АҞӘА, жәабран 5 - Sputnik, Сариа Кәарцхьиаԥҳа. Ааԥынразы ақыҭанхамҩаалыҵ ԥхазҭазтәуа рҿагыларазы ауснагӡатәқәа ирылагоит ҳәа иҳәеит Sputnik акорреспондент дзыҿцәажәоз Ақыҭанхамҩа аминистр Беслан Џьопуа.
Аԥсны иазыԥхьагәаҭоуп аҿагыларатә уснагӡатәқәа рымҩаԥгара, аминистрра аҵиаақәа рыхьчаразы Амаҵзура аҟазауаа аҭагылазаашьа ҭырҵаауеит. Ҭагалан азы иазыԥхьагәаҭоуп амармалташь пты аизгара.
"Усқәак нап дуркаанӡа аҭагылазаашьа ҭҵаалатәуп. Уи мҩаԥнагоит аминистрра аҵиаақәа рыхьчаразы Амаҵзура. Амаҵзура аҟазауаа араионқәа рахь инеиуеит аҭагылазаашьа зеиԥшроу абаразы. Урҭ рабжьгажәақәа ҳарзыԥшуп. Ирҳәо ҳацныҟәаны ауснагӡатәқәа еиҿаҳкаауеит", - иҳәеит Џьопуа.
Аԥсны ақыҭанхамҩа аминистрра Урыстәыла ақыҭанхамҩа аминистрра иазынанашьҭит 2021 шықәсазы амармалташь пты аҿагыларазы аныхрақәа рхарџьнҵа.
"Урыстәыла ақыҭанхамҩа аминистрра иазынаҳашьҭит 2021 шықәсазы амармалташь пты аҿагыларазы аныхрақәа рысмета. Дара уи ҭҵааны ауснагӡатәқәа ҳәаақәырҵоит. Ацхыраара ҟарҵап ҳәа ҳақәгәыӷуеит. Усеиԥш акәымхаргьы аԥаразоужьра мҩаԥаагароуп. Уи макьана еилкаам заҟа аҭаххо", - иҳәеит аминистр, иагьазгәеиҭеит ҵыԥх иаахәаз ахәшәқәа рцәынха шыҟоу.
2020 шықәсазы Урыстәыла 130 миллион инеиҳаны абри аус иахҭыннаҵеит.
Беслан Џьопуа иажәақәа рыла арҭ аԥарақәа рыла иаахәан апестицидқәа, ахәшәқәҭәага аппаратқәа, атехника ҷыда, авиациа ахархәарала ахәшәқәҭәара. Ацхыраара ҟаҵан жәларбжьаратә еиҿкаарақәа рҟынтәгьы. Аминистрра абиуџьет аҟынтәгьы 15 миллион мааҭ ныхын.
2020 шықәсазы амармалташь пты анырҵәаразы 400 000 тонна апестицидқәа аахәан.
Апты аиҳарак иҟан Гали Очамчыреи араионқәа рҿы, еиҳа имаҷын Тҟәарчали Гәылрыԥшьи араионқәа рҿы. Аҭагылазаашьа еиҳа еиӷьын атәыла мраҭашәаратәи ахәҭаҿы.
Аминистр иҳәеит имҩаԥгаз ауснагӡатәқәа ирылыршаны 2020 шықәсазы аҽаҩра бзиа ыҟан.
Џьопуа иҳәеит апты зегь ықәҵаанӡа аҿагыларатә уснагӡатәқәа мҩаԥгалатәуп ҳәа.
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ажьырныҳәа 11 - Sputnik. Аҟәа имҩаԥысыз амассатә еилаҩеиласрақәа рфакт ала ашьаус хацыркуп ҳәа аанацҳауеит Аԥсны Апрокуратура хада асаит.
"Аҟәа ақалақь ажьырныҳәа 9, 2020 шықәса рзы иҟалаз Аԥсны Аҳәынҭқарра ахада Иусбарҭа ахьыҟоу аиҳабыратә хыбрақәа ркомплекс иажәлан ианааныркылаз амассатә еилаҩеиласрақәа инарыдҳәаланы ашьаус хацыркуп Аԥсны Аҳәынҭқарра Ашьаустә закәанеидкыла ахәҭаҷ №206 "Амазара аԥхасҭа аҭареи абжьыхреи лҵшәас изауз амассатә еилаҩеиласрақәа реиҿкаареи рылахәреи" ахәҭақәа 1, 2 рыла", - аанацҳауеит адырраҭара.
Уаанӡа ирҳәахьан Аԥсны Аҳәынҭқарратә шәарҭадаратә маҵзура Апрокуратура хадеи ААРи алархәны ашьаусԥшааранӡатәии аоператив-ԥшааратәии уснагӡатәқәа рымҩаԥгара иалагеит ҳәа, аиҳабыратә хыбрақәа аԥхасҭа аҭара аиҿкааҩцәеи уи иалахәызи ахаҿқәа рышьақәыргылареи аҭакԥхықәрахь радԥхьалареи рзы.
Аҟәа аҿагыларатә акциа иалагеит ажьырныҳәа 9 рзы. Амитинг иалахәу Аԥсны ахада Иусбарҭ рнапахьы иааргеит, ашәқәа, аԥенџьырқәа ԥырҽит актәи аихагылаҿы, акабинеҭқәа хыла-гәыла еиларыжьит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жәабран 24 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 260-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 20-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 43-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 16-ҩык, ибжьаратәуп - 14-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 12-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит быжьҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 14-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12745-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12097-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 196-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Аремонттә усурақәа ирзоурыжьран иҟоуп 3 миллионки 500 нызқь мааҭи. Урҭ аԥарақәа ҳарзыԥшуп. Апроект ала аџьармыкьа аартны иазгәаҭоуп, аха иаркызар иаҳа еиӷьхон. Уажәы ахәаахәҭразы аџьармыкьахь иааиуа ауаа маҷуп. Иахьықәгыло ыҟаӡам, ақәа леи, асы леи, адәы иқәгылазароуп. Бедиа ибгаз амҩа иахҟьаны аџьармыкьаҿы ахәаахәҭыҩцәа агхеит. Уажәы ауаа адәахьы ихәаахәҭуеит, астолқәа ргыланы ирымоуп", - ҳәа еиҭеиҳәеит Џьопуа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.


АҞӘА, ажьырныҳәа 15 – Sputnik. Ҩымш рыла акоронавирус зцәа иалаз даҽа фҩык рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны рыԥсҭазаара иалҵит ԥшьҩык апациентцәа. Хҩык ахацәа рыԥсҭазаара иалҵит ажьырныҳәа 13 рзы. 1950 шықәса рзы ииз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 14 аҽны. Дара зегьы ирзышьақәырӷәӷәан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц". Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа.
Ажьырныҳәа 13 рзы иԥсҭазаара далҵит 1933 шықәса рзы ииз ахаҵа, ачымазара хада "ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра". Иара убас, ажьырныҳәа 13 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыс, илзышьақәырӷәӷәан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", иара убас зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада "ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 101-ы, урҭ рахьтә 91-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 34-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 33-ҩык, агоспиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 53-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10378-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8130-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 151-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, жәабран 9 - Sputnik. Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәарҭа Ахра Аҩӡба иаанкылара Аԥсны аҩныҵҟатә ус акәны, азинхьчаратәи аӡбарҭатәи усбарҭақәа ркомпетенциа иаҵанакуа усны иахәаԥшуеит. Абри азы Ацҳаражәҳәарҭа Facebook аҿтәи адаҟьаҿы аҳәамҭа ҟаҵоуп.
"Аҭагылазаашьа амилаҭтә закәанԥҵара инақәыршәаны аҭышәныртәалара мҩаԥысып ҳәа агәыӷра ҳаманы ааԥхьара ҟаҳҵоит, ауаажәларра-политикатә еиҿкаарақәа рахь азиндырратә аспектқәа рхы рыларымгалаларц, аҳәынҭқарра аҩныҵҟа аҭынчра аиқәырхаразы", - азгәаҭоуп аҳәамҭаҿы.
Агәыԥ "Пятнашка" акомандир, Аԥсны ахада уаанӡатәи ицхырааҩ Ахра Аҩӡба даанкылан хәажәкыра 4 рзы. Азинхьчаратә усбарҭақәа русзуҩцәа хәажәкыра 4 рзы Ахра Аҩӡба дахьынхоз аҩнаҟны иаадырԥшит иҵәахыз абџьар, аџьаԥҳаны, ахархәага ҷыдақәа, арадиодырраҭара мҩаԥызго ашьақәгылақәа.
Ахра Аҩӡбеи дзыхьчоз иҩызцәа хәҩыки рганахьала ашьаус хацыркуп уаанӡа еиқәшаҳаҭханы абџьари аџьаԥҳани азакәаншьаҭа рымамкәа раахәара, рыҵәахра, рымҩангара, рныҟәгара ахьымҩаԥыргоз азы.
Хәажәкыра 7 рзы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Ахра Аҩӡбеи ихьчаҩцәа: Талех Гасанов, Аслана Гуатижев, Андреи Локтионов, Станислав Культа мызкы ҭакрала ирхыргарц аӡбамҭа аднакылеит.
Владимир Шьербаков, административтә зинеилагара мҩаԥигеит ҳәа даанкылоуп хәажәкыра 9-нӡа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, хәажәкыра 9 - Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра арратә госпиталь, 2020 шықәса жьҭаара 20 рзы Аԥсны аусура иалагаз аҭыԥ ахь амҩа иқәлеит арратә техника аколонна иаланы.
Урыстәылатәи амедусзуҩцәа ҩымш рышьҭахь арратә техника аилазаара иаланы, 800 километра амҩа иахысны есқьаангьтәи ргыларҭа ҭыԥ иазыхынҳәуеит, Ставропольтәи атәылаҿацәахь.
Аколонна амҩатә ныҟәара ашәарҭадара ахылаԥшра арҭоит Аладатәи арратә округ арратә автоинспекциа.
Амобилтә медицинатә ҟәша аилазаара иалахәын шәҩык рҟынӡа амедусзуҩцәа, 30 ак арратә техника.
Аԥсны ауааԥсыра аҿкчымазара рацәыхьчаразы иҟанаҵаз аҳәарала Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра арахь иаанашьҭит хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь шә-иарак зкышаз, ареспубликаҿ акоронавирустә инфекциа аҿагылара аҭаразы 2020 шықәса жьҭаара 20 рзы.
Иарбоу аамҭа иалагӡаны амбулатор-консультациатә цхыраара рыҭан хнызқьи быжьшәҩык инареиҳаны Аԥсны ауааԥсыра, амбулатортә дкылара рыҭан 3,3 нызқьҩык, астационартә – 450-ҩык рҟынӡа.
Иара убасгьы агоспиталь алабораториаҿ 18 000 рҟынӡа клиникатә ҭҵаара мҩаԥган, урҭ рҟынтәи 5,3 нызқь ПЦР-тест, 2 000 рентгенограмма.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ажьырныҳәа 20 - Sputnik. Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) ари амчыбжь азы COVID-19 аҟынтәи арекордтә ԥсыҭбарақәа азгәанаҭеит - 93 нызқьҩык.
Адунеи аҟны зынӡа 93 миллионҩык ауааԥсыра COVID-19 рыдбалан. Ииасыз амчыбжь азы ачымазара змоу рхыԥхьаӡара 4,7 миллионҩык рыла еиҳахеит.
Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) хәажәкыра 11, 2020 шықәса рзы акоронавирустә инфекциа COVID-19 пандемиоуп ҳәа рыланаҳәеит. Џьон Хопкинс ихьӡ зху ауниверситети АИХқәеи рдыррақәа рыла ЕАА зегь раасҭа ачымазара шьҭыркаахьеит — 24,4 миллионҩык, Индиа - 10,5 миллионҩык, Бразилиа - 8,5 миллионҩык.
Урыстәыла, Аоперативтә штаб аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла 3,612 миллионҩык COVID-19 рыдбалоуп, 3,002 миллионҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 66 623 пациент рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ажьырныҳәа 19 азтәи адыррақәа рыла 10784-ҩык чмазцәахахьеит. 152-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 8513-ҩык ргәы бзиахеит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, хәажәкыра 9 - Sputnik. Иахьазы атәылақәа реиҳара жәларбжьаратә атуризм азы иаркуп. Адунеи аҿы хә-тәылак роуп атуристцәа рзы иаарту ҳәа азгәанаҭоит Адунеизегьтә туристтә еиҿкаара.
Жәабранмзазы 217 тәыла рҟынтәи 69 (32%) аҳәаанырцә туристцәа рыдыркылом. 73 тәыла (34%) рҳәаақәа хәҭала иаркуп. 70 тәыла (32%) атестқәа ма акарантин аҭахны ирыԥхьаӡоит.
Аиҿкаара адыррала атуристцәа ԥкырада ирыдыркылоит – Албаниа, Доминикантәи Ареспублика, Коста-Рика, Аҩадатәи Македониа, Танзаниа.
Апандемиеи уи иадҳәалаз аԥкрақәеи ирхырҟьаны атуристтә ныҟәарақәа 2019 шықәса иаҿырԥшны акыр илаҟәуп. Акризис ашәарҭара иҭанаргылеит атуризм аусхк аҟны 100 - 120 миллион усурҭатә ҭыԥ.
Аԥсныҟа атуристцәа раара алшоит Урыстәыла аҵакыраҟынтә. Убри аан Адәныҟатәи аусқәа рминистрра адыррала ареспублика ралалара азин ыҟоуп Урыстәыла атәылауаа реиԥш егьырҭ атәылақәа рҟынтәгьы, заанаҵы аусбарҭа анкета хазырҭәаауа зегьы.
2021 шықәсазы Аԥсны миллионк инарзынаԥшуа атуристцәа ирзыԥшуп.
АҞӘА, хәажәкыра 7 - Sputnik. Венесуела ахада Николас Мадурои иԥҳәыс Силиа Флореси акоронавирус аҟынтә урыстәылатәи ахыхьчагатә лаҵа ҟарҵеит, аанацҳауеит РИА Новости ахада Twitter иазхьаԥшны.
"Сыжәлар рҿаԥхьа исҳәаз сажәа насыгӡоит... Раԥхьатәи сдоза, алаҵа ҟасҵеит", - иҳәеит Мадуро.
"Иҭабуп" ҳәа ахиҳәааит урыс бызшәала.
Урыстәылатәи алаҵа "Спутник V" акоронавирустә инфекциаҟынтә ахьчара алзыршо акәны иҟоуп. Иара ашәҟәы иҭаргалахьеит адунеи 20 тәыла, Венесуелагьы налаҵаны.
Акоронавирус ахҽразы иҟарҵо алаҵа "Спутник V" аԥҵан Гамалеи ихьӡ зху Ацентр аҿы. Ари алаҵа адунеи аҟны раԥхьаӡа акәны COVID-19 хызҽуа ҳәа иҭарҩыз лаҵахеит, иаԥҵан ауаҩытәыҩса иаденовирустә вектор аплатформаҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, жәабран 9 - Sputnik. Аԥсны иҟоу Урыстәыла Ацҳаражәҳәарҭа Ахра Аҩӡба иаанкылара Аԥсны аҩныҵҟатә ус акәны, азинхьчаратәи аӡбарҭатәи усбарҭақәа ркомпетенциа иаҵанакуа усны иахәаԥшуеит. Абри азы Ацҳаражәҳәарҭа Facebook аҿтәи адаҟьаҿы аҳәамҭа ҟаҵоуп.
"Аҭагылазаашьа амилаҭтә закәанԥҵара инақәыршәаны аҭышәныртәалара мҩаԥысып ҳәа агәыӷра ҳаманы ааԥхьара ҟаҳҵоит, ауаажәларра-политикатә еиҿкаарақәа рахь азиндырратә аспектқәа рхы рыларымгалаларц, аҳәынҭқарра аҩныҵҟа аҭынчра аиқәырхаразы", - азгәаҭоуп аҳәамҭаҿы.
Агәыԥ "Пятнашка" акомандир, Аԥсны ахада уаанӡатәи ицхырааҩ Ахра Аҩӡба даанкылан хәажәкыра 4 рзы. Азинхьчаратә усбарҭақәа русзуҩцәа хәажәкыра 4 рзы Ахра Аҩӡба дахьынхоз аҩнаҟны иаадырԥшит иҵәахыз абџьар, аџьаԥҳаны, ахархәага ҷыдақәа, арадиодырраҭара мҩаԥызго ашьақәгылақәа.
Ахра Аҩӡбеи дзыхьчоз иҩызцәа хәҩыки рганахьала ашьаус хацыркуп уаанӡа еиқәшаҳаҭханы абџьари аџьаԥҳани азакәаншьаҭа рымамкәа раахәара, рыҵәахра, рымҩангара, рныҟәгара ахьымҩаԥыргоз азы.
Хәажәкыра 7 рзы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Ахра Аҩӡбеи ихьчаҩцәа: Талех Гасанов, Аслана Гуатижев, Андреи Локтионов, Станислав Культа мызкы ҭакрала ирхыргарц аӡбамҭа аднакылеит.
Владимир Шьербаков, административтә зинеилагара мҩаԥигеит ҳәа даанкылоуп хәажәкыра 9-нӡа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
Ауаҩытəыҩса ԥсабарала иара иҷыдаҟазшьоу абаҩхатəра ҳазшаз илаиҵоит, анаҩс уи иԥсҭазаара зегьы мрашəахəаны иаҿыкəыршоуп. Очамчыра араион Џьгьарда ақыҭа инхо Асида Амҷба-Чхьынџьериа абар уажəшьҭа ҩажəа шықəса инареиҳауп, ақыҭауаа изларҳəо ала, "ԥсыс" дырхоижьҭеи, раԥхьатəи амедицинатə цхыраара рыҭара инаркны рыхəышəтəра аус лнапы алакуижьҭеи. Лынхарҭаҩны акəзар, ахəышəтəырҭатə хыбреиԥш зегьы рзы ашəқəа аартуп, афельдшертə пункт напхгара алҭоит.
