Иҳаҩсыз амчыбжь азы еилкаахеит аҿкычымазара акоронавирус ицәа ишалоу шышьақәырӷәӷәо Аԥсны аԥыза-министр Александр Анқәаб, аимадареи, амассатә коммуникациақәеи, ацифратә ҿиареи рзы Аԥсны аҳәынҭеилакы адҵа ҟанаҵеит акриптовалиута аиура иадҳәалоу аԥкрақәа ҳтәылаҿы иалагалазарц, Аԥсны Жәлар Реизара 2020 шықәсазы аҵыхәтәантәи аилатәара мҩаԥнагеит. Абарҭи егьырҭи иналукааша ахҭысқәа Sputnik ахҳәааҟны.
Аԥсны ауааԥсыра Ашықәс ҿыц аныҳәа иаԥылеит. Сынтәа егьырҭ ашықәсқәа реиԥш агәырӷьаратә уснагӡатәқәа мҩаԥгамызт аԥкрақәа ирыхҟьаны.
Еилаарцыруа лашарбагала ирхианы: Ашықәс ҿыц азы Аԥсны ақалақьқәа шдырԥшӡаз
Аԥсны амилаҭтә банк, егьырҭ аҳәынҭ усбырҭақәа реиԥш ауадаҩрақәа ирынеит иалагалоу аԥкрақәа ирхырҟьаны. абнктә системаҟны раԥхьатәи ааха роуит акоммерциатә банкқәа, ауадаҩрақәа инрылага ауааԥсыра мҽхакы ҭбаала рыхсаалақәа ирҭаз аԥарақәа напынҵала абанк аҭыгара иалагеит.
Ауадаҩрақәа ирхьмырԥшкәа Амилаҭтә банк адыррақәа рыла ахсаалагақәа АԤРА "World" ахархәара бзиа амоуп. 2020 шықәса рзы Урыстәыла Санкт-Петербург, Воронеж, Новосибирск, Ростов-на-Дону, Волгоград, Астрахан, Пенза, Екатеринбург, Омск, Пермь, Сургут назлоу ақалақьқәа 144 рҿы иара убасгьы Ереван, Минск, Ташкент рҿы аоперациақәа мҩаԥыргеит. Зегь раасҭа ахсаалагақәа ахархәара рыҭан Москвеи Шәачеи. Еиҳа ихароу қалақьхеит ахсаалага ахархәара ахьаиуз ақалақь Владивосток.
2021 шықәсазы ахсаалагақәа АԤРА "World" ахархәара ҟалоит аинтернет аҟны акраахәараз. Уажәы ҳтәыла ауааԥсыра уи азы рхы иадырхәоит урыстәылатәи абанкқәа рыхсаалақәа.
Женеватәи аиҿцәажәарақәа 51-тәи рраунд 2020 шықәса ааԥынразы имҩаԥысраны иҟан, аха акоронавирустә пандемиа иахырҟьаны иахыган. Ԥхынҷкәын 10 рзы имҩаԥган аиҿцәажәарақәа. Аԥкрақәа ирхьмырԥшкәан Аԥсны адәныҟатәи аусқәа рзы аминистрра мҽхакы ҭбаала аусура наныгӡон. Аԥсны-уоыстәылеи реизыҟазаашьақәа еиҳа арӷәӷәаразы ауснагӡатәқәа мҩаԥган, урыстәылатәи рколлегацәеи дареи аиԥыларақәа жәпакы мҩаԥыргеит.
Хадара злоу хҭысны иҟалеит Шьамтәылатәи Арабтә республикаҟны Аԥсны Аҳәынҭқарра Ацҳаражәҳәарҭа официалла аартра. Шьамтәыла Аԥсны ахьыԥшымра азханаҵеит, адипломатиатә еизыҟазаашьақәа шьақәнаргылеит 2018 шықәса лаҵара 29 рзы. 2020 ԥхынгәымза анҵәамҭазы Шьамтәылатәи Арабтә республика ахада Башар аль-Асад дидикылеит Аԥсны Аҳәынҭқарра азинмчра нагӡа змоу ацҳаражәҳәаҩ Баграт Хәытаба. Имҩаԥган аҳәынҭқарратә гәраргагатә шәҟәқәа реимдара.
Акультура-гәыҳалалратә фонд "Ашана" 2020 шықәса аихшьалақәа мҩаԥнагеит. Ашықәс аҩнуҵҟа 69 хәышәтәратә курс мҩаԥган ҳәа аанацҳауеит афонд апресс-маҵзура. Акциа "Аԥсҭазаара еицеиқәҳархап" аҳәаақәа ирҭагӡаны 2020 шықәса аҩнуҵҟа афонд еизнагеит 7 270 492 мааҭ.
Ашана" аусзуҩцәа COVID-19 иаҿагыланы имҩаԥысуа ауснагӡатәқәа рхы рыладырхәит. Аволонтиорцәа инарыдгыланы 200 рҟынӡа ҭел рыдыркылеит ацәаҳәа ҷыда аганахь ала. Убри аан акоронавирустә инфекциа адагьы ауаа злацәажәоз ирҭахыз ацхыраара акәын: фатәылеи-жәтәылеи хәшәылеи. Афонд агуманитартә цхырааразы иннахит 500 000 мааҭ. Агуманитартә акциа мҩаԥысуанаҵы 127 ҭаацәара афатә азы ацхыраара рыҭан (џьоукы-џьоукы изныкымкәа). Афонд анапаҵаҟа иҟоу рзы имҩаԥнагеит аԥареизгара, уи иалахәын астол гьежьқәеи аконференциақәеи рымҩаԥысра.
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа аҿкычымазара акоронавирус изышьақәырӷәӷәоуп ҳәа адырра ҟаҵан ԥхынҷкәын 27 рзы. Аҿкычымазара зыдбало Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа игәабзиара ҭышәынтәалоуп, инапынҵақәа адистанциала инаигӡоит, абри атәы амҽыша иҳәеит Аҳәынҭқарра ахада иҟны иҟоу аусбарҭа аиҳабы Алхас Ҷолокәуа.
Мышқәак рышьҭахь Аԥыза-министр Александр Анқәаб COVID-19 илоу иламу аилкааразы атест изыҟаҵан, ԥхынҷкәын 29 рзы ишьақәырӷәӷәахеит акоронавирус ицәа ишалоу. Александр Анқәаб атест анаиҭа ашьҭахь аҽыԥхьакра дцеит.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны 8825-ҩык акоронавирус рыдырбалеит. Ргәы бзиахеит 6872-а, 118-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны акоронавирустә ҭагылазаашьа уадаҩуп, аха хылаԥшра ауҭартә иҟоуп ҳәа иҳәеит Аԥсны агәабзиарахьчара аминистр Ҭамаз Ҵахнакьиа Гәдоуҭатәи аковидтә центр данаҭаа ашьҭахь. иара иҳәеит гәдоуҭатәи агоспиталь аҟны апациентцәа шырацәоу, аренимациатә ҟәша аҭыпқәа шҭәу.
Пицунда ԥхынҷкәын 28 рзы ҽынлатәи астационар аадыртит COVID-19 змоу рзы. Астационар аус шауло есыҽны асааҭ 9:00 - 16:00 рзы. Аԥхьанатә асааҭ 17.00 рҟынӡа ҳәа иазыԥхьаӡан, аха арзҩыдаратә усурақәа инарыдҳәаланы асеиԥш аграфик шьақәыргылан. Иара аратәи ахәыштәырҭа аҩбатәи аихагылаҿы иҟалоит, 12 иараҭыԥ рхиоуп, аха 20 рҟынӡа арҭбаара алшоит. Арахь инеир алшоит ибжьаратәуи иласуи аҭагылазаашьа змоу. Дара ара апроцедурақәа ирхысыр ҟалоит.
Ԥхынҷкәын 31 рзы Аԥсны агәабзиарахьчара аминистрра акоронавирус ахәышәтәра аиҭакрақәа аланагалеит авирус иаҿагыло ахәышәқәа рганахь ала. Ачымазара ахәышәтәра аԥкаанҵа аҵыхәтәантәи абжьгарақәа рыла еиҿкаауп.
Аимадареи, амассатә коммуникациақәеи, ацифратә ҿиареи рзы Аԥсны аҳәынҭеилакы ахантәаҩы Беслан Ҳалуашь адҵа ҟаиҵеит акриптовалиута аиура иадҳәалоу аԥкрақәа алагалазарц.
"2021 шықәса рашәара 1 аҟынӡа Аинформациа-телекоммуникациатә ҳа "Интернет" абонентцәа акриптовалиута аиураз аусура рылзыршо адоментә хьыӡқәа реиқәыԥхьаӡа, асаитқәа рдаҟьақәеи аҳатә ҭыӡҭыԥқәеи рырбагақәа рхархәаразы аԥкрақәа алагалазааит", - ҳәа аҳәоит адҵа атекст аҿы.
Ԥхынҷкәын 30 рзы Аԥсны аминистрцәа реилазаара ақәҵара аднакылеит аҳәынҭнапхгараҭара, ареспубликатәи аунитартәи наплакқәа, аҳәынҭеилахәырақәа, аусбарҭақәа робиектқәеи рҵакырақәеи рҿы акриптавалиута аиуразы ахархәагақәа рықәыргылареи рыҵәахреи азин ҟанаҵом ҳәа.
Ԥхынҷкәын 30 рзы имҩаԥысит адепутатцәа реилатәара. Аԥсны Апарламент аҩбатәи аԥхьарала иаднамкылеит "2021 шықәсазтәи ареспубликатә биуџьет азы" азакәан апроект.
Апроект инақәыршәаны алагалақәа рыла аҳәынҭбиуџьет азеиԥш хышәаҵышәа 10 миллиардки 589 миллион мааҭ ыҟоуп. Аныхрақәа рыла –10 миллиардки 713 миллион мааҭ. Абиуџьеттә дефицит иартәеит 123 176,7 миллион мааҭ. 2021 шықәсазтәи ареспубликатә биуџьет азеиԥш хышәаҵышәа –8 миллиардки 502 миллион мааҭ ыҟоуп, Урыстәылатәи афинанстә цхыраара – х-миллиардки 949 миллион мааҭ абрахь иналаҵаны.
Ареспубликатә биуџьет азеиԥш ныхрақәа идыртәоит 8 миллиардки 625 миллион мааҭ. Адефицит 123 миллион мааҭ ыҟоуп. биуџьети, акредиттә еиҿкаарақәеи, ашәахтәқәеи, афинансқәеи рзы аилак анапы ианҵоуп азакәан апроект аус аднауларц, иҟаҵо арҽеирақәа азыԥхьагәаҭаны.
"Абџьар азы" азакәан Апарламент аҿы ирыдыркылеит аҵыхәтәантәи аԥхьарала.
Азакәан апроект рыдигалеит адепутат Илиа Гәниа. Иара иазгәеиҭеит азакәан анормақәа ишҳәаақәырҵо аҵәахра, аахәара, аҭира, аҭара, ашьҭрамдара уҳәа рыԥҟарақәа. Адокумент аҿы иарбоуп аилкаара хадақәеи аҳәаақәҵара хадақәеи. Азакәан абџьар ахархәарала еихнашоит аграждантә, амаҵзуратә, аибашьыгатә, абџьар хьшәашәа ҳәа.
Ашықәс ҿыц раԥхьатәи амшқәа рзы Риҵатәи амилаҭтә ҳәырԥсарра иаҭааит ҩ-нызқьҩык инареиҳаны атуристцәа. 2020-тәи ашықәс азы аныҳәамшқәа раан Риҵатәи апарк иаҭааит ф-нызқьҩык инареиҳаны аԥсшьаҩцәа, уи 2019 шықәсазтәи арбагақәа иреиҳахеит 56% рыла.
Гагра 16 шықәса зхыҵуа аҷкәын зыргылара хыркәшам аҩнаҿы алифт ашахта дҭаҳаит ахәаша, ажьырныҳәа 1 азы. Убри аҽны иара Аҟәа, Ареспубликатә хәышәтәырҭахь днаган. Аҷкәын ихәдаџьали агәышԥы иахьаҵанакуа ибӷашшареи ԥҵәоуп, ихшыбаҩ ааха амоуп. Амашәыр иақәшәаз аҷкәын иан Елена Лысак Краснодарҟа дылгарц лгәы иҭоуп иҭагылазаашьа маҷк еиӷьхар, амҩа дықәугалар алшо ианыҟалалак. Иҟалаз арыцҳара згәы иалсыз ауаа аҭаацәа ирыцхрааразы, аҷкәын ихәышәтәразы асоциалтә ҳақәа рҿы аԥареизгара иалагеит.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.
"Гагра раион аҭагылазаашьа даара ицәгьоуп. Ари ахьҭақәа иҟаз ирацәаны авариақәа ҟалеит. Иахьа алашара ажәлар ироуртә иҟаҳҵеит. Аҟәа имҩаԥысит аилацәажәара. Урыстәылантәи шаҟа мегаватт ҳауа ҳара инаҳхуеи ҳаинаалом, аԥкрақәа ҳрылагоит. Раионцыԥхьаӡа ишашаны ирырҭеит, шаҟа-шаҟа иԥктәу. Аподстанциа аиҳабы сареи иахьҳарцәо, ишҳарцәо, ишыҟахҵо, уаха иҳаӡбароуп. Амаининг аус аанаҳамкылар, еиҭа ҳаицәахар ҳәа сшәоит", - ҳәа еиҭеиҳәеит Аиба.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


АҞӘА, ажьырныҳәа 7-Sputnik. Аилацәажәараҿы Баиден ишьақәырӷәӷәаразы рыбжьы ирҭеит 306-ҩык, макьана ЕАА ахада Дональд Трамп-232 бжьы иоуит. Аконгресс аилатәара еиԥҟьон: апалата алахәылацәа аилацәажәаразы еилыҵуан, Џьорџьиеи Пенсильваниеи аштатқәа рҟны алхрақәа рылҵшәақәа иахьақәшаҳаҭмыз иахҟьаны. Аформал ҟазшьа змаз аилатәара сааҭқәак имҩаԥысуан, еиԥырҟьан ареспубликанец Трамп идгылаҩцәа ахыбра ианажәла.
Трамп иҳәеит алхрақәа рылҵшәақәа дшақәшаҳаҭым. Идгылаҩцәа ааиԥхьеит алҵшәақәа иаҿагыларц. Дара Капетолиа иажәлеит, алхрақәа рылҵшәақәа ииашам ҳәа ахырҳәааит.
Вашингтон х-нызқьҩык аруаа нарышьҭит, рхы иадырхәит алаӷырӡаагага агаз. Амчратә усбарҭақәа русзуҩцәа ирыԥшааит арҭҟәацгақәа. Аахақәа роуит хәҩык.
Вашингтон 18:00 инаркны (2:00 мокватәи аамҭала) акомендантә сааҭ рылаҳәоуп.
Баиден аҳәамҭа ҟаиҵеит, аҿагыларатә акциақәа америкатәи адемократиатә система аҵшәаара ишазырхоу.
46-тәи ЕАА ахада иҭоубашьҭаҵара мҩаԥгахоит ажьырныҳәа 20 рзы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 20 - Sputnik. Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) ари амчыбжь азы COVID-19 аҟынтәи арекордтә ԥсыҭбарақәа азгәанаҭеит - 93 нызқьҩык.
Адунеи аҟны зынӡа 93 миллионҩык ауааԥсыра COVID-19 рыдбалан. Ииасыз амчыбжь азы ачымазара змоу рхыԥхьаӡара 4,7 миллионҩык рыла еиҳахеит.
Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) хәажәкыра 11, 2020 шықәса рзы акоронавирустә инфекциа COVID-19 пандемиоуп ҳәа рыланаҳәеит. Џьон Хопкинс ихьӡ зху ауниверситети АИХқәеи рдыррақәа рыла ЕАА зегь раасҭа ачымазара шьҭыркаахьеит — 24,4 миллионҩык, Индиа - 10,5 миллионҩык, Бразилиа - 8,5 миллионҩык.
Урыстәыла, Аоперативтә штаб аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла 3,612 миллионҩык COVID-19 рыдбалоуп, 3,002 миллионҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 66 623 пациент рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ажьырныҳәа 19 азтәи адыррақәа рыла 10784-ҩык чмазцәахахьеит. 152-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 8513-ҩык ргәы бзиахеит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 19– Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа автотранспорт архынҳәратә ныҟәара алагалахоит Шәачантәи Аԥсны аҳәаахь иаауа амҩадуаҿы ҳәа адырра ҟанаҵоит ФКУ Упрдор "Черноморье".
Архынҳәра аҭыԥ аиуеит амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа, аиланхарҭа Лоо аҟны ажьырныҳәа 19 асааҭ 23:00 инаркны ажьырныҳәа 20 асааҭ 23:00 рҟынӡа.
Архынҳәратә ныҟәара аҭыԥқәа асветофор ала иҭышәныртәалахоит.
Акурорт Шәача иахьаҵанакуаз аныҳәамшқәа раан иаԥыхын архынҳәыгақәа, аиланхарҭа Лазаревское 106-тәи акилометр аҿы, аиланхарҭа Лоо 155-тәи акилометр аҿы, амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа аҿы.
Аусурақәа еиҭахацдыркит ажьырныҳәа 12, 2021 шықәсазы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 7 - Sputnik. Аҟәа алашара аамҭа-аамҭала арцәаразы хазы игоу аграфик ашьақәыргылара залыршахом ҳәа аанацҳауеит АУН "Амшынеиқәафымцамч" Facebook аҿтәи адаҟьаҿы.
"Авариатә режим ала аус зуа астанциа маҷ "Аҟәа - 1" аҿи астанциа маҷ "Аҟәа - 2" аҿи амчратә трансформаторқәа ирықәу аидара рацәамхарц азы, урҭ ирыдҳәалоу ахархәаҩцәа рахь афымцалашара анашьҭра аамҭа-аамҭала иԥкхоит иаҭахны ианыҟалалакгьы", - ҳәа аанацҳауеит адырраҭара.
Иазгәаҭоуп анаплакы излалшо ала изакәанымкәа афымцацаҳәа зыҽзаԥызшьуа ахархәаҩцәа раарԥшра ишаҿу. Урҭ ишақәнагоу еиԥш иахьырхәхоит рҳәеит "Амшынеиқәафымцамч" аҿы.
Астанциа маҷ "Аҟәа - 1" аҿы амцакра ҟалеит ԥхынҷкәын 5 ашьыжь, асааҭ 5:20 рзы. Абри иахҟьаны Аҟәа ақалақь агәи, мраҭашәаратәи ахәҭеи, Иашҭхәа ақыҭеи лашарада иаанхеит.
Амца ахы ыҵнахит 33-тәи афидер (аихшарҭатә цәаҳәа – аз..) "Иашҭхәа " аҿы. Амцакра иахҟьаны иблит 16 фидер, асекциатәқәа ҩбеи алагалатәиқәа ԥшьбеи. Авариа ахьыҟалаз инашьҭын АУН "Амшынеиқәафымцамч" амчқәа зегьы, араионтә филиалқәа русуҩцәагьы налаҵаны.
Уи аҽныҵәҟьа аенергетикцәа аамҭалатәи ахархәагақәа рмонтаж иалагеит, аусурақәа рымҩаԥгара алыршаразы.
