Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Витали Кациа Гагратәи абжьаратә аԥсуа школ № 5 даналга, дҭалоит Максим Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи арҵаҩратә институт, аекономикатә факультет. Иара дышқәыԥшызгьы, аполитика еилиргон, ихшыҩ азцон. Амилаҭ-хақәиҭратә ҵысрақәа раан, ақырҭцәа ҳажәлар рзинқәа анырхәаҽуаз, урҭ аҿагылара рызҭоз ахацәа гәымшәацәа рыгәҭа дгылан. Жәлар рфорум "Аидгылара" иналукааша хаҿын. Витали ижәлар ринтересқәа рыхьчареи аҵараҵареи еихьигӡон. Дахьыҟазаалак ихьӡ ҳаракны ирҳәон, ҿырԥшыгас дҟарҵон.
Витали Кациа идунеихәаԥшышьа шыҭбаази, агәаӷь шизҭази, ԥсыцқьарыла зегьы дшырзыҟази ааԥшхьан ашкол данҭаз инаркны. Аррамаҵура дахьахысуазгьы, иуалԥшьақәа дреиҷаҳаны дышрызнеиуаз атәгьы изныкымкәа икомандаҟаҵаҩцәа иалыркаахьан.
1989 шықәсазы, Витали Кациа активла далахәын Аԥсны имҩаԥысуаз аполитикатә акциақәа. Аиҳарак аџьабаа ахьибаз Гагра акинотеатр аҿаԥхьа еиҿкааз амлашьра акциаан ауп.
"Витали Кациеи сареи Жәлар рфорум "Аидгылара" ҳаицалан, ҳаибадырит 1986 шықәсазы. Иара ԥсабарала дҟәышын, аха уи адагьы иҟамзар ҟаларын дызмыԥхьацыз асоветтәии аҳәаанырцәтәии асахьаркыратә литературатә ҩымҭақәа. Витали иблабара кәадан, абласаркьа ныҟәигон, есқьынагьы ҳиеиҷаҳаны иабжьаҳгон иблақәа ихьчарц, маҷ иадамхаргьы аԥхьара ааникыларц, аха усҟан иара Витали иакәхомызт", - аҩыза иҟазшьа игәалашәоит Аслан.
Жәлар рфорум "Аидгылара" алахәцәа ахашала Гагра ақалақь азеиԥш нхарҭаҟны аиԥыларақәа мҩаԥыргон, аԥшьашала еиқәшәон Бзыԥҭа ақыҭсовет аҟны. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара иахагылаз аиҳабыра, Витали Кациа дышқәыԥшызгьы, игәаанагара иазҵаауан.
"Борис Кьахьыриԥа, Лиова Гыцба, Артур Канџьариа уҳәа реиԥш иҟаз ажәлар еидкыланы измаз ауаа хатәрақәа, ахацәа нагақәа уамашәа иубаратәы раасҭа ҩынтә қәрала еиҵыз аҷкәын аԥсуа интересқәа ирыдҳәалаз азҵаарақәа рыӡбараан игәаанагара ианазҵаауаз рацәан", - иҳәоит Аслан.
Витали Кациа 1989 шықәсазы Гагра акинотеатр аҿаԥхьа амлашьразы аполитикатә акциа иҽалаирхәит. Усҟан маӡалатәи аиԥыларақәа раан "Аидгылара" аиҳабыра ирӡбахьан амлашьра шеиҿкаахоз, аха уи азы маха-шьахала иӷәӷәаз ахацәа аҭахын. Витали Кациа дыруаӡәкуп, млашьра атәаразы агәаҳәара аазырԥшыз, уимоу мап ицәыркыр ҳәагьы дацәшәаны инақәырӷәӷәаны зкандидатура ықәзыргылаз.
"Амлашьра раԥхьанатә жәҩык алахәын. Сара аҩынтә раан итәақәаз среиуоуп. Ари акциала Асовет Еидгыла иахагылаз ачынуаа ҳганахь ихьаҳарԥшит. Москвантәи, СССР Иреиҳаӡоу Асовет адепутатцәа маакәа ҳамгылеит. Иара убасҟангьы, ажурналистцәеи, адепутатцәеи анҳадҵаалоз, ажәлар ргәы иҵхоз апроблемақәеи акциа зыхҟьази ртәы еиҿыршәшәа иразҳәаз Витали Кациа иоуп", - иҳәеит Аслан.
Аслан Ҷанба еиҭеиҳәеит, 1989 шықәсазы Қырҭтәыла ахьыԥшымра азхаҵара амш, ақырҭцәа Гагратәи астадион аҿы азгәаҭара анаԥшьырга, аԥсуааи дареи рыбжьара иҟалаз аибарххарақәагьы Витали дышрылахәыз.
"Ҳаԥсадгьыл зымҽхакны иҟаз ақырҭцәа зынӡа ихадырҟьо иалагеит. Аиҳабыратә маҵурақәа рахь аԥсуаа аӡәык-ҩыџьак рыда нарышьҭуамызт, ҳхатәы бызшәа акәзар зынӡа рлымҳа иаҳар ҟаломызт. Ажәакала ари атәылаҟны шьаҭанкыла ҳныӡӡар рҭаххеит. Абарҭқәа зегьы анаҳзымчҳа, насгьы дара рҳәынҭқарратә ныҳәақәа ҳадгьыл аҿы иазгәарҭо ианалага, ҳаргьы иаартны ҳарҿагылеит. 1989 шықәсазы, Гагратәи астадион аҿы ахԥибаҽра аныҟала, Кучухьиӡе зыжәлаз ақалақь аиҳабы икабинеҭ аҵәымаӷ ааҳархеит, убра дҳацын Витали Кациагьы", - еиҭеиҳәоит Аслан.
1989 шықәсазтәи аидысларақәа ақырҭцәа рсабрадақәа рыхнахит. Еилкаахеит хара имгакәа Аџьынџьтәылатә еибашьра шалагоз.
Витали Кациа иблабара ахькәадаз инамаданы, акомандаҟаҵаҩцәа зынӡагьы абџьар амԥахь днарышьҭуам ҳәа иалагеит. Аха иара дымӡырҩыкәа, напҭацәыла иҩызцәа дрыхьӡарц дшаҿыз ақырҭцәа дытҟәаны дыргоит. Аамҭакы ашьҭахь аиҭныԥсахлара дақәшәоит.
Витали Кациа мыцхәы дцәажәомызт, зегьы гәыла игон. Ирацәаӡан аибашьра ашьҭахь изхымгоз аҭагылазаашьақәа. 1995 шықәсазы, 30 шықәса зхыҵуаз, аԥсҭазаара ду заԥхьа ишьҭаз, иԥшәмаԥҳәыси ҩыџьа ихшареи ныжьны ихы игәаӷьуеит. Абасала, апатриот Витали Кациа иԥсҭазаара мап ацәикит.
Сынтәа, Витали Кациа дызлахәыз аҭоурыхтә хҭысқәа раахыс иҵит 31 шықәса, иара дыҟамижьҭеи - 25 шықәса... Ақәра ду шниимҵазгьы, ҳҳәынҭқарра ашьақәгылараҿы зышьҭа нзыжьыз аԥсуа хаҵа Витали Кациа дыздыруаз зегьы иахьа уажәраанӡа гәыблыла дыргәалашәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Sputnik
- Иугәалауршәар сҭахын 25 шықәса раԥхьа арҭ амшқәа рзы имҩаԥысуаз ахҭысқәа…
— 120-ҩык злаз аҟәатәи абаталион ҵаҟатәи ацҳа ала ҳҿынаҳхеит. Ацҳа ҳанықәс анаҩстәи амҩа итҟәаны иҳамаз ақырҭуа иаҳирбон, избанзар уаҟа ирацәаны артҟәацгақәа адгьыл иҵан, Учхозынӡа неишьа амаӡамызт. Иара ҳманшәаланы аҭыԥ аҟынӡа ҳнеигар ахақәиҭра дақәҳаргәыӷит, ус иагьыҟаҳҵеит. Аибашьраҿы ус иҟалалоит. Абџьаршьҭыхла ҳшеиҿагылазгьы зны-зынла аԥсуааи ақырҭқәеи наҟ-ааҟ ҳаиҿатәаны ҳанцәажәалозгьы ыҟан. Ашамҭазы ҳара Учхоз ҳгеит. Ауха маҷк ҳаԥсы неиҭаҳкырц аҩнеихагыла аҵаҟа ҳаныԥхьа ақырҭқәа ҳақәлеит. Аха зегьакоуп, иаҳаулакь шьыжьынӡа дара ықәаҳцеит. Ҩымшҟа уа ҳаҟан. Анаҩс быжьҩык-ааҩык Массиви Учхози рыбжьара ҳагәылалеит. Избанзар амҩа алхтәын, игәаҭатәын ҳазцо ҳзымцо. Дҵас иҳамаз уаҟа ахырӷәӷәарҭа аанкыланы ажәылара ахахьы агара акәын. Уаанӡа ҳара ҳтәқәа шьхала илбаауан. Ақырҭқәа уахьынтәи ҳжәылозшәа дҳарбон. Ҳахьнеиз хеихагылак змаз аҩны аҟнытә ҳаихсра иалагеит. Ҩ-пулемиотк ҩ-етажк рҟынтәи амца ҳажәырҵеит. Дареи ҳареи жәабаҟа метра ракәын иҳабжьаз, аха ҳара иаҳаулакгьы уи аҩны агара ҳалҳаршеит. Ҳара ҳтәқәа уи аҩны шаҳгаз рыздырӡомызт аҟнытә ҳашьҭахьҟала ҳаихсра иалагеит.
Зынӡа хыҩнык ыҟан. Убас иалҵит, ҳара ақырҭқәа рыгәҭа ҳабжьалеит, ҳрыхҭыгәлеит ҳәа ҳҳәаргьы ҟалоит. Аҩнқәа рыхԥагьы аанкыланы актәи аҟынтәи амҩахь ҳхысуан, аҩбатәи аҟынтәи аихамҩахь ҳхысуан, ахԥатәи аҟынтәи ҳашиашо ҳхысуан. Ус ҳа ҳтәқәагьы ҳахьӡеит. Ԥшьымш уа ҳаҟанаҵы аӡәы абџьар ма афатә неигартә иҟамызт аҭагылазаашьа. Ааигәа-сигәа иҟаз ашәыр ҳаԥшаауан, амандарин шиаҵәаз иаҳфон, убри ҳҽалаҳагӡон. Аӡыцқьа ҳазҭодаз, ӡытҟәак ҳаԥшаар амарлиа ала ихрыцқьаашәа иаҳжәуан. Ҳахьыҟаз аҩнқәагьы рбылит, аҩны аҵаҟа ҳцәыцатәаны ҳаибашьуан. Ҳара ҳтәқәа уи аамҭазы Учхоз ахырӷәӷәарҭа ааныркылеит. Дареи ҳареи 100-150 метра ҳабжьан. Аҭыԥ шааигәазгьы уаанӡа анеира хымш ҳаҭаххеит.
- Аӡы шәымамызт, аџьаԥҳаны шәымамызт, амла шәакуан… Убри аамҭазы шәанеицәажәоз шәыҩнуҵҟатәи аҭагылазаашьа шԥаҟаз?
— Имаҷӡаны ҳцәажәон. Ари аҩыза ашәарҭара ахьыҟоу ажәада уеилибакаауеит. Минуҭкгьы ҳгәы камыжькәа Аҟәа агаразы ҳақәԥон. Мчыбжьык ашьҭахь уаантәи Массив ҳцеит. Уаҟагьы ҩымш ирылагӡаны ақырҭцәа зегьы ықәаҳцеит. Ари ажәылараҿы 18 ҩык ҳацәҭахеит, 60 ҩык раҟара ахәрақәа роуит. Зеиԥшла иуҳәозар, 120 ҩык ҳахьыҟаз, ҳаибга-ҳазҩыда ҳалҵит 20-ҩык раҟара. Ас ҳанмаҷха, азнык азы ҳаҵахозшәагьы ҳгәы иабеит, уи ацәанырра ахаан исхамышҭуа акоуп. Ҳхынҳәны ҳанцоз ҳашьцәа аӡәы даанмыжькәа зегьы алаҳгеит. Усҟан иаҳбеит дара рхыԥхьаӡарагьы шырацәаз. Анаҩс уаантәи арезерв гәыԥқәа жәыларада Моиакынӡа инаӡеит.
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Жәытә-натә аахыс аԥсуа ирыман дара рхатә анцәахаҵара. Ҳазшаз даӡәыкуп, аха адинхаҵарақәа еиуеиԥшым, доусу иара итәала дазнеиуеит. Аԥсуаа ақьырсиан атәгьы ныҟәыргоит, амсылман итәгьы ныҟәыргоит, Ажьирахьгьы инеиуеит. Зегьы мҩаԥаҳгоит Ҳазшаз игәы ҟаҳҵарц. Уажәы қьырсианла аҿбаара иҵалоит. Ԥсыуала аныҳәагатә мҩаԥызгар зҭаху изы уи акгьы амам. Ажәытә аԥсуаа ирымаз ачгара, уи ауаҩы даныԥслак акәын, ахаа ықәырҵаанӡа, ашьтәа ршьаанӡа ичгон. Анаҩсан шәарыцара ианцоз, мышкы ҩымш ианычгозгьы иҟан. Ачгарақәеи аҿбаарақәеи зегьы ныҟәаҳго ҳалагар, ҳаԥсуарагьы каҳажьыр акәхоит", - иҳәеит Латариа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, абҵара 16 – Sputnik. Аԥсны аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра аусҭҵаара хацнаркит хаҵеи ԥҳәыси Ирен Сангәлиаԥҳаи Рудольф Базбеи рганахьала Аԥсны Ашьаустә закәанеидкыла ахәҭаҷ 156 инақәыршәаны ҳәа аанацҳауеит аусбарҭа апресс-маҵзура YouTube аҿы.
Арепортаж аҿы ишҳәо ала, Аԥсны атәылауаҩык асоциалтә ҳақәа рҿы ҭыԥҳак длабадырит. Уи ашьҭахь дара гәыла-ԥсыла еизааигәахеит, анаҩстәи аизыҟазаашьақәагьы мап рцәырымкыртә аиԥш. Аха, нас ишеилкаахаз ала, аҭыԥҳа ԥшӡа лықәшәара ацынхәрас амц-цәгьоуцәа аинформациа рхы иархәаны ахаҵа ашантаж изыруа иалагеит.
Аҭагылазаашьа уадаҩ иҭашәаз ахаҵа анаҩс рыҽимардеит хаҵеи ԥҳәыси Ирен Сангәлиаԥҳаи Рудольф Базбеи. Дара ахаҵа иарҳәеит иҟам-ианымыз ахакер ицхыраарала аинформациа зегьы аинтернет ишизанырхуа.
Ахаҵа иеиқәырхара ахәԥса 120 нызқьмааҭ ақәырҵеит. Ахаҵа агәыҩбара иоуит арҭ ауаа рганахьала, амилициагьы адырра риҭеит. Аԥсны ААР Ашьаусԥшаара аусбарҭа агәыԥи Аҟәа ААР Ашьаусԥшаара аусбарҭа аусзуҩцәеи русеицурала ишьақәыргылан ацәгьоуцәа рхаҭарақәа.
Ацәгьоуцәа аԥара аныргоз аамҭазы иаанкылан 80 000 мааҭ рызназгаз ахаҵа иҟынтәи. Аԥсны ААР аусзуҩцәа дара ахьынхоз аҭыԥ аҿы аԥара рацәеи ателефонқәеи рыԥшааит.
Ирен Сангәлиаԥҳаи Рудольф Базбеи рҿы рықәшаҳаҭхеит.
Дара рганахьала ашьаус хацыркуп "мцҳәарыла ирацәаны аԥарарҳара" ахәҭаҷ ала. Иара убас ашьаус аҟынтәи иааԥшит абри аҩыза ацәгьоурақәа даҽа ҩба шыруз азы гәҩара. Ашьаусҭҵаара иацҵоуп.
