларазы аусԥҟа, уи азинмчы аиуеит жьҭаара 5 инаркны.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, жьҭаара 28 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 458 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 106 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 137-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 118-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 26-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык, илҩаауп 15-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит жәҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 51-ҩык апациентцәа. 47-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп. Амобилтә госпиталь аҟынтәи илҩаауп быжьҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


- Оқтаи шәеиҳабацәа Аԥснынтәи Ҭырқәтәылаҟа амҳаџьырра иагеит. Аԥсны шәџьынџь дгьылуп ҳәа анбашәаҳа, уи аӡбахә шәазҳәодаз?
— Сара сиит Ҭырқәтәыла 1962 шықәсазы Адаԥазара азааигәара Ақҭафеқь захьӡ ақыҭаҿы. Ари ақыҭаҿы инхоит амҳаџьырра иахнагаз аԥсуаа. Атәым дгьылаҿы аԥсуаа рынхарҭа ҿыц аҵакырадгьыл иахьӡырҵеит Аԥснынтәи иахьыхарҵәахаз ақыҭа Џьгьарда. Сабду Қарбеқь ихьӡын уи иаб Хадам Чқотуа иоуп иҭаацәеи иареи роуп ихырҵәахаз. Абжьаратә школ саналга Стамԥылтәи ауниверситет салгеит азинхьчаҩ изанааҭ ала.
Схәыҷаахыс исаҳауан Аԥсны аӡбахә, есымша исҭахын сыԥсадгьыл ахь саарц. Аԥсныҟа нхара ҳәа саанӡа Алина Ачԥҳаи, Руслан Гәажәбеи, Инна Ҳаџьымԥҳаи, Фениа Аҩӡԥҳаи сареи аимадара ҳабжьан.
- Раԥхьаӡа Аԥсныҟа шәаара шԥаҟалеи? Иахьынӡаздыруа шәаареи Аԥсны аџьынџьтәылатәи еибашьра аналага аамҭеит еиқәшәит ҳәа.
— Аԥсны Жәлар рартист Кандид Ҭарба еиҿикааит ансамбль "Кавказ" ҳәа, уи аӡбахә змаҳахьац аӡәгьы дыҟаӡам. Убри ансамбль сацны сааит раԥхьаӡа акәны. Аҩбатәи аҟны санаа акәзар, Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҽазыҟаҵаратә курсқәа рахь сцеит. Аԥсшьрамшқәа рзы сара аҭаацәара салалалеит, сыԥшәма дсыманы Ҭырқәтәылаҟа сцеит.
Уи аамҭазы Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба Ҭырқәтәылаҟа днеит, счара адырҩаҽны акәын. Ус Ҭырқәтәыла сшыҟаз Аԥсны аибашьра иалагеит. Аџьабаа дуӡӡа баны арахь схынҳәит. Амала сыԥшәма уахь даансыжьит. Гагра ақалақь ахақәиҭра ашьҭахь сыԥшәмагьы арахь дааит.
Иҳәатәуп сҭаацәа ишырҭахымыз, ахәыҷы даазгоит ҳәа. Насгьы иаԥым ус аиҳабацәа рҿаԥхьа ацәажәара, саб иашьа ус иҳәоит "уара иугәыиҭои, ахәыҷы уахь дабаугои, аибшьра цоит ҳәа", сара исҳәеит "Аԥсны аибашьра цоит, аха ҳџьынџьуаа рыхшара рыманы иаауеит, ари афакт аԥсуаа ргәы шьҭнахуеит", ҳәа. Иҳәатәуп аибашьра алагаанӡа мызкы шыбжьаз Владислав Арӡынба Ҭырқәтәылаҟа сшыишьҭыз ҳџьынџьуаа рыҿцәажәараз, адернеқьқәа сырҭааны аҿар ргәы рҽанысҵон Аԥсны аибашьра алагар алшоит ҳәа. Сезаи Папбеи, Миумзаҭ Шамбеи сареи Аԥсныҟа агәыҳалалратә цхыраара ҳәа иааҳашьҭуан, акциақәа мҩаԥаагон.
- Аԥсны арепатриациазы аҳәынҭкарратә еилакы анаԥырҵа ашьҭахь шәара уа аусура шәалагеит. Анаҩс Аԥсны Жәлар реизара депутатс шәалхын. Иуҳәар ауама аибашьра ашьҭахь егьа ишыцәгьазгьы, шәара ишәылшеит Аԥсны шәҭыԥ аԥшаара, араҟа аанхара?
— Марттәи ажәылара ашьҭахь иаԥҵан арепатриациазы аҳәынҭқарратә еилакы, напгхара аиҭеит Нугзар Ашәба, сара Гагратәи аҟәша сеиҳабын. Аибашьра анеилга ашьҭахь сҭаацәара сыманы Аҟәаҟа нхара ҳәа сиасит, Нугзар Ашәба ихаҭыԥуаҩс ауз зуан. 1997 шықәсазы Аԥсны Жәлар реизара депутатс салхын. Уаатәи сусура зызкыз зегьы арепатриациа азҵаарақәа ракәын. Ҳџьынџьуаа Аԥсныҟа раагара, иахьааиуагьы рырманшәалара. Аиаша шәҭахызар, иуадаҩын аибашьра ашьҭахьтәи аамҭа, сара сымацара сзы акәым, аԥсуа жәлар зегьы рзы еиԥш. Аха зныкгьы сгәы иҭамшәеит Ҭырқәтәылаҟа схынҳәып ҳәа. Сара уи аҟара исҭахын арахь аара, знык сшьапы анықәгыла сышԥахынҳәуаз.
- Оқҭаи шәара ашәҟәқәа реиҭагара шәнапы рылакуп, аиҭагара шәзанааҭ шакәымгьы. Иарбан еиҭажәгахьоу, уажәы шәнапы злакыуи?
— Аԥсшәантә аҭырқәшәахь раԥхьатәи ашәҟәы еиҭазгеит 2008 шықәсазы. Адилле Абас-оглы лгәалашәарақәа ракәын. Уи ашьҭахь исыцааиуазшәа анызба Ҳаири Қәҭарба ишәҟәқәа ҩба аҭырқәшәахьынтә аԥсшәахь еиҭазгеит. Анаҩсан, Мысҭафа Быҭәба "Кавказ иазку игәлашәарақәа", уи ашьҭахь Беқир Ашәба ишәҟәы "Сыхьчауеит" Аԥсны аџьынџьтәылатәи еибашьра ашықәсқәа рзы игәалашәарақәа. Абызшәадырыҩ Сариа Амҷԥҳаи сареи еиқәҳаршәеит аҭырқәа-аԥсшәа жәар, аицәажәага.
Аԥсшәахь еиҭазгеит ҳџьынџьуаа ргәалашәарақәа еидызкылоз Альпа Хуандџьа ишәҟәы "Аԥсуа Фуаҭ", ашәҟәыҩҩы ду Иашар Кемал ишәәҟы "Чақьырџьалы Ефе", аԥсшәахьынтә аҭырқәшәахь Вахтанг Абҳазоу иҩымҭа "Амцахара аамҭа". Мушьни Лашәриа ипоема "Ахьтәы уасцәа", Миха Лакрба иновеллақәа ирылху "Аламыс", Ҭемур Ачагәба иҩымҭақәа "Мамед Бадиа", "Аԥсуа ҭоурых Ахронологиа", Рушьбеи Смыр ипоема "Семра" уҳәа.
- Шәхәыҷқәа аԥсшәа рҳәартә еиԥш, рыԥсадгьыл аҿы ирызҳарцаз ишәылшоз зегьы ҟашәҵеит. Иахьа шәнапы злакыи?
— Сыԥҳа аиҳабы Мрамза Ҭырқәтәыла Жәларбжьаратәи аизыҟазаашьа иазкны иреиҳаӡоу аҵара дҭоуп, аиҵбы Гәранда а-4-тәи аԥсуа школ дҭоуп. Ҭырқәтәыла инхоит сан, сашьа, саҳәшьа. Мрамза сан лҿы дыҟоуп, лгәы аалхашҭоит, лассы-лассы ҳара ҳалбоушәа лгәы ыҟоуп. Сонер Гогәуа еиҿикааз "Жәларбжьаратәи афонд Аԥсны" аҟны аус зуеит. Сгәы аздууп схәыҷқәа аԥсшәа аҷҷаҳәа иахьырдыруа, рыԥсадгьыл аҿы ҭынч иахьынхауа.
АҞӘА, жьҭаара 30 — Sputnik. Cырма Ашәԥҳа.Ҭырқәтәыла Измир ақалақь аҟны иҟалаз адгьылҵысра иахҟьаны аԥсуаа рахьтә ԥсыҭбара ыҟам, абри атәы иҳәеит Сҭампыл еиҿкаау Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба.
"Анцәа иџьшьаны, аԥсуаа рганахь ала, ԥсыҭбара ыҟам", - иҳәоит иара.
Аҟәысба иажәақәа рыла, уажәтәи аамҭазы иҟоу адырраҭарақәа рыла ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит, ахәрақәа змоу рацәаҩуп- 200-ҩык рҟынӡа инаӡоит. Сааҭцыпҳьаӡа аинформациа аҽаԥсахуеит, аҭҵааратә усурақәа мҩаԥысуеит, иҳәеит иара.
"Ахсаалаҿы изларбо ала, Измир ақалақь Ҭырқәтәыла мраҭашәаратәи аган аҿы ишьҭоуп. Ааигәа-сигәа иҟоу ақалақьқәа иреиуоуп Бурса, Билеџьиқь, уантә машьынамҩала ҩба-хԥа сааҭ рыла унаӡоит. Бырзентәылеи Ҭырқәтәылеи ирыбжьоу Егеитәи амшын аԥшаҳәаҿы иҟоу қалақьуп. Ҭырқәтәыла иҟоу ақалақь дуқәа Сҭампыли Анкареи рнаҩс зегь реиҳа идуу қалақьуп ҳәа иԥхьаӡоуп Измир ақалақь, уаҟа инхо ауааԥсыра рхыԥхьаӡара хәмиллионк иреиҳауп", - иҳәеит Аҭанур Аҟәысба.
Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба излазгәаиҭо ала, адунеи иалаҵәаз аҿкчымазара ҟамлазҭгьы, Измир ақалақь аҿы аԥсуаа ркультуратә хеидкыла аԥҵара ргәы иҭан, уи аԥхьаҟа хымԥада ишьақәдыргылоит.
"Адгьылҵысра иахҟьаны мшын аԥшаҳәа иазааигәаны игылаз ахыбрақәа роуп еиҳарак ибгаз. Ателехәаԥшратә дырраҭарақәа излазгәарҭо ала, 6-7 рыбжьара рҟынӡа инаӡоит иҟалаз адгьылҵысра амчхара, аӷәӷәара. Аԥсҭбарақәа иҵегьы еиҳахар ҟалап, иҟоу аҭагылазаашьа ус еиԥш агәҽанызаара ҳанаҭоит. Амшын аҿы иҟалеит азы адгьыл анҵысы, ацәқәырԥақәа рыҽдырӷәӷәеит, 30 см. рҟынӡа ақалақьқәа рыҩныҵҟа аӡқәа хыҵны ирыжәлеит, еиҳарак аԥшаҳәа азааигәара иҟоу араионқәа ааха рнаҭеит", - ҳәа азгәеиҭеит Аҭанур Аҟәысба.
