Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Ауаҩы дызнысуа иԥсҭазааратә мҩаҿы иҭахы-иҭахым амашәыр дақәшәар алшоит. Аиашаз, дазусҭада амашәыр дақәшәар, ма изымпыҵаҟалар зҭаху!
Иаҳҳәап, мҩа харак, хра злоу уск ахь амҩа ҳанықәло иҳахӡыӡаауа, ҳаиҳабацәа ҳныҳәаныԥхьаны "Ҳаиҳа зымчу инапы у(б)ануп, машәыр Анцәа иу(бы)қәимҵааит" ҳәа иҳақәныҳәаны ҳаурышьҭуеит.
Ас еиԥш ахымҩаԥгашьа аԥсуа иԥсҭазаара иахәҭакны баша иҟамлеит, сгәанала, уи ажәытә нцәахәы идҳәалаз аҵас иаҟәырҷаханы иаанхеит. Ҳхылҵшьҭрақәа уаа ныҟәаҩцәан, геи-шьхеи еимырдон, ишәарыцон, ибназон, адгьыл иқәаарыхуан. Ас еиԥш иҟоу аусхкқәа рынагӡараан, жәаҳәарада, амашәыр ианақәшәоз ҟалон.
Убас, ажәытәан ҵарада ахшыҩ змаз ҳауаажәлар рыҩнуҵҟа амашәырқәа маҷхарц азы, уи иахылаԥшхәу анцәахәы иашьапкуан. Амашәыр анцәахәы итәы уҳәозар, ҳәарада, дыҟан, аха иӡбахә иахьа шьҭа ирхашҭхьеит азуҳәар ауеит, избанзар ари анцәахәы идҳәалоу ахыҵхырҭақәагьы даара имаҷуп.
Иакызаҵәыкхаз, Амашәыр анцәахәы идҳәалоу адыррақәа ашәҟәыҩҩы Никәала Ҳашыг иеизга "Аԥсуара ашьаҭақәа" иагәылоу астатиақәа руак аҟны иаҳәоит. Уа ишарбоу ала, Амашәыр анцәахәы имҵаныҳәараан ныҳәагатәыс иҟарҵоз арбаӷь акәын. Аныҳәара амҩаԥгара такәы аамҭа шыбжьаз, шықәсык зхыҵхьоу арбаӷь аика ҵкәаны, ӡатәс иҟаҵаны адәы иқәырҵон: "Амашәыр нцәахәы улԥха ҳамазааит, ухьӡала аӡатә ашҭа иқәуп, ианаамҭоу агәаҵәа уҳарбоит, ада хьаа ҳамамзааит!", — ҳәа нашьҭаҳәаны.
Ари астатиа ишаҳәо ала, ашәҟәыҩҩы иҭаацәа абри аҩыза аныҳәара мҩаԥыргон ҭагаланшьҭахь (азгә.–аҭагалара иаамҭаны иԥхьаӡоуп жьҭаарамзеи абҵарамзеи). Аԥш ҭагаланы, ицәырҳәны, аца ианҭарыԥсалак, рымҿы-рымца зегь рыла иҭәы-иԥха ианыҟалалак ашьҭахь, ԥшьашак ауха, хәылԥазшәа рҽазыркуан анцәахәы иҿаԥхьа ирықәырҵаз анагӡара.
Аҭаацәа реиҳабы, абырг иҿы-инапы ааӡәӡәаны, хәыҭхәыҭла дахныҳәаны аӡатә рбаӷь ахәда хиҵәон. Анаҩс, уи арбаӷь аҟаҵара лнапы ианын аԥҳәыс бырг. Арбаӷь жәны, еилыршәшәаны ирчаԥон, агәи, агәаҵәеи, аҵәынҵәлаӷьи хыхь инақәҵан, аишәа инықәдыргылон. Анҵарада ус змам, амца иахакнаҳау абысҭа аакнырхуеит, ахацәа аҩцараҟнытә аҩы ааргоит. Аишәа андырхиалак, аиҳабы еиҭах инапы ӡык нақәҭәан дааины, зыцыԥхьқәа хаддыла иҟоу ҵәыцак азна аҩ ҿа аашьҭыхны дныҳәон:
– Анцәа абзиара ҳзыҟаҵа, Амашәыр нцәахәы улԥха ҳаҭ! Ухьӡала иҵатәны иоуҳашьҭыз арбаӷь уаха иҟаҳҵеит, еилыршәшәа ичаԥаны аишәа иқәгылоуп. Машәырда ахьхьаҳәа ҳаурақәа ҳадаҳгалеит: ажь ҳҭааит, аҽаҩра ԥхьаҳкт, ҳамҿы-ҳамца зегь рыла ҳҭышәынтәалт. Уара иубзоураны аӡәы инапы кыдымҟьеит, ишьапы кыдымҟьеит. Иҭабуп ҳәа уасҳәоит. Абна ҳцома, ашьха хцома, аиха ҳкума, амхы ҳҭоума ҳҭаацәара алахәылацәа – еснагь улԥха угәыԥха ҳамазааит. Иҳадаҳкылаз ҳаурақәа игәырӷьа чысны, қьаф ҳаманы Анцәа ҳҟаҵа! – иҳәон абырг. Изаҳауаз зегь "Амин!" ацырҳәон.
Абас, акы агмыжькәа дныҳәаны, аиҳабы аҵәца анҭиркәкәалак, аҭаацәара зегьы аџьџьаҳәа акрыфара нап адыркуан.
Ишаҳбо еиԥш, иара ианиааз Амашәыр анцәахәы акырӡа пату зқәыз, згәыӷрақәа здырҳәалоз нцәахәын. Иара изку аныҳәара амҩаԥгараан аҭаацәара зегь аднаԥхьалон, машәырда иҭаргалаз аҿамаҿа иалагәырӷьаны агьама рбон. Ари аҩыза аныҳәара хәарҭара аланы избоит, аха иубар иаахә, аӡә иҟаиҵоит ҳәа хаҭала исмаҳацт.
Амашәыр анцәахәы нцәахәык иаҳасабала иахьанӡа дааӡазҭгьы, аныҳәарақәа мҩаԥаҳгозҭгьы, издыруада уажә ирацәахаз амашәырқәа рыҟалара алмыршахаргьы.
Аҳамҭа – ари ауаа рыҩнуҵҟатәи реизыҟазаашьа аазырԥшуа актуп. "Аҳамҭа" ақьабзтә ҵакыла уахәаԥшуазар, уи ауаҩы аԥсабара иаиҭо аҳамҭа аҵанакуеит, ахаҭабура аҳасабала – иаҳҳәап: "зқьы ааӡаны шәкы абна алаҵара". Ҳамҭас, ҭабурас иаанрыжьуеит иара убас, иԥшьоу ҭыԥк аҿы амаҭәарқәа (иаҳҳәап: ашәарыцацәа ашьха ианхыҵуа уи ашьапаҿы иаанрыжьуа ахҿа, аҳәа, ма даҽа бџьармаҭәак). Мамзаргьы аныҳәаҩ дандырныҳәо ихымԥадатәны аҳамҭа ирҭоит.
Аҳамҭа (маҭәарк) аӡәы даҽаӡәы иҭара аритуалтә ҵакы ныҟәнагоит, убри азын ихадароуп ҳамҭас иҟауҵо закәу, иуҭо амаҭәар ахаҭа аҵакы.
Аҳамҭақәа зегь раԥхьа игылоуп ачеиџьыка. "Ичеиџьыка инапы иқәыргылан диԥылеит" рҳәоит аԥсуаа, уи еиҳау аҳамҭа ыҟаӡам ауаҩы изы.
Ауаҩы идкылашьа зегьы иреиҳау малуп, убри аан ихадароу аишәа заҟа беиала ирхиоу акәым, аԥшәма ихаҭа ари акт иазыҟазаашьа ауп, уи иаанарԥшуеит иззынархоу ушизыҟоугьы.
Иалкаатәуп, ачеиџьыка шхадароу шааԥшуа аԥсуаа рныҳәаратә қьабзқәа рҿы. Иарбанзаалак аныҳәара акрыфара аритуал ацымкәа имҩаԥысуам, еснагь иныҳәо ауаҩы дзыхныҳәаз зегьы агьама дирбоит. Ари мацарагьы иунарбоит ачеиџьыка аҵакы аҳаракра, пату ақәҵара, амчра злоу адоуҳаратә функциа аҵаҵара.
Аҷкәын игәаԥхо аҭыԥҳа лзы, ма харантә иааз асас изы, иара убас "ухы аасҭа бзиа иубо ауаҩы изы" ҳәа шырҳәо еиԥш, аԥсуаа иалкааз ҳамҭаны иҟарҵон ашьабсҭа аԥсы шҭаз икны, аҽы, мамзаргьы иԥшӡаӡа иҟоу, хәыц еиқәаҵәа злам аџьма, зтәыҩақәа ыршаны иҟоу. Ашықәс ҿыц адырҩаҽны акәзар, "гәныҳәа" ҳәа изышьҭаз ақьабз амҩаԥгараан аиҵбацәа аиҳабацәа ҳамҭас ирырҭон ардәына, убри алагьы аҷқәынцәа реиҳабацәа рҿаԥхьа ирылоу рышәарыцаратә ҟазара аадырԥшуан, насгьы аиҳабы пату иқәҵара иасимволын.
Иҳәатәуп, ардәына ҳамҭас арԥыс игәаԥхаз аҭыԥҳа ишылзынаиҭиуаз. Амала аҭыԥҳа лзы уи дырԥшӡон: абаз аҿыҵакны, арасамахә иқәыртәашәа, аҵиаақәа ирылартәаны.
Иазгәаҭатәуп, иара убас асас аҩны дахьааиз игәаԥхаз, илаԥш зықәшәаз иарбан маҭәарзаалак иара ишитәхо, ҳамҭас иширҭо.
Иахьатәи ҳаамҭазгьы иуԥылоит зыԥсы ҭоу ашьтәа ҳамҭас аҟаҵара. Аиҳарак уи зыдҳәалоу ахәыҷы иира ауп. Ахәыҷы данилак, аӡӷаб лҭаацәа аҳамҭақәа иаарго раԥхьа игылоуп зыԥсы ҭоу аџьма шкәакәа, атәыҩақәа ырԥшӡаны иҟаҵаны.
Аҭыԥҳа аҳамҭа аҭакс иҟалҵон лнапала иқәҵаны иҟалҵаз ачабра, ампахьшьы. Напылаҟаҵара ақәҵараҿы уи иаалырԥшуан еиуеиԥшымыз асахьақәа, уи алагьы аӡӷаб лара лҟазарагьы цәырылгон. Ус еиԥш иҟаз аҭыԥҳацәа "аҵыс мҩас асахьа ҭылхуеит" ҳәа лзырҳәон.
Иахьатәи ҳаамҭазы аҳамҭа аҟаҵара ақьабзқәа инарҟәыҭханы зыда ҟалашьа амам акакәны иубарҭоуп. Аха убри аан аҳамҭа ззыҟауҵо игьама ақәшәара ауп иаҳа изышьклаԥшуа. Егьа ус шакәугьы, иахьагьы ҳамҭас иҟарҵо амаҭәар аҵакгьы азгәарҭоит.
Иаҳҳәап, аӡәы имшира ыҟазар, ачабра, ма ачхьарԥ ҳамҭас изыҟарҵом – ачабра алаӷырӡ иатәуп, ачхьарԥ - нарцәытәи адунеи ахь уиазго маҭәаруп ҳәа. Мамзаргьы аҷкәын ахьы ҳамҭас аӡӷаб илиҭозар, уи аҵакы шдуу, аҷкәын ихықәкы лнардыруеит аӡӷаб.
Аха ишыҟазаалакгьы, аҳамҭақәа иреиҳау ауаҩы иччаԥшь ауп, аамҭақәа зегьы раан уи ԥсахрада иаанхоит.
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Арҭ амшқәа рзы Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо аҧсуа ҭаацәарақәа Ажьырныҳәа мҩаԥыргоит. Традициала ишаԥу еиԥш, џьоукы аныҳәа анақәшәо амза 13 аухазы иныҳәо дыҟоуп, иҟоуп ажьира шәахьеи ԥшьашалеи иаҵагыло. Ҳара зыӡбахә ҳамоу Џьырхәа инхо Ажьиаа рҭаацәараҿы (Ажьиба Золотинск-иԥа Иури иҩнаҭа) аныҳәара мҩаԥыргоит иара анақәшәо аухазы иарбан мшызаалакгьы.
Дара рыҩнаҭаҿы абиԥарала ахьи аихеи аус адызулоз ыҟан, урҭ иахьагьы Ажьиреи Ахьиреи ирымҵаныҳәоит, аҩбагьы рымоуп. Ахьира амаа зку аиашьа еиҳабы Анатоли Ажьиба иоуп. Иури иакәзар, хазы анхара даналага, иаҿигаз Ажьира заҵәык ауп, уи ауп дзымҵаныҳәогьы. Ажьырныҳәа ахаҭа амш ааиаанӡагьы уи аҽазыҟаҵарақәа далагоит.
Адоуҳатә ҽрыцқьара изныкымкәа аӡбахә ҳҳәахьеит. Ажьырныҳәа аԥыларагьы адоуҳатә ҽрыцқьарала иалагоит. Аԥхьа игылоуп ҳәарада аныҳәаҩ ихаҿы – Ажьира, ма Ахьира амаа зкыу, аҭаацәа, ажәлантә зныҳәо. Аныҳәара мҩаԥызго аҩнаҭа ахаҵа аиҳабы Иури Ажьиба иоуп. Уи Ажьырныҳәа аламҭалаз ӡык наиқәиҭәоит, иҽирыцқьоит, иажәа раӡаны дцәажәоит, арыжәтә аҿы иҽникылоит. Иара ихаҭа иазгәеиҭоит абас: "Абри аныҳәара сагьналагоит, абас акы сакуашәа, сда еилыԥсаауа сааҟалоит, сагьналгоит – иаргьы насхыҵуеит. Ари Ҳаиҳа зымчу иҟынтә иаауа акоуп, дад, уи аныҳәара зегьы ирыхәҭам, иақәнагоу ҳәа иҟоуп", - иҳәоит Иури (Тыка) Ажьиба.
Уаҵәуха ныҳәаны еиԥш, иахьагьы рҽыдрыцқьоит, ӡык нарықәырҭәоит Ажьира иаҵагыло аҭаацәа зегьы. Ари аныҳәара иаԥхьанеиуа ихымԥадатәу ритуалуп.
Ишдыру еиԥш, аныҳәа ихадароу ашьтәа – аџьма-шьтәа ауп (аханатә шьтәас иҟаз ауаса акәын ҳәа зҳәо аҵарауаа ыҟоуп) – Шьашәы Ахьаҳ Ду ихьӡала, аха иҟоуп ацә, ма аӷаац зшьуагьы. Убас, Жьиаа рҭаацәараҿы аныҳәа аухазы шьтәас иршьуа ацә ауп, иара убас арбаӷьқәа аҭаацәа алахәылацәа рыцыԥхьаӡа – Шьашәы-рбаӷь ҳәа ззырҳәо. Абарҭ изыхныҳәаран иҟоу ашьтәақәагьы аҽрыцқьара иахысуеит.
Ажьырныҳәа ааигәахара хымш-ԥшьымш шагу зшьа карҭәаран иҟоу ашьтәа аҩны иҵадырԥхьоит. Аҵарԥхьара анаҳҳәо, уи иаанаго ашьтәа хазы иҭакны (аҩызцәа ирылаҵаны акәымкәа) ирбоит, акраҿарҵоит. Убасҵәҟьа иҵадырԥхьоит изыхныҳәараны иҟоу арбаӷьқәагьы. Убри алагьы изыхныҳәаран иҟоу ашьтәақәагьы аҽрыцқьара аетап иахысуеит уҳәар ауеит. Ашьтәа ианахныҳәо аламҭалазгьы аҿы ӡык нақәҭәаны ирыӡәӡәоит. "Уажәы абзара уҳарбоит, нас агәи-агәаҵәеи уҳарбоит" ҳәа ражәа иалаҵаны ирҳәоит, аныҳәа ашарԥазы ианныҳәо.
Ажьира иаҵагыло зегьы еицны иара аҭыԥ ахь инеиуеит. Аныҳәаҩ ишахәҭоу еиԥш ала дрықәныҳәаны (аныҳәара аимпровизациатә ҟазшьа амоуп, зҽызымԥсахуа ажәақәа шалоугьы) ашьтәа ишьуеит. Нас аҷкәынцәа наицырхырааны ашьтәа ацәа ахырхуеит, ахәҭақәа еиҿыхны ачуан иҭаҵаны иржәуеит.
Убасҵәҟьа хазы арбаӷьқәагьы ҟарҵоит. Егьырҭ аҩнрақәа рҟынтәи аҩн ду ахь иаауа аҭаацәарақәа (Иури иҷкәынцәа, иҭацацәа, имаҭацәа) досу рмарҭхәқәагьы ааргоит: рыцыҧхьаӡа арбаӷьқәеи, ашылеи, аџьыкхыши, ацәеи. Аныҳәаҩ иара убас ирхиоит ацәашьқәа досу иааргаз рцәашьхәқәа рыла.
Изыхныҳәо зегьы анымазеихалак, ахәылԥаз, ажьира иаҵагыло зегьы еицны ажьирахь инеиуеит. Аныҳәаҩ аԥхьа ашьтәа агәи-агәаҵәеи зхоу ажьраҳаратә-ҵәы изнапык аҿы икны, егьи инапала ацәашьы кны дныҳәоит. Иара абраҟа ихдыртлоит аҭыԥ аҿы иҵоу аҳаԥшьа-ҩы, иара уи аҩы алагьы иныҳәоит.
Иазгәаҭатәуп аҭыԥ ахь ишаарго ашьтәа ацәагьы. Иара дзыхныҳәаз ашьтәа агәи-агәаҵәеи маҷк-маҷк намхны, аҩы нақәҭәаны, аџьыкхыш лақәырҳәҳәы "Ачбеи Чачбеи" ирызку аритуал мҩаԥигоит, нас егьырҭгьы агьама дирбоит. Ацәашьы наганы асаҟәа ашьапаҿы икыдиҵоит.
