อุปคุตผาบมาร
ในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช ได้เตรียมการที่จะจัดทําสังคยนาพระพุทธศาสนาครั้งที่ 3 โดยให้พระโมคคัลลีเป็นประธานการทําสังคยนาที่กรุงปาฎลีบุตร พระโมคคัลลีทูลพระเจ้าอโศกว่า ในงานนี้จะมีพญามารมารบกวน มีผู้เดียวที่จะปราบพญามารลงได้คือ อุปคุตที่เป็นบุตรของนางมัจฉา ซึ่งได้ฮุบกินเอาคราบไคลของพระพุทธเจ้าลงไปในแม่น้ําในคราวที่พระสาวกเอาสบงพระพุทธเจ้าไปซัก หลังจากที่นางมัจฉากินคราบไคลนั้นก็ตั้งครรภ์กําเนิดบุตรออกมาคือท้าวอุปคุต
พระเจ้าอโศกก็ได้พระสุมณสามเณรเป็นผู้นิมนต์พระอุปคุตมาปราบมาร เมื่อพระอุปคุตมาถึงเข้าเฝ้าพระเจ้าอโศก และได้สําแดงอิทฤทธิ์โดยบันดาลให้ช้างศึกดุร้ายที่ถูกปล่อยออกมากลายเป็นหิน พระเจ้าอโศกเห็นก็เกิดความเลื่อมใสศรัทธา 
ในระหว่างการสังคยนา พญามารมาทําการรบกวนแต่ก็ถูกพระอุปคุตจัดการปราบโดยจับพญามารได้ จากนั้นก็เสกหนังหมาเน่าแขวนคอพญามารไว้ พญามารร้องขออุปคุตให้เอาออก อุปคุตจึงสั่งให้พญามารแปลงกายเป็นพระพุทธเจ้า เราะพญามารเคยเห็นพระพุทธเจ้าบ่อยๆ ในสมัยพุทธกาล เพื่อให้คนทั้งหลายได้เห็นพุทธลักษณะของพระพุทธเจ้า จากนั้นพระเจ้าอโศกก็สั่งให้ช่างวาดรูปไว้สําหรับเป็นแบบพิมพ์เค้าร่างในการหล่อพระพุทธรูป 
เมื่อทําการสังคยนาเสร็จสิ้นแล้วระอุปคุตก็ลาพรเจ้าอโศกกลับไป