Измир ақалақь аҿы ибгаз ахыбрақәа хәба-фба рҟынӡа ыҟоуп. Аҩнеихагылақәа ирыҵаркуа ауадақәа рхыԥхьаӡара рацәоуп, акырӡа аԥхасҭа ӷәӷәа ҟанаҵеит иҟалаз адгьылҵысра. Аԥхьаҟагьы агәҽанызаара ӷәӷәа аадырԥшуеит уаҟа инхо ауааԥсыра, иҳәеит адиаспора ахаҭарнак.
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Быжьшықәса раԥхьа Шьамтәылантәи зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара ҳәа ихынҳәыз ҳџьынџьуаа ргәыԥ аҿы дыҟан Шьади Баӷба. Шьади Аԥсныҟа ицны иааит иани иашьеиҵбы Фадии. Шьади Баӷба иӡбахә саҳаит ааигәа, мышқәак раԥхьа Маҷара аҳаблаҿы ҳџьынџьуаа срыҿцәажәарц санырҭаа. Адәаҿы машәыршәа исықәшәаз аԥсшәа засҳәаз Шьади иан лакәзаарын. Бызшәала рацәак ҳанзеилибамкаа лареи сареи, ҳаицәажәара заҳауаз хаҵак иазгәеиҭеит лԥацәа аԥсшәагьы аурысшәагьы шырҳәо, урҭ рыла ҳаибабарц шыҟало. Лԥацәа руаӡәк аус ахьиуаз ансарҳәа, иааигәан, аҽныҵәҟьа дсыԥшааит. Аиаша шәасҳәоит, Шьади аԥсышәала ицәажәара акыр сыхнахит, иагьџьасшьеит.
"Шьамтәылантәи арахь санааз уиаҟара схатәы бызшәала сцәажәартә сыҟамызт, уажәгьы ишысҭаху исзымҳәозаргьы, сызлацәажәо еиҳарак аԥсышәалоуп. Санхәыҷыз сандуи сабдуи (сан лганахьала) еснагь аԥсышәала еицәажәон, исаҳауаз еиҳарак уи абызшәа акәын. Сан Қәышьԥҳауп Муна лыхьӡуп, саб Џьамал ихьӡуп, уажәы иара Германиа дыҟоуп", - абас ҳаиҿцәажәара нхацҳаркит Шьадии сареи.
Шьадии Баӷба Дамаск ақалақь аҿы дынхон Аԥсныҟа даанӡа. Аха иара иабшьҭрагьы ианшьҭрагьы ажәытә иахьынхоз Голантәи аҳаракырақәа рҿы акәын, уаҟа инхоз аԥсуаа аӡәырҩы ыҟан, аҭоурых еиԥхьнарттеит умҳәозар.
"Саб иан дадыгьан, Назира лыхьӡын, Ӷашь лыжәлан. Сабду Маҳмуҭ ихьӡын. Сан лангьы дадыгьан, Садие Сҭашә, сан лаб Салиҳ ихьӡын. Шьамтәыла инхо Абаӷбақәа рхыԥхьаӡара егьмаҷым, Қәышьбақәагьы ҭаацәарақәак нхон", - ихәеит Шьади Баӷба.
Аԥсыуаҵасла иааӡоу, ҟазшьала иҭынчу, зхы-зҿы ачча ақәыхх ицәажәо Шьади иеиҳабацәа рҟынтә иидыруа ажәабжьқәа маҷым. Иара излаиҳәо ала, атәымџьара иизаргьы, ршьа-рда аԥсуа шьа алоуп, уи еицакра зақәлараны иҟам.
"Аиаша шәасҳәоит, аԥсуара ҳзымдыруа ауп ишаҳҵаз. Ишԥа ҳәа шәсазҵаар, аҭакгьы сызшәаҳәом. Избанзар, Анцәа ҳаԥсыуаны ҳаишеит. Ҳанхәыҷыз аахыс аиҳаби аиҵби рҭыԥ ҳдыруан, сасык даҳзааиргьы итәарҭа-игыларҭа шхазыз ҳдыруан, ҳхымҩаԥгара аԥсуа цәа аҟәнызар акәын, даҽакала ҟалашьа амамызт", - ҳәа азгәеиҭоит Шьади Баӷба.
Шьади Баӷба Аԥсныҟа данаауаз 23 шықәса ихыҵуан. Иара Дамаск ақалақь аҟны иреиҳау аҵараиурҭа дҭан, англыз бызшәа аҟәшаҿы аҵара иҵон, убри инаваргыланы егьырҭ абызшәақәагьы дрызҿлымҳан. Ара дахьааизгьы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет дҭалеит. Уижьҭеи иԥсҭазаараҟны зҽызыԥсахыз акыр ирацәоуп. Зегьы ирыцкуп игәы каршәны, ихы-игәы дақәгәырӷьо Аԥсны дахьынхо.
"Сара саншьцәа Маҳмуҭи Аҳмеҭи Аԥсны инхоижьҭеи акрааҵуеит. Аибашьра ҟалаанӡа Маҳмуҭ ара дыҟан, Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҿы аҵара иҵон, аибашьра аамҭазы иҩызцәа дрывагыланы иԥсадгьыл бџьаршьҭыхла ихьчеит, уи сара акыр сазгәыдууп. Уажәы саншьцәа Пицунда инхоит. Шьамтәыла ҳаныҟаз урҭ рыла иҳаҳауаз ахабарқәа рацәан", - иҳәоит Шьади Баӷба.
Шьади Баӷба иандуи иабдуи Аԥсныҟа изныкымкәа иаахьан, рԥацәа илырхыз аԥсҭазааратә мҩа иазыразын. Шьади иабду араҟа иԥсҭазаара далҵит, Бзыԥ анышә дамадоуп, ианду Шьамтәыла дынхоит.
"Сара Аԥсныҟа сааижьҭеи уажәшьҭа шықәсқәак ҵуеит, абра сизшәа-сааӡазшәа схы збоит. Аразҟы ҳаман ҭаацәала ҳәа сыԥхьаӡоит ҳаԥсадгьыл ахь ахынҳәра ахьаҳқәашьхаз. Аус зуеит аргыларатә наплакаҿы, аҩызцәа сымоуп, аԥсыуак Аԥсны дшынхо еиԥш схы ныҟәызгоит. Мчык еснагь исыҵанаҳәон, гәыӷрак сыман Аԥсныҟа сшаауаз", - ҳәа азгәеиҭоит Шьади Баӷба.
Шьадии сареи ҳаиҿцәажәараҟны иазгәеиҭеит ателехәаԥшратә дырраҭарақәа рыла сшидырыз, Шьамтәыла саныҟазтәи анҵамҭақәа дрылацәажәеит, уи сгәы акыр иахәеит. Шьади Баӷба абызшәақәа рҵара акырӡа ицааиуеит, иидыруа атәым бызшәақәа иреиуоуп: аурысшәа, аҭырқәшәа, англыз бызшәа, араб бызшәа. Аха, зегь реиҳа иԥшӡоуп ҳәа иԥхьаӡоит аԥсшәа.
"Ҳара ҳаҩны - Аԥсноуп, аԥсуароуп абрагь ҳаидызкылаз, иаҳхашҭыр ҟалаӡом, ҳбызшәа ҳдыруазароуп, иаҳҵароуп. Сара издыруаз аԥсшәа аихаҳара лыбзоура ду алоуп Наала Басариаԥҳа, аԥсуа бызшәа арҵараҿы ацхыраара ду ҳалҭеит, ҭабуп ҳәагьы ласҳәоит. 23 шықәса Шьамтәыла сынхон сара, "уара уарабуп" ҳәа аӡәгьы исаимҳәаӡеит, зегьы ирдыруан Кавказаа ҳшырхылҵшьҭраз", - ҳәа азгәеиҭоит Шьади Баӷба.
Шьади Баӷба ижәлантәқәеи иареи еибабалоит, еиҳарак аҳтнықалақь аҿы иҟақәоу роуп иидыруа. Игәы иҭоуп Аҟәа налҵ иашьцәа дырҭаарц, аимадара бзиа рыбжьаларц.
"Изларҳәо ала, ҳара ҳажәлантәқәа Гәбаадәы инхон амҳаџьырра рыхьӡаанӡа. Иҟоуп Ҭырқәтәылаҟа, Нхыҵ-Кавказҟа иагақәаз. Сабду иабду Самсун дыхон, сабду иабгьы Самсун диит, иашьа арантә дҭыҵит, уа дахьнеиз арра дыргеит. Ашьҭахь, Шьамтәылантәи Баӷ ҳәа еиҳабык днеин Ҭырқәтәылантәи Шьамҟа дигеит", - иҳәеит Шьади Баӷба.
Аамҭеиҭасра ҭаха знамҭоз ҳџьынџьуаа изҭашәаз аҭагылазаашьа акыр икыднаҟьеит, тәылак аҟынтә даҽа тәылак ахь ахҵәара, уаҟа ҩаԥхьа анхара-анҵыра уҳәа шаҟа џьамыӷәа цәгьа рхыргазеи? Ҳажәлар агәаӷь ду рызҭоуп, ахыларҟәреи агәкажьреи раҭәам. Уи ус шакәу шьақәнарӷәӷәоит зыԥсадгьыл ахь ихынҳәыз ҳхылҵшьҭрақәа рыгәаӷьра, рычҳара, рҟәыӷара, рхымҩаԥгара.
Шьади Баӷба иакәзар изеиӷьасшьоит аманшәалара игәҭакқәа зегьы рынагӡараҿы. Ҳаиҿцәажәараҿы ишазгәеиҭаз еиԥш, ауаҩы гәыӷрада дзынхом, аԥхьаҟагьы игәыӷрақәа еиҩымжьааит!
АҞӘА, жьҭаара 31 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 367 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 73 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 132-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 114-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 23-ҩык, ибжьаратәуп - 27-ҩык, илҩаауп жәаҩык апациентцәа. Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 60-ҩык апациентцәа. 57-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аоперштаб иара убас иаанацҳаит жьҭаара 31 рзы Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" аҟны иаарту урыстәылатәи хырхарҭарацәалатәи агоспиталь аҟны акоронавирус злаз ҩыџьа рыԥсҭазаара ишалҵыз.
Иԥсҭазаара далҵит COVID-19 ззышьақәырӷәӷәаз 1934 шықәса рзы ииз апациент. Иара ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра ӷәӷәала илаҽны дыҟан. Иҭагылазаашьа акыр ибааԥсын. Жьҭаара 31 ашьыжь иара иԥсҭазаара далҵит игәы-шьадатәи иԥсыԥлагаҩагаратәи зымхара иахҟьаны.
1942 шықәсазы ииз COVID-19 ззышьақәырӷәӷәаз апациенткагьы жьҭаара 31 рзы лыԥсҭазаара далҵит. Лара ахәышәтәырҭанҭыҵтәи ҩганктәи асубтоталтә полисегментартә гәыҵәкра лыман, иара убас егьырҭ асоматикатә чымазарақәагьы лцәа иалан.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.


Гагра араион Бзыԥҭа аҳабла алхратә комиссиа ахантәаҩы Асида Кәакәасқьырԥҳа арадио Sputnik арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы еиҭалҳәеит Жәлар реизара адепутатрахь аиҭалхрақәа рымҩаԥгара иахьынӡазхиоу атәы.
"Жәларбжьаратәи арратә хәмаррақәа 2020" мҩаԥысуан нанҳәа 23 инаркны цәыббра 5 рҟынӡа. Аԥснытәи акоманда раԥхьаӡа акәны аицлабрақәа ирылахәын Урыстәыла атәылахьчара аминистр Сергеи Шоигу инаԥхьарала.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә инфекциа рыхьхьеит ҳәа иаарԥшу 572-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 164-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, фҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Цәыббра 9 рзы Урыстәыла Ауаажәларратә палатаҿ имҩаԥысит аԥхьанатәтә ԥхьара 2021 шықәсазы ицәыргахар зылшо азакәан ҿыц атекст апроект аганахь ала.
