04.07.2019
Ҧхынгәымза 4 рзы Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьымба Очамчыра араион ахь аусуратә ныҟәара мҩаҧигеит.
Очамчыра имҩаҧысит Асоциалтә-економикатә ҿиара ацхрааразы Аинвестициатә программа ахарџь ала автобусқәа жәаба рыҭара. Жәаба рахьтә хәба ақалақьбжьаратә маршрут Ҧсоу-Очамчыра ала иныҟәалоит, автобуск – Очамчыра ақалақь аҩныҵҟа , ашколтә автобусқәа хҧа Кындыҕ, Џьгьерда, Ҷлоу ақыҭақәа рахь идәықәҵахоит, ашколтә автобуск - Очамчыра ақалақь ахь.
«Араион аҟны 29 школ ахьыҟоу зынӡа 16 автобус рыман. Аҿыцқәа рахьтә акы ақалақь аҟны инрыжьит, ара ҧшь-школк ыҟоуп азы, аспорттә школгьы уахь иналаҵаны, иара убас акака рырҭеит ақыҭақәа Кындыҕ, Џьгьерда, Ҷлоу. Автобус ҿыцқәа даара иаҳҭахын, ари азы Аиҳабыра иҭабуп ҳәа раҳҳәоит», - иҳәеит Очамчыра араион Администрациа ахада ихаҭыҧуаҩ Славик Қәычбериа.
Аҵареи аҭҵаарадырреи рминистр Адгәыр Какоба иҳәеит азеиҧшҵараиуратә усбарҭақәа равтопарк арҿыцра иамоу аҵакы:
«Иахьа ҳтәыла азеиҧшҵараиуратә усбарҭақәа равтопарк хаҭәааит иҿыцу автобусқәа ҧшьба рыла. Урҭ Очамчыра араион ашколқәа ирызшахоит. Арҭ автобусқәа даара иҳагын. Иҵегьы автобусқәа аараны иҟоуп, егьырҭ араионқәа рыҟны иҟоу апроблемақәагьы ӡбахоит».
Ҷлоу ақыҭа ахада Беслан Сангәлиа иазгәеиҭеит, атранспорт ҿыц ақыҭазы ихәарҭа духоит ҳәа: «Аиашазы, аҭагылазаашьа даара иуадаҩын, ҳқыҭа автобуск азхаӡомызт. Ҩ-втобуск ҟалар уаҳа проблема ҳауӡом».
Аҳәынҭқарра Ахада иара убас Очамчыра ақалақь аҟны АҬАР ахыбра аартра даҭааит. Ахыбра арҿыцратә усурақәа мҩаҧган ара ареспубликатә биуџьет ахарџь ала.
«Ари ахҭыс аҵак ду амоуп, раҧхьа иргыланы, араион ауааҧсыра рзы. Иахьа АҬАР – ҭбааҭыцәӡа иҟоуп, архив аҵәахразы ауада ыҟоуп, ара аҭаацәалалара ацеремониа ауада ыҟоуп», - лҳәеит аартра ацеремониаҟны Аиустициа аминистр Марина Ҧлиа.
Ахада Рауль Ҳаџьымба иара убас дахәаҧшит Очамчыра зыргылара мҩаҧысуа ахәыҷбаҳчеи Ҭхьына ақыҭаҟны азеиҧшҵараиуратә школи.
«Ари аобиект аргылара хацыркын 2017 шықәса аҩбатәи ашықәсбжазы, аусура ахыркәшаразы ҿҳәарас иамоуп 2019 шықәса анҵәамҭа. Ихадоу аусурақәа хыркәшоуп, уажәы аҩныҵҟатәи аусурақәа ирҿуп, ауадабжьаратәи ашәқәа рҿаҵара иалагеит, хара имгакәа асантехника ашьақәыргыларагьы нап адыркуеит. Иҟаҵатәны инхеит адашьмақәа, аҭыӡқәа рышәра, иара убас аиҿкааратә усқәак. Амыруга ари аусбарҭаҟны астандартқәа зегьы ирықәшәоит», - абас адырра риҭеит ахәыҷбаҳча аргылара аҭыҧ аҟны АЕ «Аҧсныргылара» Адиректор хада Ҭемыр Тҟьебучаа.
Аргыларатә фирма «Вефа-ргылара» адиректор Лаша Быҭәба иҳәеит Ҭхьына ашкол аргыларазы аусурақәа цәыббрамза аказы ихыркәшахараны ишыҟоу:
«Аргылара ҩышықәса раҧхьа иалагеит, ихыркәшахоит ҳазҭоу ашықәс цәыббрамзазы. Аграфик ҳақәныҟәоит, адашьмақәа ықәҵатәуп, маҷ-саҷқәак аанхеит, урҭгьы цәыббрамзазы ихҳаркәшоит. Ашкол 120 –ҩык аҵаҩцәа, классцыҧхьаӡа 15-20 –ҩык ахәыҷқәа акуа иҟалоит. 13 класс уада ыҟоуп, алабораториа, химиа, физика ауадақәа, аспорттәзал, акрыфарҭа уахь иналаҵаны. Ашкол иаҭаху зегьы аманы, ҳазҭагылоу аамҭазтәи ашколқәа рыстандартқәа ирықәшәо иҟалоит».
Аҳәынҭқарра Ахада Рауль Ҳаџьмба аусуратә ныҟәара аихшьала ҟаиҵеит:
«Аусурақәа ахыркәшарахь инеиуеит, цәыббрамза 1 азы арҭ ахыбрақәа зегьы русура хыркәшаны ахархәарахь ирыҭатәуп, ахәыҷқәа ашкол ҿыц ахь иааины аҵаратә процесс иалагарц азы. АҬАР атәы ҳҳәозар, ари ахҭыс араион азы аҵак ду амоуп. Акыраамҭа АҬАР иадҳәалоу аусмҩаԥгатәқәа зегьы Очамчыра ақалақь администрациа ахыбраҿы имҩаԥысуан. Иахьа иҳамоуп иҿыцу иԥшӡоу ахыбра ҿыц. Аиустициа аминистрра аусзуҩцәа ражәақәа рыла, ари ахыбра АҬАР иаҵанакуа аусбарҭақәа зегьы ирылукаартә иҟоуп. Уажәшьҭа ҳгәыҕлоит, АҬАР ашҟа ауаа аилыҵра азы акәымкәа, аҭаацәара аԥҵаразы инеилоит ҳәа. Ари акырӡа аҵанакуеит ҳара ҳтәылазы, ҳдемографиатә ҭагылазаашьазы. Ашколқәеи АҬАР-и рхыбрақәа шаҳаҭра руеит, ҳҳәынҭқарра арҭ азҵаарақәа рыӡбара ишаҿу».


26.02.2021
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа дазхиоуп аполитикатә мчрақәа зегьы рыҿцәажәара ауаажәларра рҿы аҭынчра ашьақәыргылареи атәыла аизҳазыӷьареи рзы. Абри атәы аҳәоит Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада ипресс-маҵзура, ахәаша, жәабранмза 26 рзы иҟанаҵаз ахҳәааҿы.
***
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа ипресс-маҵзура иҟанаҵаз Ахҳәаа:
2021 шықәса жәабранмза 23 рзы Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада ихаҭыԥуаҩ Б.З. Гәынба ихантәаҩрала имҩаԥысит аполитикатә партиақәеи, ауаажәларратә еиҿкаарақәеи, амилаҭтәи аконфессиатә еилазаарақәеи, еицырдыруа ауаажәларра-политикатә усзуцәеи злахәыз аилатәара.
Ара иалацәажәан Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада иҟны Ауаажәларратә хеилак аԥҵара иазкыз аидеиа. Ас еиԥш иҟоу аилабжьаратә усбарҭа аԥҵахар, уи ахықәкы хадақәа ируакхоит аполитикатә партиақәеи, ауаажәларратә еиҿкаарақәеи, егьырҭ ауаажәларратә еилазаарақәеи аҳәынҭқарратә усбарҭақәеи рыбжьара аконструктивтә еиҿцәажәарақәа рымҩаԥгара.
Иазгәаҳҭоит, атәыла анапхгара Ауаажәларртә хеилак аԥҵаразы иҟанаҵаз аԥшьгара рыбжьы шақәдыргаз, шамахамзар, аполитикатә партиақәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәа зегьи. Рыцҳарас иҟалаз, аизара аусура аҽалархәра мап ацәнакит ауаажәларратә еиҿкаара «Аидгылара», аҳәамҭагьы аладырҵәеит мап зацәыркыз аҽыҵга арбаны, уи акыр иџьаушьартәгьы иҟоуп.
Раԥхьатәи амзызқәа ируакуп Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада 2020шықәса ԥхынҷкәынмза 25 рзы имҩаԥигаз алхрақәа раан адгылара изҭаз апартиақәеи аиҿкаарақәеи рхаҭарнакцәа алархәны имҩаԥигаз аизара.
Аҳәамҭа авторцәа ргәаанагарала, уи иаанаго «Ахада аԥхьаҟа ажәлар реиҩшареи ауаажәлаара реидыслареи рымҩа ылихит» -ҳәа ауп. Ас еиԥш агәаанагара ашьақәырӷәӷәара иашам ҳәа иҳаԥхьаӡоит. Уи ус шакәугьы шьақәнарӷәӷәоит Аслан Бжьаниа Аҳәынҭқарра Ахада имаҵурахьы даннеи, аиҳабыра реилазаара ашьақәырӷәӷәараан аиҳабыра ԥасатәи реилазаара ахәҭа дук, Рауль Ҳаџьымба атәыла Ахадас даныҟаз аамҭазы аус зуқәоз рмаҵзуратә ҭыԥқәа рыҟны русура иацырҵартә аҭагылазаашьа ахьаԥҵаз афакт:
Даур Ақаҩба - Адәныҟатәи аусқәа рминистр,
Лев Кәыҵниа - Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистр,
Ҭамаз Ҵахнакиа - Агәабзиарахьчара аминистр,
Руслан Аџьба - Асоциалтә еиқәыршәареи адемографиатә политикеи рминистр,
Савели Ҷыҭанаа - Аекологиа азы аҳәынҭкарратә еилакы ахантәаҩы,
Кама Гогиа - Астатистиказы аҳәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы.
Ааигәанӡа рмаҵзуратә ҭыԥқәа рҟны рнапынҵақәа нарыгӡон Ашәахтәқәеи аизгатәқәеи рзы аминистр Даур Кәырмазиа, Аҳазалхратә ҳәынҭқарратә еилакы ахантәаҩы Гәырам Инаԥшьба.
Иазгәаҭатәуп ҳәа иҳаԥхьаӡоит, Гәырам Инаԥшьба, Ахада аҳазалхратә маҵзура аинрал-маиор ҳәа ахьӡ шихиҵаз, Ашәахтәқәа аизгатәқәеи рзы аминистрра амаҵзура шидгалаз, аха мап шацәикыз. Иусура иациҵоит ԥасатәи Ахада ихаан аахыс аус зуа апрокурор хада Адгәыр Агрба.
Ара ҿырԥштәқәак роуп иааҳгаз, ҳара ҳгәаанагарала, Аҳәынҭқарра Ахада иганахьала «ажәлар реиҩшара амҩа ылихит» - ҳәа иҟаҵоу авба ҵаҵӷәыдоуп. Ауаажәларратә еиҿкаара «Аидгылара» иҟанаҵаз ааԥхьара ҳазыхынҳәуа, иахәҭаны иҳаԥхьаӡоит ԥхцынҷкәынмза 25 рзы аизара шымҩаԥысыз аполитикатә партиақәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәеи раԥхьагылаҩцәа раԥшьгарала. Убри азы иҟаҵан аофициалла ааԥхьара, уи ус шакәыз шьақәирӷәӷәеит Ахада ихаҭыпуаҩ имҩаԥигаз аиԥылараҟны апартиа «Аиҭаира» аԥхьагылаҩ Леонид Лакербаиа.
Ҳарҭ аилкаара ҳцәыуадаҩуп аполитикатә еиҿкаарақәа рхаҭарнакцәа злахәыз аиԥылара ауаажәларра реидыслареи реиҟәшареи иаԥырхагоуп ҳәа иҟоу агәаанагара. Аҳәынҭқарра Ахада азин имоуп аполитикатә еиҿкаарақәа ргәыԥ аԥылареиԥш, аполитикатәи ауаажәларратәи усзуҩцәа хаҭалагьы рԥылара. Аҳәынҭқарра Ахада илшоит хазы атәылауаҩы иԥыларагьы. Уи иаанагаӡом, егьырҭ атәылауаа зегьы, ауаажәларратә еиҿкаарақәа, апартиақәа, урҭ рхыԥхьаӡараҿы аоппозициаа, аҳәынҭқарра азҵаара хадақәа рыӡбара иалхәдаауп ҳәа.
Иҳәатәуп ҳәа иҳаԥхьаӡоит Аԥсны Ахада Аслан Бжьаниа аоппозициа даԥхьагылаҩны даныҟаз «инеиԥынкыланы, идырны Ахада иҟны иҟаз аилабжьаратә еиҿкаара аԥҵара даҿагылан» ҳәа иҟоу агәаанагара аиаша ишацәыхароу.
Ԥасатәи Ахада иҟны иҟаз аилабжьаратә хеилак алахәра мап ацәкра мзызс иамаз азы Аслан Бжьаниа аинтервиу аҟны иаартны иҳәахьан изныкымкәа. Уи ҵакыс иамаз аоппозициатә мчқәа реидгылара иалахәыз аиҿкаарақәа ԥшьба рахьтә Ахеилак аусурахь аиҿкаарақәа хԥа алкааны ааԥхьара ахьрырҭаз ауп. Аоппозициатә блок иалахәыз "Аҳәса аполитикаҟны" захьӡу ауаажәларратә еиҿкаара Ахеилак аилазаара алаҵаразы аоппозициа иҟанаҵаз аҳәара аиҳабыра амчхара иаднамкылеит. Алаҳәара авторцәа ибзианы ирдыруеит Ауаажәларратә хеилак аԥҵара иазкны Ахада ихаҭыԥуаҩ Бадра Гәынба имҩаԥигоз аилацәажәарахь неилых ҟамҵакәа аиҿкаарақәа зегьы ааԥхьара шрымаз. «Аидгылара» иҟанаҵаз аҳәамҭа иара убас иаҳәоит «ауаажәларратә еиҿкаара "Аидгылара" ааԥхьарақәеи «Автомашьынатә Аужьратә Пункт "Адлер" аҟны ҳаиҿкаара алахәцәа рынкылара афактқәеи хырҩа шрыҭамыз» атәы. Ишәгәалаҳаршәар ҳҭахуп, 2021 шықәса ажьырныҳәамза 27 рзы «Аидгылара» ҵаҵӷәыда аҳәынҭқарра Ахада ахара идҵаз азы Ахада ипресс-маҵзура ахҳәаа шыҟанаҵаз иҟаз аҽԥынкыларақәа зегьы зырҵабыргуа аматериалқәа зегьы азинхьчаратә усбарҭақәа рахь анагаразы ааԥхьаразы. Аха иахьа уажәраанӡа уи ҟаҵаӡам.
Аилацәажәара алахәра мап ацәкразы мзызс иҟаҵоу Аиҿкаара «Аидгылара» Ахада ихьӡала иқәнаргылаз 33 зҵаара инамаданы, Ахада импресс-маҵзура ахы иаднаҵоит урҭ рҭакқәа хара имгакәа ишыҟаҵахо азы, Икьыԥхьхоит АИХ рыҟны.
Хыхь иҳәоу инамаданы, даҽазныкгьы аҳәамҭа ҟаҳҵоит «Аидгылара» зыӡбахә аҳәо амзызқәа хыҭхәыцаароуп, ауаажәларратә еиҿкаара аконструктивтә диалог аҽалархәра аҭахӡам ҳәа.
Иџьаушьартә иҟоуп иара убас ажурналистцәа аилатәара ашьҭахь Аԥсны жәлар ракзаара афорум апартиа аԥхьагылаҩ Аслан Барцыц иҟаиҵаз ахҳәаагьы.
Уи иажәақәа рыла, «насыԥ иман ҳәа иԥхьаӡон ас еиԥш иҟоу аиԥылара шықәсык аԥхьа имҩаԥгазҭгьы, аамҭа ҳацәцеит».
Иазгәаҭатәуп, шықәсык аԥхьа атәыла напхгара азҭоз даҽаӡәын. Иҟалап Афорум анапхгаҩы аҳәынҭқарра Ахада ҿыц иахагылара аахыс иҵыз ииасыз 10 мыз ракәзар зыӡбахә имоу. Ус анакәха, азҵаара цәырҵуеит аԥхьагылаҩ ари аамҭа зегьы атәылаҟны адунеи зегьы аҟнеиԥш аԥкрақәа шыҟаз, ас еиԥш аиԥыларақәа рымҩаԥгара шалымшоз. Апандемиа иахҟьаны иаанкылан адунеитә саммитқәа, жәларбжьаратәи аиҿкаарақәа реилатәарақәа, егьырҭ афорумқәа. Аслан Барцыц иажәақәа рыла, аоппозициатә мчқәа, ҷыдала, Ахадарахьы акандидатс иқәгылаз Адгәыр Арӡынба Ахада «адыррақәа ииҭон». Ҿырԥшыс иааигеит Адгәыр Арӡынба Владимира Путин иҟаиҵаз ааԥхьара ала дицны Москваҟа Аиааира Апарад ахь ицара».
Ихәатәуп ҳәа иҳаԥхьаӡоит, ауаажәларраҟны иҟоу аиҿагылара аиааира иазку ашьаҿақәа ҟазҵоз Ахада шиакәыз. Иаҳҳәап, Ахадарахьы ԥасатәи акандидат Аиҳабыра иалаҵаразы ажәалагала ҟаҵан. Ауаажәларра реидкыларазоуп Аслан Бжьаниа аофициалтә делегациа Адгәыр Арӡынба дзалаиҵазгьы.
Иазгәаҭатәуп, Аиааира Апарад ахь ааԥхьара змаз Аԥсны Ахада Аслан Бжьаниа шиакәыз, Адгәыр Арӡынба ааԥхьара изҭазгьы Аслан Бжьаниа шиакәу. Аԥснытәи аделегациа аилазаара далахәхар алшон дарбанзаалак ауаажәларратә, аполитикатә усзуҩы. Ари аҭагылазаашьа иаҵшьны аҳәара ҳалагомзыт Афорум аԥхьагылаҩ афактқәа еилаимгазҭгьы.
Даҽазныкгьы аҳәамҭа ҟаҳҵоит Ахада Аслан Бжьаниа аполитикатә мчқәа зегьы алархәны адиалог амҩаԥгара дшазхиоу ауаажәларра рыҩныҵҟа аҭышәынтәалара, атәыла аизҳазыӷьара ахьӡала.
Ахыҵхырҭа: https://apsnypress.info/ru/item/2500-aslan-bzhaniya-gotov-k-dialogu-so-vsemi-politicheskimi-silami
© АԤСНЫПРЕСС


12.12.2020
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа Владимир Путин Урыстәыла Афедерациа Аконституциа амш идиныҳәалеит.
Адныҳәаларатә шәҟәаҿы иазгәаҭоуп:
«Ҳаҭыр зқәу Владимир Владимир-иԥа!
Ишәыдысныҳәалоит Урыстәылатәи Афедерациа Аконституциа амш. 1993 шықәса абҵарамза 12 рзы ирыдыркылаз Азакәан Хада, урыстәылатәи аҳәынҭқарра адемократиатә ҿиара иагарантны иҟалеит, милаҭрацәала еилоу ажәлар ԥхьаҟатәи рԥеиԥш азы иҵаҵӷәы бзиахеит.
Агәра згоит 2020 шықәса ԥхынгәымза 1 азы имҩаԥысыз жәларызегьы рыбжьаҭара иалҵшәаны, Урыстәылатәи Афедерациа Аконституциа иалагалаз аиҭакрақәа аҭагылазаашьа бзиа шаԥнаҵо Урыстәылатәи Афедерациа асоциалтә-економикатә ҿиара аусхк аҟны.
Шәара, иара убас Урыстәыла иқәынхо зегьы ишәзеиӷьасшьоит аҭынчра, аихьӡарақәа, аизҳазыӷьара».