"Ачымазцəа зегьы ргəабзиаратə ҭагылазаашьа еиԥшӡам. Иҟоуп зшьапы иқəгыланы зчымазара зхызго, иҟоуп аиарҭа иамоу. Урҭ зегьы гəцаракрыла урзыҟалароуп. Аҩныҟа ицаны амедицинатə цхыраара рыҭатəзар, сцоит, иҟоуп арахь аҩныҟагьы ианысзаауа. Аиаша шəасҳəоит, мышкы сгəы рҭынчны имцаӡац, еснагь амҩахь сыԥшуеит, аӡəыр даауама, мамзаргьы аҭел аӡəыр дысзасуама, аӡəыр акыр ихьма", - ҳəа азгəалҭоит Асида Амҷыԥҳа.
Ҟазшьала акыр иҟəымшəышəу, уи иацназго аҭеиҭыԥш змоу, зҿабызшəа хаау, зегь рызнеишьа иақəшəо Асида Амҷыԥҳа - аԥсуа ԥҳəыс лҟазшьа ссирқəа зегьы лара илылоуп. Ҭаацəала аԥсыуак ишиаҭəоу еиԥш рхы ныҟəыргоит. Лара ҩыџьа арԥарцəеи ҭыԥҳаки дрануп, изҳауеит лмаҭа хəыҷгьы. Аҩнтəи аусқəа зегьы ишахəҭоу еиԥш инагӡаны, ақыҭа ауааԥсыра рымаҵ аура дақəшəоит. Лџьабаа акыр ишырацəоугьы ахааназы лхы-лҿы еихамыччо дубом. Асида излалҳəо ала, амедицинатə ус лнапы алакижьҭеи, иҟоуп лыԥсҭазааратə ԥышəаҿы лгəалашəараҿы иаанхаз ахҭысқəа.
"Ус еиԥш иҟоу ахҭысқəа рацəоуп. Машəырла ауаҩы ахəра иманы дысзааргахьеит. Ишахəҭаз еиԥш ихəра ҿыӡəӡааны ирҽеины исӡахит. Абас еиԥш раԥхьатəи ацхыраара иҭаны ахәышəтəырҭахь ддəықəаҳҵеит. Уа дахьнаргаз, ииашан иҟаҵоуп ҳəа азгəарҭеит, абасала иԥсы ахьеиқəсырхаз сара сзгьы инасыԥуп ҳəа сыԥхьаӡоит", - лҳəеит Асида.
Убас еиԥш, Асида дзықəшəахьоу ауаҩиԥсҿыхра иадҳəалоу ахҭысқəа иҵегьы ыҟоуп. Урҭ реиҭаҳəара рацəак дазыразым, "сус ауп инасыгӡаз" ҳəа азгəалҭоит. Лара лхы-лгəы аҟынӡа инаганы, лыԥсы ахҭынҵаны дарбанызаалак ауаҩы ихəышəтəра дазыхиоуп, уи лҭаԥхықəра хадақəа ируакны илыԥхьаӡоит.
"Абнахь шəарыцара иахьыҟаз, аӡəы машəырла ахы иқəшəеит, шəарахыз џьшьа иеихсит. Сара сахь данылбаарга, ихы изымдыруа дыҟан, патоура имамызт. Ихəра аусадулара салагаанӡа, раԥхьатəи ацхыраара изыҟасҵеит, ишьа аанызкылоз, игəы зырӷəӷəоз уҳəа агəырқəа, ахəшəқəа игсмырхеит. Хԥа-ԥшьба сааҭ ихдырра ицəыӡны дыҟан, анаҩс иоуз ацхыраара иабзоураны 20 минуҭ рыла иԥсы илалеит. Саргьы сгəы ааиқəысҳəалан, ихəра ааԥыртланы иҿасҳəеит, ажəакала иԥсы еиқəсырхеит", - ҳəа азгəалҭоит Асида Амҷыԥҳа.
Адунеи аҿы иҟоу аҿкычымазара, хымԥада, ҳара ҳтəылаҟынӡагьы имааӡар алымшеит. Асида, излалҳəо ала, Џьгьарда ақыҭа, анцəа иџьшьаны, ари аганахьала аҭагылазаашьа цəгьам.
"Раԥхьа ари аҿкычымазара анцəырҵ, ишрыхьуаз ззымдыркəа ишьҭақəаз ыҟан, рыҩныҟа сцаны акапельницақəа, агəырқəа рзыҟасҵон. Издырыргьы, схы ԥхьаскуамызт, еилкаауп, ачымазаҩ аҳақьым ида игəабзиара ашьақəыргылара ҟалашьа шамам. Араион аҟынтə раԥхьа-раԥхьаҵəҟьа ахыхьчагатə маҭəахəқəак ҳарҭеит, асабрадақəа, анапҭарԥақəа, адезинфекциа злаҟаҳҵақəоз уҳəа. Ирылшо ала акы анрымоу иҳацхраауеит", - ҳəа азгəалҭоит Асида Амҷыԥҳа.
Иҟоуп Асида лара лхатə харџьала ахəшəқəа анаалхəогьы. Аӡəы акы ааихьыр, раԥхьатəи ацхыраара злаҟалҵо еснагь илызҭоуп.
"Еснагь агəаҽанызаара сымоуп, хəшəык сымамкəа иҟамлаӡац. Егьа ус сымазаргьы, сара сзы ачымазаҩ аԥхьа дгылоуп. Џьара сцараны сыҟазаргьы, счымазцəа ишахəҭоу имбакəа амҩа сықəлаӡом, сус аҭыԥ иқəҵаны, сгəы рҭынчны сахьцо сцоит. Ақыҭа аҭагылазаашьа ачымазара аганахьала иаҳҳəозар, уажəы еиҳа еиӷьуп. Ҵыԥх уажəааны агрипп зыхьуаз еиҳа ирацəаҩын, мышкы хəҩы-фҩы акапельница анырзыҟасҵоз ыҟан. Уажəы, анцəа иџьшьаны, еиҳа имаҷуп ачымазцəа рхыԥхьаӡара", - лҳəеит Асида Амҷыԥҳа.
Зыпрофессионалтə уалԥшьа раԥхьа изыргыло, ақыҭауаа ԥсыс ирхоу Асида Амҷыԥҳа лус ламысцқьала дазнеиуеит. Илҭахуп лыуаажəлар агəабзиара рымазарц, лмилаҭ еизҳазыӷьаларц. Адунеи зымҽхазкыз аҿкычымазара уаҳа иҟамларц, досу рхы-ргəы иақəгəырӷьо инхарц. Саӡəыкны сқыҭа Џьгьарда иатəу Асида Амҷыԥҳа ҭабуп ҳəа ласҳəоит лџьабаазы, хаҭала сара сҭаацəара рзгьы иҟалҵахьоу ахə ашьара уадаҩуп.
Хәажәкырамза алагамҭазы Аԥсны аӷьалпал бжьы аацәырҵит. Апандемиа аамҭазы аполитика аганахь ҭынчрашәа иҟан, еиуеиԥшым аҳәамҭақәа шцәырҵызгьы. Амитингқәа рыцәаара ҳамбеижьҭеи шықәсык инахыҳәҳәон уажәшьҭа.
Наунагӡа еибашьра ыҟам рҳәоит, аха аԥсуа-қырҭуа еизыҟазаашьақәа рҿы макьана акәаԥ ду ргылам. Акәаԥ ргылам, аха 29 шықәса раԥхьа аибашьра адәаҿы хҭак еицҭазыршәуаз аԥсуа ветеранцәа, аҭынч ԥсҭазаара аамҭазы, ҳазиааиз аҳәынҭқарра аганахь иаку стратегиак рзалымхыцт. Аветеранцәа рыдагьы, аԥсуа политика мҩақәызҵо ахадацәагьы, зеиԥшла адәныҟатәи астратегиазы аԥҟарақәа ртәы ӡырыргозаргьы, зегь акоуп Қырҭтәылеи Аԥсни рызҵааразы аполитикатә еидысларақәа аамҭа-аамҭала иҭыӡшәаны иааҟалоит.
29 шықәса раԥхьа сара исхыҵуан 29 шықәса. Усҟан исхәыцуази, иахьа сыла иабои хәыки-шьхаки рыбжьоуп.
Уажәы-уажә Қырҭтәылаа рылацәажәаразы ҳтәыла аҩнуҵҟа иҵоурам ацәажәарақәа цәырҵуеит. Амчраҿы иҟоу ирыдгыло аветеранцәеи, аоппозициа иҟоуи арҭ азҵаатәқәа рзы иаку стратегиак рымаӡам. Аҭынч ԥсҭазаараҿы амалырҳара иаанаго агәаҳәарақәа аиааира рго иалагеит. Имаӡам усуп, Қырҭтәылеи Аԥсни рыбжьара маӡалатәи атауар еилысрақәа шымҩаԥысуа. Иҟоуп агәаанагара дареи ҳареи ҳабжьара иаҭахуп аҳазалхырҭа, абиуџьет аԥара ҭаларц азы ҳәа. Ари иаҿаапкуеит амчраҿы иҟоу ирыдымгыло аветерантә еилазаарақәа "ҳаӷа илахәаахәҭра иашам" ҳәа. Даҽа ганкахьала, маӡалатәи аԥарарҳара мҩаԥысуан, иахьа оппозициа иҟоу амчраҿ ианыҟазгьы.
Ажәакала, аибашьра аветеранцәа еизааибаганы, иахьа уажәраанӡа ирзымыӡбац мҩакы, агеноцид ҳзызуаз, иахьагьы ҳҿаҟәара иашьҭоу Қырҭтәыла аганахь. Абас иҟазаауеит, аполитикатә амбициақәа нышьҭаҵаны, ҳара иҳахәаша астратегиа алырхаанӡа аветеранцәа рхаҭа. Аҳәынҭқарра амаа зку ртәы ҳҳәозар, иахьатәи ахада адәныҟатәи истратегиаҿы зхыцқәа нагӡаны иаартым "Қырҭтәылеи Аԥсни еиуеиԥшым аҩаӡарақәа змоу реиҿцаара" ҳәа азгәаҭақәа ҳадигалеит. Араҟагьы, аоппозициатә ветеранцәа уи ӷамхәырҭаны ишьҭырхит, Апарламент аҿы инеибагеит, аха анаҩс ҭаацәашәала акгьы рзеиҿмырцааит.
Сгәанала, аԥсуаа еилкааны иҳамам ҳазну амҩаҿы, Қырҭтәыла аганахьтә ҳполитика зеиԥшрахаша. Аибашьра анцоз сҩызцәеи сареи аиааира ҳанеиԥхыӡуаз, иахьа аҭыӡшәа зхылҵыз аветеран Бенур (Акун) Қәираиа дызну авидео аҩыза збоит ҳәа сыҟамызт.
Еиуеиԥшым телеграмм-каналқәа, иара убас, феисбуктәи адаҟьақәа рҿы мышқәак раԥхьа ицәырцит аҳәамҭа "апрезидент ицхырааҩцәа руаӡәык, аиҿцәажәарақәа рымҩаԥгаразы Қырҭтәылаҟа дцеит" ҳәа. Анонимтә жәабжь ахҳәаагьы асымҭеит, мцуп ҟасҵан, аха дара зегь рдыруазаап. Даҽа ԥыҭрак ашьҭахь, иаацәырҵит авидео урысшәала ицәажәо аԥсуа хаҵа иҳабашьуаз, иахьа ибизнесмену Даҭо Кәарацхелиа иныҳәаҿа ахьиҳәо. Алаламбатә. Ашьҭахь ишеилкаахаз ала, аныҳәаҿа зку аекономикатә зҵаарақәа рзы апрезидент иабжьгаҩ Бенур Қәираиа иакәзаап.
Хаҭала дсыздыруамызт, аха абизнес знапы алаку иакәны дшыҟаз саҳахьан. Аныҳәаҿа зку ахаҵа итәаны изыӡырҩуаз рахьтә аӡәгьы диҿамԥеит, уимоу аеколог Роман Дбар иеиԥшу ихы ларҟәынгьы дӡырҩуеит. Иара уа днеиааиуеит амилаҭтә хақәиҭратә қәԥара иалахәыз, аветеран Гиви Дапуа иеиԥшу ахаҵа.
Абасала, иахьатәи аныҳәаҿатә теориа иаҳәоит "Иаҳжәып сара сҩыза иныҳәаҿа, иақырҭуоу, Болгариа инхо…". Анаҩсан, аҵәца зку иажәа иациҵоит "Аибашьра анцоз сара дысҿагылан, нас 1993 шықәсазы Болгариаҟа дцеит, уа дынхоит. Иахьа сара абра апарк аасыртуеит, иара ихьыӡгьы ахьӡысҵоит". Уаҳа аиҭаҳәаргьы аҭахым. Макьаназы ҳаибашьцәа ирыхәҭоу абаҟақәа анаҳзыҟамҵац аамҭазы, Болгариа инхо, иҳабашьуаз Даҭо Кәарацхьелиа ихьӡ зху апарк ашьҭаҵара ауп иаҳзынханы иҟаз. Ари иахылҿиааит аҭыӡшәа ду.
Еиҳаракгьы, феисбук аҿы аполемика цәырҵит. Ус ишыҟаз, иҳауит апрезидент иусҳәарҭа аҟынтә аинформациа "жәабран 19 2021 шықәсазы апрезидент иабжьгаҩ Қәираиа иусура аанижьхьан" ҳәа.
Хәажәкыра 2, 2021 шықәсазы амитингқәа рыцәаара цәырҵит абри ахҭыс иахҟьаны. Дарбан аоппозиционеру ари аҩыза заҩзыжьуа? Уаанӡатәи апрезидент Рауль Ҳаџьымба ихаан, 2018 шықәсазы ақырҭуа террорист Лукаа имҳәамырзаӡакәа дахьоужьыз азы, Аԥсны аӡынтәи ареволиуциатә хыԥшақәа ӷәӷәахеит. Аӡә игха алкаа азуны, егьи ибзиоу ихәшьадырц аҭыԥан, абар ҩынтәуп ақырҭуа теамазы иахьатәи Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа иабжьгаҩцәа иҵаркуеижьтеи: актәи - Лаша Сақаниа, Аныхачаԥа зманы ақырҭуа политикцәа Елыр ианааигаз, аҩбатәи- "ақырҭуа инвестициақәа раагаразы" Қырҭтәыла ицаз иабжьгаҩ Қәираиа.
Атәыла ахада ипресс-маҵзура "Қәираиа жәабран 19 рзы иусура аанижьхьан" ҳәа иҳаладырҵәаз ажәабжь, уи лаԥшхырԥагоуп, избанар, атәыла ахада иаандаҿы аус зуа русура аанрыжьзар, аинформациа иаразнак ауаа ирыларҳәоит. Жәабран 19 инаркны хәажәкырамза алагамҭазынӡа ари ажәабжь ауаажәларра изырзымдыруаз? Ус иҟарҵеит агәынамӡаратә хыԥша апрезидент имаахарц азы.
Аоппозициатә мчқәа ари ахҭыс аанрыжьуазма, ауаа еизеит аԥхьа Ахақәиҭра ашҭаҿы, анаҩс Аарламент аԥхьа. Абарҭ азҵаарақәа рҿы ҩ-стандарк змоу аполитикатә кониунктуара аус шауа гәасҭоит.
Сара апартиақәа срылам аҟынтә, еиҳа исзымариоуп уи абара. Аветерантә еиҿкаарақәа еиҩшоуп политикала. Аполитика амаа зку дзеиԥшроу еиԥш ауп, аҳәамҭақәагьы шцәырҵуа. Ус акәзаргьы, Ахақәиҭра ашҭаҿы еизаз дрылаҳбааит, игәаанагаргьы иҳәеит аветерантә еиҿкаарақәа ирылам, ажьырныҳәа 2020 шықәсазы "Аҿар рреволиуциа" ҳәа хьӡыс изауз ҵәатәышьаҟас иамаз Ахра Аҩӡба, "Импичмент президенту" ҳәа илексика иалаҵаны. Ԥхьатәара ицахьо, мардуанла ҵыԥх апрезидент иусурҭа иажәлоз аполитик иҳәеит "иарбан политикатә гьамоу иҳамазаалакгьы Аԥсадгьыл азҵатәы аҿы ҳара ҳаӡәыкуп" ҳәа.
Иахьатәи аԥсуа аоппозициа аҳәамҭақәа ҟанаҵеит "Аԥсни Қырҭтәылеи ахәаахәҭратә еизыҟазаашьақәа рымамзароуп" ҳәа. Ирҳәеит аха, маӡала ицо аилахәаахәҭра шынкылатәу азы, рхаҭа амчраҿы ианыҟаз акгьы рзымыӡбит, акылҳарақәа иҟаз аркны, мҩакы заҵәык ааныжьрада.
Амш иалагӡан Бенур Қәираиа ажурналистцәа ириҭеит ҩ-бызшәак рыла аинтервиу. Убраҟа абизнесмен ихала иҳәеит ииашаҵәҟьаны Қырҭтәыла дшыҟаз, Аԥсны аинвестициақәа ралагаларазы аусқәа шиӡбоз. Қырҭтәылаа ирымоу апрограмма "Еибашьрада Аԥсны аргьежьра" захьӡу, агуманитартә-економикатә зҵаарақәа рыла, ҳауаажәлар дара ирхьыԥшны аҟаҵароуп хықәкыс иамоу.
