Prvním je stávající rozdíl mezi jednotlivými úrovněmi funkčnosti a účinnosti vnitrostátních trhů: teoreticky jsou všechny ekonomiky založené na vztazích volného trhu funkční; prakticky je funkčnost trhu podmíněna řadou politických, ekonomických, sociálních, kulturních a zejména historických faktorů, které dodávají trhu charakter vyšší či nižší funkčnosti; tento rozdíl nepříznivě ovlivňuje budování jednotného trhu.
Το υφιστάμενο χάσμα μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων λειτουργικότητας και αποδοτικότητας των εθνικών αγορών: θεωρητικά, όλες οι οικονομίες που στηρίζονται σε σχέσεις ελεύθερης αγοράς είναι λειτουργικές· πρακτικά όμως, η λειτουργικότητα της αγοράς εξαρτάται από μια σειρά πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών, πολιτισμικών και, κυρίως, ιστορικών παραγόντων που καθορίζουν τον χαρακτήρα μιας αγοράς ως περισσότερο ή λιγότερο λειτουργικής· αυτό το χάσμα έχει δυσμενείς επιπτώσεις για την οικοδόμηση της ενιαίας αγοράς.