COVID-19 зыхьыз рхыԥхьаӡара абжьааԥны еиԥшымкәа ирацәахеит Ҟәбина иахьаҵанакуа
© Sputnik / Владимир ПесняГоспиталь COVID-19 в УКБ №2 Первого МГМУ им. И. М. Сеченова
© Sputnik / Владимир Песня/
Ҟәбина иахьаҵанакуа апандемиа иаалагазар 86 171-ҩык чмазцәаҩхахьеит, 8025-ҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит.
АҞӘА, абҵара 15 - Sputnik. COVID-19 зыхьыз рхыԥхьаӡара абжьааԥны еиԥшымкәа ирацәахеит Ҟәбан иахьаҵанакуа ҳәа аанацҳауеит арегион аҿтәи аоперштаб.
Амҽышазы иазгәаҭан 494 коронавирус хҭыс.
Аоперштаб адыррала, COVID-19 зманы 100–260-ҩык рҟынӡа аԥхынраз акәын ианаадырԥшуаз. Ҭагалан иалагазар, урҭ рхыԥхьаӡара еиҵахахьан. Абҵарамза иалагазар, ари ахыԥхьаӡара 300 рахь ихалеит.
Краснодартәи атәылаҿацә аҿы 60 шықәса еиҳаны изхыҵуа, асоцмаҵзура аусзуҩцәа, хырхарҭарацәалатәи ацентрқәа русзуҩцәа хымԥада алаҵаҟаҵара иаҵанакуеит.
Иара убасгьы ара абҵара 21 аҟынӡа аԥкрақәа алагалоуп.
Краснодартәи атәылаҿацә аҿы, Шәачагьы убрахь иналаҵаны, ахәаахәҭра-ырлахҿыхратә комплексқәеи ацентрқәа рахь унеирц азы иумазароуп алаҵа шыҟаҵаухьоу азы ма акоронавирус шухугьахоу азы аилыркаага ма QR-код, мамзаргьы амедицинатә рбагақәа рыла алаҵаҟаҵара ҟауҵар шыҟамло узырбо адокумент.
Асасааирҭа уҩналар ҟалоит COVID-19 аҟынтә алаҵа актәи акомпонент улаҵазаргьы. Аха акаҳуажәырҭа, ақьафурҭа, ма ауаа рацәа злахәу аусмҩаԥгатә ахь унеир улшоит алаҵа шыҟауҵахьоу азы мамзаргьы акоронавирус шухугьахоу азы аилыркаага ма QR-код уманы.


АҞӘА, хәажәкыра 22 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. ЕгрыГЕС аусура иалагоит лаҵара 1-2 рзы ҳәа арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгара ахантәаҩы Леван Мебониа.
Иара иажәақәа рыла иахьазы аусурақәа 60 процент инагӡоуп, мшаԥымза анҵәамҭазы ихыркәшахоит.
Аремонт ахьцо атоннель адиаметр 9,5 метра иҟоуп, аура –15,5 километра. Мебониа иҳәеит ипроблемоу аҭыԥқәа зегьы рҿы хымз рыла аремонтҟаҵара шалымшо, убри азы еиҳа иуашәшәырҭо аҭыԥқәа рҿы аремонт шыҟарҵо, уи 2,5 километра шыҟало.
"Аусурақәа аӡцарҭақәа цементдыркуеит. Ацемент иаларыԥсоит ахимиатә маҭәашьар, ирласны изырӷәӷәо. Аӡыдкыларҭагьы аремонт азыҟаҳҵоит. Арматура иалху акаҭақәа абетон ала еибаҳаркуеит, аӡы анырра анамҭо ишьақәҳаргылоит", - иҳәоит иара.
Мебониа иажәақәа рыла аремонт анцоз иззыԥшымыз аҭагылазаашьақәагьы аҭыԥ рыман, аха урҭ аҿҳәара анырра арҭом.
"Уадаҩра дук рыҵамызт. Аплан маҷк ҳацәхьаҵыр акәхеит, аха аҭыԥ аҿы аӡбрақәа ҳадаҳкылеит. Германиеи Ҭырқәтәылеи рҟынтәи аконсультациатә еилахәыреи ҳареи еицыҳаӡбоит ҳусурақәа рымҩаԥысшьа", - иҳәоит иара.
Аремонттә усурақәа ирхықәкы хадоу иуашәшәыроу аҭыԥқәа аремонт рзуны авариа дуқәа рыҟалара алмыршароуп. Аусура иалахәуп 550-ҩык аусуцәа, анџьнырцәа, аоператорцәа, атехникцәа.
ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азуразы аусура аанкылан ажьырныҳәа 20 рзы, аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы.
Аԥхьанатә атоннель аремонт иалагараны иҟан 2021 шықәса жәабранмза агәазы. Ихыркәшахар акәын лаҵарамзазы.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
Аусурақәа ирықәхарџьхоит 45 миллион евро.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы COVID-19 злаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит
23:47 04.11.2021 (ирҿыцуп: 16:59 18.11.2021)
© SputnikИнфекционная больница
© Sputnik
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 32258-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахеит 27068-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵит 468-ҩык.
АҞӘА, абҵара 4 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 462-а Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 136-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит 1971 шықәса рзы ииз ҩыџьа аҳәса.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 88-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 41-ы, ибжьаратәуп - 25-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 44-ҩык, урҭ рахьтә 18-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 16-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 37-ҩык, урҭ рахьтә быжьҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы ааҩык ачымазцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 104-ҩык, 12-ҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


Сусанна Ҭаниаԥҳа, Sputnik
Ҳазну адунеи иагьа гәаҟра абахьеит, иагьа хлымӡаах ирхаануп, ҵҩа рымам адунеи аҿы имҩаԥысхьоу аибашьрақәа. Аибашьра - ауаатәыҩса рыԥсҭазаараҿы идырҿиахьоу зегь рахьтә еиҳа ицәыршәагоу, ихлымӡааху ҟалароуп. Уи иацуп алаӷырӡ, агәаҟра, ахааназ иухамышҭуа агәалашәарақәа.
1941 шықәса рашәарамза 22 аҽны анемец фашистцәа еиқәных Асовет Еидгыла ианақәла, Асовет ҳәынҭқарра иаҵанакуаз атәылақәа зегьы рзы ишыҟалаз еиԥш, Аԥсны азгьы ари аибашьра ду еилых ҟазымҵаз ԥышәага ӷәӷәахеит. Абџьар ашьҭыхра, аԥсадгьыл ахьчара зылшараны иҟаз 55 нызықьҩык инареиҳаны Аԥсны иқәынхоз ауааԥсыра аӷа иҿагыларазы еибашьра ицеит. Абарҭ аибашьцәа фырхацәа дыруаӡәкын Матуа Лаврент Тамшьыгә-иԥа.
Жәабранза 25, 1921 шықәса рзы Очамчыра араион Ҭхьына ақыҭан инхоз анхаҩы Тамшьыгә Матуа иҭаацәараҿы агәырӷьара ҟалеит. Диит аҵеи лаша, анаҩс Лаврент ҳәа зыхьӡырҵаз. Тамшьыгә Матуа иҩнаҭаҿы мшызҳа ирызҳауан хәҩык ахшара: хҩык аҷкәынцәа - Лаврент, Мисор, Нур, аӡӷабцәа - Кәыкәыл, Марусиа.
Аибашьра хлымӡаах рышәхымс ианаалагыла, макьана ихәыҷқәоуп ҳәа изхәаԥшуаз ҩажәа шықәса ирҭагылаз Лавренти жәаа шықәса зхыҵуаз иашьа Мисори изышьцылаз рқыҭеи, рҭаацәеи ааныжьны рыжәҩа еибыҭа идәықәлоит рыԥсадгьыл ахьчаразы.
Хаҭала длыздыруамызт, блала длымбацызт, аха лҭаацәара рҟнытә илаҳахьоу лабду Матуа Лаврент Тамшьыгә-иԥа иӡбахә, инысымҩа атәы сзеиҭалҳәеит имаҭа Есма Матуаԥҳа.
"Аҭынчра уҭахызар аибашьра уҽазыҟаҵала", - рҳәоит ажәаԥҟаны, аха сабдуи уи иҭаацәареи аибашьра зынӡа иазыԥшӡамызт. Ҳҭаацәара аҟнытә аибашьра амцашыра рнырит ҩыџьа арԥарцәа, сабду Лавренти, сабду иашьа Мисори. Аибашьра ҳәа иахьцаз изласаҳахьоу ала ҭыԥк аҟны иақәымшәеит, аишьцәа еиҟәыҭхахеит. Иахьеибашьуаз аҭыԥқәа рыхьӡқәа цқьа иҳаздыруам, аха сабду аибашьра зегьы ихганы Берлинынӡа анаӡара илшеит. Имариамызт уи имҩа. Акырӡа дышгәаҟызгьы аибашьра дацәынхеит. Аха гәыхьс имаз, ибаҩгьы ҳмоуа ажәыларақәа руак аҟны хабарда дыбжьаӡит иашьа агәыбжьанытә Мисор" - азгәалҭоит аибашьҩы Лаврент Матуа имаҭа Есма.
Есма лыҿцәажәараҿы ишылҳәаз ала, лабду изку агәалашәарақәа лымаздаз, урҭ алхамыршҭра лыбзоуроуп иахьазы зыдунеи зыԥсаххьоу ланду Жьениа Инаԥшьԥҳа. Лабду игәалашәарақәа рҟны ишазгәаиҭоз ала, аибашьраҿы аџьамыӷәа цәгьа рхыргон, иҭахон зынӡа иқәыԥшыз, цқьа аԥсҭаазара агьама зымбацыз арԥарцәеи аҭыԥҳацәеи.
Ахы аҿагылара адагьы аибашьцәа млашьуан, ашәҵа-аҟәынҵа рыцәмаҷын. Иҳәалон, ааигәа аӡыржәтә анырмоулак, арахь ианыӡбашуаз, ақәа анауаз ирышьаз ркьырза магәқәа нарышьхны, ақәа иаҵаргыланы ақәарӡы еизганы иржәуан ҳәа.
Урҭ амагә ҳәа ҳазҿугьы рымазма, лассы-лассы иԥыжжәон. Убас зны, Лаврент ишьаз икьарза магәқәа ԥыжәжәеит. Излаиԥсахуаз имамызт, қәауншьҭахь аӡы ҭалон. Ажәыларақәа рышьҭахь дызлаз агәыԥ ахәцәеи аԥсцәеи ахьыҟаз аҭыԥ иахҭыгәлеит. Акомандир ирыдиҵеит аԥсцәа рабџьар рымырхырц, ирыхәаша рымаҭәақәа ҳәа акрыҟазар, иршәыхны дара иргарц. Зегьы уи адҵа иқәныҟәеит Лаврент ида. Иара аибашьраҿы агәымшәара, аиҿамсра шаҭахыз шидыруазгьы, ицәыӡырц иҭахымхеит ауаҩы ирыцҳашьара. Ус иҽаанкыланы дхәыцуа днагылт. Ари збаз акомандир ҿааиҭит:
– "Исҳәо умаҳаӡои, ушьапы аӡы ҭажжы узгылоузеи! Унеины ишьҭоу аӡәы иааишьхны, амагәқәа ушьаҵа!" – ҳәа.
– "Аибашьраҿы гәаҟрыла иахьҭахаз рзымхакәа, сара арҭ аԥсцәа рымаҭәа арымкәыкәаара сгәи сыламыси исдырҟаҵом!" – иҳәеит иара ҭакс.
Акомандир иажәа ахьыҩбаитәыз аҟнытә егьырҭ аибашьцәа ирыдиҵеит Лаврент мчыла, ишимуаз ишәҵатәқәеи ишьаҵақәеи иҭахаз рымаҭәақәа рыла ирыԥсахырц. Убри нахыс, аԥснытәи арԥыс акомандаҟаҵаҩ дӷәыӷәиго далагеит, еиҳа иахьшәарҭараз аҭыԥқәа рахь дишьҭуан.
Убас, 1944 шықәсазы нанҳәамза 19-20 рҽеиҩшамҭаз Румыниа ахақәиҭразы ицоз ажәыларақәа раан, аҭабиа иҭатәаны аӷа еихсуаз дрылан Лаврентгьы. Акомандир иҟаиҵаз адҵала аухантәарнак а-Матуа ҷкәына аҭабиа дҭыҵны, анҭыҵ дгыланы аӷацәа реихсра идын. Дахьхысуаз ихы баша икашәомызт, 20-ҩык аӷацәагьы рҭархара илшеит. Иџьоушьаша, уи ауха акомандир дызҭаз аҭабиа такәы аамҵыкәа аӷа иҭирҟьаз аснариад ақәшәан иԥыххаа иагеит. Лаврент инахарамкәа дышгылазгьы кьыс имоуӡеит.
Абас зыԥсадгьыл азы акыр аџьабааи амыҟәмабарақәеи збаз Лаврент Тамшьыгә-иԥа Матуа аиааира даԥылоит Берлин ақалақь аҟны. Иара ахызаҵә хынтә дазымгацкәа дынхахьан – хынтә дкылкааны еихсхьан.
Аибашьраҿы иуалԥшьа нагӡаны даныхынҳә иқыҭа гәакьа аколнхараҿы аусура далагоит. 1949 шықәсазы Ҷлоу ақыҭа иалҵыз Жьениа Инаԥшьԥҳаи иареи рынасыԥ еиларҵоит. Ирхылҵуеит хәҩык ахшара аӡӷабцәа Еҭери Заиреи, аҷкәынцәа Вадики, Виачеслави, Рудольфи.
Аветеран Лаврент Матуа дара ддыргәамҵуан аибашьраҿы иоуз ахәрақәа, аха уи инмырԥшӡакәа аҵыхәтәантәи имшқәа рҟынӡа аус иуан иқыҭаҿы иҟаз аколнхараҿы, зны напышьашәала, зны ҳасабеилыргаҩыс уҳәа.
Лаврент Матуа аибашьраҿы иааирԥшыз агәымшәаразы ианаршьахьан акыр ҳамҭа, иара убас амедалқәа: "Агәымшәаразы", "Аџьынџьтәылатә еибашьра 1941-1945 шықәсқәа рзтәи аҿы аиааира агара ҩажәа шықәса ахыҵразы", "Асовет Арбџьармчқәа 50 шықәса рхыҵразы", "Аҩбатәи Аџьынџьтәылатә еибашьра ду аҿы афашисттә Германиа аҵкыс аиааира" уҳәа убас егьырҭгьы.
Ауаҩ гәыраз, зыԥсадгьыл азы ашьа казҭәахьаз Лаврент Ҭамшьыгә-иԥа иаалырҟьаны иԥсҭазаара далҵит иуаҩыбжара дышҭагылаз 1971 шықәсазы.
Ахыркәшамҭаз, абра иасырбарц сҭахуп амаҭа Есма Матуаԥҳа лажәақәа:
"Ҳәара аҭахым, имариамызт аӷа иқәцара, аха хацәнымырха аԥсадгьыл ахьчаразы еидгылаз ауаа риааишьа амаӡам. Урҭ ибзианы еилкааны ирыдыруан иззықәԥоз, ирҭахыз. Убри ауп изыбзоурахаз риааира. Иаҳхамышҭыроуп, иаҳгәалашәозароуп ҳахьыҟазаалак, уи аиааира зыԥсы ахҭнызҵаз аҵеицәа лашақәа. Иҭабуп, сабду! Иҭабуп, еибашьуаз, зхы иамеигӡаз аибашьцәа зегьы! Нагӡара ақәзааит Аиааира амш! Есымша иаҳзыԥшызааит аиааирақәа, ҳхы зқәаҳкуа аусқәа зегьы рҿы!"