Иҟоу ауадаҩрақәа ҳасаб рзуны, аиҭашьақәыргыларатә усурақәа зегьы 2-3- мчыбжьы ишадхало атәы ҳәан. Абри аамҭазы алашара ауааԥсыра ирзынашьҭхалоит авариатә схемала.
Ԥхынҷкәын 5 рзы Аҟәатәи афымцеихшарҭатә усбарҭа аиҳабы Ҭемыр Џьынџьал иҳәеит Ажәытә ҳаблаҿ, аҿкрачымазаратә хәышәтәырҭаҿ, ачазауад аҿы афымца роуа ишыҟаҵаз. Sputnik акорреспондент даниҿцәажәоз иара иҳәеит дшақәгәыӷуа ԥхынҷкәын 6 рзы егьырҭ Аҟәа араионқәа рахь алашара анеира алшартә иҟалап ҳәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аҟәа ахәҭак ҩаԥхьа фымцалашарада иаанхеит
"Сусура абжьааԥны еиԥшымкәа иацлеит, аха уи уаргәырӷьартә иҟам, амҿы ҳҭииндаз ҳәа мацара акәым ҳшыҟоу, аԥсабара ахьчарагьы ҳуалуп. Алашара ҵыԥхгьы ибзиамызт, аха сынтәа аҭагылазаашьа еиҳагьы еицәахеит, ауаагьы уи апроблема шыҟалоз дырны заа аӡынра рыҽдырхеит. Сынтәа цәыббрамза инаркны амҿы аҿаҵара иалагахьан хыԥхьаӡара рацәала. Сара схала амҿы аиқәыршәара саҿуп. Аҭел исзасуеит ишырҭаху, шаҟа рҭаху рҳәоит. Еиҳарак ауаа ирҭаху ахьацоуп, уи ибзиан ибылуеит, аршьшьарагьы усҟак ицәгьам. Ашәгьы иазҵаауа дыҟоуп, ал усҟак ирҭахым. Амҿы ылысхуеит Кәтол абнақәа рҿы. Ажәытәан Кәачара ауаа ахьынхоз уажәы иахьҭацәу абнақәа ахиааны иҟоуп. Ҿыц игылоу аҵла ԥаҳҟаӡом, иажәхьоу роуп. Ахьаца ашьапы хаҳҵәаӡом, ажәытәан еиԥш икаҳҿоит хыхь-хыхь, нас амахәҭақәа ҿыцқәа аауеит, анаҩс 3-4 шықәса рышьҭахь еиҭа иԥаҳҟартә иҟалоит. Еиҳарак амҿы Аҟәа ақалақь аҿы инхо роуп иаҿазҵо", - ҳәа еиҭеиҳәеит Енвер Қәаранӡиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 24-Sputnik. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгараҭара ахантәаҩы Леван Мебониа.
"Аҟазауаа аусурақәа ирылагахьеит, уажәы аидҳәалақәа ашьақәыргылара иаҿуп- аимадара, афымцалашара анашьҭра, атехника аргылара. Уаҵәашьҭахь адгьылкылҵәареи, ацемент ықәырҭәареи ҳалагоит", - иҳәеит иара.
Мебониа иажәақәа рыла, аремонт ҟаҵаҩцәа ргәыԥқәа х-сменакны ишоуп, дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит, рҽырыԥсахлоит. Аусурақәа ирылахәуп ҩышәҩык аусзуҩцәа.
"Урҭ анџьнырцәа, адгьылкылҵәаҩцәа, ацемент ықәырҭәаҩцәа, амеханикцәа, афымцазҟазацәа уҳәа. ҳусутә рацәоуп. Ихадароу аусурақәа ируакуп- атоннель бетонла иахьыҟаҵоу ацемент ықәырҭәареи адгьылкылҵәареи роуп, уи азы иахәҭоу атехника ргылоуп. Ҭыԥқәак рҟны ажәытә бетон ықәганы аҿыц ҭарҭәахоит", - азгәеиҭеит Мебониа.
2021 шықәса мшаԥымза анҵәамҭанӡа астанциаҿы имҩаԥыслоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргылара. Ҩ- километраки бжаки иҟоу ахәҭа аремонт азутәуп. Зынӡа атоннель аура 15 километра иҟоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


ГӘДОУҬА, ԥхынҷкәын 14 – Sputnik, Бадри Есиава. Аԥсны ауаажәлар иргәаладыршәеит Лаҭатәи арыцҳара иалаӡыз.
87-ҩык ргәаларшәара иазку амемориал ахь инеит шәҩыла ауаа, иҭахаз рыуацәа-рҭынхацәа, атәыла анапхгара, Апарламент адепутатцәа, араионқәа рхадацәа, аҳәынҭусбарҭақәа русзуҩцәа.
Есышықәса ишаԥу аиԥш, арахь иааираны иҟан ашколхәыҷқәагьы, аха акоронавирустә пандемиа иахырҟьаны урҭ уахь инарымгеит. Атәыла ауааԥсыра ари аҭыԥ ахь иааит ашәҭқәа кны, анышәынҭрақәа ирыдыргалеит ачысхә. Иҭахаз 87-ҩык ирылан 35-ҩык ахәыҷқәа, ааҩык зцәазтәымыз аҳәса.
Иулиа Сангәлиаԥҳа ари авертолиот илыцәҭаблит ҩыџьа лыԥҳацәеи лаҳәшьеи. Илзыҟалаз арыцҳара атәы усҟан телехәаԥшрала илаҳаит.
"Абри амш азы Гәдоуҭа авертолиот анеира ҳазыԥшын. Саҳәшьа Мадонна Сангәлиаԥҳаи сыԥҳацәа Хьыблеи Инессеи ранду лҟны иҟан. Гәдоуҭаҟа амҩа иқәын, аха изынамӡеит... Аамҭа акгьы азыхәышәтәӡом, ухьаагьы ахаан изтәаӡом", - лҳәоит Иулиа, зԥазаҵә Џьансыхә Нанба дыззынхаз.
Нина Агрԥҳа абри амш азы илыцәҭахеит лыԥҳа Аида Шьынқәырԥҳаи лмоҭацәа Кристинеи Еланеи Гындиаа. Арахь дааит рфотосахьақәа лгәыдкыланы.
Аза Ҷкадуаԥҳа, ҩажәа шықәса зхыҵуаз Гарик Ҷкадуа иан, лԥеи лареи еицырхыргаз аҵыхәтәантәи амш лгәалалыршәоит.
"Иара усҟан аибашьра амцашыра далагылазижьҭеи ԥшьымз ҵуан. Ашамҭаз аҩныҟа дааит, суадаҿы дышьҭасҵарц дсыҳәеит. Иҳәеит ашьыжь авертолиот ала Гәдоуҭаҟа дԥырраны дшыҟоу. Сҩагылан амца зҭаз апечка авараҿ ииарҭа ҟасҵеит. Ианааша, дындәылҵны дцеит, уаҳагьы дыхнымҳәит. Сыԥшәмагьы аибашьраҿ дҭахеит", - ҳәа еиҭалҳәеит лара, лгәи лылаӷырӡи еилаҵәо.
Аза Ҷкадуаԥҳа дылзынхеит ԥак. Уи иҭаацәеи иареи Аҟәа инхоит. Лара арахь дааит лмоҭа Николь длыманы. Николь лаб иашьа дихааным, аха ланду лҟынтәи иӡбахәқәа лдыруеит.
Амитинг аҿы дықәгылеит ажурналист Енвер Арџьениа. Иара инаҵшьны иазгәеиҭеит аибашьра цәыӡда ишзыҟамло, аха асабицәа, аҭаҳмадцәа, аҳәса рҭахара иацу арыцҳара ҳәашьа шамам.
"Ԥхынҷкәын 14, 1992 шықәса рзы Аԥсны ажәҩан аҿы рыԥсы шҭаз амца қьоуқьад иалаблит амлеи ахьҭеи рҽырцәыргарц Гәдоуҭаҟа амҩа иқәыз ауаа. Ҳажәлар ари арыцҳара ахаангьы ирхамшҭроуп", - ҳәа иҳәеит иара.
Сергеи Дбар ихьӡ зху Аԥсны жәлар реибашьра аҳәынҭқарратә музеи аусзуҩы Гәыгәыца Џьыкырԥҳа Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба иажәақәа лгәалалыршәеит:
"Лаҭатәи арыцҳара ҳашьит, аха иара убри аан ашьанҵеиԥш ҳарӷәӷәеит, аибашьцәа еиҳагьы еиднакылеит", - лҳәеит лара.
Ԥхынҷкәын 14, 1992 шықәсазы ахҵәацәа зықәтәаз авертолиот МИ-8 амацәаз иҭакыз Тҟәарчал ақалақь аҟынтәи Гәдоуҭаҟа амҩа иқәлеит. Авертолиот анышьҭыԥраа 12 минуҭ рышьҭахь, асааҭ 17:30 рзы уи аамҭазы Қырҭҭәылатәи архәҭақәа рнапаҿы иҟаз Кәыдрытәи аҩхаа, Лаҭа ақыҭа ианахыԥраауаз, 1900 метра аҳаракыраҿы иҭархан аракета "Адгьыл-аҳауа" ала. Рыԥсқәа шҭаз амца иалаблит 87-ҩык, урҭ рхыԥхьаӡараҿы иҟан 35-ҩык ахәыҷқәа, ааҩык зцәа зтәымыз аҳәса.
Авертолиот каҳаит Гәылрыԥшь араион Лаҭа ақыҭан. Уи иара убасгьы иҭан еицырдыруаз аԥсуа командирцәа Владимир Анцупов, Аслан Занҭариа, даҽа жәаҩаҩык аибашьцәа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
"Сусура абжьааԥны еиԥшымкәа иацлеит, аха уи уаргәырӷьартә иҟам, амҿы ҳҭииндаз ҳәа мацара акәым ҳшыҟоу, аԥсабара ахьчарагьы ҳуалуп. Алашара ҵыԥхгьы ибзиамызт, аха сынтәа аҭагылазаашьа еиҳагьы еицәахеит, ауаагьы уи апроблема шыҟалоз дырны заа аӡынра рыҽдырхеит. Сынтәа цәыббрамза инаркны амҿы аҿаҵара иалагахьан хыԥхьаӡара рацәала. Сара схала амҿы аиқәыршәара саҿуп. Аҭел исзасуеит ишырҭаху, шаҟа рҭаху рҳәоит. Еиҳарак ауаа ирҭаху ахьацоуп, уи ибзиан ибылуеит, аршьшьарагьы усҟак ицәгьам. Ашәгьы иазҵаауа дыҟоуп, ал усҟак ирҭахым. Амҿы ылысхуеит Кәтол абнақәа рҿы. Ажәытәан Кәачара ауаа ахьынхоз уажәы иахьҭацәу абнақәа ахиааны иҟоуп. Ҿыц игылоу аҵла ԥаҳҟаӡом, иажәхьоу роуп. Ахьаца ашьапы хаҳҵәаӡом, ажәытәан еиԥш икаҳҿоит хыхь-хыхь, нас амахәҭақәа ҿыцқәа аауеит, анаҩс 3-4 шықәса рышьҭахь еиҭа иԥаҳҟартә иҟалоит. Еиҳарак амҿы Аҟәа ақалақь аҿы инхо роуп иаҿазҵо", - ҳәа еиҭеиҳәеит Енвер Қәаранӡиа.
Иаҳа инеиҵыху аиҿцәажәара шәазыӡырҩыр шәылшоит арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы, мамзаргьы аудиофаил аҿы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 24-Sputnik. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аремонт азура иалагеит амҽыша ашьыжь инаркны ажьырныҳәа 24 рзы, абри атәы Sputnik иазеиҭеиҳәеит ЕгрыГЕС анапхгараҭара ахантәаҩы Леван Мебониа.
"Аҟазауаа аусурақәа ирылагахьеит, уажәы аидҳәалақәа ашьақәыргылара иаҿуп- аимадара, афымцалашара анашьҭра, атехника аргылара. Уаҵәашьҭахь адгьылкылҵәареи, ацемент ықәырҭәареи ҳалагоит", - иҳәеит иара.
Мебониа иажәақәа рыла, аремонт ҟаҵаҩцәа ргәыԥқәа х-сменакны ишоуп, дара уахгьы-ҽынгьы аус рулоит, рҽырыԥсахлоит. Аусурақәа ирылахәуп ҩышәҩык аусзуҩцәа.
"Урҭ анџьнырцәа, адгьылкылҵәаҩцәа, ацемент ықәырҭәаҩцәа, амеханикцәа, афымцазҟазацәа уҳәа. ҳусутә рацәоуп. Ихадароу аусурақәа ируакуп- атоннель бетонла иахьыҟаҵоу ацемент ықәырҭәареи адгьылкылҵәареи роуп, уи азы иахәҭоу атехника ргылоуп. Ҭыԥқәак рҟны ажәытә бетон ықәганы аҿыц ҭарҭәахоит", - азгәеиҭеит Мебониа.
2021 шықәса мшаԥымза анҵәамҭанӡа астанциаҿы имҩаԥыслоит адеривациатә тоннель аиҭашьақәыргылара. Ҩ- километраки бжаки иҟоу ахәҭа аремонт азутәуп. Зынӡа атоннель аура 15 километра иҟоуп.
Аиҭашьақәыргылара мҩаԥнагоит ақырҭуа ргыларатә еилахәыра, анемец ҟазауаа рыпроект ала. Аԥарашәара мҩаԥнагоит Европатәи арҿиара абанк. Иахьазы Аԥсны Урыстәылантәи афымцалашара аиуеит. ЕгрыГЕС адеривациатә тоннель аҵыхәтәантәи аремонт мҩаԥган 2006 шықәса рзы, ашәарҭадара атехника ишаҳәо ала ес-хәышықәса аҭагылазаашьа ишашьклаԥшлатәу. Уажәы аӡы ахьацәцо азы 250 миллион киловатт сааҭ ыӡуеит. Ари Аԥсны шықәсык ала ахы ианархәо афымцалашараҟынтә 10% артәоит.
ЕгрыГЕС заҵәык Ауп Аԥсны аҵакыра зегьы фымцалашарала еиқәзыршәо. Иара ахархәарахь ирыҭан 1978 шықәса рзы. Агидроагрегатқәа Аԥсны аҵакыраҿ игылоуп, аӡеизакырҭа – Қырҭтәыла. Астанциа ашықәсбжьаратә фымцамч аужьра х-миллиардки 700 миллион киловатт ыҟоуп сааҭк ала.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Оҭаԥ ақыҭан иҟоу Абрыскьыл иҳаԥы аиҳабы Асҭамыр Адлеиба арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит сынтәатәи аӡынразы аԥсшьаҩцәа рыдкылара ишазыхиамыз, аха ҳаԥхьаҟазы алкаақәа шыҟарҵаз.
Ажьырныҳәа 11 азтәи адыррақәа рыла Аԥсны иахьазы ҩнызқьҩык иреиҳауп COVID-19 змоу.
Гәылрыԥшь араион аҿы иҟоу ақыҭанхамҩатә институт иатәу аҵиааӡарҭа анхацәа азҿлымҳаума, иарбан шәырхкқәоу аӡынразы иҭыҳәҳәатәу, абарҭқәа ртәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит аилак аиҳабы Фиодор Ҭарба.
Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа инапы аҵаиҩит 2021 шықәса жәабранмза 10 рҟынӡа ауааҧсыра акоронавирустә ҿкы COVID-19 рацәыхьчара иазку ауснагӡатәқәа ирыцҵазарц Адҵа.
Амчра анапахьы аагаразы Аԥсны аамҭа-аамҭала имҩаԥысуа ахынҭаҩынҭарақәа қьар шрылам, Америкаа реимакра "аԥсуа хаҿра аман" ҳәа зылԥхьаӡо азы лгәаанагара дазааҭгылоит Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа.
2020 -тәи ашықәс азы Аԥсны аҩныҵҟа имҩаԥысуаз аполитикатә хҭысқәеи, аҿкычымазара ицәырнагаз азҵаарақәеи, атәыла анапхгареи аоппозициеи реизыҟазаашьеи ртәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭалҳәеит аполитолог Далила Ԥлиаԥҳа.
СССР аспорт азҟаза, Аԥсны зхы иақәиҭу ақәԥараз Ҳаҭыр зқәу аспорт азҟаза, Аԥсны АССР абаҩрҵәыреи аспорти русзуҩы, ҚССР зҽаԥсазтәыз азыҟаҵаҩ, Аԥсны зҽаԥсазтәыз азыҟаҵаҩ Ӡыкә Бениа ажьырныҳәа 12 аҽны 80 шықәса ихыҵуеит.
Ԥхынҷкәын 27 рзы Аслан Бжьаниа аҿкычымазара акоронавирус шидбалаз еилкаахеит. Атәыла ахада инапынҵақәа адистанциала инаигӡон.
Аԥсны Аҳәынҭқарра ауааԥсыра акоронавирустә ҿкы COVID-19 рацәыхьчара иазку Акоординациатә штаб 2021 шықәса жьҭаарамза 15 рҟынӡа аԥкыратә уснагӡатәқәа рыҿҳәара иацҵазарц абжьгара ҟанаҵеит.
Ҭаацәала, ахәыҷқәа рыманы аԥсшьаразы заанаҵы аҭыԥқәа рҿаҵара ахыԥхьаӡара акыр еиҳахеит, еиҳахеит аԥсшьараамҭагьы.


АҞӘА, ажьырныҳәа 8 - Sputnik. Илана Амқәабԥҳа. Аҽгәаратәи авольтҳарак цәаҳәа аремонттә усурақәа зегьы хыркәшахоит лаҵара 1-нӡа, абри атәы лҳәеит Аԥсны аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озган.
Озган лажәақәа рыла, аусурақәа рыҿҳәара ҳәа иарбоуп ажьырныҳәамза инаркны лаҵарамзанӡа, ари аамҭа иалагӡаны еилкаатәуп аусурақәа рыхәԥса ахьынтәаарго, техникала иахьынӡеиқәшәо, дара зегьы апроект-сметатә шәҟәқәа реиқәыршәара иашьаҭахоит.
"Иҟоуп ҩ-проектк, ҩ-сметак, дара аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы еиқәыршәан, уаҟа иарбоуп аусурақәа рынагӡаразы ишаҭаху 97 миллиион мааҭ аԥара, иарбоуп ацәаҳәақәа рыԥсахра, адыдмацәыс аҽацәыхьчага, хәҭа-хәҭала ашьаҟақәа рырӷәӷәара. Даҽа проектк, уи еиҳа ахә ҳаракуп, иартәоит 190 миллион мааҭ, иазгәаҭоуп ашьаҟақәеи ацәаҳәақәеи реиҳарак рыԥсахра, адыдмацәыс аҽацәыхьчага", - лҳәеит лара.
Аремонттә усурақәа рзы еиӷьуа аҭагылазаашьа ҟамлар алшоит, ҳәа азгәалҭеит аекономика аминистр.