Аԥснытәи аҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы иҭыҵит афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, Аԥсны ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла иалоу, Горки ихьӡ зху Адунеитә литература аинститут аҟны аус зуа Виачеслав Бигәаа акыр шықәса еизигоз, аус здиулоз ашәҟәы "Алашара". 1955 – 2012".
Аурыс драматә театр а-39-тәи асезон ахыркәшарахь инеиуеит. Атеатр актиор Џьамбул Жорданиа арадио Sputnik аефир аҿы уи алҵшәақәа ртәы еиҭеиҳәеит.
Алхас Шамбеи Азамаҭ Багаҭелиеи еиҭарҳәараны иҟоуп Пицунда акурорттә сезон абжьараамҭатә еихшьаалақәа ртәы.
Аруаа рморал-психологиатә ҭагылазаашьа агәаҭаразы атактиукатә ҽазыҟаҵара-ҵарақәа рымҩаԥгара аамҭа-аамҭала имҩаԥыслоит.
Цәыббра 12-18 рзы Москвантәи Аԥсныҟаи Урыстәыла аладатәи ахәҭеи рахь иҭиу атурпакетқәа ииасыз ашықәс иадкыланы акыр илаҟәуп.
Афонҿыцтәи аҳаԥы апандемиа аамҭазы аусушьа, сынтәа акурорт аамҭазы шаҟаҩы аҭаахьоу акадифа аамҭа иадырҳәало агәыӷрақәеи дырзааҭгылеит Афонҿыцтәи аҳаԥы аиҳабы Мирон Чалмаз.
Атәылауаҩ А. Џьыкырба Ареспубликатә хәышәтәырҭахь днаган автомат "Калашников" ала иаб даниехс ашьҭахь.
78-шықәса зхыҵуаз ахаҵа цәыббра 9 рзы иԥсҭазаара далҵит. Иара нанҳәа 29 рзы Гәдоуҭатәи ковид-центр ахь днаган.
Урыстәылатәи аладатәи арратә округ аруаа азыхиоуп Аԥсны ауааԥсыра ацхыраара рыҭара амцакрақәа рырцәараҿы.
Сынтәатәи аԥхынра иалагӡаны урыстәылатәи аҳәаақәа ирцәыхарамкәа аҳәаанырцә ҳаирпланқәа изныкымкәа игәарҭахьеит.
Еиуеиԥшым ахәаҷа хкқәа ашәырқәеи ауҭраҭыхи аԥхасҭа рырымҭарц азы изладыршәо, ииааӡо ажь ахкқәа, иоуа аҽаҩра зеиԥшроу атәы арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит Дәрыԥшь ақыҭа анхаҩы, аҩы рацәаны иҭазҭәо Алхас Кәарцхьиа.
DutyFree – баџьдатәи хәаахәҭратә дәқьанқәоуп, аԥсуа-аурыс ҳәааҿы аус руеит. Адәқьан аҿы атауар рҭиуеит Аԥсны аҳазалхратә еилакы ахылаԥшрала.
Тҟәарчал араион ахада Исидор Дочиа арадио Sputnik аефир аҟны арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҳәаақәа ирҭагӡаны еиҭеиҳәеит ақалақьтә џьармыкьа аҭагылазаашьа атәы.
Иахьатәи аамҭазы Аԥсны иахьаҵанакуа акоронавирустә инфекциа рыхьхьеит ҳәа иаарԥшу 557-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә 158-ҩык апациентцәа ргәы бзиахеит, хәҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Изакәанымкәа аҳәаа иахыргоз атауар - ацхеи аевкалипт абӷьқәеи Аԥсны Аҳәынҭқарра аҵакырахь иргьежьын.
Sputnik аколумнист Саида Жьиԥҳа арадио Sputnik арубрика "Жәлар рдоуҳа" аҿы еиҭалҳәеит Гагра араион анцәахәы дшамаз атәы зҳәо ажәабжьк аҭоурых атәы.


АҞӘА, жьҭаара 12 - Sputnik. Кавказ абнацгәыжәла аиҭашьақәыргылара Ацентр аҿы аамҭакала еициит ҩ-бнацгәык ҳәа аанацҳауеит Шәачатәи амилаҭтә парк асаит.
Ацыгәхәыҷқәа ран — Чери Ирантәуп, раб – Алоус Туркмениатәуп. Дара абнаԥсабараҿ иркыз, идухахьаз ацгәаԥси ацгәабеи – ԥшьынтәуп уажәы ахылҵ роуеижьҭеи. Аԥхьа ииз Ахун аԥсабарахь иоушьҭуп.
Ацентр аҟазауаа ишырҳәо ала ацыгәхәыҷқәа рҭагылазаашьа бзиоуп, аԥсабаратә ҟазшьақәа рыдубалоит.
Раԥхьатәи азиа-ааигәатәи алеопардқәа аԥсабарахь рхы иақәиҭны иоурышьҭит 2016 шықәса рзы, Кавказтәи аҳәынҭқарратә ԥсабаратә ҳәырԥсарраҿ абнацыгәқәа рыҟазаара арҿиаразы Шәачатәи аԥсабаратә ҳәырԥсарра аҟынтәи. Ауснагӡатә мҩаԥган Владимир Путин иаԥшьгамҭатә программа аҳәаақәа ирҭагӡаны 2009 шықәса рзы.
2019 шықәса ажьырныҳәамзазы Аԥснытәи ашәарыцаҩцәа ашьацҳәа иакыз ашәарах рыжәларц ианаҿыз иршьит. Ари 2016 шықәсазы аԥсабарахь иоушьҭыз абнацгәы Килли акәын.
Азиа-ааигәатәи абнацгәы Кавказ аиҭашьақәыргылараз апрограмма мҩаԥысуеит Шәачатәи амилаҭтә парк, Кавказтәи аҳәырԥсарра, Адунеизегьтәи аԥсабаратә фонд (WWF), Москватәи азоопарк, АНО "Центр природы Кавказа", аԥсабара ахьчаразы Жәларбжьаратәи аидгыла, азоопаркқәеи аквариумқәеи рзы Европатәи ассоциациа алархәны.
АҞӘА, жьҭаара 27 — Sputnik. Акоронавирус ианеиҵаха аҽа шықәсыки бжаки рҟынӡа ахы цәырнагалоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Роспотребнадзор аепидемиологиаз ЦНИИ аклиника-аналитикатә усуразы адиректор ихаҭыԥуаҩ Наталиа Пшеничнаиа лажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
Еиуеиԥшым атәылақәа рҿы COVID-19 аамҭа-аамҭала ахы цәырнагалоит ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны аҭагылазаашьа аҽарцәгьар ҟалоит жәабран-хәажәкыра рзы. Ашыкьымҭа леир алшоит аԥхынразы ҳәа лҳәеит Пшеничнаиа уаанӡа амаҵзура аинтервиу аҭо.
Акоронавирус апандемиа адунеи атәылақәа зегьы амҽханакит. Ичмазаҩхахьеит 42,7 миллион-ҩык 1,1 миллион рыԥсҭазаара иалҵхьеит.
Урыстәыла миллионки бжаки ачымазара рыхьхьеит, 1,15 миллион-ҩык ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит 17,3 нызқьҩык.
Аԥсны авирус рыдбалоуп 3839-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 1464-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 36-ҩык.
АҞӘА, жьҭаара 26 — Sputnik. Ереван Бақәа ахара аднаҵеит аинышәара арежим иқәныҟәом ҳәа. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра адыррақәа шьаҭас иҟаҵаны.
"Еиду Аштатқәа рҟны иалыршаз аиқәшаҳаҭра еилаганы азерррбаааиџьантәи аган асааҭ 08:45 (07:45 мск) рзы артиллериала Арцах аҩада-мрагыларатәи аинырратә цәаҳәаҿы алахысра иалагеит", - лыҩуеит Facebook аҿы Ермантәыла Атәылахьчара аминистрра апресс-маӡаныҟәгаҩ Шушан Степаниан.
Уаанӡа Азербаиџьан Ермантәыла ахара аднаҵахьан аиқәшаҳаҭрақәа еиланагеит ҳәа.
Уи аԥхьа Ашьха Ҟарабах ахымца нкылахоит ашәахьа, жьҭаара 26 асааҭ 7.00 (8.00) рзы Ермантәылеи Азербаиџьани адәныҟатәи русқәа рминистрцәа Зограб Мнацаканиаи Џьеихун Баирамови реиԥылара ашьҭахь ҳәа Аҳәамҭа рыланарҵәахьан ЕАА Аҳәынҭдепартамент
Ашьха Ҟарабах аҭагылазаашьа аҽарыцәгьеит цәыббра 27 рзы. Ермантәылеи Азербаиџьаниии арратә ҭагылазаашьа рыларҳәеит. Ҟарабах адыррақәа рыла ареспублика ауаа реиланхарҭақәа артиллериала ирылахысуан, аҳҭнықалақь Степанакертгьы налаҵаны.
АҞӘА, жьҭаара 28 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 зцәа иалоу реилкааразы атестқәа 458 ҟаҵан, урҭ рахьтә акоронавирус аарԥшын 106 тест рҟны ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 137-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 118-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 26-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык, илҩаауп 15-ҩык апациентцәа. Гәдоуҭатәи агоспиталь иҭашәеит жәҩык ачымазцәа.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 51-ҩык апациентцәа. 47-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп. Амобилтә госпиталь аҟынтәи илҩаауп быжьҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсуа жәлар ргәырҽанӡамкәа 1992 шықәсазын излагаз аибашьра иаҳцәалаӡит усҟантәи аамҭаз еиҵагылан иҟаз абиԥара иреиӷьыз арԥарацәа. Аԥсадгьыл азын ақәԥара аншахоз иацыршазар акәхап ажәлар иреиӷьу аҵеицәа рыԥсы ахҭынҵаны уи ашьақәыргылара. Уи аахыс аамҭа маҷымкәа ишцахьоугьы усҟан ҳажәлар ирцәыӡыз апотенциал иахьа уажәраанӡагь ихаҭәааӡам. Урҭ рҭыԥқәа ҭацәны инханы иҟоуп, ус ишыҟац. Араҟа зыӡбахә ҳамоу ауаҩы дҭоурыхҭҵааҩ дуны дшьақәгылахьан, уи иеиԥш иҟоу ауаа ирлас-ырласны ииӡом ари адунеи аҿы.
Витали Быҭәба ажәытәӡатәи аерманы хыҵхырҭақәа ажәытәтәи аерманы бызшәала дрыԥхьаны аҭоурых ҭиҵаауан. Иара аус здиулоз Мрагыларатәи Кавказтәи аплемиақәа рҭоурых акәын – ахыҵхырҭа "Ашьхарацуиц" ала. Иара далгахьан Еревантәи Аҳәынҭқарратә университет, аҭоурыхтә факультет. Адиссертациа бзиаӡаны ианихьча ашьҭахь иара уа Ермантәыла Амрагыларатәи аҭҵаарадыррақәа ракадемиаҿы аусура далагеит. Витали ибзианы идыруан ажәытә аерман бызшәеи, аҿатә аерман бызшәеи.
Аибашьра ианалага днеин ижәлар рыгәҭа дгылеит. Аамҭак азын усҟан ҿыц еиҿыркааз аԥшыхәратә-диверсиатә гәыԥ напхгара аиҭон.
