ย่านชุมชนเก่า: เกาะเหลา
ที่อยู่: ตำบลปากน้ำ อำเภอเมืองระนอง จังหวัดระนอง ภาคใต้
ลักษณะสำคัญ: เกาะเหลา เป็นชุมชนเกษตรกรรม ชุมชนริมน้ำ และชุมชนชาติพันธุ์โดยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มคือ ชาวไทยทั่วไป และชาวมอร์แกน ซึ่งไม่มีบัตรประชาชนและสิทธิ์ขั้นพื้นฐานจากรัฐบาล ซึ่งมอร์แกนจะอยู่ในส่วนที่เรียกว่า เกาะเหลานอก ซึ่งแต่โบราณเดิมเป็นชาติพันธุ์ที่เร่ร่อนอยู่ตามทะเลอันดามันจนเมื่อ 30 ปีก่อน จึงมีการเริ่มสร้างบ้านเรือนตั้งหลักแหล่ง โดยการชักชวนของจ่าทวี ผู้ซึ่งอาศัยก่อน โดยต้องการให้หยุดเร่ร่อนตามเกาะแก่งอันดามัน เกาะเหลา อยู่ห่างจากท่าเทียบเรือปากน้ำระนองประมาณ 30 นาที ฝั่งตรงข้ามอยู่ติดกับจังหวัดเกาะสอง ประเทศพม่า บนเกาะแห่งนี้มีประชากร 2 กลุ่ม คือ กลุ่มคนไทย และกลุ่มมอร์แกน อาศัยอยู่กันคนละฟากเกาะ ซึ่งตั้งห่างกันประมาณ 3 กิโลเมตร ไปมาหาสู่กันได้ทั้งทางเรือและเดินเท้า เป็นชุมชนริมหาด เรือนไม้หรือสังกะสียกพื้นสูง หลังคามุงจาก ตั้งอยู่บนพื้นทราย บางหลังยื่นลงไปในทะเลเชื่อมต่อกับท่าเรือ ระบบสาธารณสุขไม่ดี ใช้ไฟฟ้าจากเครื่องปั่นไฟฟ้า ชาวไทยในเกาะเหลาส่วนใหญ่มีชีวิตผูกติดกับทะเล มีการทำประมงพื้นบ้าน ทั้งการวางอวนปู และกระชังปลา อีกส่วนบนเกาะเหลานอกซึ่งเป็นชาวมอร์แกนนั้น หลังจากเหตุการณ์สึนามิ ทำให้พื้นที่ทำมาหากินและบ้านเรือนเสียหาย ก็มีการรับจ้างทำงานผิดกฎหมายด้วย โดยเฉพาะการรับจ้างไปจับสัตว์น้ำในเขตทะเลประเทศเพื่อนบ้าน