Коџьаели иҟоу Аԥсуа культуратә хеидкыла ахаҭарнакцәа амҳаџьырра иалаӡыз аԥсуа-абаза хылҵшьҭрақәа ргәалашәара аҳаҭыразы Кандыр ақалақь иҟоу аԥсыжырҭа азааигәара азеиҭынҵлақәа еиҭарҳаит.
Кавказтәи аибашьра иалаӡыз аԥсуа-абазақәа ргәалашәара аҳаҭыразы Ҭырқәтәыла, Қьефқьен адгьылбжьахаҿы азеиҭынҵлақәа еиҭаҳауп. Ари акциа амҩаԥгара аидеиа зтәу апровинциа Коџьаели иҟоу Аԥсуа культуратә хеидкыла ахантәаҩы Ҳасан Қардиа иоуп. Абри апровинциа иатәу ақалақь Кандыр иахьаҵанакуа иҟоуп амҳаџьырра иалаӡыз ҳашьцәа рыԥсыжырҭа.
Акциа ихы алаирхәит Ҭырқәтәыла иҟоу азинмчра нагӡа змоу Аԥсны ахаҭарнак иабжьагаҩ Џьансыхә Лазба. Иара еиҭеиҳәеит, азеиҭынҵлақәа ахьеиҭарҳашаз аҭыԥ машәыршақә ишалхымыз. Есышықәса, лаҵарамза 21 рзы абраҟа иааины иргәаладыршәоит Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ашьхарыуаа.
«Қьефқьен аҟәара – XIX-тәи ашәышықәсазы зҭоурыхтә ԥсадгьыл ақәҵра зқәашьхаз аԥсуа-адыга диаспора раԥхьаӡа иахьықәнагалаз ҭыԥуп», – иҳәеит Лазба.
Џьансыхә Лазба иазгәеиҭеит ари аԥшьгамҭа аҭыԥантәи амчрагьы адгылара шарҭаз.
«Абас еиԥш иҟоу акциақәа мҩаԥгалатәуп, ҳҿар рабиԥара, Аԥсны иҟоума, Ҭырқәтәыла иҟоума, адунеи ҭыԥс иахьықәынхозаалак, ҳтоурых рхамшҭларц азы», – иҳәеит иара.
Агәалашәаратә акциа ихы алаирхәит убасгьы Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза конгресс Иреиҳаӡоу ахелак ахантәаҩы Аҳмаҭ Ҳапат. Иара еиҭеиҳәеит, акциа алахәцәа ишеиҭарҳаз азеиҭынҵлақәа 300 шьапы.
Аҵлеиҭаҳара рхы аладырхәит шәҩык инарзынаԥшуа ауааԥсыра. Ҳапат иажәақәа рыла, урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟан Ҭырқәтәыла иҟоу Аԥсны ахаҭарнакцәа, АААК Иреиҳаӡоу ахеилак алахәцәа, Коџьаели, Сақариа, Инегиоль, Бурса, Караельмас еиҿкаау Аԥсуа культуратә хеидкылақәа рхаҭарнкцәа, иара убас Коџьаели анапхграҿы иҟоу ачынуааи ауаажәларреи.
«Абри абаҳча еиҭаҳҳаз крызҵазкуа ҭыԥны иаанхароуп, изызку ргәалашәара ахаан иҿымцәаарц, ари нахыс аҭынчра наӡаӡа иаԥызрц азы», – иҳәеит Аҳмаҭ Ҳапат.
Кавказтәи аибашьра иалаӡыз ргәладыршәоит есышықәса лаҵарамза 21 рзы. Абри аҽны 1864 шықәсазы Гәбаадәы аибашьратә парад мҩаԥысит 1817-1864 шықәсақәа рзы имҩаԥысуаз Кавказтәи аибашьра аилгара ахьӡала. Аибашьра иахҟьаны зықьҩыла кавкзтәи ажәлрқәа рҭоурыхтә ԥсадгьыл иқәымҵыр ада ԥсыхәа рмоуит, дара Османтәи аимпериахь иӡхыҵит, нас уантәи есааира адунеи рҽаларыԥсеит.


АҞӘА, хәажәкыра 1 - Sputnik. Шә-тоннак рҟынӡа амимоза Аԥснынтә Урыстәылаҟа иаларгалахьеит жәабранмза иалагӡаны ҳәа аанацҳауеит "Вести-Сочи".
Иааиуа амшқәа рзы иазԥхьагәаҭоуп даҽа шә-тоннак аекспорт. Анаплакыҩцәа 200 тонна рекспорт азы адокументқәа азырхианы инарышьҭхьеит.
Аиҳарак ашәҭ аҭира хәажәкырамза иақәшәоит. Урыстәылаҟа коммерциатә хықәкала ашәҭ алагалараан ашәҟәы иҭагалатәуп. Закәаншьаҭада аиагараан ахараԥса ддыршәоит. 15 ҿаҳәара еиҳаны аҳәаа иахызго ртауар ашәҟәы иҭаргалароуп.
Амимоза аҳәаа ахыгаразы Ахәаахәҭра-ааглыхратә палатаҟынтә асертификати афито-санитартә хылаԥшра асертификати аҭахуп.
Шәачатәи аҳазалхыҩцәа административтә зинеилагара ҳәа жәаа-уск хацдыркхьеит, иаԥырҟәҟәаан тоннаки бжаки аҟынӡа амимоза закәаншьаҭада аҳәаа ахыгара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
-
Амимозаз аҵарҭышагара зҭахыз аинспекторцәа рганахьала ашьаус хацыркуп


Ари амчыбжь азы Аԥсны ирылацәажәан аенергетика аусхк аҟны иҟоу апроблемақәа, аҳасабырба азун афымцалашара ахархәара ацашьа, Апрокуратура хада уаанӡатәи аминистр иганахьала ашьаус хацнаркит, адепутатрахь акандидатцәа рҭаҩра хыркәшахеит, Аԥсныҟа иааит ашьапылампылтә академиа "Зенит" ахаҭарнакцәа, Аԥсны ААР аусзуҩцәа рганахьала аусҭҵаара иацҵоуп, Ҷлоу ақыҭаҿы арыцҳара ҟалеит – абарҭи егьырҭ ахҭысқәеи Sputnik аҟны.
Аенергетика апроблемақәа рылацәажәара
Аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистри "Амшынеиқәафымцамч" анапхгареи, араионтә филиалқәа рнапхгаҩцәеи реилацәажәараан ирзааҭгылан Аԥсны аенергетика аусхк аҟны апроблемақәа. Аилацәажәара мҩаԥысит хәажәкыра 24 рзы.
Озган еиҭалҳәеит иахьазы уахыки-ҽнаки рыла рхы иадырхәо афымцамч ҩ- миллион киловатт-сааҭ шыҟоу.
Озган илҳәеит афымцамч ахархәара шеиҵатәу Гәылрыԥшь, Гал, Очамчыра, Тҟәарчал араионқәа рҿы, аҭагылазаашьа шыуадаҩу Гагра, Аҟәа, Гәдоуҭа араионқәа рҿи Аҟәа ақалақь аҿи.
ЕгрыГЕС аусура иалагоит лаҵара 1-2 рзы ҳәа арадио Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгара ахантәаҩы Леван Мебониа.
Иара иажәақәа рыла иахьазы аусурақәа 60 процент инагӡоуп, мшаԥымза анҵәамҭазы ихыркәшахоит.
- Мебониа еиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС аремонт шымҩаԥысуа
-
Аремонт ахьцо атоннель адиаметр 9,5 метра иҟоуп, аура –15,5 километра. Мебониа иҳәеит ипроблемоу аҭыԥқәа зегьы рҿы хымз рыла аремонтҟаҵара шалымшо, убри азы еиҳа иуашәшәырҭо аҭыԥқәа рҿы аремонт шыҟарҵо, уи 2,5 километра шыҟало.
Уаанӡатәи аминистр иганахьала ашьаус ахацыркреи амилициа рықәлареи
Хәажәкыра 24 рзы Аԥсны Апрокуратура ашьаусԥшааратә усбарҭа ашьаус хацнаркит Арепатриациазы аилак уаанӡатәи ахантәаҩы Беслан Дбар иганахьала.
Дбар харас идырҵоит имаҵуратә ҭыԥ ихы иархәаны ҳәашгашрала, мҽхакы ҭбаала ЗҲәА "РемСтрой2012" адиректор Амиран Лакербаиеи Арепатриациазы афонд атехникатә хылаԥшра анџьныр Денис Ақаҩбеи алархәны амаҵзуратә ԥаршеитә усмҩаԥгатәқәа ҟаиҵеит ҳәа.
Ашьаусԥшаара адыррақәа рыла, 2018 шықәса нанҳәа 20 инаркны 2020 шықәса мшаԥы 24 рзы министрс иҟаз Дбар, амаҵзуратә ԥаршеитә усмҩаԥгатәқәа ҟаиҵеит, гәыԥҩык ауаа - Лакербаиеи, Ақаҩбеи, иареи - заанаҵ еицәажәаны мҽхакы ҭбаала абиуџьеттә ԥарақәа рӷьычра хықәкыс иҟаҵаны мцҳәарала, ишԥаршеиз заанаҵ идырны ишьақәиргылеит амаҵзуратә документқәа. Инагӡаз аусурақәа рыдкылан ҳәа иԥаршеиз актқәеи урҭ аусурақәа рыхәԥса зныз иԥаршеиз аилыркаагақәеи ҟаҵан, 2017 шықәса мшаԥы 28 рзы "Гәылрыԥшь араион Маҷара аҳаблан Далтәи амҩаҿы иҟоу акоттеџьтә еиланхарҭаҿы аӡымҩангагеи ацрыҵцарҭақәеи адәахьтәи рҳақәа" захьӡу аиқәшаҳаҭра анагӡаразы акәызшәа иҟаҵаны.
Адокумент ԥаршеиқәа рнапы аҵаҩуп - анардадаҩ хада Лакербаиа, атехникатә хылаԥшҩы Ақаҩба, аҿаҵаҟаҵаҩ Дбар. Дара рҿы еиҭанҵан уаанӡа инагӡаз: АУН "Аибӷа" 2013-2014 шықәсқәа рзы Гәылрыԥшь араион Маҷара ақыҭан акоттеџьтә ҳабла канализациалеи ӡымҩангагалеи реиқәыршәараз имҩаԥнагаз аусурақәа.
Абас ала, адокумент ԥаршеиқәа шьаҭас иҟаҵаны уаанӡатәи арепатриациа аминистр Дбар адҵа ҭижьит нанҳәа 24 2018 шықәса инаркны рашәара 28 2019 шықәсанӡа ЗҲәА "РемСтрой 2012" арепатриациа Афонд аҟынтәи иахыԥхьаӡалазарц аԥара. Иарбоу аамҭала аилазаара АБ "Универсал-Банки" АБ "Амра-банки" рҟны иамоу аԥхьаӡамҭахь инашьҭын 25 296 598 мааҭ. Дара еиуеиԥшымыз аамҭақәа рзы чекла Лакербаиа иҭигеит, Ақаҩбеи Дбари иареи ирхатәыртәразы.
Иара убасгьы Аҟәа ақалақь апрокуратура ашьаус хацнаркит Гурам Анқәаб, 1987 шықәса рзы иизи Муза Мургвлиани, 1987 шықәса рзы иизи, ишьақәыргылам хаҿыки рганахь ала.
Дара хараны ирыдырҵоит амчра ахаҭарнакцәа рганахь ала амч ахархәара, закәаншьаҭада абџьари иара ахәҭақәеи, аџьаԥҳани, арԥжәагақәеи раахәара, рыҭира, рымҩангара, рныҟәгара рзы.
Аусҭҵаара адыррақәа рыла 2021 шықәса хәажәкыра 7 асааҭ 03:30 рзы, Анқәаб, Мургвлиани, зхаҭара шьақәыргылам аҽаӡәы ареактивтә граната РПГ-26 ала рҽеибыҭаны Аҟәа, Аргәын имҩа аҩны №4 аҿы иҟоу Аԥсны ААР амилициа аҟәша №1 иақәлеит.
"Зенит" Аԥсны
Ахәыҷы-қәыԥштә Академиа "Зенит" 200-ҩык рҟынӡа ашьапылампыласыҩцәа Аԥсныҟа иааит аҽазыҟаҵарақәа рзы, хәажәкыра 19 рзы аҽазыҟаҵарақәа рзы.
Санкт-Петербургтәи ашьапылампылтә клуб иазыԥхьагәанаҭоит шықәсык ахь ҩынтә-хынтә Аԥсны аҵара-ҽазыҟаҵарақәа рымҩаԥгара.
Иара убасгьы иазгәеиҭеит "Зенит" ахәмарыҩцәа Аԥсны иҟанаҵы аҭыԥантәи акомандақәа ишрыцыхәмаруа.
Ашьапылампылтә клуб "Зенит" Ахәыҷы-қәыԥштә академиа Аԥсны аартра иазкыз агәырӷьаратә концерт мҩаԥысит Аҳәынҭқарратә филармониаҟны хәажәкыра 27 рзы.
Уи адагьы Аԥснытәи ахәмарыҩцәа ироуеит алшара питертәи "Зенит" азы иқәгылаларц.
- Аслан Бжьаниа ашьапылампылтә клуб "Зенит" анапхгара идикылеит
- "Ампыл амба иҭаршә": "Зенит" ашьапылампыласыҩцәа Аԥсны аҽазыҟаҵарақәа шымҩаԥырго
Акультуратә усеицура
Хәажәкыра 25 рзы Урыстәылеи Аԥсни 2021 шықәсазтәи акультура аусхк аҟны аусеицураз аплан рнапы аҵарҩит Аԥсни Урыстәылеи рминистрцәа Гәдиса Агрбеи Ольга Лиубимовои.
2021 шықәсазтәи акультура аусхк аҟны аусеицураз аплан аҳәаақәа ирҭагӡаны иазыԥхьагәаҭоуп Игор Моисеев ихьӡ зху жәлар рыкәашара академиатә ансамбль аконцертқәа Аԥсны рымҩаԥгара, Ф. А. Искандер ихьӡ зху аурыс драматә театр аспектакль "Ишьаарҵәыроу ачара" Санкт-Петербург имҩаԥысраны иҟоу ИАРи Балтиеи атәылақәа ХХIII Жәларбжьаратәи ртеатртә фестиваль аартраан ақәыргылара.
Аԥсны ахьыԥшымра Амш, нанҳәа 26 азы Аҟәа имҩаԥгахоит аконцерттә программа, уи иалахәхоит П.И. Чаиковски ихьӡ зху Жәларбжьаратәи аицлабра алауреатцәеи, Адыгеиатәи Ареспублика афилармониа асимфониатә оркестри, Аԥсны Аҳәынҭқарра акамертә оркестри.
Ахәышәтәырҭа ҿыц
Тҟәарчалтәи араионтә хәышәтәырҭа 2017 шықәса рзы Аинвистициатә программа аҳәаақәа ирҭагӡаны аргылара иалагеит. Тҟәарчалтәи араионтә хәышәтәырҭа мшаԥымзазы ахархәарахь ирырҭоит ҳәа иҳәеит арадио Sputnik аинтервиу азҭаз Аҳәынҭеилахәыра "Аԥсныргылара" адиректор Руслан Тәанба.
"Ахәышәтәырҭатә комплекс ахь иаҵанакуеит акрыфарҭа, ацхыраара ласы, аморг, агаражқәа. Зегь ааидкыланы мшаԥымза нҵәаанӡа ахархәара иазырхиахоит", - иҳәеит иара.
Тәанба иазгәеиҭеит ахәышәтәырҭа ахаҭабзиаратә стандарт ҳаракқәа ирықәшәо ишыҟоу, акомплекс ахыбра жә-баллк иҟоу адгьылҵысра ачҳартә ишышьақәыргылоу.
"Аҩнуҵҟатә усурақәа мҩаԥысуеит. Аҿҳәарақәа ҳархымԥартә аус аауеит. Аобиект дууп. Аусурақәагьы маҷым", - иҳәоит Руслан Тәанба.
Уи адагьы уажәы уахь анагара иаҿуп амедицинатә хархәагақәа, урҭ рықәыргылара 10-15 мшы аҭаххоит.
Ахәышәтәырҭа 80 иара акуеит, Тҟәарчал араиони ааигәа-сигәатәи ақыҭақәеи руааԥсыра рымаҵ ауа иҟалоит.
Аҭаҩрақәа хыркәшоуп
Аҭыԥантәи ахаланапхгараҭарахь адепутатцәа ралхразы Аԥсны абжьыҭара мҩаԥгахоит ҳазну ашықәс мшаԥы 11 рзы.
Араионтә алхратә комиссиақәа рдыррақәа рыла, хәажәкыра 22 рҟынӡа ашәҟәы рыҽҭаргалеит 241 аԥшьгаратә гәыԥ, аполитикатә партиақәа рҟынтәи 36 кандидат ықәыргылоуп.
Араионтә еизарахь зкандидатцәа ықәзыргылоз аԥшьгаратә гәыԥқәа ашәҟәы рҭагалара Гагра ихыркәшахеит хәажәкыра 21 азы. Дара зынӡа 39 ыҟан.
Гагра араион алхратә комиссиа амаӡаныҟәгаҩ Беслан Кәартаа иазгәеиҭеит аполитикатә партиақәа шыҟамыз, убри аан хәҩык аҳәса ркандидатурақәа ықәыргылан.
Зегь иреиҵбу 27 шықәса ихыҵуеит, иреиҳабу – 61.
Гәдоуҭатәи алхратә комиссиаҿы арзаҳалқәа рыдыркылеит 63 аԥшьгаратә гәыԥ рҟынтәи 6 гәыԥк рырзаҳалқәа дырхынҳәит. Адепутатрахь инеиуеит хәҩык аҳәса.
Акандидатцәа иреиҵбу 25 шықәса ихыҵуеит, иреиҳабу – 68.
Аҟәатәи араионтә еизара 15-ҩык рыла ишьақәгылоуп. Иахьазы 25-ҩык акандидатцәа ықәгылоуп, урҭ рҟынтәи хәҩык ҳәсоуп.
Аҟәатәи алхратә комиссиаҿ 45 аԥшьгаратә гәыԥ ыҟоуп, урҭ рҟынтәи ԥшь-гәыԥк ҳәсоуп зкандидатура ықәдыргыло. Аполитикатә партиақәеи ауаажәларратә еиҿкаарақәеи кандидатура ықәдыргылом.
Иреиҵбу акандидат 25 шықәса ихыҵуеит, иреиҳабу - 59. Аполитикатә кариера аҟаҵара рыгәҭакуп: архитектор, аенергетик, астоматолог, ахирург, анџьныр, аспортсмен, анаплакҩы уҳәа егьырҭгьы.
Гәылрыԥшь араион аҿы 15 депутат алхтәхоит. Алхыҩцәа рсиа 11 нызқьҩык рҟынӡа инаӡоит. Алхратә комиссиа ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩ Сусанна Триандофилиди ишылҳәо ала, аҭаҩратә процедура иахысит 23 аԥшьгаратә гәыԥ, аполитикатә партиақәа ыҟамызт.
Очамчыра алхратә комиссиа ахантәаҩы Роберт Шьынқәба иҳәеит ашәҟәы ишҭагалоу 39 аԥшьгаратә гәыԥ, 15 кандидат аполитикатә партиа "Амцахара" ишықәнаргылаз.
Тҟәарчал араион аҿы 10-ҩык акандидатцәа ықәнаргылеит аполитикатә партиа "Амцахара", 12 – ҩык аԥшьгаратә гәыԥ.
Иреиҳабу акандидат 66 шықәса ихыҵуеит, иреиҵбу – 26. Ҩыџьа аҳәса ыҟоуп. Иҟоуп азиндырыҩцәа, аргылаҩцәа, арҵаҩцәа, абизнесуаа. Араион аҿы рыбжьы рҭиуеит хәнызқьҩык рҟынӡа.
Гал араион аҿы акандидатцәа рсиаҿ аԥыжәара рымоуп аполитикатә партиа "Амцхара" акандидатцәа – 11-ҩык. Иҟоуп аԥшьгаратә гәыԥкгьы.
Иреиҵыбӡоу акандидат 32 шықәса ихыҵуеит, иреиҳабу – 67. Асиа иануп ҩыџьа аҳәсагьы.
Алхрақәа араионқәа зегьы рзы аҵакы рымоуп, аха Гал араион азы еиҳагьы иҷыдоуп, избанзар ара 2009 шықәса раахыс урҭ мҩаԥымсыцызт.
Ҷлоу ақыҭантәи атрагедиа
Очамчыра араион Ҷлоу ақыҭан аԥжәара ҟалеит хәажәкыра 25 асааҭ 7:00-8:00 рзы. Иҟалаз аԥжәара иахҟьаны ахаҵа бырг дҭахеит ҳәа Sputnik акорреспондент иалҳәеит ақыҭа Ӷәада ахада Циала Ашәԥҳа.
"Аԥҳә лбааигон. Амина акәу, аграната акәу ак иҵаԥжәеит. Уи атәы АҶА аусзуҩцәа еиҳа ирдыруеит. Иара д-Џьопуоуп. Ҷлоуи Ӷәадеи ақыҭақәа рҳәааҿы дынхон. 80 шықәса ихыҵуан",- лҳәоит лара.
Макьаназы Ҷлоу ақыҭа ауаҩԥсы Андреи Џьопуа иҩны ааигәара иусқәа данырҿыз иҵаԥжәаз артҟәацга зеиԥшхку шьақәыргылам. Абри аганахь ала аусҭҵаара цоит.
Аиҭаусҭҵаара
Хәажәкыра 23 рзы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Анзор Ҭарба ишьра иалахәуп ҳәа иршьоз Аԥсны ААР аусзуҩцәа Бадри Џьыкырба, Аслан Ҷедиа, Адгәыр Аутлев, Витали Кулов рганахьала ариашаратә зыӡба иаднакылаз Аԥсны Иреиҳаӡоу аӡбарҭа Ахашшааратә коллегиа аилатәара иаԥнахит, аус Апрокурор хада иахь иархынҳәит аиҭаҭҵааразы.
Аԥсны ААР аусзуҩцәа аҩнытә рбаандаҩра иаҵаркуп лаҵара 23 рҟынӡа.
1969 шықәса рзы ииз Анзор Ҭарба, Аԥсны Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра амаҵзуратә уадаҿы 2019 шықәса ԥхынгәы 11 рзы иԥсҭазаара далҵит.
2020 шықәса абҵара 10 рзы аӡбаҩ Инар Кәарҷиа иӡбарала Аԥсны ААР ашьаусԥшаара Аусбарҭа уаанӡатәи аиҳабы Бадри Џьыкырбеи иара ихаҭыԥуаҩ Аслан Ҷедиеи, аусбарҭа аусзуҩцәа Адгәыр Аутлеви, Витали Кулови Анзор Ҭарба иԥсразы хара рыдым ҳәа иԥхьаӡан, урҭ ацәгьоура ишалаҟьышьу азы ҵаҵӷәыркырак ыҟам ҳәа ахьазырыԥхьаӡаз азы.
Абҵара 13 рзы Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Ҭарба иԥсра аус азы гәҩарас иҟаз ауаа ахара рыдым ҳәа ианариаша ашьҭахь ақәҵара аднакылеит ззинмчқәа ишахәҭаз иназмыгӡаз Апрокуратура хада аусзуҩцәа рымшала акрызҵазкуаз амаҭәартә ршаҳаҭгақәа ырӡын ҳәа.
Аԥсны Апрокуратура хада Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистрра ахыбраҿы иаанкыланы иҟаз Анзор Ҭарба иԥсра аус аганахьала иаднакылаз аӡбамҭа закәаным иагьҵаҵӷәыдоуп ҳәа иаԥхьаӡеит, Иреиҳаӡоу аӡбарҭа ашьаусқәа рзы Ахашшааратә коллегиахь иашшит.