Уи агәыԥахь инеира атәы дазааҭгылоит Зураб Хәарцкиа.
"Витали Быҭәбеи сареи аибашьра ҟалаанӡа фышықәса раԥхьа ҳаибадыруан. "Афорум" аҿы дҳацалан. Изныкымкәа, иҩынтәымкәа ҳиацәажәахьан. Изысҳәо, убысҟан игәасҭахьан иара ихәыцшьа, даараӡа исгәаԥхон ихәыцшьа. Иареи сареи пату еиқәаҳҵон. Длаԥшықәҵаны дсыман, абри ихәыцразын мацара. Уи баша исҳәаӡом, аибашьра аныҟала убри ихәыцраз џьара ҳаиднагалеит.
Аибашьра ианалага ашьҭахь иареи сареи ҳанеибабаз аамҭазы командирс сыҟан аԥшыхәратә рота Амиран Берзениа дызхагылаз абаталион аҿы. Убысҟан Витали сызҿыз иаҳахьан, даасыдгылан сга уротахь ҳәа сеиҳәеит. Лафкгьы сҳәеит аиаша ҳҳәозар. Витали хәыҷык ицшәа дыҟан, снацәа наиқәскны ари аҩыза авторитет уманы са сахь уцар уҭахума ҳәа. Аха игәы иалсызшәа збеит, ақәҿимҭӡеит, нас абри зысҳәеи ҳәа саргьы сахьхәит. Аиаша ҳҳәозар сара дызгар сҭахымызт, избанзар сызҿыз аус иара данаалап ҳәа сыҟаӡамызт.
Иареи сареи ҳахьеиқәшәаз еиҭа – уаанӡа абри аԥшыхәратә гәыԥ салалаанӡа Алада Ешыра жәаҩыкҟа аҷкәынцәа сыманы стәан. Зныкымкәа, ҩынтәымкәа аӡы ҳарны Ачадара зегьы ԥшыхәны иҳаман. Ажәабжь Мушьни иҿы инаҳгон. Убра иасҳәахьан ажәылара аныҟало исылшартә сыҟоуп, уа инхақәо егьиқәо ҳаицәажәаны амандаринаҭрақәа ҳхы иархәаны ҳцар ауан. Аҵхыбжьон уаа зықьҩык аӡы ҳарны шьыжь шаанӡа Ачадара ҳнапахьы иааҳгартә ҳаҟан, аха Мушьни аԥшыхәратә-диверсиатә ротахь саннеига, урҭ уманы Уазабаа ухәнароуп иҳәеит.
Ари ззынсыжьуада, ишԥаҟаҳҵо анысҳәа. Уазхәыц изнаало аӡәы иҭ иҳәеит. Убысҟаноуп Витали данысгәалашәа. Ихшыҩ аналитикатә хшыҩны избеит, аамҭагь сымаӡамызт хҩык ирасҳәеит. Исгәалашәоит, аӡәы аӡә дизымԥшааргьы даҽаӡәы аӡә диԥшаап ҳәа хҩык еибазымдыркәа ирасҳәеит. Аӡәы иара иакәын. Убра дахьгылаз дызцыз ааныжьны, аамҭа мгакәа афырҳәа са сҿы дааит. Сзыуҭахуи аниҳәа: "Уск азын усҭахуп", — сҳәан аҩада ҳхалт. Нас даашьҭысхын Ешыра дылбаазгеит, уантәи аерман ԥшыхәцәа аӡы ирны иааит.
Убри нахыс убра абри иоуп еиҳабыс ишәымоу ҳәа дыдсырбеит, еибасырдырт. Иахьа еиԥш исгәалашәоит ргәырҽанӡамкәа ицқьаӡаны ерман бызшәала драцәажәо даналага даараӡагь уамашәа ирбеит. Абас еибардырны сара сус ахь сгьежьит. Гагратәи ажәылара аныҟала са срыхәит, убри нахыс уаҳа ҳаибамбаӡеит.
Витали Быҭәба март жәохә-жәафтәи ажәылараан хабарда дыбжьаӡит. Иара иеиԥш иҟаз аҵарауаҩ аибашьра даҳцәаламӡыр иахьа уажәраанӡа ишахәҭоу иҭҵаам Аԥсны аҭоурых иазынижьуаз, ҿыц иааиртуаз рацәахон. Аспирантура далган даныгьежьыз акәын, аха аҭоурыхҭҵааҩцәа дуқәа днарываҟәыло дҟалахьан. Ишазгәаҳҭаз еиԥш илшашаз зегьы ус инхеит.
Иара 1978 шықәсазын дҭалоит Еревантәи Аҳәынҭқарратә университет. 1984 шықәса азы иара уи ауниверситет аҿы аерман жәлар рҭоурых акафедраҿы аспирантура дҭалеит. Аспирантура даналга аусура далагеит Ермантәылатәи аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу Мрагыларатәи аинститут аҿы. Адунеи аҿы еицырдыруаз Мрагылараҭҵааҩцәа аус ахьыруаз. Витали Ереван аҵара ициҵон, иагьеиҩызцәа бзиақәан аҭоурыхҭҵааҩ Гәырам Гәынбеи иареи. Актәи акурс ҳанҭала инаркны иаразнак ибаҩхатәра ааирԥшит.
Алекциақәа рҿы аума, аконференциақәа рҿы аума, ахшыҩҵар шимаз иныԥшит, аҭоурых аҭҵааразыҳәан даара ибзианы дшазыхиаз. Ихәыцра ҵаулан. Даныстудентызгьы ауаҩы дызҿыԥшыша иакәын. Иԥсҭазаараҿгьы имариоу акгьы дашьҭаӡамызт. Еиҳа зыӡбара цәгьаз убри зыӡбандаз ҳәа дашьҭалон, иагьынаигӡон. Ахшыҩ мацара акәӡам агәамчгьы ӷәӷәаны иман. Уи агәамч иԥсҭазаараҿы иахьабалакь иааирԥшуан.
Ҟазшьала ауаҩы динаалон, аиаша бзиа ибон. Аӡәы ак иашамкәа иҟаиҵар, аиаша ашҟа диаигар иҭахын, иаахтынгьы иҳәон, ус днавс-аавсны дцаӡомызт.
Дахьнеилакь, ихныҟәгашьа, ицәажәашьа, зехьынџьара иламыс, иаԥсуара иныԥшуан. Зеилкаара даара идууз уаҩын. Анализ бзианы иҟаиҵон. Конференциак аҿы ажәахә иман иара Мраҭашәаратәи Кавказ иазкыз. Уа иҟан Мрагыларантәи, Европантәи аҵарауаа дуқәа. Убра иара иажәахә актәи аҭыԥ агеит. Иахцәажәеит иӷәӷәаӡаны уаҟа иҟаз аҵарауаа рацәҩны, иӷәӷәан иажәахә.
Витали иеилкаара, ихәыцшьа, иаԥсуара злаҟаз ала даара дҳагуп. Избан акәзар иахьакәзаалакь иара анализ иҟаиҵоз ӷәӷәан. Анаука аганахьала даара акыр зылшоз аӡәы иакәын. Аԥсуа ҭоурыхҭҵаара ԥхаьҟа изгоз уаҩын. Витали Быҭәбеи Гәырам Гәынбеи Ермантәылаҟа рцараан дрыцхрааит дрыцынгьы дцеит Геннади Аламиа.
– Иарбан шықәсоу сгәалашәаӡом, аха аибашьра аламҭалаз ауп хышықәса, ԥшьышықәса раԥхьа абарҭ аҷкәынцәа рҩыџьагьы сыманы Ермантәылаҟа сцеит. Уаанӡа сҩызцәа срацәажәахьан, шәҟәыла еиқәыршәаны егьины иҳаман. Изгеит ҳәа сызҳәом, аха ҳиццеит. Сҩызцәа даара аҷкәынцәа бзиақәа ыҟан апоетцәа, аерманцәа ренциклопедиа аиҳабы уҳәа ҳуцхраауеит ҳәа сарҳәахьан. Интересс иҟаз убри акәын аерманы бызшәагь рҵо, нас Аԥсны аҭоурых Ермантәылатәи архив ду аус адыруло абри акәын хықәкыс иҟаз.
Ҳагьнеит абарҭ аҷкәынцәа ирацәажәеит, алакә аҟнеиԥш исгәалашәоит, аҩыџьагь убас иргәаԥхеит, дара аерманцәа аҵарауаа дуқәагь зегьы азин ахьрымам аҵәахырҭа дуқәа ыҟами хыхь заҟа иҟоу аҟара ҵаҟа ухәыҵаланы уцоит, убас идууп. Убрахь алифт ала ҳалбааны ҳнарышьҭыртә еиԥш убас иҟалеит. Уи зыбзоуроу ҳҩызцәа рымацара ракәӡам дара убри аҟара иргәаԥхеит, иззнеиз абри ауп ҳәа ианеилыркаа.
Ҵаҟа ҳахьылбааз Дариан ҳәа академик ианиарҳәа ус иҳәеит: "Сара шәҟәык аԥсуааи Аԥсни ирызкны аерман архив аҟынтәи аматериалқәа рыла ҳәа. Аха уи сара хыхь-хыхьла ихысхыз ауп, иҟоуп егьыс уагәылаԥшыр шәҭоурых зегьы абра иҟоуп. Шәҭоурых еилышәкаарц шәахьааз ҳаигәырӷьеит ҳәа реиҳәеит. Аԥышәарагь дыдмырҭиит, ишиашаз уаҳа џьабаак дмырбаӡакәа иреиӷьыз ауадақәагь ирыҩнарҵеит, рнапы иқәыргылан убас ирбон. Зегь зыбзоураз дара абаҩхатәра ахьрымаз ауп.
Нас акандидатә диссертациа анырхьчозгьы срықәшәеит. Уа ишрыхцәажәоз абра убри аҟара аҵара дҳарҵахьеит, убри аҟараҩык ауҳажьҭхьеит, аха абарҭ рҩызцәа аҵарауаа алҳмыргац ҳәа ирыхцәажәон. Витали аерманцәагьы хәыҷык дреиԥшын, даара дҳаракны убас ихцәажәон.
Зны-зынла иаҳҳәоит, аибашьра имцакәа рхы рыхьчарауааз ҳәа. Ус иҟоу, абаҩхатәра змоу ауаҩы ихы ихьчаӡом. Абаҩхатәра анилалакь ибаҩхатәра зехьынџьара иҟоуп. Иԥсадгьыл ахьчарагь убригьы баҩхатәран илоуп, иҵарадыррагь баҩхатәроуп урҭ зегьы илан иара. Иара иҩызцәа ҳагуп ҳара. Анцәа иҳәааит иус назыгӡо гыло, аха иара иԥсы ҭаны дыҟаны иус даҿызҭгьы ҳара ҳҭоурых аҿы зынӡа ауаҩы игәы иззаанамгаӡо адаҟьақәа ааиртуан. Аха иара имшьҭа бзиан, дызҿыз аус бзианы ишыҟаз ала агәра згоит ишьҭанеиуагьы дҟалап ҳәа.
Витали Быҭәба иҭҵаара Аԥсны аҭоурых мацара акәымкәа Мрагыларатәи ажәларқәа зегьы рҭоурых иазкын. Хыҵхырҭас ишьҭихызгьы аерман географиа а-VII-тәи ашәышықәсазтәи "Ашьхарацуиц" захьӡу. Лымкаала акәымкәа Мрагыларатәи Кавказ ажәларқәа зегьы рҭоурых ҭиҵаауан Аԥсны аҭоурыхгьы уахь иналаҵаны. Идиссертациа азкын абжьаратәи ашәышықәса: "Племена Западного Кавказа" ахьӡын. Атема даара имариамызт, аха ибзиаӡан аҩра илшеит, ахьчарагь дазыҟаҵан.