Аҽгәаратәи авольтҳарак цәаҳәа аремонттә усурақәа афинансқәа рзоужьра иалацәажәан Жәлар реизара аилатәараҿы, ԥхынҷкәын 30 рзы. 2021 шықәсазтәи Аԥсны абиуџьет ахәаԥшраан, абиуџьет азы акомитет аиҳабы Натали Смыр ажәалагала ҟалҵеит адокумент арҽеирақәа алагалазарц, урҭ рахьтә акы- Аҽгәаратәи авольтҳарак цәаҳәа аремонттә усурақәа афинансқәа рзоужьра.
Аԥсны аԥыза-министр ихаҭыԥуаҩ, аекономика аминистр Кристина Озган, ареспубликатә биуџьет азы азакәан апроект арҽеирақәа рыда адкыларазы ажәалагала ҟалҵеит, иазгәалҭеит, Аҽгәаратәи АҲ аремонт Аинвестпрограмма аҳәаақәа ирҭагӡаны ишымҩаԥырго, аха убри аан илҳәеит, уи иахҟьаны хырхарҭақәак афинансқәа рзоужьра алыршахом ҳәа. Лажәақәа рыла, Аинвестпрограмма афинансқәа рзоужьра алымшар, аусурақәа рзы хәҭак ареспублика абиуџьет аҟнытә игахоит ҳәа.
Аԥсны Апарламент адепутатцәа аҩбатәи аԥхьарала ирыдрымкылеит "2021 шықәсазтәи ареспубликатә биуџьет азы" азакәан апроект. Абиуџьети, акредиттә еиҿкаарақәеи, ашәахтәқәеи, афинансқәеи рзы аилак анапы ианҵоуп азакәан апроект аус аднауларц, иҟаҵо арҽеирақәа азыԥхьагәаҭаны.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 27 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 543-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 54-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ажьырныҳәа 25-26 рзы Аԥсны аковид-хәышәтәырҭақәа рҿы рыԥсҭазаара иалҵит фҩык апациентцәа.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы ажьырныҳәа 26 рзы иԥсҭазаара иалҵит ҩыџьа апациентцәа. 1931 шықәсазы ииз - идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц, иара убас идбалан зымҩасшьа бааԥсыз авирус-бактериалтә ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра. Иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз ахаҵа, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1950 шықәсазы ииз апациент, идиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит иҭагылазаашьа бааԥсны, ирԥҳақәа ачымазара акыр ирылаҽны. Апациент мызкы иназынаԥшуа иақәнагаз ахәышәтәра дахысуан, аха уи иахьмырԥшкәа иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 26 рзы.
Урыстәылатәи арратә госпиталь аҿы рыԥсҭазаара иалҵит хҩык апациентцәа. 1950 шықәса рзы ииз апациент иԥсҭазаара далҵит ажьырныҳәа 15 рзы, 1946, 1948 шықәсқәа рзы ииз ҩыџьа апациентцәа - ажьырныҳәа 26 рзы. Урҭ рыхҩыкгьы акоронавирустә инфекциа адиагноз рзышьақәырӷәӷәан.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 118-ҩык, урҭ рахьтә 104-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 34-ҩык, ибжьаратәуп - 50-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 35-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 19-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 29-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 46-ҩык апациентцәа.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит аҿкычымазара рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
2021 шықәса ажьырныҳәа 1 азы зда ԥсыхәа ыҟам ауаҩы ихныҟәгага мызкы иартәеит 7 нызқьи 398 мааҭ.
"Аԥсны мызчарак ахыԥхьаӡара аилкааразы Урыстәыла Краснодартәи атәылаҿацә, Адыгатәыла ирымоу аметодика ҳхы иаҳархәоит ҳаргьы. Мызчарак иалоуп ауаҩы аԥсымышьҭыгазы иифараны иҟоу 35 хкы афатәқәа. Урҭ рыдагьы ааглыхратә тауарқәа, убасгьы алашара, ауадазы амаҵзуратә шәахтәқәа уҳәа. Арҭ зегьы еилаҵаны зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа идыртәо ахә ҟалоит. Афатәқәа ари ахә аҟынтәи 5 нызқьи 60 мааҭ дыртәоит, егьырҭ атауарқәа 1450 мааҭ, ашәахтәқәеи егьырҭ амаҵзуратә хшәаатәқәеи 887 мааҭ. Зда ԥсыхәа ыҟам мызчарак еиҵаны иҟамзароуп ауалафахәы. 2017 шықәсазы апарламент аҟны аџьаус азы азакәан ҿыц рыдыркылеит. Уаҟа иарбоуп ианар 1, 2018 шықәса инаркны мызчарак зда ԥсыхәа ыҟам аныхтәқәа иреиҵамзароуп ҳәа. Ус шакәгьы, иахьагьы иҟоуп зуалафахы мызчарак аасҭа еиҵоу", - лҳәеит Гогьиаԥҳа.
Шәазыӡырҩы аудио.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аԥсны Аҳәынҭстатистикаҿы ахныҟәгаратә минимум шьақәдыргылеит


Ихарҭәаау аверсиа
рус
аԤс
Ихадароу
Аԥсны
Адунеи аҿы
АРЕПАТРИАЦИА
Аналитика
Арадио
Коӷониаԥҳа лымҩаду
Атәылауаҩи аиҳабыреи
Ҳазлацәажәаша ҳамоуп
Хра злоу ахҭысқәа
Афотосахьақәа
Авидеонҵамҭақәа
Аинфографика
АРЕПАТРИАЦИА
Ҳақан
Папба:
сыԥсадгьыл
аҿоуп
сыԥсы
ахьҭоу,
суаҩынаӡаны
схы
ахьызбо
08:53 15.11.2020
Ҳџьынџьуаҩ Ҳақан Папба иҭоурыхтə ԥсадгьыл ахь ихынҳəреи игəҭахəыцрақəеи ирызку анҵамҭа ажурналист Сырма Ашəԥҳа ланҵамҭаҿы.
Нанба
Шьамтәылантәи
Аԥсныҟа
нхара
иааз
ҳџьынџьуаа
рзы:
Анцәа
ддырҵәуартә
иҟам
Маха
Кəыџба:
Аԥсны
сара
схьаауп,
сгəыӷроуп,
слахьынҵоуп
18:56 30.10.2020
74
Измир иҟалаз адгьылҵысра иахҟьаны аԥсуаа рахьтә ԥсыҭбара ҟамлеит
Адгьылҵысра аепицентр апровинциа Измир ақалақь Сеферлихисар иаҵанакит.
18:03 11.10.2020
57
Шьади Баӷба: "Мчык исыҵанаҳәон, гәыӷрак сыман Аԥсныҟа сшаауаз"
Шьамтәылантәи зҭоурыхтә ԥсадгьыл иазыхынҳәыз Шьади Баӷба диҿцажәеит ажурналист Сырма Ашәԥҳа.
16:33 10.10.2020
38
Ҳақан Гочуа: ҳаиҳабацәа иаҳдырбаз амҩа ҳанызар ҳҭахуп
Ҭырқәтәылантәи зыԥсадгьыл аҿы инхо ҳџьынџьуаҩ, ашәуа Ҳақан Гочуа (Ҟочу) иҭоурых ажурналист Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.
11:33 01.10.2020
119
Гәыла-ԥсыла Аԥсны иамадаз: Џьамалеҭҭин Арӡынба игәалашәара иазкны
Ҭырқәтәыла инхоз ҳџьынџьуаҩ, зыԥсадгьыл аҿаԥхьа зылшамҭақәа ҳараку Џьамалеҭҭин Арӡынба игәалашәара аҳаҭыразы ажурналист Сырма Ашәԥҳа диҿцәажәеит ауаажәларратә усзуҩ Октаи Ҷкотуа.
11:19 13.09.2020
121
Аисель Агрԥҳа: Шьамтəыла сынхоны схаҿгьы исзаагом
Сахьалеи гəаҭалеи иԥшӡоу Шьамтəылантəи иааны зыԥсадгьыл аҿы инхо ҳџьынџьуаҩ Аисель Агрԥҳа длыҿцәажәеит ажурналист Сырма Ашəԥҳа.
13:22 12.09.2020
266
Дани Агрба: аҭоурыхтә аамҭа ҳазҭанаргылаз рацәоуп, алҵшьа ҳақәшәароуп
Шьамтәылантәи зҭоурыхтә ԥсадгьыл аҿы зҭаацәа зманы инхо Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьра аветеран Дани Агрба иҭоурых ажурналист Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.
18:52 23.08.2020
211
Ахвледиани: ҭырқəтəылатәи ҳџьынџьуаа ирыбзоураны сыԥсадгьыл еиҳагьы бзиа избеит
Хəышықəса Ҭырқəтəылатəи Ареспубликаҿы иреиҳау аҵараиурҭаҿы аҵара зҵоз Баҭал Ахвледиани изкуп ажурналист Сырма Ашəԥҳа ланҵамҭа.
12:30 22.08.2020
57
Џьамал Ажәанба: амшын аҟынтә шәнапы неиҵышәхыр шәыӡхызгаша аӡә дҟалап рҳәон ҳаиҳабацәа
Жәашықәса раԥхьа забдуцәа рџьынџь иазыхынҳәыз Џьамал Ажәанба игәҭахәыцрақәа ҳзеиҭалҳәоит ажурналист Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.
09:40 16.08.2020
64
Сечиль Аӡынԥҳа: Аԥсны махəык нхьыдышьшьыргьы Ҭырқəтəыла ргəы днархьуеит
Шықəсқəак раԥхьа Ҭырқəтəылантəи зыԥсадгьыл ахь ихынҳəыз Сечиль Аӡынԥҳа лҭоурых ажурналист Сырма Ашəԥҳа ланҵамҭаҿы.
09:24 15.08.2020
48
Риад Арҩыҭаа: ҳдацқәа ахьыҟоу Аԥсноуп
Леон иорден занашьоу Шьамтәылатәи ҳџьынџьуаҩ Риад Арҩыҭаа дазааҭгылоит аибашьра иадҳәалоу игәалашәарақәа ртәы.
11:09 14.08.2020
108
Нежьаҭ Аргəын: саӡəыкны сыԥсадгьыл аҿы саԥсуара ныҟəызгар сҭахуп
Аибашьра агәалашәара амш нанҳәа 14 рзы шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Аԥсны Аџьынџьтəылатə еибашьра аветеран, ҳџьынџьуаҩ Нежьаҭ Аргəын иԥсҭазааратə мҩа иазку ажурналист Сырма Ашəԥҳа ланҵамҭа.
15:50 09.08.2020
123
Фаиқ Чычба: Аԥсныҟа саара – ихамшҭыхəу хҭысуп
Акыршықəса гəыла-ԥсыла зыԥсадгьыл иадҳəалоу, наӡаӡагьы Шьамтəылантəи Аԥсныҟа нхара иааз ҳџьынџьуаҩ Фаиқ Чычба иҭоурых – ажурналист Сырма Ашəԥҳа ланҵамҭаҿы.
10:10 08.08.2020
209
Бассиль Уанаҿа: схәыҷаахыс Аԥсны аӡбахә ала сааӡан
2012 шықәса рзы Шьамтәылантә зҭоурыхтә ԥсадгьыл ахь нхара иааз арԥыс Бассиль Уанаҿа иҭоурых ажурналист Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.
19:38 12.07.2020
385
Елиф Аргәын: аԥсадгьыл ацәыӡра иадҳәалоу ахьаа атәымаџьара иаҳагьы иуныруеит
Хылҵшьҭрала Ҵабалаа иреиуоу, забацәа забдуцәа амҳаџьырра иахҟьаны Ҭырқәтәылаҟа ихҵәаз, аха зыԥсадгьыл аҿы диртә, дааӡартә разҟыс изауз Елиф Аргәынԥҳа лҭоурых ажурналист Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.
16:17 28.06.2020
35
Ҳилиа Маршьанԥҳа: аԥсадгьыл ҳара ҳзы ԥсҭазаароуп
Шьамтəылантəи ҭаацəала зҭоурыхтə ԥсадгьылахь нхара ҳəа иааз ҳџьынџьуаҩ Ҳилиа Маршьанҧҳа лҭаацәа рџьынџьдгьыл аҟны рхы шырбо, рыбзазара шымҩасуа атəы дазааҭгылоит ажурналист Сырма Ашəԥҳа.
11:59 27.06.2020
45
Диаб Чаҭау: Шьамтәылантәи ҳҵәыуо ҳдәықәлазаргьы, Аԥсны ҳахьааиз убриаҟара ҳгәырӷьоит
Шьамтәылантәи иааз Аԥсны инхо ҳџьынџьуаҩ ахаԥыцтә ҳақьым Диаб Чаҭау иҭоурых ажурналист Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.
18:39 20.06.2020
199
Ҭамер Ешба: ҳахдырра аныҟала, ҳзыцәхьаҵуа аус ҳаԥхьа ишьҭалаӡом
Ҳџьынџьуаҩ Ҭамер Ешба иҭоурыхтә ԥсадгьыл аҿы инхара-инҵыра шыҟоу, инапы злаку, иԥсадгьыл ахь имоу игәҭахәыцрақәа уҳәа ажурналист Сырма Ашәԥҳа ланҵамҭаҿы.
17:35 08.06.2020
132
Омар Хагəышь: Аԥсныҟа саара – илабҿабахаз аԥхыӡ исзаҩызахеит
Быжьшықəса зыԥсадгьыл аҿы инхо, Шьамтəылантəи Аԥсныҟа иааз ҳџьынџьуаҩ Омар Хагəышь иҭоурых дазааҭгылоит Сырма Ашәԥҳа.
16:31 25.04.2020
87
Аидын Аҩӡба: аԥсуа дахьыҟазаалакгьы Аԥсноуп дахьанаало
Ҭырқәтәылатәи аԥсуа қыҭа Гәыма инхо Аидын Аҩӡба иандуи иабдуи ихҵәақәаз иреиуоуп. Иахьнанагаз егьа хаԥсыра рбазаргьы рҵеира еиздырҳаит, рабиԥара дмырӡит. Аидын изныкымкәа Аԥсны даахьеит, Sputnik ажурналист Сырма Ашәпҳа ҭелла лыҿцәажәараҟны игәҭахәыцрақәа лыцеиҩишеит.
15:52 22.04.2020
115
Аҟәысба: аԥсра иақәшәаз аҭаацәарақәа аҳәара ҟарҵоит изымнеиз хьаас иҟарымҵарц
Сҭампыл еиҿкаау Аԥсуа Федерациа аиҳабы Аҭанур Аҟәысба дазааҭгылоит адунеи аҿы аҭыԥ змоу аҿкы чымазара иахҟьаны Ҭырқәтәыла иҟоу аҭагылазаашьа зеиԥшроу, насгьы напхгара зиҭо Афедерациа аусура шҳәаақәнаҵо атәы.
Ачымазара ҿкы – акоронавирус Аԥсни адунеи аҿи: иалкаау
Иҵегь аҭагалара
15:30 23.01.2021
37
Апоезиа зыԥсҭазаараз апоет: Владимир Ахьиба диижьҭеи 83 шықәса ҵит
Владимир Ахьиба диижьҭеи 83 шықәса ҵит ажьырныҳәа 23 рзы, иара игәалашәара иазкуп апроект "Алашара ҳзырбо ауаа" аҳәаақәа ирҭагӡаны ашәҟәыҩҩы Анатоли Лагәлаа иазирхиаз иахьатәи ианҵамҭа.
15:08 21.01.2021
31
Гәдоуҭа ачазауад аиҳабы Лакоба алашаразы ауадаҩрақәа рзы: ҳариааироуп, уаҳа ԥсыхәа ыҟам
Афымцалашаразы иҟоу ауадаҩрақәа абзазаратә наплакқәа анырра ахьынӡа рырҭо атәы, насгьы урҭ ауадаҩрақәа ишыриаиуа атәы арадио Sputnik аефир аҿы еиҭеиҳәеит Гәдоуҭатәи ачазауад аиҳабы Аслан Лакоба.
21:07 23.01.2021
30
COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Аԥсны
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11158-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8947-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 159-ҩык.
11:05 22.01.2021
29
Кәарҷиа амаинингқәа рызҵааразы: аиҳабыра алахәзар ҟалоит, уи ауп ҳзазымаиааиуагьы
Ажьырныҳәа 19 инаркны "Амшынеиқәафымцамч" афымцалашара ауааԥсыра рзынашьҭра ԥнакуа иалагеит аенергосистема ахьанҭара ахьацлаз азы. Аԥсны Жәлар Реизара аиҳабы Валери Кәарҷиа ари аҭагылазаашьа ахҳәаа аиҭеит.
17:51 22.01.2021
26
Авидеонҵамҭақәа
Бжьаниа афымцамч ахархәара аларҟәразы аштабқәа аԥҵазарц адҵа ҟаиҵеит
Аԥсны ахада Аслан Бжьаниа ареспубликаҿы иҟоу аенергетикатә ҭагылазаашьазы аилацәажәара мҩаԥигеит ахәаша ажьырныҳәа 22 рзы.
Иҵегь аҭагалара
Sputnik алаҳәара
Sputnik алаҳәара анапаҵаҩра шәылшоит
Анапаҵаҩра
Мап акра


АҞӘА, ԥхынҷкәын 11 - Sputnik. Аԥсны азыхиоуп урыстәылантәи афымцалашара адкылара ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит АУН "Амшынеиқәафымцамч" апресс-маӡаныҟәгаҩ Алхас Гагәылиа.
Гагәылиа иажәақәа рыла урыстәылатәи аган идырдырын дара ззыҳәо атехникатә хышәаҵышәақәа зегьы шеиқәдыршәаз.
Уаанӡа ЕгрыГЕС Џьуартәи аӡеизакырҭаҿы аӡы аҩаӡара ԥхынҷкәын 25-27 рзы иреиҵаӡоу аҩаӡараҟынӡа илаҟәуеит ҳәа "Амшынеиқәафымцамч" изаамҭанытәим аилатәараҿы иҳәеит анаплакы адиспетчертә маҵзура аиҳабы Гурам Џьаџьаиа.
"Џьуартәи аӡеизакырҭаҿы аӡы аҩаӡара 420 метра рҟынӡа илаҟәыр, урыстәылатәи алашара х-ҳауатә цәаҳәак: 500, 220, 110 киловольт рыла агара ҳақәшәоит. Убасҟан ауп Аԥсны иаҭаххо афымцалашара анҳауа", - иҳәеит Џьаџьаиа.
Аҟазауаҩ иҳәеит иахьазы Урыстәылатәи алашара шыҟам, аха Џьуартәи аӡеизакырҭаҿы иҟоу аҭагылазаашьа атәы Урыстәыла аекономика аминистрра идырдыруп.
Алхас Гагәылиа иҳәеит астанциа маҷ "Аҟәа-1" аҿы иҟаз амцакра ахҟьаԥҟьа хадақәа рҭыԥ ақәҵара шазыԥхьагәаҭоу ԥхынҷкәын 15 рҟынӡа. Убри аан, иара иажәақәа рыла, иныҭкааны аҿҳәара аҳәара уадаҩуп, атехникатә уадаҩрақәа ахьырацәоу азы. Амаҵзурақәа зегьы рҽеиԥшьны аусура иаҿуп.