АҞӘА, хәажәкыра 22 - Sputnik. 60 шықәса ирҭысхьоу рзы алаҵа аҟамҵара шәарҭоуп ҳәа РИА Новости иазеиҭеиҳәеит Урыстәыла уаанӡатәи асанитар ҳақьым хада, РАН академик Геннади Онишьенко.
"COVID-19 аҟынтәи адунеи атәылақәа зегьы рҿы аԥсыҭбарақәа еиҳа еиҳауп 60 шықәса ирҭысхьоу рыбжьара, аендокриннтә, аонкологиатә, акардиологиатә статус змоу. Абыргцәа амедицинатә рбагақәа рыла еиҳа ишәарҭоуп. Убри азы дара рыла иалагатәуп алаҵаҟаҵарагьы. Егьырҭ агәыԥқәа заанаҭтә рбагала – аҳақьымцәа, арҵаҩцәа, атранспорти ахәаахәҭреи русзуҩцәа", - иҳәеит аҳақьым.
Инаҵшьны иазгәеиҭеит алаҵаҟаҵара шәарҭара шалам, иҳәеит ааигәа Москва, 104 шықәса зхыҵуаз ахаҵа алаҵа шыҟаиҵаз.
Убри аан Онишьенко иҳәеит алаҵа ҟауҵаанӡа аҳақьым иконсультациа шаҭаху, уи адагьы алаҵа шыҟарымҵо.
Академик иажәақәа рыла авирус аҽшеиҭанакуагьы иааидкыланы ишконсервативтәу.
"Иеимҳәам. Уи агәыӷра ҳнаҭоит алаҵаамҭа шкьаҿымхо азы", - иҳәеит иара.
Аԥсныҟа алаҵа "Спутник V" аагара иазыԥшуп хәажәкырамза анҵәамҭазы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, мшаԥы 18 - Sputnik. Адунеи аҿы акоронавирустә инфекциа ҿыц здырбалаз рзеиԥш хыԥхьаӡара 140 миллион иреиҳахеит ҳәа адырра ҟанаҵоит Џьонс Хопкинс ихьӡ зху ауниверситет. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
Авирус реиҳаӡа алаҵәара ахьамоу тәылоуп Еиду Америкатәи аштатқәа-31,5 миллионҩык чмазцәахеит), аҩбатәи аҭыԥ аҟны игылоуп Индиа-14,5 миллионҩык), ахԥатәи аҿы Бразилиа 13,8 миллионҩык.
Мшаԥы 17 адыррақәа рыла аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13924-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13338-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 219-ҩык.
Хәажәкыра 11, 2020 шықәсазы Адунеизегьтәи агәабзиарахьчаратә еиҿкаара апандемиа рыланаҳәеит акоронавирустә инфекциа ҿыц COVID-19 алаҵәара инадҳәаланы.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, мшаԥы 17 - Sputnik.Аҵаақәшьқьрааразы акомандатә адунеи ачемпонат аҟны Урыстәыла раԥхьаӡакәны аиааира агеит. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости Спорт.
ЕАА еизгоу ркоманда ириааит урыстәылатәи аспортсменцәа. Акомандаҿы иқәгылон Анна Шьербакова, Елизавета Туктамышева, Михаил Колиад, Евгени Семененко, гәыԥла иқәгылон Анастасиа Мишина – Александр Галлиамов, Викториа Синицина – Никита Кацалапов.
Урыстәылатәи аҵаақәшьқьрааҩцәа ҩынтә араӡны медалқәа иаԥсахахьан, знык- аџьаз.
World Team Trophy аԥхьахәтә фонд иартәоит миллион доллар. Урыстәылатәи еизгоу акоманда, атурнир иахьаиааиз азы иранашьахоит 200 нызқь доллар.
Аҭоурыхтә баҟақәа Иаку аҭоурых-культуратә ҭынха аобиектқәа рсиа Аԥсны ирыдыркылеит 2015 шықәса ԥхынҷкәынмзазы. Уи аамҭазы уи ианылеит 1535 обиект. Ашьҭахь еиҿкааз аинветаризациа апрограммала даҽа 700 обиект алԥшаан. Хадаратәла урҭ архитектуратә баҟақәа ракәын. Дара аҳәынҭқарра иахьчоит азакәан инақәыршәаны, ҳәа азгәеиҭеит Аԥсны акультура аминистрра аҭоурых-культуратә ҭынха ахьчаразы адепартамент аспециалист Инал Џьопуа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Ақыҭанхамҩатә комплекс "Кындыӷ-агро" аиҳабы Алик Коӷониа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит акредиттә ԥара архынҳәразы ирықәу ауал азҵаара иахьазы ишыҟоу, иахьа анаплакы аус шауа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 13487-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12905-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 214-ҩык.
ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азуразы аусура аанкылан ажьырныҳәа 20 рзы. ЕгрыГЕС аусура хацыркхоит мшаԥы 30 - лаҵара 1 ауха.
Гал араион ахада Константин Ԥлиа Аԥсны АШәМеи Урыстәыла АШәМеи рҳәаахьчаратә усбарҭақәа алархәны аилацәажәара мҩаԥигеит.
Мшаԥы 2 ауха Гәдоуҭа ахәҭак фымцалашарада иаанхеит. "Амшынеиқәафымцамч" Гәдоуҭатәи аҟәша анџьныр хада Денис Ажьиба арадио Sputnik арубрика "Раионк аԥсҭазаараҟынтә" аҿы еиҭеиҳәеит алашара арцәара зыхҟьаз, араион аҟны ацәаҳәақәа рыԥсахразы имҩаԥысуа аусурақәа ртәы.
Акультура-гәыҳалалратә фонд "Ашана" ихнартит жә-шықәса зхыҵуа Еллариа Багаҭелиаԥҳа лыхәышәтәразы аԥареизгара. Лара лҭагылазаашьа аиӷьтәразы иаҭахны иҟоуп 233 600 мааҭ.
Ахра Аҩӡбеи уаанӡа еиқәшаҳаҭханы абџьари аџьаԥҳани азакәаншьаҭа рымамкәа раахәара, рыҵәахра, рымҩангара, рныҟәгара амҩаԥгара далахәуп ҳәа ахара ихарарҵоит.
Урыстәыла адунеи аҿы COVID-19 аҟынтә алаҵа ҭзыжьыз тәылоуп. Алаҵа аус адулан Гамалеи ихьӡ зху НИЦЕМ аҿы, аинвистициақәа Урыстәылатәи рфонд ацхыраарала. Алаҵа "Спутник V" ахьыӡҵан.
Амцакрақәа раан Аҟәа иқәыргылаз агидрантқәа АҶА аусзуҩцәа рус ахьынӡадырманшәало атәы арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит аҳҭнықьалақь ақалақьи араиони абылрацәыхьчаратә ҟәша аиҳабы Ҭемыр Кәыҵниа.
Ахра Аҩӡбеи дзыхьчоз иҩызцәа ԥшьҩыки рганахьала ашьаус хацыркуп уаанӡа еиқәшаҳаҭханы абџьари аџьаԥҳани азакәаншьаҭа рымамкәа раахәара, рыҵәахра, рымҩангара, рныҟәгара ахьымҩаԥыргоз азы.


АҞӘА, хәажәкыра 3 - Sputnik. Активла амимозатә сезон иалагазар, 2021 шықәса жәабранмза аахыс, ҩ-тоннаки 288 кьыла амимоза закәаншьаҭада аҳәаа ахыгара ԥкуп, 23 административтә зинеилагара хацыркуп ҳәа аанацҳауеит Краснодартәи аҳазалхырҭа Шәачатәи амаҵзура.
2020 шықәса абри аамҭазы ҩ-уск хацыркын, иԥкын 250 кьыла амимоза аҳәаа ахыгара ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Сынтәа анаплакыҩцәа 265 тонна рекспорт азы адокументқәа азырхианы инарышьҭхьеит – ари аҵыхәтәантәи ахәышықәса рзы ирекордтәу рбагоуп.
Убри аан иазгәаҭоуп ашәҟәқәа рыцымкәа акоммерциатә хықәкала ашәҭ аҳәаа ахыгаразы аҽазышәарақәа шырацәоу.
Хәажәкыра 1 азы аушьҭырҭатә ҭыԥ "Адлер" аҿы ҩ-ҽазышәарак ԥкын.
Аԥсны аганахь ала аҳәаахь инеиз автомашьына Volkswagen асалон аҿы аҳазалхратә гәаҭараан ирбеит 11 пакет амимоза, 157,85 кьыла иҟаз, иарбанызаалак иахәҭаз шәҟәык ацымкәа. Амимоза ииазгоз Аԥсны атәылауаҩ иҳәеит Шәачаҟа аҭиразы ишигоз, аҳәааҿтәи аԥҟарақәа шизымдыруаз.
Егьи автомашьына, ВАЗ 21060 аҟны аҳазалхыҩцәа иаадырԥшит 60 кьыла амимоза. Ари атауаргьы шәҟәы ацмызт.
Ииасыз аԥсшьарамшқәа раан аҽа х-зинеилагарак аԥырҟәҟәаан. Иаанкылан ашәҟәы зцымыз 242 кьыла амимоза.
Арҭ ахҭысқәа зегь рганахь ала аусҭҵаарақәа хацыркуп Урыстәыла АЗ ахәҭаҷ 16.3 инақәыршәаны.
Иахьазы 220 тонна амимоза атәыла иалыргахьеит. 2020 шықәсазы аҳәаа иахыган 151 тонна амимоза.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
- Шә-тоннак рҟынӡа амимоза Аԥснынтә Урыстәыла иаларгалеит жәабранмзазы
-
15 тонна амимоза Аԥснынтәи Урыстәылаҟа иргахьеит жәабранмза иалагазар