Аха ақырҭцәа ианакәызаалакь аԥсуа ҵарауаҩык дҟалар ҳәа ишәаны рымҩа рҿаҟәон. Урҭ Виталигьы рҽихьыргӡеит. Иара напхгаҩыс имаз усҟантәи аамҭазтәи Ермантәыла Атҵаарадырра Академиа апрезидент иакәын. Аха ақырҭцәа ашшыԥхьыӡқәа рыҩуа иалагеит. Ари ахьчара ҟалаӡом, ари анишәырхьча шәареи ҳареи ҳаизыҟазаашьа хьшәашәоит ҳәа. Ирулакгьы идмырхьчеит. Нас Витали дрышьҭуеит Москватәи аетнографиатә институт ахь. Убра 1990 шықәса рзын ихьчеит идиссертациа.
Витали идиссертациа хаз шәҟәны иҭрыжьит аԥсуаҭҵааратә институт аусзуҩцәа 2001 шықәсазын.
Аиаша иадгылаҩыз, ижәлари иԥсадгьыли рбзиабара ҳаракны излаз атәым дгьыл аҿы дындырхаӡомызт азын 1990-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭаз Аԥсны ауаажәларратә политикатә уадаҩра ианҭагылаз дгьежьуеит Аԥсныҟа. Аусурагь далагоит Аԥсуаҭҵааратә институти ауниверситети рҟны. Аха нас иҟалеит ахақәиҭратә еибашьра, ихгьы ақәиҵеит ҳаԥсадгьыл аиқәырхара. Иахьа наӡаӡа ирыцзааит еиҵагыло абиԥара.
Џьамал Мархолиа изҳаит Аацы ақыҭан, аҟазара злаз аҭаацәараҿы, хҩык аишьцәеи, хҩык аиаҳәшьцәеи рыгәҭа. Иаб Ражден деицырдыруан "Азар ашәа" зеиԥш ыҟам анагӡаҩы ҳәа. Иаб иаҳәшьа Шьамина агитара аларҳәон. Убри аҟнытә иџьашьатәым Џьамали, иеиҳабацәа Џьубеи, Игори амузыкахь ирылаз абаҩхатәра ҷыда.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Џьамал Аацытәи абжьаратә школ дҭалеит, аха анаҩс диасуеит Ӡиӡариа ихьӡ зху Аҟәатәи аинтернат ахь. Усҟантәи аамҭазы аҵараиурҭа директорс дахагылан Леила Ачԥҳа, аҵара аҟәша напхгара аиҭон Гиви Агрба. Џьамал Мархолиа иахьагьы иҳәоит урҭ рҵареи рааӡареи рҿы ароль дуӡӡа шынарыгӡаз. Ахәыҷқәа дара ирҿыԥшны аамысҭашәареи, алеишәеи, адыррахь агәазыҳәареи рылаҽуан есыҽны.
Асовет еидгыла аамҭақәа раан, ахәыҷқәа аҵара инаваргыланы еиуеиԥшым ахырхарҭақәа рҿы рҽалыркаарц, анаҩс азанааҭ алхраҿы ицхыраагӡахоит ҳәа ирзеиҿыркаауан аолимпиадақәа, убас амузыка азгьы.
"Алықьса Кәакәасқьыр ҳәа амузыкант бзиа аинтернат ахь даҳзааит, аолимпиада ҳазыҟаиҵоит ҳәа. Сара саныхәыҷыз нахыс слымҳа иаҳауаз аԥсуа ашәақәа ракәын, сҭаацәа ирыцназыгӡон азы маҷк иадамхаргьы аԥышәа сыман ҳәа схы сыԥхьаӡон, аха уеизгьы еидикылоз ахор саднамкылар ҳәа сшәон. Ашьҭахь, агәаҭарақәа рҿы сшаликааз ансеиҳәа сгәырӷьара ҵҩа амамызт. Аолимпиадақәа ирылахәыз иреиӷьыз аҵаҩцәа ракәын азы ҳхы дуны иаҳбон, еиҳау аҩаӡарақәа ҳгәы рзыҳәон. Анаҩс амузыка ҳазыҟаиҵо далагеит акомпозитор дуӡӡа Ражден Гәымба. Аинтернат аҿы аклуб бзиа ҳаман, убраауп асценагьы ҳахьаиршьцылаз. Амала ҳгәы ҳзырхьуазгьы ыҟан, аԥсуа хәыҷқәа злаз ахор вбак амамкәа иқәгыларгьы, ақырҭқәа аԥхьагыларазы рҽырымшьуази, аҩбатәи аҭыԥқәа ракәын иҳаҭәаршьоз", - ихәыҷра шықәсқәа игәалашәоит Џьамал.
Ашәаҳәаҩ раԥхьаӡакәны асцена ду ахь данцәырҵ инигӡаз "Лакоба изы ашәа" ауп. Урҭ ацәаҳәақәа иахьагьы иҿаҿы иааилоит ахәыцрақәа дынрымҽхаркуа.
Џьамал Мархолиа аиҳабыратәи аклассқәа рахь даниас, иашьа Игорь дицны нхара Пицундаҟа дааит. Усҟан акурорттә еилазаара аргылара ианаҿыз акәын, аобиект анџьныр хадас иамаз Ҭамара Гыцԥҳа наҟ-наҟ усурҭа ҭыԥлеи нхаралеи еиқәшәап ҳәа аԥсуа ҿар арахь ааԥхьара рылҭон хаҳәк иадамхаргьы еиқәырҵап ҳәа. Лара илыбзоураны Пицунда зшьапы азаркыз аԥсуаа иахьагьы инхоит, инҵоит.
Џьамал иашьа Игорь Мархолиа, Пиунда 1967 шықәсазы иаԥиҵеит раԥхьатәи ашәаҳәаратәи акәашаратәи ансамбль "Амзара". Убри алагьы жәлар рмузыка ықәыҩҩит араҟа. Џьамал иакәзар, ахкынагӡаҩцәа дреиуан. "Амзара" аҟны адагьы, ашәаҳәаҩ аусура далагеит акурорттә еилазаараҿы акультуратә-массатә усмҩаԥгатәқәа реиҿкааҩыс.
1972 шықәсазы Џьамал Мархолиа аррахь иԥхьоит, иуалԥшьақәа наигӡон Иарославль. Азеиԥш ԥсадгьыл иуал анаиҭа, уажәшьҭа Пицундаҟа акәымкәа иаб игәараҭахь Аацыҟа дхынҳәуеит. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра алагаанӡа, 18 шықәса инарзынаԥшуа иқыҭауаа рымаҵ иуан. Џьамал Мархолиа Аацы ақыҭа аспорттә Комитет аиҳабыс дарҭеит, убас напхгара аиҭон акомсомол, азанааҭ Еидгыла, ДОСААФ, деиҳабын атеатр.
"Усҟан ақыҭақәа рҟны аԥсҭазаара еилашуан. Аҿар аҵара ҵара ашьҭахь, аиҳабацәа ракәзар русура ианахашәалоз аамҭа ахьархыргоз, уимоу рҟазареи рбаҩхатәреи ахьаадырԥшоз атеатр, ашәаҳәаратәи акәашаратәи ансамбль, аспорттә кружокқәа ҳаман. Араиком Апартиа актәи амаӡаныҟәгаҩс иҟаз Константин Озган ицхыраарала Аацы аҽырҩырҭагьы ааҳартит. Ажәакала қыҭак ҳаҵамхо ҳаҟан. Аацы анҭыҵгьы ҳтеатр Ш. Ҷкадуа иҩымҭақәа ирылхыз асатиратә миниатиурақәа ддырбон егьырҭ ақыҭақәа ирҭааны, убас Лиудмила Хынтрыгә-иԥҳа Хагәышьԥҳа лааԥсара зду ҳ-аколнхаратә ансамбльгьы ажәлар ргәы шьҭнахуан", - еиҭеиҳәоит Џьамал Мархолиа.
Аԥсны арыцҳара ианҭагыла, 1992-1993 шықәсқәа рзы, Џьамал иашьцәа дрывагыланы бџьарла иԥсадгьыл ихьчон. Авзвод "Аиааира" захьӡызгьы командаҟаҵаҩс даман.
"Аибашьра адәаҟны иҟалалон ашәак анаацәыраҳгозгьы, зны-зынла игәышьҭыхгаз, зны-зынла ҳахәрақәа зырӷьоз. Ашәа-ари цәанырроуп, ҩнуҵаҟала ушьақәзыргыло хәшәуп", - иҳәоит иара.
Џьамал Мархолиа аибашьраҿы иааирԥшыз агәаӷьреи, ахаҵареи рзы ианашьоуп "Агәымшәаразы" амедал.
Аԥсны аҭынч ԥсҭазаара анышьақәгыла ашьҭахь, Џьамал Мархолиа Гагра араион, Алаҳаӡыхь ақыҭан аҩны аахәаны иҭаацәа иманы арахь нхара дааит. Раԥхьатәи ашықәсқәа рзы аусура далагоит абҩарҵәыра арҵаҩыс Валери Орчыҟәба директорс дызмаз Гагратәи аԥсуа школ №1 аҟны. Анаҩс, Ҭенгьиз Габуниа иааԥхьарала Гагра араион акультура аҟәша аинспекторс аус иуит. Ус ишыҟаз, ашәаҳәаҩ иҟазара атәы здыруаз Оҭар Хәынҵариа, Гагратәи афольклортә ансамбль "Кьиараз" анапхгаҩы Баграт Багаҭелиа иирдыруеит Џьамал Мархолиа иӡбахә.
"1997 шықәсазы Баграт Багаҭелиа ааԥхьара сиҭоит афольклортә ансамбль "Кьиараз" ахь ахкынагӡаҩыс. Уи нахыс еиԥмырҟьаӡакәа абра сыҟоуп", - инаҵишьит ашәаҳәаҩ.
Џьамал Мархолиа амузыкахь имоу абаҩхатәра иҩнаҭаҟны акәзар ашьаҭа ахьакыз, анаҩс Ражден Гәымбеи, Алықьса Кәакәасқьыри рыбзоурала асцена ду ахь дцәырҵзаргьы, дартистны ажәлар дрылазырҵәаз Аԥсны Жәлар рартист Баграт Багаҭелиа иоуп.
"Баграт Аҳмаҭ-иԥа Багаҭелиа иеиԥш арҵаҩы дыҟамзар ҟалап иахьагьы. Акомпозитор дуӡӡа иааԥсара ӷәӷәаны исыдуп. Уи аус сыдиулон индивидуалла, аҩны. Сыбжьы ааиразы зны имариаз ашәақәа сирҳәон, нас еиҳа иуадаҩу рахь ҳаиасуан. Сҟазара ҳаразкыз, адисциплина аҽақәыршәаны аусушьа сзырҵаз Баграт Аҳмаҭ-иԥа иҟамзаара даара иаҳныԥшоит Гагра амузыка знапы алакыу зегьы. Убасцәҟьа иӡбахә сымҳәар ҟалом Оҭар Хәынҵариагьы. Дара аҩыџьагьы алегенда уаа ҳәа исԥхьаӡоит", - амузыкантцәа дуқәа дрыхцәажәоит Џьамал Мархолиа.