Sputnik амчыбжь: урыстәылантәи аделегациа, аҵарашықәс ҿыц, атомографиа аусура иаларгоуп
© Sputnik Гудаутская ЦРБ
© Sputnik
Аинформациатә маҵзура Sputnik абжьааԥнеиԥш иазнархиеит иҳаҩсыз амчыбжь нанҳәа 30 инаркны цәыббра 5 нӡа иҟалаз ахҭысқәа реизга.
Аԥсны аҿкчымазара аԥырҟәҟәаразы аусмҩаԥгатәқәа мҩаԥыргоит, аенергетикатә уадаҩрақәа рхы угәаладыршәоит, аҵарашықәс ҿыц иалагеит, ареспубликахь иааит Урыстәылатәи аделегациақәа. Арҭи егьырҭи ажәабжьқәа шәрыԥхьар шәылшоит амаҵзура аидкылаҿы.
Sputnik
Ҩаӡара ҳаракыла аиԥыларақәа.
Иҳаҩсыз амчыбжь азын усутә ныҟәарыла Аԥсны иаҭааит урыстәылатәи аделегациақәа , урҭ идикылеит Аҳәынҭқарра ахада Аслан Бжьаниа.
Аԥсны ахада ипресс-маҵзура излаанацҳауа ала, нанҳәа 30 рзы Аслан Бжьаниа идикылеит Чечентәыла агәабзиарахьчара аминистр Елҳан Сулеиманови амилаҭтә политикеи адәныҟатәи аимадарақәеи, акьыԥхьи аинформациеи рзы аминистр Аҳмед Дудаеви зхадараҿы иҟаз Чечентәылатәи ареспублика аделегациа.
Асасцәа напҭарцәыла Аԥсныҟа имааит, урҭ Аԥсны агәабзиарахьчарра аминистрра иарҭеит Урыстәылатәи аҳәынҭқарратә дума адепутат Адам Делимханов Аԥсны ҳамҭас иаиҭаз ацхыраара ласы амашьынқәа ҩба.
Аслан Бжьаниа иҟарҵаз ацхыраараз ҭабуп ҳәа раҳәо, ирыдеигалеит иалацәажәарц, ҳаԥхьаҟа ачечен хәыҷқәа Аԥсныҟа аԥсшьара раагаразы аусқәа реиҿкаара.
Цәыббра 2азы Аԥсныҟа усуратә ныҟәарала иааит Урыстәыла аекономикатә ҿиара аминистр ихаҭыԥуаҩ Дмитри Вольвачи Урыстәыла аенергетика министр ихаҭыԥуаҩ Евгени Грабчаки. Асасцәа аҳәааҿы дырԥылеит аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озган.
Аҟәаҟа амҩа иқәнаҵ дара игәарҭеит анивестпрограммала зеиҭашьақәыргылара мҩаԥысуа асоциалтә, аинфраструктуратә ргыларақәа рцашьа.
Иара уи аҽны Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа идикылеит Урыстәылатәи Афедерациа аекономикатә ҿиара аминистр ихаҭыԥуаҩ Дмитри Вольвачи, Аенергетика аминистр ихаҭыԥуаҩ Евгени Грабчаки. Аиԥылараҟны ирзааҭгылан зыӡбара аҭаху апроблемақәа жәпакы, амҩатә инфраструктура, афымцамчы, аӡымҩангагақәа, аҳаиртә баӷәаза аиҭашьақәыргылареи ахархәареи, амшынтә еимадара, абзазаратә цәынха кьакьақәа аус рыдулара, ақьырсиантә культуратә баҟақәа реиҭашьақәыргылара, ашәахтә хырхарҭа иадҳәалоу азҵаарақәа, аҳәынҭқарратә ҳәааҿы иҟоу аҭагылазаашьа уҳәа, убас егьырҭгьы.
Урыстәылатәи Афедерациа аекономикатә ҿиара аминистр ихаҭыԥуаҩ Дмитри Вольвач иазгәеиҭеит урыстәылатәи аган азҿлымҳара шанаҭо иагьшазыхиоу ҩ-тәылак реизыҟазаашьақәа есааира рырҭбаареи рырӷәӷәареи.
Цәыббра 3 азы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа идикылеит Архангельсктәи аобласт агубернатор ихаҭыԥуаҩ Ваге Петросиани аделегациа ахаҭарнакцәеи. Асасцәа аԥсшәа раҳәо Аԥсны ахада иазгәеиҭеит ареспубликазы хра шамоу Урыстәыла асубиектқәа рнырра бзиа.
"Урыстәылатәи Афедерациа Аԥсны ахьыԥшымра азхаҵара иҟанаҵаз ҭоурыхтә шьаҿоуп, ҳреспублика ауаажәлар рыҿиара иацхраауеит. Иҳалшо зегь ҟаҳҵоит ҳаизыҟазаашьақәа инарҵауланы аҿиара рыҭаразы. Шәара ара иахьа шәыҟазаара ус дуны сахәаԥшуеит", - ҳәа иҳәеит иара.
Ваге Петросиан Аԥсны ахада ҭабуп ҳәа иеиҳәеит ирзыҟаҵаз адкылара ҟәандазы, иҳәеит дара арахь раара хықәкыс иамоу Аԥсни аобласти инарҭбааны русеицура шакәу, аинырразы амҩа ҿыцқәа рыԥшаара ишазырхоу.
Иара иҳәеит Аҟәеи Архангельски 2011 шықәсазы ақалақь-еишьцәа ҳәа ишыҟалаз, 2014 шықәсазы Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә университети Аҩада-арктикатә федералтә университети рыбжьара аусеицуразы аиқәшаҳаҭра нап шаҵаҩызгьы.
Ваге Петросиан Архангельсктәи аобласт агубернатор иҳәарала Аслан Бжьаниа аҭакс Архангельскҟа днеиԥхьеит.
- Бжьаниа Урыстәыла Аенергетикеи Аекономикатә ҿиареи аминистррақәа рхаҭарнакцәа идикылеит
Акоронавирус акәша-мыкәша
Нанҳәа 18 рзы Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра амобилтә госпиталь Аԥсныҟа иаашьҭын акоронавирустә инфекциа аԥырҟәҟәараҿы ацхыраара аҟаҵараз.
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба амобилтә госпиталь даҭааит. Атәылахьчара аминистр ихаҭыԥуаҩ Нодар Аҩӡбеи, агоспиталь аиҳабы Абдулмеџьиҭ Магомедови иареи аусутә зҵаарақәа акыр ирылацәажәеит.
"Еиԥҟьара ҳәа акгьы ыҟам. Ачымазцәа ианаамҭоу иахәҭоу амедицинатә цхыраара роуеит. Афатә-ажәтә азы ауадаҩра ыҟам, аӡы шҳамац иҳамоуп", - иҳәеит Магомедов.
Едурад Быҭәба иҳәеит аусбарҭеи агоспитали шеиныруа аиҿкааратә зҵаарақәа рганахьала.
Урыстәыла Афедералтә медико-биологиатә маҵзура хәыда-ԥсада апансионат "Литфонд" аҿы цәыббра 1 - 9 рыҩныҵҟа изҭаху алаҵа рзыҟарҵоит. Апансианат аиҳабы Анатоли Аҩӡба иҳәеит "Спутник Лайт" 500 лаҵа апансионат ҳамҭас ишанаҭаз аконцерн "Росатом". Аусзуҩцәа рлаҵаҟаҵаразы 200 доза азхеит, иаашьҭын 500 доза, убри азы изҭаху алаҵа рзыҟарҵоит.
Агәабзиарахьчара аминистрра аинформациала цәыббра 3 азы "Спутник Лайт" 2277-ҩык иҟарҵахьеит.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы акомпиутертә томограф еиҭашьақәыргылан аусура иалагеит, Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра апресс-маҵзура излаанацҳауа ала. Иеиԥҟьаз зегьы еиҭашьақәыргылоуп.
Адыррақәа рымш
Аԥсны аҵарашықәс иалагеит цәыббра 1 азы. Ареспублика иахьаҵанакуа рышәқәа аадыртит 155 школ, урҭ рахьтә ҩба хатәы школқәоуп.
2021 шықәсазы Аԥсны актәи акласс ахь ицеит 2056-ҩык ахәыҷқәа, зынӡа 28 нызқьҩык. Арҵаҩцәа ԥшьнызқьҩык ыҟоуп.
Аԥснытәи аушьҭымҭацәа арҵаратә Центр "Сириус" аҿы ҿыц иаадыртыз IT-коллеџь аҵара рҵалоит ҳәа аанацҳауеит аусбарҭа апресс-центр.
Аколлеџь аҿы аҵара рҵоит 70-ҩык астудентцәа урыстәылатәи ақалақьқәа 22 рҟынтәи. Астудентцәа рыдкылара иалагеит 2021 шықәса жәабранмзазы 55 биуџьеттәии 55 коммерциатәи ҭыԥқәа рахь.
Аԥснытәи абитуриентцәа ралкаара мҩаԥысуан Аԥсны аҵареи абызшәатә политикеи рминистрраҿы.
- Бжьаниа Аԥсны арҵаҩцәеи аҵаҩцәеи аҵарашықәс рыдиныҳәалеит
Аҳәааҿы аиԥынгыла
Аиԥынгылара ҟалеит Ԥсоу иаԥну аурыс-аԥсуа ҳәаа автомашьынақәа роушьҭырҭа аҭыԥ аҿы нанҳәа 31 азы.
Аинформациатә маҵзура Sputnik Аԥсны Краснодартәи атәылаҿацә Афедералтә ҳазалхырҭатә маҵзурахьы аҳәара ҟанаҵеит аҳәааҿы иҟоу аҭагылазаашьаз аилыркаара азыҟарҵарц.
Аԥснынтәи Урыстәыла иалало автомашьынақәа реиҿкаара аамҭа иацлеит апрограмматә еиқәыршәара ҿыц ахь иахьиасуазы ҳәа Sputnik иазеиҭарҳәеит Краснодартәи аҳазалхырҭа Шәачатәи аусбарҭа апресс-маҵзура.
"Аушьҭырҭатә ҭыԥқәа рҿы аҳазалхратә еиҿкаареи аҳазалхратә хылаԥшреи автоматикатә системахь риагаразы апрограмматә еиқәыршәара ҿыц ахь аиасра инадҳәаланы атранспорт хархәагақәа раара рцара аиҿкаара аамҭа иацлеит. Уажәазы аинформациа-программатә еиқәыршәара аусура аларгаразы аусурақәа мҩаԥысуеит", - ҳәа рҳәеит апресс-маҵзураҿы.
Акурорттә сезон ацҵара
Аԥхынра шиасызгьы акурорттә сезон хыркәшам. Атуристцәа шаац иаауеит. Аофициалтә статистика ишьақәнарӷәӷәоит асезон қәҿиарала ишымҩаԥысыз. Убас Риҵатәи амилаҭтә парк иаҭааит 501132-ҩык, Афонтәи аҳаԥы – 309886-ҩык.
Апарк 167,8 миллион мааҭ рыхә амаҵзурақәа мҩаԥнагеит, аҳаԥы –154,6 миллион мааҭ рыхә.
2019 шықәсазы Риҵа иаҭааит 281 558-ҩык, Афонтәи аҳаԥы –190 142-ҩык,урҭ рхашәала: 91 миллион мааҭ; 94,6 миллион мааҭ.
Гагра аҽазныкгьы Tvil.ru. ареитинг иақәшәеит. Уажәазы иара алырхит атәанчаҩцәа.
- Гагра атәанчаҩцәа ҭагалантәи аԥсшьараз изҭаауа ақалақьқәа ирхыԥхьаӡалоуп
Аенергетика апроблемақәа
Ииасыз амчыбжь азы изныкымкәа алашара дырцәеит ареспубликаҿы.
Нанҳәа 31 азы Тҟәарчали Тҟәарчал араиони аамҭақәак лашарада иаанхеит ицоз аусурақәа ирыхҟьаны.
Нанҳәа 29 азы Тҟәарчалтәи ГРЕС аҿы автоматикатә хьчара аус ауын алашара ыцәеит. Лашарада иаанхеит Гагреи Гәдоуҭеи араионқәа, Аҟәа араион ахәҭак, Аҟәа ақалақь агәы.
Уаанӡа Аԥсны абжеиҳара лашарада иҟан авольтҳарак Очамчыра-220, астанциа маҷ Тҟәарчал ГРЕС, авольтҳарак 110 астанциа маҷ Очамчыра-2 аҿы амашәыр иахҟьаны.
22 Ԥхынгәы, 10:11
Цәыббра 4 Гагра араион сааҭқәак лашарада иҟан астанциа маҷ "Гагра-3" аҿы амашәыр иахҟьаны.
Афымцатә цәаҳәақәа ирықәу аидара амчхара азымхара иахҟьаны Аԥсны аамҭа-аамҭала афымцалашара арцәара иалагеит рашәара 28 инаркны. Аамҭеихшара инақәыршәаны алашара дырцәоит уахынла ҩ-сааҭк.
Цәыббра 1 инаркны Аҟәа ахәҭак алашара арцәара аамҭеихшара еиҭакуп, ҳәа аанацҳауеит АУН "Амшынеиқәафымцамч" апресс-маҵзура.
ИЕПиТ астанциа маҷ иаҵанакуа араионқәа рҿы цәыббра 1 инаркы алашара дырцәалоит 05:00 - 07:00 рзы. Уаанӡа алашара дырцәон асааҭ 01:00 - 03:00 рзы.
Аамҭаеихшара инақәыршәаны Аԥсны агәы лашарада иаанхоит асааҭ 01:00 -03:00, мраҭашәаратәи ахәҭа - асааҭ 03:00 - 05:00, мрагыларатәи ахәҭа – асааҭ 05:00 - 07:00 рзы. Алашара дырцәоит акурорттә аамҭа аҭахрақәа азыԥхьагәаҭаны.
Ашьаусҭҵаарақәа
Аԥсны ААР анаркотикатә маҭәашьарқәа реикәыршара ахылаԥшра аҭаразы Аусбарҭа аусзуҩцәа дааныркылеит 1999 шықәса рзы ииз Карим Саидов анаркотикатә маҭәашьарқәа рылаирҵәоит ҳәа агәызҩара рыманы.
Ахаҵа аамҭала аҳҭнықалақь аҿы дынхоит. Игәаҭара амҩаԥгараан идбалан 12 еилаҳәара, аҽа ҩ-еилаҳәарак ԥшаан Саидов идирбаз аҭыԥқәа рҿы. Дахьынхоз аҭыԥ аҿы имаҭәақәа ирыланы иаарԥшын 26 еилаҳәара.
Имҩаԥгаз аекспертиза инақәыршәаны ишьақәыргылан иԥшааз амаҭәашьар аметадон шакәыз.
Саидов иажәақәа рыла, "аҵәахырҭатә ҭыԥ ҷыда" афотосахьа "адиспетчер" изынаишьҭуан уи азы аԥара изыршәон. Карим Саидов имхыз аметадон 16 грамм акапануан.
2 Цәыббра, 14:40
Саидов иганахьала ашьаус хацыркуп анаркотикатә маҭәашьарқәа закәаншьаҭада раахәара, рымҩангара, рыҵәахра азы. Аусҭҵаара мҩаԥнагоит Аԥсны Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра аусҭҵааратә Усбарҭа.
Цәыббра 1 азы Аԥсны аҩныҵҟатәи аусқәа рминистрра апресс-маҵзура адырра ҟанаҵеит ижәны иҟаз ахаҵа, мзызк амамкәа 53-шықәса ирҭагылоу асасааирҭа аԥшәма Фазылбеи Ԥкьын ихәдеи инапқәеи ахәрақәа рниҵеит, анаҩс Новосибирсктәи аԥсшьаҩ ԥҳәыс дыхәны аҭыԥ аҟынтәи дыбналеит, аха хара имгакәа амилициа Пицундатәи аҟәша аусзуҩцәа дааныркылеит ҳәа.
Гагра араион ААР аматериал еидкыланы апрокуратурахь инанашьҭит анаҩстәи апроцессуалтә ӡбамҭа адкыларазы. Иахьазы ахәрақәа зауыз рыԥсҭазаара шәарҭа иҭагылам.
Амилаҭтә кьыбачымазаратә хәшәтәырҭа аусзуҩцәа Лев Аргәыни Лариса Кәакәасқьырԥҳаи рыҩнытә рбаандаҩра аҿҳәара ицҵоуп.
Лев Аргәын иҩнытә баандаҩра аҿҳәара инахоуп жьҭаара 29 2021 шықәсанӡа, Кәакәасқьырԥҳа – жьҭаара 28 2021 шықәсанӡа.
Ари аспорти
Аԥснытәи акоманда ихнаркәшеит жәларбжьаратәи арратә хәмаррақәа ашьхатә еиҟәша "Ельбрустәи амацәаз" АрМи-2021 аицлабра алахәзаара.
Сынтәатәи аицлабра аҟны аиааира ргеит Урыстәылатәи аҳаиртә-десант архәҭа акоманда, аҩбатәи иаԥсахеит Узбекистан аррамаҵурауаа, ахԥатәи Казахстан.
Урыстәылатәи Афедерациа атәылахьчара аминистр ихаҭыԥуаҩ -имаӡаныҟәгаҩ Николаи Панков, жәларбжьаратәи арратә хәмаррақәа ашьхатә еиҟәша "Ельбрустәи амацәаз" АрМи-2021 аицлабрақәа рыҟны аиааира згаз аҳамҭақәа рнапаҿы ириҭеит.
Автоеиԥхныҩлара алахәыла Дмитри Ӷәазааи италиатәи аспортсмен Андреа Колаи World GT аетап актәи ақәгылараҿы аиааира ргеит Германиатәи атрасса Ниурбургринг аҿы.
Ӷәазаа италиатәи акоманда Target Racing азы дықәгылоит Lamborghini Huracan LP 620-2 Super Trofeo EVO №99 ала акласс Pro-Am аҿы.
Жәеиза шықәса зхыҵуа аҵаақәшьқьраҩы Захар Кьахьба актәи аҭыԥ ааникылеит, аҵаақәшьқьрааразы ақәыԥшцәа рыбжьара аҟазара актәи аҩаӡараз Шәача имҩаԥысуаз аицлабраҿ. Абри атәы аанацҳауеит аҿари аспорти русқәа рзы Аҳәынҭқарратә еилакы.
Захар Кьахьба жәеиза шықәса ихыҵуеит, ԥьшьышықәса ҵуеит Шәача аолимпиазы аҽазыҟаҵарақәа рцентр аҟны аҵаақәшьқьраара иҽазыҟаиҵоижьҭеи.
- Ашьапылампыл азы Аԥсны ачемпионат хацыркхеит нанҳәамза 31 рзы.


Аԥсны акоронавирус зыдбалаз хҩык ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит
© Sputnik / Алексей МайшевКарантинный центр в Коммунарке
© Sputnik / Алексей Майшев/
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 22770-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 18205-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 323-ҩык.
АҞӘА, нанҳәа 5 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 446-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 128-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы ҩымш рыла рыԥсҭазаара иалҵит хҩык: 76 шықәсеи, 80 шықәсеи зхыҵуаз аҳәсеи, иара убас 80 шықәсеи зхыҵуаз хаҵаки.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 176-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 42-ҩык, ибжьаратәуп - 68-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 41-ы, урҭ рахьтә 18-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 23-ҩык. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 40-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 13-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аԥсны ауааԥсыра даҽа 141-ы аҿкчымазара рыдбалоуп, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит
© Sputnik / Алексей СухоруковЛечение пациентов с Covid-19 в "красной зоне" больницы города Рассказово
© Sputnik / Алексей Сухоруков/
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 34793-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 28707 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 527-ҩык.
АҞӘА, абҵара 29 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 786-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 141-ы рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аҟәа иҟоу урыстәылатәи амобилтә госпиталь аҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа - 1952 шықәсеи 1954 шықәсеи рзы ииз ахацәа.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит 88 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 64-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 12-ҩык, ибжьаратәуп - 52-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 38-ҩык, урҭ рахьтә 15-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 26-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 19-ҩык, урҭ рахьтә хҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 13-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 73-ҩык апациентцәа, хәҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Аԥсны рыԥсҭазаара иалҵит акоронавирус злаз даҽа ԥшьҩык апациентцәа
23:05 26.11.2021 (ирҿыцуп: 23:28 26.11.2021)
© Sputnik / Валерий МельниковГоспиталь COVID-19 в ГКБ № 15 имени О. М. Филатова
© Sputnik / Валерий Мельников/
Аԥсны ачымазараҿкы зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рзеиԥш хыԥхьаӡара 34600-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәабзиара шьақәгылахьеит 28688-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 522-ҩык.
АҞӘА, абҵара 26 - Sputnik. COVID-19 азы атестқәа арҭеит 431-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 104-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит.
Уахыки-ҽнаки рыла Аԥсны рыԥсҭазаара иалҵит ԥшьҩык апациентцәа: Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы - 84 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыс, Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы - 65 шықәса зхыҵуаз ахаҵа, Урыстәылатәи арратә госпиталь аҿы - 1942, 1948 шықәсқәа рзы ииз ҩыџьа аҳәса.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 63-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 20-ҩык, ибжьаратәуп - 43-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 39-ҩык, урҭ рахьтә 13-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 24-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 18-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 10-ҩык ачымазцәа шьҭоуп. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 69-ҩык, хәҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы акоронавирус зыхьуаз ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит
23:27 29.12.2021 (ирҿыцуп: 10:02 30.12.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукМедицина
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аԥсны аепидемиа ҵысижьҭеи аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 37 784 - ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 30 168 - ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 557-ҩык.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 29– Sputnik. COVID-19 азы атестқәа арҭеит 402-а Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 94-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит, ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит 85 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 70 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 75-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 34-ҩык, ибжьаратәуп - 71-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 38-ҩык, урҭ рахьтә 20-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 12-ҩык, урҭ рахьтә фҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - ааҩык, урҭ рахьтә ҩыџьа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 18-ҩык ачымазцәа шьҭоуп.


Аԥсны
Ажәабжьқәа Sputnik Аԥсны аҟны
Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы акоронавирус злаз абырг иԥсҭазаара далҵит
© Sputnik / Томас ТхайцукМедицина
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 35407-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 28822-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 531-ҩык.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 3 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 341-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 105-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рзы Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы иԥсҭазаара иалҵит 1932 шықәса рзы ииз апациент.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 62-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп 24-ҩык, ибжьаратәуп - 38-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 39-ҩык, урҭ рахьтә 18-ҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 17-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 21-ы, урҭ рахьтә ҩыџьа иҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 11-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 65-ҩык апациентцәа, ааҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.


Урыстәыла ашьаусҭҵааратә еилакы Аахыҵ Уаԥстәыла аруаа рҭахаразы аусҭҵаара мҩаԥнагоит
© Sputnik / Михаил ВоскресенскийОбыски в здании Главного следственного управления СК РФ по Москве
© Sputnik / Михаил Воскресенский/
Аахыҵ Уаԥстәыла ҩыџьа урыстәылатәи аррамаҵзурауаа ҭахеит асыԥса алеираан, ҩыџьа ахәшәтәырҭа иҭоуп, даҽаӡәы иԥшаара иаҿуп.
АҞӘА, ԥхынҷкәын 22 – Sputnik. Урыстәыла ашьаусҭҵааратә еилакы Аахыҵ Уаԥстәыла аҭакԥхықәрадара иахҟьаны аруаа рҭахара аганахьала аусҭҵаара мҩаԥнагоит ҳәа аанацҳауеит СК РФ асаит.
22 Ԥхынҷкәын 2021, 13:54
Аҩашаҽны асыԥса иаҵахеит Аахыҵ Уаԥстәыла Роктәи атоннель аҿаԥхьа игылаз арратә казарма иҩназ урыстәылатәи аррамаҵзурауаа: ҩыџьа ҭахеит, ҩыџьа ахәшәтәырҭа иҭоуп, даҽаӡәы иԥшаара иаҿуп.
"Урыстәыла ашьаусҭҵааратә еилакы Цхинвал игылоу 528-тәи арратә ҟәша Аахыҵ Уаԥстәыла аҭакԥхықәрадара иахҟьаны аруаа рҭахара аганахьала аусҭҵаара мҩаԥнагоит", - аҳәоит адырраҭараҿы.
Асыԥса иаҵгоуп ԥшьҩык. Афицари аруаҩи ареанимациатә уснагӡатәқәа шырзымҩаԥыргозгьы, рыԥсҭазаара иалҵит. Даҽа ҩыџьа аахақәа рыманы, иҵааны ахәшәтәырҭа иҭоуп. Ргәабзиара ашәарҭара иҭагылам ҳәа ишьоуп.
Ахәбатәи аррамаҵзурауаҩ иԥшаара шцац ицоит ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.


АҞӘА, лаҵара 25 – Sputnik, Бадри Есиава. Ауадҳара иахьаҵанакуа иҿыбгаз адгьыл ахышәа-ҵышәа 300 метра ҭбаарала иҟоуп, аурыла – километраки бжаки, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит Риҵатәи амилаҭтә парк адиректор Адамыр Багаҭелиа.
Иара иҳәеит адгьыл макьанагьы ишыҳәазо, ахҟьаԥҟьақәа раԥыхра нап аркра шалымшо. Багаҭелиа игәаанагарала ашьхараҿы ақәоурақәа рҽыдмырцәгьар рашәарамза анҵәамҭазы аусурақәа ирылагар алшоит.
Риҵатәи амилаҭтә реликттә парк иаҵанакуа Ауадҳара аҩадахьы лаҵарамза 9 рыҽны иҟаз амшцәгьа иахҟьаны адгьыл ҿыбгеит.
Адгьылҳәазара ахьыҟалаз аҭыԥ, атуристтә маршрут аҿы иарбоу мҩоуп, уахь иахьазы анеира залшом.
Уи адагьы аӡымҭҟьар 300-400 метра амҽханакит, уи иахҟьаны амҩаду иазааигәаны ииасуаз аӡиас ацарҭа ааннакылеит, ҭыԥқәак рҟны аҳаракыра ԥшьметрак рҟынӡа инаӡоит. Убра иаӡәӡәо агәамсам, иаанаго анышә Риҵа иалалоит. Аӡиа иахьа ихәашьӡа иҟоуп. Аспециалистцәа излазгәарҭо ала, уи ахәашьра аԥхын зегьы инхар ҟалоит, иара убасгьы аӡы аԥхарра иацлар ҟалоит градуск, ҩ-градуск рҟынӡа, уи аԥсыӡқәа ирзымчҳар алшоит ҳәа.
Аԥсны Аекологиазы аҳәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы Савели Ҷыҭанаа иҳәеит аҟазауаа аҭагылазаашьа аҭҵааразы имҩаԥырго аусурақәа реихшьаала инақәыршәаны акт шьақәыргылахоит ҳәа. Аекологцәа рылкаақәа аԥыза-министр Александр Анқәаб идгалахоит.
Ҷыҭанаа иҳәеит аекологцәа адгьылҿыбгара ахҟьаԥҟьақәа раԥыхразы ажәалагалақәа шыҟарҵо, ишазгәарҭо ахыкәшамҩа аҟаҵара алыршара азҵаара иара убасгьы ахҭыс аиҭаҟалара алшареи алымшареи рзы азыԥхьагәаҭақәа шыҟарҵо.
Аԥсны Аекологиазы аҳәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы Савели Ҷыҭанаа арадио Sputnik аефир аҟны Ауадҳара аҭыԥ змоу ахҭыс аекологиатә рыцҳара иазааигәоуп ҳәа ахиҳәааит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


1989 шықәса, хәажәкыра 18 рзы Аԥсны имҩаԥысит иҭоурыхтәу Лыхнытәи аизара, 30 нызқьҩык ауааԥсыра рыхьӡала аизара иаднакылеит Аԥсны ахьыԥшымреи Аидгылатә республика астатус архынҳәреи ирызкыз ааԥхьара.
Саид Барганџьиа
Аԥсны ахьыԥшымра азхаҵара иаԥхьанеиуаз ахҭыс хадақәа ируаку Лыхнытәи аизара наунагӡа ҳтәыла аҭоурых аҿы иаанхоит ахақәиҭреи аҭынч ԥсҭазаареи еснагь хықәкыс измаз ҳажәлар аӡәыкны реидгылара иаҿырԥшны. Аҵак ду змаз ари аизара мҩаԥысит 1989 шықәсазы.
Гәаҟрала ирҳау Аԥсны ахьыԥшымра
2008 шықәса нанҳәамза 26 рзы Урыстәыла аганахьала Аԥсны иаиуз ахьыԥшымра азхаҵара – шәышықәсалатәи амилаҭтә-хақәиҭратә қәԥара иалҵшәоуп. Аԥсны ари азхаҵара аиуаанӡа изнысыз аҭоурыхтә мҩа акырӡа ихьанҭан.
1921 шықәсанӡа Аԥсны аҵакырадгьыл Қырҭтәыла иампыҵахаланы иҟан уҳәар ауеит. 1921 шықәса, март 4 рзы Аԥсны асовет мчра шьақәгылеит. Абольшевикцәа рааира ажәлар ирыдыркылеит ақырҭуа оккупантцәа рҟынтә ахақәиҭра аҳасабала. Убасҟан ирылаҳәан Асвет Социалисттә Республика Аԥсны шаԥҵоу, хаз игоу республиканы Асовет Еидгыла ишалоу, еиқәшаҳаҭра шьаҭала Кырттәылатәи ССР иахәҭакны, анаҩс ЗСФСР (Нхыҵкавказтәи асоциалисттә федеративтә совет республика – аред.) иахәҭакынгьы. Аха жәашықәса ааҵуаны аҭагылазаашьа ҩаԥхьа аҽаԥсахит.
1931 шықәса, жәабран 19 рзы Аԥсны мчыла Қырҭтәылатәи ССР иадҵан, автономтә республика астатус аманы. Ари аӡбара ҳтәыла аҭоурых аҿы илахьеиқәҵагоу даҽа даҟьак аанартит: уи амшала ҳажәлар изныкымкәа аҟазаареи аҟамзаареи ирыбжьагылахьан. Қырҭтәыла амчра бӷаԥҵәаган аԥсуаа рзы, ашьагәыҭ жәлар рыԥсадгьыл аҿы изымӷьацо иҟалеит: аԥсуа школқәа адыркуан, аԥсуа бызшәала ацәажәара азин рымырхит, атопонимика зегь ԥсахын. Даҽакала иуҳәозар, аԥсҭазаара аганқәа зегь рҟны аԥсуаа рзинқәа рҿаҟәон.
Жәашықәсала Аԥсны иахаԥаны иҟаз ақырҭуатәра аполитика иахҟьаны атәылаҿы иҿиеит амилаҭтә-хақәиҭратә қәԥара. Аԥсны автономиа ҳасабла Қырҭтәыла ианадҵаз аахыс аԥсуаа иахьынӡарылшоз аҭоурыхтә иашара ашьақәыргылара иазықәԥон.
Лыхнытәи аизара азыҟаҵара
1988 шықәса, ԥхынҷкәын 3 рзы Аԥснытәи аҳәынҭқарратә филармониа ахыбраҿы имҩаԥысит Аԥсны жәлар рфорум «Аидгылара» ҳәа аҭоурых иадыруа ауаажәларра-политикатә ҵысра ҿыц актәи Ашьаҭакратә еизара. Афорум еиднакылеит Аԥсны ззинқәа рҿаҟәоз ауааԥсыра зегьы рзы аиашара иазықәԥоз агәыԥқәа, абасала амилаҭтә-хақәиҭратә қәԥара аҩаӡарагьы ҳаранакит. Ари аус ду ахыҵхырҭаҿы игылан аԥсуа уаажәларратә, аполитикатә усзуҩцәа, аинтеллигенциа ахаҭарнакцәа, афорум ахантәаҩыс далхын Аԥсны жәлар рышәҟәыҩҩы Алықьса Гогәуа.
«Аидгылара» иалшеит аамҭа кьаҿк иалагӡаны ажәлар реидкылара, Аԥсны иқәынхо егьырҭ амилаҭқәа рхаҭарнакцәагьы уахь иналаҵаны. Ажәлар рыгәрагара убас идуун, зықьҩыла ауааԥсыра злахәхаша аизара ду амҩаԥгаразы агәыӷра ҟалартә еиԥш. Абас ажәлар реидкыларазы аус рацәаӡаны иутәын –иҿиаз апроблема ду аӡбара шаҭаху, ҳәарада, зегьы ишеилыркаауазгьы.
Афорум анаԥҵахоз аамҭазы ақырҭуа импертә амбициақәа ухаҿы иузаамго ақәцә акьаткьатра аҿынӡа иҩеихьан. Қырҭтәылантә Аԥсныҟа ҵҩа змаӡам акадрқәа аарышьҭуан. Аԥсуаа рҭоурых ԥхашьарак ҟамҵакәа афальсификациа азыруан. Абарҭқәа зегьы Лыхнытәи аизара аиҿкаарахь икылнагеит, иара мҩаԥысит мызқәак рышьҭахь, ахыԥша дуӡӡагьы аиуит Асовет-тәыла аҵакыра ахьынӡанаӡааӡоз зехьынџьара.
Аҭоурыхтә қәгылара
1989 шықәса, хәажәкыра 18 рзы Аԥсны агәеисырҭа, аҭоурых ду змоу аԥсуа қыҭа Лыхны (Лыхнашҭаҿ акәын ҭоурыхла аԥсуа жәлар рлахьынҵа ахьырыӡбоз – аред.) ашҭаҿы имҩаԥысит афорум «Аидгылара» еиҿнакааз, азинмчра змаз амитинг. Амитинг еизнагеит 30 нызқьҩык ажәлар.
Амитинг алахәцәа Асовет Еидгыла ахада Михаил Горбачиов иахь ааԥхьара ҟарҵеит Аԥсны Асовет Еидгыла иалоу ареспублика астатус азыргьежьхарц, 1921 – 1931 шықәсқәа раан ишыҟаз еиԥш, иара убас аамҭала Москвантә «иҷыдоу анапхгараҭара» аԥызарц. Лыхнытәи ааԥхьараҿы иазгәаҭан Аԥсны жәлар уаҳа ишрылымшо Қырҭтәыла аиҳабыра ргьангьашрақәа рычҳара.
Ааԥхьара атекст даԥхьон усҟан иқәыԥшыз, аха ажәлар зыхьӡ рылаҩхьаз апоет, ажурналист Владимир Занҭариа (иахьа Аԥсны ахада иабжьагаҩс дыҟоуп – аред.).
Уи аҭоурыхтә хҭыс дазааҭгыло иахьа абас еиԥш ахәшьара аиҭоит иара: «Ихәарҽхахьаз асовет система ҳаҿагылеит, махәҭарацәала еимҿаԥшьу аҳәынҭқарратә еиҿкаашьа «закәанызтәыз». Апартиа иалаз аԥсуа лидерцәа ирдыруан, ари ааԥхьара анапаҵаҩра шранармыжьуаз, аха ибзианы еилыркаауан уаҳа даҽа ԥсыхәак шыҟамыз, ахьыԥшымреи ахҳәаақәцаразы азини ҳмырзықәԥакәа баша ҳамҭас аӡәгьы ишҳаимҭоз».
Занҭариа иазгәеиҭоит, усҟан қарҭтәи аемиссарцәа ирылшоз зегьы шыҟарҵаз аизара аԥырҟәҟәааразы, аха «ажәлар убасҟак рычҳара хыҵхьан, урҭ раанкылашьак ыҟаӡамызт».
Ааԥхьара аизараҿы даԥхьаанӡа Занҭариа акырынтә уи арепетициа мҩаԥигеит – абжьы, аинтонациа уҳәа ажәацыԥхьаӡа ажәлар зегьы рлымҳа иаҳарц, ааԥхьара аҵакы доусы ргәаҵанӡа инеирц.
«Лыхнытәи ааԥхьара атекст иаԥхьаша сара шсакәхо рыӡбеит Жәлар рфорум «Аидгылара» апрезидиум аҟны. Сара уи ансаҳа, аизара ҽнак шагыз ауп. Аԥхьа сгәы аахыҭ-хыҭит, аха нас атекст сҽагәыласхалеит, иаҳәоз аҵакы азнагаразы ииашаны аԥхьашьа аус адызуло салагеит. Исыхәеит ҳәа сгәы иаанагоит хәышықәса Аԥсуа радио аҟны дикторс аус ахьызуаз, убри аҟынтә аматериал уаҩы еиликаартә азнагараҿы ԥышәа хәыҷык сыман. Лыхныҟа амҩа ҳшықәыз афорум аҟынтәи сҩызцәа сыҳәеит ааԥхьара саԥхьарц, иалкаатәыз ҭыԥқәагьы имырхьаакәа исдырбеит. Аизара иалахәыз ажәлар ишрыдыркылаз ала, ааԥхьара ицәгьамкәа абжьы геит. Абжьыҭирахь ианықәдыргыла, зегьы еицҿакны ирыдыркылеит», – ҳәа игәалаиршәоит Владимир Занҭариа.
Зегь раԥхьа абри ааԥхьара знапы аҵазҩыз апартиа аԥснытәи аобком актәи амаӡаныҟәгаҩ, Асовет Еидгыла Иреиҳаӡоу Ахеилак адепутат, Абхазобком абиуро алахәыла Борис Адлеиба иоуп. Иара инаҩс убасҵәҟьа ҟарҵеит аизара иалахәыз 30 нызқьҩык Аԥсны ауааԥсырагьы.
Лыхнытәи ааԥхьара атекст шеибгоу икьыԥхьын хәажәкыра 24 рзы агазеҭқәа «Аԥсны ҟаԥшь», «Советская Абхазия» рдаҟьақәа рҿы. Агазеҭ иананыла аамышьҭахь, Аԥсны ауааԥсыра рнапынҵақәа ақьаад ианҵаны иаарышьҭуа иалагеит аизара аиҿкааҩцәа рахь. Аофициалтә хыҵхырҭақәа шьоукы рҟны ишарбоу ала, иааидкыланы Лыхнытәи ааԥхьара знапы аҵазҩыз рхыԥхьаӡара 40 нызқьҩык рҟынӡа инаӡоит.
Лыхнытәи аизара адокументқәа Москваҟа иргеит Аԥсны иналукааша ауаажәларра-политикатә усзуҩцәа, аполитикцәа, аҭоурыхҭҵааҩцәа: Игор Марыхәба, Геннадии Аламиа, Вадим, Ԥлиа, Николаи Џьонуа, Сергеи Шамба.
Ажәлар рыбжьы
Уи аамҭазы аԥсуааи ақырҭқәеи реизыҟазаашьақәа еиҳа-еиҳа ицәгьахон. Аполитикатә еибарххара зегьы ирныԥшуан: ашколқәа, аҳәынҭқарратә усбарҭақәа. 1989 шықәса рашәарамза 1 азы Асовет Еидгыла жәлар рдепутатцәа Актәи реизара ду аҿы дықәгылеит жәлар рдепутатс иалхыз Владислав Арӡынба, уи усҟантәи аамҭазы Аԥсны аполитикатә аренаҿы деицырдыруа дҟалахьан.
«1931 шықәсазы Аԥсны Қырҭтәылатәи ССР иалаҵан автономтә республика аҳасабала. Абасала, ареспубликақәа зегьы рҟынтә Аԥсны заҵәык акәхеит Сталин игәаԥхарала зполитикатә статус еиҵатәхаз, егьырҭ ртәқәа анышьҭыҵуаз аамҭазы», – иҳәеит Арӡынба, мчыла имҩаԥгаз ари ашьаҿа ахәшьара аҭауа.
Адепутат иазгәеиҭеит иара убас аԥсуа жәлар рҭоурых аҿы 1937-1953 шықәсқәа – ишьаарҵәыраз аамҭаны ишыҟаз, ажәлар рышьҭамҭа ыҟамкәа адунеи раныхра гәҭакыс ишыҟаз.
«Иаахтны иуҳәозар, аԥсуа жәлар рганахьала ашовинисттә политика ҳәа ззуҳәаша мҩаԥыргон», – ҳәа аҳәамҭа ҟаиҵеит Владислав Арӡынба, 1931 шықәса раахыс ақырҭқәа аԥсуа жәлар ршьам дгьыл аҿы ирыхҭыргоз ахлымӡаахрақәа зегьы акакала еиқәыԥхьаӡо данаалга ашьҭахь.
Рыцҳарас иҟалаз, Лыхнытәи ааԥхьарагьы, Арӡынба иқәгыларагьы усҟан изыхәҭаз ирмаҳаит. Убасҟан, 1931 шықәсазы еиҵаҵаз арҭҟәацга зегь акоуп «аус ауит»: Аԥсны иҟалаз Аџьынџьтәылатә еибашьра амцашыра иалаӡит зықьҩыла аҵеицәа. абасала, 62 шықәса раамышьҭахь, 1993 шықәсазы аибашьраҿы аиааира ганы, аԥсуаа иреиӷьқәаз рҵеицәа рыԥсы ахҭынҵаны ақырҭуа дахырцеит, рџьынџь дгьыл еиқәдырхеит, ахақәиҭра ааргеит.
Лыхнытәи ааԥхьара абри ашьакаҭәара шзаԥнамырҟәҟәаазгьы, Аԥсны аҭоурых аҿы уи аҵак ду амоуп, ажәлар реидгылара, ракзаара зегьы иреиҳау мчны ишыҟоу аазырԥшыз хҭысуп. Убасҟан ажәлар ззықәԥоз, шәҩыла аибашьцәа рхы зқәырҵаз ахықәкы иахьазы инагӡоуп: аԥсуа дгьыл аҿы ҭынчроуп – ҳабацәа ргәымшәарала ирҳау аҭынчра.