Ԥхынҷкәын 9 рзы ирылаҳәахеит Аҟәа афымцалашара анашьҭра аграфик ҿыц шыҟало. Ари аграфик ала ҩ-сааҭк рыбжьара ҩ-сааҭк алашара дырцәалоит Аҟәа агәы, Алашарбага араион, "Колос" инаркны Ацҳа ҟаԥшь аҟынӡа.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 29 - Sputnik. Ԥхынҷкәын 28 ауха инаркны аныҳәамшқәа хыркәшахаанӡа Шәача афедералтә мҩақәа рҿы аԥкырақәеи ареверсқәеи аԥыхуп. Аамҭала амҩанысра ҟалоит ԥшьцәаҳәактәи аштаттә схемала - хырхарҭацыԥхьаӡа ҩба-ҩбала инеиуа, аремонтҟаҵара иалагаанӡа ишыҟаз аиԥш ҳәа аанацҳауеит Афедералтә автомҩақәа Русбарҭа "Черноморье".
Ари алшеит раԥхьа иргыланы автомҩа Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра автомабилтә мҩа 191-тәи акилометр аҟны ацҳа шьаҭанкылатәи аремонт актәи аетап ахьхыркәшахази аплиаж "Красный штурм" иахьаҵанакуа иԥсабаратәым арымарахьтәи аҭӡы аремонт ахьымҩаԥгахази инарымаданы.
Ԥхынҷкәын 28 инаркны аамҭала шьаҭанкылатәи аремонт аҩбатәи аетап ахь аиасраз аусурақәа раанкылара рыдкылан аныҳәамшқәа раамҭазы аныҟәара арманшәаларазы. Аусурақәа еиҭарылагоит 2021 шықәса ажьырныҳәа 12 рзы.
"Ақалақьтә плиаж "Красный штурм" араион аҿы аусурақәа хыркәшахоит лаҵара 31 2021 шықәсазы", – иҳәеит Афедералтә автомҩақәа Русбарҭа "Черноморье" автомҩақәа рремонти рыҿиареи рыҟәша аиҳабы Сергеи Лысков.
Иара убасгьы Шәача иахьаҵанакуа аныҳәамшқәа раан иаԥыххоит Лазаревск аҳабла 106-тәи акилометри, араион маҷ Лоо 155-тәи акиломмметри, Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра автомобилтә мҩа 143-тәи акилометр рҟны аныҟәарақәа рреверсивтә схемақәа.
Аусурақәа еиҭарылагоит 2021 шықәса ажьырныҳәа 12 рзы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 20 - Sputnik. Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) ари амчыбжь азы COVID-19 аҟынтәи арекордтә ԥсыҭбарақәа азгәанаҭеит - 93 нызқьҩык.
Адунеи аҟны зынӡа 93 миллионҩык ауааԥсыра COVID-19 рыдбалан. Ииасыз амчыбжь азы ачымазара змоу рхыԥхьаӡара 4,7 миллионҩык рыла еиҳахеит.
Агәабзиарахьчаразы адунеизегьтә еиҿкаара (ВОЗ) хәажәкыра 11, 2020 шықәса рзы акоронавирустә инфекциа COVID-19 пандемиоуп ҳәа рыланаҳәеит. Џьон Хопкинс ихьӡ зху ауниверситети АИХқәеи рдыррақәа рыла ЕАА зегь раасҭа ачымазара шьҭыркаахьеит — 24,4 миллионҩык, Индиа - 10,5 миллионҩык, Бразилиа - 8,5 миллионҩык.
Урыстәыла, Аоперативтә штаб аҵыхәтәантәи адыррақәа рыла 3,612 миллионҩык COVID-19 рыдбалоуп, 3,002 миллионҩык ргәабзиара шьақәгылеит, 66 623 пациент рыԥсҭазаара иалҵит.
Аԥсны ажьырныҳәа 19 азтәи адыррақәа рыла 10784-ҩык чмазцәахахьеит. 152-ҩык рыԥсҭазаара иалҵит, 8513-ҩык ргәы бзиахеит.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>
АҞӘА, ажьырныҳәа 19– Sputnik. Уахыки-ҽнаки рыҩныҵҟа автотранспорт архынҳәратә ныҟәара алагалахоит Шәачантәи Аԥсны аҳәаахь иаауа амҩадуаҿы ҳәа адырра ҟанаҵоит ФКУ Упрдор "Черноморье".
Архынҳәра аҭыԥ аиуеит амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа, аиланхарҭа Лоо аҟны ажьырныҳәа 19 асааҭ 23:00 инаркны ажьырныҳәа 20 асааҭ 23:00 рҟынӡа.
Архынҳәратә ныҟәара аҭыԥқәа асветофор ала иҭышәныртәалахоит.
Акурорт Шәача иахьаҵанакуаз аныҳәамшқәа раан иаԥыхын архынҳәыгақәа, аиланхарҭа Лазаревское 106-тәи акилометр аҿы, аиланхарҭа Лоо 155-тәи акилометр аҿы, амҩаду А-147 Џьубга-Шәача-Аԥсны Аҳәынҭқарра аҳәаа аҿы.
Аусурақәа еиҭахацдыркит ажьырныҳәа 12, 2021 шықәсазы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. COVID-19 зцәа иалаз ҩыџьа апациентцәа рыԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Акоронавирустә инфекциа ззышьақәырӷәӷәаз 1938 шықәса рзы ииз ахаҵеи 1953 шықәсазы ииз аԥҳәыси рыԥсҭазаара иалҵит. Адиагноз хада - "акоронавирустә инфекциа ҿыц".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 127-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 45-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 22-а, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 62-а апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10984-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8898-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 156-ҩык.


АҞӘА, ԥхынҷкәын 14 - Sputnik. Аԥсны Аҩнуҵҟатәи Аусқәа рминистрра мчыбжьык аҩнуҵҟа 7000 цыра маининг хархәага аҿырхит ҳәа аанацҳауеит аусбарҭа апресс-маҵзура.
"Акриптовалиута аиуразы аусура аҭышәныртәалара ауснагӡатәқәа рзы" ҳәа Аԥсны аиҳабыра рықәҵара анагӡаразы Аԥсны ААР аекономикатә шәарҭадареи акоррупциа аҿагылареи рзы аусбарҭа аусзуҩцәа СОБР ацхырааралеи араионтә фымцанашьҭра аусбарҭақәа русзуҩцәа алархәны мчыбжьык аҩнуҵҟа 6981 ак ахархәага зыҩнагылаз 19 маинингтә ферма русура ааныркылеит", - ҳәа аҳәоит адырраҭараҿы.
Аминистрраҿы ирҳәоит амаининг-фермақәа реиҳарак атәыла араионқәа рҿы уаҩ дахьахым аҭыԥқәа рҿы иқәыргылоуп ҳәа. Аферма дуқәа аус зымуа ааглыхратә обиектқәа рҿы иқәдыргылоит.
Иҟоуп змаининг-фермақәа автономтә трансформаторқәа ирҿазку,а аха иҟоуп ишиашоу азеиԥшхархәаратә фымцамчсистема зҽаԥызшьуа ҳәа рҳәоит азинхьчаҩцәа.
Арҭ аобиектқәа зегьы амилициа ирцәаны асистема иаҿырхуеит.
Аԥсны ААРи АУН "Амшынеиқәафымцамчи" русзуҩцәа есыҽнытәи амониторинг мҩаԥыргоит.
Аԥсны аҩнуҵҟа акриптовалиута аиура аанкылоуп 2021 шықәса рашәара 1 аҟынӡа. Иара убасгьы азин ыҟам ареспубликахь амаининг хархәагақәа ралагалара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Аминистрцәа реилазаара аамҭала Аԥсныҟа амаинингтә хархәагақәа ралагалара азин ааннакылоит
Логәуа: аенергетика апроблема аӡбаразы ԥшь-миллиардк рҟынӡа аҭаххоит
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


Ашықәс ҿыц алагамҭазы имҩаԥысит ахԥатәи ареволиуциа. Ари абжьарак иаабо авидеонҵамҭақәа ррыцхә ҳамыхәаԥшыр, 2003, 2014 шықәсқәа излареиԥшым маҷуп, амшын ахықәан иԥшӡаӡа игылоу Аиҳабыра рыҩны ажәлара асценариқәа еишьашәалоуп, рҵаҵӷәы аиҩгарақәа амазаргьы. Ус акәзарагьы, ари ахыбра ԥшӡа агара амчрахь анеироуп хықәкыс иамоу.
Рыхԥагьы сырхаануп, рыхԥагьы анымҩаԥысуаз аамҭазы "Ажәлар рыԥсҭазаара аиӷьтәра" лозунгс иаман, аха ахҭысқәа ахҳәаа рзаҳуазар, ахархьуаа урҭ ареволиуциақәа рыԥсҭазаара еиӷьнатәит аҳәара уадаҩуп. Иахьанӡагьы акоррупциа аҭыԥ амоуп, илаҟәу атәанчахәы, амчра ахархәара уҳәа, ареволиуциақәа зегь зхылҿиаауа ацәаҳәақәа шыҟац иаанхоит.
Иацы ахәылбыҽха ԥхьатәара дцеит Аԥсны ахада Рауль Ҳаџьымба. Уаанӡа ишысыҩхьаз еиԥш, ари аҭагылазаашьаҿы уи ашьаҿа аполитикатә ҭышәныртәалара акыр иахәоит. Иахьа Жәлар Реизара иаднакылеит апрезидент иԥхьатәара, иара убас, уи инапынҵақәа назыгӡо ҳәа ихьӡ ҳәоуп аԥыза–министр, 2014 шықәсазы Александр Анқәаб данықәырцаз аамҭала атәыла ахада инапынҵақәа назыгӡоз Валери Бганба. Иара акризистә аамҭазы атәыла ахагыларазы аԥышәа злаимоу ала, агәыӷра ыҟоуп Иреиҳаӡоу аӡбарҭа иаднакылаз "2019 шықәсазы имҩаԥгаз алхрақәа рылҵшәа аԥыхра", даҽакала иаҳҳәозар, Рауль Ҳаџьымба "ииааира иашаӡам" ҳәа ианыршьа ашьҭахь алхра ҿыцқәа рахь амҩа акылгара апроцесс хынҭаҩынҭарада амҩаԥгара илшап ҳәа.
Иацы, асааҭ 7 рнаҩсшәа, Аԥсны аиҳабыра рыҩны аԥхьа имҩаԥысуаз "аҿар рреволиуциа" ҳәа шьоукы изыхьӡырҵаз ҵәатәы шьаҟас иаҵагылаз, Аԥсны ахада ирезиденциа ашҟа рҿынархеит "ԥхьатәара ицаразы" ақәыӷәӷәара ҟарҵарц. Иагьрықәҿиеит, сааҭк аҩнуҵҟа Рауль Ҳаџьымба "ԥхьатәара сцоит" ҳәа аҳәамҭа ҟаиҵеит. Аԥсны ахы ианақәиҭыртәызгьы асҟак агәырӷьара ыҟамзар ҟаларын, анапеинҟьабжь, атрышә асыбжь уҳәа, Синоп аҳабла ареволиуциа аиааира шагаз ахыҩуан.
Абасҵәҟьа иҟан 2014 шықәсазы ҲАџьымба идгылаҩцәа рреволиуциа ашьҭахь, усҟан Анқәаб "ԥхьатәара сцеит" аниҳәа, амузыка наҿакны, кәашарахеит, шәаҳәарахеит. Сгәанала, илоуҵо ауп иааурыхуа, х-револиуциак ирылаз аполитикцәа ҩыџьа рышәгәашә инылагыланы, "шәықәҵ, шәаҳҭахым" ҳәа апротестқәа роухьеит.
Ганкахьала ари ажәлар рымч аарԥшроуп, аха арҭ ашықәсқәа рзы иаҳбо, ахыбра иҩналаз апротестантцәа раԥхьатәи Аԥсны ахада Владислав Арӡынба икабинет еилаҟәыбаса иахьыргаз, иара убас, 2014, 2020 шықәсқәа рзы ахыбра аҩнуҵҟа еилаҟәыбаса иахьышьҭарҵаз, ҳполитикатә культура алаҟәра иахаҿырбагоуп. Ауаа рацәа ахьеизо, иахьжәыло, акыр иуадаҩуп уи ахылаԥшра, убри аҟынтә, амшын ахықәан игылоу ахыбла ажәлара аринахыс ианаанымкылаха, ҳтәыла ахаҿра ариашара уадаҩхоит.
Иацы ахәылбыҽха асааҭ 8 рнаҩсшәа асоциалтә ҳақәа рҿы аоппозициаа рыдгылаҩцәа агәырӷьара рыман, сара схәыцуан, егьырҭ ашықәсқәа сгәаларшәо, амчра агара мариоуп, аха аныҟәгара цәгьоуп ҳәа. Хымԥада, аполитикцәа уажәы рхы иадырхәо ажәлар знык рҭыԥ аҿы изнеир иаархашҭышт, нас даҽазныкгьы, апротест ҟазҵо "шәықәҵ" ҳәа ирызнеишт.
Абарҭқәа ҟамларц азы, акыршықәса излацәажәо аполитикатә реформақәа мҩаԥгатәуп, уи зылшогьы Апарламент ауп, аха уажәы ҳазҭоу ашықәс хәажәкыра 22 рзы апрезиденттә алхарақәа зларылаҳәоу ала, аконституциатә закәанқәа ркьысра ҟалом, убри аҟынтә, ҿыц иалырхуа апрезидент иахьатәи амчра инаҭо "аҳра" мап ацәкра иҭахымхаргьы ауеит.
Ауаажәларра иазгәарҭоит, апрезидент имоу амчқәа рацәоуп, апарламент хәҭак амазар бзиоуп ҳәа, аха иахьа уажәраанӡа урҭ ареформақәа залмыршахеит. Сгәанала, уажәазы акыр ихадоуп алхарақәа рзакәан аиҭакра, избанзар зегь зыхҟьаз 19-тәи ахәҭаҷ еилыкка иаҳәом алхрақәа аҩбатәи ртур аҿы абыжьқәа рыԥхьаӡашьа апринцип.
Ишәгәаласыршәит АКХ ахада Ҭамаз Гогьиа 2019 шықәсазы алхрақәа анцоз Аӡбарҭахьи Апарламент ашҟеи, уи азакәан аилырккаақәа аларгаларц азы ашәҟәқәа шишьҭыз, аӡбарҭа ихәоз аҭак инамҭеит, апарламентуаа "ԥсшьара ҳаҟоуп" рҳәан, изҵаатәы хырҩа азыруит. Абри ашьҭахь акандидатцәа Кәыҵниеи Ҳаџьымбеи "аџьентльментә еиқәшаҳаҭра" рҳәан, ЦИК иҟанаҵаз "еиҳа абжьқәа зауз аиааира игоит" иақәшаҳаҭхеит, уи азы "ари зинӡам" ҳәа штабк аҟынтәи бжьык мгеит.
Алхрақәа аҩбатәи ртур алҵшәақәа рыла Рауль Ҳаџьымба 39 793 бжьы иоуит, уи оппонентс имаз Алхас Кәыҵниа - 38 766 бжьы. "Аӡәгьы дысҭахым" ҳәа рыбжьы рҭиит 3150-ҩык алхыҩцәа. Абри ашьҭахь ауп ианцәырҵыз аҭыӡшәа. Аџьентльментә еиқәшаҳаҭрагьы ахабар ыҟамкәа, аҩбатәи акандидат Алхас Кәыҵниа ашшыԥхьыӡ дәықәиҵеит аӡбарҭахьы алхрақәа рылҵшәақәа дышрықәшаҳаҭмыз азы. Апартиа "Амцахара" ахаҭарнак иштаб аҟны иргәалашәеит алхарақәа рзы азакәан 19-тәи ахәҭаҷ, уи ишаҳәо ала, аиааира игоит ҳәа дыԥхьаӡоуп "акандидат иҿагылоз абжьқәа раасҭа иара иоуз абжьқәа анеиҳау".
Хымԥада, "аӡәгьы дысҭахым" захьӡу аҩыџьагьы мап рцәызкуа еилкаароуп, аха азакәан еилыхха иаҳәом, абарҭ 3 нызқьҩык инарыцны иҟоу, еиҳа зауз итәы мацара аума изгырхатәу, мамзаргьы, уи рҩыџьагьы ртәы иахыҵуоу? Абасала, АКХ аӡбамҭаҿы "Рауль Ҳаџьымба даиааит" ҳәа аднакылазаргьы, ажьырныҳәа 9 рзы, Иреиҳау аӡбарҭа ахашшааратә хәаԥшра анымҩаԥнагоз, алхрақәа рылҵшәа амнахит, алхра ҿыцқәа рымҩаԥгаразы аӡбамҭа шьҭнахит.
Уи аамҭазы, ирылагеит "аҿар рреволиуциатә қәгыларақәа" ҳәа хьӡыс изауз амшын ахықәан игылоу аиҳабыра рхыбра агара. Ԥшьымш ицоз апротесттә акциақәа ирылҵшәаны ԥхьатәара дцеит Рауль Ҳаџьымба, иара убас, иааиуа алхрақәа ихы шрылаимырхәуагьы иахьа иҳаҳаит.
Ицаз ахада иусура уажәшьҭа акритика азура иҳақу усны избом, иара аус аниуаз сколонкақәа рҿы сырзааҭгылон амчра иҟанаҵо агхақәа, аха ахадеи уи ичынуааи хырҩа азыруан, иахаҵгыломызт, иара убас, егьырҭ ауаажәларра рхаҭарнакцәа иҟарҵоз азгәаҭақәагьы.
Аҵыхәтәантәи ахҭысқәа ҵаҵӷәыс ирыман апрезидент ихьчаҩ акиллер ҳәа гәаҩарас иҟалара: ақьафурҭа "Сан-Ремо" аҿаԥхьа иҟалаз ауаҩшьра далахәуп ҳәа даанкылоуп Даҭо Ахалаиа, иара убас уи иашьа Давид Ахалаиа. Ҳаџьымба ԥхьатәара дцеит. Аԥсны аҭоурых ианҵоуп даҽа револиуциак. Амчрахь анеира зҭаху аоппозициа ахаҭарнакцәа ажәлар ақәдыргәыӷуеит "аринахыс аиашара шыҟало" азы. Ирҳәои ируеи еишьашәало - аамҭа иаҳнарбоит.
P.S. Иацы, ажьырныҳәа 12 рзы Аԥсуа телехәаԥшра асааҭ 16:00 рзи асааҭ 20:00 рзи аинформациатә дырраҭара "Амшеикәшара" ала аефир ахь изҭымҵит. Асоциалтә ҳақәа рҭааҩцәа "аӡы иамыӡәӡәо ишьҭарҵеит" ателехәаԥшра аусзуҩцәа. Ишыҟаҵәҟьаз ҳҳәозар ажьырныҳәа 10 рзы ҩыџьа аоппозициаа ирхаҭарнаку ателехәаԥшрахьы ихалан, рымеида рымамкәа аефир ахь акгьы шымцаша азы адҵа ҟарҵеит.
