ชื่อ: ปลาไหลนา
ชื่อท้องถิ่น: ปลาไหลนา ปลาไหลบึง
ชื่อสามัญ: Swamp Eel, Asian Swamp Eel
ชื่อวิทยาศาสตร์: Monopterus albus
ลักษณะชีววิทยาทั่วไป: ปลาไหลนาเป็นปลาน้ำจืดกลุ่มปลากระดูกแข็ง ชนิดหนึ่ง ลักษณะลำตัวยาว ครีบอก (pectoral fin) และครีบท้อง (ventral fin) เสื่อมหายไม่เหลืออยู่เลย ครีบหลัง (dorsal fin) เริ่มต้นตรงกับแนวของรูก้นทอดไปตามแนวสันลำตัวด้านบน ส่วนครีบก้น (anal fin) เริ่มต้นจากจุดกึ่งกลางของระยะรูก้นกับปลายหาง โดยทั้งครีบหลังและครีบก้นจะไปรวมกับครีบหาง (caudal fin) ทำให้ปลาไหลนามีหางแบบ diphycercal tail มีลักษณะปลายหางเรียวแหลม แบ่งครีบหางออกเป็นสองส่วนเท่าๆ กัน ปลาไหลนาจัดเป็นพวกปลากินเนื้อ (carnivorous fish) ที่ชอบฉก หรือแทะกินเนื้อสัตว์ที่ตายแล้ว ทั้งสภาพสดที่มีกลิ่นคาวจัด จนเน่าเปื่อยจนมีกลิ่นเหม็น รวมถึงลูกปลาขนาดเล็กตัวหนอน ตัวอ่อนแมลง ไส้เดือน หรือสัตว์หน้าดินต่างๆ (benthos) ซากวัชพืชที่มีสิ่งมีชีวิตเล็กๆ เกาะอาศัยอยู่ เป็นปลาที่มีตาขนาดเล็ก แต่จมูกและเส้นข้างลำตัวพัฒนาการดี จึงชอบกินอาหารในที่มืด สิ่งแวดล้อมสงบเงียบ และมีนิสัยรวมกลุ่มในการอยู่อาศัยหรือกินอาหาร ปลาจะเติบโตมีความสมบูรณ์เพศเมื่ออายุครบ 1 ปี และมีความยาวเหยียดประมาณ 17 เซนติเมตร ปลาขนาดนี้จะเป็นปลาเพศเมียล้วน และ สรุปว่า ปลาไหลนาเมื่อขนาดยังเล็ก (ความยาวตัว < 28 เซนติเมตร) เป็นปลาเพศเมียเมื่อโตขึ้นขนาดตัวปานกลาง (ความยาวตัว 28.0 - 45.9 เซนติเมตร) เป็นปลาเพศรวมและเมื่อปลาขนาดใหญ่ (ความยาวตัว > 46 เซนติเมตร) และอายุมาก เป็นปลาเพศผู้ ปลาไหลนาจึงเป็นพวก Genetic Sex Reversal แบบ Protogynous Hermaphrodite พฤติกรรมการวางไข่ แม่ปลาไหลจะก่อหวอดในโพรงดินที่มีโพรงอากาศก่อนวางไข่ประมาณ 1 - 2 วัน ลักษณะของไข่ปลาหลังการวางไข่ใหม่ๆ เป็นเม็ดกลมใสเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2 มิลลิเมตร และจะค่อยๆ บวมน้ำขยายขนาดโตขึ้นจนมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 3 มิลลิเมตร ไข่มีสีเหลืองอ่อนกลมทึบแสง พ่อแม่ปลาไหลนาจะหวงแหนไข่มาก คอยเฝ้าบริเวณปากโพรงดินบริเวณที่วางไข่ ปลาไหลนาจึงเป็นปลาที่มีพฤติกรรม ที่พ่อแม่ปลาคอยดูแลรักษาไข่ เพื่อป้องกันอันตรายจากศัตรูต่างๆ
ถิ่นที่อาศัย: พบได้ทั่วไปตามแหล่งน้ำธรรมชาติ เช่น คูน้ำ ห้วย หนอง คลอง บึง ที่ค่อนข้างเป็นแหล่งน้ำนิ่ง จึงเรียกว่าปลาไหลบึง (swamp eel) และยังสามารถเจริญเติบโตได้ดีในนาข้าว จึงนิยมเรียกกันว่า ปลาไหลนา (rice-field eel) ชอบอาศัยอยู่ตามพื้นโคลนที่มีซากพืชซากสัตว์เน่าเปื่อยสะสมอยู่หรือบริเวณที่ปกคลุมด้วยวัชพืช พวกหญ้าน้ำที่รกและชื้นแฉะ ในฤดูแล้งขุดรูอยู่อาศัย ลึก 1 - 1.5 เมตร หรือชอบฝังตัวในลักษณะจำศีลใต้พื้นโคลนบริเวณก้นหนองบึง ด้วยลักษณะพิเศษทางกายวิภาคและสรีระวิทยาของปลาไหลนา ทำให้สามารถอยู่อาศัยในที่แห้งแล้งไม่มีน้ำได้นานๆ
สถานะภาพ: สัตว์น้ำทั่วไป