สุปุณณานาคชาดก
ที่เมืองเป็งจาน มีเศรษฐีอยู่ ๒ คน คนหนึ่งชื่อรัตนะเศรษฐีเป็นช่างทําแก้ว อีกคนชื่อ รชตะเศรษฐี เป็นช่างทําเงินและทอง พระโพธิสัตว์เสวยชาติมาเกิดเป็นลูกชายของรชตะเศรษฐี ต่อมาเมื่อเติบโตเป็นหนุ่มขึ้นลูกชายของรชตะเศรษฐี ได้แต่งงานกับลูกสาวของรัตนะเศรษฐี ดังนั้นทรัพย์สินสมบัติของสองครอบครัวจึงรวมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
เมื่อเศรษฐีทั้งสองเสียชีวิตแล้ว บุตรของทั้งสองตระกูลจึงเป็นเศรษฐีมีทรัพย์มาก พระโพธิสัตว์ได้ทําบุญทําทานตลอดมา อยู่มาปีหนึ่งทําบุญกฐิน ในงานนี้มีคนมาช่วยมากมาย จึงมีการฆ่าวัวเพื่อเลี้ยงแขกคนในงาน วัวตัวนั้นเมื่อตายแล้วได้ไปรออยู่ที่เมืองยมฑูต ส่วนพระโพธิสัตว์ก็ทําบุญทําทานต่อมาจนสิ้นอายุขัยลงจึงได้ไปพบวัวตัวนั้น วัวมาทวงเอาบุญคุณและบอกว่าพระโพธิสัตว์เป็นคนสั่งให้ฆ่าตน ยมทูตจึงมาตัดสินและมาไกล่เกลี่ยจนยอมความกันได้ วัวได้ไปเกิดบนสวรรค์ ส่วนพระโพธิสัตว์นั้นเพราะรับรู้ด้วยในการฆ่าวัว แล้วไม่ได้ห้าม จึงต้องไปเกิดในเมืองบาดาลของพญานาค 
พระโพธิสัตว์ที่เป็นเศรษฐีนั้นได้ไปเกิดเป็นบุตรพญานาคชื่อว่า “ชมภูจิต” ในเมืองบาดาลโดยมีนามว่า “สุปุณณานาค” ส่วนภรรยาของเศรษฐี ได้มาเกิดในตระกูลเศรษฐีเมืองเป็งจานโดยมีชื่อว่า “ปุณณา” เป็นลูกคนสุดท้อง มีพี่สาว ๒ คน ชื่อว่า ภาตา และ มัชฌิมา ตามลําดับ 
เมื่อสุปุณณานาคโตเป็นหนุ่มแล้ว จึงลาพ่อมาเที่ยวเมืองมนุษย์ โดยแปลงกายเป็นชายหนุ่ม เดินทางมาจนถึงสวนมะม่วงของเศรษฐีแห่งเมืองเป็งจาน ขณะนั้นภรรยาเศรษฐีและนางปุณณา ได้มาเก็บมะม่วงพบสุปุณณานาคจึงขอร้องให้เก็บมะม่วงให้จนเป็นที่พอใจแก่ความต้องการ แล้วภรรยาเศรษฐีและนางปุณณาก็แอบหนีไปก่อน พอสุปุณณานาคกุมารลงมาไม่พบจึงไถ่ถามชาวบ้านแล้วติดตามไปถึงบ้าน จากนั้นก็แปลงกายให้คนอื่นเห็นเป็นงูใหญ่ ส่วนเศรษฐีและลูกสาวเห็นเป็นคน เศรษฐีจึงยกนางปุณณาให้ ทั้งสองจึงอยู่ร่วมกันอย่างผาสุก 
ต่อมาหลายปี สุปุณณานาคคิดถึงบิดา คือ ชมภูจิตที่เมืองบาดาล จึงพานางปุณณาไปเยี่ยมเยียนถามข่าว แล้วกลับมาอยู่เมืองมนุษย์ดังเดิม ขณะเดียวกันพี่สาวของนางปุณณา เกิดความรักใคร่ในตัวสุปุณณานาคเช่นกัน นางจึงพยายามทําทุกวิถีทางเพื่อแย่งชิง 
ครั้งหนึ่งสุปุณณานาคต้องการกลับเมืองบาดาลเพื่อถามวิธีที่จะทําให้ตนไม่กลายเป็นพญานาคอีก พี่สาวของนางปุณณาจึงขอติดตามไปด้วย ก่อนไปได้หลอกให้นางปุณณาเข้าไปในฉางข้าว แล้วเอาน้ําหมากตาวน้ําเกี้ยงซึ่งทําให้คันมากสาดใส่แล้วปิดประตูฉาง ขังนางปุณณาเอาไว้ จากนั้นก็รีบไปเมืองบาดาลกับสุปุณณานาค ในเวลาไม่นานก็มีหนูตัวเล็กๆ มาช่วยให้นางปุณณาหายจากอาการคันและออกจากยุ้งฉางมาได้  ส่วนสุปุณณานาคและพี่สาวนางปุณณา เมื่อไปถึงเมืองบาดาล ไต่ถามถึงพิธีกรรมที่จะไม่กลับร่างเป็นนาคอีกเรียบร้อยแล้ว จึงกลับมาทําพิธี และสําเร็จตามประสงค์ 
ส่วนพี่สาวของนางปุณณานั้นเห็นว่าไม่มีทางที่จะแย่งเอาผัวน้องได้ จึงเข้าไปในป่าหาเอางูใหญ่มาทําผัว แต่แล้วกลับถูกงูใหญ่กัดตาย 
กล่าวถึงชมภูจิตพญานาคแห่งเมืองบาดาลต้องการจะให้สุปุณณานาคบุตรของตนได้ครองเมืองเป็งจาน จึงให้อํามาตย์เอาปัญหา ๑๒ ข้อมาถามเจ้าเมืองเป็งจาน โดยให้เวลาหาคําตอบ ๗ วัน ถ้าหากตอบไม่ได้จะยกทัพพญานาคมาตีเมือง เจ้าเมืองเป็งจานให้เสนาอํามาตย์ช่วยแก้ปัญหาแต่ไม่มีใครแก้ได้ สุปุณณานาคจึงรับอาสา และแก้ปัญหาได้สําเร็จ เจ้าเมืองเป็งจานจึงมอบสมบัติเงินทองให้มากมายเป็นการปูนบําเน็จ
ต่อมาเมื่อเจ้าเมืองเป็งจานแก่ชราลง พระองค์มองไม่เห็นใครที่มีความสามารถที่จะปกครองบ้านเมืองต่อจากพระองค์ได้นอกจาก สุปุณณานาค ดังนั้นพระองค์จึงมอบเมืองเป็งจานให้สุปุณณานาคปกครองและยกลูกสาวทั้งสองให้อีกด้วย