"Алакәымҳара ашкол аҟны аусурақәа мҩаԥгатәны иҟоуижьҭеи акыр шықәса ҵуеит. Иҳәынҭқарратәым аиҿкаара ацхыраарала ахыб ԥсахуп, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа мҩаԥысуеит ахыбра аҩныҵҟагьы. Быжь-километрак инацны амҩа аҟаҵара азгәаҭоуп Аберқыҭеи Алакәымҳареи рыбжьара, машьынала амҩасра уадаҩуп", - иҳәеит Емырхәба.
Шәазыӡырҩа аудио. Иаҳа инеиҵыху анҵамҭа шәаҳар шәылшоит арадио Sputnik аефир аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 23- Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит абҵара 22 рзы, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иԥсҭазаара далҵит 64 шықәса ирҭагылаз ахаҵа. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 5 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Аҟәа асасааирҭа "Аиҭар" ашҭаҿы иаадыртыз амобилтә госпиталь аҟны лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз апациент. Иақәнагаз атерапиа шылзмҩаԥыргозгьы, лыдунеи лыԥсахит лгәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 72-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 58-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 19-ҩык, ибжьаратәуп - 20-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 30-ҩык апациентцәа, хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп.
Амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 31-ҩык апациентцәа. 27-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5374-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3623-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 70-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, хәажәкыра 20 – Sputnik. Акоронавирус ашьақәыргыларазы атест-системақәа Аԥсныҟа иааргеит ҳәа Sputnik иазеиҭарҳәеит Аԥсны Агәабзиарахьчареи асоциалтә еиқәыршәареи рминистрра апресс-маҵзураҿы.
Аҭҵаарақәа мҩаԥыргалоит аҳақьым иахәҭоуп ҳәа ианиԥхьаӡо, акоронавирустә инфекциа асимптомақәа раан.
"Акоронавирус COVID-19 ашьақәыргыларазы атест-системақәа Аԥсныҟа иааргеит хәажәкыра 20 рзы, уажәшьҭарнахыс абиоматериал атәыла анҭыҵҟа агара аҭаххаӡом", - рҳәеит аминистрраҿы.
Атестқәа аус рыдырулеит Роспотребнадзор авирусологиеи абиотехнологиеи рцентр "Вектор" аҟны.
Уаанӡа аминистрраҿы иазгәарҭахьан акоронавирус ашьақәыргылара алыршахоит хәажәкыра 21 инаркны ҳәа. Иазгәаҭан зшоура халаз, аимҳәа змоу анализқәа арҭаларц.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Жәытә-натә аахыс аԥсуа ирыман дара рхатә анцәахаҵара. Ҳазшаз даӡәыкуп, аха адинхаҵарақәа еиуеиԥшым, доусу иара итәала дазнеиуеит. Аԥсуаа ақьырсиан атәгьы ныҟәыргоит, амсылман итәгьы ныҟәыргоит, Ажьирахьгьы инеиуеит. Зегьы мҩаԥаҳгоит Ҳазшаз игәы ҟаҳҵарц. Уажәы қьырсианла аҿбаара иҵалоит. Ԥсыуала аныҳәагатә мҩаԥызгар зҭаху изы уи акгьы амам. Ажәытә аԥсуаа ирымаз ачгара, уи ауаҩы даныԥслак акәын, ахаа ықәырҵаанӡа, ашьтәа ршьаанӡа ичгон. Анаҩсан шәарыцара ианцоз, мышкы ҩымш ианычгозгьы иҟан. Ачгарақәеи аҿбаарақәеи зегьы ныҟәаҳго ҳалагар, ҳаԥсуарагьы каҳажьыр акәхоит", - иҳәеит Латариа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, жьҭаара 27 — Sputnik. Акоронавирус ианеиҵаха аҽа шықәсыки бжаки рҟынӡа ахы цәырнагалоит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости Роспотребнадзор аепидемиологиаз ЦНИИ аклиника-аналитикатә усуразы адиректор ихаҭыԥуаҩ Наталиа Пшеничнаиа лажәақәа ҵаҵӷәыс иганы.
Еиуеиԥшым атәылақәа рҿы COVID-19 аамҭа-аамҭала ахы цәырнагалоит ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Урыстәыла COVID-19 иахҟьаны аҭагылазаашьа аҽарцәгьар ҟалоит жәабран-хәажәкыра рзы. Ашыкьымҭа леир алшоит аԥхынразы ҳәа лҳәеит Пшеничнаиа уаанӡа амаҵзура аинтервиу аҭо.
Акоронавирус апандемиа адунеи атәылақәа зегьы амҽханакит. Ичмазаҩхахьеит 42,7 миллион-ҩык 1,1 миллион рыԥсҭазаара иалҵхьеит.
Урыстәыла миллионки бжаки ачымазара рыхьхьеит, 1,15 миллион-ҩык ргәы бзиахеит, рыԥсҭазаара иалҵит 17,3 нызқьҩык.
Аԥсны авирус рыдбалоуп 3839-ҩык, ргәабзиара шьақәгылеит 1464-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 36-ҩык.


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Хылҵшьҭрала Аԥснытәи Гәыма еиуоу, Ҭырқәтәыла Гәыма ақыҭа инхо ҳџьынџьуаҩ Аидын Аҩӡба, еснагь гәыла-ԥсыла иԥсадгьыл дамадоуп. Иҟамзар ҟалап шықәсык Аԥсныҟа дмаакәа аныҟалахьоу, иуаажәлар рыԥсҭазаара еснагь далахәуп, рыцәгьа-рыбзиа далагылоуп. Дызлацәажәо ихатәы бызшәа акәзар, акыр ухнамхырц залшом, убриаҟара ицқьоуп иаԥсшәа, убри аан ихшыҩҵак акыр иҭбаауп, илаԥшҳәаа ахара инаӡоит.
Аидын Аҩӡба, раԥхьаӡа акәны дызбеит Ҭырқәтәыла, ҳџьынџьуаа злахәыз еизарак аҿы. Уаҟа дықәгыланы ажәахә аныҟаиҵа, акыр иџьасшьеит, убриаҟара иҵаулан игәҭахәыцрақәа, насгьы убриаҟара аԥсы ахан аԥсшәа, убриаҟара иҿырԥшыган иаԥсуара. Аԥсыуа ҵасла иааӡоу, аха атәым дгьыл аҿы изызҳауаз Аидын, иахьа иуаҩыбжара дынҭысхьеит. Дҭаацәароуп, хҩык ахшара драбуп, ҩыџьа аԥҳацәеи, ԥаки имоуп. Иԥшәмаԥҳәыс д-Ашәԥҳауп, ҳанааиқәшәо, "санхәыԥҳа, бышԥаҟоу?" ҳәа аԥсшәа хааӡа инасеиҳәоит. Иҭоурых дазҿлымҳауп, еиҳабацәа рҟынтәи иидыруа ажәабжьқәа маҷым.
"Ҭырқәтәылаҟа ахҵәара иақәшәаз ҳаиҳабацәа Аԥснынтә арахь ианаа рқыҭа еиԥшыз аҭыԥқәа ирышьҭалеит. Егьа уадаҩра рхыргазаргьы, рыдгьылқәеи рыԥсабареи иреиԥшыз аҭыԥқәа ԥшааны анхара нап адыркит. Сара сабшьҭра рхаан аахыс ҳахьынхо ақыҭа Гәыма ҳәа иашьҭоуп. Аԥснытәи Гәыма иҭыҵқәаз ҳауп. Сабдуи сабду иаби Аԥснынтә ахҵәара рықәшәагәышьеит, еицны Ҭырқәтәылаҟа иааит. Сабду иаб Ӡыкәа ихьӡын, уи иаб Салмаҭ, сабду Рашьыҭ ихьӡын. Сабду 115 шықәса ихыҵуаны дыԥсит. Сара усҟан жәашықәса схыҵуан, Рашьыҭ ҳәа иҟаз сабду сихьӡеит. Аԥснынтә Ҭырқәтәылаҟа данаауаз сабду 15 шықәса ракәын ихыҵуаз", - дҳацәажәон Аидын Аҩӡба.
Аидын Аҩӡба акыр игәы иаланы иҳәоит, аԥсуаа аӡәырҩы реиԥш, иандуи иабдуи атәым дгьыл аҿы ирхыргаз агәаҟрақәа ртәы, урҭ зегьы ираԥхьагылан рыԥсадгьыл иацыз ахьаагара, иҿыцәаауаз рхәышҭаара агәынгара, ус шаҟа хкы?
"Аԥснынтә иааз саб иан, сара санду Шьамина лыхьӡын,13 шықәса ракәын илхыҵуаз арахь данаауаз. Сан Аигԥҳан, саб Иззеҭ Аҩӡба, Аԥсныҟа раԥхьа инеиқәаз дыруаӡәкын. Знык Аԥсны баны данаа, мышкгьы мҩамсит уи аӡбахә мҳәакәа. Сндуи сабдуи ракәзар, "Аԥсны, Аԥсны",-шырҳәоз рылацәақәа неиқәырыԥсеит . Санду Шьамина зегь реиҳа гәырҩас илыман изықәшәаз, ирхыргаз, дыԥҳәысымзи, акыр хьаас иҟалҵон. Сара санду лкалҭ кны еснагь слыцын, слыдҿаҳәалан",- иҳәоит Аидын Аҩӡба.
Хымԥада, ахәыҷра адунеи акыр иссируп. Усҟан, укәша-мыкәша уеиҳабацәа злацәажәо, рхымҩаԥгара аҵакы нгәылырҭәааны иузеилымкаауазаргьы, хәыҷы-хәыҷла уеизҳацыԥхьаӡа ухшыҩ аҿы аҭыԥ аанзыжьуа, ухәыҷра ашықәсқәа иргәылуго акыр ирацәоуп, иузышьҭымкаазгьы, узвысызгьы акыр ихьааугоит. Убас еиԥш, Аидын Аҩӡба, игәы иаланы иҳәоит, реиҳабацәа ирҿырҵаашаз иҵегьы шыҟаз, еиҳаракгьы хаҭала ирхыргаз аԥсҭазаара аҟынтәи ахҭысқәа. Ирыцыԥсыз ажәабжьқәа акыр ирацәоуп, зыԥсы ҭаны аҭоурых иазынхаз аасҭа. Ҳаиҿцәажәараҿы иара дазааҭгылеит, ианду еиҭалҳәалоз ажәабжьқәа рҟынтә еиҳа игәалашәараҿы инхаз.
"Аԥснынтә рқыҭақәа ирыхцаны ианааргоз, рырахә рыманы Шрома шыҟаз ианааи, асқьарцәа рыхҭарԥа шкәакәақәа рхаҵаны, жәаҩык-жәохәҩык рҟынӡа рыҽқәа ирықәтәны амҩақәа кны ирыман. "Ишәаԥцаны ижәго арахә-ашәахә аӷбақәа ишәызрықәҵаӡом, икажьны шәцоит!", - анырҳәа, иаашанӡа иҷаԥшьеит еицыз зегьы, анаҩс рырахә абнара иларҵеит, уи нахысгьы жәохәымш инарзынаԥшуа амшын азааигәара итәан, издыруада ҳзымцакәа ҳаанзозар ҳәа", - абас, ианду лажәабжьқәа игәалаиршәон лмаҭа.
Аидын Аҩӡба излаиҳәо ала, иабду Аԥсны аӡбахә уамак далацәажәаӡомызт, еснагь акы дашьны даман, гәырҩа ӷәӷәак дшабылуаз убарҭан. Ус еиԥш иҟан иара иқәлацәагьы.
"Сандуи сабдуи рыԥсы анҭаз, ҳаҩнаҭаҿы аԥсшәа ада даҽа бызшәак ала ҳцәажәаӡомызт. Аҭырқәа бызшәала урацәажәаргьы лахь урҭон, "аҭырқәа бызшәа узымҵар ҳәа ушәома, узакәытә аԥсыуоузеи аԥсышәала умцәажәозар" ҳәа иҳацәҳауан, ԥхашьараны ирыԥхьаӡон, аԥсшәа умҳәар руӡомызт. Уажәы сара сыхшара аԥсшәа цқьаны ирзымҳәозаргьы, ибзианы еилыркаауеит. Ашколқәа рахь ианца, иреиҳау аҵараиурҭақәа ианырҭала аҭырқәшәахь иаго иалагеит", - ҳәа азгәеиҭоит Аҩӡба.
Ҭырқәтәылантәи Аԥсныҟа ԥсшьара ҳәа ҳџьынџьуаа хәыҷкәа ргәыԥқәа изныкымкәа рыԥсадгьыл ахь иаахьеит. Араҟа лабҿаба ирбарц рабацәа рабдуцәа зныҵыз адгьыл, рҩызцәеи дареи агәыбылра рыбжьаларц, рашьцәеи дареи реимадара аҽарҭбаарц, рыжәлантәқәеи дареи ааигәаны еибадырырц, рыԥсадгьыл ԥшӡа Аԥсны ихнахырц. Убас еиԥш, Аԥсныҟа иаахьоу ахәыҷкәа рхыԥхьаӡараҿы дыҟан Аидын иԥа Еффе Аҩӡба. Уижьҭеи ашықәсқәа цеит, иахьа Еффе дхаҵарԥысуп, 30 шықәса ихыҵуеит, арҵаҩы изаанаҭ ала аус иуеит ашкол аҿы.
"Дузџьа ақалақь иаҵанакуа Гәыма ақыҭа акәзар, ҳабдуцәа абна ашьапаҿы ишьақәдыргылеит, зықьҟа метра иҳаракыроуп. Аԥсны иахьҭыҵыз еиԥшыз ҭыԥк аҿы итәеит. Еиҳаракгьы Аҩӡаа роуп иҟоу, имаҷым иуԥыло аԥсуа жәлақәа: Џьыгәдараа (Хәарцкьиаа) Ҭыҟәаа, Саӷариаа, Аргәынаа уҳәа, иҟан ажәлазаҵәқәа иахьа иқәӡаахьоугьы. Ақыҭаҿы аӡәгьы иҭыԥ имҭиӡеит, иахьыҟазаалакгьы рыҩнқәа рышьаҭа еиқәдырхеит, аԥхынразы иаауеит, икармыжьӡеит", - иҳәеит Аидын Аҩӡба.
Аҩ-еишьцәа ирхылҵыз рахьтә иаанхаз Аидын Аҩӡба иоуп, иашьцәа хҩык рыԥсҭазаара иалҵхьеит. Ердынџь иашьа иԥацәа ҩыџьа ыҟоуп, изҳауеит Аидын иҵеира иацызҵауа иԥа Еффе Аҩӡба.
"Ҳқыҭақәа анаҳцәыӡ, ҳаԥсуарагьы ыӡуеит, ҳазланхо ҳнарылаӡ ҳцоит. Ҳқыҭақәа уажәраанӡа рыхьчара ахьҳалшаз ауп ҳаԥсы ҭакны изку. Ақыҭақәа рҿоуп ҳаԥсуара ахьынхаз. Ақалақьқәа рахь иагаз аҿар рыбызшәа рхашҭуеит, еилыркаауазаргьы изаламцәажәо иҟалоит. Дузџьа еиҿкаау аԥсуаа ҳкультуратә хеидкыла иҭаҩым уаҩ дыҟам. Рҭоурых, раԥсуара, ркультура иашьҭоуп аҿар. Абызшәа зегьы ирыцкуп, абааԥсы! Абызшәа рхамшҭроуп еизҳауа, мамзар аԥсыӡ аӡы зҵабаз ҳаҩызахоит", - ҳәа азгәеиҭоит Аидын Аҩӡба.
Дузџьа иаҵанкуа аҭыԥқәа рҿы 25 рҟынӡа аԥсуа қыҭақәа ыҟоуп, ҭыӡҭыԥла шәкы еиҵаӡам, иҟоуп ԥшьышә ҭӡы рҟынӡа ахьынхогьы, иаҳҳәозар Бычка захьӡу аԥсуа қыҭаҿы. Аидын Аҩӡба Аԥсныҟа салам ҳәо, иажәақәа абас ихиркәшеит:
"Аԥсуа дахьанаало Аԥсноуп. Анцәа иҳәаны амҩақәа ҽеила ихтыр, инеиуа-иааиуа рацәахар, арантә инеины уа инхо рацәаҩхоит. Аԥсны ҳаԥсы иаҳзалымхуа бзиа иаҳбоит!"