Жәабран 19-нӡа апрезидент ицхыраҩс аус зуаз Қәираиа Sputnik Аԥсны иаиҭаз аинтервиу аҿы иҳәеит "Сара Акәын Қәираиа "Шәкәырча аԥшаҳәа" ахада соуп. Ари зхы иақәиҭу економикатә ҳәырԥссароуп (зона)" ҳәа, анаҩс, абизнес знапы алаку иҳаилиркааит Қырҭтәыла иҟазаара хықәкыс иамаз: "Сара Қырҭтәыла сыҟан, ааи. Уаҵәгьы сцоит. Ари хаҭалатәи визитуп. Сара уахь сцеит аинвестициа дуқәа Аԥсны иалазгаларц азы. Сара апорт, нас асасааирҭа дуқәа рыргылара сгәы иҭоуп, Аԥсныҟа аԥара рацәа аагара хықәкыс исымоуп".
Ииашаҵәҟьаны, Бенур Қәираиа иӡбахә есқьынагьы иҳаҳауан, амилаҭтә хақәиҭратә кәԥареи, аибашьреи рҿы ихы бзианы ишааирԥшуаз, аха иахьатәи иажәақәа рхы ахьцо, идеологиас ирымоу аилкаара сцәыуадаҩхеит. Иара ишиҳәо ала, Қырҭтәыла днеиуан аурыс бизнесмен ду, убри аҟынтә, уа хра злаз аиԥыларақәа мҩаԥигон. Даҽа ганкахьала, иҟоума абизнесмен еилеигаз азакәан? Ԥкрас иҟои, Қырҭтәылантәи аинвестициақәа Аԥсныҟа раагара иаԥырхаго? Акымзарак. Иаауҭаххар азин ылхны уцоит, уҿазҳәо закәан ыҟам, амораль ҳәа ҳазҿу, уи ашәҟәы ианым усгьы.
30 шықәса иҳазнамгаӡеит ҳара ҳхьыԥшымра аидеиа. "Сара хықәкыс исымоу анҭ (Қырҭтәылаа Е. К) иамырхырц ҳазхәаҽуа азакәанқәа, абрахь ишакәхалакгьы аԥара дуқәа, аинвесторцәа ааратәы аҟаҵара" иҳәоит Қәираиа ицәажәараҿы.
Абасала, ҳара иҳадгалоуп Қырҭтәыла ацхыраарала Аԥсны аекономика ашьҭыхра. Апарламентуаа ари азҵаатәы иахәаԥшраны иҟоуп, аха зегь ирзеиԥшу аԥҟарақәа рзыхәшьадуама? Ҳара ихадоу астратегиатә партниор ҳәа Урыстәыла аназгәаҳҭо, уахьынтәи афинанстә цхыраара анҳауа, ҳаваҵәины "аоккупациа зызу атәыла" ҳәа ҳзызҳәо, ҳхьыԥшымра азхазымҵо, иацы иҳабашьуаз рыла аекономика шьҭаҳхуеит ҳәа иаҳҳәо, сара сзы абсурдуп.
Аԥсуаа аибашьраҿы аиааира ҳгеит, аха иахьа уажәраанӡа иаҳзымыӡбеит агеноцид ҳзызуз рганахьтәи аполитикатә стратегиа. Уи аӡбара зуалу, аветеранцәа ргәаанагара хшыҩзышьҭра аҭаны, Аԥсны аиҳабыреи Апарламенти роуп.
Иҟазароуп хыԥашьа змам аԥҟарақәа. Ҳаицәажәозар ҳаззеицәажәо, уи хықәкыс иамоу. Ахәаахәҭра маӡала иҳабжьаны, аҽраԥшразы ҳаилахәаахәҭӡом ҳәа ҳҳәар уигьы хжьароуп. Иахьа ицәырҵыз азҵаатәқәа аибашьра анеилга ашьҭахь ишьақәгыло иалагеит, иара иахҟьаны аҩнуҵҟатәи аидысларақәа мҩаԥысуеит, убри аҟынтә, хара имгакәа ицәырҵроуп Аԥсни иҳабашьуази реизыҟазаашьақәа ҳәаақәызҵо иконкреттәу аԥҟаԥҵәақәа, дасу иахьиҭаху ахы ирхо акәымкәа. Қырҭтәыла акәзар, иара ус иныбжьаршәынгьы иамҳәацт "Аԥсны ҳәынҭқарроуп" ҳәа. Женеватәи аиҿцәажәарақәа иахьанӡа "аҽаҩра аанамгацт" абџьар ахамырхәаразы, азхаҵара азҵаара акәым.
Макьаназы Аԥсны иқәынхо ауаажәларра азыҟаҵам Қырҭтәылеи ҳареи ҳаимабзиара, ҳаилахәаахәҭра дара рганахь азхаҵара ыҟамкәа. Даҽа ганкахьала, илаҟәу асоциалтә ԥсҭазаара иахҟьаны, ахныҟәгаразы, аҽыхәшәтәразы ҳауаажәлар уахь ихьаԥшуа иалагеижьҭеи маҷ ҵуама?
Қырҭтәылеи, уи иадгыло Европатәи аҳәынҭқаррақәеи Аԥсны ихьыԥшму ҳәынҭқарраны акәымкәа, Қырҭтәыла иахәҭаку акәноуп ишахәаԥшуа. Нас, ҳара изаҳзеилымкаари, ҳаицәажәарақәа, ҳаилахәаахәҭрақәа ҩ-ҳәынҭқаррак рыбжьара иҟоу акәны ҳхаҭақәеи ҳазхазҵаз атәылақәеи рыда макьаназы аӡәгьы дшахәамԥшуа.
Ақырҭқәа ҳрацәажәозар, сгәанала, ҳара хаз иҟоу, ихьыԥшым аҳәынҭқарра апозициақәа мацара рыла ҳақәгылалароуп. "Азхаҵарада Аԥсны Қырҭтәылахь аргьежьра" хықәкы хаданы иззықәгыло аҳәынҭқаара ҳара ҳинтересқәа ахаангьы иахьчом.
Абарҭқәа ҳрызхәыцноуп ҳгәылацәа ҳанрацәажәо ҳашрацәажәалаша, мамзар 1992 шықәсахьы хаиҭагьежьыр алшоит. Уажәы-уажә ақырҭуа зҵааразы ҳара - ҳара ҳаиҿаххуеит, дара уи ргәы арҭхаџьуеит. Асоциалтә ҳақәа рҿы акәзар, ақырҭцәа гәырӷьаҵәа ахҳәаақәа ҟарҵоит "Қәираиа иполитика иашоуп" ҳәа. Аӡы иаго аҳәҳәабжь иаҳаӡом…
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит
Абар ицәырҵит даҽа уаажәларратә хеилакк, амала апрезидент инапаҵаҟа, аартра азҵаатәы.
Аԥсны ахада ихаҭыԥуаҩ Бадра Гәынба анкьа ҳара иазгәаҳҭоз Аԥсны асовет ар рымш аҽны имҩаԥигеит аилатәара "Аԥсны Ахада иҟны ауаажәларратә хеилак аԥҵара" азҵаара алацәажәаразы. Ааԥхьара рыман еиуеиԥшым апартиақәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәеи рхаҭарнакцәа. Аизараҿы иаҳбеит иахьеи уахеи иаҳбарҭоу ахаҿқәа, амчраҿы уаанӡа иҟаз, уажәтәи амчра иадгылоу, абыргцәа рхаҭаранакцәа уҳәа егьырҭ ауаажәларратә институтқәа рҿы иқәгыланы ицәажәало аӡәырҩы.
Схәыцуеит, иҳамами ҳара? Аԥсны анапхгара, Апарламент, аҭыԥантәи ахаланапхгаратә усбарҭақәа, апартиақәа жәпакы, астратегиатә ҭҵаарақәа рцентрқәа ҩба (апрезидент инапаҵа иҟоуи хазы иҟоуи), Аекономикеи азини ринститут, Абыргцәа рхеилак, Ауаажәларратә палата уҳәа, зыхкы уҭаху аиҿкаарақәа.
Апрезидент ихаҭыԥуаҩ иқәиргылеит азҵаара "Иаҳҭахума ҳара абри аиҿкаара?".
Азҵаара бзиоуп. Иаҳҭахума даҽа цәажәарҭак, аибашьра ааилгазар акоррупциеи акризиси ҳзалымҵуазар? Избан ас зысҳәо? Хыхь еиқәысԥхьаӡаз ауаажәларратә институтқәа зегьы рыԥҟаԥҵәа иаҳәо ауп иахьатәи аилазаарагьы хықәкыс ишьҭнахуа. Цәажәара мацарала аус ҳзыӡбома?
Аԥсны ахада имоуп абжьгаҩцәа, ацхырааҩцәа, уи абжьы иҭны далырхит ауаажәларра. Аоппозициатәи иара убас амчра иадгылои апартиақәа ракәзар, урҭгьы рҿахәы рҳәоит, аха ԥхьаҟа ашьаҿақәа ыҟам. Уажәы еиҿыркаарц ргәы иҭоу ахеилак хықәкыс иамоуп рҳәеит "иактуалтәу азҵаарақәа рзы азеиԥш жәалагалақәа реиҿыбаара".
Уажәшьҭа ҳахәаԥшып абҵара 28 2006 шықәсазы Сергеи Багаԥшь атәыла ахадас даныҟаз иаԥҵаз "Ауаажәларратә палата" ахықәыкы. Уи иазку азакәан актәи ахәҭаҷ ишаҳнарбо ала, иара аԥҵоуп "ауаажәларреи амчреи реимадара ашьақәыргыларазы, иара убас, аҳәынҭқарратә политика амҩақәҵара аан ауаатәыҩса рзинқәа рыхьчара, амчра аусура ауаажәларратә хылаԥшра аҭара" уҳәа ҵҩа змам алшарақәа азыԥҵәоуп Ауаажәларратә палата ақьаад аҿы. Иалада Апалата? Азакәан 8-тәи ахәҭаҷ инақәыршәаны "13-ҩык атәыла ахада ишьақәирӷәӷәо асиа ала, 11-ҩык араионқәеи ақалақьқәеи рхаҭарнакцәа, 11-ҩык аполитикатә партиақәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәеи рхаҭарнакцәа".
Сазҵаауеит, абас иҟоу аиҿкаара анҳамоу ҳазҵаатәқәа заҳзымыӡбазеи?! Жәохә шықәса зхыҵуа Ауаажәларратә палата маҷ зҵаатәы шьҭнаххьоума?! Анаркоманиа, акоррупциа, амҩатә машәырқәа, адәныҟатәи аполитика, Галтәи азҵаатәқәа уҳәа ҵҩа рымам уаҟа имҩаԥысуаз, зны-зынла аӷьалпал зцыз аицәажәарақәа, алкаақәа. Иарбан мчу иахаҵгылаз Апалата ишьҭнахыз азҵаатәқәа? 2016 шықәсазы Апалата уаанӡатәи ахада Нателла Акаба илҳәахьан "амчра ҳара ҳлагалақәа, ҳабжьгарақәа хырҩа азыруеит, иҟаҵатәугьы сыздыруам" ҳәа.
Сазҵаауеит, изаҳҭахузеи ҳара Ауаажәларратә палата адублиаж апрезидент инапаҵаҟа? Баша ацәажәаразы? Избан иҳамоу аинститут аус аруны, урҭ ирыхәшьадуа амчра захамыҵгылара?
Иахьа излацәажәо аиҿкаара аԥеиԥш азы ахҳәаа сиҭарц ҭелла сыҽимаздеит уи аизара иалахәыз ихьыԥшым, икоммерциатәым Асоциал-економикатә ҭҵаарақәа рцентр аиҳабы Олег Дамениа. Уи исҭеит азҵаара, храс иалоузеи ахада инапаҵаҟа даҽа цәажәарҭак аартра ҳәа.
"Ахада ҳицхраарц ҳҭахызар, мамзаргьы ажәлар ҳрыцхраарц ҳҭахызар, ари ахеилак акгьы ҳнаҭаӡом. Уи аҩыза ахеилак ԥыхьагьы иҟан, уи ахеилак иҟанаҵаз ҳәа аӡәымзар аӡәы акгьы издырӡом", - иҳәеит афилософ.
Иара игәаанагарала, уажәтәи асоветгьы ԥахьатәи аԥеиԥш азыԥшуп. Дамениа игәаанагарала, иаԥырҵозар, "иаҭахуп аус зуа агәыԥқәа, еиуеиԥшым ахырхарҭақәа рыла". Ари азы ахыцқәа аартуа, Дамениа иҳәеит асоциалтә, аекономикатә уҳәа "ипрофессионалтәу ахырхарҭақәа змоу, Владимир Путин ишимоу еиԥш, аексперттә гәыԥқәа аԥҵатәуп". Хырхарҭа рацәала аус зуа аҳәынқарратә усбарҭақәа анҳамоу, абарҭ ахеилакқәа рыҟазааразы астратег Дамениа "ахеилак ачынуаа аларҵаргьы, еиҳарак аҵарауаа, ашәҟәыҩҩцәа, акультура аусуҩцәа, насгьы абри аполитикатә кониунктура иахьыԥшым ауаа алагалатәуп" ҳәа алкаа ҟаиҵоит аҵарауаҩ.
Ауаажәларратә палата иахьатәи ахада Гәыли Кьычԥҳа абри азҵааразы санлыдҵаала исалҳәеит, апалатаҿы ишыҟоу еиуеиԥшым ахырхарҭақәа змоу акомитетқәа, урҭ реизараҿы иҟарҵо алкаақәа лассы-лассы Аԥсны аиҳабыра ишрыдыргало, аха "ираҳаӡом" ҳәа азгәалҭеит лара, лаԥхьа апалата иахагылаз ишылҳәахьаз еиԥшҵәҟьа. Ус акәзаргьы, "апалата абжьгаратә ҟазшьоуп иамоу, издыруада, уи аилазаара атәыла ахада инапаҵаҟа иҟалар, ирҳәо еиҳа ираҳар" ҳәа деигәыӷуеит Кьычԥҳа.
Досу иара игәаанагара имоуп, аха сара оптимизм дук сзаҵбаауам ахада инапаҵаҟа еиҿыркаарц ргәы иҭоу аилазаара. Таиф Аџьба аурыс поет Владимир Маиаковски иажәеинраала "Прозаседавшиеся" епиграфс иаҭаны иҩит "Ирҳәази исҳәази". Уаҟа иаҳԥылоит абас еиԥш иҟоу ацәаҳәақәа:
Нас, аамҭа цеитеи, сҳәеит.
Иҵуазеи, кырҵуеитеи, сҳәеит.
Ирҳәазгьы рҳәеит, аха
Иалҵыз ҳамбеитеи, сҳәеит…
Апоет ари ажәеинраала азикит ҵыхәаԥҵәарада усҟантәи апартиа еиҿнакаауаз ацәажәарақәа, ақәгыларақәа. Аҵыхәтәаны апоет иажәеинраала хиркәшоит абас:
Аизара еизароуп,
Уанеиза – иуӡбароуп,
Иануӡба – инаугӡароуп,
Егьи зегь - барбарроуп, сҳәеит…
Абасшәа сазыҟоуп иахьа ахада инапаҵаҟа иаԥшьгоу даҽа уаажәларратә хеилакк азхәыцра. Ус баша, аҽраԥшразы еиҿаҳамкаауазар, иҳамоу Апалата ҳхы иархәаны, ҳтәылазы хра злоу азҵаатәқәа рзы, аилацәажәара ҟаҵаны амчра рыдгалара ҳалагар еиҳа еиӷьушәа снарбоит.
P.S. Абраҟа иазгәасҭароуп даҽакгьы. Рацәак аԥшра аҭахымхеит. Аԥсны аоппозициатә еиҿкаарақәа еицҿакны аҳәамҭа ҟарҵеит, ахада инапаҵаҟа аартра ргәы иҭоу аилазаара аринахыс ахалархәра иаԥсаны ишырымԥхьаӡо азы. Аҳәамҭа иҟарҵаз ҵаҵӷәыс иамоуп "Аԥсуа телехәаԥшрала иддырбаз арепортаж аҿы дара рхаҭарнакцәа рықәгыларақәа еицакны иахьаарԥшыз, иахьатәи аиҳабыра ацензура ателехәаԥшраҿы ахы иахьанархәо, уаанӡа уи иаҿагыланы ишықәгылозгьы".
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
АҞӘА, хәажәкыра 5– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 234-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 21-ы акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 34-ҩык, урҭ рахьтә 21-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп фҩык, ибжьаратәуп -16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 14-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - жәаҩык.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкычымазара рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


"Арацәа асоветтә ҳәынҭқарраан ахьы еиқәаҵәа ҳәа иашьҭан. Даара азҿлымҳара арҭон, избанзар арацәада аџыр узырҭәомызт, аҩнқәа узырԥхомызт. Усҟан арацәа ахархәара бзиа аман. Сара Тҟәарчал сҵара салган сааит 1981 шықәса рзы. Усҟан ақалақь аԥсҭазаашьа бзиан. Ауаа рацәан. Сара афбатәи ашахтахь аусура срышьҭит. Усҟантәи аамҭаз имаҷын аԥсуа специалистцәа ашахтақәа рҿы аус зуаз. Аус зуаз ракәзар, зегьы ауалафахәы бзиа роуан, ибзиан инхон. 80-тәи ашықәсақәа рзы Тҟәарчал аус руан быжь-шахтак. Усҟан ара иҵырхуан миллионки бжаки арацәа. Актәи ашахта аноурыжь аамҭазы аибашьра ыҟан. Донбасс аркын. Уаантә ашахтиорцәа Тҟәарчал иааган. Аибашьра анеилга ашьҭахь ҳрацәа Урыстәылаҟа, Украинаҟа иргон. Усҟан аҳәаақәа ыҟамызт. Ашахта аиҳабы иҵихуаз иахьыҭиуа атәы дазхәыцуамызт. Иара идыз аплан наигӡар акәын", - ҳәа еиҭеиҳәеит Џьынџьал.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәызыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Аремонттә усурақәа ирзоурыжьран иҟоуп 3 миллионки 500 нызқь мааҭи. Урҭ аԥарақәа ҳарзыԥшуп. Апроект ала аџьармыкьа аартны иазгәаҭоуп, аха иаркызар иаҳа еиӷьхон. Уажәы ахәаахәҭразы аџьармыкьахь иааиуа ауаа маҷуп. Иахьықәгыло ыҟаӡам, ақәа леи, асы леи, адәы иқәгылазароуп. Бедиа ибгаз амҩа иахҟьаны аџьармыкьаҿы ахәаахәҭыҩцәа агхеит. Уажәы ауаа адәахьы ихәаахәҭуеит, астолқәа ргыланы ирымоуп", - ҳәа еиҭеиҳәеит Џьопуа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.