Адырҩаҽны координаторс днарышьҭит ажурналист Оҭар Лакрба. Еилкаам амзызқәа рыла, иацы, аинформациатә хархәагақәа зегьы ахада ԥхьатәара дышцаз анырҳәоз, Лакрба "Амшеикәшара" аефир ахь аҭыҵра ахәҭаны имԥхьаӡеит, аефир аҿы иқәдыргылеит "Аԥшӡара амаӡа" захьӡу Аԥсны Акультура аминистр Ельвира Арсалиаԥҳа имҩаԥылго адырраҭара. Ар еибашьуан, Ҳабыџь дцәаӷәон ҳәа, Аԥсуа телехәаԥшра ахада иқәгара апроцесс аҭыԥан, акультуратә программа анарбон. Акорреспондентцәа ракәзар, аҽнынтәарак аус руан, асиужетқәа аефир иаздырхион.
Абасала, ареволиуционерцәа рредактор иацы асаат 20:00 рзы "Амшеикәшара" аиркит, нас, зегьы ианраҳа ашьҭахь, игәианны иҭыҵит ажәабжьқәа. Абас иҟоуп ареволиуциа ҿыц "адемократиатә принципқәа". Ахуаадара абас адыруеит.
Азакәан инақәыршәаны, аефиртә программа ашьақәырӷәӷәара азин змоу ателехәаԥшра аиҳабыра роуп, аха еснагь еиԥш, ареволиуционерцәа Аԥсуа телехәаԥшра рнапахьы иааргеит, иаҿагыло анапхгара аныҟам. Абас иалагеит ареволиуционерцәа рдемократиа. Ҳаиӷьымхаӡеит, иабашәцәызӡари.
Автори аредакциеи ргәаанагарақәа еиқәымшәозар ҟалоит.
"Иҟоуп убас аԥсыуа ажәак - Аламыс ҳәа. Даара акыр аҵанакуеит, даараӡагьы акыр аанагоит аԥсуа ихы-игәаҿы уи ажәа кьаҿ… "Аламыс" ҳәа аԥсуаа зыӡбахә рымоу ажәа ԥсыс ирхоуп нҵәара зықәӡам, иссиру жәлар рҳәамҭақәа, ражәақәа".
Миха Лакрба
Аԥсуа литература ауасхыршьҭаҵаҩ Дырмит Иасыф-иԥа Гәлиа аӷьараҳәа иааивагылаз алитераторцәа қәыԥшқәа раԥхьа дгылан ашәҟәыҩҩы Миха Лакрба. Уи данҩыҵшәа инаркны иаразнак ибызшәа агьама икит, ижәлар иреиӷьӡаз рфольклор "аԥсы" шҭаз дахьӡеит, алитературатә ԥсҭазаарахь аиагара дашьҭалеит. Усҟан уи ирҿиамҭақәа рышьаҭа зықәиргылоз, ибаӷьаӡа уасхыр ӷәӷәак злаҟамыз ала, игәы камыжькәа, иҟаз иҽанраалан, ихатәы мҩа ылхны дцалар акәын… Зегь раԥхьаӡа иргылан, даара ишыуадаҩызгьы, ибаҩхатәра ҿымцәаарц азыҳәан, уи иақәнагоз, ашьеи-адеи еизырсуаз аҵара бзиа иҵар акәын, иреиӷьӡаз адунеитә классикатә литература аҳракыраҿ иҟаз адуқәа зегьы илаԥш рхигар акәын, иҩныҵҟатәи иԥсҭазаара иазааигәаитәыр акәын…
Аҵарауаҩ ду Шалуа Иналиԥа излаигәалаиршәо ала, Миха дук мырҵыкәа иаб Аҳмаҭ даныԥсы ашьҭахь, уи иан лыҷкәынцәа рааӡара лылымшо даналага, иара Михеи иашьеиҳаб Ваниеи Аҟәа иааганы Ашьхарыуаа рышкол аҿы аказенҵара (апансион) иалҭеит, аԥсуаа егьырҭ аӡәырҩы реиԥш, иаргьы дааӡаны ишьапы дықәзыргылаз, абри ашкол иазикит ашәҟәыҩҩы иновеллақәа ҩба: "Раԥхьатәи ашәҟәы" нас "Асалам наӡа" Уи даналга, Миха Аҟәатәи ареалтә учильишьче дҭалеит.
Убри нахыс Миха Лакрба алитература агьама икуа далагеит, ирацәаны дрыԥхьоит ашәҟәыҩҩцәа дуқәа рырҿиамҭақәа. Аизарақәа рҿы дықәгыланы дцәажәоит, ажәахә бзиақәа ҟаиҵоит. Иара убри инаркны иҽазикуеит аҩрагьы. Зны еиҳа ажәеинраалақәеи апублицстикатә-патриоттә статиақәеи иҩуан. Раԥхьаӡатәи иԥышәақәа ркьыԥхьуан агазеҭ "Аԥсны" адаҟьақәа рҿы.
Раԥхьаӡа Миха Лакрба алитературатә гәыбылра изыркыз ирҵаҩцәа: Дырмит Гәылиеи, Самсон Ҷанбеи, Виқтор Стражиови, Иван Запорожскии роуп. Ҷыдала Дырмит инапхгареи, иусуреи, иҩымҭақәеи акыр рылшеит Лакрба иааӡараҿы. Иаргьы уи ихашҭӡомызт. "Бзиа дызбоит Дырмит", - иҳәон лассы-лассы.
Ҳара ибзиан иаадыруеит ақырҭуа меншевикцәа Аԥсны иахаԥаны ианыҟаз 1917-1921 шықәсқәа рзы, даара ахаԥсыра бааԥс ддырбон аԥсуаа. Ажәлар рхаҭарнакцәа иреиӷьыз зегьы ари хьаас ирыман, иахьынӡарылшоз маӡа-аргама иаҿагыланы иқәԥон.
Ашәҟәыҩҩы Миха Лакрба иакәзаргьы ари аамҭа цәгьа иара ишилшоз даҿагылон, ҩнуҵҟала дбылуан, ижәлар рҟынӡа инаигарц ииҭахыз ирмаананы, амала дара еилыркаартә жәеинраалала инаигон. Иаҳгәалаҳаршәап, "Д. Гәлиа иахь", "Аԥсадгьыл", "Абахҭаҿы" иажәеинраалақәа, истатиақәа. Усҟан уи игәы иҭаҵәҟьаз аҳәара гәаӷьыуацәан азы, Лакрба аполитикатә гәрамгара бааԥс иҟаз дацәшәаны, иҩымҭақәа "аԥсуа" ҳәа аԥсевдоним рыҵаиҩуан. Убас ихьӡ рҩашьаны иаҵаҩуп 1920 шықәсазы "Аԥсны" ианылаз ажәамаана "Аӡыцәеи, аԥсыӡи, ауаҩи." Иаагап ажәеинраала шеибгоу абраҟа.
Аӡыцәа ӡысуа ишнеиуаз,
Ԥсыӡ дук акит.
Аԥсыӡ шьарда мыцхәы иԥаҭԥаҭит,
Даара цәгьаӡа аҽашәеит.
Аха амалаӡа иааԥсеит,
Аӡыцәа иахәхеит.
Уи аамҭазы даахықәгылт,
Наҟтәи иааиуаз аӡхықә аӡәы.
Аӡыцәа иауз лабҿаба ианиба,
Ииҳәара изымдыруа даанхеит.
Иаԥхьаҟа аҟәараҿы ԥсыӡ хәыҷык,
Иаацәырҟьаны ус аҳәеит:
- Ҳара ҳгәаҟра ҳазмырҳәауа убри ауп,
Аӡы аҵаҟа- аӡы ҳҿаҵәоит.
Аӡ хыхь- иаразнак ҳаԥсуеит…
- Еҳ, - иҳәеит уи ауаҩы, -
Даара шәрыцҳауп шәарҭ аԥсыӡжәла,
Шәгәы иҭоу шәҿы ишәзарҳәауам,
Шәаӷацәа ишырҭаху ишәылахәмаруеит,
Шәара шәеиԥш игәаҟуа,
Аԥсыӡ уаҟәыҵ, жәларык здыруеит…
Ари аҩыза ажәеинраала усҟантәи аамҭазы акьыԥхьра даара игәаӷьыуацәан, зынӡа иаармариан уақәдырӡуан. Аха Миха ижәлар рҟынӡа инеир иҭахын ирзыԥшыз ашәарҭара, убри азы, еиуеиԥшымыз алитературатә жанрқәа ихы иаирхәон…
Ашәҟәыҩҩы илаԥш ҳәаа ирҭбаауан, иԥсадгьыл ахь ихьеирыԥшыр иҭахын акыр зылшоз, зажәа акраанагоз аурыс интеллигенциа. 1934 шықәсазы М.Лакрба Асоветтә шәҟәыҩҩцәа Актәи Реизара Ду аҟны дыҟан, дазыӡҩруан, иԥсы ҭанаҵгьы ихашҭӡомызт А.М.Горки усҟан иҟаиҵаз ажәахә. Иара уа, Москва дшыҟаз, СССР Ашәҟәыҩҩцәа Реидгылахь дрыдыркылоит, арекомендациа ирҭоит В.Шкловскии, Г.Мдивани, М.Залкаи ( аинрал Лукач). Уи ауаа рҳаны иман, даара еиҩызцәа дуқәан акиносценарист бзиа Кл. Минци иареи, акырынтә Аԥсныҟа еицаахьан, акинофильм "Адгьыли аџьанаҭи" азы акиносценариа еицырҩуан.
Урҭ ашықәсқәа рзы иҩит даҽа жәеинраала ссиркгьы- "Д. Гәылиа уахь." Иҟалап ари ажәеинраала иацназгоз усҟан ҳлитератураҿы даара имаҷызҭгьы. Избанзар, ашәҟәыҩҩы ибон Д. Гәылиа иҵакы ҳаԥсуа жәлар рыԥсҭазаараҿы, уи иҭахын усҟан зхы ҩышьҭызхыз ҳаинтеллигенциа зегьы реиԥш, ҷышәрак здыруаз зегьы деицгәарҭар, ивагылар, иџьабаа ицеиҩыршар… Иааҳгап уи ажәеинраала ссир ацыԥҵәаха:
Аԥсны ала хҩоуп, алымҳа дагәоуп,
Лашарак зааиуам, илашьцоуп.
Иазылухт амҩа, маҷӡак угуп,
Лашара иааиша рацәаӡоуп…
Уԥшишь! Иубома амра гылоит,
Уажәнатә ицәывҵыҷҷоит иара!..
Убас хәыҷы-хәыҷла иҿыхоит,
Ҳара ҳазҽеихар, ҳ-Аԥсынра!..
Уаӡәуп ихнымҳәкәа ус инеиуа,
Макьана иҳамоу хырҽхәарас,
Уажәа ауп еҵәас иаҳзышеишеиуа,
Уажәа ауп иҳамоу гәыӷырҭас…
Ари ажәеинрааала усҟан иаразнак Аԥсны зегь ирылаҵәеит. Изныз агазеҭ ажәлар ахьааизоз ҷышәрак здыруаз ауаа ирзрыԥхьон, аӡәыр ҳаиқәирхозар, аӡәыр ҳаимырӡуазар, Дырмит иакәхоит, рҳ́әон!..
Ашәҟәыҩҩы М.Лакырба иԥсҭазаара аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы, даныԥсышаз аламҭалаз, деиҭазыхынҳәит Дырмит ду ихьӡ, уи иԥсҭазаара ҳмилаҭ зегьы реиԥш, дара ашәҟәыҩҩцәа ҿарацәа рзгьы иаанагоз:
"Д.Гәлиа еснагь ҳара иҳабжьигон аҵара ҳҵаларц, ҳдырра иазҳарҳаларц, ҳажәлар ҳрыхәарҭаны ҳҟаларц. Иаҳирҵон ҳара аԥсуа бызшәа, уи иурокқәа ракәын ҳара зегьы иреиӷьаҳшьоз. Ашәҟәыԥхьареи алитературеи рыбзиабара ҳалаирҵәон. Ҳхатә ҩымҭақәа рзы атемақәа ҳаиҭон. Аклассикатә ҩымҭақәа рцыԥҵәахақәа аԥсышәала еиҭаагон. Аԥсуа жәлар рашәақәа ирылхны аинсцинировкақәа ҟаҳҵон, нас иқәҳаргылон урҭ иара иеиҿикааз агәыԥ аҿы…"
М.Лакрба хыԥхьаӡарала имҷӡоу иажәеинраала ссирқәа иреиуоуп илирикатә жәеинраала "Абахҭаҿ". Ари ажәеинраалаҿ иаарыԥшу алирикатә фырхаҵа итрагедиа анаҩысгьы, усҟантәи аамҭаз, акыр игәаӷьыуацәаз, азеиԥштә символикагьы аҵубаауеит.
Изури, исҳәари, амчыда?
Адунеи шәҭит, ааԥынроуп.
Агәырӷьара салыхәдоуп, амыжда,
Сбахҭаҿ енагь илашьцоуп…
Сықәлацәа ааԥын еигәырӷьоит,
Амшаԥ иаԥылоит хара,
Аамҭа иалачоит, еиҽырбоит,
Гәыӷрада сыӡӡеит сара.
Асаби, кыка зыгхаз еиԥш,
Сымала сҵәуо сҭатәоуп.
Изури, исҳәари, ахәаша,
Сбахҭаҿы енагь илашьцоуп.
Ԥсы зхоугьы, ԥсы зхамгьы ирықәыԥхо,
Амра зегь ҳзыҳәан ишеит.
Цәывҵа лашаракгьы саҭәамхо,
Амра ду са исыԥхеит…
Шәхаан шәшыԥсыхрагьы жәдыруазар,
Сҽыхәа шәкәадыр, исзаажәга.
Адунеи шәымала ишәымамзар,
Соушәыжь, лашарак сшәырба.
Аҵарауаҩ Ш. Инал иԥа излазгәеиҭо ала, ажәеинраалақәа уи иҵегьы ирацәаны имҩыкәа дыҟам, аха апоезиаҿы игәаԥхарақәа зларацәаз ала, апоезиатә гьама бзиа злаимаз ала, ииҩыз даараӡа игәы азҭамзар, ауаа рахь ицәыригаӡомызт, иаԥсам ҳәа уаҩы имырбаӡакәа, иԥыжәжәаны икаиԥсон. "Изҩит ҳәа сгәы иамыхәаз сеигӡом, сгәы дууп уи азы",- иҳәоит иара.
М.Лакрба даара акыр илшеит, иуҳәар ауеит ашьапы икит ҳәа аԥсуа милаҭтә драматургиа. 1940 шықәсазы уи иҩуеит акомедиа "Гечаа рҵыхәтәа", адырҩашықәсан "Сабыда игәаҩара." Иара убри ашықәсазы қәҿиарала иқәдыргылеит урҭ аҩбагьы Аҟәатәи аԥсуа театр асценаҿы.
Аџьынџьтәылатә Еибашьра Дуӡӡа ианалага, М. Лакрба шәымҭакгьы даанымхакәа иара ихатәгәаԥхарала даҳәаны дцоит еибашьра. Зқьи жәшәи ҩнҩеижәи акы шықәса ииун мзазы, зны аибашьратә трибунал аҿы аус иуан, нас адивизиатә газеҭ "На штурм врага" аредакциаҿы дыҟан, ақалақь-фырхаҵа Севастопль ахьчараҿы амца қьоуқьад далагылан. Аибашьраҿы уи ихигаз ҳәашьак амам, аха ианеилга, ихәрақәа шыӷәӷәазгьы, иԥсадгьыл ахь дхынҳәит. Уимоу, зныкгьы аӷа инапаҵаҟа днеихьан, ддырбаандаҩхьан, аха иҩызцәеи иареи хаҵарыла ибналан ирыцәцеит.
Аибашьра анеилга ашьҭахь, аԥсҭазааратә ԥышәа ду имаз ихы иархәаны, ҩнапыкла ашәҟәҩыра далагеит. Аха ҩышықәсаҟа ааҵуаны, зқьи жәшәи ҩнҩеижәи бжьба шықәсазы, ииуль хәба рзы, харада ахара иқәҵаны, дыкны дҭаркит, Воркута ахгара иқәырҵеит. Иара убраҟагьы, арыцҳара сақәшәеит ҳәа игәы камыжькәа, аҩра даҿын. Аҵыхәтәан, егьшихарамыз анеилыркаа, аребилитациа изыруит, иԥсадгьылахь дхынҳәит, 1955 шықәса рзы.
Ашәҟәыҩҩы аамҭа рацәаны ицәыӡит, игәамбзеирақәа дыркит, аха аԥсҭазааратә ԥышәа рацәаны иоуит. Уи инеиԥынкыланы аусура даналага, 1955 шықәса рынахыс ауп. Адунеи дадыруа дҟазҵаз иновеллақәа анаԥиҵаз, жәашықәса рыҩныҵҟа ауп, зқьи жәшәи ҩынҩеижәи жәохәи, зқьи жәшәи хнҩеижәи фба шықәсеи рыҩныҵҟа. Арҭ ашықәсқәа рзы уи инеиԥынкыланы аус иуит, идраматә усумҭақәеи, иновеллақәеи раӷьырак зегьы аниҩыз убасҟан ауп.
Аԥсуа театр аҿы иқәдыргылеит иҭоурыхтә драма "Данаҟаи", асценариа иҩит идакументалтә фильм "Аԥсны- ишәҭыкакаҷуа тәыла ҿацәуп." Урысшәала иҭижьуеит акыр шықәса аус здиулоз иновеллақәа, 1961 шықәса рзы иҩит "Прометеи имца" ( Аламыс) ҳәа апиеса, аԥсуа театр аҭоурых иазку ашәҟә ду.
Идуу дарбан шәҟәыҩҩзаалакгьы, ихьӡ шьҭызхуа, шәҟәыҩҩык иаҳасабала ижәлар рҿы ахааназ дынзыжьуа, ҩымҭак изаанхоит… Миха Лакрба, Аԥсынгьы, уи анҭыҵгьы, ихьӡ рҳәартә, атәым бызшәақәа рахь деиҭаргартә дҟазҵаз, дышьҭызԥааз, иновеллақәа роуп. Уи урҭ аԥсышәалагьы урысшәалагьы иҩит, иҟоуп нас аԥсшәахь зеиҭагара дахьымӡаз, аха абаҩхатәра бзиаӡа змаз, Д.И.Гәлиа ихьӡ зхыу Аҳәынҭқарратә премиа алауриат Џьума Аҳәба урҭ ҟазарыла аԥсшәахь иеиҭеигеит, ирзынижьит ирымаз аколарит…
Лакрба, иара ихаҭа иҳәон еиԥш, аламыс ԥсыс ирхоуп нҵәара зықәӡам, иссиру жәлар рҳәамҭақәа, рашәақәа: "Аԥсуаа ҳмаҷуп, ҳамч арбаӷьк аҵоукыр иагоит, аха ҳаламыс ҩышә камбашь-уӷә аурхаргьы иузырҵасуам, избан акәзар, ажәаԥҟаны ишыҟоу еиԥш, еиҳагьы иӷәӷәоуп аламыс. Абри еиԥш иҟаз аламыс ауп ашәа ззиҳәоз Миха Лакрба."
Миха Лакрба адраматургиа ановеллисти деимаркуан. Аха уи идраматә ҩымҭақәа здыруа еиҳарак аԥсуа ԥхьаҩцәа роуп. Иажәабжьқәа ракәзар, урҭ рыӡбахә хара инаганы иҟоуп, бзиа ибаны ирыԥхьоит амилаҭқәа зегьы.
Ашәҟәыҩҩы ирҿиамҭақәа еиҭагоуп иара убасгьы зынӡа 27 аҳәаанырцәтәи абызшәақәа рыла. Урҭ иреиоуп адунеиаҿ еицырдыруа абызшәақәа: аурыс, аерман, афранцыз, англыз, анемец, аиспан, аҭырқә, акореиа, аболгар, аполиак, авенгер, араб уҳәа убас ирацәаӡаны.
Миха Лакрба иԥсы ҭанаҵы иҩымҭақәа зегьы еидкыланы иҭыжьны ила иамбагәышьеит. 2009 шықәса рзоуп уи иҩымҭақәа зегьы х-томкны ианҭыҵыз. Актәи атом - ановеллақәа ирызкуп, аҩбатәи атом - адраматургиатә рҿиамҭақәеи, аԥсуа театр аҭоурыхи, аҵыхәтәантәи, ахԥатәи атом- ажәеинраалақәа, астатиқәа, асалам шәҟәқәа уҳәа убас егьырҭ аматериалқәа.
Аҵыхәтәан, рацәак идуум абри сыстатиаҿы иаазгар сҭахуп Миха Лакрба иажәабжьқәа араб бызшәахь иеиҭазгаз Беируттәи алитератор Николаи Тавиль, 1959 шықәсазы Москватәи ашәҟәҭыжьырҭа "Советская литература на иностранных языках" ахьӡала иааишьҭыз ашәҟәы: "Ҳшәыҳәоит, даара ҳшәыҳәоит, францыз бызшәала иаҳзаашәышьҭырц Миха Лакрба иаԥсуа жәабжьқәа. Урҭ ажәабжьқәа даара интересс иҟаҵаны ирымоуп ҳара ҳтәыла иқәынхо, ауаажәлар рахьтә хәҭак. Араб ԥхьаҩцәеи ашәҟәыҩҩцәеи рыҟнытә асалам ҳазишәҭ иссирӡоу ановеллақәа равтор!.."
Ҳарҭ, аԥсуа шәҟәыҩҩцәа, сынтәа Миха Лакрба ишихәҭоу, Аԥсны зегьы аҵанакуа 120 шықәса ихыҵра ииубилеи ҳзымҩаԥгаӡом адунеи зегьы аҿы иҟоу ачымазара бааԥс иахҟьаны. Аха ахааназ, дарбан ԥхьаҩызаалакгьы, Аԥсынгьы, уи анҭыҵгьы, илашаӡа игәы иҭазаауеит Миха Лакрба ихьӡ ԥшӡа, иҩымҭа хазынақәа!
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Циала Иван-иԥҳа Ҷкадуа – ахореограф, Аԥсны зҽаԥсазтәыз артистка, зхәыҷаахыс акультура агьама зкхьаз, амузыка иазааигәаз аҭаацәа дрылиааит, лыԥсҭазаара иашьагәыҭхартә еиԥш анырра лнаҭеит.
"Сҭаацәа ашәаҳәара-акәашара, амузыка иазааигәан цәгьала. Ахәылбыҽха ҳанынатәоз агәылацәа мҩахыҵуан ҳаҩныҟа, санду дтәаны ачамгәыр рзалырҳәон, сабду ашәа иҳәон. Сани сашьеиҳаби агитара адырҳәон, сашьеиҵби сареи акәашара бзиа иаҳбон. Абас, еснагь ашәаҳәареи акәашареи атмосфера ахьыҟаз салиааит. Сызҭаз Ԥақәашьтәи абжьаратә школ аҟны еиҿкаан ашәаҳәареи акәашареи рыкружокқәа, саргьы уа салан. Акәашара раԥхьаӡа исзырҵоз Радион Бигәаа иакәын. Уи агәыбылра ӷәӷәа сиркит", - ҳәа лхәыҷра ашықәсқәа лгәалалыршәоит Циала Иван-иԥҳа.
Аҟәатәи акультура-ҵаралашаратә ҵараиурҭа ахореографиатә ҟәша даналга, аус луан Аҳәынҭқарратә акәашаратә ансамбль "Шьараҭын" аҿы. 1980 шықәса рзы дҭалоит Москватәи Акультура аинститут, дагьалгоит 1984 шықәса рзы. Аус луан аҵаралашаратә ҵараиурҭаҿы жәлартәи аклассикатәи кәашарақәа рырҵаҩыс.
"Москватәи Акультура аинститут саналга, ирҭаххеит сааӡаҩцәа уаҟа сааныркыларц. Усҟан уа аҵара иалгоз хышықәса уаҟа аус иур акәын, мамзар иурҭаӡомызт адиплом. Едуард Бебиа иалеиҵеит арзаҳал сҵара саналгалак Аԥсныҟа сдырхынҳәырц. Ирацәаны ишсыҳәозгьы, саанымгылаӡеит, сыԥсадгьыл ахь схынҳәит", - ҳәа лҳәоит артистка.
1993 шықәса рзы ақырҭуа-аԥсуа еибашьра аамҭаз Циала Ҷкадуаԥҳа еиҿылкаааит ахәыҷтәы хореографиатә гәыԥ "Абаза". Ари агәыԥ иахылҿиааит ахәыҷтәы хореографиатә ансамбль "Абаза", анаҩс аҳәынҭқарратә статус зауз.
"Сара еснагь исҭахын, сазхьаауан абалеттә школ аԥҵара, иагьсылшеит. Аха хара имгакәан аибашьра иалагеит. Усҟан сҭаацәа сыманы Аҟәа ҳалҵны Пицунда ақалақь ахь ҳцеит. Убраҟа ахәыҷқәа ргәы мҿыӷьырц азыҳәан, аамҭагьы цәгьан, аибашьра цон, хыбрак аҟны еидкыланы акәашара дсырҵо салагеит. Ус анацәа рхәыҷқәа рыманы исыдҵаало, инеиуа иалагеит. Сыгәгьы иҭамызт коллективк аԥысҵоит ҳәа, сара сызҿыз бзиа избоз аус акәын. Аибашьра ашьҭахь Аҟәаҟа ҳанаа, аҭаацәа сыҳәеит азыҟаҵарақәа ирыцҵахарц. Убас акәашаратә гәыԥ аԥҵахеит. Раԥхьаӡатәи ҳконцерт мҩаԥысит 1994 шықәсазы, Нури Кәарҷиа напхгара зиҭоз арҿиаратә ҩны аҟны. Ансамбль ахьыӡ "Абаза" азҭаз Нури Кәарҷиа иоуп", - ҳәа гәахәарыла дазааҭгылоит Циала Чкадуаԥҳа.
Циала Чкадуаԥҳа лансамбль "Абаза" лыманы гастроль ҳасабла атәылақәа, ақалақьқәа ирацәаны дырҭаахьан. Урҭ рхыԥхьаӡараҟны иҟоуп: Урыстәыла еиуеиԥшым ақалақьқәа, Франциа, Германиа, Польша, Швециа, Финлиандиа, Чехиа уҳәа.
"Раԥхьатәи ҳгастрольқәа 1996 шықәсазы имҩаԥган Польша. Уахь ҳцареи ҳақәгылареи аполитика цәгьа иаԥырхагахеит. Ҳҳәынҭқарра ихьыԥшым ҳәынҭқарраны иахьазхаҵамыз аҟынтә, аҳәааҟны ҳаурмыжьуа иалагеит, аԥынгылақәа ҟалеит, ақырҭцәа арзаҳал аларҵахьан ҳақәымгыларц азыҳәаны. Ари заҳаз Владислав Арӡынба ицхыраарала иаҳаулак аҳәаа ҳахыҵит. Уаҟа ҳақәгылара даара иргәаԥхеит, напеинҟьалара ҳамҩаԥыргеит. Иреиҳау адиплом ҳаԥсахеит, ари раԥхьаӡатәи иааиран ҿыц иаԥҵаз ҳансамбль азыҳәаны", - ҳәа илгәалалыршәоит Циала Чкадуаԥҳа.
Зегь реиҳа илхамышҭуа Циала Иван-иԥҳа лгәалашәараҿы иаанхеит 2010 шықәсазы Польша имҩаԥысуаз афестиваль.
"Аконцерттә программа сахьахәаԥшыз, Аԥсны ҳәа џьаргьы иарбаӡам. Ари цәгьа исгәамԥхеит. Амҩаԥгаҩ дааԥхьаны сиазҵааит, ус иҳәеит уаҟа "Қырҭтәыла, "Абаза" ҳәа ҳшану. Зынӡа мап скит, ус ҳара ҳшықәымгало атәы агәра дсыргеит. Анаҩс зегьы акоуп, ҳ-Аԥсны ахьӡала ауп ҳшықәгылаз. Цәгьа ргәы иахәеит ҳақәгылара, игыланы рнапы ҳзеинырҟьон. Афестиваль аркра ҳара иҳадыргалеит, афестиваль азыркуа гран-при иаԥсахаз роуп. Уи даара ҳгәы иахәеит. Ақәгылара ашьҭахь, амҩаԥгаҩ аҭамзаара шьҭаҵо иҳалҳәеит аҩбатәи аҭыԥ шакәу ҳзыԥсахаз. Уи зегьы зыхҟьаз ақырҭқәа имҩаԥыргоз аполитика акәын. Хьтәы ԥшшәыла иҟаз астатуетка, аԥшәы ргаманы иааганы иҳанаршьеит. Аха уи усҟаҟ ҳалахь еиқәнамҵеит, ҳара иаҳдыруан аиааира усгьы ҳара ҳшаԥсахаз", - ҳәа лгәалашәарақәа ҳацеиҩылшоит Ҷкадуаԥҳа.
Иахьатәи аамҭазы Циала Чкадуаԥҳа гәыблыла лус дазнеиуеит, ахәыҷқәа акультура агьама дыркра дазааԥсоит, урҭ рықәҿиарақәа лара лзыҳәан акырӡа аҵанакуеит.
Циала Иван-иԥҳа акәашарақәа рықәыргыларақәеи асолотә номерқәа рынагӡареи рзы акыр аконкурсқәа дырлауреатхахьеит.
Иахьа лара Аҳәынҭқарратә хәыҷтәы хореографиатә ансамбль "Абаза" асахьаркыратә напхгаҩыси акәашарақәа рышкол "Абаза" адиректорси дыҟоуп. Ари аус аҟны длывагылоуп лыԥшәма - ансамбль ахореограф хада, Аԥсны Зҽаԥсазтәыз артист Аршба Алықьса Николаи-иԥа. Лырҿиаратәи лырҵаҩратәи усуразы Циала Иван-иԥҳа Ҷкадуа илыхҵоуп Аԥсны зҽаԥсазтәыз артистка ҳәа ахьӡ.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Ҷкадуаԥҳа еиҭалҳәеит ахореографиатә школ "Абаза" ааӡамҭацәа Москва аиааира шыргаз атәы
Ансамбль "Абаза" Гран-при анашьоуп Питертәи афестиваль аҿы
Афестиваль "Планета звезд" аҟны ансамбль "Абаза" актәи аҭыԥ ааннакылеит
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 - Sputnik. Аԥсуа ҳазалхыҩцәа амаининг хархәагақәа быжьба аҳәаа рахыгара аԥдырҟәҟәааит ҳәа аанацҳауеит Аԥсны Аҳазалхратә еилакы.
"Ажьырныҳәа 19 2021 шықәсазы аҳазалхратә хылаԥшра азонаҿы аҳазалхырҭатә ҭыԥ "Ԥсоу" амаҵзурауаҩ иааникылеит автотранспорттә хархәага, Урыстәылатәи Афедерациа атәылауаҩ зыԥсҟы икыз. Автомашьына агәаҭараан аидараҭраҿы иԥшаан Аԥсны залагалара азин ыҟам амаининг хархәагақәа быжь-цырак", - ҳәа аҳәоит Аԥсны АЕ адырраҭараҿы.
Абри административтә зинеилагара аганахьала аус нашьҭуп Аԥсны Аҳәынҭқарра Аҳазалхратә еилакы аҳазалхратә ҭҵаарақәа рыҟәшахьы.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:


Дарбанзаалак ауаҩы дины адәы данықәла нахыс илоуп аҟыбаҩ ҷыда. Иҟалалоит убас, иара уи анизгәамҭогьы. Аха зегьы акоуп аԥсҭазаара знымзыр-зны изаанартуеит уи амаӡа.
Афотоҭыхымҭақәа шәрыхәаԥшыр ҟалоит абра>> Знапы ахьы аԥссоу гәдоуҭатәи аҟазацәа рнапкымҭақәа
Наала Гәымԥҳа, Sputnik
Заанаҭла имашьынарныҟәцаҩу, аха аҟыбаҩ ҷыда злоу Гәдоуҭа ақалақь аҟны инхо Ҳагба Зураб инапкымҭакәа даара иааџьоушьартә иҟоуп. Аиха аус адиулоит. Еиуеиԥшым аихалыхқәа ҟаиҵоит: агәашәқәа, ашьаҟақәа, амардуанқәа, аихатәы ҟәардәқәа уҳәа ауаҩы игәы ззыҳәо зегьы. Иҿазҵарц зҭаху ирыдигалоит хкы рацәала аихалыхқәа зну асахьақәа, нас уи дахәаԥшны ргәаҳәара наигӡоит.
Иҟазарҭа ашә аартуижьҭеи иҵуеит фышықәса. Уи аамҭа иалагӡаны ирацәоуп идҵаало, иҿазҵо. Араҟа улаԥш нақәшәоит еиуеиԥшым аус здиуло амыругақәа, зегьы инарыгӡоит рхатәы роль. Акы аиха ариашоит, акы еикәанарҵәиуеит, акы иарҟьаԥсуеит. Иусура атәы дазааҭгыло, аҟаза иазгәеиҭоит:
"Снапы злаку аус гәыкала сазнеиуеит, ԥсыршьагас исыԥхьаӡоит. Фышықәса раԥхьа иаасыртит аҟазарҭа. Усҟан аус еицаҳуан милаҭла иоурысызи сареи. Аха еиуеиԥшым амзызқәа ирыхҟьаны иусура аанижьит", - иҳәоит Зураб.
Шәусураҟны ишәԥылахьоума еиҳа ицәгьоу, сымч ақәхарушь ҳәа ззышәҳәо аҿаҵамҭа ҳәа ҳаниазҵаа,ус иҳәеит.
"Сымч зқәымхаҵәҟьо ҳәа макьаназ акгьы сԥымлацт. Ҳәарада, иҟоуп зыҟаҵара еиҳа иуадаҩу аҿаҵамҭақәа, аамҭала маҷк ҳадхаларгьы, зегьы акоуп хара имгацәакәан инаҳагӡоит. Иҟоуп, убас, шамахамзар ауаҩы инхамҩаҟны ихы иаимырхәо аихалыхқәа ҿазҵо. Убас ааигәа иҿарҵеит агәы аформа аҭаны иҟаҵоу аихалых, иаакәыршаны аиха иалху ашәҭқәа рыла ирԥшӡаны ирхиоуп. Аҿар, бзиа еибабо, рыбзиабара асимволс иҟаҵаны, ацаԥхақәа убра ихыршьуеит, Афон ҿыц иҟоу ацҳа ишхыршьуа еиԥш", - иҳәоит Зураб.
Иахьазы Зураб дивагыланы ас иуеит Узбекистанынтә иааз аусзуҩ Иакуб Хаитов. Уи иажәақәа рыла, Зураб Ҳагба иҿиҵааз даара ирацәоуп: аиха аус адулашьа, ахышьа, амыругақәа аус рыдулашьа. Иахьазы усзуҩык иаҳасабала диқәгәыӷыртә еиԥш аус иуеит.
"Аԥсныҟа сааит хәышықәса раԥхьа. Зны Гагра аус зуан, нас ари аҟазарҭахь сиасит. Араҟа сашьцәа ҩыџьа аус руан, аха урҭ рыԥсадгьыл ахь имцар ада ԥсыхәа анырмоу, сара напы асыркит урҭ зҿыз аус. Аидырҭәалара аҟаҵара ада, уаҳа аиха аус адулашьа ҳәа акагьы сыздыруамызт, аха Зураб зегьы сирҵеит. Исоуа ауалафахәы сҭаацәа ирзысышьҭуеит. Даара исгәаԥхоит аус ицура", - иҳәоит Иакуб.
Зураб иԥа Алиасгьы дазҿлымҳауп иаб инапы злаку аус. Занааҭла иара аграфикатә дизаинер аганахьала Аԥснытәи аҳәынҭқарратә университет доушьҭымҭоуп. Инапкымҭоуп еиуеиԥшым аихалыхқәа. Алиас иҩызцәеи иареи аҩны ианааиқәшәо, рыԥсы ахьыршьаша аҭыԥ еиҿкааны имоуп. Зегьы инапала иҟаиҵеит. Аҟәардәқәеи аишәақәеи ирыҵагылоу ршьапқәа еихалыхны, иԥшӡоу аформа аҭаны иҟаҵоуп. Адашьмеи аҭыӡқәеи иалԥшаау ахаҳә ԥшӡақәа рыла еиқәуп. Уи Алиас ҷыдала ақыҭа Дәрыԥшьынтәи иааигеит.
"Раԥхьаӡакәны салагеит аҟәардәқәа рыҟаҵарала, нас хәыҷы-хәыҷла еиҳау амаҭәарқәа аус рыдуларахь сиасит. Аинтернет аҟны исԥылоз асахьақәа сырҿыԥшны иҟасҵақәаз амаҭәарқәагьы ыҟоуп", - иҳәоит аҟаза қәыԥш Алиас.
Ҳагаа рҭаацәа рнапкымҭақәеи урҭ ирыцу аусуратә гәахәареи идырҵабыргуеит шаҟа иманшәаланы, ҭахҧхықәрала, рус бзиа ибаны ишазнеиуа.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Асахьаҭыхыҩ-ауасҭа: Аслан Кәыркәнаа иҟазаратә баҩхатәра аганқәа
Мушьни Лашәриа диит 1938 шықәса, ажьырныҳәа 16 рзы аԥсуа қыҭа Кәтол, ажәабжьҳәаҩыс хара зыхьӡ рдыруаз анхаҩы Ҭаиа Лашәриа иҭаацәараҿы. Мушьни Лашәриа ажәеинраалақәа рыҩра далагеит 10-11 шықәса анихыҵуаз аамҭазы, аа-класск змаз Кәтолтәи ашкол данҭаз. Sputnik иаиҭаз аинтервиуқәа руак аҟны иара иазгәеиҭеит:" Сара поет-лирикк иаҳасабала сжанр ала аусура иацысҵоит. Астраномиатә аамҭа арҿиара иадҳәалам, аамҭа ҭацәы амазаара иаанагаӡом улатәаны ак уҩуеит ҳәа. Уи азы иаҭахуп акомпонентқәа рацәаны. Сара саанхоит споет-лирикны, иахьынӡасылшогьы..."
Сырма Ашәԥҳа, Sputnik
- Мушьни Таииа-иԥа, шәылаԥш ахара инаӡоит, шәажәа акрыԥхылнадоит. Исҭахуп шәныҳәаԥхьыӡ, шәзеиӷьашьара ҳауаажәлар рҟынӡа инажәгарц.
