Асовет аамаҭазы Аԥсны ари аныҳәа раҩрыжьуамызт, "Аԥсны атеатр аусзуҩцәа реидгыла" ари амш азы еиуеиԥшымыз аиԥыларақәа мҩаԥнагон.
Иахьа иҟам атеатр аусуҩцәа еидызкыло иҷыдоу уаажәларратә еиҿкаарак, аха ҳтеатрқәа ари аныҳәа азгәарҭоит.
Асовет аамҭазы Аԥсны иҟан атеатрқәа хԥа – аԥсуа, ақырҭуа, аурыс (ТЮЗ). Аибашьра ашьҭахь арҿиара усқәа еиҳа иҭышәынтәалахо ианалага, инхаз ҩ-ҳәынҭқарратә театрк – С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр, Аурыс теар – инарыцлеит иҳәынҭқарратәхаз Тҟәарчалтәи акомедиатә театр, Аҿар ртеатр.
Атеатрқәа рзы имҩасыз ашықәс шықәсы хьанҭан, апандемиа иҳалаҳәаз дара еиҳагьы ааха рнаҭеит, избанзар ахәаԥшҩы дызмам атеатр уи театрӡам. Ҳчарақәеи ҳаиныхрақәеи раанкылара уадаҩхазаргьы, атеатрқәа русура ԥкын. Ҳазҭо амза жәабран 15 инаркны Аԥсны ахада иқәҵарала, асанитартә нормақәа инарықәыршәаны атеатрқәа аусуразы азин роуит. Азин ҟалеит, аха иахьазы аус зуа театрк ауп. Аус ауеит анысҳәо, ахәаԥшцәа зҭаауа РУСДРАМ заҵәык ауп.
Иазгәасҭарц сҭахуп, апандемиа аамҭазы атеатрқәа рышә аартызарц ақәгыларақәа мҩаԥызгоз Аурыс театр адиректор Иракли Хынҭәба иакәын. Асоциалтә ҳақәа ирыцклаԥшуа игәеимҭарц алшомызт, иара "ҽыҳәҵәыла" атеатр аартра дшазықәԥоз. Убарҭқәа рыдагьы, азин аныҟала, ахәаԥшцәа здызкылаз РУСДРАМ заҵәык ауп.
Адунеижәларбжьаратәи аҳәса рымш хәажәкыра 8 рзы, схазы аҳамҭа ҟасҵап сҳәан, ахәылбыҽха аԥшаҳәахьы сҿынасхеит атеатр саҭаарц. Зышә аартыз Аурыс театр заҵәык акәын, уи ауха Милана Ломиаԥҳа лмоноспектакль "Бродски" цон. Аԥсуа театр аус ауӡомызт, икыдмызт уи арепертуаргьы.
Ауха РУСДРАМ аҿы избаз аспектакль атәы сҳәозар, акыр сгәы алаҟаны сгьежьит аҩныҟа, ҳаԥсуа театр аус ахьамуа сгәы шеихьнашьуазгьы. РУСДРАМаа рыбзарӡы ҳҳәозар, уи аԥхьагьы Б. Шьынқәба ироман "Ацынҵәарах" ала Осман Абыхәба дахьыхәмаруа амоноспектакль ҳбахьан. Бродски иҩымҭақәа рыла иҳадгалаз аспектакль аҿы апоезиеи атеари реилаӡҩара лылшеит актриса Ломиаԥҳа, хымԥада, ақәыргылаҩ, асахьаҭыхҩы ррольгьы акыр иҳаракын, ус иҟан Абыхәба испектакльгьы. Атеатр ауаа рацәа идырҿио ҟазароуп, руакы хьысҳаны ҟалашьа амаӡам.
Иахьа акыр сҽазысшәеит С. Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа драматә театр ашә зарку аилкаара. Исымоу аинформациа ала, "атехникатә мзызқәа ирыхҟьаны" макьана ахәаԥшцәа аднакылартә иҟам. Абри атәы ааигәа арадио Sputnik Аԥсны аинтервиу анаиҭоз, Аԥсны акультура аминистр Гәдиса Агрба иҳәахьан "еиҳарак уадаҩрақәас иҟоу, анхамҩатә, атехникатә мзызқәа роуп" ҳәа. Уи шьақәлырӷәӷәеит сзацәажәоз атеатр адиректор ихаҭыԥуаҩ Манана Ҵәыџьԥҳа.
"Атеатр аҿы арепетициақәа цоит, аха атехникатә мзызқәа ирыхҟьаны арепертуартә спектакльқәа ахәаԥшцәа идҳарбартә аҭагылазаашьа ҳамам, - лҳәеит лара, аха лажәа иалалҵеит, - Адунеижәларбжьартәи атеатр амш азгәаҳҭоит", - ҳәа.
Ииашаҵәҟьаны, Facebook аҿтәи рдаҟьаҟны Аԥсуа театраа иҳадыргалоит "Атеатр абжьы" захьӡу апроект ҿыц. Аныҳәа аҽны "Уарада" захьӡу рансамбль абжьала иаҳдырҳауеит аԥсуа ашәақәа. Изаманоуп, аха атеатр захьӡу зегь раԥхьаӡа иргыланы аспектакльқәа ахәаԥшцәа рыдгалара ауп.
Атехникатә мзызқәа ҳәа изҿу - уи амузыка ашьҭга, асцена аԥарда аартыга, иара убас, хыхь икнаҳау ахархәагақәа рнахаҩахара уҳәа иаҵанакуа рацәоуп. Атеатр адиректор ихаҭыԥуаҩ ишсалҳәаз ала, "ари акыр зхыҵуа проблемоуп", аха ибжьысу атехника ахәҭак аремонт азы Шәачаҟа ишьҭуп, иара убас, Санкт-Петербургнтәи аспециалистцәа ирзыԥшуп атехникатә уадаҩрақәа раԥыхразы.
Ажәакала, иахьа Аԥсуа театр атехникатә малырқәа ахьаиуз иахҟьаны, араҟа мчыбжьык ахь ҩынтә, хынтә иқәгылоз Ақәыԥшцәа ртеатргьы макьана арепетициақәа рымҩаԥгара ауп изҿу, асценахь ацәырҵразы алшара злаҟам ала. Уи атеатр адиректор ихаҭыԥуаҩ, актиор Мдар Сақаниа ишсеиҳәаз ала, дара рҩыза, актиор Бадра Ҷантуриа дахьҭахаз ршьара иқәнарҟьазаргьы, "аспектакльқәа ахәаԥшцәа дырбаразы ихиоуп". Уи адагьы, Шьалуа Гыцба имҩаԥигоит аспектакль ҿыц арепетициа (М. Мархолиа, А. Арнауҭ рҩымҭа "Амшаԥаҽны". Уи азкуп аибашьра ашьҭахьтәи аԥсҭазаара, жанрла идрамоуп.
Аԥсуа театр азҵаатәы ҳазыхынҳәуазар, иахьазы дамаӡам аиҳабы. Абҵара 10, 2020 шықәсазы атеатр адиректор хада, Аԥсны жәлар рартист Нодар Ҷанба имаҵура аанижьит. Уи аахыс иҵуеит абар ԥшьымыз. Аԥсны аиҳабыра макьанагьы Аԥсуа театр напхгара азҭаша ауаҩы дырзымԥшаац. Атеатр ҷыдала акультура аминистр дахылаԥшуеит, аха, еилкаау зҵаароуп, арҭ аҩ-уск реидбалара шымариам, атеатр даҭахуп анапхгаҩы. Аԥшәма иҟамзаара иахҟьозаргьы ҟалоит атеатр аҩнуҵҟа иҟоу атехникатә, арҿиаратә уадаҩрақәа.
Иазгәасҭарц сҭахуп Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра анцозгьы, Аԥсуа театр аусура шаанкыламыз. Атеатр гастроль ҳасабла Москва ишыҟаз ауп аибашьра шеилгазгьы, аибашьра иалахәыз актиорцәа афронт аҟынтәи иамхны, ҳара ҳкультура агәы шеисуа аарԥшразы ус еиԥш иҟаз апроект нагӡан.
Сколонка анысыҩуаз аҭел сизасит Тҟәарчалтәи атеатр адиректор Заур Кьышьмариа. Аԥкра анамырх ашьҭахь аспектакль шәыхәмархьоума ҳәа азҵаара исҭаз аҭакс исоуит "мап". Адиректор иажәақәа рыла, дук хра имгакәа дара иҭрыжьраны иҟоуп "Ҳауа дарбану аҽада иақәтәоу?" захьӡу Роман Сабуа иқәиргылаз амузыкатә спектакль апремиера. Изҩызгьы ақәыргылаҩ иоуп. Тҟәарчалтәи атеатр арепертуар аҿы иҟоуп аспектакльқәа ааба. "Мазлоу зегьы злоу" (Шә. Ԥачалиа), "Алахшақәа" (М. Булгаков), "Ауаҩи аџьныши" (Р. Сабуа) уҳәа, еиҳарак акомедиатә хырхарҭа змоу ақәыргыламҭақәа. Иҟоуп арепертуар, аԥкрақәа амхуп, аха макьаназы Тҟәарчалтәи атеатргьы аус ауам ахәаԥшцәа рзы.
Уажәшьҭа зышә аарту РУСДРАМ ахь сгьежьуа иазгәасҭоит - асааҭ ахыц еиԥш ишыгьежьуа арҿиаратә ԥсҭазаара.
Шәахәаԥш, аԥсуа театрқәа хԥа, еиуеиԥшым амзызқәа ирыхҟьаны макьана ахәаԥшцәа акгьы рыдрымгалацзар, жәабран мза 15 инаркны Аԥсны ахада иҟаиҵаз ақәҵара инақәыршәаны Аурыс театр ашәқәа аанартит. РУСДРАМаа абри аамҭа иалагӡаны 24 репертуартә спектакль цәырыргеит. Урҭ ирҭааит 3 500 рҟынӡа ахәаԥшцәа. Иҭрыжьит ҩ-премиерак. Рҽазыҟарҵоит даҽа премиерак аҭыжьра, хықәкыла С. Лем ифантастикатә роман "Солиарис" иалху аспектакль мшаԥымза 3, 4 рыҽны иҭыҵуеит, иара убас, "Шәышықәса заҵәрала" ("Сто лет одиночества" Г. Маркес) арепетициақәа мҩаԥыргоит.
Иҳанаҳәозеи абри зегьы? Иҳанаҳәо убри ауп, еснагь аусура иазхәыцуа анапхгаҩи аколлективи ироуеит аԥхьагылара зцу алҵшәақәа. Атеатрқәа зегьы сшырҭаауагьы, иалкааны ҳара ҳмилаҭтә театр иахьатәи аҭагылазаашьа ахьысҳара ахьаныԥшуа акыр ихьаауп. Адунеижәларбжьаратәи атеатр амш 60 шықәса анахыҵуа аҽны, аԥсуа театрқәа хԥа аус рзуӡом мзызс иамазаалакгьы.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
Валери Касланӡиа ҳаԥсуа литератураҿы иахьынӡахәҭоу ицәыргам, аха абаҩхатәра бзиа змоу поетуп, прозаикуп, драматургуп, иара убасгьы ахәыҷқәа рзы аҩымҭа шьахәқәа даара ирацәаны иаԥиҵахьеит. Иаразнак иазгәасҭоит, апоет иреиӷьу ихәыҷтәы рҿиамҭақәа рзы Таиф Аџьба ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа шианашьоу. Уи даҽазныкгьы агәра ҳнаргоит апоет иаԥиҵахьоу ирҿиамҭақәа ҳажәлар ишырзааигәоу, ишрыцу, дара раԥхьаҩцәа шрымоу.
Иара дравторуп ирацәаӡаны ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи, алакәқәеи. Даара иқәҿиоит абзиабаратә, алирикатә жәеинраалақәа. Абар урҭ руак:
Знымзар зны
Сыԥхыӡ далҵхьан, ҳа ҳаицәыӡхьан,
Исыздыруамызт лхабар.
Сқәыԥшра хыхны сыԥсы иалаз,
Ҳаиниеит лакәҵас ҩаԥхьа абар.
Ҳа ҳаилаҵәеит жәада, хаала,
Ас ҳаизааигәаны ҳҟамлац.
Лара дқәыԥшуп, сара сқәыԥшуп,
Қәыԥшроуп, уаҳа ҽак ҳамбац!
Ацәа салҵит сқәыԥшра шсымаз,
Иауам, сзалҵуам са сыԥхыӡ…
Сара усҟан убас сраҳаҭын,
Гәҩарак соуаанӡоуп дшысцәыӡ…
Зегь акоуп са сиарҭа сҽылак,
Сгәалаҟара анарх згоит.
Насыԥ бымаз, ԥхыӡ исҭааз,
Знымзар зны саргьы сыббоит!..
Аԥсуа поет Валери Платон-иԥа Касланӡиа инысымҩа ааркьаҿны абас иҟоуп: диит иара абҵара 23 1943 шықәсазы, Очамчыра араион Кәтол ақыҭан. Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩы хәа ахьӡ ихҵан 2018 шықәсазы. Таиф Аџьба ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа ианаршьеит 2016 шықәсазы. Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла далоуп 2003 шықәса раахыс. Дыҩуеит аԥсышәала.
Иаб Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаан дҭахеит, иаб иашьа, еицырдыруа актиор Леуарса Касланӡиа диааӡеит. Уи иҟнытә иоуз аныррала алитература дазҿлымҳахеит.
"Саб иашьа Леуарсан Касланӡиа атеатр садиԥхьалон. Аспектакльқәа анцоз сигон, апиеса ҿыцқәа анеилдыргоз саргьы снеигон. "Отелло" даныхәмаруаз, аспектакль алагара 2-3 сааҭ шагыз атеатр ахь днеиуан. Ихала агрим ҟаиҵон, сара сидтәаланы сихәаԥшуан. Нас Отелло ишәҵатәқәа рыла иҽеилаҳәаны асценахь ацәырҵырҭаҿы днеиуан, нас длеиҩеиуа ироль иҽалаирхалон. Избон саб иашьа уажәраанӡа исацәажәоз шиакәмыз, уантәи ахԥатәи аиарус ахь сишьҭуан: "Ԥшьаала утәаны аспектакль уахәаԥшла" ҳәа насаҳәаны. Саб иашьа хәба-фба пиеса еиҭеигахьан. Ҽнак даасыԥхьан, сааиваиртәан: "Уааи, абри иусырбо уаргьы еиҭага, саргьы еиҭазгоит, еиҳа еиӷьны еиҭазго даабап!" - иҳәеит", - игәалаиршәалоит Валери Касланӡиа.
Н.А. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Ашьхарыуаа рышкол далгеит 1962 шықәсазы, иара убас А.М. Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет 1970 шықәсазы. Асовет аррамаҵура дахысуан. Аусура далагеит агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" ("Аԥсны" аредакциаҿы, аԥхьа еиҭагаҩыс, нас алитературатә усзуҩыс. 20 шықәса инареиҳаны аус иуит Аԥсны акультуреи аҭоурыхи рбаҟақәа рыхьчаразы аусбарҭа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аус иуеит "Аԥсныҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" редакторс.
Акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1961 шықәса инаркны. Авторс дрымоуп ажәеинраалақәа, апоемақәа, апиесақәа еидызкыло ашәҟәқәа жәпакы. Аханатә еиԥш, иҩымҭақәа рнылоит ажурналқәа "Алашара", "Амцабз", "Аҟәа – Сухум", агазеҭқәа "Аԥсны ҟаԥшь", "Аԥсны", "Аамҭа" уҳәа егьырҭгьы.
1989 шықәсазы Валери Касланӡиа ипиеса "Апҟа шкәакәа" иалхны Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҟны аспектакль ықәдыргылахьеит. Ипиеса "Ахеилага" акәзар, иқәыргылан Шәарах Ԥачалиа ихьӡ зху Тҟәарчалтәи аҳәынҭқарратә театр аҟны 2012 шықәсазы.
Аҭыжьымҭақәа: аԥсышәала: Аҵәаҵлақәа шәҭуеит. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1983; Амш хазына. Ажәеинраалақәеи алакәқәеи ахәыҷқәа рзы. Аҟәа, 1986; Алакәԥхыӡ. Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1989; Анҷа-кәынҷа. Ажәеинраалақәа ахәыҷқәа рзы. Ацуфарақәа. Аҟәа – Маиҟәаԥ, 2004; Иҿыцбараху адунеи ҩаӡаҿ. Ажәеинраалақәа. Апоема. Алакәқәа. Апиесақәа. Аҟәа, 2010; Жьакәыр гәымшәа. Ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәа. Аҟәа, 2011; Иалкаау. Ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи алакәқәеи, апиесақәа. Аҟәа, 2014.
Иара убасгьы, араҟа иазгәаҭатәуп Валери Касланӡиа иповест "Аџьныш лымҩа" азы ҵыԥх ажурнал "Алашара" апремиа дшалауреатхаз.
Валери Касланӡиа, хыхь ишазгәаҳҭаз еиԥш, ахәыҷқәа ирызкны даара аҩымҭа ссирқәа аԥиҵахьеит. Уи ибызшәа цқьоуп, ихаауп, ахәыҷқәа џьабаа дмырбаӡакәа ахьхьаҳәа аҵара рзымариоуп. Иаагап, усеиԥш иҟоу жәеинраалак:
Акәырҷыжь-агәаргәалеи
Акәыр-акәыр, акәырҷыжь,
Исыргәаргәарып зны уааныжь.
Сыҩуа снықәлап амӡырха,
Уԥшы угыланы насҭха.
Снеиуеит акәыр кәараҵо,
Ашьҭа ашьац аҿы ианҵо.
Амҩа ылгоуп, шьҭа уара,
Амаа усҭоит ауаара.
Улаха-ҩаха, нас абас,
Унагәыҵас, унагәҭас.
Зныкыр уақәтәахьоу Дамеи,
Акәырҷыжь-агәаргәалеи?!
Валери згьама ҭбаау, акыр адунеитә литература иаԥхьахьоу, изнырхьоу, уи иреиӷьу атрадициақәа ҳаԥсуа литературахь ииазго, иалазааӡо поетуп, прозаикуп. Уи ипсихологиатә, ифилософиатә жәеинраалақәа рҿы иубоит автор шаҟа инарҵаулан дхәыцуа. Ишьҭихуа атема ҟары-ҵәарыла акәымкәа, даара изааигәоу, дзызхәыцхьоу, иԥсҭазаара иагәылсхьоу, дкыдызҟьахьоу, мамзаргьы дзырԥеиԥеиуа акакәзароуп. Иаагап ус иҟоу автор иажәеинраалақәа руак:
Ажәеи аамҭеи
Лагамҭеи нҵәамҭеи
Аамҭа иамаӡам.
Аҵхи амши
Башаӡа ҳаржьоит.
Сахьак усгьы
Иаман иҟаӡам.
- Инҵәазар аамҭа? -
Зныхгьы сгәы иснарҳәоит.
Зегь зымчу,
Улеишәа шԥаџьбароу!
Иурхәашоит, иурӡуеит
Зегь неибеиԥш!
Аха иуасҳәоит,
Упара шгәасҭахьоу,
Узаҿагылом Ажәаҟәыш
Аԥеиԥш.
Валери даара иқәҿиан иааирыԥшуеит ажәа аԥсы ахьҭоу, агәаӷь ахьыҟоу, насгьы аԥсуа цәа ахаҵаны, ҳара иаҳтәны, агәы ҭыӷьӷьа аԥсышәа цқьала ицәажәоит иажәа. Убри азоуп уи иҩымҭақәа иаашьҭухлакгьы, даара ибзиан иудыруа, зыгәра уго, иԥушәахьоу уҩыза гәакьак иеиԥш гәаартыла изуацәажәо, уаргьы уи аҳалалра, аразра угәы-уԥсы зегьы аҭаны узазыӡҩруа. Ҳаԥхьап, убас иҟәандаӡа, игәырԥшаагаха, ԥсҭазаара дуӡӡак зхызгаз абырг бзиа илызку ажәеинраала:
Апсҭазаара ахықәаҿ
Аҭакәажә
Ашҭа дықәтәоуп
Лымала.