Шәазыӡырҩла арубрика "Жәлар рдоуҳа" арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны есхаша.
Атекст шәаԥхьар ҟалоит абра>> "Амалқәа зегьы ирмалу" – аҳамҭа аҵаки ҳамҭас иҟарҵои
АҞӘА, жәабран 24 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 260-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 20-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 43-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 16-ҩык, ибжьаратәуп - 14-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 12-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит быжьҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 14-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12745-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12097-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 196-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жәабран 15 - Sputnik. Акоронавирус аԥхьанатә Китаи аладатәи ахәҭеи Алада-Мрагыларатәи Азиеи рҿы ицәырҵит ахәлыԥҵысқәа ирхырҟьаны ҳәа азишьоит агәыԥ алахәыла, адоктор Питер Дасзак. Абри аанацҳауеит РИА Новости адоктор агазеҭ New York Times иаиҭаз аинтервиу шьаҭас иҟаҵаны.
"Еиҳа иҭҵаатәу хырхарҭаны избо авирус ахәлыԥҵысқәа ирхырҟьаны иалаҵәеит Китаи аладатәи ахәҭеи Алада-Мрагыларатәи Азиеи рҿы", - иҳәоит Дасзак аинтервиу аҿы.
Аҵарауаҩ игәаанагарала ахәлыԥҵысқәа рҟынтәи аҿкыра абнатә ԥстәқәа рфермахь инанагеит. Уа аус зуаз ма дара аԥстәқәа ишьҭыркааит. Анаҩс Ухантәи аџьармыкьахь инанагеит.
Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә аҟазауаа убри аан апациентцәа рзы адыррақәа рмоуит Китаи аконфиденциалтә политика иахҟьаны. Уи адагьы COVID-19 змаз ауаа аиҿкаара ахаҭарнакцәа рԥылара мап ацәыркит.
Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә аҟазауаа Уханҟа инеит COVID-19 ахыҵхырҭа аилкааразы. Дара уа 14-мштәи акарантин иаҵаркын, ажьырныҳәа 29 рзы акарантин хыркәшан, даргьы русура нап адыркит.
Акоронавирус адунеи аҿы ирыхьхьеит 108 миллионҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 2,4 миллионҩык.


Рушьбеи Ҳазараҭ-иԥа Смыр диит жәабранмза 13, 1950 шықәсазы, Гәдоуҭа араион Аацы ақыҭан.Акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1965 шықәса инаркны. Апоет зааӡатәи иаԥҵамҭақәа агазеҭ "Бзыԥ" адаҟьақәа ирнылоит. 1973 шықәсазы иҭыҵуеит апоет раԥхьаӡатәи иажәеинраалақәа реизга "Аеҵәақәа рыкәашара". Ари аизга ала апоет данылоит хьӡи-ԥшеи згымыз ирҿиаратә мҩаду.
Апоет есқьынагьы далагылан амилаҭтә-хақәиҭратә қәԥара. 1977-1979, 1989 ашықәсқәа рзы Аԥсны имҩаԥысуаз ахҭысқәа раан аԥсуа милаҭ ринтересқәа ахьчаразы игылаз дреиуан. 1989 шықәсазы еиҿкааз афорум "Аидгылара" Гәдоуҭатәи аҟәша аиҳабы ихаҭыԥуаҩс дыҟан.
Рушьбеи Смыр ипоезиа зегьы тема хаданы иамоуп иԥсадгьыл азхәыцра, ижәлар рдоуҳатә беиара абзиабара. Иара иажәеинраалақәа рҟны хыԥхьаӡара рацәала иуԥылоит аепитетқәа, аметафорақәа, аиҿырԥшрақәа, асимволизм.
Аԥсны Жәлар рпоет Рушьбеи Смыр 2004 шықәсазы ихҵан Адыга ареспублика Зҽаԥсазтәыз акультура аусзуҩы ҳәа ахьӡ ҳаракы. Ианашьоуп "Ахьӡ-Аԥша" аорден II аҩаӡара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Аԥсны аԥшӡара бџьарла еиқәҳархеит – хшыҩла ихьчатәуп"
Рушьбеи Смыр.
"Ихьшәашәоуп, уажә схәыцрақәа хьшәашәоуп,
Ашьаркәасҭа схыла снаскьап.
Сабдуцәа ирзынамгӡаз ашәа
Иаамҭоуп, нас, сара инасыгӡап"
Рушьбеи Смыр.
Рушьбеи Смыр Египетҟа (Мысраҟа) ӷбала амҩа дықәуп.
"Рушьбеи Смыр дхәыҷаахыс иубарҭахахьан ажәлар ражәа, ажәлар рпоетика шизгәакьаз"
Мушьни Лашәриа.
Рушьбеи Смыр еснагь далагылан амилаҭ хақәиҭратә қәԥара. Иара дреиуан 1977-79, 1989 ашықәсқәа рзы Аԥсны имҩаԥысуаз ахҭысқәа раан аԥсуа милаҭ ринтересқәа рыхьчаразы игылаз аҵеицәа.
Аԥсны Жәлар рпоет иажәеинраалақәа еидызкыло аизгақәа 16 ҭыҵхьеит.
Рушьбеи Смыр ипоезиа тема хаданы иагәыларсуп иԥсадгьыл азхәыцра, ижәлар рдоуҳатә беиара абзиабара.
"Рушьбеи Смыр арҿиара адагьы, дышқәыԥшӡаз инаркны далагылан амилаҭ хақәиҭратә қәԥара аӡеибафара. Ижәлар рзы иибаз аџьабаа шьардаӡоуп" Мушьни Лашәриа.
Жәабранмза, 2000-тәи ашықәс. Рушьбеи Смыр 50 шықәса ихыҵит.
"Ҳара ҳхыԥхьаӡара маҷуп, ҳаира маҷуп, ҳадгьыл ԥшӡацәоуп, ирымҳәои «Аԥҳәыс ԥшӡа днасыԥдоуп» ҳәа. Еснагь ҳаԥшӡара ауп ҳазқәыӡуа…" Рушьбеи Смыр.
Аԥсны аҵареи аҭҵаарадырреи рминистр Адгәыр Какоба диҿцәажәоит Аԥсны Жәлар рпоет Рушьбеи Смыр.
2004 шықәсазы Рушьбеи Смыр ихҵан Адыга ареспублика Зҽаԥсазтәыз акультура аусзуҩы ҳәа ахьӡ ҳаракы. Ианашьоуп "Ахьӡ-Аԥша" аорден II аҩаӡара.
2016 шықәсазы иҭыҵит XIX ашәышықәсазы Кавказ имҩаԥысуаз, аублаа жәлар рықәӡаара аазгаз атрагедиатә хҭысқәа ирызку Рушьбеи Смыр иҭоурыхтә поема "Семра".
Ҭырқәтәыла, Қьефқьен. Амҳаџьырцәа зегь ахьыӡхыргаз аҭыԥ.
Рушьбеи Смыр акьыԥхь аҟны дцәырҵит 1965 шықәса инаркны. Апоет зааӡатәи иаԥҵамҭақәа агазеҭ "Бзыԥ" адаҟьақәа ирнылоит. 1973 шықәсазы иҭыҵуеит апоет раԥхьаӡатәи иажәеинраалақәа реизга "Аеҵәақәа рыкәашара". Ари аизга ала апоет данылоит хьӡи-ԥшеи згымыз ирҿиаратә мҩаду.
Аԥсны Жәлар рпоет Рушьбеи Смыр иԥсҭазаара далҵит ԥхынгәымза 29 рзы, 70 шықәса дшырҭагылаз.
Жәларбжьаратәи Аҳәса рымш–ари ааԥынреи, анасыԥи, аҭынчреи ирныҳәоуп. Ари аныҳәа аԥҵан Клара Цеткин лаԥшьгарала 1910 шықәсазы, Копенгаген.
Адунеи аҟны аҳәса аҳәынҭқарра аргылараҟны иҟарҵо рлагала, иааныркало аҭыԥ ҷыда азы аҭоурых иадыруеит.
Аԥсуа ҳәсақәа ракәзар, аԥсҭазаараҟны акрызҵазкуа аусхкқәа рҿы: агәабзиарахьчараҟны, аспорт аҟны, абизнес аҿы, акультуреи аҭҵаарадырреи рыҿиараҟны рылшамҭақәа азгәаҭоуп. Аԥсуа ԥҳәыс лџьабаа еснагь иӷәӷәоуп: ахәыҷқәа рааӡоит, аҭаацәа ныҟәыргоит, аҩнтәи аусқәа рнапы иҵырхуеит. Ианаҭахха аамҭазгьы агәаӷьра, ачҳара аадырԥшуеит. Аԥсны аџьынџьтәылатәи еибашьраҿы акәзар, ахацәа реиԥш, бџьаршьҭыхла рыԥсадгьыл ахьчара рылшеит.
Ашәҟәыҩҩцәеи апоетцәеи аԥсуа ҳәсақәа иреиӷьӡоу рцәаҳәақәа рзыркхьеит.
"Иамалкуеит амра,
Иамалкуеит амза,
Ашьха ӡыхь еиԥш уи аԥҳәызба дыцқьоуп.
Лцәажәашьа еинаала, Лыблақәа хаара...
Уаҳа дихашҭуама знык дызбахьоу", абас иҩуан апоет-романтик Таиф Аџьба.
Қьериман Халис Едже (Ебжьноуԥҳа) 1932 шықәса рзы, 28 тәыла рхаҭарнакцәа злахәыз аԥшӡара аконкурс аҟны, раԥхьатәи "Адунеи амисс" ҳәа ахьӡ ҳарак лыхҵахеит.
Сария Лакоба – Нестор Лакоба иԥҳәыс, 1937 шықәса рзы дырбаандаҩын. Абахҭаҿы акыр ддыргәаҟит, Нестор ажәлар драӷоуп ҳәа лдырҳәарц, аха лара уи дақәшаҳаҭымхеит. Дыргәаҟны лыԥсҭазаара далхын.
Абалет "Лебединое озеро" аҟнытәи асцена, Одетта лроль налыгӡоит СССР Жәлар рартистка Маиа Плисецкаиа.
Апоетесса Анна Андреи-иԥҳа Ахматова (1889-1966). Аҭыхымҭа автор Маисеи Наппельбаум, 1922 шықәса.
Индира Ганди- Ниу-Дели лрезеденциаҿы. Абҵара 9, 1978 шықәса.
Мексикатәи асахьаҭыхҩы Фрида Кало. Лусумҭақәа еиҳарак автопортретқәа роуп, урҭ рыла деицырдыруеит.
Адиле Аббас-оӷлы - Нестор Лакоба иҭаацәараҟынтәи арепрессиақәа рышьҭахь зыԥсы ҭаны иаанхаз аҵыхәтәантәи иҭынха лакәын. Ажьырныҳәа 14, 2020 шықәсазы лыԥсҭазаара далҵит ашәҟәыҩҩы, Аԥсны акультура зҽаԥсазтәыз аусзуҩ, "Ахьӡ-аԥша" аорден аҩбатәи аҩаӡара занашьаз Адиле Аббас-оӷлы.
Афотоҟны Адиле Аббас-оӷлы илхыҵуан 16 шықәса.
СССР аԥырҩы-акосмонавт, Асовет Еидгыла Афырхаҵа Валентина Владимир-иԥҳа Терешкова.
Ари асахьаҟны даарԥшуп хылҵшьҭрала Австриа иатәу актриса Хеди Ламарр. Ажьырныҳәа 19, 2000 шықәсазы 86 шықәса ирҭагылаз Ламарр Флорида лыҩнаҟны лыԥсыбаҩ ԥшаан. Деицырдыруа дҟалеит 1933 шықәсазы адрама "Екстези" анҭыҵ ашьҭахь.
Аджаз шәаҳәаҩы Нина Симона. ԥхынҷкәын 5, 1968 шықәса, Лондон.
Британиа ду аԥыза министрс иҟаз Маргарет Тетчер.
Елеонора Рузвельт ЕАА ахада Гарри Трумени лареи реиқәшәара ашьҭахь. Вашингтон, ажьырныҳәа 13, 1949 шықәса.
Еицырдыруа франциатәи амодельер Коко Шанель лпортрет. 1944 шықәса, Париж.
Зхы иақәиҭу акәашара ашьаҭа зкыз, америкатәи акәашаҩ Аиседора Дункан (1877-1927). 1922—1924 шықәсқәа рзы Сергеи Есенин иԥшәма ԥҳәыс лакәын.
1969 шықәсазы Израиль аԥыза-министр иҟалаз Голда Меир.
Чапаевтәи ахысратә дивизиа алахәыла, аснаипер Лиудмила Павличенко. Аџьынџьтәылатәи еибашьра ду 1941-1945 ашықәсқәа.
1921 шықәсанӡа Аԥсны аҵакырадгьыл Қырҭтәыла иампыҵахаланы иҟан уҳәар ауеит. 1921 шықәса, март 4 рзы Аԥсны асовет мчра шьақәгылеит. Абольшевикцәа (зхадараҿы Нестор Лакоба дгылаз) рааира ажәлар ирыдыркылеит ақырҭуа оккупантцәа рҟынтә ахақәиҭра аҳасабала. Аԥсны Советтә Социалисттә Республиканы рылаҳәан. 1925 шықәса рзы ирыдкылан Аԥснытәи ССР раԥхьатәи Аконституциа. Уи инақәыршәаны Аԥсны исуверентәу ҳәынҭқарраны ишьан.
1931 шықәса, жәабран 19 рзы Аԥсны мчыла Қырҭтәылатәи ССР иадҵан, автономтә республика астатус аманы. Ари аӡбара ҳтәыла аҭоурых аҿы илахьеиқәҵагоу даҽа даҟьак аанартит. 1937 шықәса инаркны иалагеит ҳҭоурых аҿы иуадаҩӡаз аамҭа: аԥсуаа милаҭк раҳасабала иҵызшәаауаз аусмҩаԥгатәқәа реиҳарак убасҟан имҩаԥысуан, иреиӷьыз Аԥсны аҵеицәа рырӡра, аԥсуа школқәа раркра, аԥсшәа аҳәара азин аҟамзаара – абарҭқәа зегьы ирхысыр акәхеит аԥсуа жәлар.
Жәашықәсала Аԥсны иахаԥаны иҟаз ақырҭуатәра аполитика иахҟьаны атәылаҿы иҿиеит амилаҭтә-хақәиҭратә қәԥара.
Асовет аамҭазы Аԥсны иаԥҵан еиуеиԥшымыз аҳәынҭқарратә усҳәарҭақәа, аинститутқәа, ателехәаԥшра, асовнхарақәа, аҵараиурҭақәа. Урҭ рышьаҭала иахьагьы аус зуа аусбарҭақәа рацәоуп.
Аԥснытәи АССР. Асубтропикатә нхамҩазы ақырҭуа институт. Астудентцәа амандаринақәа рплантациаҿы.
Аԥснытәи АССР. Аԥсуа телехәаԥшра адиктор Емма Адлеиԥҳа аефир ашьҭахь.
Қырҭтәылатәи ССР. Аԥсуа археолог, апрофессор Михаил Мамед-иԥа Ҭраԥшь иҭиҵаауеит Аҟәатәи ашьхаҿы иԥшааз ажәытә бзазаратә маҭәарқәа.
Ачаиҭра аиҳабы, СССР Аҳәынҭпремиа алауреат (1978 ш.) Оҭари Минаӡе Гал араион Аҽгәаратәи асовхоз-техникум абригада дрыцны.
СССР Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәу Гагратәи аоранжереиа аҭҵаарадырратә усзуҩ апапаииа дахәаԥшуеит.
Аԥснытәи АССР. Афилололгиатә ҭҵаарадыррақәа рлоктор Хәыхәыт Соломон-иԥа Бӷажәбеи (арӷьарахь) ашкол адиректор А. Кациеи еицәажәоит.
Зураб Вианор-иԥа Анчабаӡе (1920-1984), асовет ҵарауаҩ, аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, апрофессор, Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет раԥхьатәи аректор, СССР Иреиҳаӡоу Ахеилак 9 ааԥхьара Амилаҭқәа рхеилак адепутат (1974—1979).
Аԥснытәи АССР. Гәылрыԥшь араион аҿы иҟоу Шакурантәи аҳаԥы. Аспелеолог аҳаԥы аӡаҵаҟатәи ахәҭа ҭиҵаауеит.
Аԥснытәи АССР. Асубтропикатә нхамҩазы ақырҭуа институт. Аинститут аректор Наполеон Иракли-иԥа Каркашаӡеи астуднетка Лана Лолуаԥҳаи.
Қырҭтәылатәи ССР. Тҟәарчалтәи арацәа ашахта №2 ашахтиорцәа рымшԥҵәа ашьҭахь.
Аԥснытәи АССР. Аԥсны инхо Нуца Абаш (арӷьарахь) лабшьҭра африкатәиуп. Уи лҩыза длыцны Аҟәа аԥшаҳәаҿы днеиааиуеит.
Аԥсны АССР. Гәдоуҭа араион аколхоз "Дәрыԥшь". Ачаи плантациа далагылоуп Аԥсны АССР Иреиҳау Асовет адепутат Нора Гьаргь-иԥҳа Сақаниа (агәҭа игылоу).
Артисты Национального балета Республики Дагомеи и Государственного ансамбля песни и танца Абхазской АССР.
Сотрудники института экспериментальной патологии и терапии Академии медицинских наук СССР проводят подготовку обезьян к пребыванию в специальном устройстве, ограничивающем подвижность животного.
Абхазская АССР. Первый секретарь Абхазского обкома КП Грузии Борис Викторович Адлейба (1931-1990 гг).
69 шықәса зхыҵуа арҵаҩы Ражден Ҷантуриа Аԥснынтәи Белоруссиаҟа шьапыла днеит СССР ашьақәгылара 60 шықәса ахыҵра аҳаҭыр азы. Ашҭа Ҟаԥшь.
Аԥснытәи АССР Гәдоуҭа араион асовнхарақәа руак аҿы аҭаҭын аизгараан.
Аԥснытәи АССР. Афилологиатә ҭҵаарадыррақәа рдоктор Хәыхәыт Соломон-иԥа Бӷажәба иԥа, археолог, аҭоурыхҭҵааҩ (иахьа аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, академик) Олег Хәыхәыт-иԥа Бӷажәба.
Британиа дунтәи иааз аҿагыларатә акциақәа ҟаҵаны зусура аанызкылаз ашьхаусзуҩцәа рҭаацәарақәа СССР апрофхеидкылақәа рааԥхьарала Аԥснытәи АССР аԥсшьарҭаҩнқәа руак аҿы рыԥсы ршьоит.
Қырҭтәылатәи ССР Аҭҵаарадыррақәа ракадемиа иатәыз Д.И. Гәлиа ихьӡ зху Аԥсуа бызшәеи, алитературеи, аҭоурыхи ринститут аҭоурыхтә ҭҵаарадыррақәа рдоктор, апрофессор Гьаргь Алықьса-иԥа Ӡиӡариа.
Аԥснытәи АССР. Аҟәа Ақалақьтә библиотека хада (уажәы И.Г. Папасқьыр ихьӡ зху Аԥснытәи Амилаҭтә библиотека).
Аԥснытәи АССР Наҳар акаҵәараҿы афымцацәаҳәақәа рыргылараҿы аус зуаз авертолиот МИ-8 аекипаж (армарахьтә арӷьарахь): акомандаҟаҵаҩ Анатоли Шаповалов, аԥырҩы-аԥышәаҩ Анатоли Носаль, абортнџьныр-аԥышәаҩ Николаи Сорокалиотов.
Аԥснытәи АССР Иреиҳаӡоу Ахеилак Апрезидиум ахантәаҩы Андреи Максим-иԥа Ҷоҷуа (1879 - 1965 шш.).
Генеральный секретарь ЦК КПСС Леонид Ильич Брежнев (в центре) и президент Французской Республики Жорж Помпиду (слева третий) во время переговоров в Пицунде.
АҞӘА, хәажәкыра 9 - Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра арратә госпиталь, 2020 шықәса жьҭаара 20 рзы Аԥсны аусура иалагаз аҭыԥ ахь амҩа иқәлеит арратә техника аколонна иаланы.
Урыстәылатәи амедусзуҩцәа ҩымш рышьҭахь арратә техника аилазаара иаланы, 800 километра амҩа иахысны есқьаангьтәи ргыларҭа ҭыԥ иазыхынҳәуеит, Ставропольтәи атәылаҿацәахь.
Аколонна амҩатә ныҟәара ашәарҭадара ахылаԥшра арҭоит Аладатәи арратә округ арратә автоинспекциа.
Амобилтә медицинатә ҟәша аилазаара иалахәын шәҩык рҟынӡа амедусзуҩцәа, 30 ак арратә техника.
Аԥсны ауааԥсыра аҿкчымазара рацәыхьчаразы иҟанаҵаз аҳәарала Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра арахь иаанашьҭит хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь шә-иарак зкышаз, ареспубликаҿ акоронавирустә инфекциа аҿагылара аҭаразы 2020 шықәса жьҭаара 20 рзы.
Иарбоу аамҭа иалагӡаны амбулатор-консультациатә цхыраара рыҭан хнызқьи быжьшәҩык инареиҳаны Аԥсны ауааԥсыра, амбулатортә дкылара рыҭан 3,3 нызқьҩык, астационартә – 450-ҩык рҟынӡа.
Иара убасгьы агоспиталь алабораториаҿ 18 000 рҟынӡа клиникатә ҭҵаара мҩаԥган, урҭ рҟынтәи 5,3 нызқь ПЦР-тест, 2 000 рентгенограмма.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ажьырныҳәа 30 - Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа Аԥсны мрагыларатәи ахәҭахьы усутә ныҟәарала дцеит афымцамч изакәанымкәа ахархәара аԥырҟәҟәаареи акриптовалиута аиуразы аппаратқәа раҿыхреи рзы аусурақәа шцо агәаҭаразы.
Бжьаниа даҭааит Очамчыра араион, уа араион ахада Станислав Амҷбеи, амилициа араионтә аҟәша аиҳаби, "Амшынеиқәафымцамч" афилиал ахаҭарнаки дырԥылеит.
Араион ахада иазгәеиҭеит ажьырныҳәа 29 рзы ақыҭақәа Баслахә, Акәасқьа, Гәыԥ рҿы афермақәа шаҿыхыз. Бжьаниа еизигаз ргәырҽаниҵеит Апарламент ахь инаишьҭыз амаининг изакәанымкәа ахархәара ҭышәынзыртәало азакәан апроект рыдыркылар, уи азы ауаа адырра шрыҭатәу, зфермақәа аҿыхыз ҿыц иаҿаркыр, уи азы аҭакԥхықәра ишақәыршәахо.
"Дарбанзаалак идыруазароуп изыԥшу, нас ҳара гәыбӷан аӡәгьы иҳаимҭарц азы, ҳара аӡәгьы дҳаршәаӡом", иҳәеит атәыла ахада.
Иҳаҩсыз ахәаша ажьырныҳәа 22 рзы Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа араионқәа рҟны амаининг изакәанымкәа ахархәара аҿагыларазы аоперативтә штабқәа аԥҵазарц адҵа ҟаиҵеит. Урҭ аштабқәа реилазаара иалоуп араион ахада (аштаб анапхгаҩы), амилициа аҟәша аиҳабы, апрокурор, аенергетик.
Мчыбжьык иалагӡаны араионқәа рҟны афымцамч ахархәара лаҟәымхар, араионқәа рхадацәа, амилициа аҟәшақәа реиҳабацәа, апрокурорцәа, аенергетикцәа - зегьы лахь рыҭахоит, иааиуа ашәахьаҽны - русура иамххоит иҳәеит усҟан ахада.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Хымз раԥхьа Кәасҭа Ԥлиеи уи ихаҭыԥуаҩ Игорь Аҩӡбеи ражәалагалала ақалақь аҿы иқәыргылан акәалаԥқәа. Аилибамкаара ҟамларцаз, ажәла мҳәакәа, ахьӡ азгәамҭакәа, акәалаԥқәа кнаҳҳаит аџьармыкьа уахьынҭало, Гал араион ахадара аҩналарҭа аԥхьа. Аинформациатә дырраҭарақәа рыла ажәлар ирылаҳҳәоит агәрагаратә кәалаԥқәа шыҟоу, дарбанзаалакгьы џьара ажәалагалак змоу, араион аҿы иҳахәаша, ма дара иргәамԥхо, ргәы еихьызшьуа акыр ыҟазар, ражәалагала азыӡырҩра, ҳшазыхиоу. Мчыбжьык ахь знык араион ахадеи сареи ҳцаны ақьаадқәа ҭганы иааҳгоит, Кәасҭа Ԥлиа даԥхьоит, анаҩс доусы инаигӡаша аусмҩаԥгатәқәа риҭоит. Иарбанзаалакгьы қьаадк аанымхацт иамыԥхьаӡакәа. Акәалаԥқәа русура иабзоураны галтәи аџьармыкьа аусқәа ҳаӡбахьеит. Амҩақәа рыҟаҵара, абаҳчақәа рҿы атәарҭақәа ахьыргылатәу уҳәа иҟаҳҵахьо маҷым. Иҳәатәуп, ари аус адгылара шаиуз ауааԥсыра рҟынтә, даара ибзиан аус ауеит аимадара", - ҳәа еиҭеиҳәеит Миқаа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Миқаа ашәахьала Гал араион ахадара аусуразы: аицәажәаха аамҭа ҳамаӡам
АҞӘА, хәажәкыра 1 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 199-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 7-ҩык, ибжьаратәуп - 21-ы.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 15-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12842-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12387-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 202-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, жәабран 12 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсны аҭагылазаашьа ҷыдақәа рминистр Лев Кәыҵниа ҭелла иҽимеидеит Урыстәыла АҶА Аҩадатәи Уаԥстәылатәи аусбарҭа аиҳабы Александр Хоружим, абри атәы Sputnik иазаарыцҳаит Аԥсны АҶА апресс-маҵзура.
"Кәыҵниа адырра ҟаиҵеит Владикавказ иҟалаз арыцҳараҟны Аԥсны АҶА иаҭахны иҟоу ацхыраара ишазыхиоу",- ҳәа рҳәеит аусбарҭаҿы.
Урыстәылатәи рколлегацәа ари ҭабуп ҳәа ахырҳәааит, иазгәарҭеит макьаназы дара рымчқәа шеизхо.
Ахәаша ашьыжь атҟәацра ҟалеит Гагкаев ихьӡ зху амҩаду иангылоу адәқьан аҿы, Владикавказ. Ахҭыс мзызны иамазар ҟалоит ҳәа ишьоуп агаз аԥжәара.
Ахҭыс мзызны иамазар ҟалоит ҳәа ишьоуп агаз аԥжәара. РИА Новости иаҭоу адыррақәа рыла ахыбра аҵаҟатәи аихагылаҿы аҵәыҵәри баллонқәа ыҟан. Ахыбра атҟәацра ашьҭахь еиқәаҳаит. Убри аан амцакра ҟамлеит. Амаҵзура ҷыдақәа аилаҳара арыцқьара нап адыркит.
"Хымз раԥхьа Кәасҭа Ԥлиеи уи ихаҭыԥуаҩ Игорь Аҩӡбеи ражәалагалала ақалақь аҿы иқәыргылан акәалаԥқәа. Аилибамкаара ҟамларцаз, ажәла мҳәакәа, ахьӡ азгәамҭакәа, акәалаԥқәа кнаҳҳаит аџьармыкьа уахьынҭало, Гал араион ахадара аҩналарҭа аԥхьа. Аинформациатә дырраҭарақәа рыла ажәлар ирылаҳҳәоит агәрагаратә кәалаԥқәа шыҟоу, дарбанзаалакгьы џьара ажәалагалак змоу, араион аҿы иҳахәаша, ма дара иргәамԥхо, ргәы еихьызшьуа акыр ыҟазар, ражәалагала азыӡырҩра, ҳшазыхиоу. Мчыбжьык ахь знык араион ахадеи сареи ҳцаны ақьаадқәа ҭганы иааҳгоит, Кәасҭа Ԥлиа даԥхьоит, анаҩс доусы инаигӡаша аусмҩаԥгатәқәа риҭоит. Иарбанзаалакгьы қьаадк аанымхацт иамыԥхьаӡакәа. Акәалаԥқәа русура иабзоураны галтәи аџьармыкьа аусқәа ҳаӡбахьеит. Амҩақәа рыҟаҵара, абаҳчақәа рҿы атәарҭақәа ахьыргылатәу уҳәа иҟаҳҵахьо маҷым. Иҳәатәуп, ари аус адгылара шаиуз ауааԥсыра рҟынтә, даара ибзиан аус ауеит аимадара", - ҳәа еиҭеиҳәеит Миқаа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Миқаа ашәахьала Гал араион ахадара аусуразы: аицәажәаха аамҭа ҳамаӡам
АҞӘА, хәажәкыра 1 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 199-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 7-ҩык, ибжьаратәуп - 21-ы.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 15-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12842-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12387-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 202-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Арепатриациазы аминистр Беслан Дбар Sputnik аефир аҟны иазгәеиҭеит зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара иаауа ҳџьынџьуаа Аԥсны аҳәаақәа ирыԥну адгьылҵакырақәа рҟны рнырхара азҵаара ишахәаԥшуа. Уи азы аминистр араионқәа рхадацәа дырԥыланы аҭагылазаашьа ҭиҵаауеит.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12745-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12097-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 196-ҩык.
Сергеи Багаԥшь ибаҟа апроект алкааразы аусумҭақәа рцәыргақәҵа мҩаԥысуеит Аҟәа, хәажәкыра 3 рҟынӡа.
Астанциа маҷ "Аҟәа-1" аҟны ареконструкциатә усурақәа мҩаԥысраны иҟоуп Аинвестициатә программа аҳәаақәа ирҭагӡаны.


АҞӘА, ажьырныҳәа 16-Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла акоронавирус зыдбалаз 590-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит Урыстәыла, абри атәы аанацҳауеит ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апандемиа аамҭазы Урыстәыла иԥсхьеит авирус иахҟьаны 65 085-ҩык, ргәы бзиахеит – 2 936 991-ҩык.
Москва рыԥсҭазаара иалҵит 79-ҩык, Санкт-Петербург-67, Подмосковие-32.
Зынӡа COVID-19 иахҟьаны Москва рыԥсҭазаара иалҵхьеит 12 401-ы.
Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа Урыстәыла 24 092 акоронавирус хҭыс ҿыц азгәаҭоуп, 85 регион рҟны. 12,9% аклиникатә ҟазшьа аадырԥшуамызт. 590-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит. Ргәабзиара шьақәгылеит 27 311-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10378-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8130-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 151-ҩык.
АҞӘА, хәажәкыра 9 - Sputnik. Иахьазы атәылақәа реиҳара жәларбжьаратә атуризм азы иаркуп. Адунеи аҿы хә-тәылак роуп атуристцәа рзы иаарту ҳәа азгәанаҭоит Адунеизегьтә туристтә еиҿкаара.
Жәабранмзазы 217 тәыла рҟынтәи 69 (32%) аҳәаанырцә туристцәа рыдыркылом. 73 тәыла (34%) рҳәаақәа хәҭала иаркуп. 70 тәыла (32%) атестқәа ма акарантин аҭахны ирыԥхьаӡоит.
Аиҿкаара адыррала атуристцәа ԥкырада ирыдыркылоит – Албаниа, Доминикантәи Ареспублика, Коста-Рика, Аҩадатәи Македониа, Танзаниа.
Апандемиеи уи иадҳәалаз аԥкрақәеи ирхырҟьаны атуристтә ныҟәарақәа 2019 шықәса иаҿырԥшны акыр илаҟәуп. Акризис ашәарҭара иҭанаргылеит атуризм аусхк аҟны 100 - 120 миллион усурҭатә ҭыԥ.
Аԥсныҟа атуристцәа раара алшоит Урыстәыла аҵакыраҟынтә. Убри аан Адәныҟатәи аусқәа рминистрра адыррала ареспублика ралалара азин ыҟоуп Урыстәыла атәылауаа реиԥш егьырҭ атәылақәа рҟынтәгьы, заанаҵы аусбарҭа анкета хазырҭәаауа зегьы.
2021 шықәсазы Аԥсны миллионк инарзынаԥшуа атуристцәа ирзыԥшуп.
АҞӘА, хәажәкыра 7 - Sputnik. Венесуела ахада Николас Мадурои иԥҳәыс Силиа Флореси акоронавирус аҟынтә урыстәылатәи ахыхьчагатә лаҵа ҟарҵеит, аанацҳауеит РИА Новости ахада Twitter иазхьаԥшны.
"Сыжәлар рҿаԥхьа исҳәаз сажәа насыгӡоит... Раԥхьатәи сдоза, алаҵа ҟасҵеит", - иҳәеит Мадуро.
"Иҭабуп" ҳәа ахиҳәааит урыс бызшәала.
Урыстәылатәи алаҵа "Спутник V" акоронавирустә инфекциаҟынтә ахьчара алзыршо акәны иҟоуп. Иара ашәҟәы иҭаргалахьеит адунеи 20 тәыла, Венесуелагьы налаҵаны.
Акоронавирус ахҽразы иҟарҵо алаҵа "Спутник V" аԥҵан Гамалеи ихьӡ зху Ацентр аҿы. Ари алаҵа адунеи аҟны раԥхьаӡа акәны COVID-19 хызҽуа ҳәа иҭарҩыз лаҵахеит, иаԥҵан ауаҩытәыҩса иаденовирустә вектор аплатформаҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, хәажәкыра 9 - Sputnik. 1992-1993 шықәсқәа рызтәи Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеранцәа ргәыԥк ахада Аслан Бжьаниа ԥхьатәара дцарц ааԥхьара ирҭеит.
Ааԥхьараҿы аветеранцәа иазгәарҭеит 2020 шықәсазтәи анапхгареиҭакреи уи ашьҭахьтәи алхрақәеи атәылаҿ аҭагылазаашьа шеиҭарымкыз, 2004 шықәса раахыстәи аполитикатә кризис еиҳагьы аҽшарҭбааз.
"Ақәԥара ахьӡала ақәԥара ҳарааԥсеит. Адәныҟатәи ашәарҭарақәа ракәӡам ҳазҿагылогьы, ҳара ҳара ҳаиҿагылоуп. Иахьа зегьы еилыркаахьеит иалху амҩа, аиаша уҳәозар амҩа аҟамзаара, хара имгакәа аҳәынҭқарра ацәыӡрахь ҳашкылнаго", - аҳәоит аԥшьгаратә гәыԥ ирыладырҵәаз ааԥхьара.
Аҳәынҭқарразы ишәарҭоу ахылҿиаақәа ралмыршаразы, амилаҭ ԥхьаҟатәи рыҿиараз аҭагылазаашьа бзиақәа раԥҵаразы аветеранцәа ааԥхьара руеит:
Аҩаша, хәажәкыра 9 рзы аветеранцәа атәылаҿ иҟоу аполитикатә ҭагылазаашьазы Аҟәа апресс-конференциа мҩаԥыргеит.


АҞӘА, жәабран 16 - Sputnik. Аԥсны ААР ашьаусԥшаара Аусбарҭа аусзуҩцәеи Гәдоуҭа араион ААР аусзуҩцәеи дааныркылеит 2013 шықәсазы ибналаз, Лыхны ақыҭан инхо Дмитри Барцыц. Абри атәы аанацҳауеит аусбарҭа асаит.
Барцыц Аԥсны ААР иатәу абахҭа дҭакын ацәгьоуразы. 2011 шықәса ԥхынгәы 10 рзы акаҳуажәырҭа "Камелия" аҿы, Гагра ажәеимакра ашьҭахь акаҳуажәырҭа аусзуҩ аҳәызба илаҵаны дыбналеит. Ааха зауз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит.
2011 шықәсазы Дмитри Барцыц дааныркылеит, 2012 шықәса лаҵарамзазы аашықәса иқәҵаны иус рыӡбеит. 2013 шықәса, цәыббрамзазы Агәыӡера иҟоу арратә госпиталь ахь даныргоз амҩан дыбналеит.
Цәыббра 17, 2013 шықәсазы ишьҭазаара рылаҳәан, аха иахьанӡа иҽыҵәахны дыҟан.
Жәабран 15, 2021 шықәсазы иара иганахь ала ашьаус хацыркын ибналаразы. Аусҭҵаара мҩаԥнагоит Гәылрыԥшь араион апрокуратура.
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Ииасыз амчыбжь азы ареспубликаҿы жәабран 10 рҟынӡа рыҿҳәара инахеит уаанӡа акоронавирус аламырҵәаразы иалагалаз аԥкрақәа, Аԥсны аԥыза-министр инапынҵақәа аамҭала иназыгӡо ҳәа аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, афинансқәа рминистр Владимир Делба ихьӡ рҳәеит. Абарҭи егьырҭ ажәабжьқәеи есымчыбжьатәи ахҳәааҿы.
Sputnik
Аԥкырақәа рырӷәӷәареи рыҿҳәара анахареи
Амчыбжь аҩнуҵҟа иналукааша хҭысхеит акоронавирустә инфекциа аламырҵәаразы аԥкрақәа рырӷәӷәареи рыҿҳәара ацҵареи.
Аԥсны Акоординациатә штаб ажьырныҳәа 11 рзы абжьгара ҟанаҵеит ауснагӡатә цҵақәа мҩаԥгазарц COVID-19 аҿагыларазы.
Аштаб алахәылацәа абжьгара ҟарҵеит жәабран 15 рҟынӡа акрыфарачаратә обиектқәа аркызарц, адәынтәи аусурақәа мҩаԥызго рыда.
Иара убасгьы абжьгара ҟаҵоуп ауаажәларратә транспорт аҿы аԥкрақәа рымҩаԥгаразы. Убас амаршруткақәа рҿы асабрадақәа зегьы ирҿазароуп. Амашьынарныҟәцаҩ иакәзар, асабрада зҿоу атәылауаа заҵәык роуп зымаҵ иуша.
Уи адагьы аџьармыкьақәа рҿы еиҭахгьы аԥкрақәа алагалатәуп араионқәа рхадарақәа рыграфик инақәыршәаны ҳәа азгәаҭан абжьгарақәа рҿы.
- Аԥсны араионқәа рхадацәа COVID-19 азы аепидҭагылазаашьа иалацәажәеит>>
-
Чамагәуа COVID-19 аҟынтә аԥкрақәа рзы: ахәыҷқәа ауҳашьҭит, аха адуцәа анеиааира ҳаҟәымҵит>>
-
Атеатр, асабрада, нас акарантин, мамзаргьы РУСДРАМ аԥкрақәа ишрықәныҟәо
Аԥсны акоронавирустә чымазара ҿкы аламырҵәаразы иназыцҵоу аԥкрақәа ралагаларазы адҵа атәыла ахада Аслан Бжьаниа инапы аҵаиҩит ажьырныҳәа 12 рзы, уи инақәыршәаны аԥкырақәа рыҿҳәара 2021 шықәса жәабран 10 ахь инахоуп. Аусԥҟа анапы аҵаҩын Акоординациатә штаб аӡбара шьаҭас иҟаҵаны.
Адҵа инақәыршәаны, Аԥсны Аҳәынҭқарра адгьылҵакыраҟны иҟалаӡом ашколқәраҟынӡатәии азеиԥшҵаратәи еиҿкаарақәа русура; акультура аусҳәарҭақәа (атеатрқәа, амузеиқәа, акультуратә центрқәа, акультура ҩынқәа, аконцерттәи ацәыргақәҵатә залқәеи) русура; ачарақәа, аныҳәақәа уҳәа егьырҭ амассатә уснагӡатәқәа абанкеттә залқәеи егьырҭ ауаажәларратә крыфарачара аобиектқәеи рҿы рымҩаԥгара; амассатә, аспорттә, арлахҿыхратә, алабаратә, ацәыргақәҵатә усмҩаҧгатәқәа ахыбрақәа рыҩныҵҟа рымҩаԥгара; афитнес-центрқәа, азалқәа, аӡсарҭақәа, СПА-салонқәа, асаунақәа русура; арҵаратә кружокқәа, аспорттә, акәашаратә, арепетициатә секциақәа русура.
Ирӷәӷәоуп акрыфарачара обиектқәа рҭагылазаашьа, анҭыҵҟа ахәнагара ада даҽакала русура аанкылоуп.
Аџьармыкьақәа рыграфик
Аԥкрақәа анырра рзыҟарҵоит ареспублика аџьармыкьақәа русурагьы. Аҟәа ақалақь ахадара иаанацҳаит Аҟәатәи аџьармыкьа хада аус аулоит мчыбжьык ахь ҩынтә - аԥшьашеи асабшеи ҳәа. Ацәамаҭәатә џьармыкьа "Ахәаахәҭратә комплекс "Сухумприбор" аус аулоит аҩашеи амҽышеи.
Гәдоуҭа, атәыла ахада иусԥҟа инақәыршәаны, аџьармыкьа амшқәа ҳәа ишьақәдырӷәӷәеит аҩашеи ахәашеи.
Гагреи Пицундеи аџьармыкьа амшқәа ҳәа аграфик аларгалеит - аԥшьашеи асабшеи. Аџьармыкьақәа реиҳабацәа ирабжьгоуп хылаԥшра рырҭарц арзҩыдаратә уснагӡатәқәа, иара убас аус зуа ирыдҵоуп асабрадақәеи анапхаҵақәеи рныҟәгара.
Очамчыратәи аџьармыкьа аус аулоит ахашеи амҽышеи. Абри аграфик ала аус аулоит Галтәи аџьармыкьагьы.
Тҟәарчалтәи аџьармыкьаҟны аремонттә усурақәа мҩаԥыргоит, уи аҟнытә уаанӡагьы мчыбжьык хымш аус ауан. Тҟәарчал араион ахада иажәақәа рыла, ашәахьа еилкаахоит Тҟәарчалтәи аџьармыкьа аус анауа амшқәа.
-
Раионк аԥсҭазаараҟынтә: Џьуӷьелиа Аҟәатәи аџьармыкьа аусура иазкны>>
Абарҭ аграфикқәа рыла аԥснытәи аџьармыкьақәа аус рулоит жәабран 10-нӡа. Аусуҩцәа иныҟәыргалароуп асабрадақәа, анапхаҵақәа. Есыҽны имҩаԥгалатәуп апрофилактикатә рзҩыдара.
Угәы змырҭынчуа ацифрақәа
2021 шықәса ажьырныҳәа 12 - 16 рзы Аԥсны 704-ҩык акоронавирустә инфекциа рыдбалан. Абри аамҭазы амедусҳәарҭақәа рҿы рыԥсҭазаара иалҵит COVID-19 змаз 11-ҩык апациентцәа.
Зынӡа акоронавирус жәанызқьҩык инареиҳаны ирыдбалоуп. Ргәабзиара шьақәгылахьеит 8 000-ҩык рҟынӡа, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Аԥыза-министр инапынҵақәа назыгӡо иаҭара
COVID-19 зыдбалоу Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб иҽыхәышәтәра Москватәи ахәышәтәырҭақәа руак аҿы иациҵоит. Аԥсны аԥыза-министр аамҭала инапынҵақәа наигӡалоит аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, афинансқәа рминистр Владимир Делба. Абри азы аусԥҟа инапы аҵаҩит Атәыла ахада Аслан Бжьаниа ажьырныҳәа 11 рзы.
Владимир Делба жьҭаара 2011 шықәса инаркны мшаԥы 8, 2015 шықәсанӡа Аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, афинансқәа рминистрс дыҟан. Лаҵара 2, 2014 шықәса инаркны цәыббра 29, 2014 шықәсанӡа Аԥсны аԥыза-министр инапынҵақәа наигӡон.
Александр Анқәаб акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 ицәа иалоуп ҳәа адырра ҟалеит ԥхынҷкәын 30 рзы, ажьырныҳәа 4 рзы иара Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа дҭашәеит. Аԥыза-министр иҭагылазаашьа ҭышәынтәалан, аицәахара иаҿӡамызт, аха ахәышәтәырҭаҿы ихәышәтәра иацҵатәын. Ажьырныҳәа 8 рзы аҳақьымцәа рконсилиум ишаӡбаз ала, иара дышьҭын Москватәи ахәышәтәырҭақәа руак ахь, ичымазара аҽарӷәӷәар, аҽацәыхьчаразы.
Урыстәылатәи агоспиталь аусура иацнаҵоит
COVID-19 змоу апациентцәа рзы Аҟәа иаартыз Урыстәылатәи хырхарҭарацәалатәи амобилтә госпиталь Аԥсны Атәылахьчара аминистрра аҳәарала иҵегьы аусура иацнаҵоит ҳәа амаҵзура Аԥсныпресс иазеиҭеиҳәеит аминистр ихаҭыԥуаҩ Нодар Аҩӡба.
Урыстәыла Атәылахьчара аминистрра амобилтә госпиталь ареспубликахь идәықәҵан жьҭаара 17 рзы акоронавирустә инфекциа змоу апациентцәа рыхәышәтәраҿы ацхыраара аҟаҵаразы.
Агоспиталь апансионат "Аиҭар" аҿы иаадыртит. Аԥхьатәи апациентцәа аднакылеит жьҭаара 20 рзы.
Амобилтә хырхарҭарацәалатә госпиталь адәынтәи медицинатә еиҿкаароуп, акоронавирустә инфекциа змоу апациентцәа рыхәышәтәра иазырхоуп.
Араҟа ишьақәыргылоуп арԥҳақәа иԥсабаратәымкәа аҳауа рҭазырсуа аппаратқәа, апациентцәа интенсивла ргәаҭаразы амониторқәа, арентгенографиатә аппаратқәа, УЗИ аппаратқәа, ашьа анализҟаҵагақәа.
Агоспиталь 100 иара-ҭыԥк амоуп, аха иаҭаххар, 150-ҩык рҟынӡа акоронавирус змоу апациентцәа аднакылар алшоит.
-
Урыстәылатәи амобилтә госпиталь аҳақьымцәа аҳамҭақәа ранаршьеит Аԥсны
ЕгрыГЕС аремонтҟаҵара аҿҳәара иаахоуп
ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт алагара арыцхә ииагоуп ажьырныҳәа 20 ахь ҳәа адырра ҟаиҵеит АУН "Амшынеиқәафымцамч" адиректор Михаил Логәуа. Иара иҳәеит жәабранмза азбжазы аремонт алагара шазԥхьагәаҭаз, аха аԥсуа ган аҳәарала арыцхә ишаахоу.
ЕгрыГЕС анапхгара ахантәаҩы Леуан Мебониа Sputnik акорреспондент даниҿцәажәоз иазгәеиҭеит, аремонт лаҵарамзанӡа ианзалымга, аӡеизакырҭа ӡыла ишрызмырҭәуа.
Аремонт азы иаркхоит километрабжак ишәарҭоу аҭыԥқәа. Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит.
ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
-
Логәуа: авольтҳарак цәаҳәа Аҽгәара аремонт Егрынтәи иаауа афымцалашара апроблема аӡбоит>>
-
Логәуа: афымцатә ҳақәа ирықәу аидара шыҟац иаанхоит>>
ЕгрыГЕС ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла.
Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ иинтервиу
Аԥсны иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианин Аԥсуа телехәаԥшра ажьырныҳәа 13 рзы иеиҭаз аинтервиу аҿы дазааҭгылеит ареспубликаҿы урыстәылатәи атәылауаа рзинқәеи ринтересқәеи рыхьчара апроблема.
"Проблемақәас еиқәуԥхьаӡар ҟалоит - аурысқәа Жәлар Реизараҿы рыҟамзаара, Аминистрцәа Реилазаараҿы рыҟамзаара зыпрофессионалтә ҩаӡара ҳараку аурысқәа шыҟоугьы. Иҟоуп ауадаҩрақәа атәылауаҩра аиураан", - ҳәа иҳәеит Двинианин.
Иара убасгьы агәҭынчымра ааирԥшит урыстәылатәи атуристцәа, абизнесуаа, иара ус ауааԥсыра рганахь ала акриминалтә ҭагылазаашьақәа рыҟазааразы. Урыстәыла Ацҳаражәҳәаҩ иҳәеит аурысцәа рганахьала Аԥсны атәылауаа ракәзар ацәгьоура ҟазҵаз, ареспублика аӡбарҭатә системаҿы иахәҭоу азхьаԥшра анарымҭо ыҟоуп ҳәа.
Двинианин абри шьақәзырӷәӷәо ҳәа ҿырԥштәыс иааигеит 2019 шықәса рзы Урыстәыла атәылауаҩ лцәаԥҽреи лырҳәреи ахҭыс. Иара иажәақәа рыла, абри ахҭыс аганахьала шықәсык анҵы ашьҭахь ауп уи азы аус аӡбарҭахь ианнеи.
"Убри аахыс аӡбаҩ Ҭырқьԥҳа ари аус лыргәагәоит. Ацҳаражәҳәарҭа ари аус иашьклаԥшуеит. Иацы, ажьырныҳәа 12 рзы имҩаԥган аӡбарҭа изаамҭанытәиу аилатәара. Уи далахәын Ацҳаражәҳәарҭа ахаҭарнак. Ахара здырҵо сычмазаҩуп ҳәа иҳәеит, уахьихәаԥшуаз усеиԥш акгьы шидумбалозгьы", - ҳәа иҳәеит иара.
Абри ашьҭахь ацҳаражәҳәаҩ иҳәамҭа ахҳәаа аиҭеит Аԥсны Иреиҳаӡоу аӡбарҭа аппарат анапхгаҩы Џьамал Гогьиа.
Иара иҳәеит аус Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭаҿы ишахәаԥшуа 2020 шықәса мшаԥымзаахыс. Уи иаанагоит азакәан аилагара аҭыԥ амоуп ҳәа.
"Сара ишьақәсырӷәӷәар сылшоит зықәра наӡам Абыхәба иганахьала ашьаус Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭаҿы 2020 шықәса мшаԥымзаахыс ишахәаԥшуа. Уи азы иуҳәар улшоит азакәан аилагара аҭыԥ амоуп ҳәа. Аусӡбареиҿкааразы иаҭаху аҿҳәараамҭа аилагараан аган иамоуп алшара Иреиҳаӡоу аӡбарҭахь иашшырц, уи аҿҳәара ахьахыԥаз азы ҵаҵӷәык ыҟам ҳәа ирԥхьаӡозар", - иҳәеит иара, "Эхо Кавказа" аинтервиу аҭо.
Гогьиа иазгәеиҭеит ари аҩыза ашшыԥхьыӡ аӡбарҭатә усбарҭақәа рахь ишымнеиц, убри азы аамҭа акыр цеит умҳәозар ада аусӡбара амҩаԥгара еилагоуп ҳәа шьақәзырӷәӷәо акгьы шимам.
"Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аӡбаҩ Екатерина Ҭырқьԥҳа лнапаҿы иҟоу зықәра намӡац иус азы иҳаҩсыз ашықәс абҵарамзазы Аԥсны Аҳәынҭқарра Иреиҳаӡоу аӡбарҭахь ашшыԥхьыӡ неихьан. Уи мзызс иамаз ааха зауз лхаҭарнакс Урыстәылатәи Афедерациа ацҳаражәҳәарҭа аусзуҩ иадгалара мап ахьацәылкыз ауп. Усҟан Иреиҳаӡоу аӡбарҭа аӡбаҩ илыӡбаз закәанмызт ҳәа иаԥхьаӡан, ацҳаражәҳәарҭа аусзуҩ ааха зауз лхаҭарнакс днеирц аӡбамҭа аднакылеит. Убри инамаданы Аԥсны Аҳәынҭқарра Аӡбаҩцәа рквалификациатә коллегиа аӡбаҩ лганахьала алеишәатә усеилыргара хацнаркит, агәаҭарақәа мҩаԥнагоит", – иҳәеит иара.