Ҟарачы-Черқьестәыла еицырдыруа ауаажәларра-политикатә усзуҩы Исмел Абыџь ииубилеи инадҳәаланы АААК аинфопортал иазнархиеит иналукааша ари ауаҩ иԥсҭазааратә мҩеи, иҭаацәареи, иазҿлымҳарақәеи ирызку аочерк.
Лиудмила Аисан
Ажьырныҳәа 25 рзы 65 шықәса ихыҵуеит Ҟарачы-Черқьестәыла зыхьӡ нагоу ауаажәларра-политикатә усзуҩы, аполитикатә ҭҵаарадыррақәа ркандидат, ҞЧА Жәлар Реизара (Апарламент) арегламенти амандат азҵаарақәеи рзы аилак ахантәаҩы Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа Абыџь
Сара сгәанала, аихьӡарақәа змоу ауаҩы уанихцәажәо, уи ихылҵшьҭра, идаракәыц атәы мҳәакәа узавсуам, мамзар уажәабжь харҭәаамкәа иаанхоит. Избан акәзар аамҭақәа реиқәҿыҭреи урҭ реинырреи атәы здыруа, атрадициақәеи агенетикатә гәалашәареи рҵакы шдуу еилызкаауа ауаҩ иоуп зыԥсҭазаара насыԥла иҭәны, аинтерес аҵаны иззышьақәыргыло. Уи иԥсҭазааратә мҩа еснагь аиҳабацәа рҿыԥшреи, иара ихаҭараҿгьы иреиӷьу аҟазшьақәеи аҟыбаҩқәеи еиқәырханы рырҿиареи иазынархоуп. Абас иҟоу аԥышәа бзиа иара иҭаацәараҿы инхоит, ихәыҷқәагьы ирымдахоит.
Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа Абыџь абас иҟоу ауаа рахь даҵанакуеит. Иара иҩызцәа рзы ирҳәоит ижәлар дырҵеи иашоуп ҳәа.
Абасала иареи сареи ҳаицәажәара хацыркуа, аԥхьа ихылҵшьҭра рҭоурых ҳазааҭгыларц еибаҳҳәеит.
Абыџьаа убыхцәоуп
Абыџьаа рыжәла аҭоурых Исмел еснагь еиԥшны еиҭеиҳәоит, аӡәгьы гәалсра имоурц: «Сара Аԥснытәи сашьцәа Абыџьбақәа рҟны сасра сышцо, ма гәахәарала аҩны ишсыдыскыло еиԥшҵәҟьа, Адыгатәыла инхо Быжьаа рҿгьы сымҩахыҵыр сылшоит, аҟарачқәа Биџьиевраа срымадоуп, аҳәаанхыҵ инхо сашьцәагьы убас. Ҳара зегьы ажәытә убых милаҭтә культура ҳахәҭакуп, убри ҳаиднакылоит», – иҳәоит иара.
Сара сфырхаҵа аҭаацәара ду далҵит, ихылҵшьҭрақәа ф-абиԥарак Ҟәыбина ақыҭан инхон. Исмелгьы ари ақыҭан диит, усҟан иаб 53 шықәса ихыҵуан, иан – 48 шықәса дырҭагылан. Исмел иаби иани Ԥашьа-иԥа Абдул-Ҳазизи Насыԥ-иԥҳа Ҳаџьари иаабац қыҭанхацәан. Урҭ ааҩык ахшара рхылҵит. Исмел зегьы дреиҵбын, абрыла иабду ду ихьӡ ихырҵеит.
Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа ҩыџьа иашьцәа Музакьыри Аскерби (рыдунеи рыԥсаххьеит), ҩыџьа аиаҳәшьцәа имоуп Ксениеи Ҭамареи, урҭ уаанӡеиԥш иахьагьы, ҳәара аҭахума, раб иҩны иаху рашьазаҵәи дареи аибабара рыбжьоуп, рыгәқәа еизыбылуеит.
«Анрыла сабдугьы ахылҵ-ԥылҵ рыла дбеиан – 22-ҩык ахәыҷқәа иоуит – ҳәа иажәабжь иацҵаны иаҳзеиҭеиҳәоит Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа, иагьазгәеиҭеит дԥышәырччо: «Ас еиԥш иҟоу аҿырԥштәқәа аԥсуа-абаза ҭаацәарақәа рҿы ирацәахар, ҳдемографиатә ҭагылазаашьа акыр еиӷьхон» ҳәа.
Иабацәа рҭоурых аинтерес ду шаҵоугьы, арыцҳарақәагьы маҷмызт. Иабду Ԥашьа Исмел-иԥа Абыџь ддинхаҵаҩын, амсылман џьаамаҿы муедзинс амаҵ иуан, уи иԥа Бемырза (Исмел иаб иашьа) иаб иус иацҵауа Ҟәыбина ақыҭан ҳаҭыр ду зқәыз еффендис дҟалеит
(Мрагыларатәи атәылақәа рҟынтә иаауа атитул, афицартә хьӡы – аред.). Анрыла иабду – Насыԥ Џанчар – 1917 шықәсазы ареволиуциа ҟалаанӡа Ҟәыбина ақыҭа асҭаршьынс дыҟан, усҟантәи аамҭазы ари амаҵура иахьатәи ақыҭсовет аиҳабы имаҵура иаваҟәылон. Рыцҳарас иҟалаз, 1926 шықәсазы, аколлективизациеи аполитикатә репрессиақәеи анҵысы, иара иеихсны дыршьит.
Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа дахӡыӡааны иҵәахны имоу анкьатәи афотосахьақәа ҳирбоит. Урҭ ирну иуацәа гәакьақәа – рышәҵатәы уҳәару, ргылашьа-рыԥшышьа уҳәару – зегь рыла агәымшәареи афырхаҵареи зныԥшуа хаҭарақәан, акыраамҭа угәалашәараҿы инхартә аҟынӡа.
«Ҽнакала зегь ааиқәыбгеит»
Ус-ус ҳшеицәажәоз ҳааскьеит Исмел иаби иани рҭоурых аҟынӡагьы.
Ҽнак зны иаб амхәырсҭаҿы аус шиуаз машәырла иаҳаит, иԥҳәыси ҩыџьа ихәыҷқәеи егьырҭ ақыҭауаа ԥыҭҩык ирылакны «Џьыгәҭа аихамҩатә станциахь иргеит ҳәа, уантә аидара вагонқәа рыла иршьҭырц». Ари 1933 шықәса акәын, арепрессиақәа реиҳа ианыӷәӷәаз аамҭан (амассатә политикатә репрессиақәа мҩаԥысуан Асовет Еидгыла ахьынӡанаӡааӡоз Сталин ихаантәи аамҭазы, 1920-тәи ашықәсқәа рынҵәамҭа инаркны 1950-тәи ашықәсқәа ралагамҭаҟынӡа – аред.).
«Ҽнакала зегь ааиқәыбгеит», – ҳәа гәалсра дула еиҭеиҳәоит Исмел.
Усҟан иҷкәыназ, агәымшәара злаз Абдул-Ҳазиз иҭацәхаз иаб игәараҭа лаԥшыла иааимидан, минуҭкгьы дымлакҩаккәа иҭаацәа дрыхьӡарц дрышьҭалеит, Анцәа иџьшьарала дагьрыхьӡеит. Ари ҟалеит 1933 шықәса, мшаԥымза 17 рзы. Усҟан Исмел иани иаби рхахьгьы иааиуамызт 18 шықәса дуӡӡа ҳәа рыԥсадгьыл шаанрыжьуаз, ҩыџьа рхәыҷқәа амҩа хьанҭа иацыз амыҟәмабарақәа рызхымгакәа ишрыԥхоз, иахьнеиз аҭыԥангьы хара имгакәа ииз аԥшқагьы дшырԥымлоз…
Ахҵәацәа ақыҭанхамҩатә артель «Ачерқьес ҟаԥшь» аҿы анхара иалашьцылар акәхеит, Омскатәи аобласт Вассаисктәи араион аҿы иҟаз ари аҭыԥ ахь нхареи усуреи иаарышьҭуан Ачерқьес автономтә областынтә иааргаз егьырҭ ахҵәацәагьы.
«Ирҳәоит убас, ауаҩы изхымго егьыҟам доуҳалеи махәҿылеи акыр дыӷәӷәазар ҳәа. Сара саби сани убас иагьыҟан», – ҳәа игәы рыладуны иҳәеит Исмел.
Ҳәара аҭахума, агәамч дуӡӡеи хамеигӡарала аџьабаабареи аҭахын аҭыԥ ҿыц аҿы ҿыц анхара алагаразы.
«Рыԥсҭазаараҿы зегь реиҳа иуадаҩыз абри аамҭа хьанҭа раҳаҭыр камыршәкәа ирхыргеит. Атәым дгьыл аҿы иит сашьа аиҳабӡа Музакьыр, саҳәшьцәа Қсенеи Ҭамареи. [Егьи сашьеиҳаб] Асқьери сареи ҳауп Абазашҭа ииз, 1951 шықәсазы сани саби рыԥсадгьыл ахь ианыхынҳә аамышьҭахь», – ҳәа еиҭеиҳәоит Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа.
Агәалашәара ашьара
Ари атема уажәыгьы игәы ишаныруа гәаҭаны, сиазҵааит ааскьатәи аамҭақәа рзы иани иаби абриаҟара шықәса иахьынхоз аҭыԥқәа ирҭааны ҽазнык ирбарц рҭахымхаӡеишь ҳәа.
«Саб даара ицәымӷын ахгара иадҳәалаз агәалашәарақәа рхыртлара, аха сара схаҭа ахҵәацәа рыуацәа рхаԥшьгаратә гәыԥ сацны ԥшьынтә уахь сцахьеит», – ҳәа ҳаиҳәеит Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа, архивтә документқәа рыхҩылаақәеи афотосахьақәеи згәылоу ашәҟәы ҳарбауа.
Уи иԥшаарақәа ирылҵшәаны еизигаз адыррақәа рацәоуп: иаҳҳәап, 1941 шықәса цәыббра 3 рзы имҩаԥысыз аколнхацәа реизара аԥкаанҵа, аизара ахантәаҩыс даман иара иаб, Черқьестәыла иалцаз ахҵәацәа рсиақәа, урҭ рџьатә фырхаҵара зыршаҳаҭуаз ашәҟәқәа уҳәа. Арҭ аекспедициақәа ирылҵшәа хадахеит уҳәар ауеит 2019 шықәсазы Омсктәи аобласт, Пологрудовтәи ақыҭа-еиланхарҭаҿы еиҿкааз ахгарҭатә пункт аҭыԥан агәаларшәагатә мемориалтә комплекс аартра.
«Ҳҭоурых адаҟьа еиқәаҵәақәа раан аџьамыӷәа цәгьа зхызгаз ҳауаажәлар зегьы ргәалашәара шҳацу аанарԥшуеит ари абаҟа», – иҳәоит Исмел.
Ашәышықәсан иреиҳаӡаз аргылара иалахәыз
Исмел Абыџь ихаҭа дызнысхьоу аԥсҭазааратә мҩа ҳазыгьежьуа иазгәаҳҭар ҳҭахуп, иара инапы злакызаалакгьы, иҟаиҵо зегь нҭырҳәцааны, ишахәҭоу еиԥш инаигӡоит, икәша иҟоу ауаа гәцаракны, раҳаҭыр бауа – иахьазы ари аҩыза аус азнеишьа лассы иуԥылом.
Акыршықәса раахыс ажәлар рҿы аҳаҭыри ахьӡи змоу аполитик, Ҟарачы-Черқьестәыла аҳәынҭқарратә усзуҩ Исмел Абыџь иҟазшьаҿы еснагь ахатәрареи алашҩыкреи еилеигӡон. Убас, иаҳзеиҭеиҳәеит даныҷкәыназ, быжьба рҿы дантәаз еиԥш, арадио-бзиабара далашҩыкны дшыҟаз. Цәқәырԥақәак кны аефир ахь ацәырҵшьақәагьы иҵартә аҟынӡа днеит – иҩызцәа-идырцәа адныҳәаларақәа рзыҟаиҵон, иршанхауа. Аҩнтәи абзазаратә техника ԥхасҭахар, уадаҩрада ирҽеины ҿыц аибыҭашьа идыруан, агәылацәа ртәқәагьы изааргон.
«Аха ари аганахьала сымҩа иацысҵартә изыҟамлеит: Таганрогтәи арадиотехникатә институт аҟны аҭаларатә ԥышәара сзахымсызт, убас аргыларахь сагьаанагеит», – иҳәоит Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа иџьамҩа шхацыркхаз дазааҭгыло, усҟан иара хаҳәеиқәҵаҩыс аус иуан.
Хара имгакәа, арԥыс аррамаҵура дахысны данаалак, Ставропольтәи аполитехникатә институт далгоит, аргылаҩ изанааҭ ала 18 шықәса дуӡӡагьы аус иуеит.
Иԥсҭазаараҿы арҭ ашықәсқәа злалукааша акоуп – иара Европа иреиҳаӡоу, 144 гектар инаӡоз арԥхарҭатә нхамҩа «Иужныи», иқыҭа гәакьа Ҟәыбина азааигәара 12 нызқьҩык ауааԥсыра зкыша амикрораиони рыргылара апроект дахьалахәыз. Аргылара аус аҿы Абыџь аханатә инаркны анапхгаратә маҵурақәа никылон. 2001 шықәса жәабранмза инаркны 2004 шықәса хәажәкыранӡа Черқьесск ақалақь ахадара Адәныҟаекономикатә еимадарақәа рыҟәша аиҳабыс дыҟан.
Аргылара иадҳәалоу иԥсҭазаара аҟынтә даҽа факткгьы: 1995–1996 шықәсқәа рзы иара аргыларатә усбарҭа аспециалист иаҳасабала Будионовтәи ахәышәтәырҭа аиҭашьақәыргылара инапы алакын, атеррористцәа анақәла аамышьҭахь иԥҽыз.
Ауаажәларратә усзуҩ, аполитик
Усҟантәи аамҭазы активла зхы аазырԥшуаз аҿарацәа зегьы реиԥш, Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа Абыџь ауаажәларратә усура инапы алакын. Асовет Еидгыла архәҭақәа рҿы аррамаҵура данахысуаз, Германиа, аус иуан агарнизон акомсомолтә еиҿкаара амаӡаныҟәгаҩ ихаҭыԥуаҩс.
«Уи ашьҭахь, ишаԥыз еиԥш, Асовет Еидгыла Акоммунисттә партиа салалеит, ари ҟалеит 1984 шықәсазы, иахьа уажәраанӡагьы уи салоуп, иӡырнаго аидеиалқәа срықәныҟәоит, ҳаамҭазы уи ҿхарцәажәароушәа угәы иабозаргьы», – ҳәа иполитикатә хәаԥшышьақәа ртәы еиҭеиҳәоит Исмел.
2003 шықәса, хәажәкырамзазы Абыџь далырхуеит Урыстәылатәи Афедерациа Акоммунисттә партиа Ҟарачы-Черқьестәыла иҟоу арегионалтә ҟәша Акомитет актәи амаӡаныҟәгаҩыс, убас апартиа ацентртә комитетгьы дахәҭакхоит. 2004 шықәсазы Ҟарачы-Черқьестәыла Жәлар Реизара (Апарламент) адепутатс дҟалоит. Уи аамҭазы иара ақыҭсовети ақалақь ахадареи рҟны депутатс аусқәа иухьан.
Иахьазы Исмел Абыџь аԥшьынтә раан Ҟарачы-Черқьестәыла азакәанԥҵаратә усбарҭа адепутатс далхуп. Абри аамҭа зегьы иалагӡаны иара ҩынтә дахагылахьеит аҭҵаарадырреи, аҵареи, акультуреи, аспорти, аҿар русқәеи, атуризми рзы аилак; аус иуан иара убас аҭыԥантәи анапхгараҭареи, амилаҭтә политикеи, ауаажәларратә еиҿкаарақәеи адинтә еилазаарақәеи рымадареи рзы аилак ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩыс. Иахьазы арегламенти амандат азҵаарақәеи рзы аилак ахантәаҩыс дыҟоуп.
Аполитикцәа рыԥсҭазаараҿы ишыҟалало еиԥш, иахьеи-уахеи зҽеиҭазкуа ҳдунеиаҿ иаргьы аиҿагылара ӷәӷәақәа дрыниахьеит, дызҿу иус аилкаареи адкылареи анрымамызгьы ҟалалон. Аха ус шакәызгьы, Абыџь итәылаҿы хьӡи-ԥшеи иоуит, иоппонентцәа рыбжьарагьы аҳаҭыр ду иқәуп, ииашареи, иус ацәхьамҵреи, игәыцыхцыхреи, илоу аоптимизми ирыбзоураны.
«Абзиара ҟаҵаны – аӡы иаҭ»
Иҳәатәуп, сара – абри аочерк авторгьы – аамҭак азы хаҭала Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа аус шицзухьаз, зхыԥхьаӡара маҷу абаза жәлар рсоциалтә-економикатә, ркультуратә ҿиара иадҳәалоу азакәанқәа раларҵәара иазкны иаԥҵаз акомиссиақәа рҟны, иара урҭ акомиссиақәа напхгара рзиуан. Убри аҟнытә сара лымҳаҭасла акәым ишыздыруа уи ипрофессионалтә ҟазшьақәа реиԥш, иреиӷьӡоу иуаҩытәыҩсатә ҟазшьақәагьы. Иааигәа иҟоу ауаа ҳаҭыр ду иқәырҵоит ижәлари иԥсадгьыл гәыкала дахьырзыҟоу азы, ауаа рыгәҭыха иаҳартә дахьыҟоу азы, еснагь ацхыраара аҟаҵара дахьазыхиоу азы – ажәалагьы услагьы. Абарҭқәа есааира имаҷхо иалагеит ҳаԥсҭазаараҿы, убри аҟнытә аҳәынҭқарреи ауаажәлари рымаҵ зуа ачынуаа еиҳангьы аҭакԥхықәра ду рыдуп.
Абри атема иҵегь сагәылалар сҭахны сҿанынасха, Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа хаҵак ишиаҭәоу еиԥш сааникылан, ус иҳәеит: «Саб рыцҳа абасқәа раан ажәытә абаза жәаԥҟа игәалаиршәон «Абзиара ҟаҵаны – аӡы иаҭ» ҳәа. Саргьы уи сықәныҟәалар сҭахуп».
Ельбрус ақәцәа ахалара
Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа аҭаацәаратә насыԥ имоуп. Ҟарачы-Черқьесиатәи арҵаҩратә институт афизика-математикатә факультет иалгаз, инаицәыхарамкәа инхоз Сима Евгамыкәеи иареи еибагеит 1979 шықәсазы. Ахәыҷы хазынақәа рхылҵит – ҩыџьа аԥацәеи рыԥҳаи, уажәшьҭа фҩык амоҭацәагьы роухьеит – ргәадурақәа. Ахара џьара нхара ацаразы алшарақәеи амчи шрымоугьы, аҿарацәа раб игәараҭа аанрыжьуам, игәырӷьаҵәа рыҩнду иахуп – ҳаамҭа иақәшәо иԥшӡаӡа еиҿкаауп иара. Ажәытә ҩнгьы ықәрымгаӡеит, еиқәырханы ирымоуп, анапы агхом, иахӡыӡаауеит абиԥарала иаауа ҭынхак еиԥш.
Ихәыҷқәа реихьӡарақәа ртәы здыруан аҟынтә сиазҵааит: иара иеиԥш зкариераҿы ақәҿиара дуқәа раагара зылшада игәанала ҳәа. Абри аҭакс дааԥышәырччан ус иҳәеит: «Схәыҷқәа реихьӡарақәа маҷысшьом, ҳәарада, аха сара саԥысра зылшаз саҳәшьаԥа иоуп, саҳәшьа Ксениа лԥа – Мураҭ Ныхә-иԥа Уаз (уаанӡа адунеиаҿ еицырдыруаз аспортсмен, Абаза муниципалтә раион ахадас иҟаз, иахьа – Ҟарачы-Черқьесиатәи Ареспублика ахада иусбарҭа аиҳабы – аред.)». Сара усҟан ус сгәы иаанагеит, иаҳәшьаԥа ихаҭа ус имԥхьаӡозар ҟалап, дызхылҵыз реиԥш иаргьы аԥхашьаԥхаҵара шилоу здыруеит аҟынтә. Аус ацәхьамҵреи ахықәкынагӡареи рыла Мураҭ Ныхә-иԥа хымԥада ианшьа дугьы диҿыԥшуан.
Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа Абыџь изку аочерк хыркәшауа имҳәакәа сзавсуам аинтерес зҵоу даҽа факткгьы, уигьы даҽазнык иаршаҳаҭуеит игәамч аӷәӷәареи имаашьареи. Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа дхалахьеит Европеи Урыстәылеи иҳаракӡоу ашьха Ельбрус, зныкгьы акәым… хәынтә! Ас зылшо рацәаҩӡам!
Раԥхьаӡа акәны аекспедициа дацларц ааԥхьара ирҭеит Саратовтәи иколлегацәа, иара урҭ дрыцхраауан Ҟарачы-Черқьестәыла иҟоу альпинистцәа ртәарҭа «Алибек» аҟны рҭыԥ алхраҿы. Урҭ рҽадцаланы аҽазыҟаҵарақәа ишырҿыз збоз Исмел лафшақә ус иҳәеит: «Уԥши уара, акаршәрауаа ҳашьхақәа ирхаларц рыӡбазаап!» ҳәа. Иара уаҵәҟьагьы аҭак иаҳаит: «Уаала уҳацны, ус имариазар убап!» ҳәа.
Аамҭак ашьҭахь, 2006 шықәсазы Москва имҩаԥысыз апартиа изаамҭанытәыз апленум аамышьҭахь Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа диқәшәеит уи аекспедициа напхгара азҭоз, Урыстәыла Аҳәынҭқарратә Дума адепутат Валери Ракшин, уи иаразнакала аԥхьантәи реицәажәара аӡбахә аацәыригеит.
«Убасҟан сара исыӡбеит, исцәагалакгьы «ҳашьхақәа» рхалара уадаҩрак шысзацымло схазгьы исырҵабыргырц, даргьы идсырбарц. Ари даара ихьанҭоу, иагьшәарҭоу усуп аиашаз, аха знык уа саннеи, нас уаҩы сизаанкылозма, иҵегь ацара сҭаххеит, убасҟак схы-сгәы ианырит убра избаз зегьы», – иҳәоит Исмел.
Ашьхараҿы иибаз «нашанак» атәгьы ҳзеиҭеиҳәеит: Ельбрус ахаларақәа руак аан иџьашьахәу аԥсабаратә цәырҵра шаҳаҭс даиуит – аԥшеилаҩынт хәыҷқәа 15 аамҭакала еилагьежьуан, икәашозшәа, ус минуҭқәак рышьҭахь аԥшатлакәқәа ныҵабеит, нас иаалырҟьаны амра шашаӡа иаакылԥхеит. Абас иҟоу асахьа ссирқәеи даҽакы иузадымкыло ацәанырра ӷәӷәақәеи рзоуп ауаа уажәгьы-уашьҭангьы аҳаракырақәа рахь изхало!
Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа изеиӷьаҳшьоит макьана акыршықәса игәашьамх ӷәӷәаны, иусураҿгьы имч-илша иагымкәа дыҟазарц, иҩнаҭа агәырӷьара агымзарц, иџьабаақәа бзабааны иԥылаларц. Акыр иаԥсоу Исмел Абдул-Ҳазиз-иԥа, гәыкала ишәыдаҳныҳәалоит шәира амш, агәабзиара шәымазааит, ашьхахалара ҿыцқәа шәзыԥшызааит!


АҞӘА, мшаԥы 14 – Sputnik. Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб дидикылеит ареспублика асанитартә ҳақьым хада Лиуюдмила Скорик. Аиԥылараҿ иалацәажәан ПЦР-лабораториа ҿыцқәа Очамчыреи Гагреи раартра азҵаара. Абри атәы аанацҳауеит Аминистрцәа реилазаара асаит.
Лиудмила Скорик лажәақәа рыла Агәабзиарахьчара аминистрра 11 миллион мааҭ рыхә иахәҭоу ахархәагақәа аанахәеит. Атехника аиҳарак ареспублика асанитар-епидемиологиатә маҵзурахьы инашьҭуп.
Скорик еиҭалҳәеит Очамчыра атехника ақәыргыларазы ахыбра шазырхио, аҳҭнықалақьтә лабораториаҟынтә ҩыџьа аҟазауаа уахь ишынашьҭхо ацхырааразы.
Алабораториақәа мчхарала еиҟароуп, дасу ирылшоит 250 анализ уахыки-ҽнаки рыла аҟаҵара.
Очамчыратәи алабораториа лаҵарамза алагамҭазы аусура иаларгахоит, гагратәи ПЦР-лабораториа – лаҵарамза анҵәамҭазы.
Атәылаҿ асанитар-епидемиологиатә ҭагылазашьа далацәажәо Скорик иазгәалҭеит ачымазара ахы шышьҭнахыз.
Иҟоуп ашәарҭа апандемиа аҩбатәи ацәқәырԥа цәырҵуеит ҳәа лҳәеит аҳақьым.
Скорик ауааԥсыра ааԥхьара рылҭеит аԥкырақәеи абжьгарақәеи ирықәныҟәаларц.
Шәазыӡырҩла арубрика "Жәлар рдоуҳа" арадио Sputnik Аԥсны аефир аҟны есхаша.
Атекст шәаԥхьар ҟалоит абра>> Ажәҵыс ахьнеиуа амшра иатәуп: аԥстәқәеи аԥсаатәқәеи ирыхҳәаау жәлар разгәаҭарақәа
АҞӘА, лаҵара 12 - Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Гәылрыԥшьтәи араионтә ӡбарҭа аӡбаҩ Игор Агәмаа Ахра Аҩӡба иҳәарала аус аҽа хьчаҩык иадгалара дақәшаҳаҭхеит.
Уаанӡа Ахра Аҩӡба иус ахәаԥшра урыстәылатәи адукат Сергеи Белиак иалахәхаразы азыҳәа ҟаиҵеит. Аӡбамҭа адкыларазы аӡбаҩцәа аилацәажәаратә уадахь инеиит.
Уаанӡа Ахра Аҩӡба иинтересқәа лыхьчон адукат Инга Габилаиаԥҳа.
Гәылрыԥшьтәи араионтә ӡбарҭаҿы Ахра Аҩӡбеи иара идгылаҩцәеи рус азы аилатәара хацдыркит. Дара ахара рыдҵоуп абџьари аџьаԥҳани закәаншьаҭа рымамкәа раахәара, рыҵәахра, рымҩангара, рныҟәгара ахьымҩаԥигоз азы.
Ари аҩыза аумҭазы ахәҭаҷ иазыԥхьагәанаҭоит ҩышықәса инаркны фышықәсанӡа ҭакрала ахыгара.