Анаҩс арбаӷьқәагьы ргәи-ргәаҵәеи араса-ҵәқәа инархаҵаны досу хаҭа-хаҭала изтәу ихьӡ наҳәаны дрықәныҳәоит, досу ицәашьгьы наихигоит, урҭгьы уаҟа ибылуеит. Изыхныҳәо арбаӷьқәагьы рыхқәеи ршьаԥқәеи еиламырҩашьакәа иара уа инаргоит.
Аныҳәаҩ зегьы данрықәныҳәалак ашьҭахь, досу иарбаӷь агәи-агәаҵәеи агьама дирбоит. Уи ашьҭахь ажьира иаҵагылоу зегьы аҳаԥшьа-ҩы рызҭаҭәаны инадиркуеит, урҭгьы "Алԥха-агәыԥха" ҳамаз ҳәа рхы иақәныҳәоит.
Ажьираҿы иныҳәаны ианалгалак, ркәац, рыкәтыжь рыманы аҩныҟа иааиуеит, аҳаԥшьаҩгьы заҟа рҭаху нҭыганы иааргоит. Аҩны ианыныҩнало, аҩнаҭа аҭацацәа (ари Ажьира иаҵагылам) рԥылоит "Алԥха-агәыԥха шәымазааит!" ҳәа иныҳәаныԥхьо. Наҟ-ааҟ еиқәгәырӷьо еибаныҳәоит.
Аҩнаҭа аҭацацәа дара рыҩнраҿгьы ажьира рыманы иҟазар, хазы аҩны аган аҿы, ҵлак амҵан рарбаӷь рыманы инеины рхы иақәныҳәоит. Убас ҟалҵоит Иури иаҳәшьа Лиуда Ажьиба Уаҭҳара аҩнра ҳәа дахьыҟоу. Лара ҵлак ашьапаҿы днеины, ларбаӷь, лчашә, лцәашьы, лҩы наганы лныхахә ахьӡала дныҳәоит. Уи дахьыҟоу аҩны уажәы иныҳәо лыҷкәын аиҳабы шиакәу ала, "бныхахә алԥха бымазааит" ҳәа длықәныҳәоит.
Абарҭ ақьабзқәа рышьҭахь зегьы аишәачарахь иниасуеит. Араҟа ихымԥадатәуп иара убас, изыхныҳәаз ашьтәеи арбаӷьқәеи рыбаҩқәа еизганы акы иахьамҟьашьыша ҭыԥк аҿы ижны анышә аҭара. Ари аныҳәара аухашаанӡагьы агәылацәа еиҭанеиааиуеит, еибаныҳәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


ЕАШ акоронавирус адиагноз ала ахәышәтәырҭақәа рҿы ишьҭоуп 100000-ҩык иреиҳаны
16:23, 03.12.2020
ЕАШ акоронавирус адиагноз ала ахәышәтәырҭақәа рҿы ишьҭоуп 100000-ҩык иреиҳаны.
Атәыла ачымазарақәа рхылаԥшреи апревенции рцентр адиректор Роберт Редфилд иҟаиҵаз аҳәамҭала, ԥхынҷкәыни, ажьырныҳәеи жәабрани зегь реиҳа ицәгьоу мзқәахоит.
Адунеи аҿы ЕАШ апандемиа аҟынтә аԥхсҭа зауз атәылақәа рыбжьара актәи аҭыԥ ааннакылоит. Иҳаҩсыз уахи-ҽни рыла акоронавирус рыдбалан 200 000-ҩык рҟынӡа, 27530-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Акомментари аҟаҵара


АҞӘА, жәабран 27 - Sputnik. Урыстәылатәи аԥкьаҭасҩы Мариа Шарапова лкариера аанлыжьуеит ҳәа аҩуеит ажурнал Vanity Fair.
"Уԥсҭазаара аиҳара ныжьшьас иамоузеи? Уаныхәыҷыз инаркны уаҽахьазыҟауҵоз аҭыԥқәа, 28 шықәса бзиа иубоз, агәырӷьаратә лаӷырӡқәа узаазгоз ахәмарра ныжьшьас иамоузеи? Саҭоумҵан. Раԥхьатәи ашьаҿақәа еихызгоит аԥқьаҭмпыл ада. Аԥкьаҭмпыл – абзиараз ҳәа уасҳәоит", - лыҩуеит лара ажурнал аҿы.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
Tennis showed me the world—and it showed me what I was made of. It's how I tested myself and how I measured my growth. And so in whatever I might choose for my next chapter, my next mountain, I'll still be pushing. I'll still be climbing. I'll still be growing. Tennis—I'm saying goodbye.
Шарапова адунеитә ԥкьаҭасратә ассоциациа WTA ареитинг аҿы иаанылкылоит 373-тәи аҭыԥ.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла акоронавирус зыдбалаз 590-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит Урыстәыла, абри атәы аанацҳауеит ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апандемиа аамҭазы Урыстәыла иԥсхьеит авирус иахҟьаны 65 085-ҩык, ргәы бзиахеит – 2 936 991-ҩык.
Москва рыԥсҭазаара иалҵит 79-ҩык, Санкт-Петербург-67, Подмосковие-32.
Зынӡа COVID-19 иахҟьаны Москва рыԥсҭазаара иалҵхьеит 12 401-ы.
Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа Урыстәыла 24 092 акоронавирус хҭыс ҿыц азгәаҭоуп, 85 регион рҟны. 12,9% аклиникатә ҟазшьа аадырԥшуамызт. 590-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Ргәабзиара шьақәгылеит 27 311-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10378-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8130-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 151-ҩык.
АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Роспотребнадзор иатәу аепидемиологиатә ҭҵаарадырратә институт иазнархеит акоронавирус "британиатәи" аштамм аилкааразы атест, иара авирус 1,5 сааҭ рыла ишьақәнырӷәӷәоит, абри атәы аанацҳауеит апресс-маҵзура.
"Атест еилнакаауеит амутациа зауз акоронавирус. Ахархәара зырҭо атехнологиақәа иалдыршоит сааҭки бжаки рыҩнуҵҟа анализ аҭак аарԥшра, егьырҭ атестқәа ракәзар аамҭа рацәа рҭахуп", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Иазгәаҭоуп, уажәазы иаԥҵоу атест ахарахәаразы аԥышәа иахысуеит, аиԥш зеиԥшу еидкылоу ареагентқәа раԥхьатәиуп адунеиаҿы.
Ԥхынҷкәын аҽеиҩшамҭазы аҳәамҭа ҟаҵан, акоронавирус 70 процент рыла еиҳа иҿку амутациа ҿыц аарԥшуп Британиа ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 17 - Sputnik. Аҟәа адендропарк аҿы икаҳаз аҵла афымцацәаҳәақәа хәба аԥхасҭа рынаҭеит, уи иахҟьаны Синопи Турбазеи рыбжьара иҟоу араион фымцалашарада иаанхеит ҳәа аанацҳауеит АУН "Амшынеиқәафымцамч".
Иазгәаҭоуп аԥхасҭа шроуз 10-тәи, 11-тәи афидерқәа (аихшарҭатә цәаҳәақәа - азгә.).
Аҭыԥ ахь инеит амашәыр ахҟьаԥҟьақәа аԥызхуа абригадақәа, афымцалашара амҽыша асааҭ 15:00 рҟынӡа еиҭашьақәдыргылоит рҳәеит.


Абҵара 29 Аҳәынҭқарратә филармониаҿы имҩаԥысуеит КВН апремиер-лига акы аабатәи ахәмарра. Уи иалахәхо акомандақәеи, аҿар рҟазареи атәы арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы еиҭеиҳәеит КВН апремиер-лига апродиусер Михаил Цкуа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11216-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8992-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 160-ҩык.
Александр Анқәаб аԥыза-министр ажьырныҳәа 8 раахыс акоронавирустә инфекциаҟынтәи иҽихәышәтәуеит Урыстәыла Афедералтә ҭҵаарадырра-клиникатә центр ФМБА аҟны.
85 шықәса раԥхьа, ажьырныҳәа 25 1938 шықәсазы диит асовет поет, актиор, ашәақәа равтор, ашәаҳәаҩ Владимир Высоцки. Иара изныкымкәа Аԥсны даҭаахьан. Sputnik ишәыднагалоит иара иԥсҭазаараҟынтәи иаагоу Аԥсны иадҳәалоу фактқәак.


АҞӘА, ажьырныҳәа 29– Sputnik, Бадри Есиава. 11 нызқьҩык иреиҳаны ауааԥсыра Аԥсны иаҭаахьеит аретро-дәыӷба "Шәача" ала 2020 шықәса нанҳәамза инаркны 2021 шықәса ажьырныҳәамзанӡа ҳәа аанацҳауеит РЖД аҟәшатә еиҿкаара "Афедералтә пассаџьыртә еилахәыра".
"Афедералтә пассаџьыртә еилахәыра" ишаҳәо ала 40% туристцәа қәрала 40 шықәса иҭысхьеит. Аиҳарабык ианыхәыҷыз Амшынеиқәа аԥшаҳәатә курортқәа рҟны рҭаацәа ирыцны зыԥсы зшьоз роуп. Аҿаргьы адәыӷба аинтерес рымам ҳәа узҳәом. Аԥсны иаҭааз, 30 шықәса ирҭысхьоу рхыԥхьаӡара 30% инаӡоит.
Аретро-дәыӷба "Шәача" аныҟәара аграфик ԥсахын ашықәсҿыцазтәи аныҳәамшқәа раан апассаџьырцәа рырманшәаларазы. Атуристтә ретро-дәыӷба
"Шәача" аграфик ԥсахын аныҳәамшқәа раан апассаџьырцәа рырманшәаларазы. Ԥхынҷкәын 28 инаркны ажьырныҳәа 10 рҟынӡа Кисловодскынтәи Гаграҟа еиҳа иауу амаршрут ала иаауан.
Ашьхашәҩатә курорт "Роза Хутор" зыԥсы зшьо ироуеит алшара абри адәыӷбала иныҟәарц. Ирзыманшәалахарц азы ишьақәыргылоуп амшеихшанҵа. Уи инақәыршәаны "Роза Хутор" аҟынтәи авагонқәа атуристтә дәыӷба "Шәача" Адлертәи авокзал аҿы иаԥыршьуеит.
Аԥхьанатә амаршрут ҿыц аныҳәамшқәа рышьҭахь аркра азыԥхьагәаҭан аха "Афедералтә пассаџьыртә еилахәыра" Роза Хутор – Гагра амаршрут мшаԥымза нҵәаанӡа иааныжьзарц аӡбеит.
"Афедералтә пассаџьыртә еилахәыра" ишаанацҳауа ала адәыӷба аҩаша ада есыҽны иныҟәоит. Адәыӷба Шәача иқәҵлоит асааҭ 7:45 рзы, Гагра иааиуеит асааҭ 11:30 рзы. Гагрантәи ихынҳәуеит асааҭ 18:43 рзы. "Роза Хутор" аҟынтәи апассаџьырцәа есыҽны Гаграҟа иаалар рылшоит ашьыжь асааҭ 07:14 рзы, шьҭахьҟа игьежьуеит асааҭ 23:10 рзы.
"Ашьхашәҩатә курорт Роза Хутор аҟны зыԥсы зшьо алшара рымоуп рыԥсшьараамҭа еиҳагьы идырлахҿыхырц Аԥсны Аҳәынҭқаррахь ҽнактәи аныҟәара мҩаԥганы. Атуристтә дәыӷба апассаџьырцәа Гагра ҽнак рхыргар ауеит, мамзаргьы иаархәар ауеит Аԥсны аҭыԥ ԥшӡарақәа– аӡиа Риҵа, Ареликттә милаҭтә парк, Ҩыԥшаратәи аиҩхаа уҳәа рҭааразы иаку атур", - рҳәоит аилахәыраҿы.
Аду ибилеҭ ахәԥса иартәоит 2 150 мааҭ, жәашықәса рҟынӡа зхыҵуа ахәыҷқәа рзы – 1400 мааҭ. Изҭаху ирылшоит аангылара, нас рхала ахынҳәра.
Атуристтә дәыӷба "Шәача" авагонқәа асовет аамҭаан ишыҟаз еиԥшны иҟаҵоуп, убри аан иахьатәи аамҭа аҭахрақәагьы ирықәшәоит. Авагон-ақьафурҭаҿы ауаа ирыдыргалоит аурыси аԥсуеи чысқәа: ашә, апамидор, аиаҵәареи еилаџьны, аџьаԥсандал, аԥсыуала акәацеиҵарш, ауасажьы иалху ахинкали.
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жәабран 9 – Sputnik, Бадри Есиава. Гәдоуҭа ахәҭак астанциа маҷ ахь ихалаз ацгәы иахҟьаны лашарада иаанхеит ҳәа Sputnik иазеиҭарҳәеит "Амшынеиқәафымцамч" гәдоуҭатәи афилиал аколл-центр аҿы.
"Авариа ҟалеит астанциа маҷ "Гәдоуҭа-1" аҟны. Ацгәы авакуумтә рцәагахь иҭалеит, уи иахҟьаны ацәаҳәақәа еихькьысит", - ҳәа рҳәеит аколл-центр аҿы. Ацгәы зеиқәымхеит.
Аҟазауаа ишырҳәаз ала, ақалақь агәы ахәҭак, Бамбора, Лыхны ахәҭак, Гагратәи амҩаду, авокзал лашарада иаанхеит.
Аусурақәа ирылаган асааҭ жәаба рзы, ахыркәшара азԥхьагәаҭоуп асааҭ 16:00 – 17:00 шыҟоу.
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жәабран 9 - Sputnik, Сариа Кәарцхьиаԥҳа. Гали Очамчыреи рраионқәа лашарада иаанхеит авольтҳарак цәаҳәа "Кавкасиони" арцәара иахҟьаны ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит "Амшынеиқәафымцамч" адиспетчертә маҵзура аиҳабы Гәырам Џьаџьаиа.
Жәабран 9 ашьыжь авольтҳарак цәаҳәа "Кавкасиони" ырцәан Урыстәыла аҵакыраҿы авариа ахьыҟалаз азы. Авариа амзызқәа макьаназ еилкаам.
Џьаџьаиа иажәақәа рыла, абри иахҟьаны Аԥсны афымцамч адефицит 40-50 мегаватт иҟоуп. Аусбарҭаҿы аамҭа-аамҭалатәи алашара арцәара алагалара иазхәыцуеит, авариа аҭыԥ иқәҵахаанӡа.
"Аграфик шьақәыргылам, аха аус адулара иаҿуп. Уажәы Очамчыра араион лашарала аиқәыршәара ҳҽазаҳшәоит", - ҳәа иҳәеит иара.
Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиура иалагеит жәабран 11 раахыс.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ажьырныҳәа 29 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсуа енергетика шәарҭарыда аус аурц азы 21 миллиард мааҭ еиҵамкәа аԥара аҭахуп ҳәа иҳәеит Аслан Бжьаниа Апарламент актәи ааԥхьара адепутатцәа рԥылараан.
Иара иажәақәа рыла 2017 шықәса раахыс асистема 862 миллион мааҭ ақәхарџьуп.
"Ԥхьаҟагьы ас мацара ҳцалар 90 шықәсагьы ҳазхом. Иҳахәо акакәым. Уажәы адокументқәа аус рыдырулоит, 2016 шықәсатәи аԥхьаӡарақәа рыла 21 миллиард мааҭ рыхәԥса зыртәо. Урыстәыла аенергетика аминистрра аҟынтәи аҟазауаа ааны иҟан ҭагалан. Арҭ ацифрақәа актуалра азыруоит. Адокумент инақәыршәаны аҿҳәарақәа 2026 шықәсанӡа иарбоуп", - иҳәеит Бжьаниа.
Атәыла ахада иазгәеиҭеит Урыстәыла Аԥсны ишацхраауа аусхк аинвесторцәа радыԥхьаларазы.
"Ари амҩаҿы иугәамԥхаша ауснагӡатәқәагьы ҳадаҳкылар акәхоит. 2012 шықәса раахыс афымцалашараз атариф 40 копеи шыҟац иҟоуп. Уи аҟынтәгьы еизааго 50 процент роуп. Бжьаратәла ҳтариф 1,60 копеи иҟазароуп. 40 капеи анаҳзеизымго. Иаҳзеизгом избанзар афымцамчхара аԥхьаӡагақәа ықәгылам. Урҭ рықәыргыларазы аԥара ду аҭахуп", - иҳәеит иара.
Аслан Бжьаниа иҳәеит Апарламент ахь ишынеишьҭыз акриптовалиута аиуразы изакәаным аусурақәа мҩаԥызго рҭакԥхықәра арӷәӷәаразы азакәанқәа рыпроектқәа, иааиуа амчыбжь азы иахәаԥшраны ишыҟоу.
Аслан Бжьаниа ажьырныҳәа 29 рзы "Ахьтәы Парламент" адепутатцәа идикылеит. Аиԥылара аан атәылаҿ иҟоу асоциал-економикатә ҭагылазаашьа, амаинингқәа рхархәареи аенергосистемеи рыпроблемақәа ирылацәажәан.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ажьырныҳәа 21 - Sputnik. Асанитартә ҳақьым хада Лиудмила Скорик Аԥсуа телехәаԥшра аефир ала илҳәеит ареспубликаҿы аколлективтә иммунитет ҟамлар ауеит ҳәа.
Лара лажәақәа рыла, G агәыԥ иатәу ацәеижьҿагылақәа реиҳарак ачымазара ашьҭахь аҩбатәи амзазы ауп ианцәырҵуа, иагьыӡуеит фымз рышьҭахь.
Скорик иазгәалҭеит аколлективтә иммунитет ақәгәыӷра ишаԥсам, лара иара убасгьы илҳәеит ҩынтә-ҩынтә ачымазара зыхьуа шыҟоу.
Зынӡа адунеи аҿы 93 миллионҩык COVID-19 роухьеит. Ииасыз амчыбжь азы ачымазцәа рхыԥхьаӡара 4,7 миллионҩык рыла еиҳахеит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
-
COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны


Аԥшьгаратә гәыԥқәеи апартиақәеи рҭаҩреи акандидатцәа рықәыргылареи ҟалоит ажьырныҳәа 22 инаркны жәабран 11-нӡа.
Ахадарахьы акандидатцәа рҭаҩра ҟалоит адокументқәа аналарҵаз инаркны жәамш ирҭагӡаны, аха алхрақәа рыҽнынӡа 30 мшы шагу иахымгакәа, даҽакала иуҳәозар жәабран 21-нӡа.
Алхыҩцәа рсиақәа цәырыргоит алхрақәа жәамш шрыгу (хәажәкыра 12 инаркны). Убри аамҭазы абжьыҭара аамҭеи аҭыԥи алхыҩцәа ирыларҳәоит.
Алхырҭатә ҭыԥқәа ркомиссиақәа алхратә биуллетенқәа рзыршоит хәажәкыра 20, 21 рзы.
Ахада иеиҭалхрақәа рааны абжьыҭара ҟалоит хәажәкыра 22 асааҭ 08:00 - 20:00 рзы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Гогьиа: уажәтәи алхрақәа ирықәхарџьхо иаҳхысыз раасҭа еиҳамхароуп
Аԥсны Аҵәахырҭатә банк атәылаҿы урыстәылатәи атәанчахәқәа рыҭара аграфик есымза еиқәнаршәоит.
1940 шықәсанӡа ииз ҳтәылауаа атәанчахәы роуеит жәабран 16,17,18; 1941 - 1947 шықәсқәа рзы ииз жәабран 19,22,23 рзы; 1948 - 1950 шықәсқәа рзы ииз жәабран 25,25 рзы; 1951 - 1953 шықәсқәа рзы ииз атәанчахәы рыҭахоит жәабран 16-хәажәкыра 1 рзы; 1954 - 1956 шықәсқәа рзы ииз – хәажәкырамза 2, 3 рзы; 1957 шықәса рзы ииз хәажәкыра 4,5 рзы атәанчахәы роуоит.
Ԥхынгәымза анҵәамҭазы Аԥсны асоциалтә еиқәыршәареи адемографиатә политикеи рминистр Руслан Аџьба адырра ҟаиҵеит нанҳәамза инаркны урыстәылатәии аԥснытәии атәанчахәқәа Аҵәахырҭатә банк акассақәа рыла ршара ишалаго.
Аныҳәамшқәеи аԥсшьарамшқәеи реиқәшәараан аԥсшьарамшқәа ииагахоит:
Аныҳәамшқәеи аусутә мшқәеи ирманшәаланы ахархәаразы аҩаша, ажьырныҳәа 5 ииагоуп асабша, ажьырныҳәа 16 рахь.
Амшаԥымш амҽыша, лаҵара 2 иахьақәшәо азы аҩаша, лаҵара 4 усуратә мшымкәа ишьоуп.
Аныҳәатә ԥсарамшқәа рахь иара убас иаҵанакуеит – Жәларбжьаратәи Аҳәса рымш ныҳәа март 8, Аиааира ДУ амш мшаԥы 9, Симон Кантәи имш ныҳәа – мшаԥы 23, Аԥсны азхаҵара амш – нанҳәа 26, Аиааира амш –цәыббра 30 амҽыша иахьақәшәо аҟнытә, жьҭаара 1-ԥсшьарамшуп. Абҵара 26 – Аԥсны Аконституциа амш- убасгьы ԥсшьарамшуп.
Аныҳәатә, аха усуратә мшны Аминистрцәа реилазаара ишьақәнарӷәӷәеит: Амедицинатә усзуҩ имш, Аргылаҩцәа рымш, Асовет мчра ашьақәыргылара амш – хәажәкыра 4. Иара убас аныхәатә мшқәа рахь иаҵанакуеит – мшаԥы 14 Аԥсны аҳазалхратә усзуҩцәа рзаанаҭтә мшы, ԥхынгәы 23- Абираҟ амш, нанҳәа 15- Хатәгәаԥхарала еибашьра иааз рымш, жьҭаара 11 – Аԥсны Арбџьармчқәа рымш, жьҭаара 30- Аҭҵаарадырра амш.
Агәалашәаратә усуратә мшқәа ҳәа иазгәаҭоуп: Кавказ аибашьра иалаӡыз – мшаԥы 21, Аџьынџьтәылатәи еибашьраан иҭахаз – нанҳәа 14, Аполитикатә репрессиақәа раан иҭархаз ргәаладыршәоит – жьҭаара 30, Иԥшьоу Апостол Андреи Аԥхьанаԥхьаҩ — ԥхынҷкәын 13, Лаҭа иҭахаз ргәалашәара амш — ԥхынҷкәын 14 рзы.
АҞӘА, жәабран 27 - Sputnik. Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Аԥсны амассатә информациа ахархәагақәа русзуҩцәа рзанааҭтә ныҳәа рыдиныҳәалеит. Абри атәы аанацҳауеит ахада иофициалтә саит.
"Аԥсны амассатә информациа ахархәагақәа русзуҩцәа зегьы гәык-ԥсык ала ишәыдысныҳәалоит шәзаанаҭтә ныҳәа. Ари амш азгәаҭара иазку арыцхә ҳажәлар рзы аҵак ду амоуп. 1919 шықәса жәабранмза 27 рзы раԥхьатәи аԥсуа газеҭ "Аԥсны" аҭыҵра ахҭыс аԥсуа жәлар рҭоурых даҟьа ҿыцны ианылеит. Амилаҭтә кьыԥхьи, ателехәаԥшреи, арадиои еснагь ҳажәлар ирҿахәҳәаганы иҟан. Ахә ашьара уадаҩуп Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан ҳажәлар хацәнмырха иззықәԥоз аиаша адунеи аларҵәараҟны аԥсуа журналистцәа рылшамҭақәа", - аҳәоит адныҳәалараҟны.
Адемократиатә ҿиара амҩа ылызхыз ҳҳәынҭқарра азы аҵак ду амоуп ажәа ахақәиҭра, аҵабырг аарԥшны аларҵәара, амассатә информациа ахархәагақәа рыҿиара, азгәеиҭеит Атәыла ахада.
"Ҳазҭагылоу аамҭа лымкаала аҭакԥхықәра рыднаҵоит ателехәаԥшреи, арадиои, акьыԥхьи русзуҩцәа. Урҭ рҟынтә аԥхьаҩцәа, ателехәаԥшцәа, арадиозыӡырҩцәа еснагь ирзыԥшуп обиективра злоу, ҳажәлари ҳаԥсадгьыли реизҳазыӷьара хықәкыс измоу, ҳжурналистцәа рнапы иҵыҵуа зхаҭабзиара ҳараку ажәабжьқәа", - иҳәеит Аслан Бжьаниа.
1919 шықәса жәабран 27 рзы иҭыҵит аԥсуа милаҭтә газеҭ "Аԥсны" раԥхьатәи аномер. 2001 шықәсазы Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба иқәҵарала ари амш Аԥсны ажурналистцәа рзанааҭтә ныҳәамшны ишьақәырӷәӷәоуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, абҵара 18 - Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. 2020 шықәса жәымз рыҩныҵҟа Аԥсныҟа иаагоуп 43 414 ак маинингтә хархәага ҳәа иҳәеит Аԥсны аҳазалхратә еилакы ахантәаҩы Гурам Инаԥшьба Аԥсны Апарламент аилатәараан.
Инаԥшьба иажәақәа рыла амаининг хархәагақәа Аԥсныҟа раагара иалагеит 2016 шықәса рзы. Убри ашықәс инаркны 2019 шықәсанӡа арахь иҭагалан 21 218 хархәага.
Ажьырныҳәа 21 аахыс х-нызқь инарзынаԥшуа хархәага зтәу ирымхуп ҳәа иҳәеит аилак ахантәаҩы.
Апарламент аилатәараҿы "Амшынеиқәафымцамч" аиҳабы Михаил Логәуа иазгәеиҭеит рнаплакқәа рҭаҩразы ишрыдҵаалаз 20% амаинерцәа.
"Ахәаԥшраз иҳадгалан 120 материал. Рыбжа иаразнакы мап рыцәкын арҭ араионқәа рҿы афымцамчхара ахьаҳзалмыршоз азы", - иҳәеит Логәуа амаининг аргаматәра аҭагылазаашьа далацәажәо. Иагьациҵеит иахьазы зыҳәак аҭак ҵоураны ишаҭам".
Аԥсны цәыббра 21 2020 шықәса рзы Аԥсны аминистрцәа реилазаара ақәҵарала иаԥыхын уаанӡатәи акриптовалиута аиуразы мап зыцәкыз азин. Аиҳабыра ирыдыркылеит ҩ-қәҵарак акриптавалиута аиура ҭышәынзыртәало. Урҭ инарықәыршәаны жьҭаара 21 инаркны Аԥсныҟа алагалара ҟалом амаинингтә хархәагақәа. Абҵара 7 иахымгакәа ари абизнес знапы алаку Аекономика аминистрраҿы уи азы аофициалтә шәҟәы роуроуп ареестр ишану арбаны.
Амаинерцәа рзы афымцалашара ахәԥса мааҭки бжаки ҟалоит. Абҵара 17 рзтәи апресс-конференциаҿы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иазгәеиҭеит ақәҵараҿы ишарбо аҭагылазаааашьақәа ирҿырԥшны ари атариф ԥсаххар шалшо.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Хымз раԥхьа Кәасҭа Ԥлиеи уи ихаҭыԥуаҩ Игорь Аҩӡбеи ражәалагалала ақалақь аҿы иқәыргылан акәалаԥқәа. Аилибамкаара ҟамларцаз, ажәла мҳәакәа, ахьӡ азгәамҭакәа, акәалаԥқәа кнаҳҳаит аџьармыкьа уахьынҭало, Гал араион ахадара аҩналарҭа аԥхьа. Аинформациатә дырраҭарақәа рыла ажәлар ирылаҳҳәоит агәрагаратә кәалаԥқәа шыҟоу, дарбанзаалакгьы џьара ажәалагалак змоу, араион аҿы иҳахәаша, ма дара иргәамԥхо, ргәы еихьызшьуа акыр ыҟазар, ражәалагала азыӡырҩра, ҳшазыхиоу. Мчыбжьык ахь знык араион ахадеи сареи ҳцаны ақьаадқәа ҭганы иааҳгоит, Кәасҭа Ԥлиа даԥхьоит, анаҩс доусы инаигӡаша аусмҩаԥгатәқәа риҭоит. Иарбанзаалакгьы қьаадк аанымхацт иамыԥхьаӡакәа. Акәалаԥқәа русура иабзоураны галтәи аџьармыкьа аусқәа ҳаӡбахьеит. Амҩақәа рыҟаҵара, абаҳчақәа рҿы атәарҭақәа ахьыргылатәу уҳәа иҟаҳҵахьо маҷым. Иҳәатәуп, ари аус адгылара шаиуз ауааԥсыра рҟынтә, даара ибзиан аус ауеит аимадара", - ҳәа еиҭеиҳәеит Миқаа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Миқаа ашәахьала Гал араион ахадара аусуразы: аицәажәаха аамҭа ҳамаӡам
АҞӘА, хәажәкыра 1 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 199-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 7-ҩык, ибжьаратәуп - 21-ы.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 15-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12842-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12387-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 202-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, абҵара 18 – Sputnik, Бадри Есиава. Аӡыҭгага станциа "Репруа-1" аҿы иԥхасҭахаз амыруга рыԥсахит, аха аӡеизакырҭақәа рҿы афымцалашара арцәара иахҟьаны иазхаша аӡы зеизом ҳәа иҳәеит Гагра Аӡыканал аиҳабы Беслан Цыгәба.
"Иацы асааҭ 17:00 шыҟаз ҳусурақәа хҳаркәшеит, аха афымцалашара аамҭа-аамҭала арцәара иахҟьаны аӡеизакырҭа аҭәра иахьӡом. Ҳара аӡы ишиашаз инаҳашьҭит, аха актәи аихагылақәа аӡы зырхымсит. Уаанӡа уахык ала 1,5-2 метра аӡы еизаҳкуазҭгьы, уажәы абжагьы ҳзеизгом", - ҳәа иҳәеит иара.
Гагра ӡыла еиқәзыршәо аӡеизакырҭа х-нызқь куб акуеит. Аӡыҭгагақәа еиԥҟьарада аус аныруа уахык ала абжаранӡа иҭәуеит ҳәа азгәеиҭеит Цыгәба.
Уаанӡа Цыгәба Sputnik акорреспондент даниҿцәажәоз иҳәеит аӡыҭгагатә станциа "Репруа-1" аркыга шыԥхасҭахаз афымцалашара аамҭа-аамҭала иахьдырцәо азы. Абҵара 16 рзы аҟазауаа иԥхасҭахаз амыруга рыԥсахит, аха аиҳабы дацәшәоит иҟалаз еиҭаҟалар ҳәа. Ишәарҭара аҭыԥ аиур, Гагра, ианеиҵаха, мчыбжьык ӡыда иаанхоит.
Цыгәба иҳәеит апроблема ишалацәажәахьоу, аха аӡбра шамоуц.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Хымз раԥхьа Кәасҭа Ԥлиеи уи ихаҭыԥуаҩ Игорь Аҩӡбеи ражәалагалала ақалақь аҿы иқәыргылан акәалаԥқәа. Аилибамкаара ҟамларцаз, ажәла мҳәакәа, ахьӡ азгәамҭакәа, акәалаԥқәа кнаҳҳаит аџьармыкьа уахьынҭало, Гал араион ахадара аҩналарҭа аԥхьа. Аинформациатә дырраҭарақәа рыла ажәлар ирылаҳҳәоит агәрагаратә кәалаԥқәа шыҟоу, дарбанзаалакгьы џьара ажәалагалак змоу, араион аҿы иҳахәаша, ма дара иргәамԥхо, ргәы еихьызшьуа акыр ыҟазар, ражәалагала азыӡырҩра, ҳшазыхиоу. Мчыбжьык ахь знык араион ахадеи сареи ҳцаны ақьаадқәа ҭганы иааҳгоит, Кәасҭа Ԥлиа даԥхьоит, анаҩс доусы инаигӡаша аусмҩаԥгатәқәа риҭоит. Иарбанзаалакгьы қьаадк аанымхацт иамыԥхьаӡакәа. Акәалаԥқәа русура иабзоураны галтәи аџьармыкьа аусқәа ҳаӡбахьеит. Амҩақәа рыҟаҵара, абаҳчақәа рҿы атәарҭақәа ахьыргылатәу уҳәа иҟаҳҵахьо маҷым. Иҳәатәуп, ари аус адгылара шаиуз ауааԥсыра рҟынтә, даара ибзиан аус ауеит аимадара", - ҳәа еиҭеиҳәеит Миқаа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Миқаа ашәахьала Гал араион ахадара аусуразы: аицәажәаха аамҭа ҳамаӡам
АҞӘА, хәажәкыра 1 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 199-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 7-ҩык, ибжьаратәуп - 21-ы.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 15-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12842-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12387-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 202-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ажьырныҳәа 29 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
1960 шықәса рзы ииз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 27 рзы. Иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ажьырныҳәа 28 рзы 69 шықәса зхыҵуаз даҽа пациентк иԥсҭазаара далҵит. Адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц, ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 122-ы, урҭ рахьтә 110-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 42-ҩык, ибжьаратәуп - 54-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 25-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 36-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 47-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11469-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 9782-а, рыԥсҭазаара иалҵит 170-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, хәажәкыра 9 - Sputnik. 1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеранцәа ргәыԥк ахада Аслан Бжьаниа ԥхьатәара дцарц ааԥхьара ирҭеит.
Ааԥхьараҿы аветеранцәа иазгәарҭеит 2020 шықәсазтәи анапхгареиҭакреи уи ашьҭахьтәи алхрақәеи атәылаҿ аҭагылазаашьа шеиҭарымкыз, 2004 шықәса раахыстәи аполитикатә кризис еиҳагьы аҽшарҭбааз.
"Ақәԥара ахьӡала ақәԥара ҳарааԥсеит. Адәныҟатәи ашәарҭарақәа ракәӡам ҳазҿагылогьы, ҳара ҳара ҳаиҿагылоуп. Иахьа зегьы еилыркаахьеит иалху амҩа, аиаша уҳәозар амҩа аҟамзаара, хара имгакәа аҳәынҭқарра ацәыӡрахь ҳашкылнаго", - аҳәоит аԥшьгаратә гәыԥ ирыладырҵәаз ааԥхьара.
Аҳәынҭқарразы ишәарҭоу ахылҿиаақәа ралмыршаразы, амилаҭ ԥхьаҟатәи рыҿиараз аҭагылазаашьа бзиақәа раԥҵаразы аветеранцәа ааԥхьара руеит:
Аҩаша, хәажәкыра 9 рзы аветеранцәа атәылаҿ иҟоу аполитикатә ҭагылазаашьазы Аҟәа апресс-конференциа мҩаԥыргеит.
АҞӘА, жәабран 9 - Sputnik. Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәарҭа Ахра Аҩӡба иаанкылара Аԥсны аҩныҵҟатә ус акәны, азинхьчаратәи аӡбарҭатәи усбарҭақәа ркомпетенциа иаҵанакуа усны иахәаԥшуеит. Абри азы Ацҳаражәҳәарҭа Facebook аҿтәи адаҟьаҿы аҳәамҭа ҟаҵоуп.
"Аҭагылазаашьа амилаҭтә закәанԥҵара инақәыршәаны аҭышәныртәалара мҩаԥысып ҳәа агәыӷра ҳаманы ааԥхьара ҟаҳҵоит, ауаажәларра-политикатә еиҿкаарақәа рахь азиндырратә аспектқәа рхы рыларымгалаларц, аҳәынҭқарра аҩныҵҟа аҭынчра аиқәырхаразы", - азгәаҭоуп аҳәамҭаҿы.
Агәыԥ "Пятнашка" акомандир, Аԥсны ахада уаанӡатәи ицхырааҩ Ахра Аҩӡба даанкылан хәажәкыра 4 рзы. Азинхьчаратә усбарҭақәа русзуҩцәа хәажәкыра 4 рзы Ахра Аҩӡба дахьынхоз аҩнаҟны иаадырԥшит иҵәахыз абџьар, аџьаԥҳаны, ахархәага ҷыдақәа, арадиодырраҭара мҩаԥызго ашьақәгылақәа.
Ахра Аҩӡбеи дзыхьчоз иҩызцәа хәҩыки рганахьала ашьаус хацыркуп уаанӡа еиқәшаҳаҭханы абџьари аџьаԥҳани азакәаншьаҭа рымамкәа раахәара, рыҵәахра, рымҩангара, рныҟәгара ахьымҩаԥыргоз азы.
Хәажәкыра 7 рзы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Ахра Аҩӡбеи ихьчаҩцәа: Талех Гасанов, Аслана Гуатижев, Андреи Локтионов, Станислав Культа мызкы ҭакрала ирхыргарц аӡбамҭа аднакылеит.
Владимир Шьербаков, административтә зинеилагара мҩаԥигеит ҳәа даанкылоуп хәажәкыра 9-нӡа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, жәабран 16 - Sputnik. Ари амзазы Аԥсны рхы иадырхәо афымцамч 8,3 миллион киловатт еиҳамзароуп ҳәа иҳәеит Аслан Бжьаниа аиҳабыра рлахәылацәа, араионқәа рхадацәа, "Амшынеиқәафымцамч" анапхгара, Апрокуратура хада, Аԥсны ААР рхаҭарнакцәа злахәыз аилацәажәараҿы. Абри атәы аанацҳауеит ахада ипресс-маҵзура.
Бжьаниа иазгәеиҭеит имоу аинформациала атәылаҿ афымцамч ахархәара еизҳауа ишалагаз. Убри аан уи зегьы ахьҭақәа рыҟалара иузақәҵом.
"Уахыки-ҽнаки рыла Аԥсны рхы иадырхәо афымцамч 8,3 миллион киловатт еиҳамзароуп", - иҳәеит иара.
Аслан Бжьаниа иҳәеит ари атемала ԥхьаҟа аилацәажәарақәа рымҩаԥгара игәы ишҭам.
"Сара исоуа аинформациа шьаҭас иҟаҵаны аӡбрақәа сыдыскылалоит", - азгәеиҭеит иара.
Амаҵзурауаа ргәырҽаниҵеит инапынҵақәа рынамыгӡаразы хаҭалатә ҭакԥхықәра шрыдло азы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Бжьаниа иҳәеит аԥсуа енергетика шәарҭарыда аус аурц азы заҟа аԥара аҭаху
Аԥсны иазымхар ҟалоит иззеиқәшаҳаҭханы Урыстәылантәи иаауа афымцалашара
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ажьырныҳәа 24-Sputnik. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгараҭара ахантәаҩы Леван Мебониа.
"Аҟазауаа аусурақәа ирылагахьеит, уажәы аидҳәалақәа ашьақәыргылара иаҿуп- аимадара, афымцалашара анашьҭра, атехника аргылара. Уаҵәашьҭахь адгьылкылҵәареи, ацемент ықәырҭәареи ҳалагоит", - иҳәеит иара.
Мебониа иажәақәа рыла, аремонт ҟаҵаҩцәа ргәыԥқәа х-сменакны ишоуп, дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит, рҽырыԥсахлоит. Аусурақәа ирылахәуп ҩышәҩык аусзуҩцәа.
"Урҭ анџьнырцәа, адгьылкылҵәаҩцәа, ацемент ықәырҭәаҩцәа, амеханикцәа, афымцазҟазацәа уҳәа. ҳусутә рацәоуп. Ихадароу аусурақәа ируакуп- атоннель бетонла иахьыҟаҵоу ацемент ықәырҭәареи адгьылкылҵәареи роуп, уи азы иахәҭоу атехника ргылоуп. Ҭыԥқәак рҟны ажәытә бетон ықәганы аҿыц ҭарҭәахоит", - азгәеиҭеит Мебониа.
2021 шықәса мшаԥымза анҵәамҭанӡа астанциаҿы имҩаԥыслоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргылара. Ҩ- километраки бжаки иҟоу ахәҭа аремонт азутәуп. Зынӡа атоннель аура 15 километра иҟоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Хымз раԥхьа Кәасҭа Ԥлиеи уи ихаҭыԥуаҩ Игорь Аҩӡбеи ражәалагалала ақалақь аҿы иқәыргылан акәалаԥқәа. Аилибамкаара ҟамларцаз, ажәла мҳәакәа, ахьӡ азгәамҭакәа, акәалаԥқәа кнаҳҳаит аџьармыкьа уахьынҭало, Гал араион ахадара аҩналарҭа аԥхьа. Аинформациатә дырраҭарақәа рыла ажәлар ирылаҳҳәоит агәрагаратә кәалаԥқәа шыҟоу, дарбанзаалакгьы џьара ажәалагалак змоу, араион аҿы иҳахәаша, ма дара иргәамԥхо, ргәы еихьызшьуа акыр ыҟазар, ражәалагала азыӡырҩра, ҳшазыхиоу. Мчыбжьык ахь знык араион ахадеи сареи ҳцаны ақьаадқәа ҭганы иааҳгоит, Кәасҭа Ԥлиа даԥхьоит, анаҩс доусы инаигӡаша аусмҩаԥгатәқәа риҭоит. Иарбанзаалакгьы қьаадк аанымхацт иамыԥхьаӡакәа. Акәалаԥқәа русура иабзоураны галтәи аџьармыкьа аусқәа ҳаӡбахьеит. Амҩақәа рыҟаҵара, абаҳчақәа рҿы атәарҭақәа ахьыргылатәу уҳәа иҟаҳҵахьо маҷым. Иҳәатәуп, ари аус адгылара шаиуз ауааԥсыра рҟынтә, даара ибзиан аус ауеит аимадара", - ҳәа еиҭеиҳәеит Миқаа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Миқаа ашәахьала Гал араион ахадара аусуразы: аицәажәаха аамҭа ҳамаӡам
АҞӘА, хәажәкыра 1 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 199-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 7-ҩык, ибжьаратәуп - 21-ы.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 15-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12842-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12387-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 202-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жәабран 15 – Sputnik. Аԥснытәи ашәаҳәаҩ Александр Шьоууа ашоу "Точь-в-точь" далахәуп. Иара арадио Sputnik аинтервиу аҭо, иҳәеит уи аҽалархәра зиӡбаз.
"Аҽаӡә иԥсҭазаара асценаҿы исзынагӡару ҳәа аинтерес соуит. Иҟоуп исыгхақәаз, аха арҽеира сылсыршеит. Ҳәарада, уактиорымкәа ицәгьоуп уи аилкаара. Аха иара ашоу аҿы иҟаз аҭагылазаашьа, Хьыбла Герзмааԥҳа дназлаз ажиуритә еилазаара исырҭеит алшара иҟасҵаша ҟасҵартә еиԥш", - иҳәеит иара.
Ашоу алахәыла аӡә данааирԥшуа уи ихы инаркны иҵыхәанӡа иҷыдарақәа рыҟаҵашьа дақәшәозароуп. Уи, Александр Шьоууа иажәақәа рыла, имариоу акакәым.
"Зтәы ҟауҵо ихымҩаԥгашьа аҷыдара рацәа аныԥшуазар еиҳа имариоуп, гәаӷьк алысхындаз ҳәа уанеимдо еиҳа иуадаҩуп", - ҳәа иҳәоит ашәаҳәаҩ.
Ашоу "Точь-в-точь" алахәхара дарбанызаалак артист изы инасыԥуп ҳәа ахиҳәааит аԥсуа шәаҳәаҩы. Иара убасгьы иазгәеиҭеит ажиури робиективтә хәшьара акыр шаҵанакуа, иугу-иубзо шунарбо.
Александр Шьоууа иара убасгьы иҳәеит аорден "Аԥсадгьыл амаҵ азуразы" шианаршьаз.
"Аԥсадгьыл амаҵ азура ҳаҭыр дууп. Сахьынхо атәыла (Урыстәыла-аред.) аиҳабыра алкаара сырҭеит", - иҳәеит иара.
Ашоу "Точь-в-точь" асезон ҿыц актәи ақәгылара ддырбеит Актәи аканал аҿы жәабран 14, асааҭ 21:50 рзы. Зынӡа жәа-ефирк азԥхьагәаҭоуп.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
АҞӘА, хәажәкыра 9 - Sputnik. Аԥсшьараз анхарҭаҭыԥқәа рҿаҵара амаҵзура TVIL.RU адырра ҟанаҵоит Аԥсны акурортқәа реиҳа аҿаҵа ахьыҟарҵо ракәны иҟоуп ҳәа.
Атуристцәа реиҳараҩык заанаҵы 8 - 15 уахы аангылареи 1,3 - 2,7 нызқьмааҭ аныхреи рыгәҭакуп.
Убри аан аиҳарак аԥсшьара ахәԥса лаҟәуп Гәдоуҭа - 1,3 нызқьмааҭ уахык азы, еиҳа ахәԥса ҳаракуп Пицунда - 2,7 нызқьмааҭ уахык азы.
Ииасыз ашықәс иадкыланы заанаҵтәи аҿаҵақәа рхыԥхьаӡара еиҳахеит акурортқәа быжьба рҿы:
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, хәажәкыра 9 - Sputnik. 1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеранцәа ргәыԥк ахада Аслан Бжьаниа ԥхьатәара дцарц ааԥхьара ирҭеит.
Ааԥхьараҿы аветеранцәа иазгәарҭеит 2020 шықәсазтәи анапхгареиҭакреи уи ашьҭахьтәи алхрақәеи атәылаҿ аҭагылазаашьа шеиҭарымкыз, 2004 шықәса раахыстәи аполитикатә кризис еиҳагьы аҽшарҭбааз.
"Ақәԥара ахьӡала ақәԥара ҳарааԥсеит. Адәныҟатәи ашәарҭарақәа ракәӡам ҳазҿагылогьы, ҳара ҳара ҳаиҿагылоуп. Иахьа зегьы еилыркаахьеит иалху амҩа, аиаша уҳәозар амҩа аҟамзаара, хара имгакәа аҳәынҭқарра ацәыӡрахь ҳашкылнаго", - аҳәоит аԥшьгаратә гәыԥ ирыладырҵәаз ааԥхьара.
Аҳәынҭқарразы ишәарҭоу ахылҿиаақәа ралмыршаразы, амилаҭ ԥхьаҟатәи рыҿиараз аҭагылазаашьа бзиақәа раԥҵаразы аветеранцәа ааԥхьара руеит:
Аҩаша, хәажәкыра 9 рзы аветеранцәа атәылаҿ иҟоу аполитикатә ҭагылазаашьазы Аҟәа апресс-конференциа мҩаԥыргеит. Апресс-конференциа иалахәын аибашьра аветеранцәа: Гарри Саманба, Алик Бгьеу, Ҭемур Қәычбериа, Витали Тарнаа.
Апресс-конференциаҿ Аԥсны Афырхаҵа Гарри Саманба ахҳәаа аиҭеит ахада инапынҵақәа рааныжьразы аибашьра аветеранцәа ргәыԥ иҟанаҵаз ааԥхьара, иазгәеиҭеит анапхгара ҿыц шықәсыктәи русура атәыла аԥсҭазаараҿы еиҭакрак шанамҭаз.
"Сара арадикалтә усқәа сырҿагылаҩуп. Хәажәкыра 11 рзы "Аруаа" реизара ду мҩаԥысраны иҟоуп. Ааԥхьара ҟасҵоит ишәа-изаны иҟам шьаҿақәак ҟамларц, иласу аӡбрақәа рыдрымкыларц, избанзар еиҳа-еиҳа аҵахь ацара ҳаҿуп. Ахада хатәгәаԥхарала ԥхьатәара ицара акәзар – политикатә шьаҿаны сахәаԥшуеит", - иҳәеит иара.
Саманба иажәақәа рыла атәыла анапхгареи аоппозициааи аусеицура иалагароуп, ус анакәымха аҳәынҭқарра бзиарак азыԥшны изыҟалом.


АҞӘА, абҵара 28– Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Италиатәи акинорежиссиор Алессандро Тезеии афотоҭыхыҩ-аоператор Пьерпаоло Миттики адокументалтә фильм, усутә хьыӡны "Иӡыз џьанаҭ" зырҭаз актәи ахәҭа ҭырхит ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рҟны анапынҵа ҷыдақәа змоу Ацҳаражәҳәаҩ, ВААК аппарат анапхгаҩы Кан Ҭаниа.
Иара иажәақәа рыла акинорежиссиорцәа акыр шықәса ҵуеит адокументалтә фильмқәа ҭырхуеижьҭеи аетникатәи аполитикатә шьаҭа змоу аимакқәа ахьымҩаԥысуаз аҭыԥқәа ирызкны.
Адокументалтә фильм "Иӡыз џьанаҭ" ҭырхуан, Аҟәа, Гәылрыԥшь, Очамчыра, Тҟәарчал араионқәа рҿы.
"Афотосахьақәа рҟны ҳаԥшӡарақәа ихырхит. Аинтерес ркит игәыгәҭажьу архитектуратә хыбрақәа рбаразы атуризм аҿиара. Сгәанала асеиԥштәи ахырхарҭа змоу атуризм Аԥсны аекономикатә ҿиара иацхраауеит, аҳәаанырцә Аԥсны аӡбахә ӡырнагоит ", - иҳәоит Ҭаниа.
Адокументалтә фильм "Иӡыз џьанаҭ" аҭыхра иацҵахоит Гәдоуҭа араион аҿы.
Посмотреть эту публикацию в Instagram
АҞӘА, жәабран 24 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 260-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 20-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 43-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 16-ҩык, ибжьаратәуп - 14-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 12-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит быжьҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 14-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12745-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12097-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 196-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Аремонттә усурақәа ирзоурыжьран иҟоуп 3 миллионки 500 нызқь мааҭи. Урҭ аԥарақәа ҳарзыԥшуп. Апроект ала аџьармыкьа аартны иазгәаҭоуп, аха иаркызар иаҳа еиӷьхон. Уажәы ахәаахәҭразы аџьармыкьахь иааиуа ауаа маҷуп. Иахьықәгыло ыҟаӡам, ақәа леи, асы леи, адәы иқәгылазароуп. Бедиа ибгаз амҩа иахҟьаны аџьармыкьаҿы ахәаахәҭыҩцәа агхеит. Уажәы ауаа адәахьы ихәаахәҭуеит, астолқәа ргыланы ирымоуп", - ҳәа еиҭеиҳәеит Џьопуа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.


Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13542-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13052-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 215-ҩык.
Иахьатәи аамҭазы ахәыҷы дхызхыша ашьцылара бааԥсқәа анырацәоу, иҟаҵатәузеи иара ашәҟәы аԥхьара бзиа ибартә еиԥш, абри азы лхатә ԥышәа атәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит хҩык ахәыҷқәа ран Кама Кәыҵниаԥҳа.
2021 шықәса актәи аԥшьбараз Аԥсны абиуџьет ахь аплан инацны 68 миллиони 100 нызқь мааҭ нашьҭын.
Гал араион аҵара аусбарҭа аԥсуа бызшәа аметодист Ельмира Аҳәԥҳа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭалҳәеит аҵара аминистрра ахаҭарнакцәа зҭааз ашколқәа, апандемиа аамҭазы аҵаратә процесс аиҿкаашьа атәы.
Ақалақьтә еизара адепутатцәа хәышықәсатәи русура аихшьаалақәа ирызкыз абрифинг мҩаԥыргеит мшаԥы 5 рзы. Аизара VI ааԥхьара адепутатцәа аҵыхәтәантәи реилатәара мҩаԥысит хәажәкыра 30 рзы.
Игор Адлеиба мшаԥы 17 азы Екатеринбург имҩаԥысуа "Апрофессионалтә бокс ахәылԥаз" аҟны аринг аҿы дицықәгылараны дыҟан Владикавказтәи аспортсмен Георги Челохсаев.
Агәаҭарақәа рҳәаа иҭагӡаны аҽазыҟаҵарақәа ирылархәуп 1,5 нызқьҩык Аԥсны иҟоу арратә база аррамаҵзурауаа, 500 ак арратәии иҷыдоуи атехника.
Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩ, Жәлар рартист Никәала Чқәан арадио Sputnik аефир аҟны дигәалаиршәеит ибзианы дыздыруаз, аус ицзухьаз арежиссиор, Аԥсны Жәлар рартист Виачеслав Аблоҭиа.
Амцарцәара иалахәын Гәдоуҭа ақалақь амцарцәаратә хәҭақәа ԥшьба, Гәылрыԥшь араион амцарцәаратә хәҭақәа ҩба.
Апародиақәа рыхәылԥаз мҩаԥысит Самсон Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа драматә театр аҟны. Алаф ахәылԥаз иалахәын иазхаҵоу апародиа азҟазацәа, уи шымҩаԥысыз апоет Анатоли Лагәлаа ианҵамҭаҿы.


АҞӘА, жәабран 28-Sputnik. Сынтәатәи аҵарашықәс хзыркәшо аҵаҩцәа рзы аҳәынҭкарратә аттестациа аԥҟарақәа рԥсыҽуп, абри атәы аанацҳауеит РИА Новости, аиҳабыра асаит азхьаԥшра аҭо.
Ари аӡбамҭа адкылара акоронавирустә инфекциа аламырҵәаразы иҟоу ашәара иахҟьеит ҳәа азгәаҭоуп.
Ажәбатәи акласс аҵаҩцәа азеиԥш ҵараиура аттестат роур рылшоит, ихымԥадатәи ҩ-ԥышәарак -а урыс бызшәеи аматематикеи анарҭалак ашьҭахь. Иалырхуаз амаҭәар (афизика, ахимиа, абиологиа, алитература, агеографиа, аҭоурых, атәым бызшәақәа, ахатәы бызшәеи алитературеи) рзы аԥышәарақәа арҭаӡом.
Ажәеизатәи акласс аҵаҩцәа, иреиҳау аҵараиурҭақәа ирҭамло, ЕГЕ ацымхәрас иарҭоит аҳәынҭқарратә аушьҭратә ԥышәарақәа ҩ-маҭәарк рыла - аурыс бызшәеи аматематикеи.
Иреиҳау аҵараиурҭақәа ирҭало зегьы ЕГЕ арҭоит иахәҭоу амаҭәарқәа рыла. Иара убас, аԥышәарақәа арҭар рылшоит иаарласны зҵара хзыркәшарц зҭаху ажәабатәи акласс аҵаҩцәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Урыстәыла аҵараиурҭақәа рҭалара хәынтә имариахеит: изахьӡуи аҳәаанырцәуаа рзы асуперсервис
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Адунеи аҿы акоронавирустә инфекциа ҿыц здырбалаз рзеиԥш хыԥхьаӡара 140 миллион иреиҳахеит ҳәа адырра ҟанаҵоит Џьонс Хопкинс ихьӡ зху ауниверситет. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Авирус реиҳаӡа алаҵәара ахьамоу тәылоуп Еиду Америкатәи аштатқәа-31,5 миллионҩык чмазцәахеит), аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Индиа-14,5 миллионҩык), ахԥатәи аҿы Бразилиа 13,8 миллионҩык.
Мшаԥы 17 адыррақәа рыла аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13924-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13338-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 219-ҩык.
Хәажәкыра 11, 2020 шықәсазы Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара апандемиа рыланаҳәеит акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 алаҵәара инадҳәаланы.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, мшаԥы 17 - Sputnik.Аҵаақәшьқьрааразы акомандатә адунеи ачемпонат аҟны Урыстәыла раԥхьаӡакәны аиааира агеит. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Спорт.
ЕАА еизгоу ркоманда ириааит урыстәылатәи аспортсменцәа. Акомандаҿы иқәгылон Анна Шьербакова, Елизавета Туктамышева, Михаил Колиад, Евгени Семененко, гәыԥла иқәгылон Анастасиа Мишина – Александр Галлиамов, Викториа Синицина – Никита Кацалапов.
Урыстәылатәи аҵаақәшьқьрааҩцәа ҩынтә араӡны медалқәа иаԥсахахьан, знык- аџьаз.
World Team Trophy аԥхьахәтә фонд иартәоит миллион доллар. Урыстәылатәи еизгоу акоманда, атурнир иахьаиааиз азы иранашьахоит 200 нызқь доллар.
Аҭоурыхтә баҟақәа Иаку аҭоурых-культуратә ҭынха аобиектқәа рсиа Аԥсны ирыдыркылеит 2015 шықәса ԥхынҷкәынмзазы. Уи аамҭазы уи ианылеит 1535 обиект. Ашьҭахь еиҿкааз аинветаризациа апрограммала даҽа 700 обиект алԥшаан. Хадаратәла урҭ архитектуратә баҟақәа ракәын. Дара аҳәынҭқарра иахьчоит азакәан инақәыршәаны, ҳәа азгәеиҭеит Аԥсны акультура аминистрра аҭоурых-культуратә ҭынха ахьчаразы адепартамент аспециалист Инал Џьопуа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


"Владимир Анқәаб ихаҭа амцабз иаҩызаз патриотын. Ус сҳәеит ҳәа, ашәҟәыҩҩы даншәҟәыҩҩха, дпатриотзароуп, мап анакәха, дабатәи шәҟәыҩҩу? Аха Владимир Анқәаб афанатизмра иазааигәан ипатриотизмра".
Никәала Ҳашыг
Ааигәа диижьҭеи 93 шықәса ҵит еицырдыруа аԥсуа поет, апатриот, аҵарауаҩ Владимир Анқәаб. Уи 1970 шықәсазы ииҩыз иавтобиографиа Дырмит Гәлиа имемориалтә музеи аҿы иҟоуп. Уаҟа иҩуеит: "Сара, Анқәаб Владимир Платон-иԥа, сиит Гагра ақалақь аҿы, аха сахьиз исзымҳаит, иахьсызҳаз аҵара ҵарҭа смоуит, аусурҭа ахьсоуз иара атәы ҟаҵатәхеит, сҭагылазаашьа сылшарақәа еиҩнашеит. Абас, адунеи саақәлеижьҭеи, сыԥсҭазаара еиқәҟьашароуп излоу".
Бзиа ибоит уигьы Аԥсны,
Аха ҳаиқәшәом ҟазшьала.
Бзиа ибоит аҭыԥԥхақәа рзы,
Са сгәы еисуеит уи ашьала!..
Усҟан сара Аԥснытәи аҳәынҭқарратә институт санҭла, Владимир Анқәаб афилологиатә факультет аҿы рҵаҩыс дҳаман, убри инаҷыдангьы, иҩуаз аҿар зегьы иара иакәын ҳамҩақәызҵоз, илаԥш ҵар ҳхын… Уи зырҿиара зегьы зыжәлар ирызкыз, ианаҭахыз аамҭаз ихы рықәҵатәызар, зхы рықәызҵоз, зыԥсеиԥш змилаҭ бзиа избоз поетын…
Уи иҩыза бзиа, ашәҟәыҩҩы Никәала Ҳашыг апоет изку игәалашәарак аҿы ишазгәеиҭо еиԥш, иара еснагь ибызшәа дазгәыдуун, уи заҭәазымшьоз ауаа анибалак, хатә хьаак еиԥш, игәы инархьуан.
Владимир Анқәаб драӷан зхатәыбызшәа тәамбарала иазыҟаз ауаа. Уи, ихәыҷқәа ракәым, имаҵуар лагьы ԥсыуа хьӡын иахьӡыз - Фыраҷа, уигьы аԥсышәала акәын дшацәажәоз!.. Ихыхәмарны алаф илызхуазгьы ыҟан, аха, узырччаша, урҭ алафҳәаҩцәа рыхшара раҵкысгьы, Фыраҷа еиҳа аԥсшәа еилнакаауан!
Абас дыҟан апоет Владимир Анқәаб - апоет, зыԥсадгьыл ашьала згәы еисуаз апоет-апатриот. Уи игәахәтәы дзахьымӡакәа, иҿахәы нагӡаны изымҳәакәа, иԥсҭазаара далҵит, аха уи иҭынхеит иажәа, ижәлар ирзынижьит идоуҳатә уасиаҭ. Уи рызкуп иахьатәи аҿар, уи рызкуп ес-еиҵагыло абиԥарақәа. Ус анакәха, уи дҳалагылоуп иахьагьы. Апоет ԥсра иқәӡам, уи ижәлар дрыцуп еснагь.
Иаҳгәалаҳаршәап апоет заатәи ипоезиа аҟынтәи цәаҳәақәак:
Жәҩан исзаҟәымгауа сыблақәа,
Сгәы аҩада исыхоит хара.
Тәашьас исымои сымгылакәа,
Ажәлар сырԥазар сара…
Уи аигаӡаргьы сыԥсҭазаара,
Ажәҩанахь сҽыҳарак снаԥшыртә.
Абшьҭрала исмоузаргь уи аҟазара,
Амҵәыжәҩа счаԥароуп сыԥрыртә…
Сгәы шаԥшаԥуа исыма уа сҩагахар,
Сыжәлар уи сгәы сааха ирызҭых,
Имыцәоу мчы змоу лашарбагаха,
Ирзаҳарак искрын уаҟа ишьҭых!
Владимир Анқәаб есымша ибылуаз, амца ԥеиԥеиуа изкыз поетын. Уи астудентцәа даара бзиа дырбон, иара икабинет аҿы алекциақәа дрылганы даннеилак, атәаха, аԥсшьахаҵәҟьа ирҭаӡомызт, ак зыҩуаз зегьы иара ишә илагылан ртетрад хәыҷқәа кны.
Сара ахаан исхашҭӡом, астудентцәа ҳажәеинраалақәак реилыргараҿы шаҟа дгәырӷьаны, сажәеинраалақәа сымхны, иара иаԥхьашьала, ибжьы ырҳаракны, иԥшӡаны сажәеинраалақәа сахьаркны дышрыԥхьаз! Арҭ ажәеинраалақәа равтор, иара дыҷкәынцәоуп азы дыԥхашьаны ишахәҭоу дызрыԥхьаӡом, акәымзар, иҵегь шәнапқәа еинышәҟьон, иҳәеит, дрыԥхьаны данаарылга!
Убри нахыс ауп, Борис Алмасхан-иԥа Гәыргәлиеи иареи аинститут аҿы иҭыҵуаз анапылаҩыратә журнал "Арҩашгьы" редакторс сыҟаҵаразы иахьеиқәшаҳаҭхаз… Саргьы усҟан алитературатә журнал аҭыжьразы ԥышәак шсымамызгьы, сақәшаҳаҭхеит, хышықәса рыҩнуҵҟа х-номерк еицыҭҳажьит сҩызцәеи сареи… Уи зегьы зыбзоураз Владимир Платон-иԥа иакәын…
Владимир Анқәаб еибахеибафо инеиуаз аӡиас иаҩызаз иԥсҭазаараҿы дзыхьӡаз, иаԥиҵаз ишәҟәқәа иахьа ҳаԥхьаҩцәа дыргәырӷьоит, ирылаҵәахьеит. Урҭ иреиуоуп: "Сышьха ӡиас", "Бзыԥ аԥшаҳәа", "Сыбзиабара", "Абрыскьыл", "Сышьха хыҵырҭа", "Асхыс", иажәеинраалоу ароман "Абрыскьыл", иажәеинраалоу ароман "Ааԥыни анаҟәеи", " Сышьха ӡиас", "Амшын аҿықәан", "Иҩымҭақәа х-томкны".
Иара убасгьы аҭҵаамҭақәа "Аԥсуа новеллақәа. Акритикатә-еилкааратә очеркқәеи, астатиақәеи, арецензиақәеи", "Аԥсуа проза ашьақәгылареи аҿиарамҩақәеи".
Сара акырынтә апоет Владимир Анқәаб азал дуқәа рҿы иажәеинраалақәа данрыԥхьоз сизыӡыҩрхьан, уи ипоезиа згәаԥхоз рнапеинҟьара дуқәа слымҳала исаҳаит, сылала избеит. Ҳара уи истудентцәа даара ҳгәы иладуун иажәеинраалақәа ҿырҳәала дрыԥхьо данықәгылоз, "Анцәа диныҳәааит, рацәа даԥсыуа хаҵоуп!" ҳәа иагьараан изырҳәо саҳахьан уи изыӡыҩруаз, абасеиԥш иҟоу ацәаҳәақәа данрыԥхьоз:
Бзиа избоит сара Аԥсны,
Сыԥсадгьылоуп, насгьы
Сызҳаит сан дсымамкәа, -
Убри сан лцынхәрасгьы…
Владимир Анқәаб ирҿиамҭақәа даара ажәлар ишырзааигәаз зегь раԥхьагьы агәра узырго иреиуоуп уи ихцәажәахьоу ашәҟәыҩҩцәеи акритикцәа хатәрақәеи рыстатиақәа улаԥш анрыхужьлак. Урҭ иреиуоуп: Шалуа Ҵәыџьба, Шамил Ԥлиа, Руслан Қапба, Борис Гәыргәылиа, Артур Аншба, Владимир Аҵнариа, Алықьса Гогәуа, Никәала Ҳашыг, Сергеи Зыхәба, Витали Амаршьан, Екатерина Бебиа, Даур Занҭариа, Диана Аџьынџьал, Ахра Анқәаб уҳәа убас ирацәаҩӡаны.
Апоет еицырдыруа иажәеинраалақәа рыԥхьара уанналагалак, иаразнак ургәылархалоит, избанзар, урҭ уара иузааигәоуп, уара иутәуп, уара иуциит. Иаҳгәалаҳаршәап, ажәеинраала "Ҳашьцәа абазацәа шәахь" алагамҭа:
Анык лоуми ҳазхылҵыз,
Ҳзааӡаз анык лкыкахшоуп.
Ҳашьцәа гәакьақәа,
Абаза жәлар, сшәыкәыхшоуп!
Мамзаргьы аиԥыларақәа зегьы рҿы шамахак иара есымша дзыԥхьоз ажәеинраала "Сан, бабаҟоу?":
Адунеиаҿ зегь реиҳа исцәымӷуп азҵаара,
Иансарҳәо: "Арԥыс, узҷкәында уара?"
Схахьызгара смоуа, имцаха ацара,
Сыӷрала исылнахуеит аԥхӡы сара…
Владимир Анқәаб ирҿиамҭақәа иаарылыҳәҳәо иажәеинраалоу ироман "Абрыскьыл" даара дазааҭгыланы, инарҵаулан дахцәажәахьеит, ахәшьара бзиагьы аиҭахьеит Аԥсны жәлар рышәҟәыҩҩы Алықьса Гогәуа. Абраҟа иааҳгоит уи истатиа бзиа аҟынтәи цәаҳәақәак:
"Абарҭқәа дырны ауп аԥсуа поет Владимир Анқәаб дацԥыҳәаны нап заиркыз Абраскьыл ду изкны ароман. Уи акыраамҭа заӷьа илымшоз ала бзиа ибаны, аус адиулон ижәлар гәакьа иаԥырҵаз афольклортә хаҿсахьа дуӡӡа литературатә символтә хаҿсахьаны аҟаҵаразы. Абаа ду еиԥш аамҭа амшын иахьалагылаз, уи аҭынха "аҭӡамцқәа" иара аамҭа ацәқәырԥа акырӡа ишашәазгьы, ԥсреи-ҵахареи зықәӡам ар ирыхьчо ацитадель аиԥш, амшын иалыҳәҳәо, зегьы ирбарҭан инхаз аепос ашьаҭа, агәыцә, афилософиатә ҵакы ду ауп".
Аҵыхәтәан, Владимир Анқәаб изку сыстатиа кьаҿ хыркәшо иазгәасҭар сҭахуп, уи изкны сара даара гәыблыла санстудентыз жәеинраала хәыҷык шызҩхьаз. Усҟан, иара ҩынҩажәижәаба шықәса анихыҵыз акәын, ииубилеи азгәарҭон дахьиз, дахьааӡаз Хәаԥ ақыҭан. Ажәлар уахь инаԥхьаз даара ирцәаҩын, ашәҟәыҩҩцәа, аҵарауаа, Аԥсны аиҳабыра. Аиубилеи анҵәамҭаз ажәа сырҭеит:
"Апоет ирҵаҩцәа аӡәы жәеинраалак ихьӡынҩылан иҩит, иахьа даҳзамԥхьакәа дҳашьҭуам!" - ҳәа лафкгьы хааӡа инацҵаны.
Сара сҩагылан, уи аҿаца-ҿацаҳәа саԥхьеит, итәаз ажәларгьы иргәаԥхеит, анапеинҟьара бзиагьы аиуит. Иара, аиубилиар, Владимир Анқәаб иаԥсуа маҭәа, ихылԥарч ԥшӡа, длаша-лашо дҩагылан иҿааихеит сара сахь, нас сыжәҩа инапы нықәикын, ҿааиҭит:
"Абри сҩыза қәыԥш иоуп, агәра згоит дышпоетхо!" - ҳәа.
Уи иажәақәа сара иахьагьы ихааӡа сгәы иқәуп, иҳәашьа убриаҟара агәы аҵан. Амала, рыцҳарас иҟалаз, иахьа иара изкны сзыԥхьаз ажәеинраала сцәыӡхьеит, аха сгәалашәараҿы ахааназ инхеит исхамышҭӡо уи аҵыхәтәантәи акуплет. Абар иаргьы!
Еицырҳәалоит, насыԥ змоу қыҭоуп,
Арҿиаҩ иашәақәа рхыҵхырҭа Хәаԥ!
Апоет данпоетха, бџьарла деибыҭоуп,
Жәларык дырхылҵит, Владимир Анқәаб!
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Адиле Аббас-оӷлы диит мшаԥымза 23 1921 шықәсазы. Лабду Иаҳиа Аббас-оӷлы милаҭла дџьамын. 20-тәи ашәышықәса аҽеиҩшымҭаз Аԥсныҟа даауеит, ибла хнакуеит ари атәыла, анаҩс иӡбоит наӡаӡа аангылара. Аҭаацәарагьы аԥиҵоит араҟа.
"Саб дџьамын, сан-даԥсыуан. Саб иҳәо саҳахьан: "Аԥсны зегьы реиҳа бзиа избоит". "Избан?" - сиазҵаауан сара. "Избан акәзар аԥсуа жәлар ахьы иаҩызоуп, мыцхәы ацәажәара бзиа ирбаӡом. Бымшәан, Аԥсны есымша иҟазаауеит, сара сдунеи сыԥсахыргьы, иара шышәҭло агәра згоит", - абас лаб иҳәоны илгәалалыршәон Адиле Аббас-оӷлы.
Лан лзы акәзар, абас лҳәон:
"Сара сан д-Аҩӡԥҳан, ажәла бзиа, ажәла ӷәӷәа датәын. Хәҩык аишьцәа лыман, рызегь аибашьраҟны иҭахеит", - ҳәа лгәалашәарақәа дырзааҭгылахьан аиҿцәажәарақәа руак аҟны Адилле Аббас-оӷлы.
Иаҳиа Аббас-оӷли иԥшәмаԥҳәыс Гиульфидани рҭаацәараҟны иит ԥшьҩык ахәыҷқәа, хҩык аишьцәа: Шаҳбас (Адиле лаб), Ризу, Касима, рыԥҳазаҵә Наргиз. Адиле 15 шықәса анылхыҵуаз Сариа Лакоба лашьа Емды Џьих-оӷли лареи еибадырит, анаҩс аҭаацәара аԥырҵеит.
Аха раԥхьаҟа ирзыԥшраны иҟаз ахлымӡаах атәы абардыруаз, агәырӷьара зцыз рҭаацәаратә ԥсҭазаара аамҭа кьаҿк иалагӡаны иҿахҵәеит. Иалагеит сталинтәи арепрессиақәа. Нестор Лакоба иҭаацәа лаԥшықәҵаны ирыман, аӡәаӡәала рҭакра иалагеит. 1938 шықәсазы Адиле лыԥшәма дҭаркуеит ахара идҵаны, хара имгакәан ларгьы уи аҩыза аҭакра лԥеиԥшхоит. Уи ашықәсазы Адиле Аббас-оӷлы "ажәлар раӷа" ҳәа лыхьӡҵаны Аԥсны дахцан. 16 шықәса ахлымӡаах лхыганы Аԥсныҟа дхынҳәуеит 1953 шықәсазы. 1956 шықәса рзы Аԥснытәи АССР Иреиҳаӡоу аӡбарҭа лхара лыхнахит. 1957 шықәса рзы Аҟәатәи арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет далгеит.
Акыр шықәса рышьҭахь илылшеит дызҭагылаз агәаҟра атәы зҳәо агәалашәарақәа рыҩра. Убас, 2005 шықәсазы иҭлыжьуеит ашәҟәы "Не могу забыть " зыхьӡу.
Нестор Лакоба ихьӡ зху Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә музеи адиректор Лиудмила Малиа илҳәоит:
"Афырԥҳәыс ҳәа ззуҳәаша лакәын Адиле. Лара илылшеит дызҭагылаз агәаҟрақәа зегьы лыхганы, лҽеиқәырханы, абахҭа хьшәашәа даиааины, лыҩныҟа ахынҳәра. Илхылгаз ахлымӡаах атәы еиҭалҳәоит угәаҵантә инеиртә еиԥш лышәҟәқәа рыҟны. Дызҭагылаз аџьамыӷәа ззымдыруаз ауаа ирыцеиҩылшеит", - ҳәа лҳәоит Малиа.
Аҭоурыхҭҵааҩ Гәырам Гәымба Адиле Абас-оӷлы длыхцәажәо дазааҭгылахьан уи илылаз адоуҳа анырра шунаҭоз.
"Лара илхылгаз аҩыза ахлымӡаах зхызгаз рацәоуп 1930-тәи ашықәсқәа рзы арепрессиақәа раан, аха урҭ рахьынтә иааԥшит ауаа ҷыдақәа, аџьамыӷәа ду зыхганы иуаҩны иаанхаз. Сара еиҳараӡак исгәалашәоит илылаз адоуҳатә мчы. Уахьлыхәаԥшуаз дхәыҷызшәа убон, аха агәамч ду лылан. Уанлацәажәоз аԥхарра ду, аенергиа уныруан. Илхылгаз зегьы дыриааины, ауаа рахь абзиабара ду аалырԥшуан... Ас еиԥш зылшо адунеи аҟны даара имаҷуп, иагьа лхылгазаргьы, дуаҩы лашан, ус лыхьӡ аанлыжьит", - ҳәа иҳәоит Гәырам Гәымба.
Адиле Аббас-оӷлы узыршанхо ԥхыӡк лбахьан, лышәҟәы "Не могу забыть" анҭыҵ ашьҭахь: Ашә аартны Нестор Лакоба иҩны дныҩналеит. Амаҵурҭаҟны итәан аҭаацәа зегьы. Сариа Адиле данылба, дыҩны дналԥылеит, дылгәыдыҳәҳәаланы ус лалҳәеит: "Анцәа иџьшьоуп! Бара ибылшеит сгәаҳәара анагӡара, ауаа иреилбыркааит аиашаҵәҟьа абахҭаҟны ибхыбгаз. Сыбзыразуп, сара агәра згон уи шынабыгӡоз, шьҭа сгәы ҭынчуп".
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Малиа Сариа Лакоба лзы: леиԥш аҭоурых аҿы дыҟам
"…Сара сазхәыцуеит саныхәыҷыз сани, саби, сандуи ҷыдала ҳрааӡозма ҳәа. Мамоу. Абри ҳқыҭаҟны иҟаз зегьы рхымҩаԥгашьала ҳрааӡон. Абри абри ауп ҳәа ҳарҳәаӡомызт. Ус ишыҟоу иаҳдырбон рыԥсҭазаашьала, рныҟәашьала, ртәашьа-ргылашьала, реизыҟазаашьала. Урҭ уахьрыхәаԥшуаз ухы уааӡон, убри аҩыза аҭагылазаашьа ыҟан", - иҳәеит Ҷкотуа.
Аиҿцәажәара инарҭбааны шәазыӡырҩы аудиофаил аҟны.


Хәажәкырамза алагамҭазы Аԥсны аӷьалпал бжьы аацәырҵит. Апандемиа аамҭазы аполитика аганахь ҭынчрашәа иҟан, еиуеиԥшым аҳәамҭақәа шцәырҵызгьы. Амитингқәа рыцәаара ҳамбеижьҭеи шықәсык инахыҳәҳәон уажәшьҭа.
Наунагӡа еибашьра ыҟам рҳәоит, аха аԥсуа-қырҭуа еизыҟазаашьақәа рҿы макьана акәаԥ ду ргылам. Акәаԥ ргылам, аха 29 шықәса раԥхьа аибашьра адәаҿы хҭак еицҭазыршәуаз аԥсуа ветеранцәа, аҭынч ԥсҭазаара аамҭазы, ҳазиааиз аҳәынҭқарра аганахь иаку стратегиак рзалымхыцт. Аветеранцәа рыдагьы, аԥсуа политика мҩақәызҵо ахадацәагьы, зеиԥшла адәныҟатәи астратегиазы аԥҟарақәа ртәы ӡырыргозаргьы, зегь акоуп Қырҭтәылеи Аԥсни рызҵааразы аполитикатә еидысларақәа аамҭа-аамҭала иҭыӡшәаны иааҟалоит.
29 шықәса раԥхьа сара исхыҵуан 29 шықәса. Усҟан исхәыцуази, иахьа сыла иабои хәыки-шьхаки рыбжьоуп.
Уажәы-уажә Қырҭтәылаа рылацәажәаразы ҳтәыла аҩнуҵҟа иҵоурам ацәажәарақәа цәырҵуеит. Амчраҿы иҟоу ирыдгыло аветеранцәеи, аоппозициа иҟоуи арҭ азҵаатәқәа рзы иаку стратегиак рымаӡам. Аҭынч ԥсҭазаараҿы амалырҳара иаанаго агәаҳәарақәа аиааира рго иалагеит. Имаӡам усуп, Қырҭтәылеи Аԥсни рыбжьара маӡалатәи атауар еилысрақәа шымҩаԥысуа. Иҟоуп агәаанагара дареи ҳареи ҳабжьара иаҭахуп аҳазалхырҭа, абиуџьет аԥара ҭаларц азы ҳәа. Ари иаҿаапкуеит амчраҿы иҟоу ирыдымгыло аветерантә еилазаарақәа "ҳаӷа илахәаахәҭра иашам" ҳәа. Даҽа ганкахьала, маӡалатәи аԥарарҳара мҩаԥысуан, иахьа оппозициа иҟоу амчраҿ ианыҟазгьы.
Ажәакала, аибашьра аветеранцәа еизааибаганы, иахьа уажәраанӡа ирзымыӡбац мҩакы, агеноцид ҳзызуаз, иахьагьы ҳҿаҟәара иашьҭоу Қырҭтәыла аганахь. Абас иҟазаауеит, аполитикатә амбициақәа нышьҭаҵаны, ҳара иҳахәаша астратегиа алырхаанӡа аветеранцәа рхаҭа. Аҳәынҭқарра амаа зку ртәы ҳҳәозар, иахьатәи ахада адәныҟатәи истратегиаҿы зхыцқәа нагӡаны иаартым "Қырҭтәылеи Аԥсни еиуеиԥшым аҩаӡарақәа змоу реиҿцаара" ҳәа азгәаҭақәа ҳадигалеит. Араҟагьы, аоппозициатә ветеранцәа уи ӷамхәырҭаны ишьҭырхит, Апарламент аҿы инеибагеит, аха анаҩс ҭаацәашәала акгьы рзеиҿмырцааит.
Сгәанала, аԥсуаа еилкааны иҳамам ҳазну амҩаҿы, Қырҭтәыла аганахьтә ҳполитика зеиԥшрахаша. Аибашьра анцоз сҩызцәеи сареи аиааира ҳанеиԥхыӡуаз, иахьа аҭыӡшәа зхылҵыз аветеран Бенур (Акун) Қәираиа дызну авидео аҩыза збоит ҳәа сыҟамызт.
Еиуеиԥшым телеграмм-каналқәа, иара убас, феисбуктәи адаҟьақәа рҿы мышқәак раԥхьа ицәырцит аҳәамҭа "апрезидент ицхырааҩцәа руаӡәык, аиҿцәажәарақәа рымҩаԥгаразы Қырҭтәылаҟа дцеит" ҳәа. Анонимтә жәабжь ахҳәаагьы асымҭеит, мцуп ҟасҵан, аха дара зегь рдыруазаап. Даҽа ԥыҭрак ашьҭахь, иаацәырҵит авидео урысшәала ицәажәо аԥсуа хаҵа иҳабашьуаз, иахьа ибизнесмену Даҭо Кәарацхелиа иныҳәаҿа ахьиҳәо. Алаламбатә. Ашьҭахь ишеилкаахаз ала, аныҳәаҿа зку аекономикатә зҵаарақәа рзы апрезидент иабжьгаҩ Бенур Қәираиа иакәзаап.
Хаҭала дсыздыруамызт, аха абизнес знапы алаку иакәны дшыҟаз саҳахьан. Аныҳәаҿа зку ахаҵа итәаны изыӡырҩуаз рахьтә аӡәгьы диҿамԥеит, уимоу аеколог Роман Дбар иеиԥшу ихы ларҟәынгьы дӡырҩуеит. Иара уа днеиааиуеит амилаҭтә хақәиҭратә қәԥара иалахәыз, аветеран Гиви Дапуа иеиԥшу ахаҵа.
Абасала, иахьатәи аныҳәаҿатә теориа иаҳәоит "Иаҳжәып сара сҩыза иныҳәаҿа, иақырҭуоу, Болгариа инхо…". Анаҩсан, аҵәца зку иажәа иациҵоит "Аибашьра анцоз сара дысҿагылан, нас 1993 шықәсазы Болгариаҟа дцеит, уа дынхоит. Иахьа сара абра апарк аасыртуеит, иара ихьыӡгьы ахьӡысҵоит". Уаҳа аиҭаҳәаргьы аҭахым. Макьаназы ҳаибашьцәа ирыхәҭоу абаҟақәа анаҳзыҟамҵац аамҭазы, Болгариа инхо, иҳабашьуаз Даҭо Кәарацхьелиа ихьӡ зху апарк ашьҭаҵара ауп иаҳзынханы иҟаз. Ари иахылҿиааит аҭыӡшәа ду.
Еиҳаракгьы, феисбук аҿы аполемика цәырҵит. Ус ишыҟаз, иҳауит апрезидент иусҳәарҭа аҟынтә аинформациа "жәабран 19 2021 шықәсазы апрезидент иабжьгаҩ Қәираиа иусура аанижьхьан" ҳәа.
Хәажәкыра 2, 2021 шықәсазы амитингқәа рыцәаара цәырҵит абри ахҭыс иахҟьаны. Дарбан аоппозиционеру ари аҩыза заҩзыжьуа? Уаанӡатәи апрезидент Рауль Ҳаџьымба ихаан, 2018 шықәсазы ақырҭуа террорист Лукаа имҳәамырзаӡакәа дахьоужьыз азы, Аԥсны аӡынтәи ареволиуциатә хыԥшақәа ӷәӷәахеит. Аӡә игха алкаа азуны, егьи ибзиоу ихәшьадырц аҭыԥан, абар ҩынтәуп ақырҭуа теамазы иахьатәи Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иабжьгаҩцәа иҵаркуеижьтеи: актәи - Лаша Сақаниа, Аныхачаԥа зманы ақырҭуа политикцәа Елыр ианааигаз, аҩбатәи- "ақырҭуа инвестициақәа раагаразы" Қырҭтәыла ицаз иабжьгаҩ Қәираиа.
Атәыла ахада ипресс-маҵзура "Қәираиа жәабран 19 рзы иусура аанижьхьан" ҳәа иҳаладырҵәаз ажәабжь, уи лаԥшхырԥагоуп, избанар, атәыла ахада иаандаҿы аус зуа русура аанрыжьзар, аинформациа иаразнак ауаа ирыларҳәоит. Жәабран 19 инаркны хәажәкырамза алагамҭазынӡа ари ажәабжь ауаажәларра изырзымдыруаз? Ус иҟарҵеит агәынамӡаратә хыԥша апрезидент имаахарц азы.
Аоппозициатә мчқәа ари ахҭыс аанрыжьуазма, ауаа еизеит аԥхьа Ахақәиҭра ашҭаҿы, анаҩс Аарламент аԥхьа. Абарҭ азҵаарақәа рҿы ҩ-стандарк змоу аполитикатә кониунктуара аус шауа гәасҭоит.
Сара апартиақәа срылам аҟынтә, еиҳа исзымариоуп уи абара. Аветерантә еиҿкаарақәа еиҩшоуп политикала. Аполитика амаа зку дзеиԥшроу еиԥш ауп, аҳәамҭақәагьы шцәырҵуа. Ус акәзаргьы, Ахақәиҭра ашҭаҿы еизаз дрылаҳбааит, игәаанагаргьы иҳәеит аветерантә еиҿкаарақәа ирылам, ажьырныҳәа 2020 шықәсазы "Аҿар рреволиуциа" ҳәа хьӡыс изауз ҵәатәышьаҟас иамаз Ахра Аҩӡба, "Импичмент президенту" ҳәа илексика иалаҵаны. Ԥхьатәара ицахьо, мардуанла ҵыԥх апрезидент иусурҭа иажәлоз аполитик иҳәеит "иарбан политикатә гьамоу иҳамазаалакгьы Аԥсадгьыл азҵатәы аҿы ҳара ҳаӡәыкуп" ҳәа.
Иахьатәи аԥсуа аоппозициа аҳәамҭақәа ҟанаҵеит "Аԥсни Қырҭтәылеи ахәаахәҭратә еизыҟазаашьақәа рымамзароуп" ҳәа. Ирҳәеит аха, маӡала ицо аилахәаахәҭра шынкылатәу азы, рхаҭа амчраҿы ианыҟаз акгьы рзымыӡбит, акылҳарақәа иҟаз аркны, мҩакы заҵәык ааныжьрада.
Амш иалагӡан Бенур Қәираиа ажурналистцәа ириҭеит ҩ-бызшәак рыла аинтервиу. Убраҟа абизнесмен ихала иҳәеит ииашаҵәҟьаны Қырҭтәыла дшыҟаз, Аԥсны аинвестициақәа ралагаларазы аусқәа шиӡбоз. Қырҭтәылаа ирымоу апрограмма "Еибашьрада Аԥсны аргьежьра" захьӡу, агуманитартә-економикатә зҵаарақәа рыла, ҳауаажәлар дара ирхьыԥшны аҟаҵароуп хықәкыс иамоу.
Жәабран 19-нӡа апрезидент ицхыраҩс аус зуаз Қәираиа Sputnik Аԥсны иаиҭаз аинтервиу аҿы иҳәеит "Сара Акәын Қәираиа "Шәкәырча аԥшаҳәа" ахада соуп. Ари зхы иақәиҭу економикатә ҳәырԥссароуп (зона)" ҳәа, анаҩс, абизнес знапы алаку иҳаилиркааит Қырҭтәыла иҟазаара хықәкыс иамаз: "Сара Қырҭтәыла сыҟан, ааи. Уаҵәгьы сцоит. Ари хаҭалатәи визитуп. Сара уахь сцеит аинвестициа дуқәа Аԥсны иалазгаларц азы. Сара апорт, нас асасааирҭа дуқәа рыргылара сгәы иҭоуп, Аԥсныҟа аԥара рацәа аагара хықәкыс исымоуп".
Ииашаҵәҟьаны, Бенур Қәираиа иӡбахә есқьынагьы иҳаҳауан, амилаҭтә хақәиҭратә кәԥареи, аибашьреи рҿы ихы бзианы ишааирԥшуаз, аха иахьатәи иажәақәа рхы ахьцо, идеологиас ирымоу аилкаара сцәыуадаҩхеит. Иара ишиҳәо ала, Қырҭтәыла днеиуан аурыс бизнесмен ду, убри аҟынтә, уа хра злаз аиԥыларақәа мҩаԥигон. Даҽа ганкахьала, иҟоума абизнесмен еилеигаз азакәан? Ԥкрас иҟои, Қырҭтәылантәи аинвестициақәа Аԥсныҟа раагара иаԥырхаго? Акымзарак. Иаауҭаххар азин ылхны уцоит, уҿазҳәо закәан ыҟам, амораль ҳәа ҳазҿу, уи ашәҟәы ианым усгьы.
30 шықәса иҳазнамгаӡеит ҳара ҳхьыԥшымра аидеиа. "Сара хықәкыс исымоу анҭ (Қырҭтәылаа Е. К) иамырхырц ҳазхәаҽуа азакәанқәа, абрахь ишакәхалакгьы аԥара дуқәа, аинвесторцәа ааратәы аҟаҵара" иҳәоит Қәираиа ицәажәараҿы.
Абасала, ҳара иҳадгалоуп Қырҭтәыла ацхыраарала Аԥсны аекономика ашьҭыхра. Апарламентуаа ари азҵаатәы иахәаԥшраны иҟоуп, аха зегь ирзеиԥшу аԥҟарақәа рзыхәшьадуама? Ҳара ихадоу астратегиатә партниор ҳәа Урыстәыла аназгәаҳҭо, уахьынтәи афинанстә цхыраара анҳауа, ҳаваҵәины "аоккупациа зызу атәыла" ҳәа ҳзызҳәо, ҳхьыԥшымра азхазымҵо, иацы иҳабашьуаз рыла аекономика шьҭаҳхуеит ҳәа иаҳҳәо, сара сзы абсурдуп.
Аԥсуаа аибашьраҿы аиааира ҳгеит, аха иахьа уажәраанӡа иаҳзымыӡбеит агеноцид ҳзызуз рганахьтәи аполитикатә стратегиа. Уи аӡбара зуалу, аветеранцәа ргәаанагара хшыҩзышьҭра аҭаны, Аԥсны аиҳабыреи Апарламенти роуп.
Иҟазароуп хыԥашьа змам аԥҟарақәа. Ҳаицәажәозар ҳаззеицәажәо, уи хықәкыс иамоу. Ахәаахәҭра маӡала иҳабжьаны, аҽраԥшразы ҳаилахәаахәҭӡом ҳәа ҳҳәар уигьы хжьароуп. Иахьа ицәырҵыз азҵаатәқәа аибашьра анеилга ашьҭахь ишьақәгыло иалагеит, иара иахҟьаны аҩнуҵҟатәи аидысларақәа мҩаԥысуеит, убри аҟынтә, хара имгакәа ицәырҵроуп Аԥсни иҳабашьуази реизыҟазаашьақәа ҳәаақәызҵо иконкреттәу аԥҟаԥҵәақәа, дасу иахьиҭаху ахы ирхо акәымкәа. Қырҭтәыла акәзар, иара ус иныбжьаршәынгьы иамҳәацт "Аԥсны ҳәынҭқарроуп" ҳәа. Женеватәи аиҿцәажәарақәа иахьанӡа "аҽаҩра аанамгацт" абџьар ахамырхәаразы, азхаҵара азҵаара акәым.
Макьаназы Аԥсны иқәынхо ауаажәларра азыҟаҵам Қырҭтәылеи ҳареи ҳаимабзиара, ҳаилахәаахәҭра дара рганахь азхаҵара ыҟамкәа. Даҽа ганкахьала, илаҟәу асоциалтә ԥсҭазаара иахҟьаны, ахныҟәгаразы, аҽыхәшәтәразы ҳауаажәлар уахь ихьаԥшуа иалагеижьҭеи маҷ ҵуама?
Қырҭтәылеи, уи иадгыло Европатәи аҳәынҭқаррақәеи Аԥсны ихьыԥшму ҳәынҭқарраны акәымкәа, Қырҭтәыла иахәҭаку акәноуп ишахәаԥшуа. Нас, ҳара изаҳзеилымкаари, ҳаицәажәарақәа, ҳаилахәаахәҭрақәа ҩ-ҳәынҭқаррак рыбжьара иҟоу акәны ҳхаҭақәеи ҳазхазҵаз атәылақәеи рыда макьаназы аӡәгьы дшахәамԥшуа.
Ақырҭқәа ҳрацәажәозар, сгәанала, ҳара хаз иҟоу, ихьыԥшым аҳәынҭқарра апозициақәа мацара рыла ҳақәгылалароуп. "Азхаҵарада Аԥсны Қырҭтәылахь аргьежьра" хықәкы хаданы иззықәгыло аҳәынҭқаара ҳара ҳинтересқәа ахаангьы иахьчом.
Абарҭқәа ҳрызхәыцноуп ҳгәылацәа ҳанрацәажәо ҳашрацәажәалаша, мамзар 1992 шықәсахьы хаиҭагьежьыр алшоит. Уажәы-уажә ақырҭуа зҵааразы ҳара - ҳара ҳаиҿаххуеит, дара уи ргәы арҭхаџьуеит. Асоциалтә ҳақәа рҿы акәзар, ақырҭцәа гәырӷьаҵәа ахҳәаақәа ҟарҵоит "Қәираиа иполитика иашоуп" ҳәа. Аӡы иаго аҳәҳәабжь иаҳаӡом…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит
Зҩыза гәакьа игәалашәара зыԥсҭазаара зегь иагәылганы иаазго Sputnik аколумнист Алексеи Ламиа Абзагә игәалашәара иазкны иҩыз ажәабжь "Бисмарк" ала ҳаргәылаирԥшуеит афырхаҵа қәыԥш иԥсҭазаашьеи, иҟазшьеи, урҭ ирылҵшәахаз – хьыӡла-ԥшала иҭахареи.
"Б И С М А Р К"
Ус иҟалагәышьеит - аибашьра ахьеибашьраз мацаразы адагьы, иара ҳхатә шьоурак иаҩызахеит ҳашҭаҿ еибааӡаз аҷкәынцәа ҳзы. Ҳәарада, ажәлар зегь реиԥш, ахықәк ҷыда шҳамазгьы, мчыла абџьар аӡәгьы иаҳиркуамызт. Аха аибашьра алагамҭазҵәҟьа фырхаҵарыла Абзагә Гәыргәлиа данҭаха, ишԥаҟаҳҵари ҳәа уаанӡа маҷк илакҩакуаз рзгьы зегь ӡбахеит.
Иара ҳара аиҩызцәа ҳаҩнуҵҟа иҳамаз аԥхьагылаҩцәа дыруаӡәкын. Адау игәаӷь изҭан. Иҟазшьа ҿырԥшыгала зегьы даарылукаартә дыҟан. Аха дыхжәацәан, зегьы рзы дмаксималистын, уи ауп, сара сгәаанагарала, илахьынҵа ҿахызҵәазгьы. Ус сызхәыцуа шәасҳәап. Ауаҩы ашкәакәеи аиқәаҵәеи рыда уаҳа даҽа ԥшшәык ыҟаӡам ҳәа ианизҳауа, зехьынџьара зегь реиҳа иуадаҩу ахыдҵақәа иҿаԥхьа ианықәиргыло, мышкымзар-мышкы ус иҟоу ауаҩы илахьынҵа убриаҩызак дҭанаргылоит, схы шԥамҩаԥызгари ҳәа хәыцшьа аныҟамло.
Абзагә идыруан Аԥсны иабацәа урҭ рабацәа рыдгьыл шакәыз, Иԥсадгьыл шакәыз. Убриаҟынтә, ҳәараҭахума, ақырҭуа имагә ҟьашь аҳәаа ианахыс, адгьыл иҵазаргьы, автоматк ԥшааны, актәи амшқәа инадыркны аибашьра ахьеилашуазҵәҟьа алалара ада даҽа хымҩаԥгашьак ихаҿгьы имааит.
Ус иҟаз рацәаҩын, аха аибашьра мышкала ишнымҵәоз зхаршҭны ижәылоз, зегь реиҳа иуадаҩыз, ухаҿы иузаамгоз акәзаргьы, арратә дҵа анагӡара сцарым ҳәа мзызк, хшыҩҵакк иашьҭамыз, ашәареи агәаҽанызаареи зхаршҭны, фырхаҵарыла акәзаргьы, аха уеизгьы зыԥсра зыԥшаауаз сгәалашәараҿы ирацәаҩӡам… Уи аҵкысгьы инацҵаны исҳәар сылшоит - ус иҟаз ари аибашьраҿы еиқәхашьа рымаӡамызт!
Абзагә инаиваргылан, убас иҟаз ҳәа рыӡбахә сҳәар сылшоит Хасик Бганбеи Арзамеҭ Ҭарбеи. Исҳәо арҵабыргуеит урҭ аибашьра анҵәамҭанӡа изымнеикәа фырхаҵарыла иахьҭахаз…
Абзагә дызлаз агәыԥ аҿаԥхьа иқәдыргылаз адҵа аханатәгьы ишхыбгалоз убарҭан. Усҟан еибганы ихынҳәыз исзеиҭарҳәаз ауп исҳәо. Ҩажәаҩык инарзынаԥшуа, рацәак имеибашьыцыз, бџьарлагь маҭәалагь рацәак еиқәыршәамыз аԥсуа еибашьцәа аӷа дахьтәаз инахараны иагәылаларцаз ишьҭын. Дҵаны иқәгылан шьхала, Аҟәа иахыкәшан, аԥсуа гвардиа ахьтәаз, Агәыӡера иазгәаҭаз аҭыԥ аҟны инеины, ақырҭцәа аналала нахыс аҵәахырҭаҿ еидкыланы ишьҭаз абџьар агара. Анаҩс – ахынҳәра, иаҭаххар еибашьрыла, амҩан агыруа қыҭақәа рҿы, мхедрионаа ирықәырҵартәеиԥш, аҭыԥантәи ауааԥсыра урҭ цәымӷс ишьҭырхыртәеиԥш ақәыларақәа реиҿкаара. Уи азы агәыԥ иалан ҩыџьаҟа ибзиаӡан ақырҭшәа зҳәоз...
Шәхаҿы ишәзаагама аҭагылазаашьа заҟа ишәарҭаз? Аха Абзагә иеиԥш иҟаз хьаҳәхьачарада ицеит. Актәи амш аҽныҵәҟьагьы, ирхаҩоз ианырҿашәагьы, ишхыбгалоз еилкааз усын, аха иара иеиԥш иҟаз убасҟангьы ԥхьаҟа ҳцоит ҳәа иаҿын. Амацәаз ианҭаркгьы, аӷацәа рыкәшаны, шәыҽҳашәҭ ҳәа анрарҳәа, Абзагә иоуп уи иаҿагылаз, рыҽрырҭар, рыԥсҭазаарақәа еиқәхар шалшозгьы! Аха уи дақәшаҳаҭхазҭгьы, иара ахьӡи-ахьымӡӷи рзы имаз агәаанагара иааҳәны иаҿагылон. Уи акәхеит, иара изы иҵыхәтәантәихаз, мчла еиҟарамыз ари аиҿагылараҿ дҭахеит!
Абзик имаксимализм сазыхынҳәырц сҭахуп. Иара еснагь зегьы рҿы иреиӷьыз дашьҭан. Иаҳҳәап, ихьанҭаз асовет аамҭазы амашьына аахәара аныуадаҩыз, Абзик иҭаацәа рыгәшәымшә ҳәаны, иҿыцӡа иҟаз "шестиорка" рааирхәеит ("Жигули" ВАЗ-2106 амодель), афбатәи арныҟәага зықәгылаз (иззымдыруа рзы, еиуеиԥшым амч змаз арныҟәагақәа рықәгыланы иҭыҵуан амодельқәа). Атранзисторҵәҟьа аман! Иара цәгьалаҵәҟьа бзиа ибон имашьына. Даараӡа игәцаракны ианиӡәӡәоз узхара узахәаԥшуамызт. Асаркьеиԥш иуҿаҷҷо иҟаиҵон, абарбалқәа аҩнуҵҟалаҵәҟьа иӡәӡәон, амашьына аҵаҵәҟьа аҵиӡәӡәаауан! Зегь иреиӷьыз аџьынсқәа! Зегь иреиӷьыз аботасқәа (акроссовкақәа рзы ус ҳҳәон)!
Усҟантәи аамҭаз еицырдыруаз "Соломенные псы" захьӡыз афильм аҟны афырхаҵа хада ироль назыгӡоз Дастин Хоффман иҭаацәа рыхьӡ раб иџьынџь аҿы ишихьчоз данахәаԥш нахыс, Абзик усҟантәи аамҭаз зеиԥшыҟамыз аҩны Кәтол идмыргылар имуит, ашьацԥшшәы ақәырԥыҟҟаны, аԥенџьырқәа аихацқәа рҭаргыланы. Зегьы џьашьатәыс ирыман, ақыҭараҿ ари аҩыза абаҭахыз ҳәа. Аха иара иоуп ус зҭаххаз. "Сара сыҩны уаҩ изымго абаагәара иаҩызазароуп!" – ак узиаҭамкуа аҭак риҭеит.
Аха зегьы иреиӷьыз дшашьҭаз аазырԥшыҵәҟьоз ила акәын. Уи зшьа цқьаз доберманын. Абзик лымкаала убарҭ алақәа шигәаԥхоз дырны, Урыстәылантәи иашьеиҳаб Ахра изааигеит. Абзик краамҭа дхәыцуан иахьӡиҵара ҳәа. Аҵыхәтәаны Бисмарк аҿы даангылеит. Ала ахылҵшьҭреи Отто фон Бисмарк ихаҭа иаҳаҭыри рзы акәхап. Аԥхьа иаагны, ашьапқәа па-паны, ласбеиқәаҵәак акәын. Усҟантәи аамҭақәа рзы арҭ алақәа мбатәбаран, издыруаз маҷҩын. Усҟан еиҳа пату зқәырҵоз алашәарыцақәеи ахьчалақәеи ракәын. Уи ааӡара Абзагә имч-илша зегь ақәиҵеит, игәацԥыҳәаны, далашыҩкны дазнеит. Зегьы-зегь иреиӷьу – Бисмарк азы! Зегь иреиӷьу афатә, зегь иреиӷьу ахәыдхаҵақәа! Алаҵақәа зегь ианаамҭоу инақәыршәаҵәҟьаны! Аԥсыӡ-шша, ахәыжә цырцырларц! Шаҟаамҭа далихуааз адоберман алымҳаҵәқәа ишахәҭоу еиԥш ихызҵәҵәашаз?!
Инамыцхәны иадибалоз аџьабаа иԥылеит Абзик, рацәак хара имгакәа Бисмарк зыԥшӡара ухнахуаз лахеит, агәышԥы ҟьаҟьаны, абӷартәашьа еилыхха, еилаарцыруаз ахәыжә еиқәаҵәа! Харантә улаԥш иҵашәон. Амч ду шалаз ҩашьомызт. Дара шԥеизыҟаз?!
Абзик илахьынҵа ианымызт абык иаҳасабала аԥсҭазаара абара, аха аԥа диман! Уи, жәаҳәарада, иԥшӡа Бисмарк акәын! Ҳгәы ԥшаауан ила ианазҿиҭуаз, ибжьы ырхааны ахьӡ анеицеикуаз. Уи шәаҳәароушәа, инеиҵыхны, актәи ацыраҿ ақәыӷәӷәара ҟаҵо: "Бииииисмарк! Уааи сара сахь!" Убриаҟара бзиабареи хаареи алеиҵеит убри ала, ицәа ианыруазшәа ихатә хшара рааӡара лахьынҵас ишимоуаз...
Абзагә дҭахеит 1992 шықәса нанҳәа 24 рзы Шьрома ашьха ашьапаҿы. Аханатә анышә дамардеит Ареспубликатә хәышәтәырҭа иахьаҵанакуа аԥсыжырҭаҿ. Нас, згәы разыз ауаа рыцхыраарала, дыҵхны Кәтолҟа дыргеит, анышә дамардарц. Усҟан ауп ианыргаз Бисмаркгьы. Уигь, агәакьацәа зегь реиԥшҵәҟьа, Абзик даҵәыуон. Теть Нелли (Абзик иан, Чычԥҳа Нелли) излалҳәоз ала, акраамҭа анышәынҭраҿ иҷаԥшьон. Кәтол аӷацәа иргоит ҳәа ашәарҭара аныҟала, иаланхоз зегьы аҩада Џьгьардаҟа ианахыргагьы, Бисмарк, анышәынҭра ахьчозшәа, аҩны иахын.
Ҳара – Абзик иҩызцәа – аибашьра цонаҵы Кәтол ацара ҳаргәаҟуан, ҳҩыза иҳаҭгәын аҿаԥхьа ҳхырхәарц. Уи ҟаҵашьа змамыз акакәын. Аха иааит Аиааира зцыз 1993 шықәсазтәи цәыббрамза! Краамҭа ҳаззыԥшыз анҵәамҭа! Аҟәа ахақәиҭтәра! Аӷа шәыргәындарыла ибналара! Аҩ-фронтк реиԥылара! Иҳауит уи аҩыза алшара!
Ҳаԥхьаҟа ана-ара ицәырҵуаз аӷацәа ыҟазар ауан аҟынтә, амҩеихдаҿы ашәамахьцәа зланхо Аҭара ақыҭа ҳабжьаланы, амҩаду ҳахыкәшаны, Кәтолҟа ҳцеит. Амҩан хәба-фба километра ҳнаскьацыԥхьаӡа, аԥсуаа ахьгылаз агәаҭарҭатә ҭыԥқәа ҳнарыдгылон. Ҳәарада, ҳаангылон, ҳгәыдибаҳәҳәалон, ҳгәыдибакылон, хырԥашьа змамыз Аиааира амш еидаҳныҳәалон. Ҳаҭҵаауа иҳахәаԥшуан - ишԥа нас, Газ-2410 шкәакәа ҳақәтәан, амашьына аԥхьатәи аган аҿы аԥсуа бираҟ ахаргылан, ҳхаҭақәа армаҭәа бзиала ҳаибыҭаны, автоматқәа рыла ҳаиқәных, ҳабжаҩык аподствольникқәа кны. Зхы иақәиҭтәыз аҳҭнықалақь аҟынтәи ҳаауан! Ажәабжь бзиа ааҳгон! Уи хашҭшьа амам!
Абар, Анцәа иџьшьаны, – Кәтол! Абар – Абзик иҳаҭгәын! Ҳакәшан ҳнатәан, ҳҵәыуон, уаҳа акагьы… Краамҭа, ҿымҭ… иаҳгәалаҳаршәон… ҳхәыҷра… ҳҽеидкыланы амшын ахь ҳашцоз, мҩабжара ҳҽеилыхуа, аԥсшьаҩцәа ҳархыԥо, ҵаҟатәи ҳамаҭәа мацарала аӡы ҳаҽшалаҳажьуаз… ҳгәырӷьаҵәа хәмаршақә ҳшеибашьуаз… Издыруадаз усҟан, уи аԥсҭазаараҿгьы ишахыстәхоз… Аҩнашҭақәа рыла ҳаиҿагылан ҳшеисуаз… Хәмаррас крыҟазар зегьы ҳшыхәмаруаз, хоккеиҵәҟьа ԥкьаҭымпылла… ингургестәи аҩнаҿаԥхьа уаҩ дахьахымыз ҳҽыҵәахны, иҳазҳаит ҳәа ҳазгәдуны аҭаҭын ҳанахоз… ҳаԥсҭазаара актәи ашьаҿақәа… аԥхьатәи аиааирақәа… аԥхьатәи алахьеиқәҵарақәа…
Абзик иангьы иабгьы ыҟан уа, иҭынхацәа. Аха ҳара ҳнеира зегь реиҳа еигәырӷьаз Бисмарк акәзар ҟалап! Иҿахҵәаз аҵыхәа ршәшәо, агәырӷьара ҳәаак амамызт! Абжьааԥны злеишәа цәгьаз, зымԥан уназмышьҭуаз, уажәы аӡәаӡәала инаҳадгылан игәыбзыӷуан!