Џьамал Гогьиа иара убас иҳәеит аӡбарҭатә мчразы Аконституциатә закәан инақәыршәаны, АИХқәа рҟны дарбанзаалак аӡбаҩ ма аӡбаратә система иааизакны иусура ҳәаақәызҵо ахҳәаа цәырҵзар, уи агәаҭарақәа рымҩаԥгаразы шьаҭас иаиур алшоит.
Абыхәба иус аганахьала иахьатәи аамҭазы аилыргара ахыркәшарахь инеиуеит иааиуа аилатәарақәа руак аан аганқәа ахцәажәарақәа рахь ииасыр ҟалоит ҳәа иҳәеит Гогьиа.


АҞӘА, абҵара 18 - Sputnik. Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа дидикылеит аҳаиртә транспорт Афедералтә маҵзура (Росавиациа) анапхгаҩы ихаҭыԥуаҩ Олег Сторчев ҳәа аанацҳауеит ахада исаит абҵара 18 рзы.
Аԥсни Урыстәылеи рхадацәа абҵара 12 рзы реиԥылараан иалыршахеит Аԥсны аҳаиртә баӷәаза аиҭашьақәыргылара азҵаараҿ акахьы аицкылсра. Аслан Бжьаниа абҵара 17 рзы имҩаԥигаз паресс-конференциаҿы иҳәеит аҳаиртә баӷәаза аусура шалшо, аха уи азы Аԥсны аҭагылазаашьа маншәалақәа еиҿнакаар шакәу.
Уажәы Росавиациа аделегациа Аԥсныҟа иааит Аҟәатәи аҳаиртә баӷәаза акапиталтә ремонт аҟаҵареи атехникатә ҭагылазаашьа ашьақәыргылареи рыҭҵааразы.
Аслан Бжьаниа Олег Сторче иԥылараан иазгәеиҭеит ари атема аҳәынҭқарра еиҳа аԥыжәара знаҭо азҵаарақәа ишыруаку.
"Азҵаара ахьыӡбам иахҟьаны ҳтәыла аекономика ацәыӡқәа амоуп, Аԥсны аҿиарамҩа аанакылоит, аҳәынҭқарра ахьӡгьы иҵоурамкәа ианыруеит. Аҟәатәи аҳаиртә баӷәаза аԥеиԥш бзиа ҟазҵо аҟазшьақәа амоуп. Ҳара шәыцхыраареи шәыдгылареи ҳрықәгәыӷуеит ари аус аӡбараҿы. Ҳара Урыстәылаҟа ҳназго, уахьынтә адунеи ахь ҳкылызго амҩа ҳҭахуп. Иуҳәар ауеит ари аполитикатә ҟазшьоуп иамоу аекономикатә аасҭа", - иҳәеит атәыла ахада.
Росавиациа ахада ихаҭыԥуаҩ Аслан Бжьаниа аиԥыларазы иҭабуп ҳәа иеиҳәеит.
"Ишышәҳәаз еиԥш иахьазы иус хаданы иҟоу ажәытә аамҭақәа раан аиԥш аҳаиртә баӷәаза алшарақәа рырхынҳәроуп", - иҳәеит Олег Сторчевои.
Аиԥылараан инарҵауланы иалацәажәан апроект анагӡара азҵаарақәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Хымз раԥхьа Кәасҭа Ԥлиеи уи ихаҭыԥуаҩ Игорь Аҩӡбеи ражәалагалала ақалақь аҿы иқәыргылан акәалаԥқәа. Аилибамкаара ҟамларцаз, ажәла мҳәакәа, ахьӡ азгәамҭакәа, акәалаԥқәа кнаҳҳаит аџьармыкьа уахьынҭало, Гал араион ахадара аҩналарҭа аԥхьа. Аинформациатә дырраҭарақәа рыла ажәлар ирылаҳҳәоит агәрагаратә кәалаԥқәа шыҟоу, дарбанзаалакгьы џьара ажәалагалак змоу, араион аҿы иҳахәаша, ма дара иргәамԥхо, ргәы еихьызшьуа акыр ыҟазар, ражәалагала азыӡырҩра, ҳшазыхиоу. Мчыбжьык ахь знык араион ахадеи сареи ҳцаны ақьаадқәа ҭганы иааҳгоит, Кәасҭа Ԥлиа даԥхьоит, анаҩс доусы инаигӡаша аусмҩаԥгатәқәа риҭоит. Иарбанзаалакгьы қьаадк аанымхацт иамыԥхьаӡакәа. Акәалаԥқәа русура иабзоураны галтәи аџьармыкьа аусқәа ҳаӡбахьеит. Амҩақәа рыҟаҵара, абаҳчақәа рҿы атәарҭақәа ахьыргылатәу уҳәа иҟаҳҵахьо маҷым. Иҳәатәуп, ари аус адгылара шаиуз ауааԥсыра рҟынтә, даара ибзиан аус ауеит аимадара", - ҳәа еиҭеиҳәеит Миқаа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит аудио аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Миқаа ашәахьала Гал араион ахадара аусуразы: аицәажәаха аамҭа ҳамаӡам
АҞӘА, хәажәкыра 1 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 199-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 28-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 7-ҩык, ибжьаратәуп - 21-ы.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 15-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12842-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12387-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 202-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Иахьа аабыкьа аресторан Сан-Ремо аҿаԥхьа иршьыз "аӷьычцәа-нагақәа" (воры в законе) ҳәа изышьҭоу рҭынхацәа ааизан, дамырхит Аԥсны Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр Гарри Аршба, иара убас, Апрокурор хада Зураб Ачба. Анапхгараҿы иҟоу амчра амитинг ҟамлакәа, рыкәша-мыкәша иҟоу акриминогентә ҭагылазаашьа аԥсахшьа иазку иҷыдоу политикак рымам.
Ишәгәаласыршәоит, амитинг ашьҭахь 2016 шықәсазы уаанӡатәи аминистр Леонид Ӡаԥшьба дшамхыз, амала аминистрра ахыбра иажәлаз рахьтә аӡәымзараӡәы дҭакым. Ажәакала, митинг мацаралоуп акадртә ԥсахрақәа амчратә структурақәа рҿы ишымҩаԥысуа.
Аҵыхәтәантәи аамҭақәа рзы акриминал аҽеиҵыхны ҳаԥсҭазаара иалалеит. Ауаҩӷьычра, ақәылара, ауаҩшьра уҳәа, ажәлар рыҭра иҭзырҟьаша ахҭысқәа рацәоуп. Хәҩык рҟынӡа Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрцәа ԥсахуп, апрокурор хадацәагьы хҩык рҟынӡа уажәтәи апрезидент иаамҭазы, аҭагылазаашьа уи амыхәеит ҳамҳәозар. Абри зегь ҳаԥшуа, иаҳҳәар ҳалшоит, амитинг психологиала акадртә зҵаарақәа рыӡбара аамҭа ҳҭагылоуп ҳәа.
Иаԥсахуама ас иааинырсланы аминистрцәа рыԥсахра ҳазлацәажәо азҵаатәы, азинхьчаратә система змырҿио ахәшәтәра нап амыркыкәа. Ҳауаажәлар ирбарҭоуп абӷа умазар, абахҭа уацәцар шалшо, мамзаргьы иҟәымшәышәу ахьырхәра уоурц шауа.
Ишәгәаласыршәоит, ҳазҭоу ашықәс мшаԥымзазы дӷьычны, нас дҭакны дышдыргәаҟуаз Омар Мерцхәылаа. Уи ииулак ацәгьоуцәа ихала дрыцәцеит ԥхынгәымза 6 рзы. Ари аус цәгьа азы амитинг аӡәгьы иҟаимҵеит, насыԥны ирӷьычыз абналашьа дақәшәеит.
Анаҩсан, иҟалеит акыр игәаӷьыуацәаз ахҭыс, Мерцхәылаа иӷьычра далахәуп ҳәа гәҩарас иҟаҵаны иаанкылаз Анзор Ҭарба дышдырҳәацәоз Аҩнуҵҟатәи аусқәа аминистрра ахыбраҿы уаҟа аус зуаз дыршьуеит, нас, амедицинатә експертизагьы ҟамҵакәа иршьыз иҭынхацәа дрырҭоит. Ари аҩыза ацәгьоуразы гәҩарас иҟаз Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра ахаҭарнакцәа Бадри Џьыкырба, Аслан Ҷедиа, Минас Одабашьиан, Леван Ҭопуриа апрокуратура хада иҟанаҵаз аҳәарала Аҟәатәи аусӡбарҭа ԥхынгәымза 18 рзы аԥшьҩык ирзалырхит "аҩынтәи аҭакра".
Ашаҳаҭҩы дҭазырхаз рчаи инахәо аҩны иаадыртәеит, абахҭаҿы раанкылара ацымхәрас, избанзар "абӷа рымоуп" сгәахәуеит. Ҳара иаҳдыруеит иҵегьы иԥсыҽу ацәгьоурақәа рзы "аҩынтәи аҭакра" зқәашьымхо шыҟоу.
Сгәанала, абарҭ ахҭысқәа рышьҭахь акәын Аԥсны ахада аминистргьы апрокуроргьы ԥхьатәара ианишьҭышаз, иамхтәуп ҳәа иԥхьаӡозҭгьы.
Иахьатәи амитинг зыхҟьаз ацәгьоура ҟалеит Аҟәа агәаны, абҵара 22, ахәаша шьыбжьон агәазы. Ақьафурҭа Сан–Ремо уахьындәылҵуа итәаз иреихсит иахьа уажәраанӡа зхаҭара шьақәыргылам акиллерцәа. Иршьит "аӷьычцәа нагақәа" ирхыԥхьаӡалаз Асҭамыр Шамбеи Алхас Аҩӡбеи.
Зегь реиҳа игәыҭшьаагоу - дхәын ақьафурҭа аусзуҩ, ахәыҭаҩ, ҩышықәса зхыҵуа ахәыҷы дызмоу Доминика Ақырҭааԥҳа. Иахьагьы уи лыԥсҭазаара ашәарҭара иҭагылоуп. Иҭахаз ҩыџьа зшьыз рыԥшаара, аминистри, апрокурори рамхра азҵаатәы ықәдыргылеит иахьа 300-ҩык инарзынаԥшуа еизаз аҭынхацәеи уи иаднаԥхьалази. Еизеит, ирыӡбеит, русура иамхуп рҩыџьагьы.
Абри ахҭыс аныҟала ашьҭахь, иааԥшит акриминал иахаҭарнаку реибашьрақәа макьана нҵәашьа шрымам, убри адагьы, урҭ рҵыхәала ааха ӷәӷәа зауа ҟалар шалшо. Лгәы иаанагозма Доминика акаҳуа ҿазҵаз ирызнаго акиллер иҭирҟьоз ахы даҿашәар лылшоит ҳәа? Ақалақь агәаны шәарҭарахеит. Шәарҭароуп, избанзар акриминалтә струтурақәа ишырҭаху ҳдунеи иалоуп, реибашьрақәеи реидысларақәеи рхыԥша уажәы-уажә иааҳалаҩҩуеит.
Доминика лҩызцәа ирыхҭысуа уиаҟара ибаргәым, урҭ рзы амитинггьы аӡәгьы иҟаиҵом. Ииашоуп, ауаҩшьра цәгьауаҩроуп, аӡәгьы азин имаӡам ауаҩы иҭархара, аха Сан-Ремо аҿаԥхьа иҟалаз ахҭыс ашьҭахь еилкаахеит "аӷьычцәа нагақәа" ҳаҭыр шрықәу, уимоу, асоциалтә ҳақәа рҿы "закә ҷкәынцәа бзиақәоузеи, аиашара иадгылон" ҳәа акыр ирхашшааз рацәаҩхеит. Иахьатәи амш ишаҳнарбаз ала, ирхаҵгылогьы рымоуп.
Агәра сызгом, ахархьуаа ирхыԥхьаӡалоу ҩыџьа ршьит ҳәа амитинг еиҿызкаауа дҟалап ҳәа. Абри зегьы аҭыԥ иқәызҵаша амчраҿ иҟоу анапхгара роуп.
Аминистрцәа реиҭныԥсахлара иалшома акриминогентә ҭагылазаашьа аԥсахра? Иаԥсахӡом сгәахәуеит, аполитикатә гәаӷьра анацымла. Амчратә усбарҭақәа русура мҩақәызҵаша атәыла ахада иоуп, иара иуалуп иааиԥмырҟьаӡакәа рус ахылаԥшра, аҩнуҵҟатәи асистема аиӷьтәра анагӡара.
Иахьа ԥхьатәара ицаз аминистр Гарри Аршба иаамҭазы иаанкылаз ацәгьоуцәа маҷҩымызт, уажәы ицамҭаз хьыӡҳәала исҳәозар, абҵара 24 рзы ирӷьычыз Армен Григориан дыԥшаауп, уи ацәгьоура ҟазҵаз ҳәа гәҩарас ирымоу аанкылоуп. Сгәанала, аминистр амчра аҟынтә адгылара имазароуп, хыхьынтә иақәнагам дҵа имоукәа аус иулароуп, убри адагьы, амчратә усбарҭатә система шьаҭанкыла аԥсахреи, ахылаԥшреи рҿы дзаҵәымзароуп.
Иахьа еизаз рыбзоурала, дарбану сыздыруам, аха аӡәы изы аҭыԥ ҭадырцәит, агәра агара сцәыуадаҩуп, ҿыц иарҭо ацәгьоурақәа раԥырҟәҟәаараҿы абаа хижәо дҟалоит ҳәа. Ари аӡә ихала изыӡбо зҵаараӡам, ари аполитикатә елита ҳәа изышьҭоу рыԥсҭазаара амчра зегь зыхҭнырҵаша усуп.
Аицҵақәа рҭыԥ аԥсахра аицҵалыҵ ианыԥшуам. Аамҭа ԥыҭк цар, даҽа хышәҩык ааизаны, даҽа министрк дамырхып, даҽаӡә изы аҭыԥ ҭарцәуа. Азакәан аҿаԥхьа зегь еиҟарамхакәа, ҳара ҳҳәынҭкарра ауасхыр кәадахоит.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәар ҟалоит.
Иахьа ҳаԥсуа литератураҿы иналукааша апрозаикцәа хәҩык рхыԥхьаӡара ҳауҳәар ҳҭахуп ҳәа шьоук аасыдгылар, сара даара бзиа избо апрозаикцәа убарҭ ахәҩык рхыԥхьаӡараҿ даласҵоит Алықьса Џьениа! Избанзар, уи сара саныхәыҷыз аахыс зырҿиара сгәаԥхо, зышәҟәқәа сыхчы иаҵаҵан сыцәоз, урҭ исзаадыртуаз амаӡақәа сыԥсҭазаараҿы акырӡа исыхәаз, наҟ-наҟ иара сара схаҭа сырҿиараҿгьы анырра бзиа сызҭаз, иҵаулоу шәҟәыҩҩуп.
Сара журнал "Алашараҿ" зегь раԥхьаӡа санымҩахыҵ, усҟан аабатәи акласс аҿы стәан, сҩымҭа хәыҷқәа зныз атетрад аасымхны ирыԥхьаз, иагьсыдзырҽхәалаз иара иоуп. Усҟан иара ажурнал аредактор хадас дыҟан… Урҭ ашықәсқәа ахаангьы исхашҭӡом… Саб аредакциақәа рахь симан дныҟәон, ашәҟәыҩҩцәа сыдирдыруан, избанзар, нас излеилыскааз ала, сабгьы сара сеиԥш дышхәыҷыз аҩра далагахьазаарын, аха нап идызкылоз аӡәгьы даныҟамла, хәыҷы-хәыҷла ихьшәашәазаап игәаҿы апоезиа… Убри аҩыза саргьы исмыхьырц азы акәхап, салагашьа аниба, абри ак илазар ҟалап, ашәҟәыҩҩцәа дызҿу дсырбар, маҷк дыргәаԥхар, издыруада акы дазкылсыр ҳәа, сшыхәыҷыз аредакциақәа рахь сдәықәигалеит…
Ахаан исхашҭуам, ҳазҭаз автобус Кьалашәыр шыҟаз ианааилак, Аҟәа ианазааигәахалак, сгәы аҭыԥа-ҭыԥара ишалагоз, избанзар ашәҟәыҩҩцәа рахь анеира, аредакциақәа рахь амҩахыҵра даара сацәыԥхашьон…
Убас еиԥш иҟаз саби сареи ҳныҟәарақәа рҟынтәи иахьагьы ихааӡа исгәалашәо раԥхьа исыргылоит ашәҟәыҩҩы Алықьса Џьениа иахь амҩахыҵра. Ишысҳәахьоу еиԥш, усҟан уи "Алашара" даредактор хадан, урҭ рредакциа ыҟан иахьа ибылны игылоу Ленин иашҭа иқәгылоу жә-етажк иҟоу аиҳабыра рыҩны авара, иара х-еихагылак аман. Алықьса аҩбатәи аихагылаҿ имаӡаныҟәгаҩи иареи тәан, егьырҭ аредакциа аусзуҩцәа зегьы ахԥатәи аихагылаҿ. Саби сареи ҳаныныҩнала, даара дҳаигәырӷьан аԥсшәа ҳаиҳәеит, избанзар уи иаразнак илаԥш ақәшәеит сара сарӷьа нап иакыз атетрад иаҵәа!