Ашәаҳәаҩ "Кьиараз" дацны хыԥхьаӡара рацәала аконцертқәа ихы рылаирхәхьеит Аԥсни, анҭыҵи. Зегь раасҭа игәалашәараҿы иаанхо, "аԥсуа чара" захьӡу амузыкатә композициазы Маиҟәаԥ "Гран-при" ианаԥсаха ауп. Ахәаԥшцәа ҳмилаҭ ацәа зыҟәныз ақәгылара џьашьатәыс ирзыҟалеит. Џьамал уи акомпозициаҿы асценахь дааиуеит ихәда ашәарах ықәҵаны, "Ажәеиԥшьаа" рашәа нагӡауа.
Џьамал Мархолиа иахьа аԥсуа жәлар рашәас иааизымдыруа ыҟам уҳәар ауеит, ажәлар ирылаҵәаны иҟоу рахьтә. Убас зҿлымҳара аиҭоит аԥсуа естрадагьы.
"Сара зегь раасҭа бзиа избо ашәа ҳәа акагьы сымаӡам. Жәлар рашәақәа зегьы сзеиԥшуп, аха зынагӡара сзыманшәалоу атәы уҳәозар "Ажәеиԥшьаа рашәа", "Ахра ашәа", "Ахәра ашәа", "Данаҟаи иашәа", "Салуман", "Смыр Гәдиса", "Озбақь ахаҵа" алскаауеит. Аестрадатә артистцәа рахьтә исымоуп зашәақәа еиҳа исзааигәоу, иаҳҳәозар Анатоли Алҭеиба, Заур Зыхәба", - инаҵишьит ашәаҳәаҩ.
Џьамал Мархолиа 23 шықәса раахыс аус зциухьоу артистцәа рахьтә зыбжьы уамакала игәаԥхо, насгьы ашәа зыцҳәара мариоу ҳәа рыхьӡ иҳәеит Марина Жьиԥҳа, Назырбеи Ебжьноу, Алик Чуаз, Славик Мхонџьиа, Мактина Абӷаџьааԥҳа. Даара абжьы ссир ихан адунеи зыԥсаххьоу Витали Гәымба.
Иахьа ансамбль "Кьиараз" иаднакылаз аҿар рахьтә, Џьамал Мархолиа ԥсабарала илоу абаҩхатәраа џьашьаны дилацәажәоит Инал Жьиба. Иагьазгәаиҭоит арԥыс арҵаҩы бзиа димазар, амузыка аганахь ала хара ицо аӡәы иакәны дшыҟоу.
Џьамал Мархолиа иԥсҭазаара абжеиҳан ажәлар рымаҵ аура ишазкызгьы, ԥсыуа ҵасла, қьабзла иааӡоу ԥшьҩык ахшара ршьапы иқәиргылеит.
Џьамал Мархолиа ауаҩы егьа ихшыҩ бзиазаргьы, аҟыбаҩ ҷыда илазаргьы, аԥсуара шьаҭас ианизыҟамла иааԥсара башахоит ҳәа иԥхьаӡоит.
Сара аакласск рҿы стәан Виачеслав Ҷыҭанааи сареи ҳанеибадыр. Усҟан ашәҟәыҩҩцәа лассы-лассы араионқәа рҿы инеиуан, еиҿыркаауан алитературатә семинарқәа. Уаҟа ахәыҷқәа ражәеинраалақәеи ражәабжьқәеи ианырзыӡҩрлак, иргәаԥхоз Аҟәаҟа аредакциақәа рахь иаарыԥхьон. Убасҟан ашәҟәыҩҩы Џьума Аҳәбеи акритик Рауф Ебжьноуи сҩымҭақәа ргәаԥхан, саргьы Аҟәаҟа алитературатә семинар ахь саарыԥхьеит.
Ари асеминар иалахәын Аԥсны араионқәа зегьы рҟынтә иалрыԥшааз ахәыҷқәа, астудентцәа. Убасҟан ауп Виачеслави сареи ҳанеибадыр. Уи К. Ф. Ӡиӡариа ихьӡ зху Аҟәатәи аԥсуа интернат далгахьан, Аҟәа ақалақь бзианы идыруан, даԥшәымахахьан, ашәҟәыҩҩцәагьы рацәак дырцәыԥхамшьакәа драцәажәон.
Виачеслав иажәеинраалақәа зегь ҿырҳәала идыруан, ибзиангьы дрыԥхьон. Уи аҽны ашәҟәыҩҩцәа ҳҩыџьагьы ҳажәеинраалақәа даара иргәаԥхеит. Асеминар анеилга, Виачеслав даасыдгыланы дсазҵааит, узцыда уара ҳәа. Азныказ сара стәала иаахьымӡӷысшьеит, аха нас иасҳәеит саб дышсыцыз, уи апарк аҿы дысзыԥшны дыштәоу!
- Аҩныҟа дҳашьҭып!- иҳәеит иара, гызмалрак аҵаӡамкәа дааччан.- Уаха сара сҿы уҟаз, ара азеиԥшынхарҭаҿы ауада сымоуп.
Сара азныказ исҳәашаз сақәымшәеит, саангыларцгьы сҭахын, аха саб сицны аҩныҟа сцаргьы цәгьа избомызт, арахь асеминар аҿы сдырҽхәахьан, уи ажәабжь "шыԥхаз" саб изеиҭаҳәара сахыццакуан!
- Аҟәа усырҵоит!- деиҭаасыхлафит иара, - ажәеинраала бзиақәа зыҩуа Аҟәагьы бзианы идыруазароуп!
Саб иҿы ҳнеины иаҳҳәеит иааӡбаз, Виачеслав ихы-иҵыхәа цқьа ианеиликаа, инапы снаниҵан, ҟәрышьқәакгьы наҳаиҭан аҩныҟа дцеит.
Абас ауп ҳаибадырра ахы шакыз, сҩыза, сыԥсҭазаараҿы даара иӷәӷәаны исывагылаз, иахьа сызқәу сымҩа сахымҟьартә ианаамҭаз ацхыраара сызҭаз Виачеслави сареи.
Уи нахыс, сара ашкол сшалгазҵәҟьа аинститут сҭалеит, хышықәса азеиԥшынхарҭа сыҩнан, иаргьы ешьак еиԥшҵәҟьа илаԥш схын. Иҟоуп иареи сареи ҳаиҩызараҿы ахаан исхамышҭуа ахҭысқәа рацәаны, абраҟа урҭ рахьтә ҩбаҟа-хԥаҟа анысҵоит.
Виачеслав иашьцәеи иаҳәшьцәеи зегьы дреиҳабын. Уи иашьцәа ԥсуаҵас иааӡаз ҷкәынцәан, иара иаԥхьа аҭаацәара алалара рзыгәаӷьуамызт. Арахь иара иани иаби дыхҭаркит, уеиҳабызар, уашьцәагьы мҩакы иқәҵа, урԥырхагамхан, уаргьы шьҭа ухы уаазхәыц ҳәа. Уи иаанагоз еилкаан, ихы дахәар акәын! Виачеслав абри абри лоуп ҳәа аӡәгьы далхны димаӡамызт, иара иҳәашьа аӡәгьы "дҭеимԥшыхәцызт" макьана, анаԥш-ааԥшра акәын дызҿыз!
Исгәалашәоит, хәылԥазык, ҳаашәарыцап, иудыруеи ҳдарҩатә еиӷьхар иҳәан, апроспект ҳаныланы ҳҿынаҳхеит. Ус ҳалаԥш нақәшәеит афиша, усҟан астудентцәеи Аҟәатәи акультуратә хан аҿы еиҿкааз ақәыԥшцәа ртеатри еицымҩаԥыргоз спектакльк цон. Нас ҳаузынкылозма ҳара, ахәаԥшҩы ирольгьы, аҽырбаҩ ирольгьы нагӡо аԥхьаҵәҟьа ҳнатәеит! Виачеслав ихы аасыдикылан исеиҳәеит, уаҟа ихәмаруаз ӡӷабк дшигәаԥхаз. Уи акәхеит, аспектакль анаанҵәа, лҩызцәеи лареи алаф нараҳәо, апроспект ҳаныланы ҳҿынаҳхеит. Лҩызцәа аӡәы, лара лыжәлантә, ҳпоетесса гәлымҵәах, Саида Делԥҳа лакәын, егьи- ажурналист Инна Ҳаџьымԥҳа, лара- иахьа Виачеслав ихәыҷқәа ран, Нонна Делԥҳа лакәын!
Азеиԥшынхарҭаҿы ҳаннеи, урҭ рахьтә сара Саида дыздыруан, иласҳәеит, ҳҩыза лаҳәшьа дшигәаԥхаз, еибаҳардырырц шаҳҭаху!
- Ибзиоуп!- лҳәеит лара,- амала амыцхә дыԥхашьаҩуп, иаҳзеирцәажәар!
- Иаргьы дыԥхашьаҩуп, аха уи ихәшә сара издыруеит, сҳәан, иаразнак рыжәтә хәыҷык аахәан иаазган, азеиԥшынхарҭа аҩбатәи аихагылаҿы дара руада ҳныҩналеит.
Нонна иара усгьы ажәак аалыхәлымшәеит, иаразнак лцәа иалашәеит ҳгәы иҭаз. Аха Саидеи, Иннеи сареи аҭагылазаашьа "еиқәҳархарц" ҳалагеит. Ус ҳаӡбеит, ҳарҭ ҳабжьы рдуны ҳцәажәалап, ажәеинраалақәа ҳрыԥхьалап, уимоу, амҳаҵәқәа ықәықшаны "амузыка" аҳарҳәалап, уи иалагӡаны, издыруада Виачеслав акыр изҳәозар ҳәа! Аха Виачеслав, цас иҟаиҵозшәа, убри аҽны ибыз ихәлашәеит, акызаҵәык ииҳәаз, иаб ԥҳәыс даага ҳәа дшыхҭеикыз ауп, лара дшигәаԥхаз, лара лыда дышхәарҭам, - уаанӡа ииҳәарц игәы иҭаз зегьы шҳәатәыз ихашҭит!
Ҳара еиҭах ҳабжьқәа ҳрыӷәӷәеит, дара зынӡак хьаас иҳамаӡамшәа ҟаҳҵеит, уимоу, Саида дагьыкәашеит, ажәеинраалақәа ҳрыԥхьеит! Виачеслав уи иаҩижьуазма, арыжәтәгьы, иқәыԥшрагь, ҳара ҳазҿызгьы зегьы еилалан, игәы иацрасзар акәхап, уаанӡа иҿаҳәазшәа иваԥсаз инапқәагьы рҟьара далагеит. Аха игәы иҭаз зегьы иҳәарцаз, ҳара иҵегь ҳабжьы еиҵаҳхыр акәын, ҳара иҵегь ҳабжьы еиҵаҳхыр,- акомендант дхалан ҳдәылицон! Ус ҳаӡбеит, уахатәи ҳаиқәшәараҿ ҳаангыларц, уаҳа ацҳамҵарц, уаҵәы ҳаиҭеиқәшәарц. Дара аӡӷабцәагьы гызмалқәамзи, еиҿдырԥшуазар акәхарын, ауха иаҳҳәози адырҩаҽны иаҳҳәози еиқәшәозу еиқәымшәозу! Уаҵәы захьӡыз ҳазегь ҳаиҭеиқәшәеит, еибаҳҳәеит ҭыԥ ԥшӡак ахь ҳаиццарц, ҳаԥсқәа ҳшьарц. Ҳцеит Лбаатәи Ешыра, Виачеслав иҩыза гәакьак иҿы зегьы ҳшеицыз. Уи ауаҩ даара ибзиаӡаны ҳидикылеит, Виачеслав ауха Нонна диҳәеит! Мызк анааҵ, Виачеслави Ноннеи рынасыԥ еиларҵеит!