АҞӘА, хәажәкыра 28 - Sputnik. Британиатәи апарламент Brexit арыцхә ҿыц азы рыбжьы рҭиит, атәыла мшаԥы 12 рзтәи аиқәшаҳаҭра ада Евроеидгыла ишалымҵуа азгәаҭаны.
РИА Новости адыррақәа рыла апарламентари Brexit иаҵанакуа авариантқәа рааба рҟынтәи акгьы рыдрымкылеит.
Авариант – Британиа аҳазалхратә еидгыла иалахәны аҟазааразтәи Brexit азы рыбжьы рҭиит 264-ҩык апарламентарицәа. Уи иаҿагылеит – 272-ҩык. Ари авариант еиҳа изыдгыло ҳәа иԥхьаӡаны ашәахьаҽны имҩаԥысраны иҟоу аиҭабжьыҭираан еиҭахәаԥшыр алшоти.
Британиа аԥхьанатә Евроеидгыла иалҵраны иҟан хәажәкыра 29 рзы, аха атәыла аԥыза-министр Тереза Меи Евроеидгылахь аҳәара ҟалҵеит алҵра аҿҳәара инахарц.
Иҟоу аиқәшаҳаҭрақәа рыла Британиа Евроеидгыла иалҵыр алшоит ма лаҵарамза 22 рзы–Меи ирыдыргалаз аиқәшаҳаҭра хәажәкыра 29 асааҭ 23.00 рзынӡа ирыдыркылар, ма мшаԥымза 12 рзы – абри аамҭанӡа аҽа еиқәшаҳаҭрак рыдымкылақәа иахьазы иҟоу аиқәшаҳаҭра рыдрымкылар.


АҞӘА, рашәарамза 8 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Камерунтәи ашьапылампыл абзиабаҩ Асан Бен Sputnik иазеиҭеиҳәеит Европа ачемпионат аҟны Аԥснытәи акоманда дшадгыло.
"Иахьа ауаа реиҳараҩык атәыла дуқәа бзиа ирбоит. Сара сакәзар, исҭахуп Аԥсны адгылара асҭар, еиуеиԥшым аҳәынҭқаррақәа иара азхаҵара иазхьасырԥшырц", — иҳәеит иара.
Иара иажәақәа рыла Аԥсны аӡбахә маҷымкәа иаҳахьеит, ареспублика иазкны имаҷымкәа акинофильмқәа дрыхәаԥшхьеит.
"Сара ирацәаны Аԥсны иазкны афильмқәа срыхәаԥшхьеит. Шәтәыла асеиԥш иҟоу ауснагӡатәқәа ԥхьаҟагьы ирылахәхалар, шәазхаҵарагьы еиҳа имариахоит. Аԥсны аӡӷабцәа акыр иԥшӡоуп рҳәоит. Сгәаҳәарақәа иреиуоуп уахь анеира", — иҳәоит иара.
Ашьапылампыл азы ConIFA аверсиала ачемпионат иалагеит рашәарамза 4 рзы, ихыркәшахоит рашәарамза 10 рзы финалтә хәмаррала. Аԥсны еизгоу акоманда аҵәҭаԥсарала агәыԥ "А" аҟны ихәмаруеит. Аԥснытәи акоманда ачемпионат аԥшәмацәа, Аҩадатәи Кипр ахәмарцәа ирыцықәгылоит.
Абри агәыԥ ахь иақәшәеит Аахыҵ Уаԥстәылеи Карпаталиеи ркомандақәагьы. Атурнир иалахәуп аа-командак. Агәыԥ "В" ахь иаҵанакит: Паданиа, Секеитәи атәылаҿацә, Ницца, адгьылбжьахақәа Мен ркомандақәа. Ашьапылампыл азы ConIFA аверсиала ачемпионат иалагеит рашәарамза 4 рзы, ихыркәшахоит рашәарамза 10 рзы финалтә хәмаррала.


Акоронавирус злаз ҩыџьа ачымазцәа рыԥсҭазаара иалҵит Аҟәатәи ахәшәтәырҭаҿы
© Sputnik / Томас ТхайцукВременный госпиталь для больных коронавирусом в Сухуме
© Sputnik / Томас Тхайцук/
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 53122-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 48911-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 672-ҩык.
АҞӘА, хәажәкыра 19 - Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыла Аԥсны ауааԥсыра COVID -19 азы атестқәа арҭеит 99-ҩык, урҭ рахьтә 35-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа ачымазцәа: 85 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси 64 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи.
Ари аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 22-а, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп 14-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 17-ҩык, урҭ рахьтә 10-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит жәҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 8-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы хәҩык ачымазцәа шьҭоуп.


Нанҳәа 13 рзы ииубилеи азгәеиҭоит АААК Иреиҳаӡоу ахеилак ахантәаҩы, аҵарауаҩ, амеценат, ауаажәларратә усзуҩы, зхықәки зымчхареи зыжәлар реиҭеира иазызкыз – Мусса Егзакь. Акрызҵазкуа ари амш инадҳәаланы, АААК аинфопортал иазнархиеит аиубилиар изку аочерк.
Гьаргь Чкала
Егзакь зынӡа дыҷкәына хәыҷын, иаҳәшьеиҳабы узакәхарц иуҭахда ҳәа даниазҵаа, абас ала аҭак аныҟаиҵоз: «Аԥара рацәа сырҳалоит, ауаа рацәа срыцхрааларц азы». Иахьа иара хьӡи-ԥшеи змоу ҵарауаҩуп, бизнесменуп, хазы игоу ауаа рыцхыраараҿы даанымгылакәа, жәлары зегьы дрыцхраауеит.
Умч агәрагара
Мусса Егзакь иаԥшьгарала еиҿкааз аконкурс «Ашықәс ашәа – Абаза» 2007 шықәсазы раԥхьаӡа акәны ианымҩаԥыс, аӡәырҩы зныктәи акциоуп ҳәа рыԥхьаӡеит. Аха аконкурс адырҩашықәсангьы имҩаԥысит, убас егьырҭ иааиуаз ашықәсқәа рзгьы иацҵан. Ари аконкурс ауааԥсыра бзиа ирбаз, итрадициатәхаз, абазақәа ркультуратә ԥсҭазаара иузаҟәымҭхо акакәны иҟалеит.
Убас ала Егзакь напы аиркит зымҽхак ҭбаау, абаза бызшәеи акультуреи реиқәырхареи рырҿиареи иазынархоу имеценаттә усура.
Мусса Ҳабал-иԥа ихаҭа афестиваль «Ашықәс ашәа» иазиҳәоит абаза поетцәеи амузикаԥҵаҩцәеи рырҿиара аимпульс ӷәӷәа азҭо усмҩаԥгатәуп ҳәа.
«Ибеиоу ашәатә фонд аҵак ду амоуп абызшәа аиқәырхараҿы, – ҳәа игәы иаанагоит иара. – Ауаа рыҩнқәеи, рмашьынақәеи рҟны, ма иара ус иахьааидтәало иззыӡырыҩуа ашәақәа рацәаны иҳаур, абаза бызшәа зехьынџьара иуаҳауа иҟалоит. Ашәа ҿыцқәа ракәзар, урҭ ҳмузикатә культура еиҳагьы еиздырҳауеит, идырбеиоит. Ари афестиваль – арҿиаразы иӷәӷәоу импульсуп, избан акәзар иара алахәхаразы иаԥҵалатәуп ажәеинраалақәа, амузикатә композициа ҿыцқәа, мамзаргьы иԥшаатәуп ауаа рацәа ирмаҳац ажәытә ашәақәа».
2000-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭазы абаза культура арҿиаразы даҽа шьаҿакны иҟалеит иавтономтәу икоммерциатәым аиҿкаара «Аԥсуа-абаза жәлар рыҿиара ацхырааразы Жәларбжьаратәи аидгыла «Алашара» аԥҵара. Уи аусураҟны ихадоу акы акәны иҟоуп акультуратә-рккаратә хырхарҭа.
Аиҿкаара аԥҵан 2011 шықәса, жәабран 25 рзы, Санкт-Петербург. Убри ашықәс азы, «Алашара» ахылаԥшрала иҭыҵуеит – абазақәа ркультуреи рҭоурыхи иазку, «Абаза тәылаҟны» ҳәа хьӡыс измоу ашәҟәи (авторцәа – М. Егзакь, Н. Емелианова), ашәуааи аԥсуааи рҭоурых зныԥшуа архивтә документқәа знылаз – «Кавказ Ду аҩ-ганк рыла» ҳәа захьӡу ҩ-томкны еиқәыршәоу аусумҭеи. Иара убас, убри аамҭазоуп ианаԥҵаз аинтернет-саит «Абазатәыла» (alashara.org), абазақәеи аԥсуааи ркультуратә ԥсҭазаареи, аиашьаратә жәларқәа иналукааша рхаҭарнакцәеи ирызку аинформациатә ресурс. Уи анаҩсгьы имҩаԥысуан аспорт адгылара азҭоз аусмҩаԥгатәқәа, Аԥсны иаатуа иалагеит аиқәԥаратә школқәеи, еиуеиԥшым асекциақәеи.
2013 шықәсазы Мусса Егзакь иӡбоит, иуаажәларратә усура Ҟарачы-Черқьессиаҟа, ашәуаа рыԥсадагьыл ахь аиагара. Черқьесск ақалақь аҿы иаԥиҵоит «Алашара» иалкаау аҟәша, ауаа еизигоит, урҭ дҵасгьы ириҭоит – абазақәа ахьынхо-иахьынҵуа ирыгу-ирыбзоу аилкаареи, абаза жәлар рыҿиаразы акомплекстә программа аԥҵареи, уи анагӡареи напы аркра.
Усҟан еиԥш иахьагьы Мусса Ҳабал-иԥа иглобалтәу хықәкны имоуп – ашәуа қыҭақәеи, уа инхо ауааԥсыреи рыԥсҭазаара аиӷьтәра. Иара агәра ганы дыҟоуп: азҵаарақәа жәпакы ауааԥсыра рхаҭақәагьы ирзыӡбоит, уи азы агәазыҳәара рымазар, рхы агәра ргозар.
«Аҽы акәӡам аус злоу, аӷәра зку иоуп»
Мусса диит 1964 шықәсазы, ақыҭа Гәымлоуқыҭ. Ҳабал Егзакьи Фатимаҭ Цәзыкьа-Егзакьи рҭаацәараҿы иара аҩбатәи хәыҷын, зынӡа аҭаацәараҿы иит ԥшьҩык ахшаара.
Мусса Ҳабал-иԥа ихәыҷра шықәсқәа ажәа ҟәандала дрыхцәажәоит.
«Сан лылагьы, саб илагьы исыман андуцәеи абдуцәеи. Урҭ иаҳзеиҭарҳәоз алакәқәеи, ажәытә ҳәамҭақәеи рыла иҳазҳаит. Зегьы иреиӷьу ауаҩытәыҩсатә ҟазшьақәа ҳаларааӡон», – иҳәоит иара.
Мусса хәыҷы ихаҭара ашьақәгылараҿы иҷыдоу ароль наигӡеит иаб ила иабду Газиз. Уи уаҩы наӡааӡак, даара еинааланы иҟаз, акрыздыруаз, уамашәа иубаратәы згәы разыз иакәын – аҷкәын хәыҷы изы ҿырԥштәыс, идеалс дыҟан.
«Сабду 97 шықәса ниҵит, иқәра убас ишыҟазгьы аҭәа ирхуан», – иабду дигәалашәацыԥхьаӡа, Мусса Ҳабал-иԥа иблақәа агәыблыреи агәеизҳареи рхубаалоит.
Еиҳаракгьы игәалашәараҿы инхеит хҭыск: иабду ауасақәа иманы аҳәырҭаҿы дшыҟаз, ргәылак идунеи иԥсахит. Усҟан иқәыԥшыз Мусса дрышьҭуеит иҟалаз арыцҳара атәы иабду иеиҳәарцаз.
«Исырҭаз аҽы ергьҳәа амҩа ианын – ахы ларҟәны, алымҳақәа хьдышьшьыла. Убас ала цәгьаԥсышьа баны аҳәырҭаҿы снеин, сабду иҟалаз атәы иасҳәеит. Иара дхынҳәаанӡа ауасақәа сырхылаԥшларц азы адҵа насыҭаны, ахьышәтҳәа дҽыжәлеит. Уамашәа иубаша, аҽы иаразнак аԥсы ааҭалеит – ахы ҩышьҭнаԥаан, сабду дышьҭхысаа ақыҭахь дагеит. Убасҟан сара еилыскааит: аҽы акәӡам, уи аӷәра зку иоуп аус злоу».
Агәарабжьаратә спорти апрофессионалтә спорти
Зыӡбахә ҳамоу аамҭақәа рзы Гәымлоуқыҭ аспорттә школқәеи асекциақәеи ыҟамызт. Абаҩрҵәыра аурок аҟны ахәыҷқәа еиҳарак ампыл акәын изысуаз. Аха ус шакәызгьы, гәарацыԥхьаӡа аԥырҟьақәа гылан, насгьы шамахамзар аҷкәын хәыҷқәа зегьы уи аҟны рҽышьҭыхны изеихаҵәиуан, амала «амра» захьӡыс аихагьежьра аҟаҵара зылшоз – «абаҩхатәра ду злоу» ҳәа иԥхьаӡан.
Аҷкәынцәа зегьы иџых-џыхӡа, амч рыланы ирызҳауан. Ҟарачмаҷтәи араион аҟны имҩаԥысуаз ашколтә еицлабрақәа рҟны Гәымлоуқыҭтәи ахәыҷқәа лассы-лассы еиуеиԥшым аспортхкқәа рҿы актәи аҭыԥқәа ааныркылон.
Амҭак ашьҭахь ақыҭаҿы дцәырҵуеит абоксиор: Мусса хәыҷы уи дахьцалак дишьҭан, иҽазыҟиҵо далагеит, «иҽиларԥсны дикит» уҳәр ҟалоит.
Ленсовет ахьӡ зхыз Ленинградтәи атехнологиатә институт данҭалагьы, Мусса абокс азы иҽазыҟиҵон, аха нас диасуеит зхы иақәиҭу аиқәԥарахь. Хымз рышьҭахь Ленинград иреиҳаӡоу аҵариурҭақәа рыбжьара аиқәԥара дачемпионхоит. Арԥыс испорттә қәҿиарақәа уи алагьы инымҵәаӡеит: иаԥхьаҟа изыԥшын аидгылазегьтәи аҩаӡара змоу аицлабрақәа рҟны аиааирақәа, урҭ аиааирақәа рыбзоурала аспорт азҟаза ҳәагьы дҟалоит.
Ҳәарада, аспорттә ҽазыҟаҵарақәа арԥыс иҟазшьа ианыԥшуеит, еиҳа ддырӷәӷәоит, игәамч еиздырҳауеит, ихықәкқәа рынагӡашьа идырҵоит. Убри азыҳәан, згәабзиара ҳараку ажәлар рыҿиара аус аҟны аспорти абаҩрҵәыреи инарыгӡо ароль бзианы еилызкаауа Мусса Ҳабал-иԥа инаигӡо ауаажәларратәи, мамзаргьы амеценаттәи аусқәа рҟны уи ахырхарҭа иҷыдоу аҭыԥ ааннакылоит. Мусса Егзакь ихаҭагьы шьыжьтәи абаҩрҵәырала имш дналагоит, анаҩс уи иашьҭанеиуеит шьыбжьонтәи абаҩрҵәыра.
Аспециалист қәыԥш иҟнытә абизнесмен нага иҟынӡа
1987 шықәса, жәабранмзазы Мусса Егзакь инапаҿы иоуеит анџьныр-ахимик-атехнолог идиплом. Мызқәак рышьҭахь, мшаԥымзаазы аусура далагоит Ленинградтәи ахимиа-лабораториатә разагақәеи ахархәагақәеи рзауад аҟны, амеханизациа зызуу аҵхырҭа ацех аиҳабы ихаҭыԥуаҩс. 1988 шықәса, жәабранмзазы азауад атехнолог хада ихаҭыԥуаҩс дҟарҵоит. 1989 шықәса, абҵарамзаазы, Мусса Егзакь дҭалоит асаркьеи аситаллқәеи (аситаллқәа – иҷыдоу атехнологиа ахархәарала илгоу асаркьакристаллтә маҭәахәқәа – аред.) рхимиатә технологиа акафедрахь иаҵанакуа аспирантура, уи дагьалгоит 1992 шықәсазы. Анаҩс аусура далагоит Санкт-Петербург иҟаз Иарку Акционертә Еилазаара «Техноинтеллект» аҟны адиректор хада ихаҭыԥуаҩс. Уаҟа аус иуан 1998 шықәса, жәабранмзанӡа.
1998 шықәсазы Мусса Егзакь иаԥиҵоит еиҭамҵуа амал ахь иаҵанакуа апроектқәа аус рыдызуло аиҿкаара – Иаарту Акционертә Еилазаара «Соломон».
2006 шықәсазы, Санкт-Петербург, Енгельс ипроспект аҟны аилазаара иаанартуеит ахәаахәҭратә-агәырҿыхаратә комплекс «Гранд Канион». 2010 шықәсазы иаанартуеит ахәыҷтәы центр «Дивныи город», уи аҩнуҵҟа аус ауеит убасгьы ахәыҷтәы театр «Плоды Просвешьениа». Иахьазы аилазаара напхгара азнауеит ҩышә нызқь метра ԥшьыркца рҟынӡа зҵакыра наӡо еиҭамҵуа акоммерциатә мал. 2016 шықәсазы Ажәабатәи жәларбжьаратәи еиҭамҵуа амал иазку аинвестициатә форум «Proestate-2016» аиубилеитә премиа аҟны, аноминациа – «Еиҭамҵуа ахәаахәҭратә мал» анашьан апроект «Гранд Канион».
Аилазаара еснагь адгылара рынаҭоит еиуеиԥшым асоциалтә проектқәа, ирыцхраауеит агәыҳалалратә фондқәа, ахәыҷтәы ҵаратә усбарҭақәа, аҟазара аусзуҩцәа, аспортсменцәа, адинхаҵаратә еиҿкаарақәа.
Иус хада инаваргыланы Мусса Егзакь иҭҵаарадырратә ԥшаарақәагьы реизырҳара даҿын: адиссертациа ихьчеит, атехникатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор ҳәа ахьӡ ихҵоуп.
Иԥсҭазаара зызку
Мусса Егзакь ӷәӷәала ишьапы данықәгыл, иҽазикуеит даныхәыҷыз аахыс реиҳа ихаданы иҿаԥхьа иқәиргылаз ахықәкы – ижәлар реиқәырхара. Усҟан даныхәыҷыз, иаҳәшьеиҳбы лызҵаара аҭак ҟаҵо, Мусса абас мҽхакыҭбаала дымхәыцуазар ҟаларын. Аха ижәлар гәакьа реиҭеира дацхраарц агәазыҳәара еснагь ицын.
«Сыжәлар реиқәырхара азҵаара есымша сгәы иҵхон. Аамҭа цацыԥхьаӡа урҭ ахәыцрақәа еиҳагьы иӷәӷәахон… избон, исныруан ҳатрадициақәеи, ҳбызшәеи, ҳкультуреи аӡра ишаҿу, – иҳәоит Мусса Ҳабал-иԥа. – Санстудентызгьы, ақалақь ду аҟны аҵара анысҵоз, исызгәакьоу, смилаҭ иатәу шысзымхо сныруан… иаҳҳәап, смилаҭ рашәақәа зну кассетақәак рзыӡырҩразы алшара сымазтгьы, сыԥсадгьыл усҟак сацәыхарамшәа схы збалар ҟаларын. Аха усҟан ус еиԥш акгьы ыҟамызт».
Мусса Ҳабал-иԥа игәалашәоит, хәыҷы-хәыҷыла иара дзызкыҵәҟьоу аилкаара шизааиуаз: ижәлар рмилаҭтә хаҿра аиқәырхаразы илшо зегьы аҟаҵара, «ҳхәыҷқәеи, ҳмоҭацәеи рыдагьы, ԥхьаҟатәи абиԥарақәагьы ирзыԥшу аԥсҭазаара гәрахаҵарала иазнеиразы», рхылҵшьҭра рдыруазарц, уи еиҷаҳаларц азы.
«Ҳәарада, сыжәлар рхаҭарнакык иаҳасабала исҭахуп, ҵарадыррала, доуҳатә ԥшӡарала сџьынџьуаа зегьы инарылукаауа иҟазарц, рыжәлар хәыҷи, ртәылеи азы акрызҵазкуа азҵаарақәа рыӡбаразы алшара роурц. Исывагылоу аицеиҿкааҩцәеи сареи иазҳархиеит аетнос аиқәырхареи, арҿиареи иазынархоу жәашықәса иазыӡбоу апрограмма. Сара еилыскааит: убри апроект насыгӡаанӡа, ҭынч сзынхараны сыҟаӡам», – иҳәоит Егзакь.
Иреиҳаӡоу амал – ауаҩ иоуп
Мусса Егзакь ирҳауа ахарџь ахәҭа ду – Ҟарачы-Черқьессиа абаза қыҭақәа рыԥсҭазаара аиӷьтәра иазоуижьуеит. Аха уи аамҭазгьы инаҵшьны иазгәеиҭоит: даара акраҵанкуеит ауаа рхаҭақәагьы рыԥсҭазаара аԥсахра ианашьҭоу.
«Ауаа реиланхарҭақәа рҟны иаԥаҳҵеит ауаажәларратә хеилакқәа. Раԥхьатәи ауаажәларратә хеилак аартын сқыҭа гәакьа Гәымлоуқыҭ, анаҩс – Ҟарачы-Черқьессиа егьырҭ ақыҭақәа рҿгьы. Ақыҭақәа реиҳабырақәеи ҳареи ҳамчқәа еилаҵаны, ақыҭақәа рырҿиаразы аплан ашьақәыргылара напы аҳаркит. Убас, шьаҿа-шьаҿала ари апроцесс ахь ауаа адыԥхьало, ҳаидгыланы, ҳаицтәылауаа рнапала рыԥсҭазаара еиӷьыртәырц азы алшарақәа аԥаҳҵон. Ауаа аҵыхәтәантәи алҵшәа зеиԥшрахо дара рнапаҿы мацара ишыҟоу анеилыркаауа, ахықәкы анынаӡо аамҭазы, рдунеихәаԥшышьагьы аҽаԥсахуеит. Ҳастратегиаҟны убри ихадоу акы акәны иҟоуп», – иҳәоит Мусса Ҳабал-иԥа, инацҵангьы иазгәеиҭоит: «Сгәаанагарала, ишырҳәо еиԥш «ахаҳәқәа реизгара» аамҭа ааит. Ԥхьаҟатәи ҳабиԥарақәа ҳрызхәыцноуп апланҟаҵара напаркра шахәҭоу. Ауаҩы ихадароу аҭыԥ ахьааникыло абызшәеи акультуреи рыҿиара апрграммақәа рынагӡарала ҳажәлар реиҭеира ашьаҭа ҳкуеит. Ауаҩы иоуп – ихадоу амазара, иреиҳаӡоу амал.
Аԥсадгьыл – аԥсҭазааратә гәамч иахыҵхырҭоуп
Иахьатәи аамҭа иақәшәо ақыҭа зеиԥшразарц ахәҭоу Мусса Егзакь иаҳирбарц иӡбоит иқыҭа гәакьа Гәымлоуқыҭ аҿырԥшала. Анаҩс, уи аԥышәа егьырҭ ашәуа қыҭақәа рахь иигахарц азы. Уи ашьҭахь абри амодель ихьакәзаалакгьы иалаурҵәар алшоит.
Мусса Ҳабал-иԥа Егзакь иаԥшьгареи, ифинанстә цхыраареи рыла 2013 шықәсазы Гәымлоуқыҭ ихацыркын ақыҭа зегь рыла аиқәыршәаразы зымҽхак ҭбаау аусмҩаԥгатәқәа. Амҩақәа ҟарҵеит, асоциалтә обиектқәа дырԥшӡеит. Агәам-сам ахькажьыз нарзантәи аӡыҵхәраа – еиҿкааӡа иҟоу апарк алырхит, иахьа уаҟа хәыҷи-дуи гәахәарала рыԥсы ршьоит.
2018 шықәсазы иргылан иҟаимаҭу аспорттә комплекс, иахьазы уаҟа шәҩыла ақыҭауаа – аиҳабацәагьы аиҵбацәагьы рҽазыҟарҵоит.
Иазырхиоу апроект – «Акурорт Гәымлоқҭ» (Гәымлоуқыҭ, абаза бызшәала – Гвымлокт – ижәытәӡатәиу хьӡуп, Гәым аӡиас аԥшаҳәаҿы ишьҭоу Лоуаа рқыҭа ҳәа аанагоит – аред.), анагӡара ашьҭахь, Гәымлоуқыҭ аԥсшьаҩцәа зҭаауа ҭыԥны иҟалоит.
Мусса Егзакь иџьынџьдгьыл иаҭаара – еснагь ихҭыс дууп. Иара Санкт-Петербург аус рацәа ишимоугьы, шықәсык ала изныкымкәа иқыҭахь даауеит. Усҟан аҭыԥантәи ауаажәларратә актив зегь еизоит, раԥхьагылаҩи дареи рқыҭа арҿиара аплан ҿыцқәа аус рыдулара напы адыркуеит.
Мусса Ҳабал-иԥа даараӡа бзиа ибоит иқыҭа гәакьа.
«Иҟалоит Урыстәыла аҩадахьы уиины, уԥсҭазаара зегь уа имҩаԥысуаны, аҵх лашақәеи, уатәи аԥсыӡхкқәеи, уатәи амаахырқәа ирылху ақалмышьқәеи гәыкала бзиа иубо уҟазарц. Аха ҽнык зны Ельбрус ашьха ашьапаҿы уаауеит, ишәҭуа аҭәаҵлеи ашьац иаҵәеи рыфҩы уԥынҵа иааҭасуеит, ашьха ухаланы аҳауа цқьа лбааудоит, уи ашьапаҿы аӡхыҽҽа еибах-еибафо ишлеиуа абжьы уаҳауеит, хыхьынтәи адәеиужь лаԥшыла иааимудоит – ашьхаӡиас адунеи иақәлоу ахатә ҭоурых ахьаннаҵо, нас чаик унаҿыхәоит, иагьеилукаауеит: абар уԥсадгьыл, аԥсҭазааразы гәамч узҭо, уажәы-уашьҭан уззыхынҳәло», – иҳәоит иара, агәрагьы игоит иқыҭауаа зегьы абарҭ ицәаныррақәа шицеиҩыршо.
Жәлар раԥхьагыла
Черқьесск имҩаԥысуаз, ИАЕ «Алашара» иалкаау аҟәша аӡыргара аҽны, Мусса Егзакь ирҭеит азҵаара: «Абазақәа ауаажәларратә еиҿкаарақәа ԥыҭк рымоуп, «Алашара» урҭ излареиԥшымхои?» – ҳәа. Егзакь абас аҭак ҟаиҵеит: «Ҳусура шьаҭас иамазаауеит асистемаркра. Ҳҿаԥхьа ахықәкы ҳаргылалоит, нас уи зланаҳагӡаша амҩақәа ылаҳхлоит, убарҭ амҩақәа рылхразы иахәҭоу аус қәа мҩаԥаҳгалоит. Абас шьаҿа-шьаҿалоуп аихьӡара дуқәа рҟынӡа анеира шалшо».
ИАЕ «Алашара» аԥшьгаралеи, иара хаҭалатәи алахәралеи имҩаԥысуа хыԥхьаӡара рацәала акультуреи, аҵараҵареи, аспорти, аҭҵаарадырреи, агәабзиарахьчареи, асоциалтәи ауаажәларратәи хырхарҭақәеи ирызку апроектқәа қәҿиарала рынагӡара абзоурала, аилазаара иаднаԥхьалеит аԥсҭазаара аиӷьтәра иашьҭоу абаза жәлар амчқәа. «Алашара» акәша-мыкәша рҽеидыркылеит пату зқәу аилазаарақәа ԥыҭк, урҭ зегьы еидгыланы ишьақәдыргылеит Ассоциациа «Аԥсадгьыл». Ассоциациа ахантәаҩыс далхын Мусса Егзакь.
2017 шықәсазы Жәларбжьаратәи аԥсуа-абаза жәлар рассоциациа Аизара ду аҟны Мусса Егзакь уи аиҿкаара ахантәаҩыс иалхра азҵаара ықәдыргылеит, дагьалырхит. Убри Аизара ду аҟынгьы Ассоциациа еиҭашьақәыргылан Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс (АААК) ҳәа.
Абар уажәшьҭа абаза жәлар зегьы раԥхьагылаҩ иаҳасабала, Мусса Егзакь напы аиркит астратегиатә уснагӡатә аӡбара – адунеи зегьы иқәынхо ашәуааи аԥсуааи реидкылара, ихадоу ахықәкы – аетнос аиқәырхара – анагӡаразы.
«Сахьӡар сҭахуп Сыԥсадгьыл маҷи, Урыстәылеи, Аԥсныи ирыхәаша, акрызҵазкуа аусқәа рынагӡара. Ҳаԥхьаҟатәи абиԥарақәа рыҿиаразы ашьаҭа ӷәӷәа азырхиара, – иҳәоит Егзакь. –Ужәлар, уԥсадгьыл бзиарас ирзыҟауҵаз алоуп адунеи аҿы ушьҭа шынужьуа».
Гәык-ԥсыкала Мусса Ҳабал-иԥеи, абаза жәлари зегьы ирзеиӷьаҳшьоит хыхь ишҳәоу еиԥш иҟаларц! Анҵыра дуи, ихырҳагоу аусуреи шәзеиӷьаҳшьоит, иаҳазгәакьоу Мусса Ҳабал-иԥа. Шәыԥсҭазаара илашоу, анасыԥ зцу амшқәа рыла иҭәызааит!


Уахыки-ҽнаки рыла Аԥсны 47-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит
09:00 13.03.2022 (ирҿыцуп: 09:08 13.03.2022)
© Sputnik / Денис АбрамовЛечение больных Covid-19 в краевой инфекционной больнице Ставрополя
© Sputnik / Денис Абрамов/
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 52 811 - ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 47 845 -ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 666-ҩык.
АҞӘА, хәажәкыра 13 - Sputnik. Хәажәкыра 12 азы Аԥсны ауааԥсыра COVID -19 азы атестқәа арҭеит 70-ҩык, урҭ рахьтә 47-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы акоронавирус зыхьуаз ҩыџьа рыԥсҭазаара иалҵит 74, 86 шықәса зхыҵуаз ахацәа.
Ари аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 17-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 3-ҩык, ибжьаратәуп 14-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 26-ҩык, урҭ рахьтә 12-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит ԥшьҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 10-ҩык, урҭ рахьтә ҩџьа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы ԥшьҩык ачымазыҩцәа шьҭоуп.


Жәлар рыбзиабаҩ: Нестор Лакоба диижьҭеи 129 шықәса ҵит
13:32 01.05.2022 (ирҿыцуп: 14:43 01.05.2022)
© Foto / из книги Адиле Аббас-оглы "Моя Абхазия... Моя судьба"С любимой женой Сарией
© Foto / из книги Адиле Аббас-оглы "Моя Абхазия... Моя судьба"
Иналукааша аполитикатәи аҳәынҭқарратәи аусзуҩ ду, Аԥснытәи ареспублика (1922-1936) шықәсқәа рзы напхгара азҭоз Нестор Аполлон-иԥа Лакоба диит лаҵара 1 1893 шықәсазы Лыхны ақыҭан.
Sputnik
Нестор Лакоба Аԥсны аҭоурых аҟны даанхоит иналукааша аҳәынҭқарратәи, аполитикатәи, ауаажәларратә усзуҩын. 1921 шықәса рзы, Аԥсны Асовет мчра анышьақәгыла, Нестор Лакоба активла аԥсҭазаара ҿыц аҽалархәра нап аиркит. Уи еснагь аҭакзыԥхықәу аусбарҭақәа рҟны аиҳабыратә маҵзурақәа ныҟәигон. Аревком ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс дыҟан, арратәи амшынтәи аусқәа рзы жәлар ркомиссарс, Аҟәатәи агорнизон аиҳабыс. Еиҳаракгьы ажәлар рыбзазара аҭышәныртәалара акәын дзышьҭаз, акыҭақәа рахь ирацәаны дныҟәон.
28 Ԥхынҷкәын 2019, 13:51
Лакоба акыр азҿлымҳара аиҭон аҵарадырра, акультура аус, аҿар уи иадиԥхьалон, амилаҭтә знеишьа иадҳәалаз илаԥш ҳәаа акыр иҭбаан, ижәлар рҭоурыхтә ҭынха аиқәырхара дашьҭан. Иара хаҭала дырԥылахьан Максим Горки, Владимир Маиаковски реиԥш иҟаз ауаа, иара убас аиҩызара рыбжьан арҿиара знапы алакыз, акультура амаҵ азызуаз ауааи иареи.
Аполитика иаланагалаз аԥсахра хьанҭақәа ҳажәлар рыԥсҭазаара ианымԥшыр алымшеит. Иҟаз ауадаҩрақәа дырхьымԥшкәа, Лакоба иԥсадгьыл аԥеиԥш азы иқәԥара иациҵон. Уи ԥсраҽнынӡа Аԥсны Қырҭтәыла иалҵразы, ақырҭуа политика иԥсадгьыл анырра алмыршаразы аџьабаа ду ибон. Урҭқәа зегьы анаҩсан Лакоба илахьынҵа рыӡбеит. Ирацәаҩуп аҵарауаа Сталин Лакоба иқәгара 1935 шықәса алагамҭазгьы иӡбахьан ҳәа изшьо...
Лавренти Бериа Нестор Лакоба Қарҭҟа ааԥхьара иҭаны, иҩны днаганы ашҳам иҭан дишьит. Ари ахҭыс ҟалеит ԥхынҷкәын 28, 1936 шықәса рзы.
Нестор иҭархара атәы заҳаз ажәлар хыҵны, иԥсыбаҩ аазгоз адәыӷба иаԥыларц еизеит Кьалашәыр адәыӷба аанҿасарҭаҿы.
Нестор иԥсыбаҩ анаарга, иԥшәмаԥҳәыс Сариа маӡала аҳақьым диԥхьеит. Аԥсы данԥырҟа ирбарҭахеит ашҳам – ациантә кали шилаз. Насшәа еилкаахеит уи ахьынтәаанагазгьы. Нестор имашьынарныҟәцаҩ еиҭеиҳәеит Лавренти Бериа иҩнаҟынтәи данигоз Нестор "сыршьит" ҳәа ажәазаҵәык шиҳәаз.
14 Мшаԥы 2019, 11:32
Нестор Аполлон-иԥа Лакоба диит лаҵарамза 1, 1893 шықәсазы Лыхны ақыҭан. Лыхнытәи ақыҭатә школ аҟны иҵарадырра хацыркын, анаҩс ауахәаматә школ аҟны. 1905 шықәсазы, 12 шықәса зхыҵуаз Нестор Лакоба дҭалоит Тифлистәи адоуҳатә ҵараиурҭа. Анцәахаҵара иадҳәалаз азҵаарақәа дрыцәтәымын, иара изааигәан ареволиуциа иадҳәалаз зегьы. Усҟантәи аамҭазы Нестор Лакоба дзықәгәыӷуаз иҩызцәеи иареи ауаажәларра рсоциалтә ҭагылазаашьа аԥсахра иазкыз азҵаарақәа ирылацәажәон, аҿар рыҩнуҵҟа ареволиуциатә ҟазшьа змаз ажәабжь аладырҵәон, анҵамҭақәа, ашәҟәқәа рнапаҿы ироуртә еиԥш аҭагылазаашьа аԥырҵон.
Қырҭтәыла аменшевикцәа Аԥсны анрымпыҵархала Нестор Лакоба аԥсуа жәлар рмилаҭ-хақәиҭратә қәԥара ахаҿы дгылеит. 1917 шықәсазы иаԥиҵеит "Кьараз". 1918 шықәсазы еиҿикааит ақырҭуа меншевикцәа имҩаԥыргоз аполитика аҿагыларазы ақәгылара. Иара уи ашықәс анҵәамҭазы, дызхагылаз ареволиуциатә усмҩаԥгатәқәа рзы абахҭа дҭаркуеит.
7 Рашәара 2018, 16:42
Жәабран 17, 1922 рзы Лакоба далырхуеит Аԥсны Жәлар Ркомиссарцәа Рхеилак ахантәаҩыс. Иара убри аамҭазы ареспублика Аекономикатә хеилак дахылаԥшуан. 1930 шықәса рзы Аԥсны жәлар ркомиссарцәа рсовет аԥыхын. Анаҩс, Аԥсны Қырҭтәыла аилазаараҟны Автономтә республиканы иҟалеит. Лакоба Аԥснытәи АССР Анагӡаратә комитет хада ахантәаҩыс далххеит.
Нестор Лакоба ианашьан Аеҵәа Ҟаԥшь аорден Асовет мчра аҿаԥхьа илшамҭақәа рзы.


Аҟәатәи ахәшәтәыраҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит акоронавирус злаз ҩыџьа ачымазцәа
23:41 19.02.2022 (ирҿыцуп: 14:05 21.02.2022)
© Sputnik / Кирилл ШипицинИркутский госпиталь ветеранов войн перепрофилируют в инфекционный
© Sputnik / Кирилл Шипицин/
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 50 558-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 42 219-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 637-ҩык.
АҞӘА, жәабран 19 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы Аԥсны ауааԥсыра атестқәа арҭеит 381-ҩык, урҭ рахьтә 146-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Уахыки-ҽнаки рыла Аҟәатәи ахәшәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит акоронавирус злаз ҩыџьа ачымазцәа: 78 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 83 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси.
Ари аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 80-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 23-ҩык, ибжьаратәуп - 53-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 42-а, урҭ рахьтә 15-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 21-ы, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 36-ҩык, урҭ рахьтә жәҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы 11-ҩык ачымазцәа шьҭоуп. Ареспубликатә иҷыдоу апсихиатриатә хәшәтәырҭаҿы ишьҭоуп 21-ы чымазҩы.


