ย่านชุมชนเก่า: บ้านห้วยไซกลาง
ที่อยู่: ตำบลห้วยหยาบ อำเภอบ้านธิ จังหวัดลำพูน ภาคเหนือ
ลักษณะสำคัญ: บ้านห้วยไซกลาง เป็นชุมชนเกษตรกรรม และชุมชนชาติพันธุ์ของชาวไทยอง แต่เดิมเกิดจากชาวไทลื้อที่อาศัยอยู่สิบสองปันนาและอพยพมาตั้งถิ่นฐานใหม่ในบริเวณปัจจุบัน โดยไม่ปรากฏหลักฐานว่าสร้างมานานเท่าไหร่ แต่คาดว่าน่าจะนับ 100 ปี แต่เดิมชื่อบ้านห้วยใส่ และเรียกเพี้ยนมาเป็นห้วยไซ ลักษณะภูมิประเทศ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของอำเภอบ้านธิ ลักษณะของชุมชนเป็นที่ราบลุ่ม และที่ราบเชิงเขาในบางส่วน เนื้อที่ของชุมชนประมาณ 28 ไร่ ดินมีลักษณะเป็นดินเหนียวปนทราย มีจำนวนบ้านเรือน 1,000 กว่าหลังคาเรือน มีทั้งหมด 6 หมู่บ้าน และมีบ้านเก่าของชุมชนสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2497 อยู่หลายหลัง บริเวณบ้านมียุ้งข้าวเก่า และมีโรงบ่มใบยาสูบ โดยมีเตาบ่มทั้งหมดกว่า 200 เตา ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม โรงบ่มใบยาสูบ และทำน้ำหนังควายซึ่งเป็นอาหารท้องถิ่นซึ่งเป็นภูมิปัญญาดั้งเดิม