Амырхәага лгәыҵаԥхоит,
Ԥхаррада.
Аԥсабара шәҭышны игылоуп,
Иԥштәыдаха.
Адунеи ҭәуп
Шәаҳәабжьыла
Идагәаӡа.
- Сишь! Игазеи?
Арахь ӡәыр ҿиҭу
Здыруада?..
Еиҭах ҭынчроуп,
Иҭацәыроуп,
Акгьыҟаӡам.
Нас иарбану,
Иԥсыршьаган
Маӡа-аргама,
Даашьҭызхло?..
Сара хықәкыс исымамызт ашәҟәыҩҩы инарҭбаан ипоезиеи ипрозеи рыхцәажәара, урҭ рыҵаулара аҟынӡа албаара, раартра, насгьы уи ипрозеи идраматургиеи хазы рзааҭгылара аҭахуп, уи ҳаԥсуа критика иазынҳажьып, хымԥада, инарҭбаау ацәажәара иаԥсоуп.
Сара агәра згоит, иагьысҭахуп Валери Касланӡиа иеиԥш иҟоу зажәа хатәроу ашәҟәыҩҩцәа ҳаԥхьаҩцәа ибзиан ирылаҵәарц, ирдыруазарц, избанзар, апоет узвымсша аҩымҭа бзиақәа ааган уаԥхьа ианықәиҵа, уара уавсзар, иузгәамҭазар, уи уара иугхоуп, доуҳатә культура дук уцәыӡит, уаԥсыуаны ушьақәгылараҿы уи ахьузымдыруа даара иуԥырхагахо иалагоит, иуныԥшуа иалагоит, уара иутәу, иузааигәаӡоу, зшьа улоу, ма ушьа злоу аӡәы думбар ушыҟало еиԥш… Ус анакәха, даарттәуп, иԥхьатәуп апоет Валери Касланӡиа, уи ихьтәы шәындыҟәра иҭоуп зқьы маӡа, ҳара ҳаԥсҭазаараҿы цҳаны иҳазхыло, маакыраны иҳаураны иҟоу, ашәарҭара ҳалызго, шыцтә лабашьаны иаҳзыҟало, ашьха цаӷьцаӷьқәа ҳарҿызго.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Уажә аабыкьа, ҳашә аҵәҵәабжьы геит. Ашәа анааҳарт абӷьыцқәа зку аҿар ылагылан. "Ҳкандидат шәыбжьы ишәҭоума?",- иааҩныҩит агәылацәеи ҳареи ҳзеиԥш ҭыԥ. "Макьана иҳаздыруам", - шәзазҵааи, ҳҳәеит ҳаргьы. "Иҳаԥхьаӡоит шаҟаҩ рыбжьы ҳаураны иҟоу", - еицҿакны аҭак ҟарҵеит дара.
Шәазхәыц, ркандидат илагьы ҳҭамԥшыцт, ихьӡи ижәлеи, ифоти, аус ахьиуеи ада даҽа информациак ҳамам, аҭак ҟаҵашьас иҳамоузеи абжьы иаҳҭоу иаҳамҭоу. Уаанӡагьы, хынтә афлаерқәа кны агитаторцәа ҳзаахьан, уаҟа иану анысымҩеи афото хазынақәеи роуп.
Аҟәа сынхоижьҭеи уажәшьҭа маҷ ҵуама, аха уажәада зынӡа исзымдыруа акандидатцәа ықәымгылацызт. Уаанӡатәи иаҳдырқәоз рзы ҳгәы наӡоуп сзымҳәозаргьы, ақалақьуаа ирдыруаз, ауаажәларратә усқәа рҿы зхы алызкаахьаз ракәын еиҳарак иалырхуаз. Абарҭқәа рыдагьы, дара аиԥыларақәа мҩаԥыргон алхыҩцәа адгаланы, ауаа рацәа ахьынхоз аҩнеихагылақәа рҿы инеины ацәажәарақәа мҩаԥыргон. Сара сыбжьы ахьасҭо алхырҭатә ҭыԥ №7 аҿы иқәгылоуп хҩык акандидатцәа: Нодар Шьоуа, Милана Ҭарԥҳа, Беслан Кәыҵниа. Аԥхьатәиқәа ҩыџьа ирхыҵуеит 28 шықәса, аҵыхәтәантәи зегь иреиҳабу 37 шықәса. Исымоуп зегь рфотоқәа, рыхҩыкгьы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҿы аус руеит. Исызхома ари аинформациа алхра ҟасҵарц азы, аҭыԥантәи адепутат ианидҳәало? Мап сҳәоит иаразнак, избанзар, издыруазарц сҭахуп акандидатцәа хықәкыс ирымоу, ирыԥсахырц ирҭахыу ҳақалақь ԥсҭазаараҿы.
Закәанла иазгәаҭам, аҭыԥантәи алхрақәа рҿы иқәгыло аканадидатцәа рзы ателедебатқәа рымҩаԥгара, аха даҽа мҩакы аԥшаарагьы иаламгеит акандидатцәа. Апандемиа иахҟьаны алхыҩцәа еизганы аиԥылара ду амҩаԥгара рҭахымхеит сгәахәын, сдаҟьа аҟынтә аҳәара ҟасҵеит ҳкандидатцәа ма феисбук аҿы ишиашоу ицо хәыдаԥсадалатәи аефир мҩаԥганы рыбжьы ҳдырҳарц, аха иахьанӡагьы ҿымҭроуп.
Аҿар амҩа рыҭатәуп анырҳәо, иаҿагыло сакәымзаргьы, еилыскаарц сҭахуп ауаажәларратә усқәа рҿы урҭ аҿар ԥышәас ирымо, изкандидатцәоу рԥышәа аизырҳара азы акәу, мамзаргьы ажәлар ирхаҵгыларц акәу. Уажәшьҭа зусура хзыркәшо ақалақьтә депутатцәа ирхаҭарнаку хҩык аабыкьа имҩаԥыргаз апресс-конференциаҿы "Аизара мчы дук амам" рҳәазар, иахьа иқәгыло ргәаанагара хымԥада еиҳагьы хшыҩзышьҭра аҭатәуп, ас еиԥш иҟоу азҵаатәқәа зцәырҵуа азы. Апресс-конференциа мҩаԥызгаз Асҭамыр Қәҭарба, Инна Кәарҷиаԥҳа, Дмитри Маршьан ражәақәа рыла "русура арекомендациатә ҟазшьа мацароуп иамоу".
Алхҩы лаҳасабала, еилыскаарц сҭахын иԥсахтәузеи "ахаланапхгаратә усбарҭақәа" ирызку азакәан аҿы? Мҩақәас иҟоузеи, аҭыԥантәи амчрақәа русураҿы адепутатцәа анырра ду ҟарҵо иҟаларцаз уҳәа, исызцәырҵуа азҵаарақәа рацәоуп. Иара убас, акыр ихадоуп сара сзы, акандидатцәа аҳәынҭқарратә бызшәа рдыруоу ирзымдыруоу, азакәан ԥықәслара дук рнамҭозаргьы. Макьаназы аҩныҟа иаҳзааргаз, еилаарцыруа иҟоу афлаерқәа зегьы урысшәалоуп ишҩу. Ишеилыскааз ала, скандидатцәа зегьы асоциалтә ҳа феисбук аҿы иҟоуп, аха ҩынтә ааԥхьара иҟасҵаз аҭак смоуӡеит. Акы заҵәык, ицәырҵит, акандидат Милана Ҭарԥҳа аԥсышәала ицәажәо лвидеонҵамҭа. Аӡыргара ӡыргароуп, азҵаарақәа рҭак аиура алхҩы изы -уи хазуп. Ус акәзаргьы, аманитор аҟынтә атекст иаԥхьан изҳәоз аҭыԥҳа дазусҭаз лабҿаба избеит.
Ажәакала, иахьа "дыҷкәына бзиоуп, ма саҳәшьаԥа иоуп" зҳәаз еиԥш иҟоу аԥсуа еилкаарақәа қьар рылам, уи ииасхьо аамҭахь иныжьны, алхыҩцәа иалырхуа иацәажәара алшара роуратәы ианыҟамла, адепутатцәа рымчра еиҳагьы ихьысҳахоит. Ус иҟалар алшоит, адепутат адиплом адагьы, агәаӷьреи, амилаҭтә хдырреи рзы дӷьацаӡа дыҟамзар.
Сахьынхо иқәгыло акандидатцәа ихазынаӡазаргьы здыруада, аха иахьазы сазыхиам алхра, исҭахӡам агха ҟасҵарц. Уажәы аҳәара сцәыуадаҩуп, ҳаԥхьа ишьҭоу алхрақәа рылҵшәа шыҟалаша, ауаа неирц азы, агәылацәа, азлацәа, ауацәа уҳәа рыцхыраара ахархәара аиургьы ауеит, аха ҳабжьы шраҳҭо еиԥш ауп ҳшынхо шырҳәо еиԥш, анаҩстәи ҳақалақьтә ԥсҭазаара еиӷьхара амоур, ҳарҭ алхыҩцәа иаҳхарогьы рацәоуп.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Аԥсуа-абаза диаспора рхаҭарнакцәа Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университет хәыда-ԥсада иҭалар ҟалоит. Абри атәы аанацҳауеит аконгресс асаит.
Ари аҩыза алшара ҟалеит Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресси ауниверситети абҵарамза, 2020 шықәсазы ирыбжьарҵаз аиқәшаҳаҭра иабзоураны.
Иазгәаҭоуп, аҵараиурҭа иҭаларц зҭаху рзы ашәҟәқәа рыдкылара шхацыркыз хәажәкыра 1 инаркны. Абиуџьет ҭыԥқәа рахь иҭало рышәҟәқәа аларҵароуп ԥхынгәы 20-нӡа, латәарадатәи аҟәшахьы – нанҳәа 11-нӡа, амагистратурахь – нанҳәа 6-нӡа.
Арзаҳал азы абитуриентцәа абарҭ ашәҟәқәа еиқәыршәаны ирымазароуп: атәылауаҩшәҟәы ахкьыԥхьаа, аттестат (ахкьыԥхьаа ма аоригинал), 3×4 см иҟоу афотосахьақәа фба, аԥсуа-абаза жәлар дшырхаҭарнаку зыршаҳаҭуа аилыркаа, ма урыстәылатәи атәылауаҩра. Ашәҟәқәа рынашьҭра ауеит ауниверситет асаит ахь.
Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университет адкыларатә комиссиа аиҳабы Елена Богатова лажәақәа рыла, аԥышәарақәа мҩаԥгахоит ҩ-форматк рыла: адистанциатә ма хаҭала.
Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университети Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресси ауниверситети аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит абҵарамзазы.
СПААУ иҭаларц зҭаху Аԥснытәи, Ҭырқәтәылатәи абитуреинтцәа инарҭбаау аинформациазы иадҵаалар рылшоит Санкт-Петербург иҟоу АААК аофис, абри аелектронтә ҭыӡҭыԥ ала: firstname.lastname@example.org, ма абри аҭел +7 812 514 88 55 ала.


АҞӘА, хәажәкыра 13 - Sputnik. Ихьыԥшым ашьапылампылтә ассоциациақәа рконфедерациа ConIFA ашьапылампыл азы ачемпионат мҩаԥнагоит Африка, ConIFA Afrika аҳәаақәа ирҭагӡаны. Абри атәы аанацҳауеит аусбарҭа аофициалтә даҟьа Twitter.
ConIFA еиднакылоит официалла FIFA иалам атәылақәеи автономиақәеи еизгоу ркомандақәа. Ааигәа ихацыркын даҽа хырхарҭак- Африка аконтинентқәа рҟны ачемпионатқәа рымҩаԥгара.
Иазгәаҭоуп, ашьапылампыл азы ачемпионат ConIFA Afrika мҩаԥгахоит аԥхынра, Занзибара.
The first-ever @AfricaConifa Championship will take place this summer in the magical surrounding of #Zanzibar.— CONIFA (@CONIFAOfficial) March 12, 2021
We have unique sponsorship opportunities for you to join the team & celebrate the beauty of #Africa!
Send a Declaration of Interest to email@example.com today. pic.twitter.com/y58hcxBpU9
Европа ачемпионат мҩаԥысраны иҟоуп Франциа ақалақь Ницца рашәарамза 9 инаркны 19 рҟынӡа. Аԥсны еизгоу акоманда агәыԥ В аҿы ирындаҭлоит Сампии Секеитәи атәылаҿацәи ркомандақәа.
2016 шықәсазы Ашьапылампыл азы адунеи ачемпионат ConIFA мҩаԥысуан Аԥсны, усҟан Аԥсны еизгоу амилаҭтә команда аиааира агеит.
Ихьыԥшым ашьапылампылтә ассоциациақәа рконфедерациа еиҿкаан 2013 шықәсазы. ConIFA еиднакылоит официалла FIFA иалам атәылақәеи автономиақәеи еизгоу ркоманлақәа, урҭ рхыԥхьаӡара 25 рҟынӡа иҟоуп.
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Адунеи аҿы акоронавирустә инфекциа ҿыц здырбалаз рзеиԥш хыԥхьаӡара 140 миллион иреиҳахеит ҳәа адырра ҟанаҵоит Џьонс Хопкинс ихьӡ зху ауниверситет. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Авирус реиҳаӡа алаҵәара ахьамоу тәылоуп Еиду Америкатәи аштатқәа-31,5 миллионҩык чмазцәахеит), аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Индиа-14,5 миллионҩык), ахԥатәи аҿы Бразилиа 13,8 миллионҩык.
Мшаԥы 17 адыррақәа рыла аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13924-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13338-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 219-ҩык.
Хәажәкыра 11, 2020 шықәсазы Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара апандемиа рыланаҳәеит акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 алаҵәара инадҳәаланы.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, мшаԥы 17 - Sputnik.Аҵаақәшьқьрааразы акомандатә адунеи ачемпонат аҟны Урыстәыла раԥхьаӡакәны аиааира агеит. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Спорт.
ЕАА еизгоу ркоманда ириааит урыстәылатәи аспортсменцәа. Акомандаҿы иқәгылон Анна Шьербакова, Елизавета Туктамышева, Михаил Колиад, Евгени Семененко, гәыԥла иқәгылон Анастасиа Мишина – Александр Галлиамов, Викториа Синицина – Никита Кацалапов.
Урыстәылатәи аҵаақәшьқьрааҩцәа ҩынтә араӡны медалқәа иаԥсахахьан, знык- аџьаз.
World Team Trophy аԥхьахәтә фонд иартәоит миллион доллар. Урыстәылатәи еизгоу акоманда, атурнир иахьаиааиз азы иранашьахоит 200 нызқь доллар.


АҞӘА, хәажәкыра 3 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны асоветизациа шәышықәса ахыҵра иазкыз Аҭҵаарадырратә конференциа "Асовет мчра: аҭоурыхтә ԥышәеи ҳаамҭазтәи азнеиреи" мҩаԥысит Аԥсуаҭҵааратә институт аҟны, хәажәкыра 2 рзы.
Аҭҵаарадырратә конференциа иалахәын Аԥснытәи аинститути Нхыҵ-Кавказтәи афедералтә университети рхаҭарнакцәа.
Адныҳәаларатә ажәала еизаз рҿаԥхьа дықәгылеит Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа. Иара иазгәеиҭеит Аԥсны асовет мчра ашьақәгылара ареспублика аполитикатә, аекономикатә, акультуратә ҿиара ҳәаақәызҵаз ҭоурыхтә хҭысуп ҳәа.
"Асовет ҳәынҭқарра аҟазаара аҭҵаареи ахшыҩкреи иахьа атеоретикатә ҵакеиԥш апрактикатә ҵакгьы амоуп. Агәра згоит аамҭақәа реимадара шеиқәырхатәу, ҳҭоурых аамҭақәа зегьы рмаршәа баны ишрызнеитәу, алкаақәа шыҟаҵатәу. Аҭоурых аиҩшара акәымкәа аидкылара иазырхазароуп. Ҳара иаҳзеиԥш уалу аҭоурых аиашара ахьчароуп. Уи ауп ҳаиҩызарагьы, ҳаимабзиарагьы, ҳаҳаҭыреиқәҵарагьы шьаҭас ирзыҟало. Агәра згоит аконференциа амҩаԥгара ганрацәалатәи агуманитартә усеицура аҿиара ишацхраауа", - иҳәеит иара.
2020 шықәсазы Аԥснытәи ауниверситети агуманитартә ҭҵаарақәа Аԥснытәи ринститути Нхыҵ-Кавказтәи ауниверситети рыбжьара аусеицураз аиқәшаҳаҭра анапы аҵаҩын. Нхыҵ-Кавказтәи ауниверситет Урыстәыла аҭоурых акафедра аиҳабы Марина Колесникова лажәақәа рыла аконференциа амҩаԥгара алшеит аганқәа еизааигәаны русеицурала.
"Аҭоурыхтә иубилеиқәа аҭоурых уаздырхынҳәуеит, аҭоурыхдырыҩцәа ирнаҭоит алшара аҭҵаарадырра-рккаратә усура амҩаԥгаразы. Аҭоурых афактқәа, архивтә документқәа, алшарақәа ҵаҵӷәыс иҟаҵаны аҭоурыхтә гәалашәара аиқәырхара ауеит. Ари рнапы ианызароуп апрофессионалцәа", - лҳәеит лара.
Колесникова лажәақәа рыла аҭоурыхҭҵааҩцәа Аԥсны асовет мчра ашьақәгылара аԥсуа ҳәынҭқарра аиҭашьақәыргыларахь икылнагеит ҳәа иршьоит.
"1917-1920 ашықәсқәа урыстәылатә еиԥш адунеизегьтә ҭоурых аҿгьы аҭыԥ ду ныркылоит. Иахьа аҭоурыхҭҵааҩцәа рҿаԥхьа иқәгылоуп азҵаарақәа аҭак зҭаху, иҟалап аконференциа урҭ рҭак аҟаҵара алшаргьы, иаҳҳәап: изеиԥшрааз Аԥсны ареволиуциатә процесс, иабанӡеиԥшыз урыстәылатәи апроцесси иареи", - лҳәеит лара.
Аконференциаҿ ирылацәажәан Нхыҵ-Кавказ аҵарадара аԥыхра, Аԥсны асоветизациа амассатә хдырраҿы, аҳәаанырцәтәи аԥсуаа рыԥсадгьыл разыхынҳәра апроблема, Аԥсны НЕП аамҭазы аекономикатә ҿиара ртемақәа.
1921 шықәса хәажәкыра 4 рзы Аԥсны асовет мчра шьақәыргылан. Нестор Лакобеи Ефрем Ешбеи зхадараҿы иҟаз Аревком амчра анапаҿы иааргеит.
Абольшевикцәа раара Аԥсны ақырҭуа оккупациа аҟынтәи ахы иақәиҭнатәит. Хәажәкыра 31, 1921 шықәсазы иаԥҵахеит Аԥснытәи Асоветтә Социалисттә республика.
АҞӘА, мшаԥы 23 - Sputnik. Аԥсны иҟоу Урыстәылатәи Аладатәи арратә округ агранатаршәыҩцәа еиҭаҵуази еиҭамҵуази ацәҟьарақәа ирықәкны ихысуан агәаҭара аҳәаақәа ирҭагӡаны. Абри атәы аанацҳауеит аокруг апресс-маҵзура.
Аполигонқәа Нагвалоуи Ҵабали рҟны аррамаҵзурауаа "аӷа" иеибашьыга машьынақәа рсахьа змаз ацәҟьарақәа иреихсуан 350 метра набжьаны. Ацәҟьарақәа секундк 10 метрак рҟынӡа ирццакын.
Абри аан ахархәара рыҭан: анапылатә гранатаршәгақәа РПГ-7, акәылӡы кылызжәо агранатақәа ПГ-7ВЛ, агранатаршәга АГС-17.
Амшын аԥшаҳәаҿы ауснагӡатәқәа рымҩаԥгараан аԥша аӷьеы иасуан, секундк ала 20 метра инаӡон. Аруаа рхысраан ари азгәаҭара рыман.
Урыстәыла ар ргәаҭара мҩаԥысуеит Аладатәи арратә округ ар ркомандаҟаҵаҩ Александр Дворников инапхгарала. Аҽазыҟаҵарақәа мҩаԥысуеит 2021 шықәсазтәи аплан инақәыршәаны. Аҽазыҟаҵарақәа ирылархәуп Амшынеиқәатә флоти Каспитәи афлоти. Аҽазыҟаҵарақәа рыхәшьара мҩаԥыргоит арратә усбарҭа анапхгаҩцәа рыла ишьақәгылоу акомиссиа. Игәарҭоит ар реиҿкаашьа, анормативқәа рынагӡашьа, роперативтә зыҟаҵара аҩаӡара.
2020 шықәса хәажәкырамзазы имҩаԥган Аԥсны ахада иеиҭалхрақәа. Аслан Бжьаниа - 53741 бжьы (56,5%) иманы алхрақәа дыриааиуеит, конкурентс диман уаанӡатәи аекономика аминистр Адгәыр Арӡынба.
Аслан Бжьаниа официалла инапынҵақәа рынагӡара далагеит мшаԥымза 23 инаркны, имҩаԥгаз аинугурациа ашьҭахь. Аҭоубашьҭаҵара мҩаԥган ауаа рацәа адымгалакәа, усҟан Аԥсны иалагалаз акоронавирус аламырҵәаразы аԥкрақәа ирхьырԥшны.
Аслан Бжьаниа Аԥсны ахәбатәи ахада иоуп.
Аслан Бжьаниа иҭоубашьҭаҵара ацеремониа мҩаԥысит аҳәаанырцәтәи асасцәа рыда, мшаԥымза 23 рзы, Аҟәа.
Аҭоубашьҭаҵара ашьҭахь Аслан Бжьаниа инапаҿы идыркит аҳәынҭқарратә мчра асимволқәа – агерб зну амҳәырқәа, абираҟ, алабашьа, аҳәа.
Атәыла ахада иалхрақәа хәажәкыра 22 рзы имҩаԥган. Аслан Бжьаниа - 53741 бжьы (56,5%) иманы алхрақәа рҿы даиааиуеит.
Алхрақәа рышьҭахь Аслан Бжаниа раԥхьатәи ипресс-конференциа.
Афотожурналист Сергеи Лидов Аслан Бжьаниа ҳамҭас ииҭеит ифотосахьа.
Аслан Бжьаниа дахьцалакгьы ицуп имоҭа лҳамҭа - аҵәца.
Аслан Бжьаниа Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду аҟны Аиааира 75 шықәса ахыҵра апарад далахәын Москва.
Аиааира апарад ахь ааԥхьара ииҭеит урыстәылатәи иколлега Владимир Путин. Урыстәылеи, Аԥсни, Таџьыкисҭани, Молдавиеи, Белоруссиеи рхадацәа Идырым асолдаҭ ибаҟа амҵан ашәҭшьыҵәрақәа шьҭарҵеит.
Аслан Бжьаниеи Владимир Путини Аиааира Ду 75 шықәса ахыҵра аҳаҭыраз имҩаԥгаз ауснагӡатәқәа раан аҟны.
Ԥхынгәы 2 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа официалла атәыла ахадас дҟалеижьҭеи раԥхьатәи апресс-конференциа мҩаԥигеит.
Ахада ипресс-конференциахь инаԥхьан Аԥсны АИХқәа зегьы.
Ҩ-сааҭк инарзынаԥшуа ицоз аицәажәараан Бжьаниа 31 зҵаара рҭак ҟаиҵеит: апандемиеи аекономикеи инадыркны ԥхьаҟатәи аамҭақәа рылацәажәараҟынӡа.
Атәыла ахада Аслан Бжьаниа Аԥсны атәылахьчара аминистрра даҭааит.
Аԥсны арбџьармчқәа рыдҵаҟаҵаҩ хада Аслан Бжьаниа АШәМ рҽазыҟаҵарақәа дырҭааит.
Аслан Бжьаниа аполигон Ҵабал имҩаԥысуаз Урыстәылеи Аԥсни рыруаа рҽазыҟаҵарақәа дырҭааит.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет аректор, афизика-математикатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, апрофессор Алеко Гәарамиа ииубилеи идиныҳәалеит.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа дидикылеит Урыстәыла аекономикатә ҿиара аминистр актәи ихаҭыԥуаҩ Михаил Бабич нанҳәа 20 рзы.
Аԥсны жәлар рартист Хьыбла Гьерзмааԥҳаи Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи реиԥылара.
Бжьаниа даҭааит Гәдоуҭатәи аковид-госпиталь цәыббра 15 рзы. Усҟан атәыла ахада иҳәеит агоспиталь аҿы аус зуа аҳақьымцәа ашәарацҵақәа шрыҭахо.
Аԥсны акоронавирустә инфекциа аҿагыларазы ацентр аартын Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы мшаԥымзазы.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аԥснытәи аҳақьымцәа аҳаҭыртә шәҟәқәеи аҳамҭақәеи ранеишьеит.
Абҵара 12 рзы Шәача имҩаԥысит Аԥсны ахада Аслан Бжьаниеи Урыстәыла ахада Владимир Путини реиԥылара. Ахадацәа реиҿцәажәара хсааҭк инарзынаԥшуа ицон.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа ажьырныҳәа 22 рзы адҵа ҟаиҵеит амчыбжь нҵәаанӡа афымцамчхара ахархәара еиҵартәырц, уи азы араионқәа зегьы рҿы аштабқәа еиҿкаазарц амаининг фермақәа ахьыҟоу аарԥшрази раҿыхрази.
АУН "Амшынеиқәафымцамч" адиректор хада Михаил Логәуеи Аслан Бжьаниеи.
Ажьырныҳәа 30 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарала Аԥсны мрагыларатәи ахәҭахьы дцеит афымцамчтә обиектқәа русура агәаҭаразы.
Аслан Бжьаниа, Аԥсны аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озган, "Амшынеиқәафымцамч" аиҳабы Михаил Логәуа, Акапитатә ргылара аусбарҭа аиҳабы Ҭемыр Агрба еицны игәарҭеит афымцеихшарҭатә маругақәеи аҷаԥшьаратә пультқәеи русушьа.
Аслан Бжьаниа ипресс-конференциа.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа идикылеит Аԥсны ацхрааразы иааны иҟаз Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра иатәу хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь аҳақьым хада Абдулмеджид Магомедови ихаҭыԥуаҩ Ренат Курбанови.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа мшаԥы 15 рзы идикылеит Урыстәыла аекономикатә ҿиара аминистрреи Урыстәыла афымцамч аминистрреи рхаҭарнакцәа рделегациа.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа усутә ныҟәарыла мшаԥы 20 рзы Москваҟа дцеит. Бжьаниа Урыстәыла ахада Иусбарҭаҟни Урыстәыла аиҳабыра рыҟни аиԥыларақәа мҩаԥигараны дыҟоуп.


Аԥсуа хымца еиԥш уеицрала,
Сажәеинраала ацәаҳәа!
Џьара ухала, џьара уҭала,
Уахьнеилакгьы сҿахәы ҳәа!..
Иван Ҭарба
Иван Ҭарба ҳаԥсуа литература цәала-жьыла далагыламижьҭеи акыр шааҵуагьы, уи аҿаца-ҿацаҳәа иажәеинраалақәа данрыԥхьоз ибжьы уажәыгь ҳагәқәа ирҭыҩуеит!.. Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла аиҳабыс аус аниуаз ашықәсқәа рзы, 1948-1953, 1958-1979 шш. даара ирҿыхеит ҳашәҟәыҩҩцәа, ҳаԥсуа интеллигенциа, мызкаҟынтә хынтә-ԥшьынтә алитературатә хәылԥазқәа, аиԥыларақәа анеиҿимкаауаз ыҟаӡамызт. Уи аус аҿы хашҭшьа амаӡам усҟан ашәҟәыҩҩцәа Реидгылаҿ маӡаныҟәгаҩыс аус зуаз апоет Кәымф Ломиа иџьабаа. Урҭ аҩыџьагьы рыбзоурала даара ҽаԥара иԥеит ҳлитература иаҵагылаз аҿар рырҿиара, ицәырыргеит даара ауаҩы даазеигәырӷьаша абаҩхатәрақәа.
Иван Ҭарба раԥхьаӡатәи ишәҟәы "Ашьха ӡыхь" 1949 шықәсазы иҭыҵит. Уаҟа ианылеит апоет иажәеинраалақәеи ипоемақәеи маҷымкәа. Иуҳәар ауеит, апоет зегь раҵкыс иеицырдыруа иажәеинраалақәа Аџьынџьтәылатә еибашьра дуӡӡа иазкуп ҳәа. Иаагап, урҭ рҟынтәи цәаҳәақәак:
"Аԥсуа ҟама"
Иӷьазӷьазуа аԥсуа ҟама,
Аӷа ибаҩ иалахуп.
Изкыз мамзар баша иҟьама,
Аиааира усаҿ иалахуп…
Мамзаргьы, ажәлар даара бзиа иеицырбаз, иаразнакгьы арҵага шәҟәқәа ирнылаз "Дон ахықәан". Зегь раԥхьа иргылан, апоет ажәеинраала ззикыз А. Наӡаӡе аибашьра ду аҿы афырхаҵара ҟалҵеит, имԥсуа ахьӡ лырҳаит, Урыстәыла зегьы аҿеиԥш, адунеиаҿ лыхьӡ рылаҵәеит!
Дон аӡиас ҭынч ахықәан,
Ԥсра зқәым гылоуп абаҟа.
Аҩызцәа ирыԥхаз уа дырнықәуан,
Аиааира рыма ицон ԥхьаҟа.
Урҭ ажәеинраалақәа рыҩаӡараҿы иҟаз даҽа жәеинраалакгьы аԥиҵеит апоет уи ашықәсан. Уи акьыԥхьаҿ ианцәырҵ, иаразнак еицгәарҭеит, агазеҭқәеи ажурналқәеи ирнырҵеит, радиола иаԥхьеит, аԥхьаҩцәа ишьҭыркәыцәааит, иаразнак апоезиатә разҟ бзиа аиуит. Иахьӡуп иара ажәеинраала "Изнышәынҭрада?!" Иаагап абраҟа ажәеинраала алагарҭеи, алгарҭеи:
Ижыда абраҟа, изнышәынҭрада,
Иҭахаз дарбан ақәԥараҿ?
Иуасиаҭ, иажәахә, уа изеиҳәада,
Ма деиқәызкда ахрацәгьаҿ?
Ахаҵа ихьыӡ бзанҵы иӡуам,
Ахаҵара ахьыӡ камшәаӡацт.
Зтәыла ахьчара зхы ақәызҵаз,
Ахаҵа имра ҭамшәаӡацт…
Ԥыҭрак ашьҭахь апоет маҷ-маҷ аибашьратә тема дацәхьаҵит, ажәларгьы хәыҷык рыхәрақәа ӷьо иалагеит, иаргьы аграждантә лирикахь диасит. Усҟан иаԥиҵеит ирацәаны ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа ирызку арҿиамҭақәа. Урҭ зегьы аԥхьаҩ иҿы рхатә ҭыԥ рыԥшааит, аԥсҭазаара ҭынч ахь, аусурахь риагаразы ирыцхрааит. Иаагап, ажәеинраала "Сыԥсадгьыл" аҟынтәи раԥхьатәи акуплет:
Са сыԥсадгьыл сыԥсахуазар,
Алашара сумырбан.
Уан узааӡаз духашҭуазар,
Илзууазеи даҽаӡә иан…
Убас, апоет ипоезиа аҭынчратә ԥсҭазаарахь ииасит хәыҷы-хәыҷла, ажәларгьы рхы иҩахеит, ирықәыԥхеит амра хааӡа, агәра ргеит рҭынчра уажәшьҭа акыраамҭа шәарҭа шамоуаз, гәата-бӷата анхара, анҵыра, аҿиара аизҳара ишалагатәыз… Иаагап урҭ ирызку даҽа жәеинраалакгьы:
Сара џьара сыҟан,
Шьоук сасра сырҭан.
Сыццакуан аҩныҟа,
Уа са сзы ихьанҭан…
Сара џьара сыҟан,
Сҭәы сыԥха сышьҭан.
Адәахь шоуран иҟаз,
Са сгәаҿы- ихьҭан.
Сара џьара сыҟан,
Уа сыҩнан ахан.
Сыццакуан аҩныҟа,
Уа еиҳа иԥхан…
Апоет еиҳа-еиҳа илаԥшҳәаа ҭбаахеит, егьырҭ атәыла дуқәа рахь ирацәаны аныҟәара далагеит, ирҳаит ашәҟәыҩҩцәа-аҩызцәа дуқәа. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп аурыс поетцәа: Н. Асеев, И. Козловски, А. Межиров, Н. Заболоцки, Н. Гребниов, Б. Дубровин, А. Дементиев, Б. Ахмадулина, С. Куниаев, А. Передреев, В. Солоухин уҳәа убас ирацәаҩны.
Урҭ аамҭақәа рзы апоет ибон ижәлар ишырҭахыҵәҟьаз аԥсҭазаара шрымамызгьы, анхара-анҵыра ишаҿыз, ргәырҩа бааԥсқәа рышьҭахьҟа ишынрыжьуаз. Апоет ҩнапыкла иус шьҭихит, ирҭбаар акәхеит дызлаҩуаз аформа, дианагеит апрозахь. Жәашықәса рыҩнуҵҟала иаԥиҵеит ароманқәа ԥшьба: "Идыру ахьӡ", " Амра ҳара ҳҿы игылоит", "Сан лыблақәа", " Адунеи ахьалаго".
Арҭ аҩымҭа дуқәа иаразнак аԥхьаҩцәа ирылаҵәеит, шықәсқәак рыла еиҭаргеит аурыс бызшәахь, ирнылеит усҟан даара еицырдыруаз ажурнал "Роман газеты".
Асеиԥш зҩымҭақәа еицгәарҭаз ашәҟәыҩҩы ироманқәа руак "Амра ҳара ҳҿы игылоит" Д.И. Гәлиа ипремиа иаԥсахеит. Иазгәаҭатәуп, апоет ипоезиатә мҵәыжәҩа егьа дышьҭнахзаргьы, ишихамышҭуаз дзааӡаз иқыҭа гәакьа Баслахә, уатәи ашкол, иара бзиа дызбоз ахәыҷқәа.
Иахьа уажәшьҭа акыршықәса ҵуеит арҵаҩ бзиаӡа, Ҷыҷыкәа Хьыбба ихьӡ зху Баслахәтәи абжьаратә школ аҟны еиҿкаауижьҭеи Аԥсны даҽа қыҭак, раионк аҿы иузымыԥшаауа апарк ссир! Ари апарк агәҭа Баслахәтәи ашкол ҭагылоуп, иаакәыршан игылоу аҵлақәа зегьы, акакала, хаз-хазы ҳаԥсуа шәҟәыҩҩцәа рыхьӡқәа рхуп.
Иџьаушьаша, аԥсуа-қырҭуатә еибашьра аԥхьа, Аԥсны аимадара, аԥошьҭа аус анауаз, уи ашкол адиректор Ҷыҷыкәа Хьыбба ибзоурала еиҿыркааит даара аидеиа бзиа! Уатәи ахәыҷқәа, ашкол аҿ аҵара зҵоз, ҳаԥсуа шәҟәыҩҩцәеи ҳпоетцәеи рыбжьара асалам шәҟәқәа рыбжьысуан, рымширақәа аныҟаз ирыдырныҳәалон, ражәеинраалақәа ирыхцәажәон, рышколтә проблемақәа рзеиҭарҳәон!
Ари даара пату ақәын ҳашәҟәыҩҩцәа рзы, урҭ ирҩуаз, идырҿиоз, уимоу рыԥсҭазаара зегьы рылаԥш ахын Баслахәтәи ашкол аҵаҩцәа! Уи зегь раԥхьа иргылан изыбзоураз усҟантәи уи ашкол адиректор иакәын, аха изларҳәо ала, абӷа изҭаз, уахь ирлас-ырласны ашәҟәыҩҩцәа зыцны имҩахыҵуаз, Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла аиҳабы Иван Канстантин-иԥа Ҭарба иакәын!.. Уи ихьӡ зху аҵла, егьырҭ ашәҟәыҩҩцәа рыхьӡқәа зху аҵлақәа зегьы, шәҽеиҟәышәымшан, ҳара ҭаацәарак ҳауп ҳәа ранаҳәошәа, иџар-џаруа ирылагылоуп иахьагьы рыгәҭа!
Иазгәаҭатәуп, И.Ҭарба исценари ала ишҭыхыз раԥхьатәи аԥсуа фильм "Аҽы зкәадыруа".
Апоет аус иухьан агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" акультура аҟәшаҿы, Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла ахантәаҩыс, Аԥсны аҵара аминистрс, Қырҭтәылатәи Акомпартиа Аԥснытәи Аобком амаӡаныҟәгаҩыс, далхын СССР Иреиҳаӡоу Асовет адепутатс.
Ҳажәлар ахаангьы ирхашҭуам Иван Ҭарбеи Аԥсны Аминистрцәа реилазаара Ахантәаҩы Шьакаииа Архип Мирон-иԥеи 1954 шықәсазы ЦК КПСС ахь ирҩыз иаарту ашәҟәы. Уи ашәҟәаҿы иарбан ҳаԥсуа жәлар Сталини Бериеи ррежим аан ирхыргаз, ҳбызшәа иазаарцаз, ҳажәлар аԥсреи абзареи
ишрыбжьадыргылаз, хеиҵыхырҭа шрырымҭаз. Ари ашәҟәы еицырдыруа егьи ашәҟәы, Б. Шьынқәбеи, А. Ӡиӡариеи, К. Шьаҟрыли рышәҟәеиԥш, ацәажәара хьанҭа ахылҵит, И. Ҭарбагьы, А. Шьакаииагьы рҭыԥқәа ирымырхит, аха зегь акоуп, ирҭахыз Урыстәыла аиҳабыреи Қырҭтәыла аиҳабыреи ираҳартә иҟарҵеит, иқәыргылоу апроблемақәа рмыӡбар, ашәарҭара ду ахылҵыр шалшо агәра ддыргеит…
Абас еиԥш, зыжәлар рыгәҭа аӷьараҳәа игылаз, ианаҭахыз аамҭаз, зышәҟәыҩҩрагьы нышьҭаҵаны урҭ ринтересқәа аӷьараҳәа изыхьчоз, иажәрахь днықәлон еиԥш, аԥсуа-қырҭуатә еибашьра ихьӡеит, ҳаӷеимшхараҵәҟьа изаанацеит. Уи аамҭала Аҟәа далаханы дыҟан, араҟа итҟәацыз аснариад аԥҽыхақәа рыла дҭахеит иԥшәмаԥҳәыс, атеатр актриса Еҭери Коӷониаԥҳа. Ашьҭахь иара далыргеит Гәдоуҭаҟа, уинахыс Пицунда дыҟан. Аҽшьра иақәикын, аха џьашьахәшәа деиқәхеит.
Сажәа хсыркәшар сҭахуп уи аибашьра асакьаҳәымҭазы, апоет уаҳа ԥсыхәа анимоуӡа, иҩызцәа аԥсуа шәҟәыҩҩцәа рахь ииҩыз "Ауасиаҭ ацынхәрас" захьӡу ашәҟәы ала. Ари трагедиоуп, хлымӡаахуп, аха апоетцәа дуқәа аӡәырҩы уи алахьыҵа изахымԥаз ыҟоуп, уи азы, дара рыхьӡ, раҳаҭыр изакәызаалак акы изаԥырхагахом, рыжәлар рҿы рыҷкәынцәа ԥхьагылаҩцәа шракәу иаанхоит.
АУАСИАҬ АЦЫНХӘРАС АԤСУА ШӘҞӘЫҨҨЦӘА РАХЬ
"Ари — хаҵарам, аха ишакәхалак аԥсҭазаара ахьынҳалара, сҽеиқәсырхоит ҳәа ауаа рыргәаҟрагьы хаҵарам. Ақырҭқәа гьангьашрыла Аԥсны ианақәла нахыс сычмазаҩны аиарҭа сылан Аҟәа. Апрель 1 азы ҳахьынхо аҩны иақәшәаз аснариад аԥҽыхақәа сыԥшәма – ашҭаҿы лҩызцәа рыгәҭа дыштәаз – дкылкаан илаахан еиқәырхашьа лмоуит. Уи лҭахара сыбжа агеит, сыԥсы зкыз, счымазарақәа ирақәԥо саазгоз уи аӡә заҵәык лакәын.
Урҭкәа заҳаз, еилызкааз А. Гогәуа ашәҟәы сзиҩын, Гәдоуҭаҟа сааргеит, Нелли Џьонуеи Аниа Кәарҷелиеи сыҵагыланы.
Уантәи Пицунда сахьааз даара ибзиан срыдыркылеит. А. Барцыц лкабинет ҭарцәны исылҭеит. Сгәылацәа – апоет М. Миқаиа, иҭаацәа, Жора Сангәлиа иҭаацәеи иареи, Еҭери Думааԥҳа сыгәцаракны срыман, сыԥҳа Еҭери џьара данцалак, исхылаԥшуан, сырҷаԥшьон. С.В. Гадлиа раԥхьа днаргыланы, аҳақьымцәа сыхәышәтәра иаҿын.
Аха хәшәы мацарала иабанӡа? Сшьапқәа сныҟәыргом, сарӷьа напы аҩара иаҿуп, сгәыхь, сшьақәыӷәӷәара – зегьы еиқәызыԥхьаӡода?!
Аԥсны ареспублика аиҳабыра сшаазҵәҟьа ацхыраара сырҭеит. Уахьала акы сыгмызт, агәабзиара ада!
Гәабзиарала убас сҟалеит. Схала аӡәы дсыцымкәа хара сызцом, сыбла иабом.
Абри аҟара зеиқәсыԥхьаӡо ииашан сеилышәкаарц азы ауп. Уаҳа царҭа змам аҟны сааины сааҭагылеит.
Сара исҩызцәома (73 шықәса сырҭысуеит), иреиӷьу аҿар аҭахара иаҿуп, Аԥсны ахақәиҭраз иқәԥо. Сара стәы закәузеи?!
Саҭашәымҵан иҟасҵаз ашьаҿазы.
Нагӡара ақәыз зхы иақәиҭу Аԥсны!
Нагӡара иқәзааит В.Г. Арӡынба – аԥсуа жәлар рҵеи иаша!
Аԥсра рықәыз ақырҭуа фашистцәа!
Сгәы иалагәышьоуп абри аиԥш аамҭаз сцара...
Акызаҵәык ауп — иҟоу иароуп,
Сыԥсадгьыл хазына Аԥсны!
...Адунеи, еҳ, иуаароуп,
Егьаҩы аҩнаххьеит, ирыхнаххьеит рыԥсы...
Саҭамыз!
И. Ҭарба. Пицунда."
Валери Касланӡиа ҳаԥсуа литератураҿы иахьынӡахәҭоу ицәыргам, аха абаҩхатәра бзиа змоу поетуп, прозаикуп, драматургуп, иара убасгьы ахәыҷқәа рзы аҩымҭа шьахәқәа даара ирацәаны иаԥиҵахьеит. Иаразнак иазгәасҭоит, апоет иреиӷьу ихәыҷтәы рҿиамҭақәа рзы Таиф Аџьба ихьӡ зху Аҳәынҭқарратә премиа шианашьоу. Уи даҽазныкгьы агәра ҳнаргоит апоет иаԥиҵахьоу ирҿиамҭақәа ҳажәлар ишырзааигәоу, ишрыцу, дара раԥхьаҩцәа шрымоу.
Иара дравторуп ирацәаӡаны ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи, алакәқәеи. Даара иқәҿиоит абзиабаратә, алирикатә жәеинраалақәа. Абар урҭ руак:
Знымзар зны
Сыԥхыӡ далҵхьан, ҳа ҳаицәыӡхьан,
Исыздыруамызт лхабар.
Сқәыԥшра хыхны сыԥсы иалаз,
Ҳаиниеит лакәҵас ҩаԥхьа абар.
Ҳа ҳаилаҵәеит жәада, хаала,
Ас ҳаизааигәаны ҳҟамлац.
Лара дқәыԥшуп, сара сқәыԥшуп,
Қәыԥшроуп, уаҳа ҽак ҳамбац!
Ацәа салҵит сқәыԥшра шсымаз,
Иауам, сзалҵуам са сыԥхыӡ…
Сара усҟан убас сраҳаҭын,
Гәҩарак соуаанӡоуп дшысцәыӡ…
Зегь акоуп са сиарҭа сҽылак,
Сгәалаҟара анарх згоит.
Насыԥ бымаз, ԥхыӡ исҭааз,
Знымзар зны саргьы сыббоит!..
Аԥсуа поет Валери Платон-иԥа Касланӡиа инысымҩа ааркьаҿны абас иҟоуп: диит иара абҵара 23 1943 шықәсазы, Очамчыра араион Кәтол ақыҭан. Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩы хәа ахьӡ ихҵан 2018 шықәсазы. Таиф Аџьба ихьӡ зху аҳәынҭқарратә премиа ианаршьеит 2016 шықәсазы. Аԥсны Ашәҟәыҩҩцәа реидгыла далоуп 2003 шықәса раахыс. Дыҩуеит аԥсышәала.
Иаб Аџьынџьтәылатә еибашьра Дуӡӡаан дҭахеит, иаб иашьа, еицырдыруа актиор Леуарса Касланӡиа диааӡеит. Уи иҟнытә иоуз аныррала алитература дазҿлымҳахеит.
"Саб иашьа Леуарсан Касланӡиа атеатр садиԥхьалон. Аспектакльқәа анцоз сигон, апиеса ҿыцқәа анеилдыргоз саргьы снеигон. "Отелло" даныхәмаруаз, аспектакль алагара 2-3 сааҭ шагыз атеатр ахь днеиуан. Ихала агрим ҟаиҵон, сара сидтәаланы сихәаԥшуан. Нас Отелло ишәҵатәқәа рыла иҽеилаҳәаны асценахь ацәырҵырҭаҿы днеиуан, нас длеиҩеиуа ироль иҽалаирхалон. Избон саб иашьа уажәраанӡа исацәажәоз шиакәмыз, уантәи ахԥатәи аиарус ахь сишьҭуан: "Ԥшьаала утәаны аспектакль уахәаԥшла" ҳәа насаҳәаны. Саб иашьа хәба-фба пиеса еиҭеигахьан. Ҽнак даасыԥхьан, сааиваиртәан: "Уааи, абри иусырбо уаргьы еиҭага, саргьы еиҭазгоит, еиҳа еиӷьны еиҭазго даабап!" - иҳәеит", - игәалаиршәалоит Валери Касланӡиа.
Н.А. Лакоба ихьӡ зху Аҟәатәи Ашьхарыуаа рышкол далгеит 1962 шықәсазы, иара убас А.М. Горки ихьӡ зхыз Аҟәатәи аҳәынҭқарратә арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет 1970 шықәсазы. Асовет аррамаҵура дахысуан. Аусура далагеит агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" ("Аԥсны" аредакциаҿы, аԥхьа еиҭагаҩыс, нас алитературатә усзуҩыс. 20 шықәса инареиҳаны аус иуит Аԥсны акультуреи аҭоурыхи рбаҟақәа рыхьчаразы аусбарҭа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы аус иуеит "Аԥсныҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" редакторс.
Акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1961 шықәса инаркны. Авторс дрымоуп ажәеинраалақәа, апоемақәа, апиесақәа еидызкыло ашәҟәқәа жәпакы. Аханатә еиԥш, иҩымҭақәа рнылоит ажурналқәа "Алашара", "Амцабз", "Аҟәа – Сухум", агазеҭқәа "Аԥсны ҟаԥшь", "Аԥсны", "Аамҭа" уҳәа егьырҭгьы.
1989 шықәсазы Валери Касланӡиа ипиеса "Апҟа шкәакәа" иалхны Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҟны аспектакль ықәдыргылахьеит. Ипиеса "Ахеилага" акәзар, иқәыргылан Шәарах Ԥачалиа ихьӡ зху Тҟәарчалтәи аҳәынҭқарратә театр аҟны 2012 шықәсазы.
Аҭыжьымҭақәа: аԥсышәала: Аҵәаҵлақәа шәҭуеит. Ажәеинраалақәа. Аҟәа, 1983; Амш хазына. Ажәеинраалақәеи алакәқәеи ахәыҷқәа рзы. Аҟәа, 1986; Алакәԥхыӡ. Ажәеинраалақәеи апоемақәеи. Аҟәа, 1989; Анҷа-кәынҷа. Ажәеинраалақәа ахәыҷқәа рзы. Ацуфарақәа. Аҟәа – Маиҟәаԥ, 2004; Иҿыцбараху адунеи ҩаӡаҿ. Ажәеинраалақәа. Апоема. Алакәқәа. Апиесақәа. Аҟәа, 2010; Жьакәыр гәымшәа. Ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәа. Аҟәа, 2011; Иалкаау. Ажәеинраалақәа, апоемақәа, ахәыҷқәа рзы ажәеинраалақәеи алакәқәеи, апиесақәа. Аҟәа, 2014.
Иара убасгьы, араҟа иазгәаҭатәуп Валери Касланӡиа иповест "Аџьныш лымҩа" азы ҵыԥх ажурнал "Алашара" апремиа дшалауреатхаз.
Валери Касланӡиа, хыхь ишазгәаҳҭаз еиԥш, ахәыҷқәа ирызкны даара аҩымҭа ссирқәа аԥиҵахьеит. Уи ибызшәа цқьоуп, ихаауп, ахәыҷқәа џьабаа дмырбаӡакәа ахьхьаҳәа аҵара рзымариоуп. Иаагап, усеиԥш иҟоу жәеинраалак:
Акәырҷыжь-агәаргәалеи
Акәыр-акәыр, акәырҷыжь,
Исыргәаргәарып зны уааныжь.
Сыҩуа снықәлап амӡырха,
Уԥшы угыланы насҭха.
Снеиуеит акәыр кәараҵо,
Ашьҭа ашьац аҿы ианҵо.
Амҩа ылгоуп, шьҭа уара,
Амаа усҭоит ауаара.
Улаха-ҩаха, нас абас,
Унагәыҵас, унагәҭас.
Зныкыр уақәтәахьоу Дамеи,
Акәырҷыжь-агәаргәалеи?!
Валери згьама ҭбаау, акыр адунеитә литература иаԥхьахьоу, изнырхьоу, уи иреиӷьу атрадициақәа ҳаԥсуа литературахь ииазго, иалазааӡо поетуп, прозаикуп. Уи ипсихологиатә, ифилософиатә жәеинраалақәа рҿы иубоит автор шаҟа инарҵаулан дхәыцуа. Ишьҭихуа атема ҟары-ҵәарыла акәымкәа, даара изааигәоу, дзызхәыцхьоу, иԥсҭазаара иагәылсхьоу, дкыдызҟьахьоу, мамзаргьы дзырԥеиԥеиуа акакәзароуп. Иаагап ус иҟоу автор иажәеинраалақәа руак:
Ажәеи аамҭеи
Лагамҭеи нҵәамҭеи
Аамҭа иамаӡам.
Аҵхи амши
Башаӡа ҳаржьоит.
Сахьак усгьы
Иаман иҟаӡам.
- Инҵәазар аамҭа? -
Зныхгьы сгәы иснарҳәоит.
Зегь зымчу,
Улеишәа шԥаџьбароу!
Иурхәашоит, иурӡуеит
Зегь неибеиԥш!
Аха иуасҳәоит,
Упара шгәасҭахьоу,
Узаҿагылом Ажәаҟәыш
Аԥеиԥш.
Валери даара иқәҿиан иааирыԥшуеит ажәа аԥсы ахьҭоу, агәаӷь ахьыҟоу, насгьы аԥсуа цәа ахаҵаны, ҳара иаҳтәны, агәы ҭыӷьӷьа аԥсышәа цқьала ицәажәоит иажәа. Убри азоуп уи иҩымҭақәа иаашьҭухлакгьы, даара ибзиан иудыруа, зыгәра уго, иԥушәахьоу уҩыза гәакьак иеиԥш гәаартыла изуацәажәо, уаргьы уи аҳалалра, аразра угәы-уԥсы зегьы аҭаны узазыӡҩруа. Ҳаԥхьап, убас иҟәандаӡа, игәырԥшаагаха, ԥсҭазаара дуӡӡак зхызгаз абырг бзиа илызку ажәеинраала:
Апсҭазаара ахықәаҿ
Аҭакәажә
Ашҭа дықәтәоуп
Лымала.
Амырхәага лгәыҵаԥхоит,
Ԥхаррада.
Аԥсабара шәҭышны игылоуп,
Иԥштәыдаха.
Адунеи ҭәуп
Шәаҳәабжьыла
Идагәаӡа.
- Сишь! Игазеи?
Арахь ӡәыр ҿиҭу
Здыруада?..
Еиҭах ҭынчроуп,
Иҭацәыроуп,
Акгьыҟаӡам.
Нас иарбану,
Иԥсыршьаган
Маӡа-аргама,
Даашьҭызхло?..
Сара хықәкыс исымамызт ашәҟәыҩҩы инарҭбаан ипоезиеи ипрозеи рыхцәажәара, урҭ рыҵаулара аҟынӡа албаара, раартра, насгьы уи ипрозеи идраматургиеи хазы рзааҭгылара аҭахуп, уи ҳаԥсуа критика иазынҳажьып, хымԥада, инарҭбаау ацәажәара иаԥсоуп.
Сара агәра згоит, иагьысҭахуп Валери Касланӡиа иеиԥш иҟоу зажәа хатәроу ашәҟәыҩҩцәа ҳаԥхьаҩцәа ибзиан ирылаҵәарц, ирдыруазарц, избанзар, апоет узвымсша аҩымҭа бзиақәа ааган уаԥхьа ианықәиҵа, уара уавсзар, иузгәамҭазар, уи уара иугхоуп, доуҳатә культура дук уцәыӡит, уаԥсыуаны ушьақәгылараҿы уи ахьузымдыруа даара иуԥырхагахо иалагоит, иуныԥшуа иалагоит, уара иутәу, иузааигәаӡоу, зшьа улоу, ма ушьа злоу аӡәы думбар ушыҟало еиԥш… Ус анакәха, даарттәуп, иԥхьатәуп апоет Валери Касланӡиа, уи ихьтәы шәындыҟәра иҭоуп зқьы маӡа, ҳара ҳаԥсҭазаараҿы цҳаны иҳазхыло, маакыраны иҳаураны иҟоу, ашәарҭара ҳалызго, шыцтә лабашьаны иаҳзыҟало, ашьха цаӷьцаӷьқәа ҳарҿызго.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Уажә аабыкьа, ҳашә аҵәҵәабжьы геит. Ашәа анааҳарт абӷьыцқәа зку аҿар ылагылан. "Ҳкандидат шәыбжьы ишәҭоума?",- иааҩныҩит агәылацәеи ҳареи ҳзеиԥш ҭыԥ. "Макьана иҳаздыруам", - шәзазҵааи, ҳҳәеит ҳаргьы. "Иҳаԥхьаӡоит шаҟаҩ рыбжьы ҳаураны иҟоу", - еицҿакны аҭак ҟарҵеит дара.
Шәазхәыц, ркандидат илагьы ҳҭамԥшыцт, ихьӡи ижәлеи, ифоти, аус ахьиуеи ада даҽа информациак ҳамам, аҭак ҟаҵашьас иҳамоузеи абжьы иаҳҭоу иаҳамҭоу. Уаанӡагьы, хынтә афлаерқәа кны агитаторцәа ҳзаахьан, уаҟа иану анысымҩеи афото хазынақәеи роуп.
Аҟәа сынхоижьҭеи уажәшьҭа маҷ ҵуама, аха уажәада зынӡа исзымдыруа акандидатцәа ықәымгылацызт. Уаанӡатәи иаҳдырқәоз рзы ҳгәы наӡоуп сзымҳәозаргьы, ақалақьуаа ирдыруаз, ауаажәларратә усқәа рҿы зхы алызкаахьаз ракәын еиҳарак иалырхуаз. Абарҭқәа рыдагьы, дара аиԥыларақәа мҩаԥыргон алхыҩцәа адгаланы, ауаа рацәа ахьынхоз аҩнеихагылақәа рҿы инеины ацәажәарақәа мҩаԥыргон. Сара сыбжьы ахьасҭо алхырҭатә ҭыԥ №7 аҿы иқәгылоуп хҩык акандидатцәа: Нодар Шьоуа, Милана Ҭарԥҳа, Беслан Кәыҵниа. Аԥхьатәиқәа ҩыџьа ирхыҵуеит 28 шықәса, аҵыхәтәантәи зегь иреиҳабу 37 шықәса. Исымоуп зегь рфотоқәа, рыхҩыкгьы аҳәынҭқарратә усбарҭақәа рҿы аус руеит. Исызхома ари аинформациа алхра ҟасҵарц азы, аҭыԥантәи адепутат ианидҳәало? Мап сҳәоит иаразнак, избанзар, издыруазарц сҭахуп акандидатцәа хықәкыс ирымоу, ирыԥсахырц ирҭахыу ҳақалақь ԥсҭазаараҿы.
Закәанла иазгәаҭам, аҭыԥантәи алхрақәа рҿы иқәгыло аканадидатцәа рзы ателедебатқәа рымҩаԥгара, аха даҽа мҩакы аԥшаарагьы иаламгеит акандидатцәа. Апандемиа иахҟьаны алхыҩцәа еизганы аиԥылара ду амҩаԥгара рҭахымхеит сгәахәын, сдаҟьа аҟынтә аҳәара ҟасҵеит ҳкандидатцәа ма феисбук аҿы ишиашоу ицо хәыдаԥсадалатәи аефир мҩаԥганы рыбжьы ҳдырҳарц, аха иахьанӡагьы ҿымҭроуп.
Аҿар амҩа рыҭатәуп анырҳәо, иаҿагыло сакәымзаргьы, еилыскаарц сҭахуп ауаажәларратә усқәа рҿы урҭ аҿар ԥышәас ирымо, изкандидатцәоу рԥышәа аизырҳара азы акәу, мамзаргьы ажәлар ирхаҵгыларц акәу. Уажәшьҭа зусура хзыркәшо ақалақьтә депутатцәа ирхаҭарнаку хҩык аабыкьа имҩаԥыргаз апресс-конференциаҿы "Аизара мчы дук амам" рҳәазар, иахьа иқәгыло ргәаанагара хымԥада еиҳагьы хшыҩзышьҭра аҭатәуп, ас еиԥш иҟоу азҵаатәқәа зцәырҵуа азы. Апресс-конференциа мҩаԥызгаз Асҭамыр Қәҭарба, Инна Кәарҷиаԥҳа, Дмитри Маршьан ражәақәа рыла "русура арекомендациатә ҟазшьа мацароуп иамоу".
Алхҩы лаҳасабала, еилыскаарц сҭахын иԥсахтәузеи "ахаланапхгаратә усбарҭақәа" ирызку азакәан аҿы? Мҩақәас иҟоузеи, аҭыԥантәи амчрақәа русураҿы адепутатцәа анырра ду ҟарҵо иҟаларцаз уҳәа, исызцәырҵуа азҵаарақәа рацәоуп. Иара убас, акыр ихадоуп сара сзы, акандидатцәа аҳәынҭқарратә бызшәа рдыруоу ирзымдыруоу, азакәан ԥықәслара дук рнамҭозаргьы. Макьаназы аҩныҟа иаҳзааргаз, еилаарцыруа иҟоу афлаерқәа зегьы урысшәалоуп ишҩу. Ишеилыскааз ала, скандидатцәа зегьы асоциалтә ҳа феисбук аҿы иҟоуп, аха ҩынтә ааԥхьара иҟасҵаз аҭак смоуӡеит. Акы заҵәык, ицәырҵит, акандидат Милана Ҭарԥҳа аԥсышәала ицәажәо лвидеонҵамҭа. Аӡыргара ӡыргароуп, азҵаарақәа рҭак аиура алхҩы изы -уи хазуп. Ус акәзаргьы, аманитор аҟынтә атекст иаԥхьан изҳәоз аҭыԥҳа дазусҭаз лабҿаба избеит.
Ажәакала, иахьа "дыҷкәына бзиоуп, ма саҳәшьаԥа иоуп" зҳәаз еиԥш иҟоу аԥсуа еилкаарақәа қьар рылам, уи ииасхьо аамҭахь иныжьны, алхыҩцәа иалырхуа иацәажәара алшара роуратәы ианыҟамла, адепутатцәа рымчра еиҳагьы ихьысҳахоит. Ус иҟалар алшоит, адепутат адиплом адагьы, агәаӷьреи, амилаҭтә хдырреи рзы дӷьацаӡа дыҟамзар.
Сахьынхо иқәгыло акандидатцәа ихазынаӡазаргьы здыруада, аха иахьазы сазыхиам алхра, исҭахӡам агха ҟасҵарц. Уажәы аҳәара сцәыуадаҩуп, ҳаԥхьа ишьҭоу алхрақәа рылҵшәа шыҟалаша, ауаа неирц азы, агәылацәа, азлацәа, ауацәа уҳәа рыцхыраара ахархәара аиургьы ауеит, аха ҳабжьы шраҳҭо еиԥш ауп ҳшынхо шырҳәо еиԥш, анаҩстәи ҳақалақьтә ԥсҭазаара еиӷьхара амоур, ҳарҭ алхыҩцәа иаҳхарогьы рацәоуп.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Аԥсуа-абаза диаспора рхаҭарнакцәа Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университет хәыда-ԥсада иҭалар ҟалоит. Абри атәы аанацҳауеит аконгресс асаит.
Ари аҩыза алшара ҟалеит Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресси ауниверситети абҵарамза, 2020 шықәсазы ирыбжьарҵаз аиқәшаҳаҭра иабзоураны.
Иазгәаҭоуп, аҵараиурҭа иҭаларц зҭаху рзы ашәҟәқәа рыдкылара шхацыркыз хәажәкыра 1 инаркны. Абиуџьет ҭыԥқәа рахь иҭало рышәҟәқәа аларҵароуп ԥхынгәы 20-нӡа, латәарадатәи аҟәшахьы – нанҳәа 11-нӡа, амагистратурахь – нанҳәа 6-нӡа.
Арзаҳал азы абитуриентцәа абарҭ ашәҟәқәа еиқәыршәаны ирымазароуп: атәылауаҩшәҟәы ахкьыԥхьаа, аттестат (ахкьыԥхьаа ма аоригинал), 3×4 см иҟоу афотосахьақәа фба, аԥсуа-абаза жәлар дшырхаҭарнаку зыршаҳаҭуа аилыркаа, ма урыстәылатәи атәылауаҩра. Ашәҟәқәа рынашьҭра ауеит ауниверситет асаит ахь.
Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университет адкыларатә комиссиа аиҳабы Елена Богатова лажәақәа рыла, аԥышәарақәа мҩаԥгахоит ҩ-форматк рыла: адистанциатә ма хаҭала.
Санкт-Петербургтәи аҳәынҭқарратә абнанхамҩатә университети Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресси ауниверситети аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит абҵарамзазы.
СПААУ иҭаларц зҭаху Аԥснытәи, Ҭырқәтәылатәи абитуреинтцәа инарҭбаау аинформациазы иадҵаалар рылшоит Санкт-Петербург иҟоу АААК аофис, абри аелектронтә ҭыӡҭыԥ ала: firstname.lastname@example.org, ма абри аҭел +7 812 514 88 55 ала.


АҞӘА, мшаԥы 1 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 177-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 30-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 24-ҩык, урҭ рахьтә 19-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 12-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 35-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит хәҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 11-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13458-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12876-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 214-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жәабран 1 - Sputnik. Адунеи аҟны COVID-19 зоухьоу рхыԥхьаӡара 102 миллион еиҳауп ҳәа азгәаҭоуп Агәабзиарахьчараз адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) адырраҭараҿы.
Рыԥсҭазаара иалҵхьеит ҩ-миллионҩык апациентцәа.
Ачымазцәа рзы актәи аҭыԥ ныркылоит ЕАА—25 миллион, аҩбатәи – Индиа ( 10,7 миллион), ахԥатәи — Бразилиа (9 миллионк), аԥшьбатәи — Урыстәыла (3,8 миллион), ахәбатәи — Британиа ду (3,7 миллионк).
Аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла Урыстәыла 3 850 439 акоронавирус хҭыс аҭыԥ аман, 73 182 рыԥсҭазаара иалҵит, 3 300 004 ргәы бзиахеит.
Ажьырныҳәа 30 азтәи адыррақәа рыла Аԥсны 11520 акоронавирус хҭыс ҟалахьеит. Ргәы бзиахеит 9820-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 172-ҩык.
АҞӘА, мшаԥы 14 - Sputnik. Урыстәыла ахада Владимир Путин коронавирус аҟынтәи ҩ-фазактәи алаҵа актәи адоза аныҟаиҵа ашьҭахь хымчыбжь ҵуаны аҩбатәи адозагьы ҟаиҵеит ҳәа аанацҳауеит РИА Новости.
"Аҳәамҭа ҟасҵар сҭахуп абрахь санааиуаз аламҭалазы аҩбатәи алаҵа шыҟасҵаз азы. Сгәыӷуеит зегь маншәалахап ҳәа. Агәыӷра акәым, агәрагара сымоуп", - иҳәеит иара РГО апрезидиум аҿы.
Путин акамерақәа рыда алаҵа ҟаиҵеит, ус иаҭахны иԥхьаӡеит.
Ахада иара убасгьы иҟаиҵаз алаҵа ахьӡ имҳәеит, уи здырырц зыхәҭоу аҳақьым заҵәык иоуп ҳәа азыԥхьаӡаны.
Иахьазы Урыстәыла ашәҟәы иҭагалоуп аҭыԥан иҟаҵоу акоронавирус аҟынтәи алаҵақәа хԥа: "Спутник V", "ЭпиВакКорона", "КовиВак".
Дара зегьы ҩ-компонентны ишьақәгылоуп. "Спутник V" аҩбатәи алаҵа ҟарҵоит хымчыбжь рышьҭахь. Иара убас ауп ишыҟарҵо "ЭпиВакКорона", алаҵа "КовиВак" ҩ-мчыбжьа бжьаҵаны алаҵақәа ҟарҵоит.
АҞӘА, мшаԥы 13 - Sputnik. Кремль Урыстәыла асанкциақәа ирхырҟьаны Visa, Mastercard ирҿыргар ҟалоит ҳәа рҳәеит. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Урыстәыла ахада ипресс-маӡаныҟәгаҩ Дмитри Песков иажәақәа шьаҭас иганы.
"Иаахҵәаны иаҳҳәар ҳалшоит Урыстәыла аганахь ала еиуеиԥшым аформақәа рыла аԥкырақәа шымҩаԥырго иакымкәа иҩбамкәа аҳәынҭқаррақәа. Арҭ аԥкырақәа иазыԥхьагәоуҭаша ракәым. Убри азы абри апроцесс аҳәаақәа ирҭагӡаны, зны-зынла ҳганахь ала агәаӷҵәҟьа ахьаадырԥшуа инадҳәаланы иҟаларызеи уҳәартә иҟам", - иҳәеит иара Урыстәыла асанкциақәа ирхырҟьаны Visa, Mastercard ирҿыргар ҟалома ҳәа ирҭаз азҵаара аҭакс.
Уаанӡа Урыстәыла адәныҟатәи аусқәа рминистр Сергеи Лавров аҳәамҭа ҟаиҵахьан Урыстәыла маҷ-маҷ асанкциатә цәшәарақәа еиҵатәлатәлароуп адоллар иашьашәалоу амилаҭтәи альтернативатәи валиутақәа рыла ҳәа.
"Мраҭашәара хылаԥшра знаҭо жәларбжьаратәи аԥарашәаратә системақәа аҽрыцәхьакра рҭахуп", - иҳәеит адипломат адоллар акәымкәа амилаҭтә валиутақәа рахь аиасра шахәҭо азгәаҭо.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны аҭыԥантәи ахаланапхгараҭарахь алхрақәа мҩаԥысит мшаԥы 11 рзы.
"Адепутатрахь иқәгылаз акандидатцәа ҩажәаҩык рахьынтә 15-ҩык алхын. Иманшәаланы еилагарада имҩаԥысит алхрақәа. 5196- ҩык ашәҟәы иҭагалаз алхыҩцәа рҟынтәи 2052 -ҩык алхрақәа рхы рыладырхәит. Уи аԥхьа иҟаз ас еиԥш алхрақәеи дареи еиҿурԥшуазар, усҟан 2800-ҩык ыҟан алхыҩцәа. Актәи аилатәара мҩаԥысраны иҟоуп иааиуа ашәахьаҽны мшаԥы 19 рзы. 15-ҩык адепутатцәа рахьынтә ҩыџьа аҳәса ыҟоуп. Уи аԥхьа иҟаз адепутатцәа рахьынтә ҩыџьа ықәгылан, руаӡәк ҩаԥхьа далырхит, уи Тҟәарчалтәи араионтә хәышәтәырҭа аиҳабы Лали Гаргәылиа лоуп", - лҳәеит Ажьиԥҳа.
Ажьиԥҳа лгәаанагара лҳәеит аҭыԥантәи ахаланапхгараҭарақәа рахь инеиуа адепутатцәа зеиԥшразар акәу.


АҞӘА, жәабран 25 - Sputnik. Ареспубликатә хәышәтәырҭа аҳақьым хада Аполлон Гәыргәлиеи ихаҭыԥуаҩ Георги Воубеи рганахьала ихацырку ашьаус азы ауаажәлар рахь аҳәамҭа ҟарҵеит.
"Сганахьала ашьаус хацыркуп "ахатәтәреи аныхреи" рыхәҭаҷ ала, схаҭыԥуаҩ ари ацәгьаҟаҵара мчыла садигалеит ҳәа азыԥхьаӡаны. Иазгәасҭар сҭахуп, сара хаала акә, мчыла акә ацәгьа зурҟаҵар ауа аӡә сакәым", - ҳәа иҳәеит "Абаза-ТВ" аефир аҿы Аполлон Гәыргәлиа.
Иара иажәақәа рыла, ашьаус ҵаҵӷәыс иамоу – Ареспубликатә хәышәтәырҭа алабораториеи еиҭеиҿкаау "Савитар" аусзуҩцәа еиҿыркааз алабораториеи реимак ауп. Гәыргәлиа ишиҳәо ала, аимак ахы акхьан 2016 шықәсазы, иара ихаҭа Апарламент адепутатс даныҟаз аамҭазы.
"Ареспубликатә хәышәтәырҭаҿы аус зуанаҵы ари азҵаара аӡбара сҽазысшәон. Аамҭа ишаҳнарбаз аиԥш, бзиарак ҟауҵар уҭаххаргьы, уи уахьзырхәуа мышкызны ицәырҵуеит. Аҳақьым изанааҭ еиԥш, апрокурор изанааҭгьы аҭакԥхықәра ду адуп ауаа рлахьынҵа аԥымҽразы. Ари сара ҳақьымк иаҳасабала адагьы, абык, абдук иаҳасабала исҳәоит. Агәра згар сҭахуп аҳәынҭқарратә мчрақәа аус иашала иазнеип ҳәа. Исҳәар сылшоит сыламыс аҿаԥхьа сыцқьоуп, аӡәы итәы сымгацт ҳәа. Уи акәым, лафынгьы абас рҳәалоит, "хәыда-ԥсада аоперациа ҟазҵар зҭаху Гәыргәлиа иахь шәнеи" ҳәа", - азгәеиҭоит иара.
Аҳақьым хада ихаҭыԥуаҩ Георги Воуба иазгәеиҭеит аӡәы ацәгьаршра иирҟаҵазшәа ма Ареспубликатә хәышәтәырҭа ахыбра арендла аҭиразы аилаӡара мчыла аӡәы инапы иаҵаирҩызшәа, ахԥатәи ахаҿқәа ареактивқәа риҭазшәа, Аполлон Гәыргәлиа мчыла ацәгьоура ирҟаҵаразы абџьар ихы иаирхәазшәа ихарарҵо акгьы ҵаҵгәык шамам.
Иара иҳәеит инапы иану ахәышәтәратә процесс аиҿкаареи имҩаԥырго аҭҵаарақәа рхаҭабзиара ахылаԥшра аҭареи шракәу.
"Сара мап ацәыскуеит Ареспубликатә хәышәтәырҭа аматериалтә аиԥш аҽа ԥхасҭак аҭараҿы салахәуп ҳәа ирҳәо. Сыԥсҭазаара зегьы, ҳақьымк, тәылауаҩык иаҳасабала ҳмедицина ашьҭыхра иазкуп", - ҳәа иҳәеит иара.
Воуба дақәшаҳаҭым Апрокуратура хада ахымҩаԥгашьа, аусҭҵаараан апроцессуалтә еилагарақәа ыҟан ҳәа ишьаны.
Иара атәыла ахада иахь аҳәара ҟаиҵеит Апрокуратура хада ахымҩаԥгашьа ахәшьара аиҭарц, амедицинатә еилазаара апрофессионалтә ҳаҭыр, ахьӡ-аԥша ладырҟәит ҳәа иԥхьаӡаны.
"Сганахьала иныҭкааны, инарҵауланы, аобиектив ҟазшьа аманы аусҭҵаара амҩаԥысра сашьҭоуп. Хаҭала сара сақәшаҳаҭуп аус зуа Аԥсны азакәанԥҵара сықәныҟәаны иахәҭоу ацхыраара абри аус аҿы аҭара", - ҳәа иҳәеит Воуба.
Ареспубликатә хәышәтәырҭа аҳақьым хада Аполлон Гәыргәлиеи ихаҭыԥуаҩ Георги Воубеи рганахьала аусҭҵаара хацыркын 2021 шықәса жәабран 9 рзы. Апрокуратура хада аинформациала, ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Аполлон Гәыргәлиеи, ихаҭыԥуаҩ Георги Воубеи, анаплакҩы Аслан Цкәуеи аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит. Уи инақәыршәаны Цкәуа хнырҳәрада иҭан ареагентқәа, ареспубликатә биуџьет аԥарақәа - 1 262 456 мааҭ рыхә ала иаахәаз. Ареагентқәа ахәышәтәырҭа апациентцәа алабораториатә маҵзурақәа рзымҩаԥгаразы ахә ахыршәаар акәын.
Жәабран 15 рзы имҩаԥган аҳәынҭқарратәи азинтәи политиказ апарламенттә еилакы аилатәара, Гәыргәлиеи Воубеи раанкыларазы азинхьчаҩцәа рхымҩаԥгашьаз ареспублика амедицинатә еилазаара атәыла ахадеи Апарламенти рахь ашәҟәы анынарышьҭ ашьҭахь.
Иара убри амш азы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭаҿы иазыӡырҩын Апполон Гәыргәлиеи Георги Воубеи рдукатцәа рышшыԥхьыӡ, Апрокуратура хада аусҭҵааҩ Наур Қриа ашьаус хацырктәуп ҳәа идикылаз ақәҵара аганахьала.
Жәабран 19 рзы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аӡбаҩцәа, Екатерина Ҭырқьԥҳа зхантәаҩраҿы дыҟаз, Апполон Гәыргәлиеи, Георги Воубеи, Аслан Цкәуеи рганахьала аусҭҵаара азакәаншьаҭа амоуп ҳәа азгәарҭеит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Адепутат Ареспубликатә хәышәтәырҭа анапхгара рганахьала аус ҭиҵааит
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Бадри Есиава. Аԥсуа боксиор Саир Качараа 15-16 шықәса зхыҵуа рыбжьара абокс ала Урыстәыла Аԥхьахә азы аиндаҭлараҟны аиааира игеит, иигаз аиааира иалнаршоит Европа Аԥхьахә аҿы иқәгылара, абри атәы Sputnik акорреспондент изеиҭеиҳәеит аспортсмен иазыҟаҵаҩцәа руаӡәк Арнольд Гәыбаз.
"Атурнир аан Саир ԥшьы-еиԥыларак мҩаԥигеит, урҭ зегьы рҿы аиааира игеит. Афинал аҟны еиԥылеит Белгородтәи аспортсмени иареи (Родион Мытник-аред.). Саир иеиндаҭлоз даара иӷәӷәан. Иаԥхьаҟа иизыԥшуп Европа Аԥхьахә аҿы ақәгылара. Саир ҩынтәуп Урыстәыла Аԥхьахә азы аиндаҭлараҟны аиааира игоижьҭеи, аха усҟан урыстәылатәи акоманда Европа Аԥхьахә агаразы имцаӡеит", - иҳәеит Гәыбаз.
Гәыбаз иазгәеиҭеит, ари атурнир ахь иколлегацәеи иареи Нальчикнтәи ишааз, уаҟа абокс азы Урыстәылазегьтәи атурнир мҩаԥыргон, уи иалахәын ԥшьҩык гәдоуҭатәи аспортсменцәа- ахԥатәи аҭыԥ ааникылеит Дамеи Чамагәуа, аҩбатәи-Соломон Папба, Аинар Малиеи Даут Хагәышьи актәи аҭыԥ.
Саир Качараа 15 шықәса ихыҵуеит. Анапа имҩаԥысуаз аицлабрақәа рҟны 60 кьыла рҟынӡа зыкапан наӡо дрыцықәгылон. Аспортсмен дазыҟарҵоит Арнольд Гәыбази Алиас Агрбеи.
АҞӘА, мшаԥы 17 – Sputnik. Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит акоронавирустә инфекциа ҿыц ззышьақәыргылаз 67 шықәса зхыҵуаз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 46-ҩык, урҭ рахьтә 36-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 12-ҩык, ибжьаратәуп - 25-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит ааҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 12-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - ҩыџьа апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13924-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13338-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 219-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Адунеи аҿы акоронавирустә инфекциа ҿыц здырбалаз рзеиԥш хыԥхьаӡара 140 миллион иреиҳахеит ҳәа адырра ҟанаҵоит Џьонс Хопкинс ихьӡ зху ауниверситет. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Авирус реиҳаӡа алаҵәара ахьамоу тәылоуп Еиду Америкатәи аштатқәа-31,5 миллионҩык чмазцәахеит), аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Индиа-14,5 миллионҩык), ахԥатәи аҿы Бразилиа 13,8 миллионҩык.
Мшаԥы 17 адыррақәа рыла аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13924-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13338-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 219-ҩык.
Хәажәкыра 11, 2020 шықәсазы Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара апандемиа рыланаҳәеит акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 алаҵәара инадҳәаланы.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, хәажәкыра 24 - Sputnik. "Спутник V" ала аревакцинациа ҟауҵар ҟалоит, уи адагьы, иара еиҳа хра амазаргьы ҟалоит аԥхьатәи алаҵа аасҭа ҳәа иҳәеит Гамалеи ихьӡ зху аепидемиологиеи амикробиологиеи НИЦ адиректор Александр Гинцбург. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Уаанӡа Роспотребнадзор аепидемиолог Наталиа Пшеничнаиа илҳәахьан "Спутник V" ала аиҭалаҵаҟаҵара ҟамлар ҟалап ҳәа. Нас Роспотребнадзор апресс-маҵзура аҳәамҭа ҟанаҵеит "Спутник V" аревакцинациа аӡбахә иашамкәан ишырҳәаз, аха алаҵақәа "ЭпиВакКорона" "КовиВак" реиҭаҟаҵаразы акгьы шаԥырхагам.
"Ҳтәылаҿеиԥш аҳәаанырцәгьы аҭҵаарақәа рылкаақәа ирҳәоит аденовирусқәа ираԥхьанеиуа аиммунитет аиммуннтә ҭак ишаԥырхагам. Уи адагьы ишьақәыргылоуп аденовирустә векторқәа рревакцинациа шалшо аиммуногенра мырӡкәа", - ҳәа иҳәеит Гинцбург, ажурналистцәа дрыҿцәажәо.
"Спутник V" аревакцинациа алшара адагьы еиҳагьы хра аманы иҟалоит аԥхьатәи алаҵа аасҭа иҳәеит Гинцбург.
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Адунеи аҿы акоронавирустә инфекциа ҿыц здырбалаз рзеиԥш хыԥхьаӡара 140 миллион иреиҳахеит ҳәа адырра ҟанаҵоит Џьонс Хопкинс ихьӡ зху ауниверситет. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Авирус реиҳаӡа алаҵәара ахьамоу тәылоуп Еиду Америкатәи аштатқәа-31,5 миллионҩык чмазцәахеит), аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Индиа-14,5 миллионҩык), ахԥатәи аҿы Бразилиа 13,8 миллионҩык.
Мшаԥы 17 адыррақәа рыла аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13924-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13338-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 219-ҩык.
Хәажәкыра 11, 2020 шықәсазы Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара апандемиа рыланаҳәеит акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 алаҵәара инадҳәаланы.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, мшаԥы 17 - Sputnik.Аҵаақәшьқьрааразы акомандатә адунеи ачемпонат аҟны Урыстәыла раԥхьаӡакәны аиааира агеит. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Спорт.
ЕАА еизгоу ркоманда ириааит урыстәылатәи аспортсменцәа. Акомандаҿы иқәгылон Анна Шьербакова, Елизавета Туктамышева, Михаил Колиад, Евгени Семененко, гәыԥла иқәгылон Анастасиа Мишина – Александр Галлиамов, Викториа Синицина – Никита Кацалапов.
Урыстәылатәи аҵаақәшьқьрааҩцәа ҩынтә араӡны медалқәа иаԥсахахьан, знык- аџьаз.
World Team Trophy аԥхьахәтә фонд иартәоит миллион доллар. Урыстәылатәи еизгоу акоманда, атурнир иахьаиааиз азы иранашьахоит 200 нызқь доллар.


Ииасыз амчыбжь азы ареспубликаҿ имаҷмызт хра зуҭаша ахҭысқәа: Апарламент аҿы адекларациаз азакәан акәша-мыкәша аимак, акоррупциа иаҿагыло азакәан адгылаҩцәа реизара, "Амра-банк" дақәлеит ҳәа агәаанагара ззыҟоу ауаҩы иаанкылара.
Sputnik
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13219-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12650-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 209-ҩык.
Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб хәажәкыра 18 марта рзы акоронавирустә инфекциаҟынтәи аҽыхәышәтәра данахыс ашьҭахь Москватәи аклиникатә центр аҟнытә дылырҩааит. Аԥыза-министр ԥыҭраамҭак иҭахуп аиҭашьақәгыларазы. Егьыс чымазара ҳәа акгьы идбалам.
Аҵәыҵәри астанциа Гәдоуҭатәи аковидтә центр азы иаархәеит 2020 шықәсазы ахархәара зҭамыз Урыстәылатәи афинанстә цхыраара аԥарақәа рыла. Хәажәкыра 15 рзы аҵәыҵәри астанциа Гәдоуҭатәи аковидтә центр аҿы иқәдыргылеит. Аекономика аминистр лажәақәа рыла, астанциа ареспублика зегьы ҵәыҵәрила еиқәнаршәар алшоит.
Мшаԥымза нахыс Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ачымазцәа аштаттә режим ала ирыдыркыло иалагоит.
Ажьырныҳәа 21 раахыс Драндатәи абахҭаҿы ааҩык акоронавирустә инфекциа рыдбалоуп ҳәа арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны ААР амедицинатә маҵзура аиҳабы инапынҵақәа назыгӡо Владислав Белиаев.
Белиаев иҳәеит абахҭаҟны авирус асимптомқәа змоу даарԥшхар иареи иныруаз ауааи хазы ишиагахо, акамера арзҩыдара ишахрыжьуа. Адиагноз шьақәырӷәӷәахар ҩымчыбжь хазы дааныжьхоит. Ачымазара аҽарцәгьар, астационартә хәышәтәырҭахь ииаргоит.
Белиаев иҳәеит уажәы абахҭаҿы аӡәгьы акоронавирус шимам, аха аҭааразы аԥкрақәа шыҟоу.
Аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озган хәажәкыра 16 рзы усутә ныҟәарыла Москваҟа дцеит.
Москва, Кристина Озгани Урыстәыла Аиҳабыра рхантәаҩы ихаҭыԥуаҩ Александр Новаки хәажәкыра 17 рзы аиԥылара рыман
Кристина Озган, иара убасгьы аиԥыларақәа мҩаԥылгеит Урыстәыла аекономикатә ҿиара аминистрраҿы, Урыстәыла аенергетика аминистрраҿы, Урыстәыла аҳауатә транспорт Афедералтә маҵзураҿы.
Аиԥыларақәа раан ирылацәажәан: Аԥсны асоциал-економикатә ҿиара ацхырааразы Аинвистициатә программа анагӡара; Аԥсни Урыстәылеи рыбжьара азеиԥш социалтәи аекономикатәи ҵакыра аиҿкаара Апрограмма анагӡара; Аԥсны газла аиқәыршәара асхема хада аус адулара; альготатә кридитҭара апрограмма; Аԥсны аенергетика аусхк аиҭарҿыцра.
Аамҭала Аԥсны аԥыза-министр инапынҵақәа назыгӡо, афинансқәа рминистр Владимир Делба усутә ныҟәарыла Москва даҭааит хәажәкыра 19 рзы.
Владимир Делба диԥылеит Урыстәыла афинансқәа рминистр ихаҭыԥуаҩ Тимур Максимов, аиԥылараан ҩганктәи аусеицура азҵаарақәа ирылацәажәан.
Аԥсны аихамҩа аиҭашьақәыргылареи арҿиареи хықәкыс иҟаҵаны, аиԥылара тема хадас иаман атәыла Аиҳабыра аҳәынҭқарратә експорттә кредит аҭаразы ԥхынҷкәын 24 2010 шықәсазтәи аурыс-аԥсуа еиҳабырабжьаратә еиқәшаҳаҭрала ауал ареструктуризациа.
Аиԥылара алҵшәақәа рыла, аԥсуа ган иҟанаҵаз аҳәара шьаҭас иҟаҵаны, еиқәшаҳаҭхеит аҩганк ирзыфеидахартә еиԥш ари азҵаара шьаҿа-шьаҿала аӡбаразы ажәалагалақәа разырхиара.
"Амра-Банк" аҟәатәи аофисцҵа дырҳәит хәажәкыра 10 асааҭ 12:20 рзы. Ԥшьҩык ауаа асабрадақәа рҿаҵаны абанк иҩналеит. 1 021 156 мааҭ аԥара дәылыргеит.
Хәажәкыра 13 рзы дааныркылеит "Амра-банк" аофисцҵа иақәлаз дреиуан ҳәа агәҩара ззыҟаз Алхас Кәыҵниа."Амра-банк" аофисцҵа иақәлаз дреиуан ҳәа агәҩара ыҟаны хәажәкыра 14 рзы даанкылоуп Асҭамыр Быҭәба, 1981 шықәсазы ииз.
Ацәгьоура егьырҭ алахәылацәа рышьақәыргылареи раанкылареи рзы аоператив-ԥшааратә уснагӡатәқәа мҩаԥысуеит.
Хәажәкыра 17 рзы Ареспубликатә хәышәтәырҭа аҳақьым хада ихаҭыԥуаҩ Георги Воуба иганахь ала аҩнытә баандаҩра иқәҵазарц ҳәа азыӡба аднакылеит Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа.
Ареспубликатә хәышәтәырҭа аҳақьым хада Аполлон Гәыргәлиеи ихаҭыԥуаҩ Георги Воубеи рганахьала аусҭҵаара хацыркын 2021 шықәса жәабран 9 рзы рнапынҵамчрақәа ирхыҳәҳәаны рхы иадырхәеит ҳәа.
Аусҭҵаара адыррақәа рыла аҳақьым хада ихаҭыԥуаҩ Георги Воуба ахара ихарарҵоит атәым мазара итәтәра, изинмчра ахыҳәҳәара.
Аусҭҵаара адыррақәа рыла ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Аппалон Гәыргәлиа имаҵзуратә зинмчра ихы иархәаны ахәышәтәырҭа амазара аӷьчра далахәуп 1 522 531 мааҭ аныхра аҟазшьала.
Георги Воуба аҩнтәы рбаандаҩра даҵанакуеит 2021 шықәса мшаԥы 4 рҟынӡа.
Аԥсны Иреиҳаӡоу аӡбарҭа Ахашшааратә коллегиа Ахра Аҩӡба дшаанкылац даанкылазааит ҳәа иаӡбеит хәажәкыра 15 рзы имҩаԥысыз аилатәараҿы.
Ахра Аҩӡба аҳәамҭа ҟаиҵеит Аԥсны Иреиҳаӡоу аӡбарҭа ахашшааратә коллегиа аҩнтәы рбаандаҩра даҵанаркыр, абналара игәы ишҭам азы.
Убри аан иргәалаиршәеит Аԥсны АШәМ ахь ихатәгәаԥхарала дышнеиз.
Адукат Инга Габилаиаԥҳа илҳәеит Ахашшааратә коллегиа аӡбамҭа Иреиҳаӡоу аӡбарҭа Апрезидиум ахь дшазашшуа.
Ааԥынразы ареспубликаҿы рҽеимҽхаркуа иалагеит абнабылрақәа. Убас Очамчыра араион аҿы хәажәкыра 16 рзы мышкы хәлаанӡа амцарцәара иаҿын.
Аҵх акыр инеихьан зехьынџьара амца арцәара алдыршеит. Амцакра ыҟан Очамчыра, Аҽгәара, Лашькьындар, Аӡҩыбжьа, Кындыӷ, Араду, Баслахә.
Амца дырцәон Очамчыра араион амцарцәара-еиқәырхаратә хәҭа зегьы, иара убасгьы аамҭак азы уи иалархәын Гал араион амцарцәара-еиқәырхаратә хәҭагьы.
Иҟаз аҭагылазаашьазы Лашькьындар ақыҭа амҩаду аҿы аныҟәара аанкылан. Амца ркын аевкалиптҵлақәа, аԥсаҵлақәа.
Жәлар Реизара адепутатцәа реилатәараҟны "Амаҵзурауааи адепутатцәеи рхашәала, рныхтәқәа, рмазара, амазаратә ҟазшьа змоу рхыдҵақәеи ашәҟәы рҭагаларазы" азакәан арҽеирақәа аларымгалаӡеит рашәара 18 рзы. Ари азакәан ахԥатәи аҵыхәтәантәи аԥхьараҟны ирыдыркылеит жәабран 2020 шықәсазы. Амч аиураны иҟоуп ҳазҭоу ашықәс ԥхынҷкәын 30 рзы, убри аан ари аҿҳәара ааиаанӡа ирыдыркылароуп аҳәынҭқарратә маҵзуразы азакәан.
Хәажәкыра 12 рзы апарламентарицәа актәи аԥхьарала азакәан ариашарақәа рыдыркылеит аха аҩбатәи аԥхьараан урҭ мап рцәыркит.
Аилатәара ашьҭахь асоциалтә ҳақәа рҿы ицәырҵит ариашарақәа ирыдгылази ирҿагылази рсиа. Иҟан зынӡа абжьыҭара зхы ацәыԥхьазкыз.
Хәажәкыра 15 азтәи аилатәараҿы адепутат Гиви Кәарҷиа аҽазнык аиҭабжьыҭара мҩаԥгазарц ажәалагала ҟаиҵеит уаанӡа атехникатә еилагарақәеи апроцедуратә еилагарақәеи ыҟан ҳәа азгәаҭаны.
Арҭ ажәалагалақәа аҽазныкгьы аимак-аиҿак ду цәырыргеит.
Адепутатцәа акы изеицазымиааиит.
Амаҵзурауааи адепутатцәеи рхашәалақәеи, рныхрақәеи, рмазареи, амазаратә ҟазшьа змоу рхыдҵақәеи ашәҟәы рҭагаларазы азакәан адкылараз иқәгыло аԥшьгаратә гәыԥ алахәылацәа еизеит.
Апарламент изаамҭанытәиу асессиаҿы акоррупциа иаҿагыло азакәан ариашарақәа рыдрымкылар амитинг ахь ауаа ааҳаԥхьоит, иҳәеит аԥшьгаратә гәыԥ алахәыла Асҭамур Какалиа.
"Агәҭынчымра ҳнаҭоит 27-ҩык адепутатцәа адекларант зықәра наӡахьоу ихшара ашәҟәы раныхразы рыбжьы ахьырҭииз, аха убри аан азакәан амчра аиурц азы рыбжьы ахьырымҭииз", - иҳәеит Какалиа.
Аԥсны алахәын Жәларбжьаратәи атуристтә цәыргақәҵа MITT-2021. Ацәыргақәҵа мҩаԥысуан хәажәкыра 16-18 рзы Москва, Крокус ЕКСПО.
Аԥснытәи аделегациа напхгара аиҭон атуризм аминистр Ҭеимураз Хышба.
Ари ацәыргақәҵа ареспублика алшарақәа инарҭбааны иаанарԥшуеит, аинвестициақәа атәыла радԥхьалара иацхраауеит, Аԥсныҟа асасцәагьы хьанарԥшуеит.
Аԥсни Урыстәылеи ртуристтә усбарҭақәа рхадацәа аинырреи аусеицуразы азҵаарақәа ирылацәажәеит.
Ҭеимураз Хышба иажәақәа рыла 2021 шықәсазы ареспублика 1,5 миллионҩык рҟынӡа аԥсшьаҩцәа рыдкылара иазыхиоуп.
Сынтәатәи ацәыргақәҵа иалахәын 200 тәыла: Малаизиа, Мальдивы, Ҭырқәтәыла, Бырзентәыла, Болгариа, Черногориа, Таиланд, Албаниа, Саксониа, Никарагуа уҳәа егьырҭгьы.
MITT - адунеи аҟны аԥыжәара змоу хә-цәыргақәҵак рхыԥхьаӡараҟны иҟоу Урыстәыла атуристтә цәыргақәҵоуп. Араҟа еиқәшәоит атуризм аусхк знапы алакуи уи амаҵзурақәа зхы иазырхәоуи.
Логәуаԥҳа ацәыргақәҵа MITT-2021 иазкны: Аԥсны азҿлымҳара ду арҭоит
Хәажәкыра 17 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Ҭырқәтәылатәи Ареспубликаҿы Аԥсны Аҳәынҭқарра азинмчнагӡа змоу Ахаҭарнакс дҟаиҵеит Ибраҳим Аҩӡба.
Ибраҳим Аҩӡба 1994-2000 шықәсқәа рзы Аԥсны ахада ихьчараз Аҳәынҭқарратә маҵзура актәи аҟәша деиҳабын.
2000 шықәса инаркны арратә комендантс дыҟан, нас – Аԥсны ахада иофициалтә резиденциа адиректорс.
Уаанӡа Ҭырқәтәыла Аԥсны азинмчнагӡа змоу Ахаҭарнак ҳәа иҟаз Вадим Ҳаразиа 2020 шықәса лаҵарамзазы Аԥсны аԥсадгьыл ахь архынҳәразы Аҳәынҭқарратә еилакы ахантәаҩыс иҟаҵара инамаданы, Ахаҭарнакра ахада дамамызт.
Ииасыз амчыбжь азы Шьамтәыла иҟоу Аԥсны ацҳаражәҳәаҩ Баграт Хәытаба Дамаск иҟоу Мавританиа, Иемен, Пакистан рыцҳаражәҳәаҩцәа дырԥылеит.
Шьамтәылатәи Арабтә республикаҿы иҟоу азинмчнагӡеи анапынҵа ҷыдақәеи змоу Аԥсны ацҳаражәҳәаҩ Баграт Хәытаба Дамск диԥылеит Шьамтәылатәи Арабтә республикаҿы иҟоу азинмчнагӡеи анапынҵа ҷыдақәеи змоу Иементәи аԥсылмантә республика ацҳаражәҳәаҩ Абдулла Али Сабри.
Ацҳаражәҳәаҩцәа алацәажәеит Аԥсни Иемени рыбжьара аусеицура азҵаара, ргәаанагарақәа еимырдеит, ирҳәеит аҳәынҭқаррақәа рыбжьара ҩ-ганктәи аиашьаратә еизыҟазаашьақәа рырӷәӷәара шхымԥадатәиу.
Баграт Хәытаба Абдулла Али Сабри имаҵзура дахьахагылаз идиныҳәалеит, Аԥсны даҭаарц ааԥхьара ииҭеит, Шьамтәыла ажәлар аизҳазыӷьара рзеиӷьеишьеит.
Иара убасгьы аиԥылара рыман Баграт Хәытабеи Аԥсылмантә Республика Мавританиа ацҳаражәҳәаҩ Ахмед Едди Мухаммад-Аль Разиси. Ацҳаражәҳәаҩцәа агәыӷра аадырԥшит Аԥсни Мавританиеи рыбжьара аизыҟазаашьа бзиақәа шьақәгылап ҳәа.
Хәажәкыра 17 рзы Шьамтәылатәи Арабтә республикаҿы иҟоу Аԥсны Аҳәынҭқарра ацҳаражәҳәаҩ Баграт Хәытаба Дамаск диԥылеит Шьамтәылатәи Арабтә республикаҿы иҟоу Аԥсылмантә Республика Пакистан ацҳаражәҳәаҩ Саид Мухаммад Хан.
Аԥсни Пакистани рыцҳаражәҳәаҩцәа агәыӷра аадырԥшит ҩ-ганктәи аусеицура аҿиара аиуп ҳәа.
Саид Мухаммад Хан иазгәеиҭеит 2021 шықәса мшаԥымзазы аҽазныкгьы Баграт Хәытаба диԥылар шиҭаху. Адипломатцәа аҳамҭақәа еимырдеит.
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Адиле Аббас-оӷлы диит мшаԥымза 23 1921 шықәсазы. Лабду Иаҳиа Аббас-оӷлы милаҭла дџьамын. 20-тәи ашәышықәса аҽеиҩшымҭаз Аԥсныҟа даауеит, ибла хнакуеит ари атәыла, анаҩс иӡбоит наӡаӡа аангылара. Аҭаацәарагьы аԥиҵоит араҟа.
"Саб дџьамын, сан-даԥсыуан. Саб иҳәо саҳахьан: "Аԥсны зегьы реиҳа бзиа избоит". "Избан?" - сиазҵаауан сара. "Избан акәзар аԥсуа жәлар ахьы иаҩызоуп, мыцхәы ацәажәара бзиа ирбаӡом. Бымшәан, Аԥсны есымша иҟазаауеит, сара сдунеи сыԥсахыргьы, иара шышәҭло агәра згоит", - абас лаб иҳәоны илгәалалыршәон Адиле Аббас-оӷлы.
Лан лзы акәзар, абас лҳәон:
"Сара сан д-Аҩӡԥҳан, ажәла бзиа, ажәла ӷәӷәа датәын. Хәҩык аишьцәа лыман, рызегь аибашьраҟны иҭахеит", - ҳәа лгәалашәарақәа дырзааҭгылахьан аиҿцәажәарақәа руак аҟны Адилле Аббас-оӷлы.
Иаҳиа Аббас-оӷли иԥшәмаԥҳәыс Гиульфидани рҭаацәараҟны иит ԥшьҩык ахәыҷқәа, хҩык аишьцәа: Шаҳбас (Адиле лаб), Ризу, Касима, рыԥҳазаҵә Наргиз. Адиле 15 шықәса анылхыҵуаз Сариа Лакоба лашьа Емды Џьих-оӷли лареи еибадырит, анаҩс аҭаацәара аԥырҵеит.
Аха раԥхьаҟа ирзыԥшраны иҟаз ахлымӡаах атәы абардыруаз, агәырӷьара зцыз рҭаацәаратә ԥсҭазаара аамҭа кьаҿк иалагӡаны иҿахҵәеит. Иалагеит сталинтәи арепрессиақәа. Нестор Лакоба иҭаацәа лаԥшықәҵаны ирыман, аӡәаӡәала рҭакра иалагеит. 1938 шықәсазы Адиле лыԥшәма дҭаркуеит ахара идҵаны, хара имгакәан ларгьы уи аҩыза аҭакра лԥеиԥшхоит. Уи ашықәсазы Адиле Аббас-оӷлы "ажәлар раӷа" ҳәа лыхьӡҵаны Аԥсны дахцан. 16 шықәса ахлымӡаах лхыганы Аԥсныҟа дхынҳәуеит 1953 шықәсазы. 1956 шықәса рзы Аԥснытәи АССР Иреиҳаӡоу аӡбарҭа лхара лыхнахит. 1957 шықәса рзы Аҟәатәи арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет далгеит.
Акыр шықәса рышьҭахь илылшеит дызҭагылаз агәаҟра атәы зҳәо агәалашәарақәа рыҩра. Убас, 2005 шықәсазы иҭлыжьуеит ашәҟәы "Не могу забыть " зыхьӡу.
Нестор Лакоба ихьӡ зху Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә музеи адиректор Лиудмила Малиа илҳәоит:
"Афырԥҳәыс ҳәа ззуҳәаша лакәын Адиле. Лара илылшеит дызҭагылаз агәаҟрақәа зегьы лыхганы, лҽеиқәырханы, абахҭа хьшәашәа даиааины, лыҩныҟа ахынҳәра. Илхылгаз ахлымӡаах атәы еиҭалҳәоит угәаҵантә инеиртә еиԥш лышәҟәқәа рыҟны. Дызҭагылаз аџьамыӷәа ззымдыруаз ауаа ирыцеиҩылшеит", - ҳәа лҳәоит Малиа.
Аҭоурыхҭҵааҩ Гәырам Гәымба Адиле Абас-оӷлы длыхцәажәо дазааҭгылахьан уи илылаз адоуҳа анырра шунаҭоз.
"Лара илхылгаз аҩыза ахлымӡаах зхызгаз рацәоуп 1930-тәи ашықәсқәа рзы арепрессиақәа раан, аха урҭ рахьынтә иааԥшит ауаа ҷыдақәа, аџьамыӷәа ду зыхганы иуаҩны иаанхаз. Сара еиҳараӡак исгәалашәоит илылаз адоуҳатә мчы. Уахьлыхәаԥшуаз дхәыҷызшәа убон, аха агәамч ду лылан. Уанлацәажәоз аԥхарра ду, аенергиа уныруан. Илхылгаз зегьы дыриааины, ауаа рахь абзиабара ду аалырԥшуан... Ас еиԥш зылшо адунеи аҟны даара имаҷуп, иагьа лхылгазаргьы, дуаҩы лашан, ус лыхьӡ аанлыжьит", - ҳәа иҳәоит Гәырам Гәымба.
Адиле Аббас-оӷлы узыршанхо ԥхыӡк лбахьан, лышәҟәы "Не могу забыть" анҭыҵ ашьҭахь: Ашә аартны Нестор Лакоба иҩны дныҩналеит. Амаҵурҭаҟны итәан аҭаацәа зегьы. Сариа Адиле данылба, дыҩны дналԥылеит, дылгәыдыҳәҳәаланы ус лалҳәеит: "Анцәа иџьшьоуп! Бара ибылшеит сгәаҳәара анагӡара, ауаа иреилбыркааит аиашаҵәҟьа абахҭаҟны ибхыбгаз. Сыбзыразуп, сара агәра згон уи шынабыгӡоз, шьҭа сгәы ҭынчуп".
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Малиа Сариа Лакоба лзы: леиԥш аҭоурых аҿы дыҟам
"…Сара сазхәыцуеит саныхәыҷыз сани, саби, сандуи ҷыдала ҳрааӡозма ҳәа. Мамоу. Абри ҳқыҭаҟны иҟаз зегьы рхымҩаԥгашьала ҳрааӡон. Абри абри ауп ҳәа ҳарҳәаӡомызт. Ус ишыҟоу иаҳдырбон рыԥсҭазаашьала, рныҟәашьала, ртәашьа-ргылашьала, реизыҟазаашьала. Урҭ уахьрыхәаԥшуаз ухы уааӡон, убри аҩыза аҭагылазаашьа ыҟан", - иҳәеит Ҷкотуа.
Аиҿцәажәара инарҭбааны шәазыӡырҩы аудиофаил аҟны.


АҞӘА, абҵара 22 – Sputnik. Аԥсны ахы-аҵыхәа иахьаҵанакуа COVID-19 змоу апациентцәа рзы 530 ҭыԥ рхиоуп, арҭ аиара-ҭыԥ цҵақәа ҳазхоит, избан акәзар ахәышәтәырҭақәа ирыдҵаало ауааԥсыра рхыԥхьаӡара еиҵахеит иҳәеит Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа. Абри атәы аанацҳауеит аусбарҭа апресс-маҵзура.
COVID-19 зыдбало апациентцәа рзы егьырҭ ахәышәтәырҭақәа рҟны иаԥҵаз аиара-ҭыԥ цҵақәа акырӡа гәдоуҭатәи агоспиталь иацхрааит, иҳәеит аминистр.
Акоронавирус зцәа иалоу апациентцәа рзы аиара-ҭыԥ цҵақәа аԥснытәи араионтә хәышәтәырҭақәа рҿы еиҿкаауп Атәыла ахада иусдҵала.
"Аиара-ҭыԥ цҵақәа аартын ареспублика ахәышәтәырҭақәа реиҳарак рҟны. Апациентцәа аҭыԥан ироуан иахәҭаз ацхыраара, ицхыраагӡахеит амедицинатә усҳәарҭақәа русураҿы", - иҳәеит иара.
Ҵахнакьиа иазгәеиҭеит, зҭагылазаашьа хьанҭоу ачымазцәа гәдоуҭатәи агоспиталь ахь ишырышьҭуа, уаҟа еиҳа иманшәалоуп ас еиԥш иҟоу апациентцәа рыхәышәтәра.
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр иҳәеит, раԥхьа гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ишеиҿкааз аковид-чымазцәа рзы 240 аиара-ҭыԥ, 45 ҭыԥ аинфекциатә корпус иатәын, урҭ рахьтә 20 ҭыԥ ареаниамациатә ҟәша.
"Жьҭаарамзазы Аԥсны иазгәаҭан аҿкычымазара зыдбало рхыԥхьаӡара аизҳара. Ахәышәтәырҭақәа рахь инаргон зҭагылазаашьа бааԥсызи ибжьаратәызи апациентцәа. 80% ачымазцәа рзы ихымԥадан аҵәыҵәри ала ацхыраара рыҭара", - иҳәеит аминистр.
Абҵара 22 адыррақәа рыла гәдоуҭатәи агоспиталь аҟны ишьҭоуп 78-ҩык, урҭ рахьтә рҭагылазаашьа бааԥсуп 25-ҩык, Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 28-ҩык апациентцәа, урыстәылатәи амобилтә госпиталь аҟны 36-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 5380-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 3616-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 68-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
Sputnik
Аныҳәатә ҽазыҟаҵарақәа Аҟәа ирылагеит лаҵара 3 рзы. Абри амш аҽны имҩаԥысит Аԥсны аҳәынҭқарратә камертә оркестри Москва аҳәынҭқарратә капеллеи рконцерт.
Аибашьра аветеранцәа алархәны афотоцәыргақәҵа "Аиааира ахаҿқәа. Ҳара ҳгәалашәареи ҳгәадуреи" Иван Папасқьыр ихьӡ зху Амилаҭтә библиотекаҿы лаҵара 5 рзы иаадыртит.
Лаҵара 6 рзы аҟәатәи ашколхәыҷқәа рзы аибашьра иазку акиносахьақәа дырбара мҩаԥысуан.
Лаҵара 9 рзы, Аиааира амш аҽны, Аҟәа Диоскураа рыԥшаҳәаҿы Идырым асолдаҭ ибаҟа аҿаԥхьа ашәҭшьыҵәрақәа рышьҭаҵара ацеремониеи амитинги аадыртуеит асааҭ 10:00 рзы. Асааҭ 11:00 рзы Аԥсни Урыстәылеи рыруаа рымҩасра еиҿкаахоит. Асааҭ 9:00 рзы итрадициахаз "Ԥсра зқәым архәҭа" ақалақь агәы иалсуеит. Асааҭ 14:00 рзы маланыҟәала аицлабра "Сабду, аиааираз иҭабуп" акциа мҩаԥгахоит. Амш ахи-аҵыхәеи ақалақь иалыҩуеит аибашьра аамҭазтәи ашәақәа, амузыка.
Гагра аныҳәатә уснагӡатәқәа аадыртуеит Идырым асолдаҭ ибаҟа аҿаԥхьа ашәҭқәа рышьҭаҵара ацеремониала асааҭ 10:00 рзы. Нас имҩаԥысуеит акәашаратә ансамбльқәа рконцерт. Аветеранцәа аҳамҭақәа рыҭахоит.
Асааҭ 10:00 рзы В.И. Ленин ихьӡ зху апарк аҿы игылоу Идырым асолдаҭ ибаҟа амҵан ашәҭқәа шьҭарҵоит. Асааҭ 11:00 рзы Дәрыԥшь ақыҭан имҩаԥгахоит аҽырыҩрақәа.
Гәылрыԥшь араион аҿы Аиааира амш азгәаҭара хацыркхоит Идырым асолдаҭ ибаҟа аҿаԥхьа ашәҭшьыҵәрақәа рышьҭаҵарала. Асааҭ 12:00 рзы Смецкои ихьӡ зху асанатори аҿы имҩаԥгахоит аконцерт. Гәылрыԥшь ауааԥсыра ирылшоит маланыҟәала аицлабра "Сабду, аиааираз иҭабуп" акциа иалахәхар. Лаҵара 9 ауха аныҳәатә салиут халарҵоит, ашәҭргьагьақәа амшынӡ ихырҵоит.
Очамчыра араион аҿы аныҳәатә уснагӡатәқәа Кәтол ақыҭан аҽырыҩра амҩаԥгарала ихацыркхеит. Лаҵара 9 рзы Очамчыра, Идырым асолдаҭ ибаҟахьы инеиуеит араион ауааԥсыра. Асааҭ 11:00 рзы имҩаԥгахоит аконцерт.
Тҟәарчал аныҳәа аадыртуеит асааҭ 12:00 рзы 1941-1945 шықәсқәа раан иҭахаз асолдаҭцәа рбаҟахьы анеирала. Анаҩс Акультура ахан аҿы имҩаԥысуеит аконцерт.
Гал ашҭа хадаҿы арратә музыка арҳәарала ауснагӡатәқәа ирылагоит. Имҩаԥгахоит ахәыҷқәа рыхәмаррақәа, асахьаҭыхратә цәыргақәҵа, акаҭран аҿы асахьа аҭыхра, имҩаԥгахоит "Ԥсра зқәым архәҭа" акциа, амитинг. Асааҭ 12:30 рзы галаа урыстәылатәи аҳәаахьчаҩцәа злахәу ауснагӡатәқәа рыдгалахоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, лаҵара 6 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аҭаацәа рреспубликатә еилаки Аԥсны иҟоу Россотрудничество ахаҭарнакреи аҟәатәи ашколқәа рҵаҩцәа аибашьра иазку акиносахьақәа дырбара еиҿыркааит.
Аҭаацәа рреспубликатә еилакы аиҳабы Гәында Кәарҷиаԥҳа лажәақәа рыла, Россотрудничество Урыстәыла акиносахьақәа рҳәынҭқарратә архив аҟынтәи ашколхәыҷқәа рзы акиносахьақәа дырбара еиҿыркааит. Ахәыҷқәа ирбар рылшоит акинофильмқәа: "Орлионок", "В то далекое лето", "Девочка ищет отца", "Иваново детство", "Вступление".
Аҟәатәи абжьаратә школ №4 аҵаҩы Георги Кокаиа иклассаа дрыцны 13 шықәса зхыҵуаз ленинградтәи апартизанка Лариса Михеенко лфырхаҵара иазку афильм "В то далекое лето" дахәаԥшит. Иара ишиҳәо ала, акиносахьа даара аинтерес икит, гәахәарыла дахәаԥшит.
"Сара сҭаацәараҟынтә еибашьуаз ыҟан. Исзеиҭарҳәахьан аибашьра акыр ԥсҭазаара шагаз. Аҭоурых адырра даара иахәҭоуп ҳәа сгәы иаанагоит", - ҳәа иҳәеит иара.
Ахәбатәи акласс анапхгаҩы Анжела Дауҭиа илҳәеит акинофильмқәа рыхәаԥшра ахәыҷқәа рдыррақәа арҭбааит ҳәа.
"Ахәыҷқәа Аиааира Ду иазку аҭоурыхқәа иҵегь рдыруазар бзиан. Ирацәаҩуп аԥснытәиқәа – аибашьра иалаӡыз. Ибзиан ирдырыр дазусҭадаз апионер, акомсомолец, иара убас ихәыҷқәазгьы Аиааира амш аагара ишацхраауаз", - ҳәа лҳәеит лара.
Амилаҭтә библиотекаҿы афильмқәа дырбара мҩаԥысуеит лаҵара 7 рҟынӡа.


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
Ахҭысқәа
Урыстәыла
АШәМ
аусзуҩцәа
Ҟрым
атеракт
аԥдырҟәҟәааит
17:00 09.04.2021
Атеррористцәа ахалаҟаҵаратә бомбақәа рыманы аҵаратә усҳәарҭақәа руак иажәларц рыгәҭакын.
Гәдоуҭа
иӡыз
аӡӷаб
дрыԥшааит
Гәдоуҭа
иҟоу
урыстәылатәи
арратә
база
аруаҩ
дҭахеит
19:22 25.04.2021
31
Аҩада Ешыра ақыҭан ахаҵа аԥаҩ даҿҟьеит
Амашәыр ҟалеит ҳәа Аԥсны аҭагылазаашьақәа аминистррахь адырра ҟаҵан асааҭ 16:36 минуҭ рзы. Аиқәырхаҩцәа иаразнак аҭыԥахь инеит.
09:36 03.04.2021
24
Ареспубликатә хәышәтәырҭа аҳақьым хада инапынҵақәа рҟынтәи ихы дақәиҭтәуп
Апполон Гәыргәлиа хараны идырҵоит абиуџьеттә ԥарақәа итәитәит, урҭ хықәкыда ахархәара рзиуит, имаҵуратә напынҵақәа дырхыҳәҳәеит ҳәа.
10:38 22.03.2021
23
Аҟәа абанк иақәлаз ҳәа агәаанагара ззыҟоу аҽаӡәгьы даанкылоуп
Хәажәкыра 13 рзы Аԥсны АШәМ аусзуҩцәеи амилициеи дааныркылеит "Амра-банк" аофисцҵа иақәлаз дреиуан ҳәа агәҩара ззыҟоу Алхас Кәыҵниа.
09:30 24.02.2021
22
Гагра ареспубликатә трассаҿы ахаҳәлеира иахҟьаны амашьына аахақәа аиуит
Ареспубликатә мҩаду 18-тәи акилометр аҿы жәабран 23 асааҭ 19:00 рзы ахаҳә леит.
09:28 17.02.2021
32
Жәохә шықәса зхыҵуа аӡӷаб дыӡит Гәдоуҭа
Аԥсны аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра алаҳәара ҟанаҵеит аӡӷаб дахьыҟоу ҳәа акрыздыруа зегьы аҷаԥшьаратә хәҭахьы адырра ҟарҵарц.
12:30 12.02.2021
14
Владикавказ ақалақь аҿы аԥжәара ҟалеит
Абри ахҭыс аганахь ала Урыстәыла Ашьаусҭҵааратә еилакы Аҩада-Уаԥстәыла– Аланиа ареспубликаҿы аусҭҵаара еиҿнакааит.
12:03 21.01.2021
24
Аԥсны ААР Гагра араион аҿы Урыстәыла атәылауаҩ даныӡыз арыцхә шьақәдыргылеит
Урыстәыла атәылауаҩ Елена Федотова лыԥшаара иаҿуп Аԥсны ААР ашьаусԥшааратә Усбарҭа аусзуҩцәеи Гагра араион ААР аусзуҩцәеи.
10:17 21.01.2021
29
Жәаҩакәаратәи аиҩхааҿы иӡыз Урыстәыла атәылауаҩ лыԥшаара нап аларкуеит амилициа
Гагра араион ахьчаразы амцарцәара-еиқәырхаратә хәҭа аусзуҩцәа 1977 шықәса рзы ииз Елена Федотова лыԥшаара нап аларкит ажьырныҳәа 20 рзы Жәаҩакәаратәи аиҩхааҿы.
15:10 27.12.2020
55
Аԥсны ААР ахада иҳәеит Аӡҩыбжьа аҭыԥ змаз аидыслара зыхҟьаз
Аӡҩыбжьа ақыҭан инхо Ҷанаа рыҩны мчыла аҩналара зыхҟьаз аилкааразы Очамчыра араион апрокуратура аусҭҵаара мҩаԥнагоит.
12:19 27.12.2020
28
Апрокуратура иҭнаҵаауеит Аӡҩыбжьа аҭыԥ змаз аидыслара
Идырым ахаҿқәа асабрадақәа рҿаҵаны Очамчыра араион Аӡҩыбжьа ақыҭан инхо Ҷанаа рыҩны мчыла иҩналеит, ԥхынҷкәын 26 рзы, ашьыжь.
18:08 22.12.2020
13
Аҩада Иашҭхәа ақыҭаҿы анхарҭаҩны блит
Амцакра иахҟьаны аҩны ахыб блит. Амцарцәара алыршахеит Аԥсны аҭагылазаашьа ҷыдақәа рминистрра аусзуҩцәа рымчала.
13:41 28.11.2020
14
Асанаториа ПВО иатәу аус зымуа акинотеатр блит Аҟәа
Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа аминистррахь асааҭ 6:06 рзы аҭел иасит арратә санаториа ПВО аҟны амцакра ҟалеит ҳәа.
10:11 23.11.2020
23
Аԥснытәи аиқәырхаҩцәа асы иҭанасыз ҩыџьа Москватәи атуристцәа еиқәдырхеит
Аиқәырхаҩцәа анрыхҭыгәлоз аҭуристцәа рҭагылазаашьа шәарҭамызт.
10:17 16.11.2020
8
Урыстәыла атәылахьчара аминистрра Ҟарабах аҭагылазаашьа иалацәажәеит
Урыстәылатәи аҭынчреиҿкааҩцәа Ҟарабах аибашьра аанкылара арежим иахылаԥшуеит аладатәи аҭакԥхықәратә зонаҿи аҩадатәи аҭакԥхықәратә зонаҿи.
14:33 09.11.2020
16
Иҭҟәацыз аӡымҩангага анеиҭашьақәыргылахо атәы рҳәеит "Аӡыканал" аҿы
Аҟәа, Искандер имҩаҿы абҵара 9 рзы аӡымҩангага ԥжәеит, ааигәа игылаз аҩнқәа аӡы рыҵалеит.
09:31 06.11.2020
15
Кындыӷ ақыҭаҿы амҩатә машәыр иахҟьаны ԥшьҩык ауааԥсыра ҭахеит
Амҩатә машәыр ҟалеит ареспубликатә трасса Ԥсоу-Егры аҿы ахәылбыҽха, асааҭ быжьба рзы.
14:34 04.11.2020
8
Ҭырқәтәыла адгьылҵысраан иҭахаз рхыԥхьаӡара 114-ҩык инаӡеит
Змагнитуда 6,6 иҟаз адгьылҵысра ҟалеит Ҭырқәтәыла, апровинциа Измир, ахәаша, жьҭаара 30 рзы. Аилабгарақәа рҿы аԥшаара-еиқәырхаратә усурақәа мҩаԥысуеит.
11:11 04.11.2020
17
Драндатәи абахҭа аиҳабы ихаҭыԥуаҩ иганахь ала ашьаус хацыркуп
Амаҵзуратә гәаҭара мҩаԥысуеит Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра иатәу Драндатәи абахҭаҟны жьҭаара 26 рзы аҭааҩ лыԥсҭазаара дахьалҵыз азы.
11:00 03.11.2020
7
Вена атеракт мҩаԥган: хҩык ҭахеит, ақәылара зуыз аӡәы дшьуп
Ахысра аҭыԥ аман аҭыԥантәи аамҭала асааҭ 20:00 рзы Саитенштеттенгассе аҿы–асинагога иацәыхарамкәа.
14:04 02.11.2020
10
Ҭырқәтәыла адгьылҵысра ашьҭахь: хышықәса зхыҵуаз аӡӷаб хәыҷы деиқәдырхеит
Жьҭаара 30 рзы Ҭырқәтәыла мраҭашәаратәи ахәҭаҿы змагнитуда 6,6 иҟаз адгьылҵысра ҟалеит. Иҭахеит 79-ҩык, аахақәа роуит 962-ҩык.
Иҵегь аҭагалара
19:21 06.05.2021
30
Ажьиԥҳа еиҭалҳәеит Гагра ашколқәа рҿы СOVID-19 аганахьала рҭагылазаашьа зеиԥшроу
Гагра араион аҿы ашколқәа рҿы СOVID-19 аганахьала аҭагылазаашьа зеиԥшроу арадио Sputnik аефир аҟны арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҳәаақәа ирҭагӡаны еиҭалҳәеит араион аҵара аҟәша аиҳабы Мадина Ажьиԥҳа.
18:07 05.05.2021
29
Жәлар рдоуҳа: адгьыл ақәаарыхра иазку азгәаҭарақәа ирызкны
Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рыҭҵаарадырратә усзуҩ Есма Ҭодуаԥҳа арадио Sputnik арубрика "Жәлар рдоуҳа" аҿы еиҭалҳәеит аҽаҩра бзиа ҟаларцаз аԥсуаа ирымаз азгәаҭарақәа ртәы.
09:29 06.05.2021
26
Афотоцәыргақәҵа "Абхазия в фокусе-2021" гран-при занашьоу ихьӡ ҳәоуп
Афонд "Амшреи" Аԥсны акультура аминистрреи еиҿыркааз афотоцәыргақәҵа иалахәын афотоҭыхра абзиабаҩцәа.
09:43 05.05.2021
25
Ахра Аҩӡба идгылаҩцәа Аԥсны ААРи АШәМеи рҵакырақәа аанрыжьит
Лаҵара 4 асааҭ 23.00 рзы еизаз Ахра Аҩӡба иуацәеи иҭынхацәеи, уаанӡа Аԥсны Ашәарҭадаратә маҵзура ахыбра аҿаԥхьа игылаз, ииасит Аԥсны Аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра аганахь.
20:00 06.05.2021
18
Аԥсны аоперштаб: даҽа 41 коронавирус хҭыс ҿыц ҟалеит
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 14743-ы ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13660-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 222-ҩык.
Иҵегь аҭагалара
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


АҞӘА, мшаԥы 29 - Sputnik. Урыстәыла аԥыза-министр Михаил Мишустин Аҳәынҭдума афракциақәа рхаҭарнакцәа данырԥылоз иҳәеит Урыстәыла апандемиа иреиҳаз афаза иахысит ҳәа. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Иара акоронавирус аҿагылара иалахәыз адепутатцәа иҭабуп ҳәа реиҳәеит.
"Акоронавирустә инфекциа еиҳа иҵарыз афазаан шәара шәхахьы ижәгеит аӡбарақәа аус рыдулараз аҭакԥхықәра", - ҳәа иҳәеит иара.
Аҵыхәтәантәи уахыки-ҽнаки рыла Урыстәыла 7848-ҩык COVID-19 рыдбалан. Апандемиа иаалагазар 4,7 миллионҩык ачымазара рыхьхьеит, 4,4 миллионҩык ргәы бзиахеит, 109 нызқьҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 14408-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13479-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 222-ҩык.


АҞӘА, рашәара 4 - Sputnik. Аԥсны иҟоу Урыстәыла арратә базаҿ абаза аррамаҵзурауааи Аԥсны АҶА амцарцәаҩцәеи амца арцәаразы аҽазыҟаҵарақәа мҩаԥыргеит. Абри атәы аанацҳауеит аокруг апресс-маҵзура.
Аладатәи арратә округ абаза амцарцәаратә команда аррамаҵзурауааи Аԥсны аиқәырхаратә усбарҭа аусзуҩцәеи абылтәы-хәшатә материалқәа рыҵәахырҭаҿ "амца" арцәара аус мҩаԥыргеит. Аҽазыҟаҵарақәа ирылархәын 50-ҩык аруаа, ахархәара аҭан ҳаамҭазтәи атехника, амцарцәагатә машьынақәа АЦ-6-40.
Уи адагьы абаза аррамаҵзурауаа арҵаратә полигонқәеи урҭ ирыԥну аҵакырақәеи рҿы амца зкыр зылшо ашьацҩа, аҵла, ачықь ҩарақәа уҳәа рҟынтәи идрыцқьеит, идырҿыцит амцарцәараҿагыларатә цәаҳәақәа.
Абри ашьҭахь амцакра ҟалар ашәарҭадара ақәныҟәашьаз аилыркааратә абжьгарақәа мҩаԥыргеит.
АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Иформалтәым аҵараҟны иҿыцуи ааӡара иаҵанакуа азнеишьақәеи" апроект алҵшәақәа еихыршьалеит мышқәак раԥхьа Гал. Уи рхы аладырхәит Гали Тҟәарчали араионқәа рхадацәа.
"Аколлеџь ахыбраҟны ҩышықәса инарзынаԥшуа аскаи-клуб ыҟан. Уи аҿарацәа еиднакылон, ҳастудентцәагьы иргәаԥхан иалалаз ыҟоуп. Еицәажәон, ихәмаруан, имҩаԥыргон еиуеиԥшым аныҳәақәа, уи адагьы аҵара ахьырҵаша, аусурҭа шырԥшааша, абизнес-планқәа рыҩра уҳәа рзы ицхыраагӡан. Уи аамҭазы ҳара ҳколлеџь аҟны ахәыҟаҵаҩ изанааҭ ала акурсқәа еиҿаҳкаауан, аклуб аҟынтәи быжьҩык аҿарацәа ааргеит… Мчыбжьык ауп инхаз, шықәсык аҵара зҵоз ауҳажьырц азы. Аусурҭа атәы ҳҳәозар, заанаҵы ҳрацәажәан, иҟоуп Гагра, Риҵа ицо, иҟоуп Гал ақаҳуажәырҭаҟны, ачаӡырҭаҟны аус зуа", - лҳәеит Кәарҷиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Аԥхын ԥсшьара Аԥсныҟа иаауа рхыԥхьаӡараҟны имаҷым ҳтәыла изныкымкәа иаҭаахьоу, урҭ рыбжьара иҟоуп ирбахьаз аҭыԥ ԥшӡарақәа рнаҩс аҿыцрақәа ирышьҭоу. Есышықәса аԥхын анааигәахо акы-ҩба маршрут акәзаргьы, атуристә фирмақәа аԥсшьаҩцәа ирыдыргалоит. Ишԥаадыртуа дара, ишьақәзырӷәӷәода, хылаԥшра азҭода урҭ ршәарҭадара? Ныҟәара ицо аԥсшьаҩы ишәарҭадара знапы ианыда? Абарҭи егьырҭ азҵаарақәеи ртәы арадио Sputnik аефир аҟны ирылацәажәеит Атуризм азы аминистрра атуристтә уснагӡареи аиҳабыра аус рыцуреи ҳәаақәызҵо ахылаԥшратә ҟәша аспециалист хада Ҭарашь Хәытабеи Аԥсуа туристтә еилахәра аиҳабы Самилиа Қәираиаԥҳаи.
"Ашәарҭадара атәы анаҳҳәо, аиашазы, уажәы ахәыҷбаҳчаҟынтәи иааганы аӡәгьы ашьха икыдиҵом азы, даргьы ԥсшьара иаауа рхы рдыруазароуп. Ҳара ҳашьхақәа акалашәа иҟоуп, уа ахымҩаԥгаша ҷыда аҭахуп. Ауаа анаҳашьҭуа, аекскурсиа амҩаԥгаҩ иоума, амашьынаныҟәцаҩцәа, ирҳәоит иаразнак ахымҩаԥгашьа атәы. Иахьцо ишахәҭоу ихынҳәыроуп, уи ҳхахьы иаҳгоит, алицензиа ҳамырхыр ауеит, зегьы азгәаҳҭоит", - лҳәеит Қәираиаԥҳа.
Аиҿцәажәара нарҭбааны аудиофаил аҟны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Бжьаниа адепутатцәа ирыдигалеит адәныҟаполитикатә концепциа рхатә редакциа аздырхиарц
"Иформалтәым аҵараҟны иҿыцуи ааӡара иаҵанакуа азнеишьақәеи" апроект алҵшәақәа еихыршьалеит мышқәак раԥхьа Гал. Уи рхы аладырхәит Гали Тҟәарчали араионқәа рхадацәа.
"Аколлеџь ахыбраҟны ҩышықәса инарзынаԥшуа аскаи-клуб ыҟан. Уи аҿарацәа еиднакылон, ҳастудентцәагьы иргәаԥхан иалалаз ыҟоуп. Еицәажәон, ихәмаруан, имҩаԥыргон еиуеиԥшым аныҳәақәа, уи адагьы аҵара ахьырҵаша, аусурҭа шырԥшааша, абизнес-планқәа рыҩра уҳәа рзы ицхыраагӡан. Уи аамҭазы ҳара ҳколлеџь аҟны ахәыҟаҵаҩ изанааҭ ала акурсқәа еиҿаҳкаауан, аклуб аҟынтәи быжьҩык аҿарацәа ааргеит… Мчыбжьык ауп инхаз, шықәсык аҵара зҵоз ауҳажьырц азы. Аусурҭа атәы ҳҳәозар, заанаҵы ҳрацәажәан, иҟоуп Гагра, Риҵа ицо, иҟоуп Гал ақаҳуажәырҭаҟны, ачаӡырҭаҟны аус зуа", - лҳәеит Кәарҷиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аиога Жәларбжьаратәи амш азгәарҭоит рашәара 21 азы. Аашықәса раԥхьа Еиду Амилаҭқәа реиҿкаара Ассамблеиа Хада Индиа аԥыза-министр Нарендра Моди лажәалагалала арезолиуциа аднакылеит аиога амш азы. Ари амш машәыршақә иалрымхит, рашәара 21 ашықәсан зегь раасҭа иауу мшуп, анаҩс амш агхара иалагоит.
"…Аиога Индиа ицәырҵит, аҭоурых даара иҵаулоуп, ҳашықәсԥхьаӡара ҟалаанӡа ҩышә шықәса раԥхьа Патанджали ҳәа дыҟан аиог ду, убри иҟаиҵеит асистема. Аиога аԥҟарақәа инарықәыршәаны зхы мҩаԥызго даара доуҳала, леишәала аԥсабара иазааигәоу уаҩуп. Ҳазшаз иԥҟарала аԥсабара азнеишьа, ахымҩаԥгароуп ҵакыс иамоу аиога. Цәаныррала иудыруа иаҳа ирацәахоит, иаҳа иузымариахоит аԥсҭазаараҟны ахымҩаԥгара, анхара… Ауаҩы иԥсы ахьынӡаҭоу ихы шымҩаԥигаша аԥсабара аҿаԥхьа, иуаажәлар, иқыҭа, иуа-излацәа, иҭаацәа рҿы, абри амҩа дахьықәу ихы шымҩаԥигаша аҵанакуеит… Аԥсуаа ҳҟны аԥси ацәеижьи еидыганы ирыхцәажәоит… аԥсуаа ҳҟны ирҳәалоит "Ҳазшаз дисасуп" ҳәа, аԥсҭазаараҟны ҳара ҳсасцәоуп, убри аҟынтә сасцәаҵас ҳхы мҩаԥаагароуп. Ииашаны ухы мҩаԥугарц азы аиога аҟны аа-ҩаӡарак ыҟоуп. Аԥхьатәи аҟны ауаҩы ибызшәа ирыцқьароуп, аиакәым имҳәароуп, анаҩс ихәыцрақәа ирыцқьароуп, уи ашьҭахь убаҩ арҵәра уалагоит… Аиога анапы еиҿаршәны атәара мацара акәым, уи ахымҩаԥгашьа иаша, ауаҩы шаҟа аԥсабара дазааигәахо, Ҳазшаз деиликаартә, цәаныррала дгәеиҭартә даназааигәахо аиога ауп…Аиога уи амҩа ауп, Ҳазшази уареи шаҟа шәеизааигәахо ауп", - иҳәеит Кәарҷиа.
Иаҳа инеиҵыхны аицәажәара аудиофаил аҟны.
АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, лаҵара 19 - Sputnik. Аҵиаақәа ркарантин азы Аԥсны аҳәынҭқарратә инспекциа адыррала ареспубликаҿы мраҭашәаратәи (калифорниатәи) ашәҭтә трипс ахабар рымбацт. Абри атәы радио Sputnik иазеиҭеиҳәеит амаҵзура аусзуҩ Анзор Вартагаа.
Иара ишиҳәо ала, амаҵзура аусзуҩцәа аԥснытәи абаҳчаҵыҵындра апартиаҿы ирбеит мраҭашәаратәи (калифорниатәи) ашәҭтә трипс ҳәа ахьраҳаз АИХқәа рҟынтәи ауп. Апартиа ду аҟны атрипс ахьнанагаз ҳәа Вартагаа акгьы изҳәом. Иара иажәақәа рыла, аекспорт ицо атауар аҳәааҿы акарантинтә маҵзура агәаҭара мҩаԥнагоит.
"Иуадаҩуп аҳәара атрипс ахьнанагаз ҳәа. Уаанӡа партиакгьы иадҳамбалацызт. Ирҳәоит Гал иаадрыхуаз аалыҵ ауп издырбалаз ҳәа. Уаҵәы уахь ҳцаны, аҭыԥ аҿы агәаҭарақәа мҩаԥаагоит. Аҳәааҿы ҳҟазауаа гылоуп, урҭ ирымбакәа рывгашьа атәы сыздырам", - ҳәа иҳәеит иара.
Вартагаа иазгәеиҭеит адунеи аҿы 5000 хкы атрипсқәа шыҟоу. Калифорниатәи аԥхьа Америка ицәырҵит. Европа ашьҭа рбеит 1983 шықәсазы.
"Еилаҳкаараны ҳаҟоуп атрипс Аԥсны иҟоу иҟаму. Уи азы раионцыԥхьаӡа акыгақәа ҳхы иаҳархәоит, аха макьаназ акгьы ҳамбацт", - ҳәа иҳәеит иара.
Россельхознадзор Аладатәи арегионбжьаратә усбарҭа аинспекторцәа аԥснытәи абаҳчаҵыҵындра апартиаҿы ирбеит мраҭашәаратәи (калифорниатәи) ашәҭтә трипс. Урыстәыла алагалара мап ацәыркит акарантин-фитосанитартә гәаҭара анымҩаԥырга ашьҭахь.
Атауар ырхынҳәын Урыстәыла аҵакыраҿы аҿкра аланамгаларц азы.
Иазгәаҭоуп сынтәа ари ахҭыс аиԥш зеиԥшу ҩынтә ишыҟалахьоу.
Россельхознадзор адыррақәа рыла, Краснодартәи атәылаҿацә аушьҭырҭатә ҭыԥқәа зегьы хылаԥшра рызнауеит Аладатәи арегионбжьаратә усбарҭа. Арҭ аҭыԥқәа рыла Аԥснынтә Урыстәыла иаларгалахьеит зыкапан 187,5 тонна инаӡо 57 партиа абаҳчаҵыҵындра.
Иазԥхьагәаҭоуп аԥснытәи аҵыҵындра зықь тонна инеиҳаны Урыстәылаҟа анашьҭра.
Калифорниатәи атрипс – ихәыҷу маҵоуп, ашәыр аӡы алнацәцәаауеит, игьамаданатәуеит, Аҩада Америка иатәуп.
АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Иформалтәым аҵараҟны иҿыцуи ааӡара иаҵанакуа азнеишьақәеи" апроект алҵшәақәа еихыршьалеит мышқәак раԥхьа Гал. Уи рхы аладырхәит Гали Тҟәарчали араионқәа рхадацәа.
"Аколлеџь ахыбраҟны ҩышықәса инарзынаԥшуа аскаи-клуб ыҟан. Уи аҿарацәа еиднакылон, ҳастудентцәагьы иргәаԥхан иалалаз ыҟоуп. Еицәажәон, ихәмаруан, имҩаԥыргон еиуеиԥшым аныҳәақәа, уи адагьы аҵара ахьырҵаша, аусурҭа шырԥшааша, абизнес-планқәа рыҩра уҳәа рзы ицхыраагӡан. Уи аамҭазы ҳара ҳколлеџь аҟны ахәыҟаҵаҩ изанааҭ ала акурсқәа еиҿаҳкаауан, аклуб аҟынтәи быжьҩык аҿарацәа ааргеит… Мчыбжьык ауп инхаз, шықәсык аҵара зҵоз ауҳажьырц азы. Аусурҭа атәы ҳҳәозар, заанаҵы ҳрацәажәан, иҟоуп Гагра, Риҵа ицо, иҟоуп Гал ақаҳуажәырҭаҟны, ачаӡырҭаҟны аус зуа", - лҳәеит Кәарҷиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, рашәара 10 – Sputnik. Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 15641-ҩык ыҟоуп, рыԥсҭазаара иалҵит 238-ҩык, ргәы бзиахеит 15003-ҩык ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 29-ҩык, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 21-ы.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә ааҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 13-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 16-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - жәҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, рашәара 13 – Sputnik, Бадри Есиава. Аҟәа ақалақь Ешба имҩаҿы игылоу амца зкыз уаанӡатәи акондитертә фабрика ахыбра ахәҭак ырцәоуп ҳәа аҭыԥ аҟынтәи иааицҳауеит Sputnik акорреспондент Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистр Лев Кәыҵниа иажәақәа ааго.
Аусбарҭа аиҳабы иажәақәа рыла, ахыбра еилаҳауеит ҳәа ашәарҭара ыҟам.
Амцарцәара иаҿын Аҟәеи, Аҟәа араиони, Гәылрыԥшь араиони рымцарцәаратә гәыԥқәа, иара убас аруаа.
Амца дырцәоит ахыбра мрагыларатәи мраҭашәаратәи аганқәа рыла еицҿакны. Амцарцәаҩцәа амардуанқәа рыла ахыб ахьгьы ихалеит.
Кәыҵниа ишиҳәаз ала, амца акит зықь ԥшьыркца метра инареиҳаны аҵакыра. Абылра акатегориақәа быжьба рҟынтәи ахәбатәи акатегориа иаҵадыркит.
АҞӘА, рашәара 13 – Sputnik, Бадри Есиава. Аҟәа ақалақь Ешба имҩаҿы игылоу уаанӡатәи акондитертә фабрика ахыбраҿы абылра ҟалеит. Раԥхьа амца ркит хыхьтәи аихагылақәа, ахыбгьы амҽханакит.
Аҭыԥ аҟны амцарцәара иаҿуп Аԥсны АҶА амцарцәаратә гәыԥқәа.
Алҩақ жәпа ажәҩанахь акыр ихалеит, ахыбра зегьы амҽханакит. Хара имгакәа амца ҵаҟатәи аихагылақәа рахьгьы ииасит, адәахьы икылсуа иалагеит.
Аԥша ахьасуаз иахҟьаны ааигәа игыла аԥсаҵлагьы амца акит, аха амцарцәаҩцәа уи ирласны арцәара рылшеит.
Ахыбра амцакра зыхҟьаз макьана еилкаам, ауааԥсыра рахьтә ааха зауз ҳәа аӡәгьы иӡбахә ҳәам.