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ҭырқəтəыла, Белеџьықь иаҵанакуа Сарынч ақыҭаҿы инхон забдуцəа рџьынџь ахь ихынҳəыз Ҳақан Папба иеиҳабацəа. Ҳақан иабшьҭра Ҭырқəтəыла даара зыхьӡ нагаз уаан. Дара усҟантəи аамҭазы Ҭырқəтəылатəи аҳəынҭқарра напхгара азҭоз Қьемал-Мысҭафа Аҭаҭиурк идгылаҩцəан, ихьӡ зху амедалқəагьы ранашьан, ражəа акрыԥхылнадон, иуаа нагақəан.
"Сара сабдуцəа Аԥсны Ҵабал иҭыҵқəаз иреиуоуп. Изларҳəо ала, Аԥснынтə усҟан Папбақəа Ҭырқəтəылаҟа ирыцыхҵəаз аԥсуаа рхыԥхьаӡара 500-ҩык инареиҳауп. Усҟан ақыҭа ахьӡ азҭазгьы ишьақəзыргылазгьы сара сабду иаб иоуп. Иара Сулеиман ихьӡын, 123 шықəса ниҵит, даара дшəарыцаҩ бзиан, зхымҭа камшəақəоз дреиуан", - ҳəа ажəабжьҳəара дналагеит Ҳақан Папба.
Ҳақан Папба ихаҭа диит Анкара ақалақь аҿы. Иаб Гази Папба иусура аганахьала иқыҭа ааныжьны уахь диасыр акəхеит. Ҳақан иан Арӡынԥҳауп, Леман лыхьӡуп, лыԥшəмеи лареи аҵарадырра ҳаракы змоу ахшара рацəа рааӡеит.
"Ҳара ҳҭаацəара дууп, фҩык аишьцəеи хҩык аиҳəшьцəеи ҳаҟоуп, хашьцəа руаӡəк дҳаԥхахьеит. Ҳани ҳаби аҵарақəа ҳдырҵеит, еиуеиԥшым азаанаҭқəа ҳнапы рылакуп, иҟоуп азиндырратə усбарҭаҿы аус зуа, аҳақьым изаанаҭ змоу, аекономика аус иаҿу уҳəа. Саҳəшьцəа руаӡəк Англиа дынхоит, уаҟа аҭаацəара далоуп, лыԥшəма дҟабардоуп. Саб иԥсҭазаара далҵхьеит, сан лыԥсы ҭоуп, лықəрагьы такəы инаскьахьеит", - дҳацəажəон ҳџьынџьуаҩ.
Ҳақан Папба занааҭла механик-нџьныруп, абар уажəшьҭа шықəсқəак инарзынаԥшуеит Очамчыра ақалақь арацəа аус ахьадыруло афирмаҿы аус иуеижьҭеи.
"Сара зныкгьы сгəы меиҭасӡац Аԥсныҟа сахьааз. Сыззыԥшыз ари ахҭыс ҟалеит 2013 шықəса рзы. Ҩыџьа арԥарцəа сымоуп, руаӡəк Аҟəатəи аҩбатəи ашкол далгахьеит, Аԥснытəи аҳəынҭқарратə университет жəларбжьаратəи аизыҟазаашьақəа рҿы аҵара иҵоит, аиҵбы макьана ашкол дҭоуп, аабатəи акласс аҿы аҵара иҵоит. Аолимпиадақəа рҿы изныкымкəа аԥхьахəқəа игахьеит сԥа еиҳабы, даара сгəы еизнарҳауеит уи", - ҳəа азгəеиҭоит Ҳақан Папба.
Ҳақан Папба иԥшəмаԥҳəыс Ҟрымтəуп, ҭаҭар ҭыԥҳауп, аԥсуара аҵасқəа бзиа ибаны издызкылаз ԥҳəызбоуп, ԥсыуа ҭацак ишлықəнаго еиԥш лхы мҩаԥылгоит. Лысасдкылара зеиԥшраз иаразнак избарҭахеит уи аҽны дара ахьынхоз Маҷара аҳабла санаҭаа, лхы-лҿы еихаччо лчеиџьыка лнапы иқəыргыланы данысԥыла.
"Сара шьала-дала сшаԥсыуаз еиҳагьы агəра згеит сыԥсадгьыл ахь санаа амш инаркны. Саб иан Фаҳриа лыхьӡын, Беиаԥҳан. Сан лан Кəыџԥҳан, Хьымараса лыхьӡын. Урҭ рхаан иҟаз аамҭа даҽа аамҭан, хааралеи бзиабаралеи еибаркын, ргəы-рыԥсы иахылҵуаз раԥсшəа агьама хазын, урҭ аамҭақəа цəгьа ихьаазгоит. Ихьаазгоит иара убас сгəы ишаҭаху еиԥш аԥсышəала сахьзымцəажəо, избанзар ақалақь ду аҿы исызҳауан, рацəак аԥсшəа ахьумаҳауаз", - иҳəеит Ҳақан Папба.
Ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба акыр дазгəыдуны иазгəеиҭеит ишьыжьшара Аԥсынтəыла иахьалаго, ихəларагьы убас. Адоуҳамч ду инаҭоит Ҵабал ашьхақəа дырҿаԥшуа дахьынхо.
"Сыԥсадгьыл аҿоуп сыԥсы ахьҭоу, суаҩынаӡаны схы ахьызбо. Сара сусура аганахьала атəым тəылақəа рҿы аус зухьеит, атəым милаҭ срыланхахьеит. Узбекисҭан 23 шықəса сыҟан, убас еиԥш Ҟазахсҭангьы. Ашьыжьтəи аҳауа араҟа даҽакуп. Хəыцрашəкы санеимарымкуа ыҟаӡам. Зны-зынла сыхшыҩ аҟны иааиуа асахьақəа лабҿабоушəа исыдыскылоит. Издыруада сандуцəа сабдуцəа абни аҭыԥ аҿы инхозҭгьы, издыруада урҭ рыҽқəа ирықəтəаны абнаҟа имҩасуазҭгьы, издыруада рмаҵураҭаҭыԥ абнаҟа иҟазҭгьы, рылҩаҵə уантəи иҩеиуазҭгьы, издыруада?.." - игəҭахəыцрақəа ҳацеиҩишон Ҳақан Папба.
Иара зегь раԥхьа иргыланы иҭахуп ихшара ԥсыуа ҵасла иааӡазарц, рхатəы бызшəа рдыруазарц, араҟа рышьаҭа еиздырҳарц. Убри аҟынтə иазиӡбеит наӡаӡа иԥсадгьыл ахь иҭаацəа иманы даарц, иагьыҟаиҵеит. Дынхоит Гəылрыԥшь араион Маҷара аҳаблан, ҳҳəынҭқарра ахарџь ала ҷыдала ҳџьынџьуаа рзы идыргылаз анхарҭаҩнқəа руак аҿы.
Ҳазҭагылоу аамҭазы Гəылрыԥшь араион аҿы иҟоуп ф-ҳаблак ҳџьынџьуаа хьынхо, иааидкыланы дара 360 ҭӡы ыҟоуп. Маҷара аҳаблан акəзар, иҟоу аҩнқəа инарҷыданы, даҽа хыҩнык рыргылара иаҿуп, 150-ҭӡы ҳџьынџьуаа ахьынхаша. Уажəазы Маҷара иҟоу анхарҭа ҩнқəа рҿы 55 ҭӡы ыҟоуп.
"Сашьцəеи сареи ҳаибадырит, аибабара ҳабжьоуп. Ҳабдуцəа ирыхҭысыз шьарда ыҟоуп, иаҳдыруа аасҭа иаҳзымдыруа еиҳауп. Аҭоурых дыртəуп, иҭҵаалатəуп, уи уаҵəтəи ҳара ҳԥеиԥш ауп", - ҳəа азгəеиҭеит Ҳақан Папба ҳаиҿцəажəараҟны.
Аҳəаанырцə инхо ҳџьынџьуаа рзы Ҳақан Папба ииҳəо акоуп - зегь раԥхьаӡа иргыланы ирымазароуп агəаԥхара, анаҩс ицəырҵуа азҵаарақəа рыӡбара еиҳа имариоуп. Аԥсныдгьыл знык зшьапы ықəзыргылаз, знык араҟа аӡы иаҿыхəаз наӡаӡа датəнатəуеит, уи ус шакəу агəра игоит ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба.
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Шықəсқəак раԥхьа Шьамтəылантəи зҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь ихынҳəыз ҳџьынџьуаа рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп Маха Кəыџба лҭаацəа. Лыԥшəма шаԥсыӷуп, Маруан Ҳаӷбаџь-Сафарбеқь. Дара ҩыџьа ахшара рымоуп.
Зыӡбахə сымоу аҭаацəеи сареи ҳаибадырра џьашьатəшəа иҟалеит. Уи аҽны Маҷара аҳаблаҿы инхо ҳџьынџьуаа снарыҿцəажəарц сцеит. Урҭ рахьтə иҟан издырқəоз, иҟан ҿыц сзабадырқəаз. Адəаҿы ҳаидгыланы аицəажəара ҳшаҿыз, ҩыџьа аҷкəынцəа хəыҷқəа наҳавсит, нас иааҭгыланы иҳахəаԥшуа иалагеит.
"Шəызусҭцəада шəара?" - сҳəан снаразҵааит.
"Сара Шьамтəылантəи сааит,-иҳəеит руаӡəк, егьи: - Нхыҵ-Кавказынтə", -иҳəеит.
Шьамтəылатəи ҳаԥсуа ҳəыҷы иҩыза қəрала маҷк диеиҳабын, "аҩныҟа ҳара ҳахь шəымнеиӡои, аҩны сани саҳəшьеи ыҟоуп" иҳəеит урыс бызшəала. Саргьы ажəа исҭеит рыҩныҟа ҳамҩахымҵкəа сшымгьежьуаз. "Ус акəзар араҟа сышəзыԥшуеит", - иҳəан, иикыз ицыгə хəыҷы аауишьҭын, сааигəара дааины даагылт.
Адəаҿы сусқəа санрылга, аҷқəын хəыҷы снаицны иҩныҟа сынхалеит. Ашə снасит, аԥшəмаԥҳəыс Маха дҿаԥха-ҿаччо дааҳԥылеит. Заа сзабадырхьаз лԥа хəыҷы иналеиҳəеит сызусҭаз, нас иаразнак дыҩны изыԥшыз иҩыза хəыҷы иахь дылбааит. Аԥсшəақəа анааибаҳҳəа, ҳаиҿцəажəарагьы ҳналагеит. Лара лгəы иаланы иазгəалҭеит лхатəы бызшəала дахьзымцəажəо, аха аҵара дшаҿу.
"Шьамтəыла аԥсуаа рацəаҩны иахьынхоз Берҳаџьам ақыҭаҿы инхон сара сҭаацəа. Аибашьра иахҟьаны ҳаҩнқəа зегьы ҟəыбаса еилажьуп. Аԥсныҟа ҳанаауаз иаҳшəыз ҳцəамаҭəа ада аҩны акагьы ҳзалымгаӡеит. Сара сан Мазоҳ Асрие дедыгьын, араб бызшəа инаваргыланы ҳаҩнаҭаҟны иаҳҳəоз аедыгь бызшəа акəын, убри аҟынтə саԥсшəа хьысҳауп", - лҳəеит Маха.
Маха Кəыџба ҟазшьала даара иҭынчу, згəы ҭбаау, агəлара-азлара пату зқəу ԥҳəызбоуп. Аҩнтəи аусқəа акыр игəцаракны, лыхшара рнапы рыдкыланы дынхоит лыԥсадгьыл аҿы.
"Иҟалап, Аԥсныҟа ҳаара аибашьра иахҟьазар. Знык ҳаԥсадгьыл ҳшьапы анықəҳаргыла нахыс уажəаԥхьа абра ҳашԥанымхоз ҳəа хəыцра жəпакы сызцəырҵуа иалагеит. Аԥсадгьыл змам ауаҩы дхəаҽуп, уи еиҳагьы ианеилыскааз уажəоуп. Ҳазҭагылоу аамҭазы сҭаацəеи сареи ҳгəырӷьаҵəа ҳанхоит, ҳанаауаз икаҳҭəаз алаӷырӡ наунагӡа ҳахəаҽуаз џьысшьон, аха ус акəымхеит", - ҳəа азгəалҭоит ҳџьынџьуаҩ.
Маҷара аҳаблаҿы Маха Кəыџба лҭаацəеи лареи нхарҭа ҭыԥла реиқəыршəара ахахьы иагеит ҳџьынџьуаа рыԥсадгьыл ахь рырхынҳəразы Аҳəынҭқарратə еилакы.
"Ауаҩы ауаҩы изы дыхəшəуп. Ҳаԥсадгьыл аҿы инхо ҳауаажəлар убриаҟара ԥхаррала иаҳԥылеит, ҳхьаақəа зегьы ҳхадыршҭит. Ҳаигəылара бзиоуп, ҳаихаҵгылоит, досу излаҳалшо ала аус ҳуеит. Схəыҷқəа духеит, исыцхраауеит, аӡӷаб еиҳабы Ламар 14 шықəса лхыҵуеит, аҷкəын Омар 3-тəи акласс аҿы аҵара иҵоит, Аҟəатəи ашкол интернат дҭоуп", - лҳəеит Маха, аратəи рыԥсҭазаара дахцəажəауа.
Ииашаҵəҟьаны, Махеи сареи ҳаиҿцəажəара ҭырџьманра азызуаз лыԥҳа еиҳабы лакəын. Атəым бызшəақəа акыр дрызҟазоуп, лхатəы бызшəа акəзар, хымԥада аҭыԥ ҷыда ааннакылоит, есааира ицқьаны илҵарц дацклаԥшуеит. Аҩнаҭа аԥшəма иакəзар, аҽны дсықəымшəеит, аусура дыҟан.
"Ҳара Шьамтəыла ҳанынхоз иҟалап ҳаиҳабацəа ирхыргаз аҭоурых уиаҟара хырҩа аҳамҭозҭгьы. Уажəы уи акыр хьаас иҳамоуп, абазақəа ҳəа иҳашьҭан уаҟа зегьы. Уимоу, "Абаза" рыхьӡырҵон ииуаз асабицəагьы. Убриала атəым милаҭ ҳрылаӡҩарц ҳҭахымызт", - ҳəа азгəалҭеит Маха Кəыџба.
Маха Кəыџба дахьиз аҭаацəараҿы ахшара рацəа ирызҳауан. Быжьҩык аиҳəшьцəеи иашьаки ыҟан. Аԥсҭазаара убас еиԥш иҳəаақəнаҵеит, рызегьы атəым ҳəынҭқаррақəа рҿы инхоит. Иаҳҳəозар: Италиа, Германиа, Ҭырқəтəыла, Шьамтəыла. Урҭ зегьы иахьа излеигəныҩуа аҭелтə еимадара алоуп. Маха Кəыџба лоуп разҟыс изауз лабдуцəа рџьынџь ахь ахынҳəра. Агəыӷра лымоуп лаҳəшьцəеи лашьеи Аԥсныҟа иаартə еиԥш аҭагылазаашьа роуп ҳəа, насгьы урҭ рахьтə аӡəы идамхаргьы араҟа дынхартə-дынҵыртə дҟалап ҳəа.
Маха ажəа сылҭеит лхатəы бызшəа бзианы ишылҵалак лыгəҭахəыцрақəа еиҳа инарҭбааны исзеиҭалҳəарц. Аха, урҭ зегьы еидкыланы ирхылҵуа акоуп: "Аԥсны - сара сыгəҭыхоуп, сгəырӷьароуп, схьаауп, слахьынҵоуп", - лҳəеит.
Уи аҽны имҩаԥызгаз аиҿцəажəарақəа ирхылҵыз аԥхарра акыраамҭа исыцуп. Ҩаԥхьа ҳџьынџьуаа рҭоурых зҳəо адаҟьақəа ҿыц еихсыршəшəаанӡа. Маха Кəыџба лҭаацəеи лареи ирзеиӷьаҳшьоит аихьӡарақəа, рыԥсадгьыл аҟны аиҵыҵра, аизҳазыӷьара!