"Ари аҷкәын ажәеинраалақәа иҩуазар акәхап!" - дычча-ччо раԥхьа сара снапы сымихит, нас саб дхырхәан аԥсшәа ааиеиҳәан, инапгьы имихит.
"Аиеи, цәаҳәақәак иҷышәқәоит, издыруада акы иаԥсазар?!" - сабгьы ишызбоз сара сеиԥш дааԥхашьеит, анаџьалбеит, абри иеиԥш иҟоу ауаҩы иаамҭа баша ицәаҳамгандаз игәахәзар акәхап…
"Иџьаушьаша, аԥсуа шәҟәыҩҩцәа зегьы аҩра жәеинраалала ҳалагеит, нас аиҳараҩык апрозахь ҳаиасит!" - Алықьса аҽыгәҽыгәҳәа дааччан, стетрад хәыҷ аасымихит. Нас ҳара ҳахьтәашаз наҳирбан, иара жәабаҟа минуҭ, стетрад хәыҷ ианыз ахы инаркны аҵыхәанӡа илаԥш ахигеит, карандашьла иахьавишьқәазгьы ҟалеит… Аҵыхәтәан, урҭ дрыԥхьан данаарылга, ихы ҩышьҭихын, саб иахь ҿааиҭит:
"Ари абаҩхатәра имоуп, уаргьы ҳаргьы ҳаицицхраароуп!" - ҳәа.
Сара, урҭ рҩыза ажәақәа ирзыԥшымыз, мҵәыжәҩада ажәҩанахь сыԥрырц акаасыгымхеит!
Нас, дызхатәаз истол аганахьшәа иақәгылаз акнопка еиқәаҵәа днақәыӷәӷәан, имаӡаныҟәгаҩ ԥҳәызба илеиҳәеит Мушьни Миқаиеи Витали Амаршьани иара иҿы илбаарц. Урҭ шәымҭақәак рыла ианылбаа, дрыҳәеит, даара смаршәа кны, сҩымҭа хәыҷқәа ирыԥхьарц, еилдыргарц, ирыцхраарц, гәаӷь хәыҷык шыҟаз агәра диргеит. Даргьы, саби сареи даара пату ҳақәҵаны, ҳаԥхьа игыланы, хыхь дара ахьтәаз аредакциа ауадахь ҳаргеит…
Убри нахыс, ашкол саналга, Аҟәатәи арҵаҩратә институт санҭала, иареи сареи еиҳагьы ирлас-ырласны ҳаиқәшәон, илаԥш ҵар схын, сҩымҭак акьыԥхь абар, иара иаразнак даԥхьон, шамахак игәаанагара самҳәакәа соуимышьҭыцызт…Иџьаушьаша, ҳара ҳабиԥара, иара ҳара акырӡа ҳашиеиҵбацәазгьы, ҳанибалак, иаразнак каҳуажәра ҳнеиԥхьон, дмыццакыкәа дҳалабжьон, даара акырынтә иҳаиҳәахьан игәы иаланы, ҳара ҳабиԥара аҵкыс, шәара бзиа шәеибабала, пату еиқәышәҵала, шәеихӡыӡаала ҳәа…
Ахаан исхашҭӡом, ишкәакәаӡа "Волга" ҭбааҭыцәк дақәтәан, уи есымша ашьҭахьтәи абагаж ашә акӡомызт, алабыҵә авҵаҵан иман. Енвер Ажьибеи сареи иахьгылаз ҳишьҭуан, "уа аччаҳәа ишуа уаткак ҭагылоуп, иаажәгеишь, ҳазхарагьы ҳагьааинарцәажәап!" иҳәон… Ҳаргьы раԥхьаҵәҟьақәа ҳаԥхашьон, аха нас, ҳаб иҳаԥшьаҭра ҳаҵалозшәа, ҳгәырӷьаҵәа амашьын ахь ҳҿынаҳхон!
Алықьса Џьениа, ишыжәдыруа еиԥш, қәра дук нимҵӡеит, исакьаҳәымҭа дышҭагылаз машәырла дҭахеит аԥсуа-қырҭуатә еибашьра ашьҭахь… Уи ибеит аԥсуаа ҳиааира, дахаанхеит иара иабиԥареи иареи акырӡа шықәса иззыԥшыз агәырӷьара дуӡӡа - Аԥсны Ахақәиҭра! Уи хьаҳәа-ԥаҳәада инапы аҵаиҩит 130-ҩык ҳаинтеллигенциа 1977 шықәса рзы ЦК КПСС Иреиҳаӡоу Амаӡаныҟәгаҩ Л.И. Брежнев иахь ирҩыз "Аԥсуа шәҟәы". Убри иахҟьаны, иара ажурнал "Алашара" редактор хадас дахьыҟаз дамырхит, аха хьаасгьы имкӡеит, избанзар уи ижәлар зегьы ирусын, ирхьаан, ажәлар рус еиҳаз акгьы ыҟаӡамызт иара изы!
Алықьса Камыгә-иԥа дравторуп жәаҩа шәҟәы. Урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟоуп ажәабжьқәеи, аповестқәеи, ароманқәеи: "Сышьха қыҭа", "Ақалақь иаҵәа", "Ацәаҟәа аабатәи аԥштәы", "Аӡы аԥсра", "Иалкаау", "Агәнаҳа уаҵамлан, сашьа", "Анымираҳ - ҩыџьа рынцәахәы", "Адокументтә повестқәеи ажәабжьқәеи", "Ажәабжьқәеи аповестқәеи". Урҭ зегьы, иара акырынтә иҳәо саҳахьан, хәынтә-хәынтә ишхиҩылаахьаз, иџьабаа ӷәӷәа шрыдыз, аха зегь акоуп, зегьыҵәҟьа ракәымзаргьы, еиҭах акык-ҩбак инапы рыҵгара дшазыхиаз, игәы иҭыхоз иҵегь дирҳәар шиҭахыз…
Алықьса Аԥсни Урыстәылеи рышәҟәыҩҩцәа реидгылақәа дрылахәын, уи аҵара инарҭбаан иман, далгахьан Қарҭтәи аҳәынҭқарратә университет афилологиатә факультет, иара убасгьы ҩышықәсатәи аҵара дахысит Москва М.Горки ихьӡ зху Алитературатә институт аҿы еиҿкаау Иреиҳаӡоу алитературатә курсқәа. Аус иухьан агазеҭ "Аԥсны ҟаԥшь" аҿы корреспондентс, акультура аҟәша аиҳабыс, иара убасгьы С.Ҷанба ихьӡ зху Аԥсуа ҳәынҭқарратә театр аҿы алитература аҟәша аиҳабыс, ажурнал "Алашара" аредактор хадас, ашәҟәҭыжьырҭа "Алашара" аиҳабыс, Аԥсны Ашәҟәы абзиабаҩцәа рхеидкыла аиҳабыс.
Ашәҟәыҩҩы иара иҩымҭақәа рнаҩсгьы есымша дрызҿлымҳан ҳаԥсуа доуҳатә культура иазааигәоу аҩымҭа дуқәа ҳбызшәала рырцәажәара, ҳаԥхьаҩцәа дырдырра, алитературатә еимадара бзиақәа реиҿкаара. Уи аԥсшәахь еиҭеигахьан аҳәаанырцәтәи ашәҟәыҩҩцәа ражәабжьқәеи рповестқәеи рацәаны. Уи еиҳарак аиҭагараз дрызҿлымҳан аурысшәахьтә, абаза бызшәахьтә, аҟабарда бызшәахьтә, ачерқьесс бызшәахьтә, ауаԥс бызшәахьтә, ақырҭ бызшәахьтә: А.Моравиа, К.Г. Паустовски, В.П. Астафев, А.Несин, Б.Х. Ҭхаицухов, А.Н. Охтов, П.Т. Мисакова, А.А. Шогенцуков, О.Ш. Иосилиани, В.М. Гоглоев уҳәа убас ирацәаҩны.
Ҳаԥсуа литературатә критикаҿы ашәҟәыҩҩцәа зегьыҵәҟьа ирқәашьӡам инарҭбаан рҩымҭақәа рӡыргара, рыхцәажәара, рыларҵәара. Уи аус аҿы Алықьса Џьениа анцәа илаԥш хаа ихын, избанзар уи ирҿиамҭақәа рыхцәажәара инарҵаулан имҩаԥыргахьеит иналукааша ҳакритикцәеи ҳашәҟәыҩҩцәеи: А.Аншба, С.Зыхәба, В.Бигәаа, У.Аҩӡба, М.Лашәриа, Б.Гәыргәлиа, Ш.Салаҟаиа, Р.Қапба.
Академик Ш.Салаҟаиа Алықьса Џьениа 2010 шықәса рзы "Аԥҳәынҭшәҟәҭыжьырҭаҿы" хә-томкны зҭыҵра иалагаз ишәҟәқәа раԥхьажәаҿы иазгәеиҭоит: "Алықьса Џьениа иҩымҭақәа ихадоу зеиԥш цәаҩас ирымоу - урҭ зегьы, шамахамзар, ҳазну аамҭа иахьазку ауп. Иаҳҳәап ироманқәа "Ацәаҟәа аабатәи аԥштәы", "Анымираҳ - ҩыџьа рынцәахәы" аԥсуа қыҭа, 1930 ашықәсқәеи, Аџьынџьтәылатә еибашьра дуи, уи иацааиуаз раԥхьатәи ашықәсқәеи ирыхьӡынҩылоуп.
"Абна амаӡа" акәзар, Аџьынџьтәылатә еибашьра иазку раԥхьаӡатәи документалтә романуп, фырхаҵа хадасгьы иагәылагылоу Белоруссиатәи абнаршәырақәа рҿы апартизантә қәԥара напхгара азызуаз аԥсуа еибашьҩы-гәымшәа Давид Зыхәба иоуп. Ари ароман аԥҵаразы автор акыр аус рыдиулеит архивтә материалқәа, иара убасгьы, уи зныкымкәа-ҩынтәымкәа днеит, инарҭбаан диҿцәажәеит ароман афырхаҵа хада. Убри иабзоуроуп ароман ахҭыс хадақәеи ахаҿсахьа хадақәеи лакҩакрада рыгәра уго иахьыҟалаз.
Лымкаала иазгәаҭатәуп ашәҟәыҩҩы иԥсҭазаара даналҵ ашьҭахь, 1999 шықәса рзы иҭыҵыз уи идокументалтә повестқәеи иажәабжьқәеи реизга "Рақәшәашьа рхаҵашьахеит". Ари аизга еиднакылоит ашәҟәыҩҩы аԥсҭазаараҿы иҟалаз ахҭыс иашақәаҵәҟьа шьаҭас ирыҭаны иааирыԥшыз аԥсуа-қырҭуатә еибашьраҿы имҩаԥысуаз ахҭыс гәыҭшьаагақәа".
Ашәҟәыҩҩы ишәҟәы "Иақәшәашьа ихаҵашьахеит" аԥхьажәаҿы иҩуеит: "Абраҟа зыхьӡ сымоу Џьон Ӡиӡариа ихала ибаҟа ичаԥеит. Уи иадгалатәым маҭәахә ҷыдак, ихәыцу, ихыҭҳәаау ажәак, иаҭахым арԥшӡара, арашы ахҭәалара, иазхоит иара иҟаиҵаз агәымшәара, афырхаҵара, ахьӡ-аԥша".
Алықьса Џьениа заамҭа аҿахәы зҳәаз шәҟәыҩҩуп… Уи илшеит ҳлитератураҿы уаанӡа иҟаз атрадициа дуқәа рықәныҟәара, рыцҵара, аԥхьаҩ ахара ирԥшра, ирхәыцра, иргәырҩара, иргәырӷьара. Иҟалап, иаџьал ас ианакәымыз ихьымӡазҭгьы, иԥышәеи, идырреи, ибаҩхатәреи иҵегь ихатәраз ҩымҭа дук ҳажәлар ирхыргаз аибашьра иазкны аԥҵара дахьӡазҭгьы… Аха, уара иуҳәо анцәа иануцимҳәо, иара анцәа ихаҭа абаҩхатәра ҟаимаҭ злаҵаны иишаз ауаагьы иаалырҟьан рымҩа ацгәеиқәаҵәа ихнаҵәоит, ирҳәаз, ирҩыз рызирхоит, уинахыс рус иацызҵогьы, абаҩхатәра рылаҵаны рцәыргара иараӡәк иоуп изылшо… Уи уаҩ дзаԥырхагахаӡом, избанзар, уи иара Анцәа ихаҭа иусуп, досу иара иҳәаақәа идыруеит, дызхымԥо, дызҵымԥо…
Ҳара дҳаман ашәҟәыҩҩы ду, уи лахьынҵас анцәа дҳаиҭеит, ҳара дҳацуп, ҳара егьа хара ҳцаргьы, ҳхынҳәны, ҳамҩа иара ила ҳаиҭалагароуп, ҳахьынӡааихьоу ҳхамышҭырц азы, шьаҿацыԥхьаӡа иара ихаҿсахьа лаша ҳҿалашалоит…
Аԥкрақәа рнаҩс аусура хацнаркит Фазиль Искандер ихьӡ зху Аурыс драматә театр Карл Гальдони иҩымҭала ақәыргыламҭа "Кьоџьаа рҭыӡшәа" ала.
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра ишьақәнырӷәӷәаз асанитартә ԥҟарақәа инарықәыршәаны жәабран 15 рзы аурыс театр ҩаԥхьа ашәқәа аанартит. Атыәлаҟны акультуратә усҳәарҭақәа Аԥсны аус руамызт ԥшьымз раахыс. Иубаратәы иҟан ахәаԥшцәа ари амш ишазыԥшыз, атеатр иаҭааз рхыԥхьаӡара рацәан. Ашә уахьаахыҵуаз, атеатр аусзуҩцәа ахәаԥшцәа рнапқәа арзҩыдара иахрыжьуан, ирырҭон асабрадақәа, асоциалтә дистанциагьы ахылаԥшра арҭон.
Аурыс театр аиҳабы Иракли Хынҭәба ԥшьымз раахыс зусура аанкылаз атеатр аԥсҭазаашьа дазааҭгылеит, иҳәеит аԥҟарақәа зегьы рықәнаҟәара ишазыхиоу, избанзар аҟаза еснагь бзиа ибо иус даҿымзар, алҵшәа изалгаӡом.
"Ҳгәы иаахәеит ҩаԥхьа ҳтеатр аусура иалагартә еиԥш алшара ахьыҟалаз. Иубаратәы иҟоуп, шаҟа ргәы ацԥыҳәаны имҩахыҵуа ҳахәаԥшцәа. Иахьа идҳарбараны иҟоу аспектакль "Кьоџьаа рҭыӡшәа" ари даара апозитив зҵоу комедиоуп. Сгәы иаанагоит, иахәаԥшуа ргәалаҟазаара еизнарҳап ҳәа", - иҳәеит Хынҭәба.
Игеит аҩбатәи аҵәҵәа. Аспектакль алагара рацәак агым. Ахәаԥшцәа рхы-рҿы ианубаалон шаҟа атеатр ахь амҩахыҵра ишазыԥшыз, ныҳәак ирзаҩызахеит иахьатәи амш. Ахәаԥшҩы Шьарида Қаԥшьԥҳа лгәаанагара аспектакль алагаанӡа иҳацеиҩылшеит.
"Иахьа актиортә ҟазара знапы алаку рзы, иара убас ахәаԥшцәа рзгьы гәахәаратә мшуп. Избанзар, аԥкрақәа анаԥыхха аамышьҭахь, ари раԥхьаӡатәи культуратә цәырҵроуп. Уи, хымԥада , угәалаҟазаара шьҭнахуеит. Сгәы иаанагоит, ҳазхәаԥшраны иҟоу ақәгылара "Кьоџьаа рҭыӡшәа" еиҳагьы ҳарлахҿыхап ҳәа", - лҳәоит аҭыԥҳа.
Игеит аҵыхәтәантәи ахԥатәи аҵәҵәа. Аспектакль иалагеит, ицәеит алашарбагақәа. Нак хара лашарак аакит, асценахь иаацәырҵит актиорцәа, игеит анапеинҟьабжьқәа. Аспектакль цонаҵы аччабжьқәа азал иҩныҩуан, амузыка лахҿыхи, актиорцәа рыхәмарреи ухы-угәы еизнарҳауан.
Ҩ-сааҭк инареиҳаны ицоз аспектакль аашьҭахь, уи иалахәыз актиор Џьамбул Жорданиа иҳәеит, актиорцәа ишырцәыуадаҩыз акраамҭа ахәаԥшцәеи дареи аимадара ахьрымамыз.
"Аԥкрақәа ирыхҟьаны аҽазыҟаҵарақәа рзы аамҭа маҷны ишҳамазгьы, зегьы акоуп ҳаиҵамхаӡеит. Ажәытәан ауаҩы игәы анҽеимыз шәала-кәашарала игәы рҟачон, убас еиԥш ҳазнеиуеит ҳара ҳусгьы. Аԥкрақәа рышьҭахь, иаҳҭаххеит ахәаԥшцәа раԥхьатәи атеатр раҭаара лахҿыхрала ҳаԥыларц", - иҳәеит актиор.
Жәабран 16, 17 рзы аурыс театр аҟны иддырбараны иҟоуп Баграт Шьынқәба ироман "Ацынҵәарах" иалху аспектакль.
АҞӘА, жәабран 24 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 260-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 20-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 49-ҩык, урҭ рахьтә 43-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 16-ҩык, ибжьаратәуп - 14-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 12-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит быжьҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 13-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 14-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12745-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12097-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 196-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>