- Ҳазҭалаз Ашықәс Ҿыц, ҳанацәа, ҳабацәа, ҳашьцәа, ҳаҳәшьцәа, ҳауаажәлар зегьы ирыдысныҳәалоит. Иҳалоу ачымазараҿкы иахьцаз иахьааз ҳамбо ибжьаӡааит, ахабар зхабару уаҳа иҳамбааит сынтәарнахыс. Аныҳәа ду алԥха ҳаҳәоит, Анцәа ду илԥха ҳаҳәоит, ҳиашьапкуеит, даҳхылаԥшааит ҳҳәоит, иҳагу-иҳабзоу ҳанаижьааит, ҳаҭаимҵааит. Ҳарҭгьы ҳазыхиазааит иара иԥҟарақәа рықәныҟәара. Иахьынӡауала гәыцқьала-ԥсыцқьала аҟазаара, абри ауп зегь раԥхьаӡа сыуаажәлар ирзеиӷьасшьо. Абас еиԥш иҟоу имариам аамҭақәа раан, ауаҩы дзакәу, иуаҩра, инамыс, иҳалалра еиҳа инарҵауланы иааԥшуеит. Ажәытәтәи аԥшьаҩыраҿы иануп: "иузааигәоу, иуԥну бзиа дба"-ҳәа. Уи ҭӡык аҟны иуцынхо иакәзар ҟалоит, инаскьаны игылоу иакәзар ҟалоит, аха убри ауаҩы ибзиабара еиҳау акымзарак ыҟам ари адунеи аҿы. Аихаҵгылара жьрацәарала аума, гәыбылрала аума, ҩызарала- ҭахрала аума, сара уажәшьҭа сықәрагьы маҷӡам, абар 84 шықәса сырҭалоит, абри аԥсҭазаараҿы избахьоу иреиҳау ирыцкыу абри акәны сахәаԥшуеит. Схаҭагьы сымҩаҿы ауадаҩрақәа изныкымкәа-иҩынтәымкәа срықәшәахьан, исзааигәаз исызгәакьаз ауаа сҿырхуан, рхы-рыԥсы сыхҭнырҵон, убриала иахьагьы сшьапы сықәгылоуп. Аихаҵгылара, наҟ-ааҟтәи агәыбылра маҷӡак ауп иаҭаху ҳәа уҳәар ауеит иара, аха убри амаҷра аҿы аду ыҟоуп, убри анагӡара ҳалшо Анцәа ҳҟаиҵааит, абзиара шәымазааит сыуаажәлар ҩаԥхьа.
- Шәыԥсҭазаара ԥсыс иахоу шәырҿиара ауп, шәажәа сахьарк ауп, уи шәаԥхьаҩцәа еилыкка иаҳдыруеит. Ҳазҭагылоу аамҭазы шәырҿиара ахырхарҭа аганахь ала иҳашәҳәарц ишәылшои, гәҭакқәас ишәымои?
- Зыԥсы ҭоу, зшьапы еихызго, змахәар зшьахәар аус ауа, зыхшыҩ цқьоу ауаҩԥсы, ҳәарас иаҭахузеи, аҳасабқәа имоуп, агәҭыхақәа имоуп, дзырхәыцуа рацәоуп. Ашәҟәыҩҩы, арҿиаҩы иакәзар, уи ҳәарада еиҳагьы. Сыԥсҭазаара алитература иазкын, изаҟаразаалак уаҳа даҽакы хадарас иалхны исымамызт, иаасылшоз ахәыҷы аԥсуа литература аҿиара, ҳпоезиа арҿиара, мамзаргьы еиҭазгома, схатәы аԥысҵома, абри иазыскит. Исылшаз сылшеит, ицаз ашықәс азы еиҭаган салгеит иагьыскьыԥхьит абиблиа ажәытәӡатәи ахәҭа, аԥсалмқәа, Аҳ Дауҭ иашәақәа, даҽакала иуҳәозар, Анцәа изку, Анцәа ибзырӡы иазку ашәақәа. Дук хара имгакәа иҭыҵран иҟоуп абарҭ Аԥсалмқәеи, уаанӡа еиҭазгахьаз Аҿатә уасиаҭи шәҟәыкны рыҩбагьы. Убри даара гәаҳәарала сазыԥшуп. Ааигәа иаԥысҵаз споемақәа руак "Ашаеҵәа" аурысшәахь аиҭагара аус аиҿкаара саҿын. Дук хара имгакәа "Молодая гвардиа" аҟны атираж нагӡаны иҭыҵып ҳәа сгәы иаанагоит мызкы ҩымз рыҩныҵҟа. Аԥсныҟа иаараны иҟоуп, ирзысшараны иҟоуп. Уи еиҭеигеит еицырдыруа аурыс поет, аиҭагаҩ, уаанӡатәи сҩымҭақәа акымкәа-ҩбамкәа еиҭазгахьаз Михаил Синельников.
- Ҿыц зыҩра шәаҿу аҩымҭақәа рыӡбахә ҳашәҳәар ҟалоума?
- Ааигәа иаԥысҵеит ҳабацәа ирызку апоема "Ҳхылҵшьҭра". Зны Пушкин иҩуан "отродословня" ҳәа, иабацәа ирызкны, дызхылҵыз ишьҭра, ихы-иҵыхәа иазкны. Дарбан уаҩԥсызаалак, иабацәа рыхьӡ рыжәла, абиԥарала, абшьҭрала 5-6 анеиқәиԥхьаӡо ыҟоуп. Баграт Шьынқәба, 10-15 абшьҭра рҟынӡа еиқәиԥхьаӡон. Саргьы сықәрахь санынаскьа ихьаазго салагеит ҳабацәа рабацәа, ҳара ашәҟәҩыра ҳамамызт, ианымызт ана-ара рҭоурых, ус зеиԥш ажәаноуп ишаҳҳәо. Анцәа иџьшьаны, аԥсуа жәлар рашәақәа ирыбзоураны, ҳабацәа ирызкуа ашәақәа, аҳәамҭақәа акымкәа-ҩбамкәа еиқәханы иҟоуп. Аха, хаз-хазы игоу, а-5-тәи, а-10-тәи, а-15-тәи ашәышықәсақәа рзы инарылыҳәҳәоз ауаа, ахацәа рыԥсҭазаара рнысымҩа хадарала иугозар, ибжьаӡны иҟоуп. Таииа Лашәриа Хәыблыхә-иԥа сизааҭгыланы, иара иҿганы инысымҩа, иабшьҭра, урҭ зҭагылаз ауадаҩрақәа, амыҟәмабарақәа ирызкны поемак зҩит, рацәакгьы идуум рацәакгьы икьаҿым иара. Убри ааигәа агазеҭ "Еҵәаџьаа" ианысҵеит, ажурнал "Аҟәа" ахь аиагара саҿуп. Уаанӡатәи сеиҭагаҩцәа Москватәиқәа аиҭагара иаҿуп. Саԥхьа иқәуп, абыржәы сызхатәоу астол аҿы, "5 томов русской поэзии" ҳәа Евгени Евтушенко еиқәиршәаз.
Аурыс поезиа зқьышықәсатәи апоетцәа аӡәаӡәала иаирбоит, убри дахьӡеит иара иԥсы анҭаз. Зеиԥш хыс иамоуп "Поет в России больше чем поет, Десять веков русской поэзии" - ҳәа. Томк ҩба-хԥа кьыла иҟоуп, уамашәа иԥшӡаны, иӷәӷәаны еиҿкааны иҭыжьуп, аурыс поезиа аҭоурых зегьы уаныԥшылоит, уаԥхьоит. Сара зны даараӡа аџьабаа баны исылшоз ала, Аԥсуа поезиа антологиа еиқәсыршәеит. Ԥыҭк анҵы сҽазыскит урысшәала убри аналаг аҟаҵара. Аха, имариамхеит, сызҿыз рацәан. Уажәгьы сгәы азхьуеит, агәаҳәара сымоуп, еизызгахьоу аматериал даараӡа ирацәоуп аԥсуа поетцәа рҩымҭақәа урысшәала еиҭагоу, рыцҳарас иҟалаз, даараӡа ирацәоуп еиҭагам. Убарҭқәа еицырхырааны егьины абри сажәымҭыҽха абас еиԥш иҟоу ашәҟәы аҭыжьра "Аԥсуа поезиа антологиа урысшәала", ҳаамҭазы акы ԥнаҟо, акы аанаго, абри гәаҳәарас исымоуп. Ҳәарада, ирацәоуп сҩызцәагьы саргьы ҳнапы злакыу, агазеҭ "Еҵәаџьаа" аҭыжьра, ажурнал "Аҟәа" аҭыжьра, Аԥсуаҭҵааратә институт аҟны аусура уҳәа.
- Шәгәаҟынтә иаауа цәаҳәақәак шәырзаԥхьарц ҳҭахуп.
- Абри ашәышықәса ҳанҭалоз, азқьышықәса уҳәаргьы ауеит, убасҟан изҩыз ацәаҳәақәа рахьтә:
"Зқьышықәса умаз Аԥсны, ҽа зқьышықәса раамҭа уҭала
Ужәлар, уҩнра еибганы, уҟаз наӡаӡа лыԥхала!
Ҳабацәа рабацәа зны, абраҟа рыҵәҩаншьап адырсит,
Уԥыршәон ӡи-мцеи еисаны, азқьышықәсқәа рымҩа уахысит…"
- Иҭабуп, Мушьни Таииа-иԥа, ҳаиҿцәажәаразы! Ҽаанбзиала шәнеиааит!
Есма Ҭодуаԥҳа, Sputnik
Арҭ амшқәа рзы Аԥсны ахьынӡанаӡааӡо аҧсуа ҭаацәарақәа Ажьырныҳәа мҩаԥыргоит. Традициала ишаԥу еиԥш, џьоукы аныҳәа анақәшәо амза 13 аухазы иныҳәо дыҟоуп, иҟоуп ажьира шәахьеи ԥшьашалеи иаҵагыло. Ҳара зыӡбахә ҳамоу Џьырхәа инхо Ажьиаа рҭаацәараҿы (Ажьиба Золотинск-иԥа Иури иҩнаҭа) аныҳәара мҩаԥыргоит иара анақәшәо аухазы иарбан мшызаалакгьы.
Дара рыҩнаҭаҿы абиԥарала ахьи аихеи аус адызулоз ыҟан, урҭ иахьагьы Ажьиреи Ахьиреи ирымҵаныҳәоит, аҩбагьы рымоуп. Ахьира амаа зку аиашьа еиҳабы Анатоли Ажьиба иоуп. Иури иакәзар, хазы анхара даналага, иаҿигаз Ажьира заҵәык ауп, уи ауп дзымҵаныҳәогьы. Ажьырныҳәа ахаҭа амш ааиаанӡагьы уи аҽазыҟаҵарақәа далагоит.
Адоуҳатә ҽрыцқьара изныкымкәа аӡбахә ҳҳәахьеит. Ажьырныҳәа аԥыларагьы адоуҳатә ҽрыцқьарала иалагоит. Аԥхьа игылоуп ҳәарада аныҳәаҩ ихаҿы – Ажьира, ма Ахьира амаа зкыу, аҭаацәа, ажәлантә зныҳәо. Аныҳәара мҩаԥызго аҩнаҭа ахаҵа аиҳабы Иури Ажьиба иоуп. Уи Ажьырныҳәа аламҭалаз ӡык наиқәиҭәоит, иҽирыцқьоит, иажәа раӡаны дцәажәоит, арыжәтә аҿы иҽникылоит. Иара ихаҭа иазгәеиҭоит абас: "Абри аныҳәара сагьналагоит, абас акы сакуашәа, сда еилыԥсаауа сааҟалоит, сагьналгоит – иаргьы насхыҵуеит. Ари Ҳаиҳа зымчу иҟынтә иаауа акоуп, дад, уи аныҳәара зегьы ирыхәҭам, иақәнагоу ҳәа иҟоуп", - иҳәоит Иури (Тыка) Ажьиба.
Уаҵәуха ныҳәаны еиԥш, иахьагьы рҽыдрыцқьоит, ӡык нарықәырҭәоит Ажьира иаҵагыло аҭаацәа зегьы. Ари аныҳәара иаԥхьанеиуа ихымԥадатәу ритуалуп.
Ишдыру еиԥш, аныҳәа ихадароу ашьтәа – аџьма-шьтәа ауп (аханатә шьтәас иҟаз ауаса акәын ҳәа зҳәо аҵарауаа ыҟоуп) – Шьашәы Ахьаҳ Ду ихьӡала, аха иҟоуп ацә, ма аӷаац зшьуагьы. Убас, Жьиаа рҭаацәараҿы аныҳәа аухазы шьтәас иршьуа ацә ауп, иара убас арбаӷьқәа аҭаацәа алахәылацәа рыцыԥхьаӡа – Шьашәы-рбаӷь ҳәа ззырҳәо. Абарҭ изыхныҳәаран иҟоу ашьтәақәагьы аҽрыцқьара иахысуеит.
Ажьырныҳәа ааигәахара хымш-ԥшьымш шагу зшьа карҭәаран иҟоу ашьтәа аҩны иҵадырԥхьоит. Аҵарԥхьара анаҳҳәо, уи иаанаго ашьтәа хазы иҭакны (аҩызцәа ирылаҵаны акәымкәа) ирбоит, акраҿарҵоит. Убасҵәҟьа иҵадырԥхьоит изыхныҳәараны иҟоу арбаӷьқәагьы. Убри алагьы изыхныҳәаран иҟоу ашьтәақәагьы аҽрыцқьара аетап иахысуеит уҳәар ауеит. Ашьтәа ианахныҳәо аламҭалазгьы аҿы ӡык нақәҭәаны ирыӡәӡәоит. "Уажәы абзара уҳарбоит, нас агәи-агәаҵәеи уҳарбоит" ҳәа ражәа иалаҵаны ирҳәоит, аныҳәа ашарԥазы ианныҳәо.
Ажьира иаҵагыло зегьы еицны иара аҭыԥ ахь инеиуеит. Аныҳәаҩ ишахәҭоу еиԥш ала дрықәныҳәаны (аныҳәара аимпровизациатә ҟазшьа амоуп, зҽызымԥсахуа ажәақәа шалоугьы) ашьтәа ишьуеит. Нас аҷкәынцәа наицырхырааны ашьтәа ацәа ахырхуеит, ахәҭақәа еиҿыхны ачуан иҭаҵаны иржәуеит.
Убасҵәҟьа хазы арбаӷьқәагьы ҟарҵоит. Егьырҭ аҩнрақәа рҟынтәи аҩн ду ахь иаауа аҭаацәарақәа (Иури иҷкәынцәа, иҭацацәа, имаҭацәа) досу рмарҭхәқәагьы ааргоит: рыцыҧхьаӡа арбаӷьқәеи, ашылеи, аџьыкхыши, ацәеи. Аныҳәаҩ иара убас ирхиоит ацәашьқәа досу иааргаз рцәашьхәқәа рыла.
Изыхныҳәо зегьы анымазеихалак, ахәылԥаз, ажьира иаҵагыло зегьы еицны ажьирахь инеиуеит. Аныҳәаҩ аԥхьа ашьтәа агәи-агәаҵәеи зхоу ажьраҳаратә-ҵәы изнапык аҿы икны, егьи инапала ацәашьы кны дныҳәоит. Иара абраҟа ихдыртлоит аҭыԥ аҿы иҵоу аҳаԥшьа-ҩы, иара уи аҩы алагьы иныҳәоит.
Иазгәаҭатәуп аҭыԥ ахь ишаарго ашьтәа ацәагьы. Иара дзыхныҳәаз ашьтәа агәи-агәаҵәеи маҷк-маҷк намхны, аҩы нақәҭәаны, аџьыкхыш лақәырҳәҳәы "Ачбеи Чачбеи" ирызку аритуал мҩаԥигоит, нас егьырҭгьы агьама дирбоит. Ацәашьы наганы асаҟәа ашьапаҿы икыдиҵоит.
Анаҩс арбаӷьқәагьы ргәи-ргәаҵәеи араса-ҵәқәа инархаҵаны досу хаҭа-хаҭала изтәу ихьӡ наҳәаны дрықәныҳәоит, досу ицәашьгьы наихигоит, урҭгьы уаҟа ибылуеит. Изыхныҳәо арбаӷьқәагьы рыхқәеи ршьаԥқәеи еиламырҩашьакәа иара уа инаргоит.
Аныҳәаҩ зегьы данрықәныҳәалак ашьҭахь, досу иарбаӷь агәи-агәаҵәеи агьама дирбоит. Уи ашьҭахь ажьира иаҵагылоу зегьы аҳаԥшьа-ҩы рызҭаҭәаны инадиркуеит, урҭгьы "Алԥха-агәыԥха" ҳамаз ҳәа рхы иақәныҳәоит.
Ажьираҿы иныҳәаны ианалгалак, ркәац, рыкәтыжь рыманы аҩныҟа иааиуеит, аҳаԥшьаҩгьы заҟа рҭаху нҭыганы иааргоит. Аҩны ианыныҩнало, аҩнаҭа аҭацацәа (ари Ажьира иаҵагылам) рԥылоит "Алԥха-агәыԥха шәымазааит!" ҳәа иныҳәаныԥхьо. Наҟ-ааҟ еиқәгәырӷьо еибаныҳәоит.
Аҩнаҭа аҭацацәа дара рыҩнраҿгьы ажьира рыманы иҟазар, хазы аҩны аган аҿы, ҵлак амҵан рарбаӷь рыманы инеины рхы иақәныҳәоит. Убас ҟалҵоит Иури иаҳәшьа Лиуда Ажьиба Уаҭҳара аҩнра ҳәа дахьыҟоу. Лара ҵлак ашьапаҿы днеины, ларбаӷь, лчашә, лцәашьы, лҩы наганы лныхахә ахьӡала дныҳәоит. Уи дахьыҟоу аҩны уажәы иныҳәо лыҷкәын аиҳабы шиакәу ала, "бныхахә алԥха бымазааит" ҳәа длықәныҳәоит.
Абарҭ ақьабзқәа рышьҭахь зегьы аишәачарахь иниасуеит. Араҟа ихымԥадатәуп иара убас, изыхныҳәаз ашьтәеи арбаӷьқәеи рыбаҩқәа еизганы акы иахьамҟьашьыша ҭыԥк аҿы ижны анышә аҭара. Ари аныҳәара аухашаанӡагьы агәылацәа еиҭанеиааиуеит, еибаныҳәоит.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
АҞӘА, ажьырныҳәа 16 – Sputnik. Акоронавирус зцәа иалаз, ҩ-ганктәи аполисегментартә гәыҵәкра змаз ахаҵа иԥсҭазаара далҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы, ажьырныҳәа 14 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 102-а, урҭ рахьтә 90-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 27-ҩык, ибжьаратәуп - 40-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 36-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 26-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 26-ҩык, амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 57-ҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 10486-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8190-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 152-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


АҞӘА, ԥхынҷкәын 12 – Sputnik. Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 7136-ҩык ыҟоуп, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Ргәы бзиахеит 5187-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 97-ҩык.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны иԥсҭазаара далҵит 1949 шықәсазы ииз апациент. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит ԥхынҷкәын 5 рзы иуадаҩны ихигоз акоронавирустә инфекциа иманы, иара убас уи адагьы илаз ачымазара аҽарӷәӷәеит. Иақәнагаз атерапиа шизымҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит ԥхынҷкәын 12 рзы.
Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны иԥсҭазаара далҵит 1952 шықәсазы ииз апациент. Иара ахәышәтәырҭа дҭашәеит абҵара 18 рзы акоронавирустә инфекциа иманы. Иақәнагаз амедицинатә цхыраара шизымҩаԥыргозгьы, идунеи иԥсахит ашьыжь ԥхынҷкәын 12 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 96-ҩык ауааԥсыра, урҭ рахьтә 88-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәырӷәӷәоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 29-ҩык, ибжьаратәуп - 32-ҩык. Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 34-ҩык апациентцәа. Аҟәатәи амобилтә хырхарҭарацәатә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 51-ҩык пациент. 48-ҩык рҭагылазаашьа бжьаратәуп ҳәа иԥхьаӡоуп, хҩык рҭагылазаашьа бааԥсуп.
Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб ажәлар рахь ааԥхьара ҟанаҵоит ачымазара ҿкы рымкырц азы иахәҭоу аԥҟарақәа зегьы ирықәныҟәаларц.
- Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>


Аԥснытәи ашколхәыҷқәа оффлаин арежим ала рҵара, арҵаратә система аԥеиԥш, ирыцәцаз ишахьӡатәу уҳәа Sputnik аматериал аҿы.
Сариа Кәарцхьиаԥҳа, Sputnik
Аҵыхәтәантәи амзақәа рзы еиҳа иҵарны излацәажәо зҵаароуп ашколхәыҷқәа аҵарахьы рырхынҳәра. Аха ари азҵаара аҭак Аԥсны Аҵара аминистр Инал Габлиа макьаназ имам. Иара иажәақәа рыла зегь зыдҳәало аепидемиологиатә ҭагылазаашьоуп.
Габлиа иҳәеит ареспубликаҿы 2021 шықәса ажьырныҳәа 12 рҟынӡа атәыла ахада иусдҵала ашколқәа русура шаанкылоу.
"Макьаназ аӡәгьы издырам 2021 шықәса ажьырныҳәамза 12 инаркны иҟалаша. Ичмазаҩу рхыԥхьаӡара еиҳа-еиҳа иазҳауеит. Иуҳәаша уздырам. Зегь ҳақәгәыӷуеит аҭагылазаашьа бзиаханы ашколқәа ааҳартып ҳәа" - иҳәеит иара.
Габлиа ишиҳәаз ала аминистрраҿы еиуеиԥшым арҵаратә процесс аиҿкаашьақәа ирылацәажәахьеит. Араионқәа рҟынтәгьы агәаанагарақәа ҳзаарышьҭхьеит. Иҟоуп изҳәо аклассқәа еихшаны аурокқәа мҩаԥгалатәуп ҳәа. Аха аминистр иажәақәа рыла ари аформа цәыббрамза ахархәара аман, аха ачымазарақәа аҭыԥ рыман.
"Иаадыруеит аҭаацәа ахәыҷқәа ашкол ахь ицар шырҭаху. Еилаҳкаауеит. Аха атәыла ахада аусдҵа ҭижьит – аԥкрақәа рыҿҳәара иациҵеит. Ҳара уи ҳақәныҟәалароуп. Аӡәгьы дымгәыӷааит акоронавирус дацәцар ауеит ҳәа. Зегьы ашәарҭадаратә ԥҟарақәа ирықәныҟәалароуп", - иҳәеит Инал Габлиа.
Аҵареи абызшәатә политикеи рминистрраҿы ашколқәа рдиректорцәа рҿаԥхьа адҵа ықәдыргылеит аҵара онлаин-формат ахь ииаргарц. Аурокқәа ишиашоу ицо аефир ала имҩаԥгалатәуп, усеиԥш алшара змам авидеоурокқәа рхы иадырхәалароуп.
"Арҵаҩы онлаин-урок изымҩаԥымгозар, аудио- ма авидеоурок мҩаԥигароуп. Усеиԥшгьы иамуазар аинтернет аҟынтәи авидеоурокқәа ихы иаирхәароуп. Иаҳҳәап иҟоуп: Яндекс-школа, аелектронтә школа", - иҳәеит аминистр, иагьациҵеит ашколқәа ацхыраара рҭахызар аминистрра шазыхио.
Ажурналистцәа иазгәарҭеит аҭаацәа зегьы еиԥшу алшарақәа шрымам ахәыҷы иахәҭоу техникала деиқәдыршәарц азы.
Инал Габлиа иҳәеит ахәыҷқәеи аҵаҩцәеи зегь рыла ишеиқәшәам шидыруа, ари апроблема аӡбразы аԥара рацәа шаҭаху. Иҳәеит атехника адкыларазы акциа шрыларҳәахьоу.
"Ҳара атехника аахәаразы аҳәаанырцәҟа ҳадиаспорақәа рахь ашәҟәқәа ҳашьҭхьеит. Аха макьана алшарақәа ыҟамзар акәхап", - иҳәеит иара.
Габлиа иҳәеит апандемиа аамҭаз атрадициатә ҵаратә форма ишзазымхынҳәуа.
"Акарантин аамҭалатәуп. Алеишәа ааҳарԥшыроуп. Ашколқәа, ахәыҷбаҳчақәа аҳаркит. Иахьынӡауала аԥҟарақәа ҳрықәныҟәалароуп. Аҭагылазаашьа шааиӷьхалак аҵаратә процесс иацаҳҵоит", - иҳәеит иара.
Аминистр игәаанагарала иахьазы иусхаданы иҟоу изхьымӡаз апрограмма аҽахьыгӡара акәым, арҵаратә система ҿыц аиҿкаароуп.
"Ихықәку хадоу аҵаратә программа ашьақәыргылароуп. Асистема амҩа ҿыц аҭатәуп. Уажәы уи амҩа ҳақәуп, маҷ-маҷ адистанциатә ҵарахь аиасразы. Акарантин анцәа иҳәоны инҵәар, ҳазыхынҳәуеит уаанӡатәи аҵара. Саргьы сақәшаҳаҭӡам ашколқәа раркра, аха иахьа уи ада ԥсыхәа ыҟам. Ажьырныҳәазы аҭагылазаашьа еиӷьхар ашколқәа рахь ҳцоит", - иҳәеит иара.
Инал Габлиа иазгәеиҭеит уаанӡагьы атренинг ҷыдақәа шымҩаԥыргахьаз арҵаҩцәа рзы.
Апресс-конференциаҿ Инал Габлиа ахҳәаа азиуит Аԥсны агәыҳалалра ацҳаражәҳәаҩцәа рсиа ианыхра зыхҟьаз.
"Мзызны иамоу саргьы исыздырам. Ари асиа сананырҵозгьы заанаҵы аӡәгьы акгьы сеимҳәеит. Саналырхуазгьы убас. Маҷк иџьашьатәуп. Иагьиашам. Иагьҳаҭырқәҵарам", - иҳәеит иара.
Аԥсны Аҵареи абызшәатә политикеи рминистр ипресс-конференциа мҩаԥысит Аҟәа ԥхынҷкәын 4 рзы.
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. НАТО Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара мап ацәнакырц ишаанаԥхьац иаанаԥхьоит иҳәеит НАТО аҳәынҭмаӡаныҟәгаҩ Иенс Столтенберг Бриуссель Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили дылԥылаанӡа имҩаԥигоз апресс-конференциаҿы. Абри атәы аанацҳауеит РИА Новости.
"Ҳара Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи ррегионқәа разхаҵара мап ацәнакырц ишааҳаԥхьац иааҳаԥхьоит", - иҳәеит иара.
Столтенберг иара убас иациҵеит Урыстәыла "Қырҭтәыла аҵакыра акзаара ҳасаб азнауларц, жәларбжьаратә азин пату ақәнаҵаларц".
Уаанӡа адырра ҟарҵахьан Қырҭтәыла ахада Саломе Зурабишвили ажьырныҳәа 22 рзы Бриуссель иҟоу НАТО аштаб-квартира дшаҭаауа, иара убас НАТО-Қырҭтәыла еицырзеиԥшу акомиссиа аилатәара дшалахәхо.
Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәыла рхьыԥшымра азханаҵеит нанҳәа 26 2008 шықәсазы. Урыстәыла аиҳабыра изныкымкәа ирҳәахьан арҭ аҩтәылак рхьыԥшымра азхаҵара аиҭахәаԥшра ргәы ишҭам, уи аӡбамҭа иахьатәи аамҭа ишақәшәо. Қарҭ акәзар, урҭ рхьыԥшымра азханаҵарц агәы иҭам.
Нанҳәа 8 ауха 2008 шықәса рзы ақырҭуа ар "Градқәа", атанкқәа, авиациа рыла ихысуа аахыҵ Уаԥстәыла иажәлеит, аҳҭнықалақь Цхинвал абжа еилаԥырыххааит. Урыстәыла ауаԥс жәлар аӡәреи-аԥсреи ирцәыхьчо, ақырҭуа ир ирҿагылеит. Хәымш ицоз аибашьра ашьҭахь Аахыҵ Уаԥстәыла ахы иақәиҭтәын.
Ауаҩы изинқәа рзы Европатәи аӡбарҭа иацы ҵаҵӷәык аҵам ҳәа иаԥхьаӡеит 2008 шықәса нанҳәамзазтәи ахҭысқәа рзы Қырҭтәыла Урыстәыла иаднаҵо ахара.
Иара убас шәаԥхьар ҟалоит:
Қырҭтәыла НАТО алианс ишалалаша атәы иалацәажәеит
НАТО амаӡаныҟәгаҩ хада: алианс Амшынеиқәаҿ аҟазаара еизҳауеит
НАТО ааԥхьара ҟанаҵеит Урыстәыла Аԥсни Аахыҵ Уаԥстәылеи разхаҵара иацәхьаҵырц
Аԥсны Адәныҟатәи аусқәа рминистрра: НАТО Аахыҵ Кавказ аҭынчра иаԥырхагоуп
АҞӘА, ажьырныҳәа 22 – Sputnik. Иҳаҩсыз уахыки-ҽнаки рыла COVID-19 рылоу ирыламу аилкааразы 451-ҩык атестқәа рзыҟаҵан, урҭ рахьтә 112-ҩык акоронавирус рцәа ишалаз аадырԥшит ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
COVID-19 зцәа иалаз пациентк иԥсҭазаара иалҵит Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҟны ажьырныҳәа 20 рзы. !953 шықәсазы ииз апациент ахәышәтәырҭа дҭашәеит ажьырныҳәа 9 рзы, иара иахәҭаз ахәышәтәра дшахысуазгьы, ажьырныҳәа 20 рзы иԥсҭазаара далҵит. Изышьақәыргылан адиагноз "акоронавирустә инфекциа ҿыц", зыҽзыруадаҩыз ачымазара хада - "ҩганктәи аполисегментартә гәыҵәкра".
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 134-ҩык, рҭагылазаашьа бааԥсуп 35-ҩык, ибжьаратәуп - 48-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 37-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит 20-ҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - 15-ҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 20-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу 61-ы пациент.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 11096-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 8943-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 157-ҩык.


АҞӘА, жәабран 5 - Sputnik. Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭа ахара ихаранаҵеит Аԥсны атәылауаҩ Едгар Абыхәба 2019 шықәса ԥхынгәымзазы Урыстәыла атәылауаҩԥҳәыс лцәа ахьԥиҽыз, лцәеижь ааха ахьеиҭаз, дахьирҳәыз ҳәа Sputnik иазеиҭеиҳәеит Апрокуратура хада аӡбарҭатә Усбарҭа аиҳабы Даур Амҷба.
"Аусҭҵаара аихшьаалақәа рыла аӡбарҭа Абыхәба ахара иднаҵеит азакәан ахәҭаҷ 126 – ацәаԥҽра, ахәҭаҷ 127 – акалҭбааԥсра, ахәҭаҷ 158 – арҳәра, ахәҭаҷ 105 – ацәеижьхәахәара ", - иҳәеит иара.
Иҟаиҵаз ацәгьоурақәа рзы аӡбарҭа Едгар Абыхәба иқәнаҵеит жә-шықәса ихақәиҭра иалхәыдатәра азеиԥш режимтә колониаҟны иҟазаарала.
Аҟәатәи аӡбарҭа асаит ишазгәанаҭо ала ааха зауз лзыҳәа инақәыршәаны ишәан 1 148 800 мааҭ.
Убри аан аҳәынҭқарратә харадҵара 16 шықәса ихақәиҭра иалхәыдатәралеи арежим ӷәӷәатә колониаҿы ихыгаралеи иқәҵара азыԥхьагәанаҭон
"Аиакәым иақәшәаз лхаҭарнак аҳәара ҟаиҵон 20 шықәса ихақәиҭра далхәыдатәызарц. Макьаназы азыӡба атекст нагӡа ҳмоуцт. Атекст анҳаулак ахашшааратә зыҳәа ҟаҳҵозар акәхап. Ҳара ҳақәшаҳаҭым ирыдыркылаз азыӡба, ацәгьоурақәа ихараҵоу рҟынтәи ҩба ихьанҭоу ҳәа ишьоуп. Ахарадҵа аԥыхны аус аиҭаҭҵаарахь инашьҭтәуп ҳәа азаҳаԥхьаӡоит", - ҳәа иҳәеит Даур Амҷба.
Ахарадҵатә лкаақәа инарықәыршәаны, 2019 шықәса ԥхынгәы 31 рзы Аҟәа ақалақь Ахақәиҭра ашҭаҿы ибылны игылоу аиҳабыра рыҩны аҟны Едгар Абыхәба амч ихы иархәаны 1999 шықәса рзы ииз аҭыԥҳа лцәа ԥиҽит ҳәа азгәаҭоуп. Иара убасгьы иӷьычит зцәа ԥиҽыз лтелефон, лхьымаҭәа, аԥара, зынӡа – 70 100 мааҭ рыхә.
Абри ацәгьоура ҟазҵаз ҳәа 2019 шықәса нанҳәамза 2 азы Гал араион, Сида ақыҭа аҿы даанкылан Гәдоуҭа инхоз, 2001 шықәсазы ииз ауаҩԥсы Едгар Абыхәба.
Аҟәа ақалақь апрокуратура 2019 шықәса рзы Аҟәа изқәылан зцәа ԥырҽыз Урыстәыла атәылауаҩԥҳәыс лганахьала ашьаус аӡбарҭахь инанашьҭит.
Ажьырныҳәа 13 2021 шықәса рзы Аԥсны иҟоу Урыстәыла ацҳаражәҳәаҩ Алексеи Двинианин Аԥсуа телехәаԥшра аинтервиу аҭо иҳәеит ареспублика аӡбарҭатә система ацәгьоурақәа Аԥсны атәылауаа ианыҟарҵо хырыҩ шарҭо, Урыстәыла атәылауаҩԥҳәыс Сурыгина лыхҭыс дазхьаԥшуа.
Иара иажәақәа рыла абри ахҭыс азы аус аӡбарҭахь шықәсык ашьҭахь ишнеиз, уаҟагьы уи шдыргәагәоз.
Абри ашьҭахь ацҳаражәҳәаҩ иҳәамҭа ахҳәаа аиҭеит Аԥсны Иреиҳаӡоу аӡбарҭа аппарат анапхгаҩы Џьамал Гогьиа.
Иара иҳәеит аус Аҟәатәи ақалақьтә ӡбарҭаҿы ишахәаԥшуа 2020 шықәса мшаԥымзаахыс. Уи иаанагоит азакәан аилагара аҭыԥ амоуп ҳәа.
Гогьиа иазгәеиҭеит ари аҩыза ашшыԥхьыӡ аӡбарҭатә усбарҭақәа рахь ишымнеиц, убри азы аамҭа акыр цеит умҳәозар ада аусӡбара амҩаԥгара еилагоуп ҳәа шьақәзырӷәӷәо акгьы шимам.
"Ҳраион аҟны 20 қыҭа ыҟоуп, ашьамаҟа хыԥхьаӡарала иугозар 45 нызқь рҟынӡа инаӡоит. Ачымазара бааԥсқәа узыцәшәаша ҳәа макьана акгьы ҳамам. Арахә ачымазара рыламҽырц ҳазҿу аусурақәа ыҟоуп, аха ҳазхьымӡогьы рацәоуп. Сара аусураҟны аҳақьым дсымаӡам. Афельдшер аӡәы апрактика дахысуеит, аӡәы еилзырго лоуп акәымзар, аҳақьым ҳара ҳҟны дааиӡом ауалафахәы амаҷра иахҟьаны. Ачымазарақәа рҟынтәи ахшәқәа ааҳгоит, ҳамч ахьынӡарықәхо. Араион аҟынтәигьы ацхыраара ҟарҵоит, аха уи жәаџьара ишаны хәҭак. Абиуџьет уажәы еиҵартәеит, 80 нызқь мааҭ шықәсык ҳәа иԥхьаӡан. Хык 350 мааҭ ақәӡоит иҟауҵозар (ахәшә). 45 нызқь хы арахә ахьыҟоу, ажәқәа мацара аагозар, хәҭак хыџьара- ԥшьыџьара ишаны иҟалоит. Ачымазара рыхьаанӡа апрофилактика аҳасабала алаҵа ҟауҵароуп", - иҳәеит Гыцба.
Шәазыӡырҩы аудио.
АҞӘА, жәабран 25 – Sputnik. Гәдоуҭатәи ахәышәтәырҭаҿы иԥсҭазаара далҵит 1958 шықәса рзы ииз апациент, ҳәа аанацҳауеит Ауааԥсыра COVID-19 рацәыхьчаразы аоперативтә штаб.
Апациент иизықәыргылаз адиагноз хада акоронавирустә инфекциа ҿыц ауп. Ахаҵа иԥсҭазаара далҵит жәабран 25 рзы.
Абыржәтәи аамҭазы Гәдоуҭатәи араионтә хәышәтәырҭа хадаҿы ишьҭоуп 44-ҩык, урҭ рахьтә 37-ҩык акоронавирус адиагноз рзышьақәыргылоуп, рҭагылазаашьа бааԥсуп 15-ҩык, ибжьаратәуп - 16-ҩык.
Аҟәатәи аинфекциатә хәышәтәырҭаҿы ирхәышәтәуеит акоронавирус зцәа иалоу 10-ҩык апациентцәа, Очамчыра ирхәышәтәуеит фҩык, Тҟәарчалтәи ахәышәтәырҭаҿы - хҩык, Гагратәи ахәышәтәырҭаҿы - 14-ҩык, Аҟәатәи амобилтә госпиталь аҟны ишьҭоуп акоронавирус зыдбалоу жәҩык апациентцәа.
Аепидемиа иалагеижьҭеи Аԥсны акоронавирус зцәа иаланы иаадырԥшыз ауаа рхыԥхьаӡара 12788-ҩык ыҟоуп, ргәы бзиахеит 12169-ҩык, рыԥсҭазаара иалҵит 198-ҩык.
Акоронавирус иазку ажәабжьқәа зегьы шәрыԥхьар ҟалоит абра>>