Амш ахәларахь ахы хан, цәыббрамза ҳашҭагылазгьы, ахьҭа ҿан. Аԥацхахь ҳнеит. Амца ҳакәшан ҳнатәеит, теть Нелли лбысҭаушьа ҳахәаԥшуа! Лара ҿи лаӷырӡи еиқәылхуамызт. Ҳазегь ҳаԥсы ҭаны ҳбара дшеигәырӷьазгьы, лхьаа ҳарҿыцзар акәхап…
Ахаан исхамышҭуа! Шамахамзар Абзик иҳаҭгәын иадымҵуаз Бисмарк аԥацха иааҩналан, ҳазегь ҳҿы иааины, ахы ҳшьамхы инықәҵо, иқәыԥсычҳауан. Ауаҩ иеиԥш… мап, ауаҩ иаҵкысгьы еиҳаны. Ҳацыԥхьаӡа – Абзик иҩызцәа – иҳанаҳәон агәаҟра ду ишақәшәаз, хнырҳәышьа змам ацәыӡ шамаз…
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Амҳаџьырра ашықәсқәа раан ҳажәлар реиҳарак Ҭырқәтәылаҟа иахнагеит. Ахьҭеи, амлеи, ачымазара бааԥси ирзымиааиз атәым дгьыл рызқәаҭыԥхеит ршьапы анықәдыргыла нахыс. Ауадаҩрақәа ирҿагылаз, иахьа уажәраанӡа урҭ ирхылҵшьҭроу рыжәла иацырҵоит уаҟа. Аԥынгылақәа шыҟазгьы, аамҭак ашьҭахь зџьынџьдгьыл ахь аара зылшазгьы ҟалеит. Урҭ дреиуан Хышаа рҭаца Хана Ҭаркьылԥҳа. Лара лысабицәа лыманы Аԥсныҟа дхынҳәит, уи алагьы Хышаа рабиԥарак рыԥсадгьыл аҿы рышьаҭа аларкит. Ари аҭаацәаратә ҭоурых еиҭеиҳәеит Хышаа ирхылҵшьҭроу арԥыс қәыԥш Осман.
Саида Жьиԥҳа, Sputnik
Хышаа рыжәла аҭоурых ду амоуп. Сажәабжьҳәаҩ Осман излеиҭеиҳәо ала, аҭауадцәа Мқанаа қыҭа мҩак аҟны ҩыџьа асабицәа шыцәаз рбеит. Руаӡәы, дара ишырҟазшьаз еиԥш, инапқәа ихы иаҵаҵаны дыцәан, егьи игәыҵаԥсаны. Еицыз Мқанаа руаӡәы, аҭауадцәа реиԥш ицәаз ааӡара дигоит, дхышын азы Хышба ҳәа ажәла ииҭоит, аҩбатәи – анхацәа дриҭоит. Уи нахыс Мқанааи Хышааи аишьцәа ҳәа еибабоит.
"Аиҳабацәа изларҳәо ала, ҳара шьҭрала ҳ-Калдахәаратәқәоуп. Уаҟа "Қәаса иӡы" ҳәа иҵҵуаз аӡбахә ззымдыруадаз. Иара Қәаса ҳәа иҟаз сабду иабду иакәын. Ақыҭаҟны даара ҳаҭыр иқәын, аимак-аиҿак аӡбаразгьы идҵаалоз рацәаҩын", - иҳәоит амаҭа.
Амҳаџьырра ашықәсқәа раан, Қәаса Хышба ихылҵшьҭра рыԥсадгьыл нырмыжьыр ада ԥсыхәа ҟамлеит. Иԥа Лаз идунеи иԥсаххьан, аха иԥшәмаԥҳәыс Хана Ҭаркьылԥҳаи, ҩыџьа рхәыҷқәеи (аԥеи аԥҳаи), апап иԥҳа хәыҷи, Қәаса иԥа еиҵби Ҭырқәтәылаҟа иахнагоит, ишеицыз атәым дгьыл аҟны иӡхыҵуеит. Ахҵәацәа зегь реиԥш амлеи, ахьҭеи, ачымазареи рыхго рыԥсҭазаара мҩасуан.
Ҽнак зны, Хана Ҭаркьылԥҳа илааӡоз апап иԥҳа ӡыхьк ахықәан лыхәда аџьар шхшьыз рбеит ҭырқәцәақәак. Уи иахырҟьаны гәыбӷан лоуа далагеит. Хана лхаҭа лакәзаргьы, атәым дин мап ацәылкхьан. Лабхәында еиҵбы изныкымкәа иҭаца илабжьеигахьан аҭырқәцәа ажәа раҭаламкырц, аха аԥҳәыс аҟазшьа џьбара лыман, аӡәы иҿаԥхьа лхы лалырҟәуамызт. Хышықәса ааҵуаны, Хана ахәыҷқәа лыманы анышь ала амшын дхылеит. Шаҟа мши ҵхи аӡы дхыз еилкаам, аха аԥҳәыс илылшеит Аԥсныҟа ахынҳәра, дыӡхыҵит Рҩаԥшь ҳәа иахьашьҭоу Лӡаа ақыҭа азааигәара. Лабхәында еиҵбы иакәзар хабарда дыбжьаӡуеит.
"Рҩаԥшь Хана Ҭаркьылԥҳа ланшьа дынхон. Иаҳәшьаԥҳа Ҭырқәтәылантәи нышьала Амшын еиқәа еихҵәаны дааит ҳәа аниаҳа изхаҵомызт. Ишҵабыргыҵәҟьаз анеиликаа, ажәабжь бзиа иазҳәаз ауардын ацәқәа аҵакны ҳамҭас ииҭеит. Хана ланшьа изааигәара, Лӡаа ақыҭаҿы анхара далагеит", - аҭоурых иациҵоит Осман.
Хана лԥа Шьҳаӷәан Хышба адоуҳатә школ далгоит. Анаҩс ақыҭаҟны уадак змаз ашкол иргылоит, апап дааԥхьаны ақыҭауаа рхәыҷқәа аҵара дырҵара иҽазикуеит. Ари аус аиҿкаара ахарџь ацын азы иуардын ацәқәа аҵакны иҭиуеит. Игәылацәа "аҩны иаша имаӡам, иара ашкол иргылоит" ҳәа дҵәылырхуан. Ашықәсқәа анҵы, уадак змаз Шьҳаӷәан ихыбра иавадыргылоит даҽа школк, уи иахьа 122 шықәса ахыҵуеит.
Хана Ҭаркьылԥҳа еиқәлырхаз Хышаа рабиԥара амҳаџьырра анаҩс ирнырит 37-тәи ашықәсқәеи, Аџьынџьтәылатәи аибашьра Дуи, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьреи ирыцыз ауадаҩрақәа. Аха абарҭқәа зегьы ириааины Аԥсны аҭоурых аҟны зышьҭа нзыжьыз иреиҳау аҵараиурҭақәа ирылгаз Хышаа ирхылҵшьҭроу маҷҩым.
Сталини Бериеи имҩаԥыргоз аполитика иахырҟьаны аҭакра иқәҵан, анаҩс анцәа имчала ихы дақәиҭтәын Шьҳаӷәан иԥа Дорофеи. Хана лмаҭацәа иреиуоу Андреи Хышба Македониа аконцлагерь аҟны хышықәса дыҭҟәаны дыҟан Аџьынџьтәылатә еибашьра Ду еилгаанӡа. 1992-1993 шықәсқәа раангьы фырхаҵарала рыԥсадгьыл рыхьчон Хана лыбзоурала еиҵагылаз Хышаа рабиԥара ҿа.
"1980-тәи ашықәсқәа раан, сабду иаб Дорофеи Хышба аҩны идикылеит Ҭырқәтәылантәи раԥхьаӡакәны Аԥсныҟа иааз Хышаа рхаҭарнакцәа. Урҭ еиҳабыс дрыцын Зеҳни Хышба. Асасцәа ирзеиҭаҳәан Хана Ҭаркьылԥҳа иаалырԥшыз ахаҵамԥҳәысра атәы. Ҭырқәтәылатәи Хышаа ари аҭоурых иаршанхеит", - аиҳабацәа рҟынтә иаҳахьоу ажәабжь еиҭеиҳәоит Осман Хышба.
Иҟамзар ҟалап Аԥсны ҭаацәарак аҭоурыхтә ӡыблара зкьымсыз. Осман Хышба иажәабжь иҳанаҳәоит арыцҳара иаӡрыжәаз ҳажәлар зегь акоуп рџьынџьдгьыл аҟны ишаԥшәымацәоу. Абраҟоуп иахьыҟоу иахьатәии уаҵәтәии рԥеиԥш.
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Адиле Аббас-оӷлы диит мшаԥымза 23 1921 шықәсазы. Лабду Иаҳиа Аббас-оӷлы милаҭла дџьамын. 20-тәи ашәышықәса аҽеиҩшымҭаз Аԥсныҟа даауеит, ибла хнакуеит ари атәыла, анаҩс иӡбоит наӡаӡа аангылара. Аҭаацәарагьы аԥиҵоит араҟа.
"Саб дџьамын, сан-даԥсыуан. Саб иҳәо саҳахьан: "Аԥсны зегьы реиҳа бзиа избоит". "Избан?" - сиазҵаауан сара. "Избан акәзар аԥсуа жәлар ахьы иаҩызоуп, мыцхәы ацәажәара бзиа ирбаӡом. Бымшәан, Аԥсны есымша иҟазаауеит, сара сдунеи сыԥсахыргьы, иара шышәҭло агәра згоит", - абас лаб иҳәоны илгәалалыршәон Адиле Аббас-оӷлы.
Лан лзы акәзар, абас лҳәон:
"Сара сан д-Аҩӡԥҳан, ажәла бзиа, ажәла ӷәӷәа датәын. Хәҩык аишьцәа лыман, рызегь аибашьраҟны иҭахеит", - ҳәа лгәалашәарақәа дырзааҭгылахьан аиҿцәажәарақәа руак аҟны Адилле Аббас-оӷлы.
Иаҳиа Аббас-оӷли иԥшәмаԥҳәыс Гиульфидани рҭаацәараҟны иит ԥшьҩык ахәыҷқәа, хҩык аишьцәа: Шаҳбас (Адиле лаб), Ризу, Касима, рыԥҳазаҵә Наргиз. Адиле 15 шықәса анылхыҵуаз Сариа Лакоба лашьа Емды Џьих-оӷли лареи еибадырит, анаҩс аҭаацәара аԥырҵеит.
Аха раԥхьаҟа ирзыԥшраны иҟаз ахлымӡаах атәы абардыруаз, агәырӷьара зцыз рҭаацәаратә ԥсҭазаара аамҭа кьаҿк иалагӡаны иҿахҵәеит. Иалагеит сталинтәи арепрессиақәа. Нестор Лакоба иҭаацәа лаԥшықәҵаны ирыман, аӡәаӡәала рҭакра иалагеит. 1938 шықәсазы Адиле лыԥшәма дҭаркуеит ахара идҵаны, хара имгакәан ларгьы уи аҩыза аҭакра лԥеиԥшхоит. Уи ашықәсазы Адиле Аббас-оӷлы "ажәлар раӷа" ҳәа лыхьӡҵаны Аԥсны дахцан. 16 шықәса ахлымӡаах лхыганы Аԥсныҟа дхынҳәуеит 1953 шықәсазы. 1956 шықәса рзы Аԥснытәи АССР Иреиҳаӡоу аӡбарҭа лхара лыхнахит. 1957 шықәса рзы Аҟәатәи арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет далгеит.
Акыр шықәса рышьҭахь илылшеит дызҭагылаз агәаҟра атәы зҳәо агәалашәарақәа рыҩра. Убас, 2005 шықәсазы иҭлыжьуеит ашәҟәы "Не могу забыть " зыхьӡу.
Нестор Лакоба ихьӡ зху Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә музеи адиректор Лиудмила Малиа илҳәоит:
"Афырԥҳәыс ҳәа ззуҳәаша лакәын Адиле. Лара илылшеит дызҭагылаз агәаҟрақәа зегьы лыхганы, лҽеиқәырханы, абахҭа хьшәашәа даиааины, лыҩныҟа ахынҳәра. Илхылгаз ахлымӡаах атәы еиҭалҳәоит угәаҵантә инеиртә еиԥш лышәҟәқәа рыҟны. Дызҭагылаз аџьамыӷәа ззымдыруаз ауаа ирыцеиҩылшеит", - ҳәа лҳәоит Малиа.
Аҭоурыхҭҵааҩ Гәырам Гәымба Адиле Абас-оӷлы длыхцәажәо дазааҭгылахьан уи илылаз адоуҳа анырра шунаҭоз.
"Лара илхылгаз аҩыза ахлымӡаах зхызгаз рацәоуп 1930-тәи ашықәсқәа рзы арепрессиақәа раан, аха урҭ рахьынтә иааԥшит ауаа ҷыдақәа, аџьамыӷәа ду зыхганы иуаҩны иаанхаз. Сара еиҳараӡак исгәалашәоит илылаз адоуҳатә мчы. Уахьлыхәаԥшуаз дхәыҷызшәа убон, аха агәамч ду лылан. Уанлацәажәоз аԥхарра ду, аенергиа уныруан. Илхылгаз зегьы дыриааины, ауаа рахь абзиабара ду аалырԥшуан... Ас еиԥш зылшо адунеи аҟны даара имаҷуп, иагьа лхылгазаргьы, дуаҩы лашан, ус лыхьӡ аанлыжьит", - ҳәа иҳәоит Гәырам Гәымба.
Адиле Аббас-оӷлы узыршанхо ԥхыӡк лбахьан, лышәҟәы "Не могу забыть" анҭыҵ ашьҭахь: Ашә аартны Нестор Лакоба иҩны дныҩналеит. Амаҵурҭаҟны итәан аҭаацәа зегьы. Сариа Адиле данылба, дыҩны дналԥылеит, дылгәыдыҳәҳәаланы ус лалҳәеит: "Анцәа иџьшьоуп! Бара ибылшеит сгәаҳәара анагӡара, ауаа иреилбыркааит аиашаҵәҟьа абахҭаҟны ибхыбгаз. Сыбзыразуп, сара агәра згон уи шынабыгӡоз, шьҭа сгәы ҭынчуп".
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Малиа Сариа Лакоба лзы: леиԥш аҭоурых аҿы дыҟам


Адырга: АУААЖӘЛАРРА
Амиран Гамҟрелиӡе - Атәылаҿы аепидемиологиатә ҭагылазаашьа еицәахоит, зымҽхак дуу аепидемиа ҟалар ауеит
Гудаури-Коби амҩатә цыҧҵәахаҿы автотранспорт лас ала аиҭаҵра еиҭашьақәгылоуп
Акоронавирус афакт ҿыцқәа рстатистика Қырҭтәыла арегионқәа инрықәыршәаны
Қырҭтәыла акоронавирус 707 афакт ҿыцқәа аарҧшуп, даҽа 592ҩык ачымазара иалҵит
Абизнес-сектор ахаҭарнакцәа Қырҭтәыла аиҳабыра русмҩаҧгарҭа аҧхьа амитинг мҩаҧыргоит
23-тәи абаталион 2-тәи ашьаҟатә бригада аруаа акоронавирус аҽыхьчаратә лаҵа рзыраҟҵоит
Қырҭтәыла акоронавирус 506 афакт ҿыцқәа аарҧшуп, даҽа 285ҩык ачымазара иалҵит
Гудаури-Коби амҩатә цыҧҵәахаҿы автотранспорт ала аиҭаҵра аанкылоуп
Мшаԥы 4-11 рзы аԥсшьарамшқәа рылаҳәоуп
"Европа ашҭаҿ" ауааԥсыра еизеит
Карл Ҳарцель – 1989 шықәса мшаԥы 9 рзы Қырҭтәыла атәылауаа рыԥсҭазаара ақәырҵеит, ари ашьҭрамҭа пату ақәҵатәуп
Акоронавирус афакт ҿыцқәа рҟынтә 430 Қарҭ иаарҧшын, 91 - Гыртәыла-Аҩадатәи Шәантәыла, 62 - Аҷара
Келли Дегнан мшаԥы 9 амемориал аҿы ашәҭқәа шьҭалҵеит
Қырҭтәылa aкоронaвирус аарԥшра аҵоура 7 мштәи арбага 2.47% иаҟароуп
Қырҭтәылa aкоронaвирус 777 aфaкт ҿыцқәa aaрҧшуп, 342-ҩык aпaциентцәa aчымзaрa иaлҵит
Қырҭтәылa aкоронaвирус aмшaлa иҧсит дaҽa 9-ҩык aпaциентцәa
Аиҳабыра рыӡбара инaқәыршәaны, мшаԥы 10 aлaхьеиқәҵaрaтә мшны ирылaҳәоуп
Мшaҧы 9 рзы иҟaлaз aрыцҳaрa аахыс 32 шықәсa ҵит (aфото/ aвидео)
ЕАШ ацҳаражәҳәара Егры аӡиас аҿы иҭахаз атәылауаа рҭаацәарақәа рыдашшылоит
Қырҭтәыла «Астразенека» алаҵа рзыҟарҵоит 55 шықәса иреиҳаны зхыҵуа атәылауаа