Ахаан исхамышҭуа ахҭысқәа иреиуоуп: даҽа уахык, усҟан авокзал авараҿы ҩынхәыҷык аҟны қьырала иамхны ҳанхон сҭаацәеи сареи, цхыбжьон ашә асыбжь геит. Сҩагылан иаасыртызар, Славик дҳаш-ҳашуа, иԥсы игәы икылахо, ццакырак, ма ус ӷәӷәак дшақәшәаз мҩашьо, ирласны уҽеилаҳәаны уаала иҳәеит. Ҳабацо сҳәан, ҳабацо умбо, Нонна ахшараиурҭаҿы дааганы дышьҭасҵеит, аҳақьым хадеи уареи ибзианы шәшәшеизыҟоу здыруеит, усызиацәажәароуп иҳәеит. Саргьы ахьышәҭҳәа сҽааиласҳәан, сҿанынасхоз аамҭаз: "Дәрыԥшьҟа ааигәа умцаӡаци?!" ҳәа дсазҵааит. Ҳашԥамцац, иаҳхысыз асабшазы уахьынтәи ҳмааи анысҳәа, нас, ҳацлымҳәа зырҵасыша акгьы ааумгаӡеи, иҳәеит! Ишԥаасымгеи, уааи, акака аажәып сҳәан, аҿаԥарашәа иҟаз ахь ҳнҩналеит. Уи акәхеит, аҩны иҟазгьы цыфақәак анааҳзықәлыргыла, аӡәы имаӡа иҵәахып, ҩбаҟа сааҭ ҳаидхалеит!
Ацхыбжьон, ахшараиурҭаҿы ҳаннеи, Нонна деибга-деизҩыда аҷкәын длоухьан!.. Ахшареилыргаҩ ӡӷаб гәырӷьаҽҳәаша анҳалҭоз, Славики сареи лхы наҳақәылкын:
- Нонна дсыҳәан, хынтә ахԥатәи аихагыла аҟынтә сылбаалышьҭхьеит, - лҳәеит,- цхыбжьон хәшәык иашьҭалан ицан, машәырк рмыхьзааит ҳәа! Ҳарҭ ҳабызқәа ҳрымҭииргьы, алашьцара ҳалубаауазар акәхарын ҳҟаԥшьҟаԥшьӡа ҳшыҟаз!
- Шәарҭарак ҳақәшәеит, аха ҳацәцеит!- ҳҳәеит ҳаргьы ҳаҿамхаӡакәа!
Виачеслав аҩыза изы иԥсы ҭихуан, иахьынӡаилшоз дивагылан. Уи алитератураҿы даара агьама бзиа змаз поетын, ирацәаӡаны аҩымҭақәа ҿырҳәала идыруан. Уи аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы ииҩыз аепиграммақәеи, апородиақәеи, ажәеинраалақәеи, ажурнал "Алашара" адаҟьақәа рҿы ианылахьеит. Ҳаԥсуа поезиа дацәыӡит ҳаԥхьаҩцәа бзиақәа зыргәырӷьашаз, иҵаулан ихәыцуаз, ажәа агьама зныруаз, злафи зҟазшьа бзиақәеи рыла угәырҩақәа ухазрышҭуаз, ахааназ зҭыԥ даҽаӡә иҭыԥ иаламҩашьо ҳҩыза бзиа, ҳашьа бзиа- Виачеслав Ҷыҭанаа.
"Аԥсуа поезиа антологиаҿы" иануп зхатә ҭыԥ аанызкылахьоу иара ицәаҳәақәа – иара иуасиаҭ.
Сҩызцәа, игәыӷуа исзыԥшыз,
Еиқәтәаз сгәеисыбжьы шышәныҩуа,
Исзымҳәаз ажәа, сгәы иҭашыз,
Сызхьымӡаз сашәала сышәҵәыуа!
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Бадраҟ Аҩӡба, Sputnik
Аҵарауаҩ Есма Ҭодуаԥха иҭлыжьит Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра (1992-1993 шықәсқәа) иалахәыз акорреспондент Кәасҭа Габниа имшынҵа. Уи аибашьра раԥхьатәи амш инаркны Дәрыԥшьаа ргәыԥ далан. Ақьаад ианиҵо далагеит иибоз, дызлахәыз ахҭысқәа.
"Лахьынҵала акәу машәырны иҟалоу сыздыруам, аха Кәасҭа Семион-иԥа Габниа инапылаҩырақәа сара снапаҿы иаанагеит 2010 шықәсазы. Усҟан сара ахатәы телехәаԥшра "Абаза" аҿы аус зуан аԥсуа редакциа акорреспондентс", — лҳәеит лара.
Аредакциа илынаҭаз адҵала, Аҟәа ахақәиҭра амш азгәаҭара аламҭалазы, Есма арепортаж ҭылхуан Аҟәатәи ашьхараҿы. Убасҟан уи дзыҿцәажәоз ауаа рыбжьара дыҟан Кәасҭа Габниа иԥҳа Акта.
"Ҳаицәажәара аан, лара исалҳәеит аибашьра аан лара лаб корреспондетн ҳасабла афронт ахь дышцаз. Уи амшынҵа ианиҵоз аҩырақәа, иара убас аибашьцәа дрыҿцәажәаны иҟаиҵоз анҵамҭақәа аҩны иҵәахны ишрымоу", — азгәалҭеит аҵарауаҩ.
Уи амш инаркны Есма Ҭодуаԥҳа дазхәыцуан илаҳаз, амшынҵа абарагьы акыр илҭахын.
"Нас рыҩны сцан, урҭ анапылаҩырақәа сыргәылаԥшит, уи иазкны ателехәаԥшраҿы анҵамҭагьы ҟасҵеит. Ашьҭахь аҭаацәа рыгәрагарала, анапылаҩырақәа срыҳәан ирымсхит аус адулара азыҳәан", — лҳәеит лара.
Анапылаҩырақәа даныргәылаԥш Есма Ҭодуаԥха илбеит блакнотк ашьа зхьыршыз шрылаз.
"Уи иара Кәасҭа Габниа ишьа акәын. Сентиабр 25 1993 шықәсазы, Аҟәа ахы ианақәиҭыртәуаз дҭахеит. Абри анызба нахыс, аҵыхәтәантәи ацәаҳәақәа санрыԥхьа, убри даара иснырит, хықәкысгьы ишьҭысхит хымԥада абри ауаҩы ихы зқәиҵаз ҭоурыхны иаанхарц азы амшынҵа аҭыжьра", — лҳәеит аҵарауаҩ.
Убри инаркны анапылаҩырақәа аус рыдулара далагеит, Кәасҭа Габниа аибашьра адәаҿы ианиҵоз аҩырақәа абиԥара ҿыцқәа рҟынӡа инаӡарц азы. Ашәҟәы аиқәаршәараан Есма Ҭодуаԥҳа консультантцәас илыман Дәрыԥшьтәи агәыԥ аибашьцәа Муса Таниеи Оҭар Гәымбеи. Ашәҟәы ҭыжьын Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр аҟны.
"Анапылаҩырақәа рҿы иҟан ахҩаалақәа. Аибашьра анцоз амоментқәа рзы ирццакны ианиҵон, иҵәаӷәақәаз ыҟан, иахьшьыз ыҟан. Убри аҟнытә иҟаиҵон ахҩылаақәа, сара урҭ рҟынтә иалскааит еиҳа инагӡаз аформақәа", — лҳәеит Ҭодуаԥҳа.
Уи иазгәалҭеит, ашәҟәы иагәылоу амшынҵақәа рыхәҭак ашәҟәыҩҩы Сарион Ҭаркьыл ажурнал "Алашара" аҟны ишикьыԥхьхьаз. Аха зегь раԥхьа урҭ анылеит агазеҭ "Бзыԥ" адаҟьақәа рҿы.
"Аха иара иԥсҭазаара даналҵ ашьҭахь анапылаҩырақәа уаҳа уаҩ дырмылакьысӡацызт", — лҳәеит Ҭодуаԥҳа.
Кәасҭа Габниа диит Дәрыԥшь ақыҭаҿы, 1941 шықәсазы. Далгеит Аҟәатәи Асахьаҭыхратә школ 1980 шықәсазы. 1982-1983, иара убас 1985-1987 шықәсқәа рзы ақыҭсовет Жәлар рдепутатс дыҟан. Уи алафтә жәабжьқәа реизга "Шәмыччан" захьӡу давторуп (1990 шықәса). Иара абри ашықәс азы, ашәҟәҭыжьырҭа "Алашара" ахь ириҭеит аҩбатәи ашәҟәы, уи жәлар рҳәамҭақәа шьаҭас иаман. Аха уи аҭыжьра дахьымӡаӡеит Аԥсны усҟан иҟаз аҭоурыхтә мзызқәа ирыхҟьаны.
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Жәытә-натә аахыс аԥсуа ирыман дара рхатә анцәахаҵара. Ҳазшаз даӡәыкуп, аха адинхаҵарақәа еиуеиԥшым, доусу иара итәала дазнеиуеит. Аԥсуаа ақьырсиан атәгьы ныҟәыргоит, амсылман итәгьы ныҟәыргоит, Ажьирахьгьы инеиуеит. Зегьы мҩаԥаҳгоит Ҳазшаз игәы ҟаҳҵарц. Уажәы қьырсианла аҿбаара иҵалоит. Ԥсыуала аныҳәагатә мҩаԥызгар зҭаху изы уи акгьы амам. Ажәытә аԥсуаа ирымаз ачгара, уи ауаҩы даныԥслак акәын, ахаа ықәырҵаанӡа, ашьтәа ршьаанӡа ичгон. Анаҩсан шәарыцара ианцоз, мышкы ҩымш ианычгозгьы иҟан. Ачгарақәеи аҿбаарақәеи зегьы ныҟәаҳго ҳалагар, ҳаԥсуарагьы каҳажьыр акәхоит", - иҳәеит Латариа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, нанҳәа 7 - Sputnik. Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымбеи Урыстәылатәи Афедерациа Ахада Владимир Путини Шәача реиԥылара мҩаԥысит ҳәа аанацҳауеит атәыла ахада иофициалтә саит. Аҩтәылак рхадацәа алацәажәеит асоциал-економикатә усеицура, ԥхьаҟатәи аԥсуа-аурыс еизыҟазаашьақәа рызҵаарақәа.
"Шәаргьы саргьы ҳаицәажәахьан ҷыдала асоциалтә ҿиара иадҳәалоу апроектқәа рынагӡара шымҩаԥысуа атәы ҳалацәажәарц. Уажәраанӡа ҳзыхьӡахьоу еилаҳкаарц, хара имгакәа урҭ ирыцҵаны иҟаҵатәу ҳазхәыцырц. Убри анаҩс, ҳара ҳаиқәшәеит Аԥсны алхрақәа рыламҭалазы, даара сақәгәыӷуеит урҭ адемократиатә принципқәа инарықәыршәаны имҩаԥысып ҳәа, ареспублика аԥхьаҟатәи аҭышәынтәалара иацхраап ҳәа, аекономика аҿиараҟнеиԥш, адемократиатә ҭышәынтәалареи рҟынгьы", - иҳәеит Владимир Путин:
Аԥсны ахада урыстәылатәи иколлега ҭабуп ҳәа иеиҳәеит аҳәынҭқаррабжьаратә еизыҟазаашьақәа ирыдҳәалоу хра злоу азҵаарақәа рыӡбаразы, ҷыдала Аинвестпрограмма алацәажәаразы аиԥылара ахьалиршаз.
"Иахьа, шамахамзар, ахыркәшарахь инеит асоциалтә ҵакы змоу аобиектқәа, ашколқәа, ашколқәранӡатәи аусбарҭақәа рыргылара. Аусурақәа мҩаԥысуеит афымцамч системаҟны Урыстәыла иазоунажьуа афинанстә цхыраара иабзоураны. Амҩақәа рыҟаҵара иаҿуп, ҳара ҳзы акраҵанакуеит атәылахьчаратәи азинхьчаратәи усбарҭақәа рзы Шәаргьы ҳаргьы ҳазлацәажәаз аусура", - иҳәеит Рауль Ҳаџьымба.
Аԥсны ахада иара убас иазгәеиҭеит уаанӡа излацәажәахьаз Аԥсны економикала аҿиара алзыршо аусура - атранспорттә коммуникациақәа, амшынтә, аҳаиртә еимадарақәа.
"Азин сышәҭозар, Аԥсны жәлар рыхьӡала даҽазныкгьы иҭабуп ҳәа шәасҳәарц сҭахуп Аԥсны иашәҭо ацхырааразы", - иажәа хиркәшеит Рауль Ҳаџьымба.
Путини Ҳаџьымбеи аҵыхәтәантәи реиԥылара мҩаԥысит абҵара 21, 2018 шықәса рзы, Шәача. Усҟан урҭ алацәажәеит Аԥсны абанктә система аҿиара, абахҭа ҿыц аргылара, ақыҭанхамҩа ацхраара уҳәа егьырҭ крызҵазкуа азҵаарақәа.
Аԥсныи Урыстәылеи хәаахәҭратә партниорцәоуп. Убас, 2018 шықәса рзы Аԥсныи Урыстәылеи рыбжьара атауареикәыршара иартәеит 258,6 миллион доллар, убри аан аекспорт – 192,4 миллион доллар, аимпорт – 66,2 миллион доллар.
2019 шықәса ажьырныҳәа-хәажәкыра ирыбжьаркуа аамҭазы атауареикәыршара иартәеит 49,9 миллион доллар, урыстәылатәи аекспорт – 38,9 миллион доллар, аимпорт – 10,9 миллион доллар.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, цәыббра 27 – Sputnik, Анжелика Бениаԥҳа. "Афырхацәа рымҩала" алахәылацәа рымҩа хацдыркит Аҟәа ақалақь Ахақәиҭра ашҭа аҟынтәи цәыббра 27 рзы.
Акциа хықәкны иамоуп афырхацәа рхамыршҭра, ргәалашәара иҳәеит акциа алахәыла Роланд Адлеиба.
"Ҳара ҳарҭаауеит аибашьра ахьцоз аҭыԥқәа, аманументқәа. Иахьатәи аҿар ирдыруазароуп рабацәа знысыз амҩа, аиааира аагашьас иаиуз. Ирдыруазароуп аиааира ишахҭынҵо адунеи аҟны зегь раасҭа хәызманы иҟоу аԥсҭазаара", — иҳәеит Адлеиба.
Автоклуб "Внедорожная Абхазия" ахантәаҩы Сергеи Никитченко иҳәоит рмаршрут амҩаԥысшьа атәы.
"Ҳакциа амаршрут ахәҭак Мраҭашәаратәи афронт "Афырхацәа рымҩала" Аҟәантәи Каманҟа ицоит. Абри амҩа ианысны ицон ҳакәлаӡтәы техника. Амаршрут аура 50 километра иҟоуп. Ашьхаар иаҿысны ицоит", — иҳәоит Никитченко.
Акциа алахәылацәа Афон Ҿыцҟа рхы дырхоит. Ԥсырӡха иалсны каманҟа амҩа иқәлоит. Асааҭ 17:00 рзы Аҟәаҟа ихынҳәуеит, ақалақь Ахадара аҿар рызҵаарақәа рзы аилак ирыцны Ахьӡ-аԥша ашҭахь инеиуеит афырхацәа рбаҟа амҵан ашәҭшьыҵәрақәа рышьҭаҵаразы.
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Жәытә-натә аахыс аԥсуа ирыман дара рхатә анцәахаҵара. Ҳазшаз даӡәыкуп, аха адинхаҵарақәа еиуеиԥшым, доусу иара итәала дазнеиуеит. Аԥсуаа ақьырсиан атәгьы ныҟәыргоит, амсылман итәгьы ныҟәыргоит, Ажьирахьгьы инеиуеит. Зегьы мҩаԥаҳгоит Ҳазшаз игәы ҟаҳҵарц. Уажәы қьырсианла аҿбаара иҵалоит. Ԥсыуала аныҳәагатә мҩаԥызгар зҭаху изы уи акгьы амам. Ажәытә аԥсуаа ирымаз ачгара, уи ауаҩы даныԥслак акәын, ахаа ықәырҵаанӡа, ашьтәа ршьаанӡа ичгон. Анаҩсан шәарыцара ианцоз, мышкы ҩымш ианычгозгьы иҟан. Ачгарақәеи аҿбаарақәеи зегьы ныҟәаҳго ҳалагар, ҳаԥсуарагьы каҳажьыр акәхоит", - иҳәеит Латариа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, цәыббра 9 - Sputnik. Шәачатәи аҳазалхыҩцәа ҩымш рыҩнуҵҟа 400 кьыла ацха Аԥснынтәи алгара аԥдырҟәҟәааит аурыс-аԥсуа ҳәааҿы ҳәа аанацҳауеит Шәачатәи аҳазалхырҭа апресс-маҵзура.
Аҳазалратәи аҳәаахьчаратәи гәаҭараан автомашьына DODGE GRAND CARAVAN абагаж аҿы аинспекторцәа 285 кьыла ацхеи 200 кьыла аевкалипти рбеит.
Аҳазалхыҩцәеи аҳәаахьчаҩцәеи иааныркылеит ареистә автобус "Аҟәа-Краснодар", Аԥснынтәи Урыстәылаҟа ицоз. Автобус асалон аҿы ирбеит 64,5 кьыла иҟаз 30 ԥаҭлыка ацха. Ахԥатәи автомашьына DAEWOO GENTRA аҟны ирыԥшааит 56 кьыла ацха.
Ацхеи аевкалипти акарантин иаҵанакуа аалыҵ иеиуоуп.
Абри аганахьала административтә зинеилагара ҳәа аус хацыркуп.
Шәачатәи аҳазалхра адыррала ахатәхархәаразы Урыстәылаҟа алагалара ҟалоит 5 кьылак еиҳамкәа ацхаалыҵ.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Жәытә-натә аахыс аԥсуа ирыман дара рхатә анцәахаҵара. Ҳазшаз даӡәыкуп, аха адинхаҵарақәа еиуеиԥшым, доусу иара итәала дазнеиуеит. Аԥсуаа ақьырсиан атәгьы ныҟәыргоит, амсылман итәгьы ныҟәыргоит, Ажьирахьгьы инеиуеит. Зегьы мҩаԥаҳгоит Ҳазшаз игәы ҟаҳҵарц. Уажәы қьырсианла аҿбаара иҵалоит. Ԥсыуала аныҳәагатә мҩаԥызгар зҭаху изы уи акгьы амам. Ажәытә аԥсуаа ирымаз ачгара, уи ауаҩы даныԥслак акәын, ахаа ықәырҵаанӡа, ашьтәа ршьаанӡа ичгон. Анаҩсан шәарыцара ианцоз, мышкы ҩымш ианычгозгьы иҟан. Ачгарақәеи аҿбаарақәеи зегьы ныҟәаҳго ҳалагар, ҳаԥсуарагьы каҳажьыр акәхоит", - иҳәеит Латариа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, абҵара 4 – Sputnik, Бадри Есиава. Гәдоуҭа араион Аацы ақыҭахь амҩа аремонт ахыркәшарахь инеиуеит ҳәа Sputnik акорреспондент изеиҭеиҳәеит "Амҩа-ргыларатә комбинат" адиректор хада Георги Мелаӡе.
"Иахьа ма уаҵәы аремонтҟаҵара хҳаркәшараны иҟоуп. Уажәы акаҭран ашьҭаҵара ҳаҿуп. Быжь-километрак иҟоуп аура, аҭбаара –4,8 метра. Акаҭран аҿыгҳара 5 сантиметрак иҟоуп", - иҳәеит Мелаӡе.
Амҩа-ргыларатә хеилак аҟазауаа Аацытәи амҩа аремонт иалагеит 20 мшы раԥхьа. Аацы ақыҭа амҩа хада акапиталтә ремонт мҩаԥысуеит Аԥсны асоциал-економикатә ҿиара Аинвестициатә программа инақәыршәаны.
Ахәԥса 32,9 миллион мааҭ ыҟоуп. Ахархәара рыҭоуп 20 ак атехникеи 50-ҩык аусуцәеи.
Мелаӡе иҳәеит иааиуа амчыбжь азы 8,5 километра иҟоу Пицундаҟа ицо амҩа аремонт ишалаго. Абри ашьҭахь ииасуеит 10 километрак инаӡо Аҷандареи Абӷархықәи рахь ицо амҩа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Аԥхьа инаргыланы ҳаибашьцәа анышә иахьамадоу апарк аҟны еиҭаҳҳаит 65 шьапы аԥсаҵлақәа, акамфортә ҵлақәа -13. Аҵлақәа ӡынгьы-ԥхынгьы аиаҵәара амоуп, ашәшьыра ҟанаҵоит. Ҳгәаанагарала ҳажәларгьы ргәы иаҳа иаахәар ҟалоит. Ирацәахеит уаҟа ихыԥсааз аҵлақәа. Убасгьы, администрациа аҿаԥхьа иҟоу апарк аҟны еиҭаҳахоит аҵлақәа, уаҵәы-уаҵәашьҭахь афилармониа ааигәа еиҭаҳҳараны ҳаҟоуп, аҵлақәеи аҵиаақәеи рзы аҭыԥқәа ҳархиахьеит Баграт Шьынқәба ихьӡ зху апарк аҟны, насгьы амшын аԥшаҳәа иахьагу аҵлақәа еиҭаҳҳарц ауп. Сынтәа, 165 ҵла иреиҳаны еиҭаҳҳауеит, уаҳа изалҵуам, аха аԥхьаҟа ҳгәыӷуеит даҽа 500 шьапы реиҭаҳара ҳалшап ҳәа. Амагнолиақәеи, аԥсақәеи, акамфортә ҵлақәеи, османтусқәеи роуп, аҵлақәа очамчырантәи иааҳгеит, агәыӷра ҳамоуп урҭ аднакылап ҳәа", - иҳәеит Џьынџьал.
Шәазыӡырҩы аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
АҞӘА, абҵара 30 - Sputnik. Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла ахәышәтәырҭақәа рҟны аҿкычымазара зыдбаланы ишьҭаз хҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭа аҟны иԥсҭазаара далҵит 1954 шықәсазы ииз апациент. Ахаҵа ахәышәтәырҭа дҭашәеит акоронавирустә инфекциа ицәа иаланы жьҭаара 16 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит абҵара 29 рзы.
Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь аҟны иԥсҭазаара далҵит 1936 шықәсазы ииз апациент. Ахаҵа ахәышәтәырҭа дҭашәеит акоронавирустә инфекциа ицәа иаланы абҵара 22 рзы. Ареанимациа аҟәшахьы диаган иҭагылазаашьа акыр ианыӷәӷәаха абҵара 26 рзы. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит абҵара 29 рзы.
Абҵара 29 рзы аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны иԥсҭазаара далҵит 1940 шықәса рзы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 29 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 79-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 65-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 23-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 35-ҩык апациентцәа.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 43-ҩык апациентцәа. 40-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5970-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3845-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 84-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>