14.12.2021
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Лаҭатәи атрагедиа инамаданы Аԥсны жәлар рахь ааԥхьара ҟаиҵеит.
«Ҳаҭыр зқәу ҳауаажәлар!
Иахьатәи амш ҳажәлар зегьы рзы игәыҭшьаагоу, итрагедиатәу мшуп.
29 шықәса раԥхьа, 1992 ԥхынҷкәынмза 14 рзы иҟалаз ахҭыс бааԥс уаҩы даршанхоит уи иацу агыгшәыграла. Ақырҭуа мпыҵахалаҩцәа рнапала иҭархан амацәаз иҭакыз Тҟәарчал ақалақь аҟынтә Гәдоуҭаҟа ауааҧсыра алызгоз авертолиот.
Ари амш 1992-1993 шш. Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраҟны арыцҳара ду зцу, зегьы раасҭа игәыҭшьаагоу мшуп. Асабицәа, аҳәса, абыргцәа рҭархаразы имҩаԥгаз уаҩы ихаҿы изаамго ари ақәыларатә акт аҟны иҭархан 80-ҩык инареиҳаны ауааԥсыра. Аҭоурых аҿы иҟоуп ахааназы уаҩы игәы иҭнымҵәо ацәгьоурақәа. Абас иҟалеит ҳажәлар наунагӡа имӷьаӡо ахәра рзынзыжьыз Лаҭатәи атрагедиа.
Ҳара иҳалшо зегьы ҟаҳҵароуп ари аҩыза ахлымӡаах уаҳа иҟамларц азы.
Иага аамҭа царгьы, ргәалашәара лаша ҳацзаауеит 1992 шықәса ԥхынҷкәынмза 14 рзы гәымбылџьбарала иҭадырхаз. Рыԥсқәа ҭынчзааит харада иҭархаз ҳауаажәлар, инымҵәаӡо рхьаа рыцеиҩаҳшоит урҭ рыуацәа, рҭынхацәа».


Ҳазҭало лаҵарамза реиҳа иуадаҩу аамҭахоит акоронавирустә ҿкы аҿагылара аҭараан ҳәа аҳәамҭа ҟаиҵеит Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа ипресс-конференциаҿы.
Аԥсны акоронавирустә чымазара ҿкы ианаҭо аҿагылараан реиҳа иуадаҩхо аамҭахоит ҳазҭало лаҵарамза ҳәа иԥхьаӡоит Аԥсны агәабзиарахьчареи асоциалтә еиқәыршәареи рминистр, Акоронавирустә ҿкы аҿагыларазы аоперативтә штаб аиҳабы Ҭамаз Ҵахнакьиа. Абри атәы иҳәеит мшаԥы 22 рзы имҩаԥысыз ипресс-конференциаҿы.
Убри аан аминистр иазгәеиҭеит, аҭагылазаашьа хылаԥшра бзиа аманы, аҽыԥхьакра арежим ааԥын аанҵәаанӡа еилагарада ҳақәныҟәар, «ауадаҩра дуқәа ҳарнымиар ауеит» ҳәа.
«Макьана Аԥсназы аҭагылазаашьа маншәаланы ишьақәгылеит», – ҳәа ациҵеит Ҭамаз Ҵахнакьиа.
Иара иазгәеиҭеит атәылаҿы аԥкрақәа раӷьырак макьанагьы иаԥыхӡамкәа ишыҟоу.
«Сара ҷыдала иалыскаауеит аҽыԥхьакра шхадароу. Иахьа уажәраанӡа хҩык апациентцәа мацара ахьҳамоу, руаӡәк лгәы бзиаханы аҩныҟа дахьаҳашьҭхьоугьы иаанагаӡом шьҭарнахыс ашәарҭара ыҟаӡам, ҳгәы ҳарҭынчыр ҟалоит ҳәа. Ҳара даара икылкааны ҳацклаԥшуеит адунеи аҿы, убас ҳгәыларатә тәылақәа рҿгьы ашьақәгылара иаҿу аепидемиатә ҭагылазаашьа. Уи мариоуп ҳәа узазҳәагәышьом», – иҳәеит Ҵахнакьиа.
Аԥкрақәа ралагалара аамҭа
Хәажәкырамза анҵәамҭазы Аԥсны иалагалаз аҭагылазаашьа ҷыда арежим мшаԥы 20 рзы иазыԥҵәаз аамҭа хыркәшан. Атәыла аиҳабыра ишырыӡбаз ала, уи аҿҳәара иацҵамызт. Аха ауааԥсыра рахь аҳәара ду ҟаҵоуп аҽыԥхьакра аԥҟарақәа ирықәныҟәаларц.
Иара убас иӡбан Гагреи Гали араионқәа рҿы акоменданттә сааҭ аԥыхзарц. Аԥсны ақалақьқәа зегьы рҿы аџьармыкьақәа русура азин ҟаҵоуп, амала макьаназы мчыбжьык ахьтә хымш роуп аус ахьыруа. Уаанӡеиԥш иаркуп ашколқәеи, ахәыҷбаҳчақәеи, ауниверситети. Ауаажәларратә транспортгьы макьана аус ауам.
Урыстәыла иҟанаҵаз ацхыраара
Мшаԥы 18 рзы Аԥсныҟа иааит Урыстәыла Амшынеиқәатә флот иатәу арадиациатә, ахимиатә, абиологиатә хьчара архәҭақәа акоронавирус аҽацәыхьчараҿы ацхыраара ҟарҵарц. Абри ахҭыс иазкны Аԥсны ахада ин. н. Валери Бганба Аԥсны иҟоу Урыстәылатәи Афедерациа Ацҳаражәҳәарҭа ахаҭарнакцәеи Гәдоуҭа иҟоу Урыстәылатәи арратә база ахаҭарнакцәеи дырԥылеит.
«Аԥсны акоронавирус иадҳәалоу аҭагылазаашьа ахылаԥшра ӷәӷәа шаҳто жәдыруеит ҳәа агәра ганы сыҟоуп. Уажәы аԥкрақәа маҷк иҳарԥсыҽит, Гагреи Гали акоменданттә сааҭ аԥыхуп. Ачымазара зыдбалоу ирныруаз зегьы шьақәыргылан, иԥхьакын. Иааидкыланы иугозар, аҭагылазаашьа ҭышәынтәалоуп. Аџьармыкьақәа русура хәҭакахьала ихацҳаркит», – иҳәеит аиԥылараҿы ахада инапнҵақәа назыгӡо.
Иара иазгәеиҭеит убасгьы афатә аалыҵқәа ахьырҭиуа аџьармыкьақәеи наплакқәаки аусура иахьалаго инадҳәаланы арзҩыдаратә усқәа рымҩаԥгараҿы уажәы иааз урыстәылатәи ацхыраара даара иаҭахны ишыҟалаз.
Аоперативтә штаб адыррақәа
Ауааԥсыра акоронавирустә ҿкы рацәыхьчаразы аоперативтә штаб адырра ҟанаҵеит ачымазара зцәа иалоу 1925 шықәса рзы ииз аԥҳәыс бырг Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы дышьҭоуп ҳәа, лҭагылазаашьа уадаҩуп, еиҭашәоит. Егьырҭ ҩыџьа ргәы бзиахеит. Раԥхьатәи апациент макьана ахәышәтәырҭаҿы дыҟоуп, аҳақьымцәа ихылаԥшуеит. Аҩбатәи дылрыҩааит, аҩны дыҟоуп.
Аԥсны аҭагылазаашьа ҷыда аналагалаз аахыс акоронавирус аарԥшразы агәаҭара зынӡа иахысит ҩышәҩык инареиҳаны ауаа.
Аԥсуа наплакцәа иаԥырҵаз агәыҳалалратә хеилак «Ҳара ҳаидгылоуп» алахәцәеи Москватәи аԥсуа диаспора ахаҭарнакцәеи алаҳәара ҟарҵеит Аԥсны ауааԥсыра акоронавирус раҿагылараҿы ацхыраара рыҭаразы аԥара шеизырго. Иахьазы еидкылоуп 55 миллион мааҭ инарзынаԥшуа аԥара.
Аԥсны акоронавирустә чымазара ҿкы COVID-19 аҿагылараҿы ацхыраара азҭарц зҭаху зегьы рзы алшара ыҟоуп рыхәҭалагала ҟарҵарц – Москватәи Аԥсуа Диаспореи «Ҳара ҳаидгылоуп» ахеилаки ирымоу реквизитқәа рахь доусы илшо алаҵарала Аԥсныи Урыстәылатәи Афедерациеи рҟынтә, иара убас Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс ареквизитқәа рахь – Ҭырқәтәылантә, ма Аконгресс асаит аҟны онлаин-ԥарашәара амҩаԥгара. Еизгахо аԥара зегьы Аԥсны ауааԥсыра аҿкы чымазара рацәыхьчареи ргәабзиара ашьақәыргылареи иазкхоит.


АҞӘА, ажьырныҳәа 8 - Sputnik. Александр Анқәаб иахьатәи амш иалагӡаны, Гәдоуҭатәи ахәышәҭырҭаҟнытә даныиарг ашьҭахь аиҭагәаҭарақәа изымҩаԥган, абри атәы аанацҳауеит Аминистрцәа реилазаара апресс-маҵзура, иазгәарҭеит аԥыза-министр иҭагылааашьа бжьаратәуп ҳәа.
Уажәтәи аамҭазы Александр Анқәаб иахәҭоу ахәышәтра иоуеит, иҭагылазаашьа ҭышәынтәалоуп, иҽеим адинамика идбалам. Иԥсыԥ лагаҩагара бзиоуп, имацара иԥсыԥ еивигоит", - аҳәоит адырраҭара.
Александр Анқәаб ихәышәтәразы Урыстәылаҟа ишьҭра ахәҭоуп ҳәа рыӡбеит еиуеиԥшым ахырхарҭақәа рҳақьымцәа рконсилиум ашьҭахь, ичымазара аҽарӷәӷәар аҽацәыхьчаразы. Аҳақьымцәа ирыԥхьаӡеит, Анқәаб иҭагылааашьа бжьаратәуп ҳәа, аха интенсивла ахәышәтәра иҭахуп ҳәа.
Александр Анқәаб акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 ицәа иалоуп ҳәа адырра ҟалеит ԥхынҷкәын 30 рзы, ажьырныҳәа 4 рзы иара Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа дҭашәеит. Аминистрцәа реилазаара апресс-маҵзура ишаанацҳауаз ала, аԥыза-министр иҭагылазаашьа ҭышәынтәалан, аицәахара иаҿӡамызт, аха ахәышәтәырҭаҿы ихәышәтәра иацҵатәын.
Уаанӡа, ԥхынҷкәын 27 рзы Аслан Бжьаниа аҿкычымазара акоронавирус шидбалаз еилкаахеит. Аҳәынҭқарра ахада иҟны иҟоу аусбарҭа аиҳабы Алхас Ҷолокәуа Sputnik ишаиҳәаз ала, Атәыла ахада игәабзиара ҭышәынтәалоуп, иахәҭоу ахәышәтәра иоуеит, инапынҵақәа адистанциала инаигӡоит.
Ажьырныҳәа 6 рзы иҟоу адыррақәа рыла, аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 9465-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 7196-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 136-ҩык.


Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы акоронавирус зыхьуаз даҽа ҩыџьа ачымазыҩцәа рыԥсҭазаара иалҵит
© Sputnik / Алексей СухоруковЛечение пациентов с Covid-19 в Тамбовской областной больнице
© Sputnik / Алексей Сухоруков/
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 52 274 - ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 46467- ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 655-ҩык.
АҞӘА, хәажәкыра 3- Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID -19 азы Аԥсны ауааԥсыра атестқәа арҭеит 236-ҩык, урҭ рахьтә 105-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Уахыки-ҽнаки рыла Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭаз аҿчымазара змаз 78, 82 шықәса зхыҵуаз ҩыџьа ахацәа рыԥсҭазаара иалҵит.
Ари аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 32-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 13-ҩык, ибжьаратәуп - 19-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 26-ҩык, урҭ рахьтә 12-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит быжьҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 20-ҩык, урҭ рахьтә хҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы быжьҩык ачымазцәа шьҭоуп. Ареспубликатә иҷыдоу апсихиатриатә хәшәтәырҭаҿы ишьҭоуп ҩыџьа.


АҞӘА, хәажәкыра 30– Sputnik. Хәажәкыра 30 рзы Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит акоронавирустә инфекциа ҿыци ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкреи ззышьақәыргылаз, 1960 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 23-ҩык, урҭ рахьтә 19-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп ааҩык, ибжьаратәуп - 12-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 30-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит быжьҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - ҩыџьа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13398-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12860-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 213-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Урыстәыла Апрокуратура хада Буча иазку аԥаршеи ашьаус-зинтә хәшьара анаҭоит
© Sputnik / Наталья СеливерстоваГенеральная прокуратура РФ
© Sputnik / Наталья Селиверстова/
Урыстәыла Арбџьармчқәа Буча ақалақь иалҵит хәажәкыра 30 азы. Мшаԥы 3 азы асоциалтә ҳақәа рҿы ицәырҵит авидео – урыстәылатәи аруаа рыцәгьоурақәа рзы.
АҞӘА, мшаԥы 5 – Sputnik. Урыстәыла Апрокуратура хада Буча иазку имцу аинформациа ашьаус-зинтә хәшьара анаҭоит ҳәа аанацҳауеит азинхьчаратә усбарҭа Telegram-канал аҿы.
"Урыстәыла Апрокуратура хадеи Урыстәыла ашьаусҭҵааратә Еилаки асоциалтә ҳақәа ирыларҵәоу Киевтәи аобласт Буча ақалақь ахҭысқәа ҭырҵаауиет", - ҳәа аҳәоит арелиз аҿы.
Апрокуратура хада аҳәамаҭ ҟанаҵеит украинатәи анапхгара иаладырҵәо ԥаршеироуп. Ус шакәу шьақәдырӷәӷәоит арратә прокурорцәа, атәылахьчаратә министрра иӡырырго авидеоматериалқәа.
Хәажәкыра 31 азы икьыԥхьыз авидеоролик иунарбоит украинатәи ар ақалақь ралалара. Хәажәкыра 31 инаркны мшаԥы 3 рҟынӡа урҭ уа иҟарҵоз дара рыламыс иаҵанакыроуп ҳәа рҳәеит Апрокуратура хадаҿы.
"Украинатәи аган иаланарҵәо амц Урыстәыла ар рцәархыхроуп иззырхо. Имцу аинформациа шаԥҵахаз ҭҵаахоит, иахәҭаны иҟоу ахәшьарагьы рыҭахоит", - ҳәа рҳәеит аусбарҭаҿы.
Амҽыша Украина Атәылахьчара аминистрра, анаҩс украинатәи АИХқәа иаладырҵәеит авидео – Киевтәи аобласт, Буча ақалақь аҿы иҭыхуп ҳәа зхырҳәааз ишьу ауаа амҩа иахьаныжьлаз аазырԥшуаз. Ацәгьоура урыстәылатәи аруаа ирхараҵан. Аха аинтернет-хархәаҩцәа уи аиашара агәра рымгеит. Атәылахьчара аминистрра ирҳәеит Буча аурыс ир гыланаҵы аҭынч уааԥсыра рҟынтә аӡәгьы ԥырхага имоуит ҳәа. Дара ақалақь иалҵит хәажәкыра 30 азы.
Урыстәыла Буча ақалақь аҿы ауаа рҭахаразы иахарарҵо зегь мап рыцәнакуеит ҳәа иҳәеит Урыстәыла ахада ипресс-маӡаныҟәгаҩ Дмитри Песков.


Гәдоуҭатәи ахәшәтәырҭаҿы даҽа х-ԥсыҭбарак ҟалеит COVID злаз рыбжьара
© Sputnik / Сергей АверинУчения МЧС в Донецке по развертыванию полевого медицинского лагеря
© Sputnik / Сергей Аверин/
Аепидемиа ҵысижьҭеи Аԥсны аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 53191-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 49008-ҩык ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 675-ҩык.
АҞӘА, хәажәкыра 21 - Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыла Аԥсны ауааԥсыра COVID -19 азы атестқәа арҭеит 213-ҩык, урҭ рахьтә 69-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык ачымазцәа: 57 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси 76, 79 шықәса зхыҵуаз ахацәеи.
Ари аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 24-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп хәҩык, ибжьаратәуп 19-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 17-ҩык, урҭ рахьтә 10-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит жәҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 8-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы хәҩык ачымазцәа шьҭоуп.


Аԥсны аерман жәлар рнырҵәара амш ргәаладыршәеит
© SputnikСвечи в церкви
© Sputnik
Адунеи ахьынӡанаӡааӡо иқәынхо аерманцәа мшаԥымза 24 аҽны иргәаладыршәоит 1915 шықәса рзы миллионки бжаки рҟынӡа рыжәлар аннырҵәаз ахҭыс.
АҞӘА, мшаԥы 24 - Sputnik, Бадри Есиава. Аерман жәлар рнврҵәара амш ргәаладыршәеит ареспубликаҟны ҳәа Sputnik акорреспондент езеиҭеиҳәеит "Аԥсны аерман уаԥшь" алахәыла Сурен Керселиан.
"Ахәаша Аԥсны иҟоу аерман школқәа зегь рыҟны агәаларшәаратә усмҩаԥгатәқәа мҩаԥысит. Ахәыҷқәа ацәашьқәа адаркит, ажәеинраалақәа ирыԥхьеит, ирзеиҭарҳәеит усҟантәи аҭоурыхтә хҭысқәа. Иахьа гагратәи ауахәамаҿ (Аермантә уахәама Сурб Аменапркич - азгә.) имҩаԥысуеит анцәаимҵаныҳәара", - ҳәа иҳәеит иара.
Адунеи ахы-аҵыхәа инхо аерманцәа зегьы мшаԥымза 24 рзы иргәаладыршәоит 1915 шықәса рзы аҭыԥ зауз арыцҳара ду, шәышықәса раԥхьа миллионки бжаки рҟынӡа аерман милаҭ уахыки-ҽнаки рыла ишнырҵәаз.
Агеноцид афакт азхарҵахьеит Урыстәыла, Франциа, Швеицариа, Польша уҳәа 30 ҳәынҭқарра рҟынӡа. Аха иахьа уажәраанӡагь уи Ҭырқәтәыла иазхарымҵацт.


Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Гәылрыԥшь араион актив злахәыз анҭыҵтәи аилацәажәара мҩаԥигеит.
Гәылрыԥшь араион Администрациа ахада Аслан Бараҭелиа аҳәынҭқарра ахада адырра ииҭеит 10 мыз рыҩныҵҟала имҩаԥгаз аусуразы. Уи иажәақәа рыла, араион абиуџьет ахашәалатә хәҭа абҵарамза 1 азы инагӡоуп 101,6 %. Аплан ала иарбоу 158 461,7нызқь мааҭ раан ааимҭа иартәеит 160 982,2 нызқь мааҭ. «Ахатәы хашәалақәа планла иарбаз 48 462,5 нызықь мааҭ раан идыртәеит 57 988,1 нызқь мааҭ. Ҵыԥх ҳазҭагылоу аамҭа иаҿырԥшны ахатәы хашәалақәа ирызҳаит 8 527,1 нызқь мааҭ рыла»,- иҳәеит А. Бараҭелиа.
Ашәахтәтәи даҽа шәатәтәқәаки рааимҭақәа идыртәеит 65 524,1 нызқь мааҭ. Планла иарбаз 46 918,0 нызқь мааҭ 139,7% иазҳаит. Араион ахада иара убас иҳәеит аплантә рбагақәа рынагӡара атәы ашәахтә шәатәтәы ахкқәа зегьы рыла, амазаразы ашәахтә ада. «10 мыз рызтәи аплан - 1 912.8 нызқь мааҭ аан уи анагӡара иартәеит 1 233,3 нызқь мааҭ мамзаргьы 64,5%. Ишәам мзыз хадас иамоуп анаплак дуқәак адгьыл азы ирымшәаз ашәахтәқәа», - иазгәеиҭеит Бараҭелиа. Адгьыл азы ашәахтәшәара иартәеит 191,6%, аплан аҟны иарбаз 1 667,3 нызқь мааҭ аан ааимҭа иартәеит 3 194,5 нызқь мааҭ.
Бараҭелиа иазгәеиҭеит апроцент аҳаракра зыбзоуроу 2020 шықәсазтәи ауал ашәара шакәу. Ашәахтә шәатәқәа рыхкқәа зегьы рыла ауал азеиԥш еицҵалыҵ абҵарамза 1 азы иартәеит 24 360 нызқь мааҭ, убрахь иналаҵаны 4 974,6 нызқь мааҭ - ҳазҭагылоу аамҭазы, 19 386,3 нызқь мааҭ - ипроблематәқәоу.
Администрациа ахада аҳәынҭқарра ахада изеиҭеиҳәеит аԥсабаратә рыцҳара ахҟьа-ԥҟьақәа раԥыхра, аепидемиологиатә ҭагылазаашьа, афымцамч ахәԥса ашәара, аинвестпрограмма анагӡашьа, ацитрустәқәа рҽаҩра уҳәа уб. егьырҭ азҵаарақәа жәпакы инарымаданы иҟоу аҭагылазашьа атәы.
Аслан Бжьаниа аусуратә ныҟәарақәа реихшьала ҟаиҵеит.
Аҳәынҭқарра Ахада иқәгылараҟны иҳәеит:
«Ари ашықәс ганкахьала имариамызт, даҽаганкахьала, даара иманшәалан, атуризм аҿиара инамаданы. Араион аҟны аԥышәа змоу анапхгаҩцәа, акыр шықәса аус зухьо ауаа ыҟоуп. Ара иҟаҵоу рацәоуп, ахаҭабзиарагьы амоуп. Аха уаҩы ибартә иҟоуп ҳалшарақәа раасҭа апроблемақәа шеиҳау. Араионтә биуџьет ахатәы биуџьет 58 млн рҟынӡа артәоит. 100 млн мааҭк рҟынӡа ареспубликатә биуџьет аҟнытә иаиуеит. Арҭ ацифрақәа хшыҩзышьҭра ашәҭарц сҭахуп аиҳабыра Гәылрыԥшь араион хылаԥшра арҭом ҳәа шәгәы иаанамгарц азы. 2019 - 2021 шш. аинвестпрограммала Гәылрыԥшь араион иазԥхьагәаҭоуп 431 миллион мааҭ. Убри аан ари Аинвестпрограмма шышьақәыргылаз ала, Гал араион азы мааҭкгьы арбаӡамызт.
Гәылрыԥшь араион аҟны иҟоуп алшара, раԥхьа инаргыланы уааԥсырала. Убри адагьы, иманшәалоуп агеографиа, иуникалтәу амшынҿықәтәи ацәаҳәа. Зҵаараны иҟоу – арҭ алшарақәа хархәашьас ирыҭатәу ауп. Аҳақьымцәеи арҵаҩцәеи руалафахәқәа урыстәылатәиқәа ирҿырԥшны ицәгьамшәа иҟоуп, аха урҭ акырӡа иреиҳазаргьы ҟалон араион аҟны иҟоу алшарақәа хархәара рыҭазар.
Ковид иадҳәалоу апроблемақәа ртәы ҳҳәозар, аҳәынҭқарра аганахьала миллионла аԥара ақәхарџьуп. Миллиардк ҳазааигәахоит жәларбжьаратәи аиҿкаарақәеи, ҳҩызцәеи рыцхыраара алаҳҵозар.
Уажәы авакцина ҳауит, хымԥада алаҵа злазҵараны иҟоу ауааԥсыра ркатегориақәа инарыдҳәаланы азыӡба шьҭаҳхраны ҳаҟоуп. Уи арҵаҩцәеи аҳақьымцәеи роуп, еснагь ауаа рацәа ирыдҳәалоу. Агәабзиарахьчара апроблемақәа ковид аҳәаа иҭыҵуеит, аха уи иахьа хырԥашьа змам. Аҳәынҭқарра иалшо зегьы ҟанаҵоит. Ахәышәтәырҭақәа аус руеит, иаҭаху ала аиқәыршәара ҳахылаԥшуеит, ҳәарада, ҳазхьымӡогьы ыҟоуп, аԥара ҳазхаӡом азы.
Араион аҟны ауаа беианы инхозароуп. 28 шықәса ҵуеит аибашьра еилгеижьҭеи, ауаа рыԥсҭазаашьа еиӷьзар рҭахуп, уи еилкаауп. Амҩақәеи аӡи рыла ахьеиқәҳаршәо - уи бзиоуп. Аха џьоукы ахаҳәтә шәышықәсахь архынҳәра ҳаҿуп рҳәоит. Сара уи алҵра ҳаҿуп сҳәарц сҭахуп. Уи ус имариаӡам, аха ҳамчқәа еибаҳҭароуп.
Афымцамч ахәԥса ашәара атәы ҳҳәозар, шәааи ҳазҵаап, Гәылрыԥшь араион аҟны аԥсҭазаара аҩаӡара Очамчыра араион аҟны аасҭа еиҳаума?
Сара еиҵаӡам ҳәа сгәы иаанагоит. Ус иҟамлароуп, очамчыра араион аҟны афымцамч ахәԥса аизгаразы аҭагылазаашьа шәара шәыҟнеиԥшшәа иҟоуп. 600 мааҭ ҳәа анорма шьақәыргылан аԥхьаӡагақәа змам рзы. Еизгазма ҩнаҭацыԥхьаӡа рыҟны убри а-600 мааҭ?
Ахада араион анапхгаҩы идиҵеит афымцамч ахәԥса аизгара аизырҳара. «Алҵшәа ахьыҟамло, иаанаго акоманда ааԥсара ауп, ус анакәха иԥсахтәуп. Аӡын ааигәахеит, сынтәа иаҳзоужьыз алимит нҵәеит, ҳҩызцәа ҳрыҳәароуп 1 млрд кВт/с ҳарҭарц азы. Ҵыԥх сара Москва сцеит, срыҳәеит азы ацхыраара ҳарҭеит. Еиҭа ҳрыҳәароуп, аха ҳааҟәымҵӡакәа ҳазрыҳәалаӡом.
Возврат к списку


Ҩымш рыла Аԥсны 320-ҩык инареиҳаны акоронавирус ирыдырбалеит, хҩык рыԥсҭазаара иалҵит
© Sputnik Гудаутская ЦРБ
© Sputnik
Аԥсны аепидемиа ҵысижьҭеи аҿкчымазара зыхьхьоу ауаа рхыԥхьаӡара 49 135-ҩык рҟынӡа инаӡеит, ргәы бзиахахьеит 40 422-а ауааԥсыра, рыԥсҭазаара иалҵхьеит 620-ҩык.
АҞӘА, жәабран 14 - Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы Аԥсны ауааԥсыра атестқәа арҭеит 581-ы, урҭ рахьтә 327-ҩык аҿкчымазара шрымаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра акоронавирус рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ҩымш рыла Гәдоуҭатәи ахәшәытәрҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит акоронавирус злаз хҩык ачымазцәа: 56 шықәса зхыҵуаз ԥҳәыски 91, 82 шықәса зхыҵуаз ахацәеи.
Ари аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 100-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 45-ҩык, ибжьаратәуп - 55-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 44-ҩык, урҭ рахьтә 16-ҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 23-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 27-ҩык, урҭ рахьтә хәҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы жәҩык ачымазцәа шьҭоуп. Ареспубликатә иҷыдоу апсихиатриатә хәшәтәырҭаҿы ишьҭоуп 31-ҩык ачымазцәа.


АҞӘА, рашәарамза 9 – Sputnik, Наала Аҩӡыԥҳа. Аҟәатәи акафедралтә уахәамаҟны имҩаԥысит Анцәа игылара аныҳәа иазкыз анцәаимҵаныҳәара ду.
"Ҳара иахьа иазгәаҳҭоит иаҳхылаԥшхәу игылара иазку аныҳәа ду. Иаса Қьырса иԥсы анеиҭаҭала ашьҭахь ҩынҩажәамш ааҵуаны жәҩанахь дхалоит. Абри рбон хәышәҩык инареиҳаны ауаа: апостолцәа, ишьҭрақәлаҩцәа", ҳәа еиҭеиҳәоит ауахәама аусзуҩ, аигумен Афанаси.
Ацқьацәа румҭақәа ирызку ашәҟәы ишаҳәо ала Иаса Қьырса иԥсы анеиҭаҭала ашьҭахь ҩынҩажәамш рыҩныҵҟа ауаа ирзеиҭеиҳәон Анцәа иӡбахә.
Иаҳхылаԥшхәу абри инаркны иҵаҩцәа лабҿаба дырбом, уи аҽакала урҭ анырра риҭоит. Иҟалоит амшгьы урҭ Адоуҳа Цқьа анрызнеиуа, иаргьы ибара анрылшо.
Ақьырсиан Владимир иҳәеит абри аныҳәа аҽны дшазхәыцуа ауаҩытәыҩса иаҭәашьоу абзиабара еихеиҳалар шакәу.
"Ари Амшаԥ хзыркәшо ныҳәоуп. Иара Иаса Қьырса еиҭеира иадҳәалоуп", — иҳәоит иара.
2016 шықәсазы Амшаԥ ныҳәа мҩаԥысуан лаҵарамза акы азы. Абри аҽны ақьырсианцәа зегьы иргәаладыршәон аџьар икыдырҵаз Иаса Қьырса ахымш рыҽны иԥсы аиҭаҭалара.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 1 – Sputnik. Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 6092-ҩык ыҟоуп, ҳәа аанацҳауеит ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 84-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 57-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 23-ҩык, ибжьаратәуп - 13-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит 32-ҩык апациентцәа.
Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 43-ҩык апациентцәа. 39-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, ԥшьҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 6092-ҩык ыҟоуп. Урҭ рахьтә ргәы бзиахеит 4002-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 84-ҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>


АҞӘА, мшаԥымза 21 — Sputnik, Асҭанда Арӡынԥҳа. Жәларбжьаратәи анукатә-практикатә конференциа "Аԥсны акультуратә баҟақәа рыхкырацәареи урҭ адәныҟатәи амзызқәа шырныԥшуеи" аатит Аҟәа мшаԥымза 21 аҿны.
Акультура амнистр Ельвира Арсалиаԥҳа излазгәалҭаз ала, афорум аҿы ргәаанагарақәа емырдар ҟалоит Урыстәылеи Аԥсни рыспециалистцәа.
"Арҭ рҩызцәа афорумқәа рымҩаԥгара Аԥсны азы даара акраҵанакуеит. Абаҟақәа рыхьчара азҵаара анырыӡбо акраҵанакуеит аекспертцәа реиԥыларақәа, ԥышәала реимадарақәа. Сгәа иаанагоит аконференциа есышқәсатәихоит ҳәа", — лҳәеи Арсалиаԥҳа.
Аҭоурыхтә культуратә ҭынха – ари акырзҵазкуа хәҭоуп аҳәынҭқарраҿы, ажәлар уи азхьаԥшуа иҟазароуп, ҳәа азгәеиҭеит акультуреи аҭоурыхтә-культуратә ҭынха амнистр лхаҭыԥуаҩ, Аԥсны аҭоурыхтә-культуратә ҭынха адепартамент ахада Баҭал Кобахьиа.
"Ажьырныҳәамза инаркны иалагеит иҿыцу ахәҭа аҭоурыхтә баҟақәа рыхьчараҿы. Ашықәс ҿыц аламҭалазы анапы аҵаҩын иаку аҳәынҭқарратә реестр аҭоурыхтә-культуратә ҭынхахь иаҵанакуа аобиектқәа. Уи азинтә шьаҭа амоуп, абаҟақәа рыхьчараан", — иҳәеит Кобахьиа.
Жәларбжьаратәи анаукатә-практикатә конференциа Аҟәа имҩаԥысуаазырхоуп аҭоурыхтә ҭыԥқәа рҿы абаҟақәа Рымш, иара адунеи зегньы аҿы мшаԥымза 18 рзы иазгәарҭоит. Анаукатә форум хымш ицалоит.
Афорум ахь ааԥхьара рымоуп аԥснытәиқәеи урыстәылатәиқәеи археологцәеи, архитекторцәеи, ауаажәларра ахаҭарнакцәа, иара убас аекологцәагьы.
.


Жьҭаарамзазы Аԥсны раԥхьаӡа акәны имҩаԥысит зымҽхак ҭбаау акультуратә-спорттә фестиваль «Абаза», акыраамҭаа ҵуеит уи есышықәса ҞЧА имҩаԥысуеижьҭеи. 2019 шықәса аԥхынразы афестиваль иаҭааит аԥсуа делегациагьы. Ишәыдаагалоит урҭ аныҳәамшқәа ирызкны ҳколлега Екатерина Бебиаԥҳа иазлырхиаз ажәабжь кьаҿқәа.
Екатерина Бебиаԥҳа, лымкаала АААК аинфопортал азы
Ҭагалантәи афестиваль «Абаза» Аԥсны ианымҩаԥыс аамышьҭахь сара еиҭасгәалашәеит Ҟарачы-Черқьесиаҟа аԥхынтәи ҳныҟәара, ҳашьцәа абазақәа сасра ҳашрызцаз, есышықәсатәи рфестиваль ҳшаҭааз. Урҭ ахымшк ахаан ҳхы-ҳгәы иҭымҵәо иаанхоит.
Аныҳәахь!
2019 шықәса, ԥхынгәымза 21-23 рзы ҞЧА имҩаԥысуаз аныҳәа ду – Абаза жәлар ркультура амш Аԥснынтә иаҭааны избарц зҭаххаз рацәаҩхеит. Автобус ҭҳарҭәааит 47-ҩык ауааԥсыра: ААУ арҵаҩцәа ргәыԥ, астудентцәа жәаҩык, аспортсменцәа, ашәаҳәаҩ қәыԥш Саида Азизова, нас уи лнапхгаҩы, Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс Иреиҳаӡоу ахеилак алахәцәа. Абарҭ зегь ҳаицны Аҟәантәи Черқьесскҟа амҩа ҳақәлеит. Сара сызхагылаз ауниверситет агәыԥ, сыстудентцәа рынахысгьы иалан ААУ арҵаҩы, еицырдыруа аԥсуа поетесса Гәында Сақаниа, агазеҭ «Аԥсуа университет» аредактор хада Алхас Чхамалиа, аԥсуа литература акафедра арҵаҩы Ахра Анқәаб.
Ҵабыргуп, амҩа даара ҳаркареит… Аха ҳааԥсара ыҟаӡамызшәа инаҳахҟьеит Черқьесск ҳшьапы анықәҳаргылаҵәҟьа. Ҳашьцәа абазақәа иԥханы иаҳԥылеит, ҳрыдыркылеит, урҭ рыччаԥшь хаақәа анаҳба амч ҿыцқәа ҳалалазшәа ҳҟалеит. Ҳаԥхьаҟагьы иаҳзыԥшын афестиваль – итрадициатәхаз аныҳәа ду.
Раԥхьатәи амш: ҳашьцәа рҿы сасра аҟазаара
Ҳара ҳделегациеи ҳашьцәеи раԥхьатәи ҳаиԥылара мҩаԥысит ижәытәӡатәиу ашәуа қыҭа Ельбырӷан уахьналало. Абазақәа ари ақыҭа дара зегь злыҵыз гарак еиԥш иазыҟоуп. Уи аҽны «Абаза жәлар рыхәмаррақәа» мҩаԥысраны иахьыҟаз ақыҭа агәҭан гәыбылрала иаҳԥылеит.
Ҳара – аиҳабыратә абиԥарахь иаҵанакуа ажурналистцәеи астудентцәеи аспорттә еицлабрақәа рыцклаԥшра адагьы, ҳахьынаԥшааԥшуаз ашәуаа рыбжьара аочеркқәа ззаҳкша афырхацәагьы ана-ара иҳаԥшаауан. Ҳара ҳрышьҭан зыуаажәлар рҿы иналукааша хаҭарақәас иҟалаз ауаа.
Аҩбатәи амш: «ажурналистика иазкыз»
ҞЧА ҳаҟазаара аҩбатәи амш еиҳагьы хҭысла иҭәын. «Ажурналисттә» мшыҵәҟьаны иҟалеит. Ашьыжь, Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет агәыԥ сасра имҩахыҵит агазеҭ «Абазашҭа» аредакциахь. Асасцәа еснагь иреигәырӷьо, ихааӡа иҟоу агазеҭ аредактор Фардус Кулова ҳара – ажурналистцәеи, астудентцәеи аредакциахь ҳааԥхьаны, гәадурала лколлегацәа ҳрабалырдырит, агазеҭ «Абазашҭа» аидӡахылақәа ҳлырбеит, иаҳзеиҭалҳәеит иахьазы аколлектив иамоу ақәҿиарақәеи апроблемақәеи ртәы.
Анаҩс ҳааԥхьан Акьыԥхь аҩны иатәу аизарҭатә азал ахь – Аԥсны аҩбатәи ахада, Аԥсны Афырхаҵа Сергеи Уасил-иԥа Багаԥшь изку ашәҟәы «Аҟәышреи ахаҵареи рымҩа» апрезентациа азгәаҭаны иахьҳамаз.
Ахәаԥшцәа рзал ҭәын. Араҟа еиҳарак иҟаз Сергеи Уасил-иԥа хаҭала дыздыруаз ракәын: ашәҟәыҩҩцәа, аҵарауаа, ажурналистцәа, адепутатцәа, ауаажәларратә усзуҩцәа, аҿар, нас сыстудентцәа. Ауаа рлакҭақәа рыла изласацәажәоз абызшәа еилыскауан, рхы-рҿқәа рыла иубарҭан гәаартыла ишыҟоу. Рыԥшышьақәа збон – гәадурала, лахьеиқәралагьы Сергеи Багаԥшь ипатреҭ ду зныз ашәҟәы ацәа ианахәаԥшуаз – Кавкази Аԥсныи рҵеи иаша, ауаҩ қьиа, ауаҩ ду.
Иуникалтәу ауаҩы Мусса Егзакь
Анаҩс, астудентцәа азҿлымҳара ду аарԥшны иацәажәеит Мусса Егзакь – абазақәеи аԥсуааи ахьынхо зехьынџьара зыхьӡ бзианы ирдыруа ауаҩы.
Ҳара алшара ҳаман ҩ-сааҭк инарзынаԥшуа абас еиԥш иуникалтәу ауаҩы иацәажәара. Уи ижәлар гәкалаҵәҟьа бзиа ибоит, дыгьырзыгәдууп, насгьы хәыҷи-дуи ҳәа еилых ҟамҵакәа зегьы еиԥшны аенергиа рылаҵара илшоит – зықәрахь инеихьоу ракәзаргьы, иқәыԥшу астудентцәа ракәзаргьы.
Маҷк саԥыҩланы ишәзеиҭасҳәоит даҽа еиԥыларак атәгьы: адырҩаҽны, аныҳәаҽы дысԥылеит Аҟәатәи арҵаҩратә институт аҿы 70-тәи ашықәсқәа раан аҵара сыцызҵоз абаза ҭыԥҳа Фалина Абидова.
Фалина Гәымлоуқыҭ дызлатәу ала – уи ақыҭоуп Мусса Егзакьгьы дызлыҵыз – ҳанеиқәшәа слазҵааит: аҭыԥантәи ауааԥсыра Мусса Ҳабал-иԥа иусура ишԥазыҟоу ҳәа. Слазҵааит иара убас, ауаажәларратә усзуҩы, амеценат лара хаҭала дшизыҟоу атәгьы. Лара лаҭак даараӡа инарҭбааны иҟалҵеит: сҩыза акыраамҭа еиқәылыԥхьаӡон зқыҭа гәакьеи зыжәлар рзы абри аҟара ҟазҵахьоу ауаҩы илшамҭақәа.
Абар лара еиҭалҳәаз: «Ҳара, Гәымлоуқыҭ анхацәа ҳаигәырӷьоит, ҳагьалаҽхәоит, зыԥсадгьыл иапатриот иашоу Мусса Егзакь ҳара ҳқыҭа дахьалҵыз. Иаргьы аҵара иҵон сара абжьаратә ҵара ахьсоуз ашкол аҿы. Ари ииашаҵәҟьаны дуаҩ дууп, иара игәы былуеит ижәлар рзы, имилаҭтә культуреи, абызшәеи, алитературеи, афольклори реиқәырхаразы. Ҳқыҭауаа рыбзазара убас еиԥш аҩаӡара шьҭихит, иахьеи-уахеитәи рыԥсҭазаара дацхрааит – уаанӡа уи аҩыза аӡәы иԥхыӡгьы иаламызт. Иара иԥарала ҳқыҭаҿы амҩақәа ҟарҵоит, иаартуп аспорт ахан «Алашара», акультуреи аԥсшьареи рбаҳча, аусуга техника апарк, апелменҟаҵарҭа ацех, ахшдкыларҭа. Аргылра иаҿуп аҽы зауад – абаза ҽыжәлақәа реиҭашьақәыргыларазы. Есышықәса Мусса иҟынтә актәи акласс ахь ицо аҵаҩцәа аҳамҭақәа роуеит. Иара дзыцхыраауа иқыҭа гәакьа мацара акәӡам, абаза қыҭақәа зегьы дрыхьӡоит. Ҳгәы зыздуу Мусса Егзакь, гәыкала зыжәлар ирзыҟоу, ҳхәыҷқәеи ҳареи иҳахӡыӡаауа, еснагь игәы ҳҭоуп. Ҳажәлар адунеи зегьы иахирҵәеит. Сара уаанаӡа исымбацызт, исмаҳацызт, абри еиԥш зыҩжәлар ирзааԥсахьоу даҽаӡәы иӡбахә, абас агәаҟра рацәа зхызгахьоу зыжәлар ԥагьа рыҿиаразы ашьаҿа ӷәӷәақәа ҟазҵахьоу. Анцәа ҳиҳәоит еснагь, Ҳазшаз дихылаԥшырц, агәабзиара ииҭарц, аԥсынҵыра ду иоурц, ҳажәлар реизҳазыӷьара ахьӡала…».
Фалинеи сареи ҳаиқәшәара даара схы сгәы ианырит, сагьархынҳәит сқәыԥшра ашықәсқәа рахь.
Ҳакәша-мыкәша иҟаз ауаа ирызкны
Маҷк сазааҭгылар сҭахуп арҭ амшқәа рзы ҳазԥылози, аус зцаҳуази ауаа ртәгьы.
Иаҳҳәап, гәадураала ишәзеиҭасҳәоит Аԥсуа телехәаԥшра ажурналист Камилла Кирвал лыӡбахә. Лара, сара иҟасҵаз аҳәарала ҳделегациа далаҵан. ҞЧА ҳаҟанаҵ ахымш зегьы, тәахак лымамкәа аус луан. Аоператори лареи ҽынла иҭырхуаз аматериал зегьы уахынла асасааирҭаҿы аус адылулон, егьырҭ зегьы рыԥсы аныршьоз: амонтаж ҟалҵон, атекстқәа лыҩуан, авидеосиужетқәа азырхианы Аԥсуа ателехәаԥшра аефир азы илышьҭуан. Аҟәаҟа даныхынҳәы, дара убарҭ анҵамҭақәа ирылхны инеиҵыху арепортажқәа ҟалҵеит. Дара зегь гәылҭәаахеит, ҵакыла ибеиахеит, иԥшӡахеит.
Сгәа иаахәеит, иара убас, абаҩхатәра злоу ҳпоетесса Гәында Сақаниаԥҳа сааигәара дахьыҟазгьы. Лареи сареи изныкымкәа ҳцахьеит Санкт-Петербург, Москва, иара убас аҳәаанырцә атәылақәа рахьгьы. Урҭ ҳныҟәарақәа еиҳарак изыдҳәалаз ҳарҿиаратә усқәа ракәын. Уажәазы сара исҭаххеит Сергеи Багаԥшь изку сышәҟәы «Аҟәышреи ахаҵареи рымҩа» апрезентациаҿы Гәында Сақаниаԥҳа дықәгаларц. Ашәҟәы апрезентациаҿы Гәында лықәгылара уаршанхо иҟан. Сгәыхыҭхыҭра ыҟамызшәа иныҵабеит. Лара лықәгылара аамышьҭыхь гәаныла убас сҳәеит: «Апрезентациа қәҿиарахеит!» ҳәа.
Ауниверситетаҿтәи ҳделегациа алахәцәа аусура ацәымаашьарала дрылуакаартә дыҟоуп иара убас Алхас Чхамалиагьы. Арҭ ахымшк зегьы шьыжьы инаркны хәлаанӡа акультуратә-спорттә фестиваль аусмҩаԥгатәқәа зегьы ҳрылахәын. Асасааирҭахь ҵхагәаныла ҳхынҳәуан. Ҳкараха ҳшыҟазгьы, Алхас дшааилак еиԥшҵәҟьа асоциалтә ҳақәа рҿы аматериал архиара далагон. Есыҽны имҩаԥысуаз ахҭысқәа зеиӷьыҟам ала ирныԥшуеит иара ифотосахьақәеи, ивидеорепортажқәеи, иаудионҵамҭақәеи, итекстқәеи.
Аоператорс, афотоҭыхҩыс дҳацын сыстудент Девид Анқәаб. Иара гәахәарала сааԥхьара идикылеит, абри аныҟәараҿы абасала аус ҳациурц. Девид ихы ааирԥшит абаҩхатәра злоу, аџьабаа абара иацәымаашьо телеоператорс, иара убасгьы еиҿамсу фотоҭыхҩыс. Абри аочерк азы иалсхыз афотосахьақәагьы реиҳарак ҭызхыз иара иоуп.
Алхас Ԥсардиа. Аԥеиԥш ду змоу арԥыс қәыԥш, ԥсыуала иааӡоу. Ацхыраара ахьаҭахыз иахьабалак иара дыҟан. Зегьы зҿлымҳарала дрызнеиуан. Ҳаиқәшәацыԥхьаӡа дҵаауан акыр ҳҭахума ҳәа. Аӡә цхыраарак аниҭахыз иара иакәын зегь раԥхьаӡа иааиуаз.
Даҽа студенткгьы иӡбахә шәасҳәоит – Аинар Ҷыҭанаа, ҳныҟәараҿы аинформациатә агентра «Sputnik Аԥсны» акорреспондент иаҳасабала дҳацын. Аинар икьыԥхьит ҞЧА акультура амшқәа ирызку аматериалқәа, хазы иҟаиҵеит Мусса Егзакь иԥсҭазаареи иусқәеи ирызку аочерк. Ианҵамҭақәа зегьы азхьаԥшра ду роуит, ахҳәаа бзиақәагьы ирыԥсахеит.
Ахԥатәи амш: ҳаԥсуа бираҟ
Афестиваль аҵыхәтәантәи амш рызкын Аԥсны аҳәынҭқарратә бираҟ амши, Абаза жәлар ркультуреи. Иара мҩаԥысит Черқьесск ақалақь агәҭа, Урыстәыла аладатәи ахәҭаҿы иреиҳаӡоу абаҳчақәа ируаку «Адгьылбжьаха иаҵәа» аҟны. Аныҳәа арԥшӡон ҳаԥсуа бираҟ. Уи иалахәын асасцәа рацәаҩны – Ҭырқәтәыла, Москва, Аԥсны, Ставрапольтәи атәылаҿацә, ҳәарада иара Ҟарачы-Черқьесиагьы рҟынтә аԥсуааи абазақәеи рхаҭарнакцәа.
Ахԥатәи амши иааидкыланы Абаза жәлар ркультура аныҳәеи зегьы хыркәшан итрадициатәу афеиерверк ала. Зықьҩыла еизаз ауаа аимпра рҭахӡамызт. Ианеимпгьы зегьы агәыӷра рыман Абаза жәлар ркультура амш азы ҳаԥхьаҟагьы еибабарц.
Абри ауха ссир аамышьҭахь, шьыжьнаҵы ҳделегациа Аԥсныҟа амҩа иқәлеит, иаҳбаз-иҳаҳаз зегь рыла ҳгәы шьҭыҵны. Ҳгәалашәараҿы акыраамҭа иаанхоит агәырӷьара ду зцыз хымштәи ҳашьцәа-абазақәа рҭаара.


Аретродәыӷба "Шәача" Мысраҟа ахырхарҭа ҿыц ылнахит
© Sputnik / Томас ТхайцукРетро поезд "Сочи" Туапсе Гагра
© Sputnik / Томас Тхайцук
2022 шықәса лаҵарамзазы апассаџьыртә еилахәыра 772 екскурсиа рахь абилеҭқәа рҭиит, урҭ рахьтә 603 адәыӷбаҟныҵәҟьа иаархәеит.
АҞӘА, рашәара 13 - Sputnik. Атуристтә ретродәыӷба "Шәача" Тҟәаԥсынтәи иаауа амаршрут иацнаҵеит Аԥсны иҟоу Мысра аҳаблахь аекскурсиа, уа апассаџьырцәа ирбар рылшоит Аԥсны зыда ыҟам Михаил Горбачиов идачеи, Иосиф Сталин идачақәа хәба рахьтә руаки. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости, Афедералтә пассаџьыртә еилахәыра Нхыҵ-Кавказтәи афилиал аиҳабы ихаҭыԥуаҩ Вадим Соловиов.
Ари ахырхарҭа раԥхьаӡа акәны аусура иаладыргеит. Абилеҭқәа аархәар ҟалоит Шәача иҟоу адәыӷба абренд иаҵанакуа акассақәа рҿы.
"Мысратәи ахырхарҭа зегь реиҳа аԥсшьацәа зызҿлымҳахо аплиажтә ԥсшьаразы ихырхарҭахоит. Уи адагьы, атуристцәа екскурсиак аҳәаақәа ирҭагӡаны ирбар рылшоит Аԥсны зыда ыҟам Михаил Горбачиов идачеи, Иосиф Сталин идачақәа хәба рахьтә руаки", - иҳәеит Соловиов.
Шәачантәи аретродәыӷба Аԥсныҟа есҽны иаалоит аҩаша ада. Адәыӷба ныҟәалоит Гагранӡа, уа атрансфер неины Мысратәи аҳәырԥсаррахь инаргалоит аҳәынҭдачақәа ддырбарц.
Аретродәыӷба "Шәача" ҳазҭоу ашықәс мшаԥымза 30 инаркны рашәарамза 11 рҟынӡа имҩаннагахьеит 7,5 нызқьҩык апассаџьырцәа, уи 85% рыла еиҳауп 2021 шықәса рзы аасҭа. Зынӡа 2,5 шықәса аус ауеижьҭеи 80 нызқь апассаџьырцәа мҩаннагахьеит.


АҞӘА, абҵара 3 — Sputnik, Рада Ажьиԥҳа. Ареспубликатә хәышәтәырҭа ахшараиурҭа аҟәшаҿы иҟоу аҭагылазаашьа иалацәажәон Агәабзиарахьчара аминистрра ахаҭарнакцәа ахаша, абҵара 2 рзы имҩаԥыргаз абрифинг аан.
Ахшараиурҭатә ҩнаҟны аинфекциа аҟазаара еилкаахоит егьи амчыбжь азы лҳәеит Аҟәа ақалақьи Аҟәа араиони рсанитартә ҳақьым хада Алла Белиаева абрифинг аҟны.
"Аҟәатәи ахшараиурҭаҟны аҭәаиаҵәатә палочка ыҟоуп ҳәа макьаназы ашьақәырӷәӷәара иашам. Раԥхьатәи алкаақәа ахәаша иҳауеит, аҵыхәтәантәи аихшьаалақәа ҟалоит иааиуа амчыбжь азы. Ареспубликатә санепидемиатә станциа шәкы инареиҳаны анализ мҩаԥыргахьеит", — лҳәеит Белиаева.
Аҳақьым лажәақәа рыла ахшараиурҭахь иаанаго аҳәсақәагьы аинфекциа ныҟәыргозар алшоит.
"Амикробқәа хшараиурҭаҿы иҟамкәа иҟалаӡом", — лҳәеит лара.
Аинфекциа аҟазааразы аҵыхәтәантәи анализқәа ган жьҭаара 17 рзы. Аинфекциа ыҟам ҳәа ишьақәыргылан.
2016 шықәса рзы Аҟәатәи ахшараиурҭатә ҩнаҟны рыԥсҭазаара иалҵит хәҩык ахәыҷқәа, иара убри аҟара ахәыҷтәы хәышәтәырҭаҿгьы.


АҞӘА, лаҵ 30 – Sputnik. Қырҭтәыла уаанӡатәи ахада Михаил Саакашьвили асабша, лаҵарамза 30 рзы ихьӡ рҳәар ауеит Одесса аобласт ахада ҿыц иаҳасабала, иҳәеит Одесса аобласт аҳәынҭқарратә администрациа апресс-маӡаныҟәгаҩ Николаи Покровски. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Уажәаԥхьа иҟаз адыррақәа рыла, Украина ахада Петр Порошенко ахәаша, лаҵарамза 29 рзы, игәы иҭан Михаил Саакашьвили иԥылара, уи Одесса ахадас иҟаҵара азҵаара алацәажәаразы. Уажәазы Петр Порошенко исаит аҟны ианӡам Михаил Саакашьвили Одесса ахадас дшыҟаҵоу ала ақәҵара.
Одесса аобласт аҳәынҭқарратә администрациа апресс-маӡаныҟәгаҩ Николаи Покровски асоциалтә каҭа Facebook аҟны изланиҵаз ала, Қырҭтәыла уаанӡатәи ахада Михаил Саакашьвили Одесса аобласт ахадас иӡбахә рҳәар ауеит.
Покровски излаиҳәо ала, Михаил Саакашьвили Одесса ахадас дшыҟаҵоу анрылаҳәахалак ашьҭахь, администрациа уаанӡатәи ахада Игор Палица апресса рахь дцәырҵыр ауеит.


Аԥсны Аҳәынҭқарра Адәныҟатәи аусқәа рминистрра лаҵарамза 17 аҽны 29 шықәса ахыҵит.
Аԥсуа дипломатиа иуадаҩыз насгьы акырӡа зҵазкуаз амҩа ианысит. Аԥсны Аџьынџьтәылатә Еибашьра анцоз 1992-1993 шықәсқәа раан Аминистрра аԥҵара иазкыз Ақәҵара инапы аҵаиҩит Аԥсны Раԥхьатәи Ахада Владислав Арӡынба лаҵарамза 17, 1993 шықәсазы. Ҳреспублика адипломатиатә школ шьақәгылон аибашьреи уи нахыстәи аамҭа уадаҩи рҭагылазаашьаҿы.
Арҭ ашықәсқәа рзы Ҳминистрра ҳтәыла аинтересқәа зыхьчоуи уи адәныҟаполитикатә хырхарҭа еиҿызкаауеи профессионалтә командахеит.
Ҳаԥсадгьыл жәларбжьаратәи азхаҵара, иара убас ҳшәарҭадара аиқәыршәаразы ихымԥадатәу аҭагылазаашьақәа раԥҵара – ҳхықәкы хадақәа иреиуоуп. Агәра ганы сыҟоуп, ҳамчеилаҵа абзоурала ҳхықәкқәа рынагӡара шҳалшо.


Акоронавирус зцәа иалаз ԥшьҩык апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны
23:10 02.09.2021 (ирҿыцуп: 23:11 02.09.2021)
© Sputnik / Томас ТхайцукГудаутская ЦРБ
© Sputnik / Томас Тхайцук
Аепидемиа ҟалеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 25417-ҩык рҟынӡа инаӡахьеит, ргәы бзиахеит 21399-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 384-ҩык.
АҞӘА, цәыббра 2 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 азы атестқәа арҭеит 323-ҩык Аԥсны ауааԥсыра, урҭ рахьтә 93-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ари амш иалагӡаны даҽа ԥшьҩык акоронавирус злаҽыз апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит: Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы 72 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи, 69 шықәса ирҭагылаз аԥҳәыси; Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы - 81 зхыҵуаз ахаҵеи, 84 шықәса зхыҵуаз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәшәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 63-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 16-ҩык, ибжьаратәуп - 24-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәшәтәырҭаҿы ирхәшәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 24-ҩык, урҭ рахьтә ааҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәшәтәуеит 23-ҩык, Гагратәи ахәшәтәырҭаҿы - 16-ҩык, урҭ рахьтә ԥшьҩык апациентцәа рҭагылазаашьа уадаҩуп. Тҟәарчалтәи ахәшәтәырҭаҿы - 12-ҩык апациентцәа. Аҟәа иҟоу амобилтә госпиталь аҿы - 70-ҩык апациентцәа, фҩык рҭагылазаашьа хьанҭоуп.
Аоперативтә штаб аҳәара ҟанаҵоит ауааԥсыра аҿкы рхы ацәырхьчаларц.