Ахырӷәӷәарҭатә пункт аусура аҳәаақәа ирҭагӡаны сменалатәи аҷаԥшьарақәа ирыцлоит ауаажәларратә шәарҭадаразы ацуҭатә милициа аҷаԥшьарақәа.
Аԥснытәи Telegram-каналқәа руак аҿы ицәырган аинформациа ареспубликаҿы ҩыџьа Урыстәыла атәылауаа – 28 шықәса зхыҵуа Дана Панковеи 19 шықәса зхыҵуа Кристина Селиаминеи ыӡит ҳәа. Аҭыԥҳацәа лаҵара 12 рзы ауп аҵыхәтәаны рҭаацәа ҭелла ианрацәажәоз.
Аԥсны акапиталтә ргыларазы аусбарҭа аиҳабы Ҭемыр Агрба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит ареспубликатә мҩаду Аҟәа-Очамчыра арлашарала апроект атәы.
Урыстәылатәи атуроператорцәа рассоциациа (АТОР) аналитикатә маҵзура иҭнаҵааит жәамш амшын аҟны ҩыџьа рыԥсшьара ахәԥса, аҳаирплани, анхареи, афарачареи рыхәԥсагь абрахь иналаҵаны.
Аԥсны Раԥхьатәи ахада, жәлар рԥыза, иахьатәи Аԥсуа Ҳәынҭкарра ашьаҭаркҩы Владислав Григори-иԥа Арӡынба иԥсы ҭаны ижәлар дрылагылазҭгьы иахьа ихыҵуазаарын 76 шықәса.
Агәыԥ лаҵара 3 рзы атуристтә маршрут ала амҩа иқәлеит. Дара хынҳәраны иҟан лаҵара 10 рзы. Лаҵара 12 асааҭ 11:20 рзы Аԥсны АҶА ахь адырра ҟаҵан атуристцәа руаӡәк ацхыраара шиҭаху, иара дныжьны агәыԥ рхала ашьхараҟынтә илбаарц ишаҿу.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 14946-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13879-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 224-ҩык.
Урыстәылатәи алаҵа "Спутник V" актәи апартиа 6500 доза Аԥсныҟа иааит мшаԥымза 30 рзы. Анаҩстәи апартиа аашьҭра алаҵаҟаҵара актәи ахәҭа шымҩаԥысуа иаҿырԥшхоит.
Гагра араион Лӡаа ақыҭан иҟоу асасааирҭа "Аԥсара" аиҳабы Лев Чукбар арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит аусуҩцәа рыла иахьынӡеиқәшәо атәы.
Акадыртә резерв аиҿкаараз аусурақәа ркоординациа инапы ианҵоуп ахада Иусбарҭа анапхгаҩ ихаҭыԥуаҩ Зураб Қаџьаиа.
2019-2020 шықәсқәа рзи 2021 шықәса аԥхьатәи аԥшьымз рзи амҩақәа рҟны ашәарҭадара аиҿкааразы азинхьчаратә усбарҭақәа русура алҵшәақәа ирызкыз Акоординациатә еилатәара мҩаԥысит лаҵара 13 рзы Аҟәа.
Аԥсны асасааирҭақәа рхеилак аиҳабы Асҭамыр Ахба арадио Sputnik аефир аҿы ахԥатәи жәларбжьаратәи аусутә форум "VISIT APSNY" амҩасшьа ахәшьара аиҭеит.
Актәи атуристтә форум "Аԥсны-Аԥсынтәыла" Аҟәа иаатит лаҵара 13 рзы, уи иалахәуп Аԥсни Урыстәылеи рҟынтәи атуризм аусхк знапы алаку аекспертцәа.
Ҳаамҭазтәи аԥсуа ҳәынҭқарра ашьаҭаркҩы, Аԥсны Раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба игәалашәара аҳаҭыр азы Гәдоуҭа аҽыуаа рпарад шымҩаԥысуа, иалахәхо ртәы еиҭалҳәеит С.П. Дбар ихьӡ зху Аԥсны Аџьынџьтәалатә еибашьра Аҳәынҭқарратә музеи афондқәа реиҳабы Гәыгәыца Џьыкырԥҳа.
Ахәыҷбаҳча аргылара нап аркын 2017 шықәсазы. Иазыԥхьагәаҭан 2019 шықәсазы ахархәарахь инашьҭхоит ҳәа.
Гәымсҭа ашьхараҟынтә илбааз атуристцәа АҟәаГЕС ахь илбааит, уа ирԥылеит аԥснытәи аиқәырхаҩцәа.
2021 шықәсазы ачгара аҵыҵра аныҳәа Ид аль-Фитр - Ураза-баирам лаҵара 13 иақәшәеит.
Лаҵара 12 асааҭ 11:20 рзы Аԥсны АҶА ахь адырра ҟаҵан атуристцәа ргәыԥ рхала ашьхараҟынтә илбаарц ишаҿу, аха руаӡәк ацхыраара иҭахны дшыҟоу.
Атәыла ахада ҭабуп ҳәа реиҳәеит афорум аиҿкааҩцәеи алахәылацәеи, иазгәеиҭеит ареспублика аекономикатә ҿиаразы атуризм аԥыжәара змоу хырхарҭаны ишыҟоу.
Атуристтә форум апрограмма хада мҩаԥысуеит лаҵара 13, 14 рзы Аҟәа. Афорум аҿы излацәажәараны иҟоу атемақәа иреиуоуп: "Аԥсны Аҳәынҭқарраҿ аԥхынтә туристтә сезон аконцепциа– ахаҭабзиара, ашәарҭадара, атехнологиа ҿыцқәа, аалыҵ ҿыцқәа".


Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Адиле Аббас-оӷлы диит мшаԥымза 23 1921 шықәсазы. Лабду Иаҳиа Аббас-оӷлы милаҭла дџьамын. 20-тәи ашәышықәса аҽеиҩшымҭаз Аԥсныҟа даауеит, ибла хнакуеит ари атәыла, анаҩс иӡбоит наӡаӡа аангылара. Аҭаацәарагьы аԥиҵоит араҟа.
"Саб дџьамын, сан-даԥсыуан. Саб иҳәо саҳахьан: "Аԥсны зегьы реиҳа бзиа избоит". "Избан?" - сиазҵаауан сара. "Избан акәзар аԥсуа жәлар ахьы иаҩызоуп, мыцхәы ацәажәара бзиа ирбаӡом. Бымшәан, Аԥсны есымша иҟазаауеит, сара сдунеи сыԥсахыргьы, иара шышәҭло агәра згоит", - абас лаб иҳәоны илгәалалыршәон Адиле Аббас-оӷлы.
Лан лзы акәзар, абас лҳәон:
"Сара сан д-Аҩӡԥҳан, ажәла бзиа, ажәла ӷәӷәа датәын. Хәҩык аишьцәа лыман, рызегь аибашьраҟны иҭахеит", - ҳәа лгәалашәарақәа дырзааҭгылахьан аиҿцәажәарақәа руак аҟны Адилле Аббас-оӷлы.
Иаҳиа Аббас-оӷли иԥшәмаԥҳәыс Гиульфидани рҭаацәараҟны иит ԥшьҩык ахәыҷқәа, хҩык аишьцәа: Шаҳбас (Адиле лаб), Ризу, Касима, рыԥҳазаҵә Наргиз. Адиле 15 шықәса анылхыҵуаз Сариа Лакоба лашьа Емды Џьих-оӷли лареи еибадырит, анаҩс аҭаацәара аԥырҵеит.
Аха раԥхьаҟа ирзыԥшраны иҟаз ахлымӡаах атәы абардыруаз, агәырӷьара зцыз рҭаацәаратә ԥсҭазаара аамҭа кьаҿк иалагӡаны иҿахҵәеит. Иалагеит сталинтәи арепрессиақәа. Нестор Лакоба иҭаацәа лаԥшықәҵаны ирыман, аӡәаӡәала рҭакра иалагеит. 1938 шықәсазы Адиле лыԥшәма дҭаркуеит ахара идҵаны, хара имгакәан ларгьы уи аҩыза аҭакра лԥеиԥшхоит. Уи ашықәсазы Адиле Аббас-оӷлы "ажәлар раӷа" ҳәа лыхьӡҵаны Аԥсны дахцан. 16 шықәса ахлымӡаах лхыганы Аԥсныҟа дхынҳәуеит 1953 шықәсазы. 1956 шықәса рзы Аԥснытәи АССР Иреиҳаӡоу аӡбарҭа лхара лыхнахит. 1957 шықәса рзы Аҟәатәи арҵаҩратә институт аҭоурыхтә факультет далгеит.
Акыр шықәса рышьҭахь илылшеит дызҭагылаз агәаҟра атәы зҳәо агәалашәарақәа рыҩра. Убас, 2005 шықәсазы иҭлыжьуеит ашәҟәы "Не могу забыть " зыхьӡу.
Нестор Лакоба ихьӡ зху Аԥснытәи Аҳәынҭқарратә музеи адиректор Лиудмила Малиа илҳәоит:
"Афырԥҳәыс ҳәа ззуҳәаша лакәын Адиле. Лара илылшеит дызҭагылаз агәаҟрақәа зегьы лыхганы, лҽеиқәырханы, абахҭа хьшәашәа даиааины, лыҩныҟа ахынҳәра. Илхылгаз ахлымӡаах атәы еиҭалҳәоит угәаҵантә инеиртә еиԥш лышәҟәқәа рыҟны. Дызҭагылаз аџьамыӷәа ззымдыруаз ауаа ирыцеиҩылшеит", - ҳәа лҳәоит Малиа.
Аҭоурыхҭҵааҩ Гәырам Гәымба Адиле Абас-оӷлы длыхцәажәо дазааҭгылахьан уи илылаз адоуҳа анырра шунаҭоз.
"Лара илхылгаз аҩыза ахлымӡаах зхызгаз рацәоуп 1930-тәи ашықәсқәа рзы арепрессиақәа раан, аха урҭ рахьынтә иааԥшит ауаа ҷыдақәа, аџьамыӷәа ду зыхганы иуаҩны иаанхаз. Сара еиҳараӡак исгәалашәоит илылаз адоуҳатә мчы. Уахьлыхәаԥшуаз дхәыҷызшәа убон, аха агәамч ду лылан. Уанлацәажәоз аԥхарра ду, аенергиа уныруан. Илхылгаз зегьы дыриааины, ауаа рахь абзиабара ду аалырԥшуан... Ас еиԥш зылшо адунеи аҟны даара имаҷуп, иагьа лхылгазаргьы, дуаҩы лашан, ус лыхьӡ аанлыжьит", - ҳәа иҳәоит Гәырам Гәымба.
Адиле Аббас-оӷлы узыршанхо ԥхыӡк лбахьан, лышәҟәы "Не могу забыть" анҭыҵ ашьҭахь: Ашә аартны Нестор Лакоба иҩны дныҩналеит. Амаҵурҭаҟны итәан аҭаацәа зегьы. Сариа Адиле данылба, дыҩны дналԥылеит, дылгәыдыҳәҳәаланы ус лалҳәеит: "Анцәа иџьшьоуп! Бара ибылшеит сгәаҳәара анагӡара, ауаа иреилбыркааит аиашаҵәҟьа абахҭаҟны ибхыбгаз. Сыбзыразуп, сара агәра згон уи шынабыгӡоз, шьҭа сгәы ҭынчуп".
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Малиа Сариа Лакоба лзы: леиԥш аҭоурых аҿы дыҟам
АҞӘА, лаҵара 15 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 176-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 22-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы лаҵара 14 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1939 шықәса рзы ииз акоронавирус злаз апациентка.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 51-ҩык, урҭ рахьтә 41-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 28-ҩык, ибжьаратәуп - 12-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 31-ҩык апациентцәа, рҭагылазаашьа бааԥсуп хәҩык. Очамчыра ирхәышәтәуеит 16-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 17-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - ԥшьҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, лаҵара 15 – Sputnik. Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хада даҭааит ахәаша лаҵара 14 рзы ҳәа аҳәоит Аԥсуа телехәаԥшра адырраҭара.
Иара игәеиҭеит ахәышәтәырҭа ашҭаҿы игылоу акоронавирус азы анализқәа ахьрыдыркыло аҭыԥ, адкыларҭа, апалатақәа. Ахәышәтәырҭа аусзуҩцәа аминистр изеиҭарҳәеит акоронавирустә инфекциа злоу апациентцәа, убарҭ рхыԥхьаӡараҿы COVID-19 адиагноз ззықәыргылоу зцәазтәым аҳәсагьы, рыхәышәтәра шеиҿкаау.
Быҭәба иара убас игәеиҭеит аҵәыҵәри анашьҭразы еиқәыршәоу астанциа, уантәи ауп аковид-госпиталь апалатақәа рахь аҵәыҵәри зланеиуа. Игәеиҭеит аҳауеиҭарсра асистема шыҟам, уи азҵаара шыӡбатәугьы азгәеиҭеит.
Иҷыдоу ахыхьчага маҭәа ишәҵаны аминистр "азона ҟаԥшь" ахь днеит, хаҭала апациентцәа рҭагылазаашьа ибарц, драцәажәарц азы. Иара дразҵаауан иаҭаху зегьы рымоу ирымаму, иаарласны ргәабзиара шьақәгыларц рзеиӷьеишьеит.
"Анцәа иҳәааит иаарласны шәгәы бзиахо, уи ауп зегь реиҳа ихадоу. Шәҭаацәа рахь ԥшӡала шәхынҳәааит. Ҳара, ҳколлегацәа, аҳақьымцәа, ҳашәзыӡырҩлоит, ишәҭаху аҿы ҳшәывагылоит", - иҳәеит аминистр.
Аԥсуа телехәаԥшра анҵамҭаҿы иара убас иарбоуп Едуард Быҭәба амедицинатә усзуҩцәа рџьабаазы иҭабуп ҳәа шреиҳәаз, агоспитальгьы лассы-лассы даҭаалоит ҳәа ажәа шриҭаз, аҳақьымцәеи ахәышәтәырҭа анапхгареи иареи аусутә еиԥыларақәа мҩаԥаагалоит ҳәа шиҳәаз.
Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада Ҳаџьараҭ Шамба лаҵара 14 рзы иҟаиҵаз адыррала, аковид-госпиталь аҿы ишьҭоуп акоронавирустә инфекциа злоу апациентцәа 38-ҩык, урҭ рахьтә 16-ҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп. Иара убас ара ареабилитациа иахысуеит COVID-19 иаиааихьоу 11-ҩык апациентцәа.
Аԥсуа телехәаԥшра аматериал аҿы иара убас иазгәаҭоуп агәабзиарахьчара аминистр атәыла амедусҳәарҭақәа зегьы дырҭааны рҭагылазаашьа гәеиҭарц игәы ишҭоу.


АҞӘА, мшаԥы 30 - Sputnik. Аҟәа амшын аԥшаҳәаҿы аҭыԥ змаз хынтәтәи ауаҩшьразы ашьауӷатә ус ахәаԥшраз Иреиҳаӡоу аӡбамҭахь инашьҭуп, абри атәы аанацҳауеит Аԥсны апрокуратура хада апресс-маҵзура.
Аусбарҭаҿы ирҳәоит, ацәгьоуцәа ргәыԥ аиҿкааҩцәа Ерик Ҷкадуеи, Беслан Бганбеи, агәыԥ алахәылацәа- Даҭо Ахалаеи, Демур Ахалаеи, Аслан Блаббеи ирхарырҵоит 2019 шықәса абҵара 22 рзы Аҟәатәи ақьафурҭа "Сан-Ремо" аҿаԥхьа аҭыԥ змаз хынтәтәи ауаҩшьра: Алхас Аҩӡбеи Асҭамыр Шамбеи рыԥсҭазаара иалҵит, урҭ рынахысгьы лыԥсҭазаара далҵит ахәынаҳаҩ Доминика Ақырҭааԥҳа. Даҽа ҩыџьа Рустам Шамбеи Шамил Аҩӡбеи ахәрақәа роуит.
Ацәгьоуцәа закәаншьаҭада абџьар ахархәареи, атәым мазара хықәкыла ааха аҭареи рзы ахара рхарарҵоит.
Хыхь зыӡбахә ҳәоу ацәгьоурақәа рнаҩсан Ҷкадуа ахара идырҵоит амашьынақәа "Мерседес-Бенц" и "Lexus GX" рӷьычреи, "абџьар изакәанымкәа аахәареи, аныҟәгареи, аҭиреи" ахәҭаҷ ала.
Демур Ахалаиа ахара идырҵоит Ахра Џьопуеи иареи еибыҳәаны абџьар изакәанымкәа аахәареи, аныҟәгареи, аҭиреи иалахәын ҳәа.
Беслан Бганбеи, Аслан Блаббеи ахара рыдарҵоит абџьар изакәанымкәа аахәареи, аныҟәгареи, аҭиреи иалахәын ҳәа.
АҞӘА, лаҵара 15 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 176-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 22-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы лаҵара 14 рзы лыԥсҭазаара далҵит 1939 шықәса рзы ииз акоронавирус злаз апациентка.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 51-ҩык, урҭ рахьтә 41-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 28-ҩык, ибжьаратәуп - 12-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 31-ҩык апациентцәа, рҭагылазаашьа бааԥсуп хәҩык. Очамчыра ирхәышәтәуеит 16-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 17-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - ԥшьҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, лаҵара 15 – Sputnik. Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Едуард Быҭәба Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хада даҭааит ахәаша лаҵара 14 рзы ҳәа аҳәоит Аԥсуа телехәаԥшра адырраҭара.
Иара игәеиҭеит ахәышәтәырҭа ашҭаҿы игылоу акоронавирус азы анализқәа ахьрыдыркыло аҭыԥ, адкыларҭа, апалатақәа. Ахәышәтәырҭа аусзуҩцәа аминистр изеиҭарҳәеит акоронавирустә инфекциа злоу апациентцәа, убарҭ рхыԥхьаӡараҿы COVID-19 адиагноз ззықәыргылоу зцәазтәым аҳәсагьы, рыхәышәтәра шеиҿкаау.
Быҭәба иара убас игәеиҭеит аҵәыҵәри анашьҭразы еиқәыршәоу астанциа, уантәи ауп аковид-госпиталь апалатақәа рахь аҵәыҵәри зланеиуа. Игәеиҭеит аҳауеиҭарсра асистема шыҟам, уи азҵаара шыӡбатәугьы азгәеиҭеит.
Иҷыдоу ахыхьчага маҭәа ишәҵаны аминистр "азона ҟаԥшь" ахь днеит, хаҭала апациентцәа рҭагылазаашьа ибарц, драцәажәарц азы. Иара дразҵаауан иаҭаху зегьы рымоу ирымаму, иаарласны ргәабзиара шьақәгыларц рзеиӷьеишьеит.
"Анцәа иҳәааит иаарласны шәгәы бзиахо, уи ауп зегь реиҳа ихадоу. Шәҭаацәа рахь ԥшӡала шәхынҳәааит. Ҳара, ҳколлегацәа, аҳақьымцәа, ҳашәзыӡырҩлоит, ишәҭаху аҿы ҳшәывагылоит", - иҳәеит аминистр.
Аԥсуа телехәаԥшра анҵамҭаҿы иара убас иарбоуп Едуард Быҭәба амедицинатә усзуҩцәа рџьабаазы иҭабуп ҳәа шреиҳәаз, агоспитальгьы лассы-лассы даҭаалоит ҳәа ажәа шриҭаз, аҳақьымцәеи ахәышәтәырҭа анапхгареи иареи аусутә еиԥыларақәа мҩаԥаагалоит ҳәа шиҳәаз.
Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа аҳақьым хада Ҳаџьараҭ Шамба лаҵара 14 рзы иҟаиҵаз адыррала, аковид-госпиталь аҿы ишьҭоуп акоронавирустә инфекциа злоу апациентцәа 38-ҩык, урҭ рахьтә 16-ҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп. Иара убас ара ареабилитациа иахысуеит COVID-19 иаиааихьоу 11-ҩык апациентцәа.
Аԥсуа телехәаԥшра аматериал аҿы иара убас иазгәаҭоуп агәабзиарахьчара аминистр атәыла амедусҳәарҭақәа зегьы дырҭааны рҭагылазаашьа гәеиҭарц игәы ишҭоу.


Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 14984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13907-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 225-ҩык.
Гәдоуҭа араион амашьына-трактортә станциа аиҳабы Лавренти Сақаниа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит араион аҿы амхқәа рыцәаӷәара аус шцо атәы.
Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба иавтопарк иазку "Аамҭа амашьынақәа" ("Машины времени") захьӡу афильм аԥхьарбара мҩаԥысит Аҟәа аԥшьаша лаҵара 13 рзы Аибашьратә фырхаҵара Ахьӡ-аԥша амузеи аҿы.
Аԥсны Аҳәынҭқарра Амилаҭтә банк аԥшьгарала Аԥара амузеи аргылара хацыркын 2019 шықәса рзы.
Аԥсны Раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба раԥхьатәи имашьынарныҟәцаҩс иҟаз, акыр шықәса аус ицызуаз Сосо Қаџьаиа арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит уи усура дышидикылаз, исасдкылашьа зеиԥшраз, игәалаиршәеит иблала иибахьаз ауаа ирзымдырқәо хҭысқәак.
Сергеи Дбар ихьӡ зху Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра Гәдоуҭатәи амузеи аҿы еиҿкаан Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба игәалашәара иазкыз афотоцәыргақәҵа. Ацәыргақәҵа аус ауеит лаҵара 14-18 рзы.
Аԥсны АҶА адыррала, лаҵара 13 рзы Урыстәылатәи атурист иԥшаараз амҩа иқәлаз аиқәырхаҩцәа Чумҟәысба ашьхара иахьаҵанакуа иаангылт.
2019 шықәса алагамҭазы Аԥсны Амилаҭтә банк Аҟәа аԥара амузеи аргылара иалагеит.
Урыстәылатәи алаҵа "Спутник V" Аԥсныҟа иааган мшаԥы 30 рзы, алаҵаҟаҵара нап аркын лаҵара 11 рзы.
Аекономика аминистр Кристина Озганԥҳа Очамчыра араион аҟны имҩаԥылгаз аиԥылара алҵшәақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит араион ахада ихаҭыԥуаҩ Артимон Габелаиа.
Лаҵара 14 рзы Аԥсны Раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба иԥсы ҭаны дҳалагылазҭгьы 76 шықәса ихыҵуазаарын. Ари аҽны иара анышә дахьамадоу Ешыра ақыҭаҿ Амемориал аҿаԥхьа имҩаԥган ашәҭшьыҵәрақәа рышьҭаҵара.
Ахырӷәӷәарҭатә пункт аусура аҳәаақәа ирҭагӡаны сменалатәи аҷаԥшьарақәа ирыцлоит ауаажәларратә шәарҭадаразы ацуҭатә милициа аҷаԥшьарақәа.
Аԥснытәи Telegram-каналқәа руак аҿы ицәырган аинформациа ареспубликаҿы ҩыџьа Урыстәыла атәылауаа – 28 шықәса зхыҵуа Дана Панковеи 19 шықәса зхыҵуа Кристина Селиаминеи ыӡит ҳәа. Аҭыԥҳацәа лаҵара 12 рзы ауп аҵыхәтәаны рҭаацәа ҭелла ианрацәажәоз.
Аԥсны акапиталтә ргыларазы аусбарҭа аиҳабы Ҭемыр Агрба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит ареспубликатә мҩаду Аҟәа-Очамчыра арлашарала апроект атәы.
Урыстәылатәи атуроператорцәа рассоциациа (АТОР) аналитикатә маҵзура иҭнаҵааит жәамш амшын аҟны ҩыџьа рыԥсшьара ахәԥса, аҳаирплани, анхареи, афарачареи рыхәԥсагь абрахь иналаҵаны.
38 шықәса зхыҵуа ахаҵа ахара идырҵоит ауаҩы иҭахара зыхҟьаз аԥсҭазаара ашәарҭадара ма ахархәаҩ игәабзиара рҭахрақәа ирықәымшәо амаҵзурақәа наигӡон ҳәа.
Аԥсны Раԥхьатәи ахада, жәлар рԥыза, иахьатәи Аԥсуа Ҳәынҭкарра ашьаҭаркҩы Владислав Григори-иԥа Арӡынба иԥсы ҭаны ижәлар дрылагылазҭгьы иахьа ихыҵуазаарын 76 шықәса.
Агәыԥ лаҵара 3 рзы атуристтә маршрут ала амҩа иқәлеит. Дара хынҳәраны иҟан лаҵара 10 рзы. Лаҵара 12 асааҭ 11:20 рзы Аԥсны АҶА ахь адырра ҟаҵан атуристцәа руаӡәк ацхыраара шиҭаху, иара дныжьны агәыԥ рхала ашьхараҟынтә илбаарц ишаҿу.


"Иформалтәым аҵараҟны иҿыцуи ааӡара иаҵанакуа азнеишьақәеи" апроект алҵшәақәа еихыршьалеит мышқәак раԥхьа Гал. Уи рхы аладырхәит Гали Тҟәарчали араионқәа рхадацәа.
"Аколлеџь ахыбраҟны ҩышықәса инарзынаԥшуа аскаи-клуб ыҟан. Уи аҿарацәа еиднакылон, ҳастудентцәагьы иргәаԥхан иалалаз ыҟоуп. Еицәажәон, ихәмаруан, имҩаԥыргон еиуеиԥшым аныҳәақәа, уи адагьы аҵара ахьырҵаша, аусурҭа шырԥшааша, абизнес-планқәа рыҩра уҳәа рзы ицхыраагӡан. Уи аамҭазы ҳара ҳколлеџь аҟны ахәыҟаҵаҩ изанааҭ ала акурсқәа еиҿаҳкаауан, аклуб аҟынтәи быжьҩык аҿарацәа ааргеит… Мчыбжьык ауп инхаз, шықәсык аҵара зҵоз ауҳажьырц азы. Аусурҭа атәы ҳҳәозар, заанаҵы ҳрацәажәан, иҟоуп Гагра, Риҵа ицо, иҟоуп Гал ақаҳуажәырҭаҟны, ачаӡырҭаҟны аус зуа", - лҳәеит Кәарҷиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аиога Жәларбжьаратәи амш азгәарҭоит рашәара 21 азы. Аашықәса раԥхьа Еиду Амилаҭқәа реиҿкаара Ассамблеиа Хада Индиа аԥыза-министр Нарендра Моди лажәалагалала арезолиуциа аднакылеит аиога амш азы. Ари амш машәыршақә иалрымхит, рашәара 21 ашықәсан зегь раасҭа иауу мшуп, анаҩс амш агхара иалагоит.
"…Аиога Индиа ицәырҵит, аҭоурых даара иҵаулоуп, ҳашықәсԥхьаӡара ҟалаанӡа ҩышә шықәса раԥхьа Патанджали ҳәа дыҟан аиог ду, убри иҟаиҵеит асистема. Аиога аԥҟарақәа инарықәыршәаны зхы мҩаԥызго даара доуҳала, леишәала аԥсабара иазааигәоу уаҩуп. Ҳазшаз иԥҟарала аԥсабара азнеишьа, ахымҩаԥгароуп ҵакыс иамоу аиога. Цәаныррала иудыруа иаҳа ирацәахоит, иаҳа иузымариахоит аԥсҭазаараҟны ахымҩаԥгара, анхара… Ауаҩы иԥсы ахьынӡаҭоу ихы шымҩаԥигаша аԥсабара аҿаԥхьа, иуаажәлар, иқыҭа, иуа-излацәа, иҭаацәа рҿы, абри амҩа дахьықәу ихы шымҩаԥигаша аҵанакуеит… Аԥсуаа ҳҟны аԥси ацәеижьи еидыганы ирыхцәажәоит… аԥсуаа ҳҟны ирҳәалоит "Ҳазшаз дисасуп" ҳәа, аԥсҭазаараҟны ҳара ҳсасцәоуп, убри аҟынтә сасцәаҵас ҳхы мҩаԥаагароуп. Ииашаны ухы мҩаԥугарц азы аиога аҟны аа-ҩаӡарак ыҟоуп. Аԥхьатәи аҟны ауаҩы ибызшәа ирыцқьароуп, аиакәым имҳәароуп, анаҩс ихәыцрақәа ирыцқьароуп, уи ашьҭахь убаҩ арҵәра уалагоит… Аиога анапы еиҿаршәны атәара мацара акәым, уи ахымҩаԥгашьа иаша, ауаҩы шаҟа аԥсабара дазааигәахо, Ҳазшаз деиликаартә, цәаныррала дгәеиҭартә даназааигәахо аиога ауп…Аиога уи амҩа ауп, Ҳазшази уареи шаҟа шәеизааигәахо ауп", - иҳәеит Кәарҷиа.
Иаҳа инеиҵыхны аицәажәара аудиофаил аҟны.
АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, лаҵара 12 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Акоронавирустә инфекциа аҟынтәи алаҵа "Спутник V" Аԥсны аҟаҵара иалагеит лаҵара 12 рзы.
"Иахьатәи амш инаркны аҟәатәи ақалақьтә поликлиника №1 аҟны алаҵаҟаҵара иалагеит. Алаҵа рзыҟарҵоит амедусзуҩцәа реиԥш ауааԥсырагьы. Иахьазы 14-ҩык алаҵа рзыҟаҵоуп. Макьаназы аӡәгьы ԥырхага идбалам", - лҳәеит аполиклиника аҳақьым хада Лиана Амԥарԥҳа.
Алаҵаҟаҵаразы аԥсуа тәылауаҩшәҟә умазароуп, Аҟәа ауааԥсыра аҭыԥантәи аҭаҩра рымазароуп.
"Ақалақь анҭыҵ инхо рҭыӡҭыԥ ала алаҵа ҟарҵар рылшоит араионқәа рҿы. Алаҵа ҟарҵаанӡа атерапевт апациент ишоура гәеиҭоит, диазҵаауеит игәабзиараз", - лҳәоит лара.
Аҳақьым хада илҳәеит апациентцәа ишрыҭахо алаҵа шыҟарҵаз азы аршаҳаҭга. Уа иарбахоит алаҵа аныҟаҵоу арыцхә. Аҩбатәи алаҵа 21 мшы рышьҭахь иҟаҵатәуп.
Аҟәатәи ақалақьтә клиникатә хәышәтәырҭаҿы амедперсонал алаҵа рзыҟаҵара мҩаԥыргалоит.
"Спутник V" ааргеит. Алаҵа аԥхьа иргыланы амедусзуҩцәа ирзыҟарҵоит. Алаҵа аныҟарҵо аҳақьымцәа алаҵа ззыҟарҵо ргәабзиара шыҟоу иазҵаалоит, игәарҭоит ршоура, изԥырхагахар ҟало ҳәа ззырԥхьаӡо ирыларҵаӡом", - иҳәоит ахәышәтәырҭа аҳақьым хада Виачеслав Абыхәба.
Аҳақьым-терапевт Викториа Гетиаԥҳа иазгәалҭеит алаҵаҟаҵара шзалымшо ауаҩы инфекциак ицәа иалазар.
"Ачымазара зхызгахьо алаҵа рзыҟарҵоит. Ачымазара ашьҭахь фымз аныҵлак ауп ианыҟаҵатәу ҳәа ишьоуп. Убри аан ичмазаҩу алаҵа изыҟаҵара зынӡагьы иҟалаӡом", - лҳәеит лара.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 14870-ы ыҟоуп, ргәы бзиахеит 13856-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 224-ҩык.
Алаҵа "Спутник V" 64 тәыла, иааизакны зуааԥсыра 3,2 миллиард иҟоу рҟны иазхаҵоуп. Алаҵа ашәарҭадареи хра аманы аҟазаареи 97,6% инаӡоит.
Урыстәылатәи алаҵа "Спутник-V" 6500 доза Аԥсныҟа иааргеит мшаԥы 30 рзы. Иара иахәҭоу аҭахрақәа ирықәыршәаны аҵәахырҭаҿ ишьҭоуп.


Ҭаҭласҭан Ҭобыль – абаза литература ашьаҭаркҩы, раԥхьатәи афольклорҭҵааҩы, аҟабарда-черқьес бызшәеи абаза бызшәеи раԥхьаӡатәи рынбаншәҟәқәеи, егьырҭ ашәҟәқәеи реиқәыршәаҩ, ашәуаа рахьтә раԥхьаӡатәи апрофессионалтә литератор. Ижәлар арккареи, аҵареи рыҭара иашьҭаз уаҩын.
Пиотр Чкала
Амҩа анылара
Ҭаҭласҭан Зақьери-иԥа диит 1879 шықәсазы Ельбырӷан ақыҭан, аокруг асҭаршьын Зақьери Ҳасан-иԥа Ҭобыль иҭаацәараҿы. Зақьери Ҳасан-иԥа ҩынтәны аҭаацәара далалахьан, хәҩык ахшара драбын: хҩык аҷкәынцәеи, ҩыџьа аӡӷабцәеи иман.
Ҭаҭласҭан иаб аҵара имамызт, аҩышьеи аԥхьашьеи издыруамызт, аха ус шакәызгьы амал змаз нхаҩын. Игәылацәа изларгәалашәоз ала, ақыҭанхамҩа адагьы, ихатә «пошьҭа» иман — апошьҭатә екипажи, аҽқәеи.
Ҭаҭласҭан аҵараҟны раԥхьатәи ашьаҿақәа ҟаиҵоит Умар Маҟар ишкол аҟны 1905 шықәсазы (ақыҭа Бибердовсқ). Уаҟа дагьалгоит Ардонтәи асеминариа актәи акурс. Архив аҟны инханы иҟоуп Ҭаҭласҭан 1910 шықәса инаркны 1914 шықәсанӡа аҵара шиҵоз атәы зҳәо анҵамҭа, аха уаҟа иарбаӡам аҵара ахьиҵоз аҭыԥ. Иҟалап, иарбоу ашықәсқәа рзы Медрес аҟны аҵара иҵозҭгьы. 1914 шықәсазы Бибердовсктәи алагарҭатә школ аҟны рҵаҩыс аусура далагоит. Рҵаҩыс иусура анахысгьы, инаигӡон амулла иуалԥшьақәа.
1915 шықәсазы Теберда иҟаз Баҭалԥашинсктәи арҵаҩцәа рыҟәша аконференциаҿы иқәгылараан ажәалагала ҟаиҵеит, аҷкәынцәа аҵара шыддырҵо еиԥшҵәҟьа, аӡӷабцәагьы идырҵалатәуп ҳәа. Иара убасгьы иазгәеиҭеит аҵараҵара апроцесс араб бызшәа мацарала акәымкәан, урысшәалагьы ишеиқәыршәатәу. Уи иқәгылара иахҟьаны иусура дамырхуеит.
Ҭаҭласҭан аҭаацәара аԥҵара дахыццакуамызт, хәыҷык иқәрахьгьы днеихьан аԥҳәыс данааигоз. Иԥшәмаԥҳәыс Барзикҳан Қаламбеқ-иԥҳа Қьенџьеқуловеи иареи қыҭак еицатәын. Раԥхьатәи ахәыҷы дроуит 1918 шықәсазы, анаҩс аҭаацәараҿы ииуеит даҽа жәаҩык ахшара, аха ԥшьҩык рыԥсҭазаара иалҵит ишыхәыҷқәаз.
1920 – 30-тәи ашықәсқәа рзы иусура
Ҭаҭласҭан Зақьери-иԥа арҵаҩы изанааҭ даназыхынҳә Асовет мчра шьақәгылахьан. Аусура далагоит Ельбырӷантәи алагарҭатә школ аҿы. Урҭ ашықәсқәа рзоуп иара даналаго ирккаратә усурагьы.
1924 шықәсазы Ҭобыль араб графикала ачерқьес бызшәа алфавит еиқәиршәеит, уи ԥшьышықәса инарзынаԥшуа акьыԥхь аҿы, ашколтә практикаҿы ахархәара аман (1928 шықәсазы ачерқьес бызшәа алфавит ҿыц аԥҵан, алатин графика шьаҭас иаҭаны, Ҭаҭласҭан Ҭобыль даламырхәӡакәа - аред.). 1925 шықәса инаркны 1932 шықәсанӡа Ҭобыль ачерқьес бызшәала 13 шәҟәы ҭижьит: анбаншәҟәқәа, анбан ашьҭахьтәи аԥхьара шәҟәқәа, аметодикатә цхыраагӡақәа, 1929 шықәсазы иҭыҵит иажәеинраалақәеи, искетчқәеи, идраматә ҩымҭақәеи еидызкылаз ашәҟәы «Зули».
Ачерқьес газеҭ «Адыгатәи аԥсҭазаара» аҭыҵра ианалага инаркны Ҭаҭласҭан уи аредакциа аус ациуан: раԥхьатәи аномер аҟны икьыԥхьан ианҵамҭа «Ԥсҭазаарас иҟоу ҵароуп» ҳәа хьӡыс измаз, аҩбатәи аномер актәи адаҟьа ианылеит истатиа ду «Ефендии агәнаҳарақәеи». Убасгьы агазеҭ «Краснаиа Черқьессиа» аҟны акорреспонденциақәа икьыԥхьуан иара ихатәқә реиԥш, Бериозкини, Нартбиеви, Бездолови (еицырдыруа асовет шәҟәыҩҩы Семион Бабаевски ипсевдоним — аред.) иареи еицаздырхиозгьы.
1930 шықәсазы Ҭаҭласҭан Зақьери-иԥа нхара ҳәа диасуеит Баҭалԥашинскҟа. Уаҟа раԥхьа Арҵаҩратә техникум аҟны рҵаҩыс аусура далагоит, ҩышықәса рышьҭахь, 1932 шықәсазы Черқьессктәи аҭҵаарадырратә институт абызшәеи алитературеи аҟәшахьы иаҵанакуаз абаза бызшәа асектор аиҳабыси аҭҵаарадырратә усзуҩыси аусура далагоит.
1933 шықәса хәажәкырамзазы Ҭобыль ажәлар рҿаԥыцтә ҳәамҭақәа реизгаразы раԥхьатәи аныҟәара мҩаԥигеит. Аамҭак ашьҭахь аус ициуан ленинградтәи апрофессор Анатоли Генко, уи иара дицхраауан абаза грамматика ашьҭкаараҿы. Иазгәаҭатәуп, Ҭобыль иусура аганахьала дшиԥылахьаз Сергеи Ожигов — аурыс бызшәа аилыркааратә жәар аиқәыршәаҩ. Иара убасгьы, 1933 шықәсазы Ҭобыль дҭалоит Черқьесстәи аҭҵаарадырратә институт аҟны иаадыртыз аспирантура, уаҟа аҵара иҵон дазҿыз аусқәа аанымкылаӡакәа. Аха 1934 шықәсазы аспирантура аԥаразоужьра ахьаанкылахаз иахҟьаны иадыркыр акәхоит, иара убасгьы иадыркуеит абаза бызшәа асектор, уи аиҳабы иусура дамхын.
Хыхь зыӡбахә ҳәоу ахҭысқәа зегь раԥхьа, абҵарамза 25, 1932 шықәсазы Баҭалаԥашинск имҩаԥысит абаза рҵаҩцәеи, абаза усзуҩцәа рактиви рконференциа. Уаҟа, Иҿыцу Анбаншәҟәы Иреиҳау Аидгылазегьтәи Аилак ирыланаҳәеит Черқьессктәи автономтә аобласт аҟны абаза ҩыра аларҵәара азы шыҟанаҵаз. Абри аконференицаҿы ишьақәырӷәӷәан Ҭаҭласҭан Зақьери-иԥа латин шьаҭала еиқәиршәаз алфавити анбаншәҟәи.
Аџьынџтәылатә Еибашьра Ду алагара шықәсқәак шагыз Ҭаҭласҭан Ҭобыль аурыс школ ашәҟәырҵагақәа дырҿыԥшны еиқәиршәеит 19 нбаншәҟәи, абаза грамматика арҵагақәеи, ахоестоматиақәеи, анбан ашьҭахь узыԥхьаша ашәҟәқәеи. Арҵагашәҟәқәа ирнылон афольклортә анҵамҭақәа, еиҭеигаз ма адаптациа ззиуаз аҩымҭақәеи, иара убас Ҭобыль ихатәы рҿиамҭақәеи.
1934 шықәсазы Ҭобыль дадкылан Асовет Еидгыла ашәҟәыҩҩцәа Реидгылахь, ԥхынҷкәын 19 рзы иҭан Максим Горки инапынҵа зныз алахәҩы ибилеҭ.
1930-тәи шықәсқәа рзы Ҭобыль еилеигӡон аусқәа рацәаны. Аамҭакала иара алитературатә усурагьы даҿын, ашколтә шәҟәқәа еиқәиршәон, Черқьессктәи арҵаҩратә техникум аҟны рҵаҩыс аус иуан, Черқьессктәи аҭҵаарадыратә институти Амилаҭтә шәҟәҭыжьырҭеи русзуҩс дыҟан. Генко иажәақәа рыла, Ҭаҭласҭан Зақьери-иԥа иакәын усҟан «ашәуаа рахьтә усзуҩ иашаз иҟаҵәҟьаз».
Иҵабыргны иуҳәозар, уи аамҭазы Ҭобыль аус рацәа инапы алакын, аҵаратә процессқәа дырхагылан, убри иахҟьаны апрофессионалтә еиҭазыҟаҵарақәагьы рхысразы даҽа қалақьк аҭаара ицәыуадаҩын, избан акәзар дызҿыз аус аанкылатәхон, арахь иара иеиԥш адырреи аԥышәеи змаз, дзыԥсахша ауаҩы дыҟамызт.
Аҭакра
Ҭобыль илитературатәи ирккаратәи усурақәа аанкылан уаҩ дшазыԥшымыз: цәыббра 19, 1937 шықәсазы Черқьессктәи автономтә област аҿы иҟаз НКВД аусбарҭа аусзуҩцәа Ҭаҭласҭан Ҭобыль дҭаркуеит. Аимдараан имхын инапылаҩырақәа згәылаз ҩ-папкак, итәылауаҩшәҟәы, Асовет Еидгыла ашәҟәыҩҩцәа Реидгыла иалахәратә билеҭ, азанааҭеидгылатә билеҭ. Уи аамҭазы Ҭобыль ихыҵуан 57-58 шықәса, иԥҳа еиҵбаӡа хышықәса ракәын илхыҵуаз.
Ҭаҭласҭан иԥха еиҳабы Нуриа Ҭобыль лгәалашәарақәа рыла, лаб данцоз апалта ԥха мацароуп иигаз, уи иара ишәиҵон аҿахәҿыхрақәа раан. Ҭаҭласҭан Зақьери-иԥа харас идырҵеит Асовет мчра иаҿагылоу аусура мҩаԥигоит ҳәа. Ҩышықәса аҭакра иадҳәалоу
агәаҟҵәаҟрақәа ихигоит. НКВД аиҳабы Николаи Ежов имҩаԥигоз аус хәымгақәа анцәырҵ, цәыббра 13, 1939 шықәсазы Ҭобыль ихәыцны идырҵаз ахара ихыхны, ихы дақәиҭыртәуеит.
Ихы данақәиҭха ашьҭахь
Ҭобыль ихы данақәиҭха инаркны арҵага шәҟәқәа реиқәыршәара аус ахь даарыԥхьоит. Шықәсык ашьҭахь 4-тәи акласс азы арҵага шәҟәы ианылеит Ҭобыль ипоезиатә рҿиамҭа «Аҭаҳмада ҟәыш», иара ԥхьаӡоуп раԥхьатәи абаза поемас.
1941 шықәсазы агазеҭ «Краснаиа Черқьессиа» ианылеит Ҭобыль иажәеинраалақәа хԥа, Нарҭаа репос ашьаҭала ииҩыз.
Аџьынџьтәылатә Еибашьра Ду Ҭобыль ихатә рыцҳарак еиԥш идикылеит, уи иахҟьангьы ачымазара бааԥс изҵысит. Аоккупациа аамҭазы анемеццәа Ҭобыль идыргалеит адинхаҵаратә усурахь дхынҳәырц, урҭ абаза жәаԥҟалы аҭак риҭеит: «ахәа аҩны иҩноугалеит ҳәа, уарԥхом».
Аибашьра анеилга ашьҭахь, амилаҭтә газеҭ аҭыҵра еиҭахацыркхеит. Ашьыжь инаркны Ҭобыль аредакциаҿ дыҟан, иааиуаз зегьы рнапы рымхны аԥсшәа реиҳәон, ирыдиныҳәалон Аиааира. Агазеҭ аибашьра ашьҭахь иҭыҵыз раԥхьатәи аномер иманы дцеит арҵаҩратә техникум ашҟа, уаҟагьы аусзуҩцәа зегьы ирыдиныҳәалеит аибашьра аилгара, иуаажәлар игәырӷьара рыцеиҩишеит.
Ҭаҭласҭан иқәрахь дышнеихьазгьы активла аус иуан. Аибашьра ашьҭахьтәи ашықәсқәа рзы икьыԥхьит аҭҵарадырратә усумҭақәа ҩба, аҭҵарадырратә напылаҩырақәа ҩба азирхиеит, еиҭаганы икьыԥхьит Николаи Чуковски иповест «Аӡиас ихгылоу аҩн хәыҷы», убасгьы далахәын арҵагатә программақәа жәаҩеи, абаза бызшәа арҵага шәҟәқәеи, абаза литература ахрестоматиақәеи реиқәыршәара.
1947 шықәсазы Ҭобыль иҭижьуеит раԥхьаӡатәи абаза лакәқәа реизга, 1955 шықәсазы — аҩбатәи аизга, Константин Шьаҟрыл (кавказҭҵааҩы, аԥсуа-адыга бызшәақәа рыҭҵааҩы, апрофессор — аред.) ицавторрала. Ари ашәҟәы абаза культура арҿиара иалеигалаз аҵыхәтәантәи усумҭахеит. 1956 шықзсазы Ҭаҭласҭан Ҭобыль идунеи иԥсахуеит.
Еицырдыруа апрофессор, алитератор Владимир Тугов абас иҳәон Ҭобыль иӡбахә далацәажәауа: «Ҭаҭласҭан Зақьери-иԥа Ҭобыль ихаҭараҿы ажәлар рымчи, рдоуҳатә еизҳарақәеи ихарҭәааны, ганрацәала иаарԥшхеит. Хкырацәала аусқәа рҿы абаҩхатәра ду илан, зегь еиԥшны ицааиуан, зегьы дрымаран: иара иоуп раԥхьаӡа акәны ашәуааи ачерқьесцәеи рзы амилаҭтә алфавит аԥызҵаз, иҭижьхьан библиотекак зырҭәыша арҵага шәҟәқәеи, ажәарқәеи... иара иоуп раԥхьаӡатәи асахьаркыратә ҩымҭақәеи, аҭҵаарадырратә усумҭақәеи аԥызҵаз, иара убасгьы афольклортә баҟақәа ақьаад ахь ииазгаз...». Ҭаҭласҭан Ҭобыль иԥсҭазаара ауаажәларратә, арҿиаратә фырхаҵараны иԥхьаӡоит ашәуа литератор.


Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 15595-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 14983-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 238-ҩык.
Тҟәарчал араион Ӷәымрышь ақыҭаҟны амҩа аиҭашьақәыргылареи, афымца ахаҭабзиара аиӷьтәреи рзы имҩаԥырго аусурақәа ртәы арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит ақыҭа ахада Беслан Берзениа.
Аремонттә усурақәа мҩаԥгахоит Инал-иԥа ихьӡ зху амҩаду аҟны.
Урыстәыла ахада Владимир Путин 2020 шықәсазы алитературеи аҟазареи русхк аҟны Аҳәынҭқарратә аԥхьахә анашьаразы Аусдҵа инапы аҵеиҩит.
Аԥсны архәҭақәа рҿы аҽазыҟаҵарақәа шымҩаԥысуа арадио Sputnik аефир аҟны еиҭеиҳәеит атәылахьчара аминистрра ааӡаратә ҟәша аиҳабы, аполковник Беслан Мышәба.
Апарламент ахашәалақәа ашәҟәы рҭагаларазы азакәан ариашарақәа аднакылеит актәи аԥхьарала хәажәкырамза анҵәамҭазы.
Урыстәылатәи аволонтиорцәа рҽаладырхәит Аԥсны ашьхараҿы иӡыз атурист Владимир Улианов иԥшаара.
Ахҭыс ҟалеит рашәара 8 асааҭ 17.20 азы Араион ҿыц, Кьаразаа рымҩаҿы игылоу адәқьан "Данаҭ" аҿаԥхьа. Аҭыԥ змаз ахысра иахҟьаны ахаҵа ахы иқәшәеит.
Рашәара 9 рзы Аԥснытәи аҳәынҭқарратә филармониаҿы Оҭар Хәынҵариа ихьӡ зху Жәлар рарҳәагақәа роркестр имҩаԥнагоит аихшьаалатә концерт. Аорекстр асолист Денис Ҳагба арадио Sputnik дсасны даҭан.
Рашәара 9 азы Аԥсны Апарламент аилатәара мҩаԥысит. Амшхәаԥштә азҵаараҿ иқәгылан "2020 шықәсазтәи ареспубликатә биуџьет анагӡаразы" азакәан апроект адкылара.


АҞӘА, лаҵара 26 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Аҟәатәи аԥшаҳәаҿы хынтәтәи ауаҩшьразы аусӡбара ахантәаҩы Мимоза Цәышԥҳа аус лалахәразы мап лыцәкызарц аӡбара аднакылеит Иреиҳаӡоу аӡбарҭа.
Ахьчаратә ган ахантәаҩы Мимоза Цәышԥҳа аус далгазарц азыҳәа ҟанаҵеит, лашьа иԥҳа гәакьа Лаура Цәышԥҳа усҭҵааҩык иаҳасаб ала аусҭҵаара дахьалахәыз азы. Ари аҭагылазаашьа Ашьаустә Закәанеидкыла иаҿагылоит.
Ахарадҵаратә ган иазгәанаҭеит аӡбаҩ лашьа иԥҳа аусҭҵаара дшалахәыз, аха аҷаԥшьаҩ усҭҵааҩ иаҳасаб ала мацара, лара ашьаусӡбареиҿкаара далахәылам, уи алагьы лара лалахәра мзызс дзыҟалом ҳәа.
Аус ахәаԥшразы аӡбаҩцәа реилазаара ԥсаххоит.
2019 шықәса абҵара 22 асааҭ 14:43 рзы Аҟәатәи аресторан "Сан-Ремо" аҿаԥхьа асабрадақәа зҿаз хҩык ауаа ахысра иалагеит. Алхас Аҩӡбеи Асҭамыр Шамбеи рыԥсҭазаара иалҵит. Урҭ рынахысгьы, ԥхынҷкәын 3 азы ахәышәтәырҭаҿы лыԥсҭазаара далҵит ахәра зауыз ахәынаҳаҩ Доминика Ақырҭааԥҳа. Даҽа ҩыџьа ахәрақәа роуит.
Апрокуратура хада адыррала, 2019 шықәса абҵара 22 азы акриминал алахәылацәа Асҭамыр Шамба, Алхас Аҩӡба, ақьафурҭа ахәынаҳаҩ Доминика Ақырҭааԥҳаи рышьреи Русҭам Шамбеи Шамил Аҩӡбеи рышьразы аҽазышәареи рхараҵоуп ацәгьоуцәа ргәыԥ аиҿкааҩцәа Ерик Ҷкадуеи, Беслан Бганбеи, агәыԥ алахәылацәа Даҭо Ахалаиеи, Демур Ахалаиеи, Аслан Блаббеи.
Иара убасгьы ацәгьоуцәа закәаншьаҭада абџьар ахархәареи, атәым мазара хықәкыла ааха аҭареи рзы ахара рхарарҵоит.
Хыхь зыӡбахә ҳәоу ацәгьоурақәа рнаҩсан Ҷкадуа ахара идырҵоит амашьынақәа "Мерседес-Бенц" и "Lexus GX" рӷьычреи, "абџьар изакәанымкәа аахәареи, аныҟәгареи, аҭиреи" ахәҭаҷ ала.
Демур Ахалаиа ахара идырҵоит Ахра Џьопуеи иареи еибыҳәаны абџьар изакәанымкәа аахәареи, аныҟәгареи, аҭиреи иалахәын ҳәа.
Беслан Бганбеи Аслан Блаббеи ахара рыдарҵоит абџьар изакәанымкәа аахәареи, аныҟәгареи, аҭиреи иалахәын ҳәа.
2019 шықәса ԥхынҷкәын 2 азы Апарламент аҿы абжьыҭира ашьҭахь рмаҵурақәа ирымххеит апрокурор хада Зураб Ачба, ихаҭыԥуаҩ Ешсоу Какалиа, Аҩнуҵҟатәи аусқәа рминистр Гарри Аршба, ихаҭыԥуаҩ Казбек Кишмахов.


АҞӘА, лаҵара 21 - Sputnik. Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа Қьамал Арӡынба ишьра далахәын ҳәа агәҩара ззыҟоу Баҭал Ԥлиа ҩымз аҭакра иқәнаҵеит, ԥхынгәымза 21 аҟынӡа. Абри атәы аанацҳауеит Аԥсны ААР апресс-маҵзура.
Уи аԥхьа, Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа аӡбамҭала Ԥлиа хышықәса иқәнаҵеит абџьари аџьаԥҳани закәаншьаҭа рымамкәа раахәара, рыҵәахра, рымҩангара, рныҟәгара ахьымҩаԥигози, арҩашьыгатә маҭәашьарқәа закәаншьаҭа рымамкәа раахәара, рыҵәахра, адкыларази, иара убас, иԥжәо амаҭәашьарқәа, иԥжәо амаҭәарқәа изакәанымкәа раахәара, ҽаӡәы иҭара, рыҭира, рыҵәахра, рымҩангара ма рныҟәгара" рзы. Аҩнытә ҭакра иқәҵан.
Ԥлиа иҩнатә ҭакра ахьеилеигоз иахҟьаны, уи атәы аарԥшуп лаҵарамза 19, 2021 шықәсазы иаанкылара аԥкаанҵа, уи аҟнытә Ԥлиа ҩымз аҭакра иқәырҵеит.
Аӡбарҭа алкаа ҟанаҵеит Ԥлиа афактқәа реидкылареи рырҵабыргреи рзы аусԥшаарақәа даԥырхагахар алшоит ҳәа.
Қьамал Арӡынба дшьын лаҵара 18 рзы Аҟәа. Уи ашьҭахь ауаҩшьра ҟазҵаз ацәгьоуҩы иаанкыларазы аплан рылҳәан.
Аԥсны ААР адыррақәа рыла, лаҵарамза 18, асааҭ 17:10 рзы идырым ҩыџьа ахаҿқәа Имам Шамиль имҩа аҩны №6 ахыбахь иқәнеит, уи аҭыԥ аҟынтә Абырба амҩаҟны игылоу ахатәҩны ашҭа иҭаԥшон, амардуан аҟынтәи адәахьы идәылҵыз Қьамал Арӡынба иганахьала хынтә иреиҵамкәа абџьар дҭырҟьеит. Ацәгьоура ахьыҟалаз аҭыԥ аҟнытәи ацәгьоуцәа амашьына "Toyota Mark X" ала ибналеит. Уи аҽныҵәҟьа ашьаус-оперативтә уснагӡатәқәа ирыбзоураны Аҟәа араион Иашҭхәа ақыҭан амашьына былны иԥшаан.


АҞӘА, лаҵарамза 4 — Sputnik, Владимир Бегунов. Ҩ-республикак рхәаахәҭра-ааглыхратә палатақәа лаҵарамза 4 рзы аусеицуразы аиқәшаҳаҭра рыбжьарҵеит, абри атәы ҳзааицҳаит Sputnik акорреспондент.
Чувашиа Ахәаахәҭра-ааглыхратә палата ахада Игор Кустарин ииҳәеит, чувашиатәи аделегациа аԥсуаа ишаарыԥхьаз рыпроектқәа рӡыргаразы, аԥхын ачувашцәа аԥснытәи анаплакыҩцәа дара рҿы ирзыԥшуп
"Ҳара иҳамоуп аусеицуразы еиуеиԥшым ахырхарҭақәа, — иҳәеит Игор Кустарин, — раԥхьа иргыланы ақыҭанхамҩа иаҵанакуа. Чувашиа иҟоуп азауад ду аҵиаақәа рыхьчаразы арҵәырақәа ҟазҵо. Амашьынаргыларатә наплакқәа иҭрыжьуеит атракторқәеи акомбаинқәеи, урҭ арахь раагара алшара ҳамоуп. Иара убас, Чувашиа иҭрыжьуеит афымцатә техника ахкқәа зегьы, уи аԥсуаа аинтерес рызцәырнагап ҳәа ҳгәы иаанагоит".
Игор Кустарин иажәақәа рыла, аусеицура ахырхарҭақәа рыуакы ара ицәырҵит, уи аспорттә инвентар Аԥсныҟа аагара ауп. Уи азкыуп ахәыҷқәа ахьыхәмаруа аҭыԥқәа рзи, аспорттә залқәа рзи, асанаториқәа рзи. Ари аҩыза аиқәшаҳаҭра ааигәа ирыбжьаҵан Чувашиеи Канадеи.
"Ари аҩыза аусеицура сара даара сеигәырӷьоит, — иҳәеит асасааирҭа «Интер-Сухум» адиректор Лев Павлов. — Ԥшьынҩажәижәабатәи ашықәсқәа рзы Чувашиа аҭагылазаашьа уадаҩын, аха иахьа аҿиара иаҿуп. Аԥсны ахьаҿаԥшыша ыҟоуп. Чувашиантәи аԥсшьаҩцәа ахьымаауа ҳгәы иалоуп. Ааигәа Чебоксары атурфирмақәа гәасҭон, уа зынӡа иҟаӡам Аԥсныҟа ахырхарҭақәа, дара ирыздарӡом ауаа шадыԥхьалатәу, убри аҟынтә Аԥсни Чувашиеи русеицура алыҵшәа амоуп".
Лев Павлов ихаҭа Чувшиантәи ауп дшааз, аха фы-шықәса ҵуеит Аԥсны аус иуеижьҭеи.
АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Иформалтәым аҵараҟны иҿыцуи ааӡара иаҵанакуа азнеишьақәеи" апроект алҵшәақәа еихыршьалеит мышқәак раԥхьа Гал. Уи рхы аладырхәит Гали Тҟәарчали араионқәа рхадацәа.
"Аколлеџь ахыбраҟны ҩышықәса инарзынаԥшуа аскаи-клуб ыҟан. Уи аҿарацәа еиднакылон, ҳастудентцәагьы иргәаԥхан иалалаз ыҟоуп. Еицәажәон, ихәмаруан, имҩаԥыргон еиуеиԥшым аныҳәақәа, уи адагьы аҵара ахьырҵаша, аусурҭа шырԥшааша, абизнес-планқәа рыҩра уҳәа рзы ицхыраагӡан. Уи аамҭазы ҳара ҳколлеџь аҟны ахәыҟаҵаҩ изанааҭ ала акурсқәа еиҿаҳкаауан, аклуб аҟынтәи быжьҩык аҿарацәа ааргеит… Мчыбжьык ауп инхаз, шықәсык аҵара зҵоз ауҳажьырц азы. Аусурҭа атәы ҳҳәозар, заанаҵы ҳрацәажәан, иҟоуп Гагра, Риҵа ицо, иҟоуп Гал ақаҳуажәырҭаҟны, ачаӡырҭаҟны аус зуа", - лҳәеит Кәарҷиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, рашәара 2 – Sputnik, Асмаҭ Ҵәыџьԥҳа. Ахрик Аҩӡба иганахьала аусӡбара ахьынӡацо иаанкылашьа рыԥсахырц азы ихьчаҩцәа иҟарҵаз азыҳәа Гәылрыԥшьтәи аӡбарҭа мап ацәнакит.
Лаҵара 12 рзгьы Гәылрыԥшьтәи аӡбарҭа аӡбаҩ Игор Агәмаа ари аҩыза азыҳәа мап ацәикхьан.
Гәылрыԥшьтәи араионтә ӡбарҭа Ахрик Аҩӡба иганахьала аусӡбара иацнаҵеит ахаша рашәара 2 рзы. Планла афбатәи аилатәараан рҿахәы рҿырхыр акәын ахарадҵаратә ган иатәыз ашаҳаҭцәа хҩык, аха урҭ еиуеиԥшым амзызқәа ирыхҟьаны аӡбарҭахь имнеит, убри азы Апрокуратура хада аҳәара ҟанаҵеит аус иадҳәалоу анапылаҩыратәи амаҭәартәи шьақәырӷәӷәагақәа ҭҵаазарц.
Хсааҭк инареиҳаны аҳәынҭқарратә харадҵаҩ аус иадҳәалоу аматериалқәа ирыԥхьон, иара убас ирыԥхьеит аӡбарҭахь имнеиз ашаҳаҭцәа ҩыџьа рдыррақәа. Убас, шаҳаҭ заҵәык иоуп уажәазы зҿахәы зҿыхымкәа иаанхаз, уи АШәМ аусзуҩ иоуп, иара акомандировка дыҟоуп.
Ашьақәырӷәӷәагақәа ианрыԥхьа ашьҭахь, Ахрик Аҩӡба ҩаԥхьа аӡбарҭахь ааԥхьара ҟаиҵеит иаанкылашьа еиҭаркырц, уи ҟаҵатәуп ҳәа зиԥхьаӡозгьы иҳәеит - ашаҳаҭцәа аӡә ида зегьы рҿахәы рҿырххьеит, уажәшьҭа урҭ рахьтә аӡәгьы диқәыӷәӷәар шилымшо еилкаауп ҳәа азгәаҭаны.
Анаҩстәи аилатәара мҩаԥысуеит рашәара 9 рзы.
Абригада "Пятнашка" акомандир, Аԥсны ахада уаанӡатәи ицхырааҩ Ахра Аҩӡбеи иара дзыхьчоз иҩызцәеи аанкылан хәажәкыра 4 рзы. Дара харас ирыдырҵоит абџьар, урҭ рыхәҭа хадақәа, аџьаԥҳаны, иԥжәо амаҭәашьарқәа, аԥжәагақәа заанаҵ еибыҳәаны изакәанымкәа гәыԥҩыла раахәара, ҽаӡәы иҭара, рыҭира, рыҵәахра, рымҩангара, рныҟәгара рнапы алакын ҳәа.
АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Иформалтәым аҵараҟны иҿыцуи ааӡара иаҵанакуа азнеишьақәеи" апроект алҵшәақәа еихыршьалеит мышқәак раԥхьа Гал. Уи рхы аладырхәит Гали Тҟәарчали араионқәа рхадацәа.
"Аколлеџь ахыбраҟны ҩышықәса инарзынаԥшуа аскаи-клуб ыҟан. Уи аҿарацәа еиднакылон, ҳастудентцәагьы иргәаԥхан иалалаз ыҟоуп. Еицәажәон, ихәмаруан, имҩаԥыргон еиуеиԥшым аныҳәақәа, уи адагьы аҵара ахьырҵаша, аусурҭа шырԥшааша, абизнес-планқәа рыҩра уҳәа рзы ицхыраагӡан. Уи аамҭазы ҳара ҳколлеџь аҟны ахәыҟаҵаҩ изанааҭ ала акурсқәа еиҿаҳкаауан, аклуб аҟынтәи быжьҩык аҿарацәа ааргеит… Мчыбжьык ауп инхаз, шықәсык аҵара зҵоз ауҳажьырц азы. Аусурҭа атәы ҳҳәозар, заанаҵы ҳрацәажәан, иҟоуп Гагра, Риҵа ицо, иҟоуп Гал ақаҳуажәырҭаҟны, ачаӡырҭаҟны аус зуа", - лҳәеит Кәарҷиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Арадио Sputnik Аԥсны апроект "Агәалашәара амҩала" захьӡу аҿы Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра ахроника шәыдаагалоит, иара хацыркуп нанҳәа 14 2017 шықәса инаркны.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 16017-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 15170-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 241-ы.
Ԥхынгәымзазы ирыдыркылалоит 2021 шықәса мшаԥы 28 инаркны рашәара 2 рҟынӡа ашәҟәы ианыз рахьтә атәылауаа ранкетақәа.
Аԥсуа ҳәынҭқарратә драматә театр аҿы рашәара 15 рзы имҩаԥысит аспектакль "Акыр иаԥсоу Памела" апремиера. Уи иахәаԥшыз Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа иҳадылгалоит ақәыргыламҭа шылнырызи иааидкыланы Аԥсуа театр аҭагылазаашьази лгәаанагара.


АҞӘА, лаҵара 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 175-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 20-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит, абри атәы аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 40-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 17-ҩык, ибжьаратәуп - 24-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 25-ҩык апациентцәа. Очамчыра ирхәышәтәуеит 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 15165-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 14360-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 230-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, рашәара 13 – Sputnik, Бадри Есиава. Аҟәа ақалақь Ешба имҩаҿы игылоу амца зкыз уаанӡатәи акондитертә фабрика ахыбра ахәҭак ырцәоуп ҳәа аҭыԥ аҟынтәи иааицҳауеит Sputnik акорреспондент Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рзы аминистр Лев Кәыҵниа иажәақәа ааго.
Аусбарҭа аиҳабы иажәақәа рыла, ахыбра еилаҳауеит ҳәа ашәарҭара ыҟам.
Амцарцәара иаҿын Аҟәеи, Аҟәа араиони, Гәылрыԥшь араиони рымцарцәаратә гәыԥқәа, иара убас аруаа.
Амца дырцәоит ахыбра мрагыларатәи мраҭашәаратәи аганқәа рыла еицҿакны. Амцарцәаҩцәа амардуанқәа рыла ахыб ахьгьы ихалеит.
Кәыҵниа ишиҳәаз ала, амца акит зықь ԥшьыркца метра инареиҳаны аҵакыра. Абылра акатегориақәа быжьба рҟынтәи ахәбатәи акатегориа иаҵадыркит.
АҞӘА, рашәара 13 – Sputnik, Бадри Есиава. Аҟәа ақалақь Ешба имҩаҿы игылоу уаанӡатәи акондитертә фабрика ахыбраҿы абылра ҟалеит. Раԥхьа амца ркит хыхьтәи аихагылақәа, ахыбгьы амҽханакит.
Аҭыԥ аҟны амцарцәара иаҿуп Аԥсны АҶА амцарцәаратә гәыԥқәа.
Алҩақ жәпа ажәҩанахь акыр ихалеит, ахыбра зегьы амҽханакит. Хара имгакәа амца ҵаҟатәи аихагылақәа рахьгьы ииасит, адәахьы икылсуа иалагеит.
Аԥша ахьасуаз иахҟьаны ааигәа игыла аԥсаҵлагьы амца акит, аха амцарцәаҩцәа уи ирласны арцәара рылшеит.
Ахыбра амцакра зыхҟьаз макьана еилкаам, ауааԥсыра рахьтә ааха зауз ҳәа аӡәгьы иӡбахә ҳәам.


АҞӘА, рашәара 10 - Sputnik. Гәдоуҭа араион аҿы Урыстәыла аҳәаанырцә тәылауаҩшәҟәқәа рыԥсахразы иахәҭоу адокументқәа реиқәыршәаразы ауааԥсыра рыдыркылоит, аконсультациақәа мҩаԥыргоит мышкы ахы аҵыхәала – рашәара 12 азы, абри атәы лҳәеит Урыстәыла аҳәаанырцә тәылауаҩшәҟәқәа рыԥсахреи атәылауаҩра аиуреи рзы апункт анапхгаҩы Фаина Герман.
Уаанӡа Sputnik ари аус ихароу араионқәа рҟынтәи ауааԥсыра рус армариаразы, ауаа ҩынтә-хынтә Аҟәаҟа аара рықәымшәарц азоуп асеиԥш аус зеиҿыркааз ҳәа лҳәоит Фаина Герман.
"Ари ихароу араионқәа рҟынтәи ҳуааԥсыра рус армариаразы азоуп асеиԥш аус зеиҿыркааз. Адокументқәа рыхкьыԥхьаақәа аагоит реиҿкааразы. Нас иарбоу аамҭазы урҭ зтәу хаҭала Ацҳаражәҳәарҭахь инеины адокументқәа арҭоит", - лҳәеит лара.
Ауааԥсыра рыдыркылоит аԥошьҭа хада ахыбраҿы (Афырхацәа рымҩа №10) асааҭ 10:00 инаркны.
Убри аан ирымазаароуп:
Фаина Герман иазгәалҭеит урыстәылатәи аҳәаанырцә-тәылауаҩшәҟә аԥсахразы адокументқәа рыдкылараз мызкахь знык Очамчыреи Тҟәарчали араионқәа рҿы инеины ауаа рыдыркылоит ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Иформалтәым аҵараҟны иҿыцуи ааӡара иаҵанакуа азнеишьақәеи" апроект алҵшәақәа еихыршьалеит мышқәак раԥхьа Гал. Уи рхы аладырхәит Гали Тҟәарчали араионқәа рхадацәа.
"Аколлеџь ахыбраҟны ҩышықәса инарзынаԥшуа аскаи-клуб ыҟан. Уи аҿарацәа еиднакылон, ҳастудентцәагьы иргәаԥхан иалалаз ыҟоуп. Еицәажәон, ихәмаруан, имҩаԥыргон еиуеиԥшым аныҳәақәа, уи адагьы аҵара ахьырҵаша, аусурҭа шырԥшааша, абизнес-планқәа рыҩра уҳәа рзы ицхыраагӡан. Уи аамҭазы ҳара ҳколлеџь аҟны ахәыҟаҵаҩ изанааҭ ала акурсқәа еиҿаҳкаауан, аклуб аҟынтәи быжьҩык аҿарацәа ааргеит… Мчыбжьык ауп инхаз, шықәсык аҵара зҵоз ауҳажьырц азы. Аусурҭа атәы ҳҳәозар, заанаҵы ҳрацәажәан, иҟоуп Гагра, Риҵа ицо, иҟоуп Гал ақаҳуажәырҭаҟны, ачаӡырҭаҟны аус зуа", - лҳәеит Кәарҷиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, лаҵара 19 – Sputnik, Бадраҟ Аҩӡба. Аԥсны Аҭагылазаашьа ҷыдақәа рминистрра аԥшаара-еиқәырхаратә отриад Урыстәылатәи атурист Владимир Улианов дыҟоуп ҳәа ахьыршьоз аҭыԥ аҿы дрымбаӡеит. Абри атәы Sputnik иазеиҭарҳәеит АҶА апресс-маҵзураҿы.
"Атурист имаҭәақәа роума, имшьамба қьала аума џьаргьы иҳамбеит. Иҟалоит ихала уахьынтә дылбаарц иақәикзар. Аҵыхәтәаны атурист дахьыҟаз аҭыԥ акәша-мыкәша зегь ҭҵаауп, дызлацар ҟалон ҳәа ишьоу амаршрут ала иԥшаара иацҵахоит", - ҳәа рҳәеит аусбарҭаҿы.
Урыстәылатәи атурист Владимир Улианов иԥшаара иаҿуп лаҵара 12 раахыс.
Аусбарҭа аинформациала, атурист Владимир Улианов Аԥсныҟа дааит Екатеринбургынтә. Урыстәылатәи АИХқәа ишырҳәо ала, 64 шықәса ихыҵуеит ҳәа адырра ыҟоуп. Аԥшаара далахәуп атуристтә гәыԥ аинструктор Анна Гилева.
Атуристцәа ргәыԥ лаҵара 3 рзы атуристтә маршрут ала амҩа иқәлеит. Дара хынҳәраны иҟан лаҵара 10 рзы. Лаҵара 12 асааҭ 11:20 рзы Аԥсны АҶА ахь адырра ҟаҵан атуристцәа руаӡәк ацхыраара шиҭаху, иара дныжьны агәыԥ рхала ашьхараҟынтә илбаарц ишаҿу.
Аусбарҭа апресс-маҵзура адыррала, агәыԥ аинструктор Анна Делево илҳәеит абазахь атуристцәа зыхнымҳәит рымҩа иахьахҟьази асоура иахьалагази азы. Уа дырзыԥшын рҩызцәа руаӡәк. Дара ирыӡбеит ацхыраара иаҳәарц Аԥсны АҶА аҿы.
Аусбарҭа уаанӡатәи адыррақәа рыла, атурист дыҟоуп ҳәа агәаанагара ахьыҟоу аҵакыра вертолиотла иахаԥраауан ҳәа, аха аҳауатә ҭагылазаашьа иахҟьаны шьапыла идәықәлар акәхеит.
Аԥснытәи аиқәырхаҩцәа быжьҩык ашьхарақәа рҿы иӡыз атурист Владимир Улианов иԥшаара ишаҿыц иаҿуп.
Атуристтә гәыԥ иалахәуп Нижни Тагил, Екатеринбург, Челиабинск, Санкт-Петербург рҟынтәи атуризм абзиабаҩцәа.
Атуристцәа егьырҭ ргәыԥ лаҵара 13 рзы Ачадараҟа инеит. Дара уа аангыларҭа рыман. Лаҵара 14 рзы дара ареспублика аанрыжьит.
Аԥсны АҶА аминистр ихаҭыԥуаҩ Тигран Делибалтиан иажәақәа рыла атуристтә гәыԥ аминистррахь азыҳәа нанашьҭит рмаршрут азы. Ашәҟәы ианҭаргала ашьҭахь амҩа иқәлеит. Иара иҳәеит иалхыз амаршрут шыуадаҩу, уи адагьы лаҵара 9 рзы арҭ аҭыԥқәа рҿы асы шлеиз.
АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Иформалтәым аҵараҟны иҿыцуи ааӡара иаҵанакуа азнеишьақәеи" апроект алҵшәақәа еихыршьалеит мышқәак раԥхьа Гал. Уи рхы аладырхәит Гали Тҟәарчали араионқәа рхадацәа.
"Аколлеџь ахыбраҟны ҩышықәса инарзынаԥшуа аскаи-клуб ыҟан. Уи аҿарацәа еиднакылон, ҳастудентцәагьы иргәаԥхан иалалаз ыҟоуп. Еицәажәон, ихәмаруан, имҩаԥыргон еиуеиԥшым аныҳәақәа, уи адагьы аҵара ахьырҵаша, аусурҭа шырԥшааша, абизнес-планқәа рыҩра уҳәа рзы ицхыраагӡан. Уи аамҭазы ҳара ҳколлеџь аҟны ахәыҟаҵаҩ изанааҭ ала акурсқәа еиҿаҳкаауан, аклуб аҟынтәи быжьҩык аҿарацәа ааргеит… Мчыбжьык ауп инхаз, шықәсык аҵара зҵоз ауҳажьырц азы. Аусурҭа атәы ҳҳәозар, заанаҵы ҳрацәажәан, иҟоуп Гагра, Риҵа ицо, иҟоуп Гал ақаҳуажәырҭаҟны, ачаӡырҭаҟны аус зуа", - лҳәеит Кәарҷиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, лаҵара 25 – Sputnik. Аԥсны амҵәышәымпыл аҿиаразы апрограмма ҿыц адкылара аҭахуп ҳәа иҳәеит арадио Sputnik аинтервиу аҭо ауаажәларратә еиҿкаара ахада ҿыц Ерасҭ Агәмаа.
"Ари азҵаара Афедерациа алахәылацәеи сареи ҳалацәажәахьеит. Хара имгакәа иазԥхьагәаҭоуп азеиԥш еизара, нас – аконференциа. Ирылацәажәахоит еиуеиԥшым азҵаарақәа. Сақәгәыӷуеит атәыла ахадара адгылара ҳарҭап ҳәа", - иҳәеит иара.
Агәмаа иара убасгьы деигәыӷуеит ари спортхк бзиа избо рҟынтәи аилкаареи адгылареи ҟалап ҳәа.
"Апрограмма аус аднаулалоит Афедерациа анагӡаратә еилакы, амҵәышәымпыл закәу еилызкаауа. Азыҟаҵаҩцәа, ари аспортхкы ԥхьаҟа аҿиашьа шаҭатәу еилызкаауа. Аиҳарак азхьаԥшра аҭахоит ахәыҷтәы, ақәыԥштә мҵәышәымпыл. Аха убри аан иахьагьы ихәмаруа ҳветеранцәагьы ацхыраара рҭахуп", - ҳәа иҳәеит иара.
Акраамҭа аиҿкаара ахада дшамамызгьы, ҭыԥк аҿы игылан ҳәа узҳәом. Имҩаԥысуан еиуеиԥшым атурнирқәа, аҭыԥантәи акоманда атәыла анҭыҵҟа ицон. Аха убри аан амҵәышәымпыл аҿиара ҿыц аҭахуп ҳәа иҳәеит Ерасҭ Агәмаа.
"Атәыла анҭыҵ ҳхы дҳарбароуп, иаҳҳәап Алада Урыстәыла акәзаргьы. Акадрқәа ԥшаалатәуп. Ус ҟаиҵон сазыҟаҵаҩ Александр Михаил-иԥа Седов. Ашколқәа зегьы дырхысны аҟыбаҩ ҷыда змаз аликаауан, амҵәышәымпылтә школ аҿиара аиуразы", - иҳәоит иара.
Агәмаа иазгәеиҭеит Аԥсны Аҳәынҭеилакы ахантәаҩы Џьамал Гәбази иареи шеицәажәаз акомиссиа аԥҵаразы. Акомиссиа азыҟаҵаратә усурахь инеиуа асертификат рыҭаразы рҟазара ҭырҵаалоит.
АҞӘА, рашәара 21– Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 378-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 108-ҩык рцәа акоронавирус шалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы рыԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа, 84 шықәса зхыҵуаз ахаҵеи 1940 шықәсазы ииз аԥҳәыси.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 61-ы, урҭ рахьтә 61-ы акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 14-ҩык, ибжьаратәуп - 31-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 40-ҩык апациентцәа, урҭ рахьтә жәаҩык рҭагылазаашьа уадаҩуп. Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык апациентцәа.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
"Иформалтәым аҵараҟны иҿыцуи ааӡара иаҵанакуа азнеишьақәеи" апроект алҵшәақәа еихыршьалеит мышқәак раԥхьа Гал. Уи рхы аладырхәит Гали Тҟәарчали араионқәа рхадацәа.
"Аколлеџь ахыбраҟны ҩышықәса инарзынаԥшуа аскаи-клуб ыҟан. Уи аҿарацәа еиднакылон, ҳастудентцәагьы иргәаԥхан иалалаз ыҟоуп. Еицәажәон, ихәмаруан, имҩаԥыргон еиуеиԥшым аныҳәақәа, уи адагьы аҵара ахьырҵаша, аусурҭа шырԥшааша, абизнес-планқәа рыҩра уҳәа рзы ицхыраагӡан. Уи аамҭазы ҳара ҳколлеџь аҟны ахәыҟаҵаҩ изанааҭ ала акурсқәа еиҿаҳкаауан, аклуб аҟынтәи быжьҩык аҿарацәа ааргеит… Мчыбжьык ауп инхаз, шықәсык аҵара зҵоз ауҳажьырц азы. Аусурҭа атәы ҳҳәозар, заанаҵы ҳрацәажәан, иҟоуп Гагра, Риҵа ицо, иҟоуп Гал ақаҳуажәырҭаҟны, ачаӡырҭаҟны аус зуа", - лҳәеит Кәарҷиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит: