ท้าวกําพร้าหมากเขือ
นานมาแล้วมียายเลี้ยงหลานกําพร้าไว้จนโตเป็นหนุ่ม หลานกําพร้ามักจะปลูกหมากเขือไว้เขียวสดงามน่ากินเพราะว่าเอาปัสสาวะของตนรดต้นหมากเขือ ยายจึงตั้งชื่อว่าท้าวกําพร้าหมากเขือ วันหนึ่งนางหล้าธิดาองค์สุดท้องของพระราชาเสด็จออกมาชมบ้านเมือง มองไปเห็นสวนหมากเขืองามเขียวสดน่ากิน จึงรับสั่งนางสนมกํานัลให้ไปขอหมากเขือมาชิม แต่ท้าวกําพร้าหมากเขือบอกว่าให้ไม่ได้เพราะเขามีสิ่งมีค่าที่สุดคือหมากเขือพวกนี้ หากนางหล้าอยากชิมให้มาขอด้วยตนเอง นางหล้าได้ฟังดังนั้นก็เสด็จมาขอจากท้าวกําพร้าหมากเขือด้วยตนเอง จนท้าวกําพร้าหมากเขือยอมให้หมากเขือนางหล้าไปชิมเพียงแค่ขอร้องนางหล้าว่าเวลาเสวยหมากเขือก็ให้นึกถึงตน
 เวลาผ่านไปไม่นาน นางหล้าเกิดอาการประหลาดเพราะนางเริ่มตั้งครรภ์และไม่ทราบว่าตั้งครรภ์ได้เพราะสาเหตุอะไร พระราชาทรงกริ้วที่นางไม่ยอมทูลแจ้งความจริง จึงรอให้นางคลอดลูกออกมาก่อนแล้วประกาศไปทั่วเมืองว่าให้ชายหนุ่มมาชุมนุมกันแล้วให้ลูกคลานไปหาพ่อบังเกิดเกล้าเอง แต่ก็ไม่มีใครเป็นพ่อของโอรสน้อยนั้น จนกระทั่งมีชายสวมชุดขาดๆ มาปรากฏตัวแล้วโอรสน้อยก็คลานเข้าไปหา จึงได้ข้อสรุปว่าโอรสน้อยมีพ่อเป็นท้าวกําพร้าหมากเขือ พระราชายิ่งกริ้วโกรธเป็นไฟเพราะรู้สึกอับอาย ประกาศเนรเทศลอยแพท้าวกําพร้าหมากเขือกับนางหล้าออกจากพระราชวังไปตามแม่น้ํา 
ก่อนออกจากพระราชวังท้าวกําพร้าหมากเขือขอให้นางหล้านําขวานกับเมล็ดข้าวเมล็ดผักติดตัวไปด้วย แพลอยไปเรื่อยๆ จนกระทั่งลอยไปติดเกาะใหญ่กลางน้ํา ทั้งสองจึงลงจากแพแล้วตั้งรกรากสร้างบ้านปลูกผักทํานาที่นั่น อยู่ไปไม่นานท้าวกําพร้าหมากเขือสังเกตเห็นฝูงลิงมีฆ้องวิเศษที่ทําให้ต้นไม้ตายมีชีวิตคืนมาได้ จึงวางแผนจับลิงโดยใช้เชือกทําจากเถาวัลย์ จับลิงได้แล้วและได้ฆ้องวิเศษมาและตีได้สามครั้งและขอพรได้สามข้อ หลังจากนั้นเป็นต้นมาท้าวกําพร้าหมากเขือกับนางหล้าก็มั่งมีเงินทองและมีความเป็นอยู่ดีขึ้นเรื่อยๆ จนกระทั่งข่าวคราวเรื่องฆ้องวิเศษเลื่องลือไปถึงพระราชา พระราชาจึงส่งเสนาอํามาตย์มาขอฆ้องวิเศษจากท้าวกําพร้าหมากเขือแต่ขอกี่ครั้งท้าวกําพร้าหมากเขือก็ปฏิเสธ พระราชาเสด็จบนหลังช้างมาด้วยตนเองแต่ท้าวกําพร้าหมากเขือก็ยืนกรานปฏิเสธเช่นเดิม องค์หญิงไม่อยากให้เกิดการนองเลือดจึงขอร้องท้าวกําพร้าหมากเขือให้ยินยอมมอบฆ้องวิเศษให้พระบิดาแต่ก็ไม่สําเร็จเพราะท้าวกําพร้าหมากเขือยังปฏิเสธอีก พระราชาจึงสั่งทหารให้จับท้าวกําพร้าหมากเขือเพื่อจะเอาไปกําจัดแต่ท้าวกําพร้าหมากเขือตีฆ้องวิเศษทําให้เหล่าทหารขยับตัวไม่ได้ พระราชายิ่งกริ้วมากกว่าเดิมจึงบังคับสั่งช้างให้เข้าเหยียบทําร้ายท้าวกําพร้าหมากเขือแต่ท้าวกําพร้าหมากเขือก็ตีกลองอีกครั้งจนพระราชากับช้างก็ขยับตัวไม่ได้เช่นกันกับเหล่าทหาร นางหล้าเห็นดังนั้นจึงขอร้องอ้อนวอนท้าวกําพร้าหมากเขือให้พระบิดากับเหล่าทหารกลับมามีชีวิตดังเดิม ท้าวกําพร้าหมากเขือจึงตีฆ้องวิเศษอีกครั้งทําให้ทุกคนกลับมามีชีวิตอีกครั้ง ครั้งนี้พระราชาและเหล่าเสนาอํามาตย์รู้สึกสํานึกผิดและเสียใจกับสิ่งที่ได้กระทํากับท้าวกําพร้าหมากเขือและนางหล้าจึงได้แบ่งเมืองอีกครึ่งหนึ่งให้ท้าวกําพร้าหมากเขือกับนางหล้าได้ปกครอง ท้าวกําพร้าหมากเขือก็ได้ทําให้ทุกคนได้ตระหนักว่าทุกคนมีความเท่าเทียมกันและสมควรได้รับการปฏิบัติที่เสมอภาคกัน ไม่ว่าจะเป็นกษัตริย์ คนมั่งมี คนทุกข์คนยาก ทุกคนก็เป็นมนุษย์เหมือนกัน