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Хадаратәла, аҩны, ашҭа, агәара реилыргара, ррыцқьараҿы (ацқьара аҟаҵаразы) аџьа збоз аԥҳәыс ахьлакәу аҟнытә, уи ԥсыхәа лымамызт аҩымсаг (аҳәымсаг) ада.
Аԥсуаа аҩымсаг ажәла ркижьҭеи акырӡа ҵуеит. Алаҵара аамҭа анааилак аџьықәреи аҩымсаги рыжәлақәа ааилаԥсаны амхаҿы иларҵон, ма аџьықәреи аԥхьа иларҵон, нас аҩымсаг алаҵаразы иазылхыз адгьыл ҽыҭ аҿы ажәла карыԥсон. Аҩбатәи авариант ҳара ҳҭаацәараҿы ахархәара аман.
Исгәалашәоит саныхәыҷыз саб амхы лаҵаны даналгалак, аҩымсаг алаҵаразы хазы иалкааны иҳамаз аҭыԥ аҿы ацәқәа нықәыргыланы ацәаӷәара далагон, сандугьы аҩымсаг жәла ҭаԥсо дишьҭалон. Аџьықәреи ҭагалара аамҭа анааилак, ишшәыр – шшәырӡа амхы иҭагылаз аҩымсаг шьапқәагьы ацҭаргалон. Анаҩс, санду урҭ еидкыланы, рахәыц жәпала еидҿаҳәаланы узлаԥссашаз аҩымсагқәа рылылхуан.
Афольклорист Цира Габниа Аҭара акыҭан ианылҵаз аҩымсаг иазку аҳәамҭа излаҳәо ала, ҽнак зны ҿыц еибагаз хаҵаки ԥҳәыски, ԥхны мшык азы, аҭакар анкацеиуаз еицны џьара ицон. Ианааԥса, шәшьырак иныҵатәеит. Ус ԥшак хааӡа иаасит. Даргьы рыԥсы ааивыргеит. Аԥҳәыс ҿа лгәы иаахәан: "Оҳ шьыр, шьыр, ушԥабзиоу, ушԥахаау," – лҳәеит (аԥшазы). Ахаҵа иаҳаз игәы иныҵаххын, "сара исеиӷьабшьо дарбан?" – иҳәан, дналхыбаан иԥҳәыс дишьит.
Ицеит акыраамҭа, ахаҵа иҟаиҵаз дахьхәит, иԥаҵа аужьны дџьабон, лнышәынҭра дҭаианы дыцәон. Ҽнак ԥҳәыс быргк диасны дышцоз, абри ахаҵа дгәалҭеит. Иҟалаз анеилылкаа, аҩымсаг ажәла илҭан абас иалҳәеит: "уԥҳәыс дахьжу абри ажәла лгәы иқәыԥсаны илаҵа, ианаауа иалҵуа ала уара угәнаҳа ухухуеит уԥҳәыс лҿаԥхьагьы, аҳәса зегьы рҿаԥхьагьы" ҳәа. Иаргьы убас иагьыҟаиҵеит.
Аҩымсаг иадҳәалоу ажәлар рыгәрагарақәа хыԥхьаӡарала имаҷым, иаагозар: аԥсуаа аҩымсаг ахьышьҭоу иахысуам, иаӷрагылом. Иахысыз дхәыҷызар изҳауам, изҳарц азы дааҳәны хынтә наҟ – ааҟ дахыԥароуп. Иаӷрагылом, избанзар "уашәиуеит" ҳәа рыԥхьаӡоит; аҩымсаг ахы ларханы икыддыргылом, икыдзыргылаз ахыхь изнарҵысуеит; амра анҭашәалак аҩны адәылԥссаара ҵасым, аԥара аҩны иҩналом, рҳәоит; дазусҭазаалак аҩнынтә џьара сцоит ҳәа амҩа дшынанылаз еиԥш "ишьклаԥссара ҵасым, дманшәалахом" рҳәоит; арахә аҩымсаг ала уасыр, ишарылоит; аишәа иқәушьыр, аҩны иамоу абарақьаҭра цоит; аҩны шуԥссо аӡәы ишьапы уахькьысыр, уааҳәны ашырҳәа хынтә уаӷрагылароуп, акәымзар "ҵасым, аҩнаҭаҿы алыԥсаа дҟалоит", - ҳәа лҳәо саҳахьан санду.
Аҩымсаг аҩны, агәара аԥссара адагьы, аҩнаҭа ацәгьа – мыцәгьа аҟәызыблаауа, алаԥш уацәызыхьчо, аԥсра хьазмырԥшуа, амагиатә мчы змоу маҭәаруп ҳәа аԥсуаа ахәаԥшуан.
Ан данындәылҵуаз ԥшқа дахьгараз агара аҩымсаг аҵалҵон, шьҭа "ихала дыҟам" аԥсхьыԥшык ыҟазар дахьчоит, аҩсҭаацәа иааигәа иаанашьҭуам, насгьы агара аҩымсаг ыҵазар, аԥшқа алаԥш икуам ҳәа иԥхьаӡоуп.
Убасгьы аԥсуаа ҳҟны аԥсы аҵыхәтәантәи имҩахь данынаскьаргоу иҟарҵо аритуал аҿы аҩымсаг рхы иадырхәоит. Аԥсы дандәықәыргалалак, аԥҳәыс цқьа, ма зхаҵа дыԥсхьоу аԥҳәысеиба, мамзаргьы згара иахыԥахьоу аҭыԥҳа аԥсы дахьдәылыргаз ауада дәыллыԥсаауеит, ианылыԥссо "аԥсра цеит, аҩны цқьоуп, иаанхаз бзазароуп" ҳәа хынтә илҳәароуп. Нас уи дызлаԥссаз аҩымсаг иԥсыз инышәынҭраҿы иганы иаанрыжьуеит, уаҳа аҩны иҩнаргалаӡом.
Ирласы – рласны аԥхыӡ бааԥсқәа збо, зыцәа ҭынчым, аԥсцәа иреиԥхыӡуа иалагаз рзы рыцәа арҭынчразы аҩымсаг хәыҷ ацәарҭа иаҵарҵон. Убри нахыс аԥхыӡ цәгьақәа ауаҩ имԥан иқәлом, уахьчоит ҳәа ирыԥхьаӡон. Абас иҟоуп аҩымсаг иадҳәалоу ҳажәлар рыгәрагарақәа.
Ҳаҭыр зқәу аԥхьаҩцәа! Иахьатәи ҳаамҭазы аҩымсаг лазҵо дыҟоума?, – ҳәа азҵаара шәызцәырҵуазар, уи аӡбахә ала анхацәа рҟны сахьынаҵааз, "Аџьықәреи иалаԥсаны ианыҟауҵо иаԥырхагахоит, иахаԥоит азы ҳаҟәыҵит. Хазы алаҵара ҳҭахым, аџьармыкьаҿы ахә цәгьам, иҟаҵаны ирҭиуеит, уаантә иаахәаны иаагоит. "Амариа ҳашьҭами!", – рҳәеит ҭакс иааԥышәыррчан.
Ҳаамҭазы уазусҭзаалакгьы зымхаҿы аҩымсаг лазҵо уҟазар, абарақьаҭреи абзиареи удкылазааит.
Зегьы ирдыруеит иарбанзаалак еишәачарак зымҩаԥысуам аҭамада ида. Дызусҭада аҭамада? Ҳаамҭазтәи ахәыцрала уи "аныҳәатә аниматорк" диҩызоуп – "ахәмарра шьақәзыргыло", амҩаԥгаҩ иус назыгӡо. Аха аԥсуаа ртрадициатә культураҿы аҭамада инаигӡо ароли иара ихаҭа истатуси акырӡа иҳаракны иршьон амҩаԥгара мацара адагьы.
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Аҭамада иалырхуа ауаҩы ари даараӡа пату зқәу аӡә иакәзароуп ижәлантәи дызланхо агәыла-азлеи рыҩнуҵҟа. Ҟарачы-Балҟартәи абызшәақәа рҟынтәи еиҭаугозар, ажәа "ҭамада" – "аиҳабы", "ахада" аанагоит. Убри аан ҭамадас иалырхуа хымԥада зықәра ыҟоу иакәны дыҟазар акәӡам, уи дҿаӡаргь ауеит, ихадароу – иара дызланхо рҟны имоу апату анаҩсгьы иажәаҳәатә ҟазара ауп.
Ачараҿы аҭамада далырхуеит актәи аныҳәаҿа "Анцәа улԥха ҳаҭ!" анааныркылалак ашьҭахь. Убри нахысгьы аишәачара амҩаԥгара иара идуп. Иара ачара иацу ақьабзқәагьы иара изин алоуп ишымҩаԥысуа, иара иазылихуа аамҭа инақәыршәаны. Аҭамада имазҵаакәа ацәажәарагьы аишәа ахыҵрагьы ҟалом. Аҭамада аныҳәаҿа анааникыло иажәа аҿаԥҽра патудароуп ҳәа иԥхьаӡоуп, зегьы ршьапы иқәгылан иӡырыҩуазароуп. (Иахьатәи ҳаамҭазы амикрофон дышҭацәажәогьы ибжьы аӡәгьы иаҳауам.) Аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы уаанӡеиԥш ажәлар зегьы ырӡырҩны аныҳәаҿа аанкылара иаҟәыҵит.
Аҭамадеи уи иҩызцәеи рҿаԥхьаҵәҟьа асасцәа надыртәоит дара-дара пату еиқәҵаны аныҳәаҿақәа ныркыларц азы. Егьырҭ ауаа еидтәалоу дара-дара аныҳәаҿақәа еибырҳәоит. Џьоукы, аныҳәаҿақәа реишьҭагылара иашьҭам, аҭаца дахьгылоу инеины аҵәцақәа ныркылоит. Иаахҵәаны иуҳәозар, зегьы хаз-хазы ирҭаху ҟарҵоит. Иҟалап уи азы акәзаргьы аԥсуа чарақәа ргьама зырцәыӡызгьы. Аԥшәмацәеи асасцәеи раԥсшәеибыҳәашьа, рыпатуеиқәҵашьа аӡәгьы дашьҭамызар, аҭамада иныҳәаҿақәа рҳәашьа иазымӡырҩуазар, нас иарбан ԥшӡароу, иарбан ҵасу ачара иазынхо.
Аҭамада ицәажәарала иааирԥшуеит ҭаацәарак, жәлантәык рҭоурых. Иааникыло ныҳәаҿацыԥхьаӡа ҭоурых маҷуп азуҳәар ауеит. Убасҵәҟьа асасцәа рганахьалагьы ицәажәо аиҳабы. Урҭ рыпатуеиқәҵара еиндаҭларак иаҩызан. Араҟа ихадараз заҟа ҵәыца ржәыз акәӡамызт, заҟа иԥшӡаны иахцәажәаз ауп. Итәаз ауаагьы урҭ раҵәцеимдашьа зҿлымҳарыла иазыӡырҩуан, ражәақәа гәныркылон. Ачараҿы иалху аҭамада ифункциа хадақәа иреиуоуп асасцәа (амаҟарацәа) ишақәнагоу рԥылашьа, пату рықәҵашьа, рымҩаԥгашьа.
Иахьа аҭамадаратә ҟазара аӡра ишаҿу убоит, уи инаигӡоз функциақәак иԥсахит иааԥхьоу амҩаԥгаҩ. Аишәачара амҩаԥгара аҟазара алаҟәхара ачара зегьы амҩаԥысшьа ашьхыцқәа реилалара еиԥшнатәуа иҟалеит, хаоск еиԥшхеит, аҵәца арҭәреи аҭыркәкәареи ада акы азнымхакәа. Иҟалалоит ачараҿ имтәакәа аԥара ҭаҩны ианцогьы, мамзаргьы инеиуагьы изызнеиз аныҳәа иазҿлымҳаны акәымкәа, баша акрыфараз инеиуа дубап.
Иҟаҵатәузеи ачара ахаҿра аргьежьразы? Ари азҵаара аҭак аҟаҵаразы уи ахаҿра еилазго арбану еилкаатәуп. Аԥхьа игылазар ҟалап ачарахь иааԥхьоу ауаа рхыԥхьаӡара арацәара, армыцхәра.
Анаҩс, аҭамада ироль уаанӡа ишыҟаз еиԥш ашьҭыхра, иара убас асасцәеи аԥшәмацәеи ирыбжьоу аԥҟарақәа разгәаҭара. Акәымзар баша қьафурҭак иаҭаан крыфа-крыжә ицаз уакәны уаанхоит, уахьыҟаз чаразу, даҽа усмҩаԥгатәк акәзу узымдыруа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Аԥсаатә, аԥсатәааӡара уаназхәыцуа аԥсуа қыҭақәа уи аганахьала еснагь атрадициа бзиақәа рыман, ҭӡыцыԥхьаӡа акәты, ашәишәи, акәата, аҟыз иреиуоу аԥсаатә рзанын, ирзануп иахьагьы.
Иахьагьы аԥҳәыс лбеиара, лбарақьаҭра, лымаашьара иадыргоуп лашҭа иҭоу аԥсаатә. Насгьы акыр узцәыԥхашьо сасык дануҭаалак, аԥшәмаԥҳәыс кәтык ахәда ахҵәара анылзымгәаӷь хьымӡӷуп ҳәа иԥхьаӡоуп. Аҭаацәарақәа рҿы аԥсаатә шьны иахьырфо адагьы ирҵо акәҭагь, еиҳараӡак ахьара анрыцәмаҷу ижәны, мамзаргьы иџьны ирфоит цыфак аҳасабала.
Иара убас, ичаразааит, иԥсхәразааит иҟаҵоу аишәа зхарҭәаахом аԥсаатә ажьы анықәым, еиҳараӡак -акәтыжь. Нас ҳәара аҭахымкәа ас еиԥш хәарҭара зланы иҟоу аԥсаатә ранҵара, рааӡара, рырмарымажара апроцесс иахылымҿиаар залшомызт еиуеиԥшым ажәлар разгәаҭарақәа. Ҳрызхьаԥшып урҭ:
Аԥсаатә ирызку жәлар разгәаҭарақәа.
Ажәлар разгәаҭарақәа ирнубаалоит аҩнатә ԥсаатәқәа реиԥш егьырҭ аԥсаатәқәа рхаҿсахьагьы, иаагозар:
Арахә, аҩнытә ԥсҭтәқәа аҭыԥ ду ааныркылон аԥсуа ихныҟәгараҿы. Ԥсуаҵасла аԥсуаа арахә рҭиуан, иаархәон, урҭ раалыҵ – ахш, ахарҵәы, ашә, акәац аҭаацәа ргәы ҟазҵоз фатәын. Ҳрылацәажәап аԥстәқәа ирызку азгәаҭарақәа:
Аԥстәқәа ирызку жәлар разгәаҭарақәа.
Убасгьы рыӡбахә умҳәарц залшом абнатә ԥстәқәа (агыгшәыгқәа), урҭ шеишықәса раахижьҭеи иреишәарыцон, ркәац, рцәа рхы иадырхәон. Аԥстәқәа ирызку азгәаҭарақәагьы акык-ҩбак аазгоит:
АҞӘА, абҵара 28 - Sputnik. Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы аԥсҭбарақәа ҩба ҟалеит, ҳәа аанацҳауеит Аԥсны ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абҵара 18 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1946 шықәсазы ииз апациент. Иара акоронавирустә инфекциеи ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи иманы ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 19 рзы. Иақәнагаз атерапиа шызмҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит игәеисра аԥсыҽхара иахҟьаны абҵара 28 рзы, ашьыжь.
Иԥсҭазаара далҵит 74 шықәса ирҭагылаз даҽа пациентк. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит жьҭаара 26 рзы акоронавирус ицәа иаланы. Изымҩаԥыргоз атерапиа иахьмырԥшкәа, апациент иԥсҭазаара далҵит абҵара 27 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 67-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 56-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 7-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 34-ҩык апациентцәа, аӡәы иҭагылазаашьа уадаҩуп.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 45-ҩык апациентцәа. 43-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ҩыџьа рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5883-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3678-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 81-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ԥхынҷкәын 17- Sputnik. Турбаза аҭыԥ змаз ахысра далахәын ҳәа гәҩарас дҟаҵаны иаанкылаз Адгәыр Ҳаразиа иганахь ала аҩнытә баандаҩра ҳәа азыӡба аднакылеит Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа, аӡбаҩ Мараҭ Аҩӡба хантәаҩыс дызмаз аилатәараҿы, абри атәы аанацҳауеит Иреиҳаӡоу аӡбарҭа апресс-маҵзура.
Уаанӡатәи Аҟәа ақалақь ахада Адгәыр Ҳаразиа Турбаза аҭыԥ змаз ахысра далахәын ҳәа гәҩарас дҟаҵаны даанкылан. Иара иумҭа аҵанакуеит Аԥсны Ашьаустә закәанеидкыла ахәҭаҷ 105 ахәҭа 1 (гәҭакыла ауаҩы игәабзиара ааха аҭара), ахәҭаҷ 217 ахәҭа 1 (закәаншьаҭада абџьар аныҟәгара) инақәыршәаны. Алмас Шьаҟрыл ахәра ахьиуз ахҭыс ҟалеит ԥхынҷкәын 14, 2020 шықәсазы.
Ԥхынҷкәын 16 рзы иаанкылаз уаанӡатәи Аҟәа ақалақь ахада Адгәыр Ҳаразиа Аҟәа ақалақь апрокурор иақәшаҳаҭрала аҩнытә баандаҩра иҭазарц азыӡба аднакылеит.
Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа ақәҵара Аԥсны Иреиҳаӡоу аӡбарҭаҿы иахашшаар рылшоит аганқәа зегьы иара анрылаҳәаха ашьҭахь хымш рыҩныҵҟа.
Агәызҩара ззыҟоу ахаҿы ихара аӡбарҭа аӡбамҭа ишьақәнарӷәӷәаны азакәантә мчра анаиулак ашьҭахьынӡа ахара идым ҳәа дыԥхьаӡоуп ҳәа азгәанаҭоит Иреиҳаӡоу аӡбарҭа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 3 - Sputnik. Урыстәылаҟа амандаринақәа рекспорт асезон иалагазар 12 966 950 тонна ыҟоуп ҳәа аԥыза-министр Александр Анқәаб изеиҭеиҳәеит аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы Гурам Инаԥшьба. Абри атәы аанацҳауеит Аминистрцәа реилазаара асаит.
"Урыстәылатәи ҳколлегацәеи ҳареи апроблематә зҵаарақәа анеилҳарга ашьҭахь ацитрусқәа рекспорт шьҭыҵит, аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла аҳәаа иахыган 900 тонна 404 кьыла амандарина. Иахьазы амандаринақәа рекспорт асезон иалагазар 12 966 950 тонна ыҟоуп", - иҳәеит Инаԥшьба.
Аиԥылараан Аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы далацәажәеит аилак адәныҟаекономикатә усура, иазгәеиҭеит 2020 шықәсазтәи атауареикәыршара 23 миллиард 217 миллион мааҭ шартәаз. Убри аан аплан иарбан 25 миллиарди 430 миллион маҭ.
"Аплан ишарбаз аасҭа ҳаиҵахеит ҩ-миллиардки 187 миллионмааҭ рыла, аха 2019 шықәсатәи абри аамҭа ацифрақәа иреиҳауп", - иҳәеит Инаԥшьба.
Аилак ахантәаҩы ишиҳәо ала, аимпорт ахәҭа уаанӡеиԥш еиҳауп. Иара иартәоит 17 миллиарди 343 миллион мааҭ, аекспорт –5 миллиардки 900 миллион мааҭ.
Аилак ахантәаҩы дазхьаԥшны иҳәеит амаининг хархәагақәа ралагалара азин анаанкылаха ашьҭахь аҳәааҿы ишаанкыло 2462 ак амыругақәа.
Ашәахтәқәеи аизгақәеи рминистр Даур Кәырмазиа Александр Анқәаб изеиҭеиҳәеит жәеизамз рыҩныҵҟа аплантә рбагақәа раасҭа 11% еиҵаны аизгарақәа шымҩаԥго. Анагӡара 88,9% артәеит.
Рыпланқәа ирыцҵаны инарыгӡеит Тҟәарчал, Аҟәа, Очамчыра, Гәылрыԥшь араионқәа. Уаанӡеиԥш еиҵахоуп Гагра (65,8%) Гәдоуҭа (81,6%) араионқәа.
Кәырмазиа ишиҳәаз ала абҵарамзатәи аплан еиҵахара амам, абиуџьет иалагалоуп 199 миллион 743 нызқь мааҭ.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Акоронавирус апандемиа иахҟьаны иҟалаз афинанстә кризис иахьмырԥшкәа Аԥсны ақалақьқәеи араионқәеи 2021-тәи Ашықәс ҿыц ахьӡала идырԥшӡеит. Идыргылеит аԥсаӡқәа, ԥштәы рацәала еилаарцыруа алашарбагақәа рыла идырхиеит апаркқәеи ашҭақәеи.
Зегь реиҳа зымҽхак ҭбааз аусурақәа мҩаԥыргеит аҳҭнықалақь аҟны, ара аԥсаӡ хада адагьы, Ахақәиҭра ашҭаҿы идыргылеит илашо еиуеиԥшым афигурақәа, агирлиандақәа зехьынџьара икнарҳаит, иара убас ишьақәдыргылеит аҵаақәшьқьырырҭа, уи аҭааҩцәа маҷым.
Гәдоуҭа идыргылаз аԥсаӡ акәзар, гәдоуҭаа рыдагьы, егьырҭ араионқәа рҟынтәи уи аԥшӡара ихызхыз ҳуааԥсыра рацәаҩын. Сынтәа иара иарҭеит иҟаԥшьыз абант ду, аҵлагьы ԥштәы рацәала икәеицеит.
Афонҿыцтәи аԥсаӡ акәзар, лашарала зегь реиҳа убла хызкуаз акәхеит. Пицундеи, Гагреи, Тҟәарчали, Очамчыреи, Гали рҿгьы идыргылаз Ашықәс ҿыц асимвол хада ауаа ргәы ҟанаҵеит.
Гәдоуҭа абант ҟаԥшь ду аҭаны аԥсаӡ дыргылеит.
Афон ҿыц иҟоу асубтропикатә парк абас идырлашеит.
Афон ҿыц агәаны игылоу аԥсаӡ.
Афон ҿыц иҟоу асубтропикатә парк аҿы ацҳа еилаарцыруа алашарбагақәа иарҭеит.
Очамчыра агәаны игылоу ашықәсҿыцазтәи аԥсаӡ.
Гагра агәаны игылоу ашықәсҿыцазтәи аԥсаӡ.
Аҟәа Ахақәиҭра ашҭаҿы игылоу ашықәсҿыцазтәи аԥсаӡ.
Тҟәарчал агәаны игылоу ашықәсҿыцазтәи аԥсаӡ.
Гал агәаны игылоу ашықәсҿыцазтәи аԥсаӡ.
Гал амҩақәа лашарбагала иҩычоуп.
Гал агәаны игылоу ашықәсҿыцазтәи аԥсаӡ.
Пицунда игылоу ашықәсҿыцазтәи аԥсаӡ.
Акоронавирустә инфекциа алаҵәара ацәшәаразы аԥкыратә уснагӡатәқәа шалагалоугьы Аԥсны аныҳәатә гәалаҟазаара аԥырҵеит. Акаҳуажәырҭақәеи адәқьанқәеи арԥшӡагақәа рыла иҩычоуп. Ахақәиҭра аштаҿы иргылоуп аԥсаӡ, иаартуп апавильонқәа, зыҟны акаҳуа, ачаи, ахаа-мыхаақәа раахәара ахьалшо.
Аҟәа ақалақь ахадара Ахақәиҭра ашҭаҟны идыргылеит аекран ду, аҭааҩцәа идырбалахоит аныҳәа иадҳәало амультфильмқәеи афильмқәеи. Иара убас иаартуп аҵааҵәҟьа иалху аҵаақәышьқьырырҭа, аҭбаареи ауреи 20-20 метра иҟоуп.
Акоронавирустә инфекциа алаҵәара ацәшәаразы аԥкыратә уснагӡатәқәа шалагалоугьы Аԥсны аныҳәатә гәалаҟазаара аԥырҵеит.
Ахақәиҭра аштаҿы иргылоуп аԥсаӡ, иаартуп апавильонқәа, зыҟны акаҳуа, ачаи, ахаа-мыхаақәа раахәара ахьалшо.
Витрины магазинов тоже готовы раздавать новогодние подарки – скидки.
Аҟәа ақалақь ахадара Ахақәиҭра ашҭаҟны идыргылеит аекран ду, аҭааҩцәа идырбалахоит аныҳәа иадҳәало амультфильмқәеи афильмқәеи.
Аԥсаӡ иадгыланы, гәаларшәагас, афотосахьақәа ҭырхуеит хәыҷи-дуи.
Аԥсшьарҭа аамҭа бзиа- ашықәс ҿыцазтәи аныҳәақәа.
Аниматорцәа ахәыҷқәа дырлахҿыхуеит
Акаҳуажәырҭақәеи адәқьанқәеи арԥшӡагақәа рыла иҩычоуп.
Афотосахьақәа рҭыхра маншәалоуп асыц азааигәара. Аӡәырҩы уи ԥыршәахьеит.
Аныҳәатә гәалаҟазаара уныԥшоит ақаҳуажәырҭа "Мухус" аҟны
Ахақәиҭра ашҭа акыр иԥшӡоуп.
адәқьанқәа арԥшӡагақәа рыла иҩычоуп.
Ашықәс ҿыц иазыԥшуп хәыҷи-дуи
Аԥсны - амшын иаԥну тәылоуп, уи адагьы хыԥхьаӡара рацәала аӡиасқәа алсуеит, урҭ ирҭоуп акалмаҳа уҳәа реиԥш иҟоу еиуеиԥшым аԥсыӡ хкқәа, ааԥынразы аӡиасқәа амшын иахьалало амшын ԥсыӡқәагьы ҭалоит.
Аԥсны иқәынхо ажәлар аԥсыӡкра ажәытәӡаахыс рнапы шалакыз дырҵабыргуеит антикатәи аамҭа иаҵанакуа археологиатә ԥшаахқәа. Урҭ рыбжьара иҟоуп ҳера ҟалаанӡа IV азқьышықәса иаҵанакуа кистриктәи анеолиттә маҭәарқәа ирхыԥхьаӡалоу аԥсыӡкыгатә каҭақәа рзы аҳаҵаҳәақәа (грузило).
Иахьагьы Аԥсны имаҷҩым аԥсыӡкра бзиа избо ауаа. Дара амшын аҿеиԥш, атәыла аӡиақәеи аӡиасқәеи рҿы аԥсыӡ ркуеит. Аԥсны аӡқәа ирҭоу аԥсыӡқәа иреиуоуп: аидыԥсала (кефаль), апҟыш (карп), аԥашәԥсыӡ (сом), ашәиаҟ (камбала), аҵыхәшәыгә (ставрида), амшынеиқәатәи амшынла (черноморский катран), аҭкәицар (карась), агәыҵаԥшь (барабулька), акамшьиа (хамса), аӡиастә калмаҳа (речная форель), колхидатәи аԥаҵақьиа (колхидский усач), кавказтәи аӡыжьԥсыӡ (кавказский голавль), ацеицеи (уклейка), аҭрыс (быстрянка), ақырцал (плотва) уҳәа ирацәаны.
Абас ауп Аҟәатәи аԥшаҳәаҿы аԥсыӡкыҩцәа шеизо, аԥсыӡ бзианы ианааиуа.
Аԥсыӡкыҩцәа ргәы хыҭхыҭуа иазыԥшуп рыҵәгәыр аԥсыӡ анбаҿашәо ҳәа.
Абри акәзар ҟалап зегь реиҳа аԥсыӡкҩы дзыргәырӷьо
Знык ала аҵәгәыр иаҿашәар ҟалоит ҩба-хԥа ԥсыӡ
Аӡәи-аӡәи еицлабны аԥсыӡ ркуеит, анаҩс аԥсыӡ агьама хаагьы шырзыԥшу дырны, еиҳагьы ргәацԥыҳәоит.
Аԥсыӡ ркуеит аӡиа Риҵа аҟынгьы
Аԥсны аԥсыӡкра аҿиара аман ижәытәӡатәиу аамҭақәа раахыс
Уи абиԥарала еимырдоит.
Ахәыҷқәагьы ԥсыӡ дук ҳкыроуп ҳәа рҽадцаланы иаҿуп рус.
Ԥсыӡкра уанцо иақәнагоу амыругақәа зегь умазароуп.
Аԥсыӡ иара убас иркуеит акаҭақәа рхархәарала.
Аԥсны иркуа аԥсыӡ рҭиуеит аџьармыкьақәа рҿы.
Иҟоуп ԥсыӡкра ашьыжь шаанӡа ицо.
Иара убас аԥсыӡ рыҵәгәыр иаҿашәоит ҳәа алашьцара иаарымнахаанӡа иԥшу.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ажьырныҳәа 12 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа акоронавирус-чымазара далҵит ҳәа аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
Аслан Бжьаниа ПЦР-тестқәа ҩба дырхыжьын COVID-19 имоу имаму ашьақәыргыларазы. Атестқәа ишьақәдырӷәӷәеит ачымазара ицәа ишалҵыз.
Аҳақьымцәа иабжьыргеит инагӡаны дшьақәгылаанӡа иофициалтә резиденциаҟынтә иусура мҩаԥигаларц.
Ԥхынҷкәын 27 рзы Аслан Бжьаниа аҿкычымазара акоронавирус шидбалаз еилкаахеит. Аҳәынҭқарра ахада иҟны иҟоу аусбарҭа аиҳабы Атәыла ахада игәабзиара ҭышәынтәалоуп, иахәҭоу ахәышәтәра иоуеит, инапынҵақәа адистанциала инаигӡои ҳәа адырра ҟаиҵеит.
Абри ашьҭахь, аԥыза-министр Александр Анқәаб акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 ицәа иалоуп ҳәа адырра ҟалеит ԥхынҷкәын 30 рзы. Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб Гәдоуҭатәи аковидтә хәышәтәырҭахь днаган. Ажьырныҳәа 7 рзы Александр Анқәаб ихәышәтәразы Урыстәылаҟа ишьҭра ахәҭоуп ҳәа рыӡбеит еиуеиԥшым ахырхарҭақәа рҳақьымцәа рконсилиум ашьҭахь, ичымазара аҽарӷәӷәара аҽацәыхьчаразы. Аҳақьымцәа ирыԥхьаӡеит, Анқәаб иҭагылааашьа бжьаратәуп, аха интенсивла ахәышәтәра иҭахуп ҳәа. Ажьырныҳәа 8 раахыс иара иҽихәышәтәуеит Урыстәыла Афедералтә медико-биологиатә маҵзура ахәышәтәырҭаҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Импыҵaхaлоу Аҧсны Агәабзиарахьчара аминистрра аинформациа ала, иҳаҩсыз уахи-ҽни рыла Аҧсны атерриториаҿ aкоронaвирус азы атестқәа рзыҟарҵеит 386 -ҩык, урҭ рҟынтә 116-ҩык aкоронaвирус рыдбалан.
Импыҵaхaлоу Аҧсны ахәышәтәырҭақәа рҿы ишьҭоуп 117-ҩык апациентцәа, урҭ рҟынтә 28 -ҩык рҭагылазаашьа цәгьоуп.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿ рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа – 1961-и 1964-и шықәсқәеи рзы ииз ахацәеи 77 шықәса зхыҵуаз ԥҳәыски.
Импыҵахалоу Аҧсны aкоронaвирус ирыдбалан 5 558-ҩык aуaaҧсырa, ачымазара иалҵхьеит 3 630-ҩык, 73-ҩык иҧсит.


АҞӘА, абҵара 24– Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Ареспубликатә унитартә наплакы "Амшынеиқәафымцамч" абҵара 16-23 рыҩныҵҟала 85 маининг ферма русура ааннакылеит ҳәа Sputnik иазаанацҳаит анаплакы апресс-маҵзура.
Ари аамҭала афымцамч иаҿыхын 46 265 киловатт згоз, закәаншьаҭада аҳақәа ирҿаԥшьыз ахархәагақәа.
Гагра араион - 7380 киловатт, Гәдоуҭа араион – 4450 киловатт, Аҟәа араион – 4550 киловатт, Аҟәа ақалақь – 7160 киловатт, Гәылрыԥшь араион – 5605 киловатт, Очамчыра араион– 8420 киловатт, Тҟәарчал араион – 7900 киловатт, Гал араион– 800 киловатт.
Апарламент аилатәараҿы "Амшынеиқәафымцамч" аиҳабы Михаил Логәуа иазгәеиҭеит амаинерцәа русура 2021 шықәса лаҵарамзанӡа, ЕгрыГЕС аремонтқәа хыркәшахаанӡа иаанкылатәуп ҳәа.
Ашәахьа, абҵара 23 рзы Аԥсны Апарламент аилатәараҿы ақәҵара аднакылеит, уи инақәыршәан Аминистрцәа реилазаара иабжьган ЕгрыГЕС аремонт иалгаанӡа амаининг ахархәара азин ԥкызарц.
Аԥсны иахьаҵанакуа аамҭа-аамҭала афымцалашара арцәара иалагеит абҵара 15 инаркны. Усҟан алашара дырцәалон уахыки-ҽнаки рыла хынтә. Абҵара 21 инаркны Аԥсны иахьаҵанакуа афымцалашара арцәара аграфик дыркьаҿуа иалагеит. Уи инақәыршәаны афымцалашара дырцәалоит уахыки-ҽнаки рыла ҩынтә ҩба-ҩба сааҭ.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аҳәба амаинингтә фермақәа ралкаара азы: ари аус аҟны ауагьы -аҭынхагьы дҟамлароуп
Жәымзы рыҩныҵҟа Аԥсныҟа иааргахьеит 43 нызқь ак амаинингтә хархәагақәа
"Сусура абжьааԥны еиԥшымкәа иацлеит, аха уи уаргәырӷьартә иҟам, амҿы ҳҭииндаз ҳәа мацара акәым ҳшыҟоу, аԥсабара ахьчарагьы ҳуалуп. Алашара ҵыԥхгьы ибзиамызт, аха сынтәа аҭагылазаашьа еиҳагьы еицәахеит, ауаагьы уи апроблема шыҟалоз дырны заа аӡынра рыҽдырхеит. Сынтәа цәыббрамза инаркны амҿы аҿаҵара иалагахьан хыԥхьаӡара рацәала. Сара схала амҿы аиқәыршәара саҿуп. Аҭел исзасуеит ишырҭаху, шаҟа рҭаху рҳәоит. Еиҳарак ауаа ирҭаху ахьацоуп, уи ибзиан ибылуеит, аршьшьарагьы усҟак ицәгьам. Ашәгьы иазҵаауа дыҟоуп, ал усҟак ирҭахым. Амҿы ылысхуеит Кәтол абнақәа рҿы. Ажәытәан Кәачара ауаа ахьынхоз уажәы иахьҭацәу абнақәа ахиааны иҟоуп. Ҿыц игылоу аҵла ԥаҳҟаӡом, иажәхьоу роуп. Ахьаца ашьапы хаҳҵәаӡом, ажәытәан еиԥш икаҳҿоит хыхь-хыхь, нас амахәҭақәа ҿыцқәа аауеит, анаҩс 3-4 шықәса рышьҭахь еиҭа иԥаҳҟартә иҟалоит. Еиҳарак амҿы Аҟәа ақалақь аҿы инхо роуп иаҿазҵо", - ҳәа еиҭеиҳәеит Енвер Қәаранӡиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 24-Sputnik. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгараҭара ахантәаҩы Леван Мебониа.
"Аҟазауаа аусурақәа ирылагахьеит, уажәы аидҳәалақәа ашьақәыргылара иаҿуп- аимадара, афымцалашара анашьҭра, атехника аргылара. Уаҵәашьҭахь адгьылкылҵәареи, ацемент ықәырҭәареи ҳалагоит", - иҳәеит иара.
Мебониа иажәақәа рыла, аремонт ҟаҵаҩцәа ргәыԥқәа х-сменакны ишоуп, дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит, рҽырыԥсахлоит. Аусурақәа ирылахәуп ҩышәҩык аусзуҩцәа.
"Урҭ анџьнырцәа, адгьылкылҵәаҩцәа, ацемент ықәырҭәаҩцәа, амеханикцәа, афымцазҟазацәа уҳәа. ҳусутә рацәоуп. Ихадароу аусурақәа ируакуп- атоннель бетонла иахьыҟаҵоу ацемент ықәырҭәареи адгьылкылҵәареи роуп, уи азы иахәҭоу атехника ргылоуп. Ҭыԥқәак рҟны ажәытә бетон ықәганы аҿыц ҭарҭәахоит", - азгәеиҭеит Мебониа.
2021 шықәса мшаԥымза анҵәамҭанӡа астанциаҿы имҩаԥыслоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргылара. Ҩ- километраки бжаки иҟоу ахәҭа аремонт азутәуп. Зынӡа атоннель аура 15 километра иҟоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ажьырныҳәа 7 - Sputnik. COVID-19 зыдбало Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб ихәышәтәразы урыстәылатәи ахәышәтәырҭахь ддәықәҵахоит. Абри атәы аанацҳауеит аминистрцәа реилазаара асаит.
Александр Анқәаб ихәышәтәразы Урыстәылаҟа ишьҭра ахәҭоуп ҳәа рыӡбеит еиуеиԥшым ахырхарҭақәа рҳақьымцәа рконсилиум ашьҭахь, ичымазара аҽарӷәӷәар аҽацәыхьчаразы.
Аҳақьымцәа ирыԥхьаӡоит, Анқәаб иҭагылааашьа бжьаратәуп ҳәа, аха интенсивла ахәышәтәра иҭахуп.
Александр Анқәаб акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 ицәа иалоуп ҳәа адырра ҟалеит ԥхынҷкәын 30 рзы, ажьырныҳәа 4 рзы иара Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа дҭашәеит. Аминистрцәа реилазаара апресс-маҵзура ишаанацҳауаз ала, аԥыза-министр иҭагылазаашьа ҭышәынтәалан, аицәахара иаҿӡамызт, аха ахәышәтәырҭаҿы ихәышәтәра иацҵатәын.
Уаанӡа, ԥхынҷкәын 27 рзы Аслан Бжьаниа аҿкычымазара акоронавирус шидбалаз еилкаахеит. Аҳәынҭқарра ахада иҟны иҟоу аусбарҭа аиҳабы Алхас Ҷолокәуа Sputnik ишаиҳәаз ала, Атәыла ахада игәабзиара ҭышәынтәалоуп, иахәҭоу ахәышәтәра иоуеит, инапынҵақәа адистанциала инаигӡоит.
Ажьырныҳәа 6 рзы иҟоу адыррақәа рыла, аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 9465-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 7196-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 136-ҩык.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан, Гагра араион аӷа инапаҵаҟа ианыҟаз, аԥсуа еибашьцәа жьҭаарамзанӡагьы аиҿахысрақәа, ажәыларақәа мҩаԥыргон. Амчқәа ахьеиҟарамыз инамаданы аоперациа хаданӡагьы ҳганахьала аԥсҭбара ҟалон. Имаҷҩымызт ихәны аҭҟәара иақәшәозгьы. Урҭ рыԥсы шҭаз, ақырҭцәа Жәаҩакәаратәи аиҩхааҟны ирҳәацәаны, гыгшәыграла иҭадырхон.
Убасҟан, аиҩхаа алаларҭаҟны инхоз аурыс бырг Николаи иԥшәмаԥҳәыс Евдокиеи Губариоваа лабҿаба ирбеит автомат ала иреихсуа, рыԥсахәага шҭаз абылтәы рықәҭәаны амца шрыцрарҵоз. Аԥҳәыс уи иахырҟьаны лыпсихика кәадахеит. Николаи иакәзар, изыгәаӷьуамызт ишьыз рыԥсыбаҩқәа ус рааныжьра. Дкылԥшны, ақырҭцәа цазшәа анибалак, абнатә ԥстәқәа рылакьысаанӡа аԥсцәа ижуан.
"Снапала быжьҩык анышә иамаздеит. Руаӡәы ибзианы издыруаз Аркади Пасаниа иакәын", - игәалашәоит иахьа 85 шықәса ирҭагылоу Николаи Губариов.
Абырг иажәақәа рыла, аҭҟәацәа ргәаҟны рыԥсҭазаара иалызхуаз анаркоманцәа ракәын. Аԥсыжразы даннеиуаз зехьынџьара агәырқәа иԥыхьашәон.
Гагра аӷа даналцаха, Николаи Губариов аҭаацәарақәа аԥсыҵхра анымҩаԥыргоз дрывагылан, идирбон доусы анышә дахьамаидаз.
Иахьа, жьҭаара 6 рзы, Гагра араион ахақәиҭтәра амш аҽны, Жәаҩакәаратәи аиҩхааҟны гыгшәыграла ишьыз аибашьцәа Вадим Чамагәуеи, Аркади Пасаниеи, Григори Гәынбеи, Георги Ҳалуашьи, Витали Ақырҭааи, Нодар Адлеибеи ргәалашәара ахьӡала араҟа иаартын ахаҳә.
Ашәҭшьҭаҵара аофициалтә церемониа иалахәын аибашьра аветеранцәа, иҭахаз рҭаацәа, араион Ахадара.
"Абраҟа ишьыз ҳашьцәа еиҳабацәа иахьа рыԥсы ҭаны иҳавагылазҭгьы, ирылшоз рацәахон Аԥсны ԥхьаҟа агараҿы. Рыуацәеи рҭынхацәеи шәахь схы нарханы ишәзеиӷьасшьоит рымшра шәзынхарц, агәра шәсыргоит арҭ аҵеицәа хьӡырҳәагақәа рыхьӡ кашәара шақәым", - иҳәеит Гагра араион Ахадара аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Алхас Барцыц.
Иара убас ахаҳә аартра иалахәыз Николаи Губариов иахь ихы нарханы аџьшьара ииҭеит ихатә ԥсҭазаара ашәарҭара иҭаргыланы, ақырҭцәа дызҿыз иҵхны ишишьҭашәарацозгьы аԥсуа еибашьцәа рыԥсыбаҩ рҭаацәа рзы иахьеиқәирхаз. Гагра араион Ахадара рыхьӡалагьы ианеишьеит аԥаратә ҳамҭа. Николаи Павел-иԥа Гагра араион аӷа имацәаз ианҭакыз иааирԥшыз агәымшәаразы Аԥсны атәылахьчара аминистрраҟнытә ианашьан амедал. Гагра Араионтә еизара ахантәаҩы Асҭан Агрба аҳаҭыртә шәҟәы иаҭәеишьеит.
Гагра араион ахақәиҭтәра иалахәыз Нодар Адлеиба Ԥсахара ақыҭан аӷацәа иҭадырхаз БРДМ дақәтәан. Иара иҭаацәа аибашьыгатә машьына дҭаблит ҳәа, иитәны ирбаз абласаркьа уҳәа маҭәарқәак ганы иржит. Аамҭакы ашьҭахь ауп ианеилыркаа уи иԥсыбаҩ Жәаҩакәаратәи аиҩхааҟны ишблыз.
Ахаҳә аартра иаҭааз аибашьҩы иашьа гәакьа Анзор Адлеиба ари агәалашәаратә ус иахаҵгылаз Гагра араион Ахадареи, Араионтә еизареи, ауаажәларреи иҭабуп ҳәа реиҳәеит. Раԥхьаҟа аҭынч ԥсҭазаареи, анасыԥ лашеи рзеиӷьеишьеит.
"Иахьа, абри аҭыԥ аҿы ахаҳә анызба, ҩаԥхьа ацәыӡ иацу ахьаа снырит. Саҭашәымҵан, аха сылаӷырӡ сзынкылом. Ари нахыс Аԥсны абзиарақәа ҟалааит. Ахысра ҟалозаргьы аԥа иира иазкхааит", - лҳәеит аиҩхааҟны иҭархаз Аркади Пасаниа иԥшәмаԥҳәыс Аза Лакәарԥҳа-Пасаниа.
Жәаҩакәаратәи аиҩхааҟны иргәаҟны ишьыз аибашьцәа ргәалашәара иазкны ишьақәыргылоу ахаҳә иахьанахыс даҽа ҭоурыхтә хҭыск арҵабыргуеит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Ажьырныҳәа 25-нӡа Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҟны акарантин рылаҳәоуп, иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иахҟьаны, абри аҩыза аӡбамҭа аднакылеит аректорат, абри атәы Sputnik иазааицҳаит апресс-маҵзура анапхгаҩы Џьамбул Инџьгьиа.
Инџьгьиа иажәақәа рыла, ашықәс алагамҭазы COVID-19 рзышьақәырӷәӷәан аӡәык-ҩыџьак арҵаҩцәа. Астудентцәа рҟынтә аҿкычымазара ӡәыр рцәа иалу иаламу аилкаара иаҿуп.
2020 шықәсазы атәылаҿ иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа инадҳәаланы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет анапхгара аҵараиурҭа аҭалара аԥҟарақәа рыԥсахит. ААУ аректор актәи ихаҭыԥуаҩ Виктор Маланӡиа иажәақәа рыла, ауниверситет ахь ԥышәарада абитуриентцәа рыдыркылеит. Аԥышәаратә сессиа ашьҭахь еилкаахоит хәыда-ԥсада аҵара зҵои, аҵара ахә зшәалои.
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа инапы аҵаиҩит 2021 шықәса жәабранмза 10 рҟынӡа ауааҧсыра акоронавирустә ҿкы COVID-19 рацәыхьчара иазку ауснагӡатәқәа ирыцҵазарц Адҵа.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Краснодартәи атәылаҿацә Адлер араионтә ӡбарҭа закәаншьаҭада Аԥсныҟа анаркотикқәа алазгалоз ахаҿы иганахьала аӡбамҭа аднакылеит, ҳәа аанацҳауеит Урыстәыла АШәМ Краснодартәи атәылаҿацә аҿы Аҳәаахьчаратә усбарҭа апресс-маҵзура.
Ахаҵа ахылаԥшра апункт ахь даннеи дгәарҭеит, иагьидырбалеит анаркотикатә маҭәашьарқәа, иаарԥшыз аилаҳәара иагәылан метадон (фенадон, долофин).
Иԥшааз аилаҳәырақәа иргәылыз аекспертиза мҩаԥган.
Атәылауаҩ ахара идҵоуп анырра ӷәӷәа ҟазҵо амаҭәашьар аконтрабандазы. 10 шықәсеи мызки аҭакра иқәҵоуп иӷәӷәоу арежим иатәу ариашаратә колониаҿы.
Аӡбарҭа аӡбамҭа амчра аиуит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ԥхынҷкәын 23 – Sputnik. Акультура-гәыҳалалратә фонд "Ашана" Анна Гәниаԥҳа лыхәышәтәразы аԥареизгара иалагеит. Ахәыҷы лыԥсихаматортә ҿиара ԥкуп.
Анна Гәниаԥҳа аԥстәқәа бзиа илбоит, активра лылоуп. Фымз анылхыҵуаз агрипп чымазара лыхьит. Лан Ксениа Иванова илбеит ахәыҷы лшьапы дышзықәымгылоз.
"Лшьапы дышзықәымгылоз анааба зынӡа дзымныҟәар ҳәа ҳшәон. Аҳақьымцәа рахь ҳдәықәлеит, амассажи агәырқәеи ҟаҳҵон, аха акгьы лмыхәеит. Анна лыкапан иацломызт, иаабац хәыҷык иеиԥш дызҳауамызт", - лҳәоит ан.
Ксениа еиҭалҳәеит Анна аҳәазарагьы шлылымшо. Дтәоит, дықәиоуп. Лара ҩыџьа аиҳәшьцәа еиҳабацәа лымоуп. Аха лчымазара иахҟьаны дызрыцыхәмаруам.
Анна лдиагноз анықәдыргыла ашьҭахь аҭаацәа афонд "Ашана" ахь инеиит ацхырааразы. Еизгаз аԥарақәа рыла Анна Гәниаԥҳа Москва Аҭҵаарадырра-практикатә Центр аҿы аҽазныкгьы аҽыхәышәтәра дахысит.
Уажәы лара аҩбатәи акурс дахысроуп. Аҳақьымцәа ражәақәа рыла дыбзиахар лылшоит. Лыхәышәтәра иаҭахуп 250 000 мааҭ. Аҭаацәа рзы ари ԥара дууп.
Ахәыҷы лыцхыраашьа адырра алшоит афонд "Ашана" аофициалтә саит аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 27 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 543-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 54-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ажьырныҳәа 25-26 рзы Аԥсны аковид-хәышәтәырҭақәа рҿы рыԥсҭазаара иалҵит фҩык апациентцәа.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ажьырныҳәа 26 рзы иԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа. 1931 шықәсазы ииз - идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц, иара убас идбалан зымҩасшьа бааԥсыз авирус-бактериалтә ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра. Иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз ахаҵа, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1950 шықәсазы ииз апациент, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит иҭагылазаашьа бааԥсны, ирԥҳақәа ачымазара акыр ирылаҽны. Апациент мызкы иназынаԥшуа иақәнагаз ахәышәтәра дахысуан, аха уи иахьмырԥшкәа иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 26 рзы.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа. 1950 шықәса рзы ииз апациент иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 15 рзы, 1946, 1948 шықәсқәа рзы ииз ҩыџьа апациентцәа - ажьырныҳәа 26 рзы. Урҭ рыхҩыкгьы акоронавирустә инфекциа адиагноз рзышьақәырӷәӷәан.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 118-ҩык, урҭ рахьтә 104-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 34-ҩык, ибжьаратәуп - 50-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 35-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 29-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 46-ҩык апациентцәа.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкычымазара рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
2021 шықәса ажьырныҳәа 1 азы зда ԥсыхәа ыҟам ауаҩы ихныҟәгага мызкы иартәеит 7 нызқьи 398 мааҭ.
"Аԥсны мызчарак ахыԥхьаӡара аилкааразы Урыстәыла Краснодартәи атәылаҿацә, Адыгатәыла ирымоу аметодика ҳхы иаҳархәоит ҳаргьы. Мызчарак иалоуп ауаҩы аԥсымышьҭыгазы иифараны иҟоу 35 хкы афатәқәа. Урҭ рыдагьы ааглыхратә тауарқәа, убасгьы алашара, ауадазы амаҵзуратә шәахтәқәа уҳәа. Арҭ зегьы еилаҵаны зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа идыртәо ахә ҟалоит. Афатәқәа ари ахә аҟынтәи 5 нызқьи 60 мааҭ дыртәоит, егьырҭ атауарқәа 1450 мааҭ, ашәахтәқәеи егьырҭ амаҵзуратә хшәаатәқәеи 887 мааҭ. Зда ԥсыхәа ыҟам мызчарак еиҵаны иҟамзароуп ауалафахәы. 2017 шықәсазы апарламент аҟны аџьаус азы азакәан ҿыц рыдыркылеит. Уаҟа иарбоуп ианар 1, 2018 шықәса инаркны мызчарак зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа иреиҵамзароуп ҳәа. Ус шакәгьы, иахьагьы иҟоуп зуалафахы мызчарак аасҭа еиҵоу", - лҳәеит Гогьиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Аҳәынҭстатистикаҿы ахныҟәгаратә минимум шьақәдыргылеит


АҞӘА, ажьырныҳәа 8 - Sputnik. Александр Анқәаб иахьатәи амш иалагӡаны, Гәдоуҭатәи ахәышәҭырҭаҟнытә даныиарг ашьҭахь аиҭагәаҭарақәа изымҩаԥган, абри атәы аанацҳауеит Аминистрцәа реилазаара апресс-маҵзура, иазгәарҭеит аԥыза-министр иҭагылааашьа бжьаратәуп ҳәа.
Уажәтәи аамҭазы Александр Анқәаб иахәҭоу ахәышәтра иоуеит, иҭагылазаашьа ҭышәынтәалоуп, иҽеим адинамика идбалам. Иԥсыԥ лагаҩагара бзиоуп, имацара иԥсыԥ еивигоит", - аҳәоит адырраҭара.
Александр Анқәаб ихәышәтәразы Урыстәылаҟа ишьҭра ахәҭоуп ҳәа рыӡбеит еиуеиԥшым ахырхарҭақәа рҳақьымцәа рконсилиум ашьҭахь, ичымазара аҽарӷәӷәар аҽацәыхьчаразы. Аҳақьымцәа ирыԥхьаӡеит, Анқәаб иҭагылааашьа бжьаратәуп ҳәа, аха интенсивла ахәышәтәра иҭахуп ҳәа.
Александр Анқәаб акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 ицәа иалоуп ҳәа адырра ҟалеит ԥхынҷкәын 30 рзы, ажьырныҳәа 4 рзы иара Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа дҭашәеит. Аминистрцәа реилазаара апресс-маҵзура ишаанацҳауаз ала, аԥыза-министр иҭагылазаашьа ҭышәынтәалан, аицәахара иаҿӡамызт, аха ахәышәтәырҭаҿы ихәышәтәра иацҵатәын.
Уаанӡа, ԥхынҷкәын 27 рзы Аслан Бжьаниа аҿкычымазара акоронавирус шидбалаз еилкаахеит. Аҳәынҭқарра ахада иҟны иҟоу аусбарҭа аиҳабы Алхас Ҷолокәуа Sputnik ишаиҳәаз ала, Атәыла ахада игәабзиара ҭышәынтәалоуп, иахәҭоу ахәышәтәра иоуеит, инапынҵақәа адистанциала инаигӡоит.
Ажьырныҳәа 6 рзы иҟоу адыррақәа рыла, аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 9465-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 7196-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 136-ҩык.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


АҞӘА, жьҭаара 6 - Sputnik. Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рминистр Даур Ақаҩбеи Шьамтәыла адәныҟатәи аусқәеи аџьынџьуаа русқәеи рзы рминистр, Шьамтәыла аминистрцәа рхеилак ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩ Уалид Аль Муаллеми аиҳабырабжьаратә еиқәшаҳаҭра рнапы аҵарҩит адипломатиатәии амаҵзуратәии паспортқәа змоу рзы авиза аԥыхразы. Абри атәы аанацҳауеит Аԥсны ААР асаит.
Аԥснытәи аделегациеи Уалид Аль Муалли аиԥылара рыман. Аиԥылараан ирылацәажәан ҩ-ганктәи аизыҟазаашьақәа, иаадыртуа Ацҳаражәҳәарҭа аҵак ду иамоу ртәы.
"Шьамтәыла акраамҭа аҩнуҵҟатәии анҭыҵтәии атерроризм иаҿагылан. Аиҳарак амчқәа ззырхоу жәларбжьаратә аренаҿы аполитикатә қәԥара амҩаԥгароуп. Тәылақәак, уаанӡа ҳаӷацәа адгылара рызҭоз, уажәы ҳаизыҟазаашьақәа рырбзиара рҽазыршәоит. Ҳара ҳажәлар уаҵәтәи рԥеиԥш бзиа ҳақәгәыӷуеит. Убри азы иаҳҭахуп аекономикатә терроризми асанкциақәеи рҿагылара амҩаԥгара", - азгәеиҭеит Уалид Аль Муаллем.
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ацҳаражәҳәарҭа аартра ацеремониа аҽалархәразы Шьамтәыла иҟоу Алхас Кәыҵниа зхадараҿы дыҟоу Аԥснытәи аделегациа идикылеит Шьамтәыла Аминистрцәа рхеилак ахантәаҩы Хусеин Арнус.
Кәыҵниа иазгәеиҭеит аԥснытәи аган шазыхиоу аиҳабырабжьаратә комиссиа аусура иаарццакны алагаразы акомиссиа аилазаара дырдырра.
Хуссеин Арнус иажәақәа рыла Шьамтәыла активла Аԥсни иареи рыбжьара адипломатиатә еизыҟазаашьақәа хра рыманы рымҩаԥгара иазыхиоуп.
Шьамтәыла Аԥсны ахьыԥшымра азханаҵеит, адипломатиатә еизыҟазаашьақәа шьақәнаргылеит 2018 шықәса лаҵара 29 рзы.
2020 ԥхынгәымза анҵәамҭазы Шьамтәылатәи Арабтә республика ахада Башар аль-Асад дидикылеит Аԥсны Аҳәынҭқарра азинмчра нагӡа змоу ацҳаражәҳәаҩ Баграт Хәытаба. Имҩаԥган аҳәынҭқарратә гәраргагатә шәҟәқәа реимдара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Ачымазара ҿкы иадҳәалаз аинформациатә усура, уи аҽазыҟаҵара, уи агәҽанызаара, аҳәынҭқаратә усбраҭақәа еиҿыркаауаз аусура зегьы аинформациала еиқәыршәатәын. Ачымазара ыҟоуп ҳәа ажурналистцәа аусурахь имнеиуа, рхы хьчара мацара иашьҭамызт. Дара рнапынҵақәа зегьы нарыгӡар акәын, уи иахылҿиаауаз ауадаҩрақәа ҳасаб рзуны. Ашықәс еихшьаала иазгәасҭарц сҭахуп, Аԥсны ажурналистцәа аус ахьыруазаалакгьы, аибашьра аамҭа шыҟаз еиԥш, аидгылара ҟаҵаны, аицхыраара ҟаҵаны ихадароу ахықәкы, ажәлар ирдырыц ирықәнагоу аинформациа рызнагараҿы даара аџьабаа рбеит. Акырӡа аусбараҭақәа русура аанкылан, аха зда ԥсыхәа амам ҳәа еиқәырыԥхьаӡо, урҭ рхыԥхьаӡараҿы аԥхьа игыламзар, рыгәҭаны игылан Аԥсны амассатә информациатә хархәагақәа", - еиҭеиҳәеит Ҳашыг.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Ажьырныҳәа 25-нӡа Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аҟны акарантин рылаҳәоуп, иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа иахҟьаны, абри аҩыза аӡбамҭа аднакылеит аректорат, абри атәы Sputnik иазааицҳаит апресс-маҵзура анапхгаҩы Џьамбул Инџьгьиа.
Инџьгьиа иажәақәа рыла, ашықәс алагамҭазы COVID-19 рзышьақәырӷәӷәан аӡәык-ҩыџьак арҵаҩцәа. Астудентцәа рҟынтә аҿкычымазара ӡәыр рцәа иалу иаламу аилкаара иаҿуп.
2020 шықәсазы атәылаҿ иҟоу аепидемиологиатә ҭагылазаашьа инадҳәаланы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университет анапхгара аҵараиурҭа аҭалара аԥҟарақәа рыԥсахит. ААУ аректор актәи ихаҭыԥуаҩ Виктор Маланӡиа иажәақәа рыла, ауниверситет ахь ԥышәарада абитуриентцәа рыдыркылеит. Аԥышәаратә сессиа ашьҭахь еилкаахоит хәыда-ԥсада аҵара зҵои, аҵара ахә зшәалои.
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа инапы аҵаиҩит 2021 шықәса жәабранмза 10 рҟынӡа ауааҧсыра акоронавирустә ҿкы COVID-19 рацәыхьчара иазку ауснагӡатәқәа ирыцҵазарц Адҵа.


Иареи сареи ҳаибадырит зынӡа ҳшыҷкәынцәаз, сара аинститут актәи акурс аҿы стәан, уи усҟан ҳәынҭқарратә университетмхацызт. Аҟәа еиҿыркааит иҩуа аҿар Аԥснызегьтәи рсеминар. Уи аамҭазы, Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахантәаҩыс дыҟан Иван Константин-иԥа Ҭарба. Ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла ҿыц аҩра иалагаз рсекциа деиҳабын ашәҟәыҩҩы Џьума Аҳәба. Абраҟа ҳаиқәшәеит Енвер Ажьибеи сареи. Усҟан сара Аҟәа "аԥшәымара" зуеит ҳәа сҽазыскхьан, Енвери сареи ҳанеибадыр, "сара Мгәыӡырхәантәи сааит" аниҳәа, "уаха ҳара ҳуадахь уаалароуп, ара азеиԥшынхарҭаҿ астудентцәа ҳаицыҩноуп, ҳазхарагьы ҳаицәажәап" сҳәеит!
Аха иара ауха ара Аҟәа иуацәақәак рҿы днеирц адырра риҭахьазаарын, дсызнымкылакәа "дсымпыҵҵәраан" дцеит.
Убри нахыс, аҿар ҳахьеиқәшәоз алитературатә хәылԥазқәа зегьы рҿы ҳаибабон, ирласынгьы ҳаишьцылеит, уимоу, сара азеиԥшынхарҭа саныҩныҵ, иареи сареи қьырала уадак ҳаицыҩнан.
Уи ашьҭахь, аҭаацәарақәа ҳанрылала, жә-еихагылак змаз ҩнык аҿы ауадақәа еицҳауит, ҭаацәала даара еизааигәаз ҳакәхеит, ҳхәыҷқәа еицрызҳаит.
Енвер аԥсҭазаараҿы ихигаз ауадаҩрақәеи, агәырҩақәеи, агәырӷьеи зегьы ҿаҿаӡа иубоит иҩымҭақәа рҿы - ипоезиаҿгьы, ипрозаҿгьы. Иара ихигаз зегьы "ицырхыргеит" ишәҟәқәа. Иитәым ахьаа хәыцны аҩымҭа алихӡом, иара дзымблыз, иара ихьымкьысыз, иара дызмыргәырӷьаз алитературатә ԥсҭазаара аиҭаӡом. Убри азоуп апоет иҩымҭақәа зегьы рыгәра зуго, урыԥхьаны уанаалгалак, ԥсыуа хаҵа бзиак сасра уиҭаны, иҩны ааныжьны адәықәлара рацәак ишуҭахым еиԥш узыҟало…
Хынҩажәи хԥа шықәса қәра дуӡам арҿиара иаҿу изы, ацәаӷәаҩ бзиа иеиԥш, шьыбжьаанӡа иҩеиго амаҭа ауп!.. Сара агәра згоит, аԥсҭазаара акырџьара икыднаҟьахьо сҩыза бзиа, аурыс шәҟәыҩҩык ииашан ишиҳәаз еиԥш "человек, как кирпич, обжигаясь, твердеет!" ишьхамҩа акырӡа ишыхароу, инаршәгьы шыхиоу..
Енвер Ажьиба "Аԥсны" захьӡу иажәеинраалак аҿы иҳәоит:
Аҭахара анакәха, убзиабара сақәӡааит,
Дышԥаҟалои, иан дицәыӡыр аӡҟы.
Аԥсны, ухаҵкы ицаша сара сакәхааит,
Ухьаақәа згартә еиԥш, исымаз разҟы…
Сухӡыӡаауеит, сузгәаҟуеит, сузӡатәуеит,
Уԥа соуп, исыблаҷыцу Аԥсны!
Сбаагәарахарц еиҭа сымчқәа еиҳастәуеит,
Сыҽукәырша усыхьчаларц сухьӡаны…
Енвер ипоезиаҿы иуԥшаауеит аԥсуа нхаҩы ихьаа, игәырҩа, уи уаҵәтәи иԥеиԥш азы есымшатәи игәеибафарақәа, иқәԥарақәа… Уи иԥсадгьыл аҿы даԥшәымоуп, ишьапқәа баӷьаӡа игылоуп, уаԥсыуам, ма ари адгьыл уара иутәым ҳәа иазҳәаз, ахааназ диаӷоуп, иагьианаижьуам… Насгьы, данхәыҷыз аахыс иашала дааӡоуп иара, зынзаҵәыкгьы уи амҩа даныҵыр иҭахӡам. Абар уи иажәеинраала "Аиаша" аҿы ишиҳәо:
Аҟама уҿакызаргь, уацәымшәан,
Уацәымшәан ахҭҟьара иҭҟьо.
Илухыз амҩа уанымшәан,
Дхаҵоума зымҩа иахҟьо.
Аиашоуп, ҽак ыҟаӡам уаҳа,
Иҳәа, уазықәԥа, умтәан.
Дхаҵам иԥсыз згәы нҭаҳан,
Ма иаахәоу саанк азы атәан…
Идыруп, аиаша гәыԥжәагоуп,
Иныҟәызго маҷын иацгьы.
Аиашамҩа анылара "хжьагоуп"
Аха уи ада иҟалома уаҵәгьы…
Енвер ихәыҷра зегьы иқыҭа ԥшӡа Мгәыӡырхәа иадҳәалан азы, уи аԥсабара ԥшӡеи, аԥсаатә рыбжьы хааи, аҳауа ссири, аӡыхьқәа рышьҭыбжь ҟаимаҭи есымша ипоезиа иагәылҷҷаауеит…
Уи ақалақь ахь нхара ҳәа данаагьы, зегь акоуп акыраамҭа ицрыҵуамызт ихәыҷра иацыз аԥштәы ссирқәеи абжьы хазынақәеи!.. Иара ихы нықәиҵаргьы, иԥхыӡ иалоу, иахьеи уахеи дызмырҭынчуа, ихәыҷра иаацрымшәо иацу иқыҭа ԥшӡа ауп!.. Уи даара ибзиан ианыԥшуеит иажәеинраала "Аҷынҷа", абраҟа иааҳгоит ахәҭак:
Уҷырҷыруа, ашәоума иуҳәо аҷынҷа,
Уа убжьы ҵар рылҟьоит иахьа аԥсаа.
Иуҭахызар дхухырц апоет игәы ҳәынҷа,
Ма ирҿыхара уҭахызар, ацәара анизаа.
Дааԥсоуп апоет. Иухәҭоуп игәоуҭар,
Ихы нықәиҵар, ԥшахаак дарцәап дҭахәхәа.
Иахантәарак дмаалықьха музак иҽаиҭан,
Ашара даԥылеит ихьыҳаԥшьа хырхәхәа…
Енвер ҳажәлар р-Џьынџьтәылатә еибашьра далагылан, уи ибеит ҳмилаҭ рфырхаҵара, ҳаӷеи дареи рымчқәа шеиҟарамызгьы, ар маҷ хьӡы ргеит ҳәа, рышьҭахьҟа ихьамҵит, аԥсыуак иԥсы ҭанаҵы ҳаԥсадгьыл раҳҭом ҳәа зегьы хаха аӷа иҿагылеит, уи ишьапы зықәгылаз адгьыл амца адыркит, ршьала иркәабеит, аха зегь акоуп ҿаҵакгьы ирымҭеит, уимоу, ахаан ихамышҭша ацәыӡ дуқәа иманы, дҳәазаны мацара ишьҭахьҟа дхынҳәит!..
Уи нахыс агәра игеит - аԥсуа иԥсадгьыл иламыс еиԥш ишихьчо, иламысгьы, иаԥсуарагьы, иԥсадгьылгьы уанрыӷрагыла, ишуанаимыжьуа, иаҭаххаргьы, ихы ақәиҵозаргьы, уара иԥсадгьыл аҿы уаԥшәыманы ушыҟаимҵо, ахҭыԥ ушаирго!.. Уи бзиан ианыԥшуеит Енвер иажәеинраала "Афырхаҵа." Абраҟа иааҳгоит ажәеинраала алагамҭа:
Ишьа илҵуаз дарыԥхон,
Афырхаҵа дыхәны дахьышьҭаз…
Адгьыл агәеисра гарашәан дгаран,
Аиааира мшы зхыԥшылоз,
Аибашьцәа рышьҭа,
Аҽеизнаркәкәон,
Ахаҵа ихәрақәа ирырӷьаган,
Ишьа илҵуаз дарыԥхон,
Ишьабоз афырхаҵа…
Иахьа иҭәымҭа дҭагылоуп апоет-ажурналист Енвер Ажьиба! 63 шықәса рыла уи аԥсҭазаара дыԥнашәеит, дарыӷәӷәеит, иаԥхьаҩцәеи иареи бзиан еибадырит, наҟ-ааҟ ацҳа бзиа рызхуп!
Уи ипоезиеи ипрозеи инарываргылан, агазеҭ "Аԥсны" редактор хадас дамоуп, ирацәоуп иџьабаа. Аха убарҭ зегьы дыриааиуеит апоет, избанзар, иаԥхьаҟа иԥшуп иара дзыхьӡаша, иара ииҳәаша, иара ииҩша арҿиамҭақәа рацәаны!.. Сара агәра згоит урҭ зегьы дышрыхьӡо, ирҿиара анарха бзиа шаиуа, гәыкала ишизыԥшу иара ибаҩхатәра агәра ганы иашҭа ԥшӡа иҭалаз иаԥхьаҩцәа!..
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 27 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 543-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 54-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ажьырныҳәа 25-26 рзы Аԥсны аковид-хәышәтәырҭақәа рҿы рыԥсҭазаара иалҵит фҩык апациентцәа.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ажьырныҳәа 26 рзы иԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа. 1931 шықәсазы ииз - идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц, иара убас идбалан зымҩасшьа бааԥсыз авирус-бактериалтә ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра. Иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз ахаҵа, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1950 шықәсазы ииз апациент, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит иҭагылазаашьа бааԥсны, ирԥҳақәа ачымазара акыр ирылаҽны. Апациент мызкы иназынаԥшуа иақәнагаз ахәышәтәра дахысуан, аха уи иахьмырԥшкәа иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 26 рзы.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа. 1950 шықәса рзы ииз апациент иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 15 рзы, 1946, 1948 шықәсқәа рзы ииз ҩыџьа апациентцәа - ажьырныҳәа 26 рзы. Урҭ рыхҩыкгьы акоронавирустә инфекциа адиагноз рзышьақәырӷәӷәан.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 118-ҩык, урҭ рахьтә 104-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 34-ҩык, ибжьаратәуп - 50-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 35-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 29-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 46-ҩык апациентцәа.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкычымазара рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
2021 шықәса ажьырныҳәа 1 азы зда ԥсыхәа ыҟам ауаҩы ихныҟәгага мызкы иартәеит 7 нызқьи 398 мааҭ.
"Аԥсны мызчарак ахыԥхьаӡара аилкааразы Урыстәыла Краснодартәи атәылаҿацә, Адыгатәыла ирымоу аметодика ҳхы иаҳархәоит ҳаргьы. Мызчарак иалоуп ауаҩы аԥсымышьҭыгазы иифараны иҟоу 35 хкы афатәқәа. Урҭ рыдагьы ааглыхратә тауарқәа, убасгьы алашара, ауадазы амаҵзуратә шәахтәқәа уҳәа. Арҭ зегьы еилаҵаны зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа идыртәо ахә ҟалоит. Афатәқәа ари ахә аҟынтәи 5 нызқьи 60 мааҭ дыртәоит, егьырҭ атауарқәа 1450 мааҭ, ашәахтәқәеи егьырҭ амаҵзуратә хшәаатәқәеи 887 мааҭ. Зда ԥсыхәа ыҟам мызчарак еиҵаны иҟамзароуп ауалафахәы. 2017 шықәсазы апарламент аҟны аџьаус азы азакәан ҿыц рыдыркылеит. Уаҟа иарбоуп ианар 1, 2018 шықәса инаркны мызчарак зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа иреиҵамзароуп ҳәа. Ус шакәгьы, иахьагьы иҟоуп зуалафахы мызчарак аасҭа еиҵоу", - лҳәеит Гогьиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Аҳәынҭстатистикаҿы ахныҟәгаратә минимум шьақәдыргылеит


АҞӘА, ԥхынҷкәын 23 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Ареспублика асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик илҳәеит COVID-19 чымазара еиҳа аҽанышьҭнакаауа ажьырныҳәа 5 рышьҭахь акәхоит ҳәа аҳәынҭқарратә бызшәа аҿиареи, аҵареи, аҭҵаарадырреи, акультуреи, аҭоурых доуҳатә ҭынха ахьчареи рзы Акомиссиа аилатәараҿы.
"Ачымазара ацәқәырԥа ҳаракхоит ауаа Ашықәс ҿыц ахьазгәарҭо, иахьеиҭанеиааиуа азы. Иҟалоит акарантин наӡа, ауаа аҩны итәар акәхоит", - лҳәеит лара.
Лиудмила Скорик иазгәалҭеит ачымазара алаҟәра иалагоит ҳәа шаҳзымҳәо иара аҩаӡараӡахь имнеикәа. Скорик ишылҳәо ала 15-ҩык Гәдоуҭатәи агоспиталь ахь ишьҭуп ԥхынҷкәын 22 рзы.
Аҳақьым лгәаанагарала аҭагылазаашьа аиҭакреи астатистика аларҟәреи алшоит ауаа аԥкырақәа ирықәныҟәо иалагар.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 8011-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 6173-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 102-ҩык.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа абҵара 24 рзы аусдҵа инапы аҵеиҩит. Уи инақәыршәаны аԥкыратә уснагӡатәқәа 2021 шықәса ажьырныҳәа 12 рҟынӡа ирнахахоит.


Импыҵaхaлоу Аҧсны Агәабзиарахьчара аминистрра аинформациа ала, иҳаҩсыз уахи-ҽни рыла Аҧсны атерриториаҿ aкоронaвирус азы атестқәа рзыҟарҵеит 308-ҩык, урҭ рҟынтә 87-ҩык aкоронaвирус рыдбалан.
Импыҵaхaлоу Аҧсны ахәышәтәырҭақәа рҿы ишьҭоуп 143-ҩык апациентцәа, урҭ рҟынтә 26 -ҩык рҭагылазаашьа цәгьоуп.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿ абҵара 29 рзы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, Аҟәа – аӡәы.
Импыҵахалоу Аҧсны aкоронaвирус ирыдбалан 5 970-ҩык aуaaҧсырa, ачымазара иалҵхьеит 3 845-ҩык, 84-ҩык иҧсит.


АҞӘА, ажьырныҳәа 12– Sputnik, Бадри Есиава. COVID-19 змоу апациентцәа рзы Пицундатәи ҽынлатәи астационар амедусзуҩцәа ҩымчыбжьтәи рыҷаԥшьара ашьҭахь актәи асмена арҭеит, ҳәа ааицҳауеит ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Савели Серетиди.
Серетиди иҳәеит амедеҳәшьцәа ахыԥхьакратә режим ахь ишцаз, акоронавирус азы иарҭаз атестқәа рҭакқәа ишырзыԥшу. Ажьырныҳәа 11 рзы аҽа ҩыџьа амедеҳәшьцәа асмена рыдыркылеит.
"Астационар ааҳартызар, 31 пациент рыхәышәтәра– аинфузиатә терапиа иахысит. Агәырқәа, акапельницақәа ҟарҵеит. Ичмазцәоу рхыԥхьаӡара акыр еиҳауп, аха урҭ ахәшәқәа рыдыркылоит, ҳара ҳахь иааиуам", - иҳәеит иара.
Аҳақьым хада иҳәеит иҟоу аҭагылазаашьаҿы аусура акыр ишыуадаҩу.
"Асааҭ 9:00 инаркны асааҭ 17:00 рҟынӡа ахыхьчагатә комбинезонқәа рышәҵаны, асабрадақәеи анапхаҵақәеи рымӷаҵаны, абахилқәа рышьаҵаны, ахылԥақәа рхаҵаны аус руроуп. Рыԥсы анеиҭаркуаҵәҟьагьы ишырҭаху изтәом изгылом. Арҭ ахыхьчагақәа зегьы гагратәи ахәышәтәырҭаҟынтә иҳауеит. Асмена ашьҭахь арҭ зегьы икарыжьуеит",- иҳәоит иара.
Ԥхынҷкәын 28 рзы Пицунда ҽынлатәи астационар COVID-19 змоу рзы иаадыртит. Арахь инеир алшоит ибжьаратәуи ицәгьами аҭагылазаашьа змоу. Дара ара апроцедурақәа ирхысыр ҟалоит. Уажәазы 12 иараҭыԥ амоуп, аха иалшоит 20 иараҭыԥ рҟынӡа арҭбаара.
Астационар аусура алагара аламҭалаз иԥсахын афымцатә цәаҳәақәа, иқәыргылан арԥхагақәа, Аҟәантәи акварц лампақәа наргеит.
Уаанӡа, аҵыхәтәантәи аҩымз рыҩнуҵҟа Пицунда ауааԥсыра рыбжьара акоронавирус зцәа иалоу ауаа рацәаҩхеит ҳәа иҳәахьан аҳақьым хада.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


АҞӘА, абҵара 26 — Sputnik. Абҵарамза 26, 1994 шықәса рзы Иреиҳаӡоу Асовет иаднакылаз Азакуан хада ишьақәнарӷәӷәеит ҳажәлар ззықәԥоз, зықьҩыла Аԥсадгьыл аҵеицәа рхы зқәырҵаз Аԥсуа ҳәынҭқарра ашьақәгылара, абас аҳәоит Аслан Бжьаниа иҟаиҵаз адныҳәалараҿы. Абри атәы аанацҳауеит атәыла ахада иофициалтә саит.
Аслан Бжьаниа иазгәеиҭеит, Аԥсны ихьыԥшыму, адемократиатә ҿиара змоу ҳәынҭқарроуп, атәылауаҩ ихақәиҭреи изинқәа рыхьчареи аԥыжәара рымоуп ҳәа.
"Аконституиа ақәныҟәара, уи ишьақәнаргыло аԥҟарақәа аҳәынҭқарра аԥсҭазаараҿы аԥхьагылара рыҭара ҳуалуп Аԥсны жәлар зегьы. Аԥсҭазаара ԥхьаҟа ицоит, аҭагылазаашьа аҽаԥсахуеит, аамҭа ҳҿаԥхьа иқәнаргылоит адҵа ҿыцқәа. Убри ауп хықәкы хадас иамоу Аконституциа аԥсахрақәа ралагаларазы иаҧҵоу аҳәынҭқарратә комиссиа. Ихадоу ари аус аҟны аццакра ҟамлароуп. Агәра ганы сыҟоуп ҳаиқәшаҳаҭны иҳадаҳкыло аиҭакрақәа Аԥсны Аҳәынҭқарра ахьыԥшымра арӷәӷәара, ԥхьаҟа ацара ишрызкхо", - иҳәеит Атәыла ахада.
Аслан Бжьаниа Аԥсны жәлар ирзеиӷьеишьеит аҭынчра, аизыразра, аизҳара.
Аԥсны Аконституциа рыдыркылеит Иреиҳаӡоу Ахеилак аилатәараан абҵара 26, 1994 шықәсазы. Жьҭаара 3, 1999 шықәсазы иара жәларызегьтәи абжьыҭирала иазыразхеит.
1999 шықәсазы иаԥыхын аӡбаҩцәа рымԥсахра апринцип, уи аахижьҭеи аӡбаҩцәа алырхуа иалауеит ҿҳәарас хәышықәса рыҭаны.
2014 шықәсазы иаԥҵан Аԥсны Аконституциатә ӡбарҭа, иара убас ишьақәырӷәӷәан ауаҩи атәылауаҩи изинқәеи ихақәиҭрақәеи аԥызхуа ма иԥызкуа, Аԥсны ахьыԥшымреи ма аҵакыратә акзаареи ирԥырхагоу, ажәлар рымчра, амчрақәа реихшара апринцип иаҿагылоу, адгьыли ма егьырҭ аԥсабаратә хыҵхырҭақәеи рзы ахатәтәра аҳәынҭқарратә форма зыԥсахуа, иара убасгьы аҳәынҭқарратә бызшәа астатус еиҭазкуа аиҭакрақәа ралагалара шыҟамло азы ақәҵара шьақәырӷәӷәоуп.
Жәабранмза 2016 шықәсазы амчра аиуит Аԥсны Аконституциа аиҭакрақәа алазгало Ахшараиура аԥыргара иақәиҭмызтәуа "Ан лгәабзиареи имиц ахәыҷи рыԥсҭазаарақәа рҳәынҭқарратә хьчаразы" азакәан апроект. Уи ԥхынҷкәын 18, 2015 шықәсазы Аԥсны Апарламент адепутатцәа аҵыхәтәантәи аԥхьарала ирыдыркылеит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: